<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Hakan Yalçınsoy on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Hakan Yalçınsoy on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@hknylcnsy?source=rss-e07242bf9425------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*uy-QJsqtP9WPm_PPv3ohDw.png</url>
            <title>Stories by Hakan Yalçınsoy on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@hknylcnsy?source=rss-e07242bf9425------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Tue, 17 Nov 2026 14:35:42 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@hknylcnsy/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Bonding Curve Nedir?]]></title>
            <link>https://hknylcnsy.medium.com/bonding-curve-nedir-df0f68f0360?source=rss-e07242bf9425------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/df0f68f0360</guid>
            <category><![CDATA[bonding-curves]]></category>
            <category><![CDATA[bitcoin]]></category>
            <category><![CDATA[ethereum]]></category>
            <category><![CDATA[blockchain]]></category>
            <category><![CDATA[cryptocurrency]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Hakan Yalçınsoy]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 24 May 2021 09:55:55 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2023-08-21T01:56:41.978Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Bonding Curve; <strong>fiyat ve arz arasındaki ilişkiyi </strong>otomatikleştiren bir modeldir. Bu modelde genel olarak projenin büyümesi ilk aşamalarda hızlıdır ve sonunda yavaşlayıp stabilize olur. Bu durum, proje kurucularını ve projeyi erken benimseyen kullanıcıları ileride kâr için satmadan önce tokenın popüler ve kullanışlı hale getirmeye <strong>teşvik</strong> eder.</p><p>Bu modeli kullanan tokenlar, fiyatları sürekli hesaplandığı için <strong>Sürekli Tokenlar(Continuous Tokens) </strong>olarak adlandırılır. Sürekli Tokenlar, sınırsız arz, deterministik fiyat gibi özelliklere sahiptir ayrıca bonding curvelar <strong>otomatik piyasa yapıcı</strong> görevi gördükleri için de tokenler herhangi bir zamanda anında satın alınabilir veya satılabilir.</p><p>Bonding curve modelleri eğer doğru tasarlanırlarsa; topluluk odaklı veya kâr odaklı projeleri başlatmak ya da yürütmek için topluluk katkısı ve kaynağı oluşturmaya teşvik edecek yapılar kurmamıza yardım edecektir. Fakat kasti ya da bilmeden yanlış tasarlanmış modeller ise sürdürülemez projelere, kötüye kullanıma ya da manipülasyonlara kapı aralayacaktır.</p><p><em>Piyasaların bir bonding curve’e nasıl tepki vereceği, yalnızca arkasındaki projeye ya da pazarlamaya bağlı değil aynı zamanda kullandığı matematiğe de bağlıdır. Herhangi bir eğrinin özellikleri, hem yatırımcıları için teşvikte hem de tokenın nihai fiyat ölçeklenebilirliği üzerinde önemli bir etkiye sahip olacaktır.</em></p><p>Peki iyi bir bonding curve modellerken nelere dikkat edilmelidir:</p><blockquote>-Erken yatırımcılar, geç yatırımcımlardan daha yüksek kazanç sağlamalıdır.</blockquote><blockquote>-Bonding curveün zamanla olgunluğa ve istikrara ulaşması gerekmektedir.</blockquote><p>Bir bonding curve tasarlarken izlenebilecek çeşitli yaklaşımlar vardır, bu yaklaşımlar fazla karmaşık olacağını gibi çok basit olabilir. Bu yazıda ise basit diyebileceğimiz; linear, üstel, alt-linear, S eğrisi gibi eğrileri inceleyeceğim.</p><blockquote><strong>x ekseni token arzını, y ekseni ise fiyatı vermektedir.</strong></blockquote><h4>Linear Eğriler</h4><p>Formülü <strong>y=mx+b</strong> ‘dir. Yani; <strong>tokenFiyatı = m*tokenArzı+b</strong> olacaktır. <br><strong>m=1 </strong>ve<strong> b=0</strong> kabul edersek; <strong>tokenFiyatı = tokenArzı</strong> olacaktır.</p><p>Bu örnekte; token satın almanın akıllı sözleşme tarafında yeni token oluşturmak(minting) olduğunu düşünürsek <strong>token arzı arttıkça fiyat da artacak</strong> diyebiliriz. Token satmanın ise sözleşme içerisinde token yakmak olduğunu düşünürsek <strong>arz azaldıkça fiyat düşecektir.</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*NWDpzI-2SY5Gi6UUnqVBjQ.png" /><figcaption>y=mx+b</figcaption></figure><p>Yani; ilk token için $1 ödeyen birisi 2’inci token için $2 ödeyecektir. Dolayısıyla <strong>5 token almak için $15 ödeme yapmak zorunda</strong> kalacaktır. <strong>Sonraki 5 tokenı almak isteyen kişi ise $6’den almaya başlayacağı için $40 ödemek zorunda</strong> kalacaktır.</p><p>Peki, toplamda 10 adet token varsa ve ben 4 tane satmak istediğimde bana ne kadar ödenmeli ve satış sonrası mevcut fiyat ne olmalıdır?</p><p>Tokenları <strong>$10’dan satmaya başlayacağım ve 4 tane satacağım için</strong> <strong>10+9+8+7= $34 bana ödeme yapılmalıdır. 10–4 = $6 ise güncel fiyat olmalıdır.</strong></p><p>y=mx+b grafiğinde m doğrunun eğimini bize söylemektedir, o zaman m=0 ve b=1 olarak alırsak;<br><strong>tokenFiyatı = 1 olacaktır. Yani bu eğri aslında stabil coinler için de kullanım alanı bulabilir diyebiliriz.</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*RwGlJSgnODtkrjx3HcohAQ.png" /><figcaption>m=0, b=1</figcaption></figure><h4>Üstel Eğriler</h4><p>Formülü<strong> y=ax^n</strong>, a ve n ne kadar büyüksek artış da o kadar agresif olacaktır. <strong>a=1 ve n=2</strong> kabul edersek;</p><p><strong>tokenFiyatı = tokenArzı² </strong>olacaktır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*rBuGZg3ajIw2Qdu9fPiijw.png" /></figure><blockquote>Başarılı olmak için projeler güçlü bir büyüme ile başlamalı ve daha istikrarlı bir olgunluk düzeyine doğru yavaşlamalıdır. Bu şekilde modellemek önemlidir, çünkü amaç bir projede risk alan daha önceki yatırımcıları ikna etmek, ödüllendirmek ve proje sürekliliğini sağlamaktır. Fakat üstel eğrileri böyle değildir. Erken satın alanlar ucuzdan alacağını bilseler de bir süre sonra fiyat uçuk sayılara ulaşacağından alım-satım yavaşlayacak ve sürdürülemez noktalara gelecektir. Bu tarz bir sistem ponzi şemasını andıracaktır.</blockquote><h4>Alt-linear Eğriler</h4><p>Bu eğriler genelde logaritmalar ve karekök temellidir. Erken aşamada çok hızlı yükselir ve daha sonra hızlarını yavaşlatır.</p><p><strong>y=alogb(x)</strong> ya da <strong>y=ax^(1/n)</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*btiCED7JO1z40vfcMlrpMw.png" /><figcaption>y=130log(x)</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*NqwiYB9Vfcv9UjDZCWtmhw.png" /><figcaption>y=50x^(1/2)</figcaption></figure><h4>S-Eğriler (Sigmoid Eğriler)</h4><p>İsmini aldığı şekile göre almıştır. Başlangıçta, projenin temelini bulması için yavaş hareket ederler, gelişme aşamasına agresif bir şekilde hızlanıp yükselir ve nihayetinde belirli bir olgunluk seviyesine ulaştığında yavaşlayıp stabilleşir. <strong>S-eğrileri, projeler için en uygun eğrilerden biridir.</strong></p><p><strong>y=b/(1+ae^(-x/c))</strong></p><p>Burada <strong>c, eğrinin büyüme aşamasında ne kadar agresif bir şekilde hızlanacağını</strong> belirtir ve <strong>a eğrinin bükülme noktasını belirler</strong> (büyümenin yavaşlamaya başladığı aşamanın ortası). <strong>b ise eğrinin tepe noktasını belirler.</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*5kOPTDqGddjxEWZyAYw8kA.png" /><figcaption>y=500/(1+900e^(-80/c))</figcaption></figure><h3>Alım-Satım Fiyatının Belirlenmesi</h3><p>Şimdi biraz <strong>matematik</strong> kullanmaya başlayacağız, bu <strong>konu ilginizi çekmiyorsa yukarıda bahsettiğim grafikleri üzerinde oynamanız için Desmos üzerinde grafikleri çizdim ve dinamik hale getirdim. Parametrelerle oynayıp fikir edinebilirsiniz ya da kendi modelinizi oluşturabilirsiniz.</strong></p><blockquote><strong>Grafiklerdeki;<br>k parametresi almak istediğiniz token sayısıdır. <br>x1 parametresi mevcut token fiyatıdır.<br>x2 değeri ise satın alımdan sonraki token fiyatıdır.<br>F değeri ise ödeyeceğiniz fiyat bilgisidir.</strong></blockquote><ul><li><a href="https://www.desmos.com/calculator/nsuhaufrbf?lang=tr">Linear Eğri - Bonding Curve</a></li><li><a href="https://www.desmos.com/calculator/pypkqvexym?lang=tr">Alt-Eğri(1) - Bonding Curve</a></li><li><a href="https://www.desmos.com/calculator/fmwyfdlrvh?lang=tr">Alt-Eğri(2) - Bonding Curve</a></li><li><a href="https://www.desmos.com/calculator/dkldwdbpeh?lang=tr">Üstel Eğri - Bonding Curve</a></li><li><a href="https://www.desmos.com/calculator/qbiugookf0?lang=tr">S-Eğrileri(Sigmoid) - Bonding Curve</a></li></ul><blockquote>Yazının, <strong>gerçek dünya uygulamasını ele almayacağını belirtmek isterim</strong>, eğer geliştiriciyseniz Solidity’de bonding curve oluştururken <strong>geliştiricilerin dikkate alması gereken teknik ve önemli noktalar vardır fakat bu yazının konusu değil.</strong></blockquote><p>Bonding curve modellerken <strong>eğri üzerindeki herhangi bir alım veya satımın fiyatını bulmak, mevcut fiyatı kullanıcının istediği token sayısıyla çarpmak kadar kolay olmayacaktır. </strong>Çünkü, token arzındaki <strong>en küçük değişiklik bile fiyatı değiştirecektir</strong>(bkz: slippage). Satın alımları küçük parçalara bölüp hesaplama yapmak ise bize komisyon ücreti olarak geri dönecektir ve pek akıl kârı olmayacaktır. Bu yüzden daha akıllı bir çözüm için <strong>kalkülüs</strong> yani matematik kullanacağız. Yukarıda bahsettiğim üstel grafiğimize geri dönersek (pek mantıklı bir model olmasa da, anlatma ve anlama açısından güzel bir grafik), <strong>yapmak istediğimiz şey; fiyattaki tüm sonsuz küçük değişikliklerin toplamını hesaplamaktır.</strong></p><p>Bunun için ise <strong>integral</strong> kullanacağız. <strong>İntegral, belli bir aralıktaki toplam değişimi, başka bir ifadeyle “biriken değişim miktarını” ifade etmek için kullanılır. Bu da grafikteki eğrinin altında kalan alanı ifade eder.</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*PC-nAr9TF2S3ubiOTGFVqw.png" /></figure><p>y=x² yani <strong>tokenFiyatı=tokenArzı² </strong>grafiğindeki<strong> taralı alan</strong> mevcut fiyata getirmek için <strong>ödenmesi gereken değeri</strong> ifade eder. Bunu hesaplamak için ise fonksiyonun integralini alıyoruz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/651/1*LD4JZCCxWv3nNrGLPVtyvg.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/391/1*DUV055w1V45lqClCG0bVqw.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/377/1*oPpa3mHrYNyB7SUg9VzYiw.png" /></figure><p>Yukarıdaki grafikte token arzının 15 olduğunda fiyatın 225 olduğunu görüyoruz. Peki <strong>bu fiyattan 5 tane token almak istediğimde</strong> ne kadar ödeme yapmam gerekiyor? Bunun için “belirli integral” kullanacağız, yani <strong>sadece 15 ile 20 değeleri için eğrinin altında kalan alanı</strong> bulacağız.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*olx4UOLPBc64iV2P9A5F7Q.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/458/1*gBagIpt2XC0ylB-CyVelKA.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/524/1*ilk0kz-uydYzGZ4bNNCJhA.png" /></figure><p>5 token için ödememiz gereken miktar yaklaşık olarak 1541.6 olacaktır.</p><h4>Sonuç</h4><p>Bonding Curves, blockchain projelerinde dikkate alınması gereken önemli noktalardan biridir. Bu tarz yaklaşımları tek seferlik yapılan ICO ve token dağıtımının alternatifi olarak da ele alabiliriz. Ayrıca akıllı sözleşmelerin gücünü finans dünyasını aktarmanın etkili ve akıllıca yollarından biridir.</p><p>Ayrıca Uniswap, Sushiswap gibi Automatic Market Maker(AMM) protokolleri de Bonding Curve kullanımının güzel örneklerindendir.</p><p>Hoşça kalın,<br>Hakan.</p><p><strong>Twitter: </strong><a href="https://twitter.com/hknylcnsy"><strong>twitter.com/hknylcnsy</strong></a></p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fgiphy.com%2Fembed%2Fk4ta29T68xlfi%2Ftwitter%2Fiframe&amp;display_name=Giphy&amp;url=https%3A%2F%2Fmedia.giphy.com%2Fmedia%2Fk4ta29T68xlfi%2Fgiphy.gif&amp;image=https%3A%2F%2Fi.giphy.com%2Fmedia%2Fk4ta29T68xlfi%2F200.gif&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=giphy" width="435" height="327" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/f3e798fc38103bd367b742ec53c78a06/href">https://medium.com/media/f3e798fc38103bd367b742ec53c78a06/href</a></iframe><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=df0f68f0360" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Avalanche Konsensüs Protokolü]]></title>
            <link>https://hknylcnsy.medium.com/avalanche-konsens%C3%BCs-protokol%C3%BC-d6ceea06cec8?source=rss-e07242bf9425------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/d6ceea06cec8</guid>
            <category><![CDATA[cryptocurrency]]></category>
            <category><![CDATA[blockchain]]></category>
            <category><![CDATA[consensus-algorithm]]></category>
            <category><![CDATA[avalanche]]></category>
            <category><![CDATA[bitcoin]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Hakan Yalçınsoy]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 05 Mar 2020 05:49:32 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-10-23T13:30:13.593Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<blockquote><em>Bu yazı, “Konsensüs Protokolleri” yazı serisinin bir parçasıdır, ilk yazıya </em><a href="https://medium.com/@hknylcnsy/konsens%C3%BCs-protokolleri-ae1f7269648"><em>buradan</em></a><em> ulaşabilirsiniz.</em></blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/620/1*PsJU-88grBH-muEeeaNUjg.jpeg" /></figure><p><strong>“Snowflake to Avalanche”</strong> makalesi, 2018 Mayıs ayı ortasında kendilerini yalnızca <strong>Team Rocket</strong> olarak tanımlayan bir ekip tarafından anonim olarak yayımlandı. Makale, 4 protokolün oluşturduğu bir protokol ailesinden bahsetmektedir. Bu 4 protokol;</p><ul><li><strong>Slush </strong>(Sulu Kar — Bulamaç)</li><li><strong>Snowflake </strong>(Kar Tanesi)</li><li><strong>Snowball </strong>(Kar Topu)</li><li><strong>Avalanche </strong>(Çığ)</li></ul><p>Makale kendisinden “<strong>Kripto para birimleri için yeni metastabil(yarı kararlı) konsensüs protokol ailesi</strong>” olarak açıklıyor.</p><p>Makale bunun klasik konsensüs protokolleri ve Nakamoto konsensüs protokollerinin önceki ikilisinden ayrı duran yeni bir protokol türü olduğunu iddia ediyor. Makale bunları şöyle açıklamaktadır:</p><p><strong>Klasik Konsensüs</strong>: Fikir birliğine ulaşmak için tüm düğümlerin diğer tüm düğümlerle iletişim kurması gerekir.<br><strong>Nakamoto</strong>: Her bloğu üretmek için bir liderin (madenci) seçildiği İş Kanıtı yoluyla konsensüse ulaşır.</p><p><strong>Avalanche </strong>ise, bu iki aileden herhangi bir biçimde bir lider seçmeye gerek kalmadan (dolayısıyla <strong>lidersiz</strong>), protokolün tüm düğümlerini konsensüse “yönlendirdiğini” söylüyor.</p><p>Bu yaklaşım kısmen Avalanche’ın metastabil mekanizması ile elde edilir. <strong>Metastabilite </strong>ise esasen tüm düğümlerin bir şekilde oylamaya katılacağı şekilde tasarlandığı kavramını ifade eder ve böylece sistem dengede kalmaz (çünkü <strong>sistem dengede kalırsa, konsensüs elde edilemez</strong>).</p><p>Bu sayede klasik ya da Nakamoto konsensüs ile aynı güvenlik seviyesine ulaşır fakat daha hızlı bir şekilde sonuçlandırır. Herhangi bir lidere ihtiyaç duymadan tüm düğümleri bir konsensüse yönlendirerek fikir birliğine vardırır.</p><p>Bunu, <strong>küçük gruplar oluşturarak ve küçük rastgele örnekler oluşturarak yapar. </strong>Bu da sonuçta bir araya gelmeden ve zaman içinde kapsayıcı bir fikir birliğine varmadan önce daha yüksek verim ve paralel fikir birliği yapılmasını sağlar.</p><p>Avalanche’in bize sağladığı <strong>garantiler</strong>;</p><p><strong>Emniyet </strong>(Safety): Hiçbir güvenilir düğüm çakışan işlemleri kabul etmez.<br><strong>Canlılık </strong>(Liveness): Yapılan tüm işlemler sonunda her doğru düğüm tarafından kabul edilir.</p><p>Avalanche’in bize <strong>vadettikleri</strong>;</p><p><strong>Hızlı sonuçlandırma ve düşük gecikme süresi:</strong> İşlemi sonuçlandırma yaklaşık 2 saniye sürer. Bu, temel olarak 2 saniye sonra ödemenizin işleme koyulup onaylanabileceği anlamına gelir.<br><strong>Yüksek verim</strong>: Saniyede 1000–10000 işlem.<br><strong>Direnç</strong>: Ağın, katılımcıların yadsınamaz bir fikir birliğine varılacağı konusunda anlaşması gerekmemesi.</p><p>Fikir birliği, <strong>BFT </strong>(Bizans hata toleransı) olmayan <strong>Slush </strong>ile başlar ve zamanla <strong>Snowflake</strong>, <strong>Snowball </strong>ve <strong>Avalanche’ı </strong>oluştararak <strong>BFT ve geri dönülemez bir yapı oluşturur.</strong></p><blockquote>Tohumlar fidana, fidanlar ağaca, ağaçlar ormana dönmeli yurdumda — Mahir Dinçer (Yurdumda şarkısı)</blockquote><h4>Slush: Metastabilite Tanıtımı</h4><p>Makaledeki analojiye göre; kırmızı ve mavi olmak üzere birbiriyle farklı iki renk arasında bir karar verilmesi şeklinde anlatılır.</p><p>Adım adım anlatmak gerekirse;</p><p>1- Bir <strong>düğüm başlangıçta renksiz </strong>bir durumda başlar. Bir işlem(transaction) alındığında, <strong>renksiz bir düğüm kendi rengini</strong> işlem içinde taşınan renge <strong>günceller</strong>, ardından ağdaki düğümlerden ağ üzerinde tanımlı<strong> k parametresi (örneğin 6) kadar bir düğüm grubu seçer</strong>, sorgu iletisi gönderir.</p><p>2- Sorgu alındığında, <strong>renksiz bir düğüm sorgudaki rengi (örneğin kırmızı) benimser,</strong> bu renkle yanıt verir ve kendi sorgusunu başlatırken, mevcut rengiyle yanıt verir.</p><p>3- <strong>Bu kırmızı düğüm şimdi diğer düğümlerden bir düğüm grubu seçer.</strong> (tekrar 6 diyelim). Bu altı tanesi<strong> renklendirilmemişler ise kırmızıya güncellenir</strong> fakat zaten önceden renk seçtiyse mevcut rengiyle cevap verir yani mavi düğümse mavi ya da kırmızıysa kırmızı olduklarını belirterek yanıt verir.</p><p>4- Düğümümüz yeterince yanıt aldığında, <strong>önceden tanımlanmış düğüm eşiğinin aynı renk için olup olmadığını kontrol eder.</strong> Evet ise kırmızı olarak kalır ya da sorgusuna yanıt veren diğer düğümlerin beklenen eşik kadar mavi yanıt verdiyse maviye döner.</p><p>5- Düğüm daha sonra aynı şekilde <strong>farklı bir düğüm örneğiyle başka bir sorgu gerçekleştirir. Bu sorgulama, yeterli düğüm aynı rengi seçinceye kadar ağda tekrar tekrar olur.</strong></p><p>6- <strong>Yeterli zaman verildiğinde</strong>, hepsi sonunda aynı renge dönecek ve <strong>fikir birliği sağlanacaktır.</strong></p><p>Dikkat edilmesi gereken; düğümlerin doğru rengi seçtiklerini ya da rastgele oy vermediklerini bilememizdir, bu yüzden BFT değil diyoruz.</p><h4>Snowflake: BFT</h4><p>Snowflake, sisteme bir sayaç ekleyerek Slush’ın BFT olmasını sağlar ve düğümlerin renkleri konusunda daha kararlı olmasını sağlar.</p><p>1- Her düğüm bir <strong>sayaç </strong>çalıştırır.</p><p>2- Düğüm her <strong>renk değiştirdiğinde sayaç sıfırlanır</strong>.</p><p>3- Düğümler her<strong> başarılı sorguda bu sayıcı 1 artırır.</strong></p><p>4- Ağ üzerinde tanımlı <strong>β sayısına ulaşıldığında düğümün rengi kesinleşmiştir.</strong></p><p>Buradaki ilginç nokta; <strong>dürüst düğümlerin iki renk arasında kalma durumdan ziyade bir karara yönelme olasılığının daha yüksek olduğu bir nokta olduğunu göstermektedir. </strong>Ayrıca, bir kararın kaçınılmaz olduğu, dönüşü olmayan bir nokta olduğu anlaşılmaktadır<strong>. Bizans düğümleri, eşiği (faz kaymasını) geçtikten sonra kontrolü kaybeder ve dürüst düğümler, aynı renkte fikir birliğine varmaya başlar.</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Jkite7En7dxXvAO3d0m_bg.gif" /></figure><h4>Snowball: Güven Eklemek</h4><p>Snowball, Snowflake üzerine artık güveni inşa etmek için, ayrıca <strong>“güven sayaçlarını” ekler</strong>. Bu güven sayaçları, <strong>kırmızı ya da mavi sonucu veren her sorgudan sonra, </strong>düğümün ilgili renk için oluşturulmuş<strong> güven sayacını bir arttırır. Geçerli renge olan güveni diğer rengin güven değerinin altına düşerse renkleri değiştirir.</strong></p><blockquote>Oyun içindeki hakikati tartışan üç beyzbol hakemi varmış. Birinci hakem, “Gerçekleri görür görmez söylerim” demiş. İkinci hakem, “Gerçekleri olduğu gibi söylerim” demiş. Nihayet, üçüncüsü “Ben söyleyene kadar ortada bir gerçek yoktur” demiş. -Leonard Smith / Kaos</blockquote><h4>Avalanche: DAG Eklemek</h4><p>Avalanche, protokole DAG(Directed Acyclic Graph) eklendiği ve kriptopara özelliği kazanması için gerekli kontrollerin yapıldığı son adımdır.</p><p>DAG, <strong>Yönlü Düz Ağaçlar</strong> olarak Türkçe’ye çevrilen, matematiksel grafik gösterim yöntemidir. Grafik üzerindeki noktalar(nodes) birbirine bağlıdır ve noktaları bağlayan kollar(edge) asla bir döngü oluşturmamaktadır. Noktalar ise üç çeşide ayrılır; <strong>kaynak, normal ve sink</strong> (Türkçe’sini bulamadım)</p><blockquote>Not: DAG’lerde kullanılan “node” kelimesini ağ üzerindeki bilgisayar olan “node(düğüm)” ile karıştırılmasını engellemek içi “nokta” olarak çevirdim.</blockquote><p>Eğer noktadaki bütün <strong>kollar kendisini işaret etmiyorsa bu, kaynak noktasıdır.</strong><br>Eğer noktadaki bütün <strong>kollar kendisini işaret ediyorsa bu, sink noktasıdır.</strong><br>Her<strong> iki türlü kol barındıran noktalara ise normal nokta </strong>diyoruz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/607/1*wjY5MzvPWiiXw7sc7Duwwg.png" /></figure><p>Bu bağlamda<strong> Avalanche üzerinde oluşturulacak ilk işlem (genesis transaction) bir “sink noktası”</strong> olacaktır.</p><p>Bundan sonra oluşturulacak işlemler ilk işlemin çocukları(child) olacaktır. Yani<strong> ilk işlem sonraki işlemlerin ebevenyni(parent) olacaktır.</strong> Şöyle ki; <strong>kullanıcı bir işlem(transaction) gerçekleştirdiğinde, DAG üzerinde bir nokta oluşturulur </strong>ve bu nokta bir veya birden fazla noktayla ile bağlanır yani <strong>parent noktalarını seçer</strong> fakat bu transactionların birbiriyle ilişkisel olmasına gerek yoktur, örneğin; transactionların aynı kişi tarafından oluşturulmuş olması gerekmez ya da noktaların birbirinin fonlarına müdahale etme yetkisi de yoktur. <strong>Avalanche makalesinde ise işte bu DAG’a eklenecek noktaların parent seçme meselesi ele alınmıştır.</strong></p><p>Bir kriptopara oluşturmak istiyorsak <strong>çift harcama(double-spending) olmamalıdır.</strong> Yani <strong>aynı fonu birden fazla kez harcamak istersek bu işlemler birbiriyle çakışmamalı ve sadece bir tanesi geçerli olmalıdır.</strong> Bir çakışan işlemin tespiti DAG’ın oluşturulmasından farklıdır, ancak protokolün <strong>konsensüs güvenliği için bu çakışmaların kontrol edilmesi gerekir.</strong></p><p>Bahsettiğimiz gibi Snowball, çakışan işlemlerde oluşturulan güven miktarını yakalamak için tekrarlanan sorgular ve birden fazla sayaç kullanıyordu(renkler),<strong> Avalanche ise DAG yapısından yararlanır ve bir işlemin kökenini kullanır.</strong></p><p>Örneğin; bir T transactionı sorgulandığında, T’ye bağlı kolları(edge) izleyerek ona bağlı noktalar bulunur ve bu noktalar da sorgunun bir parçası haline gelir. <strong>Sorgu atılan düğümlerden belli bir eşikten(β1) fazlasının olumlu oy kullanıyorsa (mesela 11), işlemin bir chit(biz buna oy diyelim) topladığı söylenir. </strong>Düğümler daha sonra bu T transactionun soyunun oy değerlerinin toplamını alarak “<strong>güvenlerini</strong>” hesaplar.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/696/1*rM9qZPfjagn5fVE7kJMpkQ.png" /><figcaption>{oy, güven}</figcaption></figure><p>Makalede yer alan yukarıdaki grafik üzerinden yorumlarsak; <strong>T2 transactionının güven değeri(5) T3’ten fazladır.</strong> Bu yüzden T2’ye bağlı transactionların(T4, T5, T8, T9) T3’e bağlı olan transactionlardan(T6, T7) <strong>daha fazla oy toplaması olasıdır.</strong></p><p>Bu işlem Slush, Snowflake ve Snowball’da daha önce tartıştığımız özellikleri kullanır. Düğümler, işlemlerde oy toplamak ve diğer düğümleri yeni işlemler hakkında bilgilendirmek için diğer düğümlerin rastgele örneklerine sorgular gönderir. <strong>Düğüm, bir işlemin ve tüm ata işlemlerinin rakip işlemler arasında tercih edildiğini görürse</strong>, işlem <strong>“şiddetle tercih edilen”</strong> hale gelir ve bir <strong>evet </strong>oyu alır. İşlem veya ataları düğümler tarafından tercih edilmezse oy alamaz.</p><p><strong>Alternatif olarak</strong>, T transactionı önceden belirlenmiş<strong> belli bir eşikten(β2) fazla Snowball güven sayaç değerine (mesela 150) sahipse</strong> bu işlem de <strong>“tercih edilen işlem”</strong> kabul edilir.</p><p>Örneğimize göre, düğümler kırmızı ve mavi yerine, işlemin doğru olup olmadığı veya başka bir işlemle çakışıp çakışmadığı konusunda bir karara varır. <strong>Bu nedenle Avalanche, çift harcamayı çözmek için DAG üzerinde Snowball yaklaşımını kullanıyor diyebiliriz.</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/486/1*LiRUPoqcYclgOkAwffneZg.gif" /><figcaption>625 düğümlü bir ağda fikir birliğine varma demosu. Ağ üzerinde belirlenen parametrelere göre fikir birliğine varma hızı değişiklik gösterecektir. Demoya <a href="https://tedyin.com/archive/snow-bft-demo/#/snow">buradan </a>ulaşabilirsiniz.</figcaption></figure><p>Bu yazıda, Sadece konsensüs yapısını anlatmaya çalıştım ve umarım bu yazı sayesinde<strong> Avalanche Konsensüs Protokol Ailesi</strong>’ni biraz daha iyi anlayabilmişizdir. <a href="https://medium.com/u/bc0e1d4ec8a">Emin Gün Sirer</a> ve takımının geliştirdiği Avalanche konsensüs kullanacak $AVAX’a yer vermedim, bu başka bir yazının konusu olacak.</p><p>Ayrıca bu yazı, <em>“Konsensüs Protokolleri” </em>yazı serisinin de son yazısıdır. Belki ileride bonus ya da destekleyici yazılar eklenebilir.</p><p>Okuduğunuz için teşekkür ederim.</p><p>Hoşça Kalın,<br>Hakan.</p><p><strong>Twitter: </strong><a href="https://twitter.com/hknylcnsy"><strong>hknylcnsy</strong></a></p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fgiphy.com%2Fembed%2FvxNCVEe0PI9A3YVJEX%2Ftwitter%2Fiframe&amp;display_name=Giphy&amp;url=https%3A%2F%2Fmedia.giphy.com%2Fmedia%2FvxNCVEe0PI9A3YVJEX%2Fgiphy.gif&amp;image=https%3A%2F%2Fi.giphy.com%2Fmedia%2FvxNCVEe0PI9A3YVJEX%2Fgiphy.gif&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=giphy" width="435" height="244" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/6dc6608f8086d60ccf5a35ecd15b49bf/href">https://medium.com/media/6dc6608f8086d60ccf5a35ecd15b49bf/href</a></iframe><p>Referanslar:<br>- <a href="https://avalanchelabs.org/avalanche.pdf">https://avalanchelabs.org/avalanche.pdf</a><br>-<a href="https://tedyin.com/archive/ava-udc.pdf">https://tedyin.com/archive/ava-udc.pdf</a><br>-<a href="https://medium.com/@vardan.sevan/avalanche-examples-of-consensus-protocols-9ddc5b006264">https://medium.com/@vardan.sevan/avalanche-examples-of-consensus-protocols-9ddc5b006264</a><br>- <a href="https://flatoutcrypto.com/home/avalancheprotocolpart2">https://flatoutcrypto.com/home/avalancheprotocolpart2</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=d6ceea06cec8" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Nakamoto Konsensüs Protokolü]]></title>
            <link>https://hknylcnsy.medium.com/nakamoto-konsens%C3%BCs-protokol%C3%BC-2577036a1681?source=rss-e07242bf9425------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/2577036a1681</guid>
            <category><![CDATA[bitcoin]]></category>
            <category><![CDATA[consensus]]></category>
            <category><![CDATA[blockchain]]></category>
            <category><![CDATA[satoshi-nakamoto]]></category>
            <category><![CDATA[cryptocurrency]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Hakan Yalçınsoy]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 03 Mar 2020 03:07:39 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-05-02T20:00:28.618Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*hS8-0HIrBn0btVPOVZDa1Q.jpeg" /><figcaption>The Misers — Marinus van Reymerswaele (c. 1490-c. 1567)</figcaption></figure><blockquote><em>Bu yazı, “Konsensüs Protokolleri” yazı serisinin bir parçasıdır, ilk yazıya </em><a href="https://medium.com/@hknylcnsy/konsens%C3%BCs-protokolleri-ae1f7269648"><em>buradan</em></a><em> ulaşabilirsiniz.</em></blockquote><p>Nakamoto Konsensüs, <strong>Satoshi Nakamoto</strong>’nun icat ettiği <strong>Bitcoin</strong>’de kullanılan ayrıca birçok altcoinin(Ethereum, Monero, Zcash vs) ve<strong> Proof-of-Work</strong> sistemlerinin çoğunda kullanılan, <strong>BFT</strong>(Bizans hatasına toleranslı) olan ilk <strong>Blockchain </strong>Konsensüs Protokolüdür. Adımlar ve kurallar basittir:</p><blockquote>1- Kriptografik bir bulmaca ile bir lider seçersiniz.<br>2- Lider ağdaki diğer tüm süreçlere bir iş kanıtı (PoW) ile birlikte bir işlem bloğu önerir.<br>3- Üzerinde en fazla çalışma kanıtı olan bir blok önerildiğinde bu kabul edilir. (Genellikle, en yüksek blok numarasına sahip blok, üzerinde en fazla çalışma kanıtı olan bloktur.)<br>4- Çoğunluk dürüst süreçler tarafından kontrol edilirse, gerçek(dürüst) zincir en hızlı büyüyecek ve rakip zincirlerin ötesine geçecektir.<br>5- En uzun zincir, gerçek zincirdir.</blockquote><p>Bu kuralların olma sebebi, <strong>bir blokun “doğru” olup olmadığından asla %100 emin olamamamızdır.</strong> Örneğin, gördüğünüz en yüksek blok 200 ise, 201 yüksekliğinde bir A bloğu gördüğünüzde, kabul edersiniz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/945/1*vqQonzxB7mA5r3fLHmtSzQ.png" /></figure><p>Aniden, 204 yüksekliğinde bir B bloğu alırsanız, fikir birliği kurallarına göre, daha önce kabul ettiğiniz A bloğunu “tersine çevirmeniz” ve şimdi bu yeni blok geçmişini kabul etmeniz gerekecektir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/945/1*bbUO1W4fTvtYHpM51pc1Uw.png" /></figure><p>Yukarıdaki kuralların kısaca, insanların hangi zincirin <strong>gerçek zincir olduğu konusunda fikir birliğine varmasına</strong> yardımcı olduğunu görebiliriz.</p><blockquote>Geçmişi kontrol eden geleceği de kontrol eder. -George Orwell, 1984</blockquote><p><em>Blockchain Görsel Demosu için;</em></p><p><a href="https://andersbrownworth.com/blockchain/">Blockchain Demo</a></p><p>Belki Nakamoto Konsensüs’ü Paxos’tan sonra neden incelediğimi anlamışsınızdır.</p><ul><li>Paxos’ta en yüksek teklif numaralı teklif kabul görürken <strong>Nakamoto Konsensüs’te blok yüksekliği en yüksek olan kabul edilir.</strong></li><li>Paxos’tan farklı olarak da Nakamoto Konsensüs’te <strong>lider bir puzzle(PoW) ile seçilir.</strong></li><li><strong>Paxos’ta birden fazla lider seçimi herhangi bir forka sebebiyet vermez ama Nakamoto’da yeni bir zinciriniz olur.</strong></li></ul><p>Bu farklılıkların Nakamoto Konsensüs’e bazı faydalar getirdiğini görebiliriz. Özellikle anlaşma (agreement), geçerlilik (validity) ve sonlandırma (termination) konularında <strong>klasik protokollere göre garantiler verebilmektedir.</strong></p><p>Örneğin; <strong>pBFT’te</strong> katılımcıların önceden bilinmesi gerekmektedir ve<strong> fikir birliğine varılamadığı durumda ağ duracaktır. Paxos’ta </strong>birden fazla lider seçildiğinde <strong>uzun süre fikir birliğine varılamayabilir.</strong> Fakat <strong>Nakamoto Konsensüs’te “iş kanıtıyla” bir lider mutlaka seçilir ve ağın lidersiz kalması önlenir. </strong>Hiç lider adayı(madenci) olmaması durumunu engellemek için de sistem içerisinde ödül sistemi vardır. <strong>Birden fazla lider çıkması durumunda da ağ bölünür fakat yine de fikir birliğine varılır.</strong></p><p>Bu basit <strong>oyun-teorisi kuralları ve dahice çözümler </strong>sayesinde, <strong>blockchain </strong>varoldu ve<strong> internet üzerinden “değer” transferi yapabildik.</strong></p><h4>FAKAT…</h4><p>Bu sistemde, ağın toplam <strong>işlem gücünün %50</strong>&#39;sinden fazlasına sahip olan bir saldırgan sürekli olarak en uzun zinciri oluşturabilir ve böylece istediği işlemleri onaylayarak istediği içerikteki blokları oluşturabilir.</p><p>Bunun yanında Nakamoto Konsensüs kullanan Bitcoin ne yazık ki, ölçeklenebilirlik sıkıntılarıyla boğuşmaktadır. <strong>Bitcoin’in işlem hızı ve hacmi, blok boyutu ve blok zaman aralığı ile sınırlıdır.</strong></p><p>Blok boyutunun arttırılması (şu anda 1 MB olarak ayarlanmıştır) verimi artırır, ancak ortaya çıkan daha büyük blokların ağda yayılması daha uzun sürer. Geç gelen yeni bloklar, madencilerin artık en yüksek blok yüksekliğine sahip olmayan eski bir blok üzerine işlem güçlerini boşa harcadıkları anlamına gelir.</p><p>Blok aralığını (10 dakika) azaltmak gecikmeyi azaltır, ancak sıkça forklaşmaya yol açacaktır ve bu ağ üzerinde dengesizliğe yol açar ve Bitcoin bu parametrelerle saniyede 1 ila 3.5 işlem gerçekleştirir. Ayrıca işlemin sonlandırılması da sorunludur. Bir işlemin sağlıklı bir şekilde sonlandığını bilmek için 6 bloğun geçmesini beklemek mantıklıdır ama bu işlem 60 dakika sürecektir.</p><p><em>Bu konu hakkında; ölçeklebilirlik çıkmazını incelediğim bir diğer yazıyı okumanızı öneririm.</em></p><p><a href="https://medium.com/unichain-tr/blockchainde-%C3%B6l%C3%A7eklenme-problemi-ve-gayri-merkezilik-74195b345861">Blockchain’de Ölçeklenme Problemi ve Gayri Merkezilik</a></p><h3>Bitcoin-NG</h3><p>Bitcoin’in ölçeklenme problemini çözmek için yapılan önemli önerilerinden biridir.<strong> Nakamoto Konsensüs’ü geliştiren bir yapıya sahiptir.</strong> Zaten NG eklemesi “Next Generation” (Sonraki Nesil) anlamına gelmektedir. Şöyle ki;</p><p>Bitcoin’de madenciler ürettikleri bloklarda iki ana veriden sorumludurlar; ağın en uzun zinciri belirlemesine sağlayan <strong>çalışma kanıtı ve madencinin onayladığı işlemler.</strong></p><p><strong>Bitcoin NG </strong>ise bu iki veriyi ayrı blok türleri oluşturarak ayrı<strong> iki blok türüne böler; anahtar bloklar ve mikro bloklar.</strong></p><p><strong>Anahtar bloklar iş kanıtını, önceki bloka referansı ve madencilik ödülünü içerir, ancak işlemlerin(transaction) hiçbirini içermez.</strong> Bitcoin NG’nin mevcut tasarımında ve “normal” Bitcoin bloklarında olduğu gibi, anahtar blokları ortalama 10 dakikada bir bulunur. Ayrıca, “normal” Bitcoin blokları gibi, bloğu bulmak için kullanılan hash gücü miktarı en uzun zinciri belirler.</p><p><strong>Bitcoin-NG’de anahtar bloğu oluşturan madenci ayrıca kendi açık anahtarını (public key) da bloğa ekler.</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/945/1*jyCgh60EKpMrD-gpr2MIlg.png" /></figure><p>Madenci özel anahtarını (private key) oluşturacağı mikro blokları imzalamak için kullanacaktır. Anahtar blokların aksine, <strong>mikro bloklar herhangi bir iş kanıtı içermez, sadece işlemleri(transaction) saklar. </strong>Bu mikro bloklar Bitcoin NG’nin ilk tasarımında ortalama 10 saniyede bir olacak şekilde çok sık oluşturulur. Bu nedenle, bir anahtar bloğunun madencisi, esasen yeni bir anahtar bloğu bulunana kadar ağdaki işlemlerin onaylanmasından sorumludur.</p><p><strong>Bitcoin-NG yapılan deneyler sonucu 100 tps’ye ulaşabilmiştir. Fakat Bitcoin geliştirici ekibi tarafından dikkate alınmamıştır.</strong></p><p>Nakamoto Konsensüs, bize global ölçekte bir e-money ya da günümüz tabiriyle kriptopara üretmenin kapılarını aralamıştır. Oldukça öğretici olan bu protokol, <strong>dünya tarihine de çok önemli bir deney olarak kayıtlara geçmiştir.</strong></p><p>Teoride, Bitcoin teknik incelemesinde açıklandığı gibi; <strong>herhangi bir düğüm lider olabilir. </strong>Nakamoto, blok zincirinin dağıtılmış ağının herkese açık yapısını göz önünde bulundurarak lider seçiminin, çok sayıda bağımsız düğüm arasında oldukça eşit bir şansla gerçekleşeceğine inanıyordu.</p><p>Pratikte, ağda İş Kanıtı hash hesaplamalarını gerçekleştiren makineler, CPU’dan GPU’ya, GPU’dan FPGA’e, FPGA’den ASIC’e hızla ilerledi. <strong>Bu durum ise ağın merkezileşmesini sağladı. </strong>Sonuç olarak; ağ üzerinde<strong> hak sahipleri kaçınılmaz olarak yarı iletken teknolojisinde ileri olan ülkelerden çıkmaya başladı. </strong>Buna rağmen Nakamoto Konsensüs kullanan <strong>Bitcoin, ilk ve hala en önemli kriptopara olma özelliğini korumaktadır.</strong></p><p>Nakamoto Konsensüs’e değindiğim bu yazıyı okuduğunuz için teşekkür ederim. <strong>Bir sonraki yazıda Avalanche</strong>’ten<strong> </strong>bahsedeceğim.</p><p>Hoşça Kalın,<br>Hakan.</p><p><strong>Twitter: </strong><a href="https://twitter.com/hknylcnsy"><strong>hknylcnsy</strong></a></p><blockquote>Serinin diğeryazıları:<br>- <a href="https://medium.com/@hknylcnsy/pbft-practical-byzantine-fault-tolerance-konsens%C3%BCs-algoritmas%C4%B1-24475b209887">pBFT (Practical Byzantine Fault Tolerance) Konsensüs Algoritması</a><br>- <a href="https://medium.com/@hknylcnsy/paxos-konsens%C3%BCs-protokol%C3%BC-f7787e57df3c">Paxos Konsensüs Protokolü</a><br>- <a href="https://medium.com/@hknylcnsy/avalanche-konsens%C3%BCs-protokol%C3%BC-d6ceea06cec8">Avalanche Konsensüs Protokolü</a></blockquote><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fgiphy.com%2Fembed%2F19zbJkzHgNsA%2Ftwitter%2Fiframe&amp;display_name=Giphy&amp;url=https%3A%2F%2Fmedia.giphy.com%2Fmedia%2F19zbJkzHgNsA%2Fgiphy.gif&amp;image=https%3A%2F%2Fi.giphy.com%2Fmedia%2F19zbJkzHgNsA%2Fgiphy.gif&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=giphy" width="435" height="220" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/2269d7167af86938652e96acce580aa2/href">https://medium.com/media/2269d7167af86938652e96acce580aa2/href</a></iframe><p>Referanslar:<br>-<a href="https://bitcoin.org/bitcoin.pdf">https://bitcoin.org/bitcoin.pdf</a><br>-<a href="https://medium.com/tendermint/a-to-z-of-blockchain-consensus-81e2406af5a3">https://medium.com/tendermint/a-to-z-of-blockchain-consensus-81e2406af5a3</a><br>-<a href="https://www.usenix.org/system/files/conference/nsdi16/nsdi16-paper-eyal.pdf">https://www.usenix.org/system/files/conference/nsdi16/nsdi16-paper-eyal.pdf</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=2577036a1681" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Paxos Konsensüs Protokolü]]></title>
            <link>https://hknylcnsy.medium.com/paxos-konsens%C3%BCs-protokol%C3%BC-f7787e57df3c?source=rss-e07242bf9425------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/f7787e57df3c</guid>
            <category><![CDATA[crptocurrency]]></category>
            <category><![CDATA[paxos]]></category>
            <category><![CDATA[bitcoin]]></category>
            <category><![CDATA[consensus]]></category>
            <category><![CDATA[blockchain]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Hakan Yalçınsoy]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 02 Mar 2020 02:18:03 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-05-02T19:50:38.630Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*7xQTyN4yL5zVQTEzV-7ZSg.png" /><figcaption><a href="http://paxos.systems/static/paxoscloud.png">http://paxos.systems/static/paxoscloud.png</a></figcaption></figure><blockquote><em>Bu yazı, “Konsensüs Protokolleri” yazı serisinin bir parçasıdır, ilk yazıya </em><a href="https://medium.com/@hknylcnsy/konsens%C3%BCs-protokolleri-ae1f7269648"><em>buradan</em></a><em> ulaşabilirsiniz.</em></blockquote><p>Konsensüs, dağıtılmış sistem tasarımında sıkça karşımıza çıkmaktadır. Konsensüs’ün ne olduğunu <a href="https://medium.com/@hknylcnsy/konsens%C3%BCs-protokolleri-ae1f7269648">ilk yazıda</a> değinmiştik. Paxos da konsensüs algoritması olması için gerekli özellikleri bulundurmaktadır.</p><p>-Ağ üzerinde tek bir değer önerilse bile, tanınır ve seçilir.<br>-Ağ tarafından değer seçildikten sonra değiştirilemez.<br>-Ağ tarafından bir değer gerçekten seçilmedikçe düğümlere değer iletilmez.</p><p>Bu algoritmada iki ana aktör olmak üzere 3 aktör vardır; <strong>Proposers (Teklif Sahibi) </strong>ve <strong>Acceptors (Alıcı), </strong>bir de <strong>Listener (Dinleyici).</strong> Her düğüm bu üç aktör gibi davranır.</p><p>Teklif Sahipleri, para yatırmak gibi müşteri isteklerine dayalı olarak ağa değerler önerir. Alıcılar önerileri inceleyip kabul eder ve çoğunluk yeterli sayıya ulaştığında önerilen değer seçilir ve deftere (Ledger) kaydedilir.</p><h4>Kısaca Paxos</h4><p>Dikkat edilecek iki önemli öğe var. Birincisi <strong>teklif numarası</strong> ve ikincisi <strong>teklifin değeri.</strong></p><p>1- <strong>Teklif Sahibi n teklif numaralı teklifini tüm düğümlere yayınlar.</strong></p><p>2- Alıcı buna bakar ve daha düşük bir teklifi, yani <strong>n’den daha küçük bir teklif numaralı teklifi kabul etmeme sözü verir. Alıcı daha önce daha yüksek bir teklif numarası almışsa, bu teklifi reddeder.</strong></p><p>3- Ayrıca, bir Alıcı bir teklif değerini kabul ettiğinde, <strong>yalnızca daha yüksek bir teklif numarasından</strong> aynı teklif değerini kabul edebilir.</p><p>4- Alıcı çoğunluğu cevap verirse, <strong>Teklif Sahibi, geri dönüş aldığı en yüksek teklif numaralı teklifin değerini(d) kullanır.</strong> Çoğunluk kabul etmediğinde, algoritmanın 1. adıma geri dönmesi gerekir.</p><p>5- Teklif Sahibi şimdi n sayısı ve d değeriyle birlikte bir kabul mesajı oluşturur ve bunu 2. adımda yanıt veren Alıcılara gönderir.</p><p>6-<strong> Alıcılar, daha yüksek bir teklif numarasına yanıt vermediyse, bu teklif numarasını ve değerini kabul edeceklerdir.</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/293/1*XPhxh48FrAAv7wOyyOB0Lg.png" /><figcaption>Resim 1</figcaption></figure><p>Tek bir Teklif Sahibi<strong> </strong>olması Paxos algoritması için <em>ideal durumdur</em>. (Resim 1)</p><h4>Hata Toleransı</h4><p>Her katılımcının anlaşmasını beklemek yerine çoğunluğun anlaşmasını beklemek, protokolün “hain” Alıcıların yarısına kadar toleranslı olmasını sağlar. Öneri üzerine; k kadar Bizans hainine dayanmak istiyorsak, 2k+1 kadar onay lazımdır.</p><p><strong>Teklif Sahibi’nin başarısız olması durumunda, başka bir Teklif Sahibi’nin kendi teklifini yayınlayarak protokolü devralmasını sağlayabiliriz. </strong>Orijinal Teklif Sahibi’nin daha sonra başarılı olması durumunda, yalnızca önceden kabul edilen değerleri işleme ve daha önce görülenden daha yüksek numaralı teklifleri kabul etme kuralları, iki Teklif Sahibi’nin doğruluğu ihlal etme tehlikesi olmadan birlikte var olabilmesini sağlar.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/472/1*ZhnFQhJpihsd5rOlcegajQ.png" /><figcaption>Resim 2</figcaption></figure><p>Paxos’un bir hatayla boğuştuğunu (ya da hain generallerle) sahip olduğunu görmek kolaydır.<strong> İki teklif aynı anda etkin olduğunda, dönüşümlü olarak bire bir aynı teklifi en yüksek teklif numarası ile yayımlayarak birbirlerinin mesajını engelleyebilirler. Bu durum çözülene ve tek bir lider üzerinde anlaşılana kadar, Paxos’un sona ermemesi mümkündür. (Resim 2)</strong> Bu durum protokolün canlılık özelliğini ihlal eder. Ancak ağ çöktüğünde ve <strong>iki Teklif Sahibi birbirini algılayıp bir taraf teklif vermeyi bırakmaya karar verdikten sonra Paxos’un doğru bir yürütmeye geri dönme olasılığı vardır. </strong>(Amacın bir fikir birliğine varmak olduğunu unutmayın, Teklif Sahiplerinden biri diğerinin teklifinin işlenmesini sağlamak için yeterince uzun süre geri çekilebilir).</p><p>Paxos’un sıkıntı yaşayacağı başka durumlar da mevcuttur. Alıcıların kabul ettikleri en yüksek teklifin ve kabul ettikleri tekliflerin değerinin istikrarlı bir şekilde saklanması gerekmektedir. Bu <strong>depolamanın çökmesi durumunda, Alıcı, ağı bozma korkusundan protokole katılamaz </strong>(daha önce oyladığı teklifler hakkında yanlış bilgi verebilir ya da bir hain olarak bilerek yalan söylüyor olabilir). Bu da, Alıcının protokolden dışlandığı bir tür Bizans başarısızlığıdır(Byzantine Fault).</p><p>Bizans başarısızlıklarına karşı tolerans sağlamak karmaşıktır ve verimli hale getirilmesi zordur. <strong>Genel olarak alınan önlem; f kadar potansiyel Bizanslı hain kadar f kadar Alıcı eklemektir.</strong></p><p><strong>Paxos çok önemli ve çok kullanışlı bir konsensüs protokolüdür. </strong>Bu yazıda temel Paxos konsensüs protokolünü anlatmaya çalıştım fakat <strong>ideal durumda daha az mesaj gecikmesi ve daha kısa bir başlatma süresi ayarlamak için Paxos’a uygulanabilecek bir dizi optimizasyon vardır. Dikkatinizi çektiyse daha detaylı inceleyebileceğiniz kaynakları aşağıda paylaştım.</strong></p><p>Hoşça Kalın,<br>Hakan.</p><p><strong>Twitter: </strong><a href="https://twitter.com/hknylcnsy"><strong>hknylcnsy</strong></a></p><p><em>Serinin diğer yazıları:<br>- </em><a href="https://medium.com/@hknylcnsy/pbft-practical-byzantine-fault-tolerance-konsens%C3%BCs-algoritmas%C4%B1-24475b209887"><em>pBFT (Practical Byzantine Fault Tolerance) Konsensüs Algoritması</em></a><em><br>- </em><a href="https://medium.com/@hknylcnsy/nakamoto-konsens%C3%BCs-protokol%C3%BC-2577036a1681"><em>Nakamoto Konsensüs Protokolü</em></a><em><br>- </em><a href="https://medium.com/@hknylcnsy/avalanche-konsens%C3%BCs-protokol%C3%BC-d6ceea06cec8"><em>Avalanche Konsensüs Protokolü</em></a></p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fgiphy.com%2Fembed%2F3o6EhGvKschtbrRjX2%2Ftwitter%2Fiframe&amp;display_name=Giphy&amp;url=https%3A%2F%2Fmedia.giphy.com%2Fmedia%2F3o6EhGvKschtbrRjX2%2Fgiphy.gif&amp;image=https%3A%2F%2Fmedia0.giphy.com%2Fmedia%2Fv1.Y2lkPTc5MGI3NjExbXgyN2xmNngxNmZ4ZHp6bGN5Z2ZkMWlmOTJ0d3JuZjgxbm92cW9nYiZlcD12MV9pbnRlcm5hbF9naWZfYnlfaWQmY3Q9Zw%2F3o6EhGvKschtbrRjX2%2Fgiphy.gif&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=giphy" width="435" height="241" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/88cb7f8aaf871c2bd133faebb2d2a82e/href">https://medium.com/media/88cb7f8aaf871c2bd133faebb2d2a82e/href</a></iframe><p>Referanslar:<br><a href="http://paxos.systems/index.html">-http://paxos.systems/index.html</a><br>-<a href="https://www.the-paper-trail.org/post/2009-02-03-consensus-protocols-paxos/">https://www.the-paper-trail.org/post/2009-02-03-consensus-protocols-paxos/</a><br>-<a href="https://www.cs.rutgers.edu/~pxk/417/notes/paxos.html">https://www.cs.rutgers.edu/~pxk/417/notes/paxos.html</a><br>-<a href="https://www.microsoft.com/en-us/research/uploads/prod/2016/12/paxos-simple-Copy.pdf">https://www.microsoft.com/en-us/research/uploads/prod/2016/12/paxos-simple-Copy.pdf</a><br>-<a href="http://www.goodmath.org/blog/2015/01/30/paxos-a-really-beautiful-protocol-for-distributed-consensus/">http://www.goodmath.org/blog/2015/01/30/paxos-a-really-beautiful-protocol-for-distributed-consensus/</a><br>-<a href="https://www.youtube.com/watch?v=JEpsBg0AO6o">https://www.youtube.com/watch?v=JEpsBg0AO6o</a><br>-<a href="https://medium.com/coinmonks/paxos-made-simple-3b83c05aac37">https://medium.com/coinmonks/paxos-made-simple-3b83c05aac37</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=f7787e57df3c" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[pBFT (Practical Byzantine Fault Tolerance) Konsensüs Algoritması]]></title>
            <link>https://hknylcnsy.medium.com/pbft-practical-byzantine-fault-tolerance-konsens%C3%BCs-algoritmas%C4%B1-24475b209887?source=rss-e07242bf9425------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/24475b209887</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Hakan Yalçınsoy]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 28 Feb 2020 21:42:50 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-05-02T19:53:46.086Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<blockquote>Bu yazı, “Konsensüs Protokolleri” yazı serisinin bir parçasıdır, ilk yazıya <a href="https://medium.com/@hknylcnsy/konsens%C3%BCs-protokolleri-ae1f7269648">buradan</a> ulaşabilirsiniz.</blockquote><p>Konsensüs Protokollerini incelediğimiz serinin ikinci yazısında pBFT’yi inceleyeceğiz.</p><p>pBFT, Bizans generalleri problemini çözen yani Bizans-Hata Toleransı olan ilk konsensüs protokolüdür.</p><blockquote>Bizans Generalleri Problemi hakkında hızlıca bulduğum Türkçe video: <a href="https://youtu.be/gxF022yDcuw?t=195">TIKLA</a></blockquote><p>Nakamoto Consensus, 2009 yılında icat edilmeden önce (bir diğer tanımla Bitcoin makalesi yayımlanmadan önce), bilgisayar bilimcilerinin farklı bir dizi özelliğe sahip olan <strong>Bizans generalleri problemine farklı bir çözümü vardı. pBFT!</strong></p><p><em>| pBFT (Pratik Bizans Hata Toleransı), özellikle </em><strong><em>üyelerin kısmen güvendiği konsorsiyumlar</em></strong><em> için uygun bir konsensüs algoritmasıdır. |</em></p><p>Algoritma, asenkron sistemlerde çalışacak şekilde tasarlanmıştır. Yüksek performans, hızlı yürütme süresi sağlamak için optimize edilmiştir. (ancak gecikmede hafif! bir artış da cabasıdır.) Aslında, pBFT modelindeki tüm düğümler ardışık düzene sahiptir. Bunlardan biri <strong>ana düğümdür (lider)</strong>, diğerlerine <strong>yedek düğümler</strong> denir. Sistemdeki tüm düğümler birbirleriyle etkileşime girer. <strong>Tüm dürüst düğümlerin amacı, çoğunluğun görüşüne dayanarak sistemin durumu üzerinde anlaşmaktır.</strong> İletilerin yalnızca belirli bir eşler arası düğümden geldiğini kanıtlamak değil, aynı zamanda iletinin iletim sırasında değişmediğinden emin olmak da önemlidir.</p><p>pBFT modelinin düzgün çalışması için, <strong>kötü amaçlı düğümlerin anlık sayısının tüm ağ düğümlerinin üçte birine (1/3) eşit olmaması</strong> veya bu değerleri aşmaması gerekir. Sistem ne kadar fazla düğüme sahip olursa, tüm düğümlerin üçte birinin kötü niyetli olması matematiksel olarak daha az olasıdır. (<strong>n/3)+1&#39;den fazla düğüm (n toplam düğüm sayısıdır) eş zamanlı olarak kötü amaçlı veya hatalı değilse, algoritma hem canlılığı hem de güvenliği sağlar.</strong></p><p>Her pBFT konsensüs turu 4 aşamada incelenebilir. Bu model, bir lider düğümün varlığı nedeniyle tüm generallerin eşit olduğu saf Bizans Generallerinin Probleminden daha çok “<strong>Komutan ve Teğmen</strong>” biçimine benzetebiliriz.</p><h4>1- İstemci, lider düğümüne bir hizmet işlemini çağırmak için bir istek gönderir.</h4><h4>2- Lider düğüm, diğer düğümlere isteği yayınlar.</h4><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/766/1*uKin6hMdYoxLYZ1H3lW5PA.png" /><figcaption>2</figcaption></figure><h4>3- Düğümler isteği sorgular ve sonra istemciye bir yanıt gönderir.</h4><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/766/1*IUBwHtLW2CJvH_5EtR2KdA.png" /><figcaption>3/4 kabul oyu verildi || 3</figcaption></figure><h4>4- İstemci aynı sonuca sahip farklı düğümlerden gelen cevapları f + 1 (f arızalı olabilecek maksimum düğüm sayısını temsil eder) bekler ve sonuçlandırılıp bütün düğümlere iletilir.</h4><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/766/1*PsDztc5XTHkTs68C3-yBJw.png" /><figcaption>4</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/945/1*BoTLxFysuFmc4f9UF-pLEw.png" /></figure><p>Katılımcıların çoğunluğu yukarıdaki örnekteki blokta evet oyu kullandığından, sistemdeki herkes bu bloku doğru blok olarak kabul edecektir.<strong> Oy kullanımı bittiğinde, blok nihai olur. Dolayısıyla, geriye alınması diye bir şey yoktur. </strong>Anlaşmazlıklar varsa, sistem durur.</p><p>Unutulmamalıdır ki bu tür bir konsensüsün kullanılması <strong>güvenilen bir seçmen seti </strong>gerektirir.</p><p>pBFT algoritması, blok zincirleri için çalışacak şekilde uyarlanmıştır, blok zincirleri için en önemli BFT algoritması <strong>Tendermint Core</strong>’dur.</p><h4>Tendermint*</h4><p>Tendermint Core, <strong>Nakamoto Consensus’u kullanmayan</strong>, ancak bunun yerine 20 yıldan fazla bilgisayar bilimi araştırmaları üzerine inşa edilen blok zincirler için geliştirilmiş ilk konsensüs algoritmasıdır.</p><p>Tendermint’de konsensüse ulaşmak için tur başına bir blok belirlenir. <strong>pBFT’deki gibi adımlar uygulanır fakat burada blokun nihai olması için 2/3’lük onay oranı beklenir. pBFT’nin aksine, düğümler oylamaya katılmak için paralarını kilitlemek zorundadır ve bir düğüm dürüst olmadığı anlaşıldığında cezalandırılır.</strong></p><p>Tendermint ya da pBFT gibi BFT algoritmalarının temel kısıtlaması, tüm seçmenlerin önceden bilinmesi gerektiğinden, genellikle oldukça küçük bir seçmen grubuyla sınırlı olmalarıdır. Yani <strong>ölçeklenebilir değildir</strong>.</p><blockquote>Asla aileden birinin karşısında taraf olma, asla! -Michael Carleone (Baba filminden)</blockquote><p><em>Serinin diğer yazıları:<br>- </em><a href="https://medium.com/@hknylcnsy/paxos-konsens%C3%BCs-protokol%C3%BC-f7787e57df3c"><em>Paxos Konsensüs Protokolü</em></a><em><br>- </em><a href="https://medium.com/@hknylcnsy/nakamoto-konsens%C3%BCs-protokol%C3%BC-2577036a1681"><em>Nakamoto Konsensüs Protokolü</em></a><em><br>- </em><a href="https://medium.com/@hknylcnsy/avalanche-konsens%C3%BCs-protokol%C3%BC-d6ceea06cec8"><em>Avalanche Konsensüs Protokolü</em></a></p><p>Hoşça Kalın,<br>Hakan.</p><p><strong>Twitter: </strong><a href="https://twitter.com/hknylcnsy"><strong>hknylcnsy</strong></a></p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fgiphy.com%2Fembed%2FUQaRUOLveyjNC%2Ftwitter%2Fiframe&amp;display_name=Giphy&amp;url=https%3A%2F%2Fmedia.giphy.com%2Fmedia%2FUQaRUOLveyjNC%2Fgiphy.gif&amp;image=https%3A%2F%2Fi.giphy.com%2Fmedia%2FUQaRUOLveyjNC%2Fgiphy.gif&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=giphy" width="435" height="181" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/e2cee20931bb06305f6dc853fcd73a3a/href">https://medium.com/media/e2cee20931bb06305f6dc853fcd73a3a/href</a></iframe><p>Referanslar<br>-<a href="https://people.eecs.berkeley.edu/~luca/cs174/byzantine.pdf">https://people.eecs.berkeley.edu/~luca/cs174/byzantine.pdf</a><br>-<a href="http://pmg.csail.mit.edu/papers/osdi99.pdf">http://pmg.csail.mit.edu/papers/osdi99.pdf</a><br>-<a href="https://www.researchgate.net/profile/Hong-Ning_Dai/publication/318131748_An_Overview_of_Blockchain_Technology_Architecture_Consensus_and_Future_Trends/links/59d71faa458515db19c915a1/An-Overview-of-Blockchain-Technology-Architecture-Consensus-and-Future-Trends.pdf">https://www.researchgate.net/profile/Hong-Ning_Dai</a></p><p>*Tendermint Okuma Önerileri<br><a href="https://cdn.relayto.com/media/files/LPgoWO18TCeMIggJVakt_tendermint.pdf">https://cdn.relayto.com/media/files/LPgoWO18TCeMIggJVakt_tendermint.pdf</a><br>-<a href="https://arxiv.org/pdf/1807.04938.pdf">https://arxiv.org/pdf/1807.04938.pdf</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=24475b209887" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Konsensüs Protokolleri]]></title>
            <link>https://hknylcnsy.medium.com/konsens%C3%BCs-protokolleri-ae1f7269648?source=rss-e07242bf9425------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/ae1f7269648</guid>
            <category><![CDATA[blockchain]]></category>
            <category><![CDATA[consensus]]></category>
            <category><![CDATA[cryptocurrency]]></category>
            <category><![CDATA[protocol]]></category>
            <category><![CDATA[bitcoin]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Hakan Yalçınsoy]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 27 Feb 2020 01:26:34 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2021-08-30T22:55:46.027Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*ROhzCUGLz4x1CPXd8J24rQ.jpeg" /><figcaption><a href="https://justseeds.org/wp-content/uploads/15consensus_download1500.jpg">https://justseeds.org/wp-content/uploads/15consensus_download1500.jpg</a></figcaption></figure><p>Geleneksel olarak bilgisayar sistemleri sunucu-istemci(server-client) modelini kullanır. Bu merkezi bir yaklaşımdır; sunucu ortaya oturur ve istemci isteklerine yanıt verir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*Ipsbf2spPXwoXEewOUrZJg.png" /><figcaption>Sunucu-istemci modeli</figcaption></figure><p><strong>Eşler arası(peer-to-peer)</strong> model değneğin diğer ucundadır: tamamen merkezi olmayan bir sistem modeli gerektirir. Her düğüm(node)<strong> hem sunucu hem de istemci</strong> olarak çalışır, her düğüm bir eştir. Bu model istikrarlı bir altyapı gerektirmez ve şu anda mevcut olanlarla kendi kendini organize edebilir. Bu nedenle, yasaları, yasakları ve sansürü atlatmak için harikadırlar.</p><p>2000&#39;li yıllarda, eşler arası sistemler popülerdi. Eşler arası müzik paylaşım uygulamaları <strong>Napster </strong>ve Kazaa çok popüler ve başarılıydı. CAN, Chor, Pastry vb sistemler vardı. Bittorrent (eşler arası iletişim protokolü) de çok popülerdi: Bir dönem <strong>BitTorrent tüm internet trafiğinin %20’sinden fazlasından sorumluydu.</strong></p><p>Ardından, yıllar içinde eşler arası sistemler kayboldu. Metallica-Napster davaları ya da çeşitli film yapım firmalarının torrent siteleri ile savaşları vs derken eşler arası mimari kaldırıldı.</p><p>Gerçek şu ki; P2P(peer-to-peer) sistemler pratik değildi ve merkezi modele karşı kaybetti. Ancak bu çalışmalardan elde edilen fikirler-teknolojiler geleneksel veri merkezi sistemlerinin geliştirilmesinde kullanıldı. Özellikle Bittorent merkezi sistemlerde de çokça kullanım alanı bulmuştur.</p><p><strong>Bitcoin </strong>ile olan oldu ve bizans hainlerine dayanıklı bir konsensüs protokolü (<strong>Nakamoto Consensus</strong>) geliştirildi ve açık kaynak olarak paylaşıldı.</p><p>Bitcoin ilk başlarda kullanımı azken sorunları göz önüne çıkmamıştı fakat kullanımı artıkça sorunları ortaya çıkmaya başladı ve tabii şikâyet edilmeye de başlandı. Bunun yanında <strong>Nakamoto Konsensüs Protokolü’nün de “Eşler arası elektronik nakit sistemi” için yeterli ölçeklendirme sunmadığı da anlaşılmış oldu.</strong></p><p>Zaman içinde kriptoparalar için asıl sorunun (Konsensüs protokolü) çözümü için birçok öneri ve yeni geliştirmeler yapıldı. Örneğin; <strong>Bitcoin-NG, Tendermint, Avalanche vs.</strong></p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2F28IpiLraUoc%3Ffeature%3Doembed&amp;display_name=YouTube&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D28IpiLraUoc&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2F28IpiLraUoc%2Fhqdefault.jpg&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/bcfdf768d39949b702d1d9253d121270/href">https://medium.com/media/bcfdf768d39949b702d1d9253d121270/href</a></iframe><p>Silicon Valley dizisiden Gilfoyle’nin dediği gibi:</p><blockquote>“Bitcoin bitecek diyelim. Ne olmuş? MySpace de Friendster da bitti ama yeni sosyal medya platformlarının önünü açtılar. Facebook ve Twitter dünyayı ele geçirmedi mi? <strong>Kripto çıktı bir kere!</strong>”</blockquote><p>Kriptoparaları daha iyi anlamak için konsensüs protokollerini iyi anlamamız gerekmektedir. Yazılmış akademik tezlere, makalelere karşın yani bilinenin aksine <strong>Proof of Work(PoW) ya da Proof of Stake(PoS) vb mekanizmalar konsensüs protokolü değildir.</strong> Bunlar <strong>sybil atak engellemek için alınan önlemlerdir.</strong> Sybil atak hakkında fikir sahibi olmak için <a href="https://medium.com/u/ef9b733cabcb">Deniz Özgür</a>’ün tercümesini yaptığı yazıya bakabilirsiniz. <a href="https://medium.com/@denizozzgur/sybil-sald%C4%B1r%C4%B1s%C4%B1-nedir-blockchainde-nas%C4%B1l-%C3%B6nlenir-e79fd4056caf">TIKLA</a></p><p>Bu bağlamda; <strong>Bitcoin’in kullandığı konsensüs protokolü Proof of Work değil, Nakamoto Konsensüs protokolüdür.</strong></p><p>Öncelikle bu yazıda “Konsensüs Protokolü nedir?” sorusunu inceleyip gelecek yazılarda da bugün geldiğimiz noktaya gelirken geliştirilen protokollerden bahsedeceğim.</p><h4>Konsensüs Protokolü Nedir?</h4><p>Konsensüs, dağıtılmış defterlerin temel çalışma özelliğidir. Bilgisayar biliminde konsensüs, dağıtılmış süreçler veya sistemler arasında tek bir veri değeri veya durum üzerinde anlaşmaya varmak için kullanılan protokollerdir. <strong>Konsensüs, birbirlerini tanıması veya güvenmesi gerekmeyen taraflar arasında işlemlerin otomatik olarak yürütülmesi için güvenilir yazılım mekanizması sağlarlar.</strong></p><p>Kısaca, eşlerin(düğümlerin) günün sonunda aynı karar üzerinde fikir birliği kuracağını ve hiçbir düğümün farklı karar ver(e)meyeceğini belirtir.</p><blockquote>Kuralları biliyorsunuz, ben de biliyorum…<br>Oyunu biliyoruz ve onu oynayacağız. -Rick Astley</blockquote><p>Bir algoritma; <strong>Anlaşma (Agreement), Geçerlilik (Validity) </strong>ve <strong>Sonlandırma (Termination) </strong>gereksinimleri karşıladığında fikir birliğine varmış olur.</p><ul><li>Anlaşma: Hiçbir düğüm farklı karar veremez.</li><li>Geçerlilik (Bütünlük): Önerilen ​​değerlerinin tümü aynı ise, düğümlerin bu değeri vermesi gerekir. Tüm çıkış değerleri bir istemcinin giriş değeri olmalıdır.</li><li>Sonlandırma: Sistem yeterli bir süre için güvenilir ve senkronize ise, tüm istemciler aynı değer vermelidir.</li></ul><p>Fikir birliği protokollerinin performansını değerlendirirken, ilgilenilen iki faktör vardır diyebiliriz. Bunlar <em>çalışma süresi</em> ve <em>mesaj karmaşıklığıdır</em>. Çalışma süresi, bazı girdi parametrelerinin (tipik olarak işlem sayısı ve/veya girdi alanının boyutu) bir fonksiyonu Big-O notasyonu kullanılarak olarak verilir. Diğer faktörler arasında bellek kullanımı ve mesajların boyutu sayılabilir.</p><p>Örneğin; Klasik Konsensüs Protokolü olarak bilinen pBFT (Practical Byzantine Fault Tolerance) Big-O notasyonunda O(n²) karmaşıklığına sahipken, Facebook Libra’nın kullandığı protokol <strong>HotStuff O(n)</strong> ve son örnek olarak <strong>Avalanche Protokolü O(kn log n) ile O(kn) arasında</strong> bir karmaşıklığına sahiptir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/945/1*PLyrVIbqOX83tPsXLKzn7g.png" /></figure><p>Konsensüs protokolü nedir konusunda biraz fikir sahibi olduk sanıyorum.<br>Bundan sonra temel konsensüs protokollerini anlatarak devam edip en son <strong>Avalanche </strong>konsensüs protokolü ile bitirmeyi planlıyorum.</p><p>Hoşça Kalın,<br>Hakan.</p><p><strong>Twitter: </strong><a href="https://twitter.com/hknylcnsy"><strong>hknylcnsy</strong></a></p><blockquote>Serinin yazıları:<br>1- <a href="https://medium.com/@hknylcnsy/pbft-practical-byzantine-fault-tolerance-konsens%C3%BCs-algoritmas%C4%B1-24475b209887">pBFT (Practical Byzantine Fault Tolerance) Konsensüs Algoritması</a><br>2- <a href="https://medium.com/@hknylcnsy/paxos-konsens%C3%BCs-protokol%C3%BC-f7787e57df3c">Paxos Konsensüs Protokolü</a><br>3- <a href="https://medium.com/@hknylcnsy/nakamoto-konsens%C3%BCs-protokol%C3%BC-2577036a1681">Nakamoto Konsensüs Protokolü</a><br>4- <a href="https://medium.com/@hknylcnsy/avalanche-konsens%C3%BCs-protokol%C3%BC-d6ceea06cec8">Avalanche Konsensüs Protokolü</a></blockquote><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fgiphy.com%2Fembed%2Fl2YWx2VxQ5iDlJI5i%2Ftwitter%2Fiframe&amp;display_name=Giphy&amp;url=https%3A%2F%2Fmedia.giphy.com%2Fmedia%2Fl2YWx2VxQ5iDlJI5i%2Fgiphy.gif&amp;image=https%3A%2F%2Fi.giphy.com%2Fmedia%2Fl2YWx2VxQ5iDlJI5i%2Fgiphy.gif&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=giphy" width="435" height="244" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/b5dab49b6785e1ca1c0e26bb3bdde65c/href">https://medium.com/media/b5dab49b6785e1ca1c0e26bb3bdde65c/href</a></iframe><p>Referanslar:<br><a href="https://cybersecurity.seas.wustl.edu/ning/paper/consensus19.pdf">https://cybersecurity.seas.wustl.edu/ning/paper/consensus19.pdf</a><br><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Consensus_(computer_science)">https://en.wikipedia.org/wiki/Consensus_(computer_science)</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=ae1f7269648" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Blockchain’de Ölçeklenme Problemi ve Gayri Merkezilik]]></title>
            <link>https://medium.com/unichain-tr/blockchainde-%C3%B6l%C3%A7eklenme-problemi-ve-gayri-merkezilik-74195b345861?source=rss-e07242bf9425------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/74195b345861</guid>
            <category><![CDATA[cryptocurrency]]></category>
            <category><![CDATA[blockchain]]></category>
            <category><![CDATA[technology]]></category>
            <category><![CDATA[bitcoin]]></category>
            <category><![CDATA[decentralized]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Hakan Yalçınsoy]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 20 Oct 2018 10:55:58 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2018-10-20T10:58:42.547Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<blockquote>“Ne zaman kendinizi çoğunluğun tarafında bulursanız, durup düşünme vakti gelmiştir.” — Mark Twain</blockquote><p>Popüler blockchain protokolleri (Bitcoin, Ethereum vb) düzenli olarak <strong>yavaş işlemlerden ve yüksek ücretlerden</strong> acı çekiyorlar. Ekipler ağları <strong>ölçeklendirmek </strong>için çeşitli çözümler önermiş olsalar da altta yatan bir <strong>kusur </strong>vardır;<strong> blockchain, market için ya da finans sisteminin bel kemiği olarak hareket etmek için gerekli olan seviyeye kadar ölçeklendirilemez</strong>; bununla birlikte, halihazırda var olan çok sayıdaki geniş kullanım durumları da göz önünde bulundurulmalıdır. Bu beklenen talebi karşılamak için ölçeklenemezse, o zaman<strong> söylenmemiş gerçek, teknolojinin amacına uygun olmadığıdır.</strong></p><p>Blockchain’in en büyük başarısı, <strong>trustless </strong>ortam sağlamasıdır. (Üçüncü tarafa ihtiyaç duymadan iki taraf arasındaki iletişimin nasıl güvence altına alınacağı problemini çözmesidir.) Bunu yapmak için tasarlanmıştır. Ancak, Blockchain hızlı işlem yapma konusuna geldiğinde elinden bir şey gelmemektedir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/698/1*HdrPGfwmmGueWYZHbJku1Q.png" /></figure><p><strong>PayPal</strong>, saniyede 200 işlem gerçekleştirebilir (Transaction per Second- TPS). <strong>VISA</strong>, günlük ortalama yüklerin 2.000&#39;e yaklaşmasına rağmen, daha da yüksek sayıları karşılayabileceğini söylüyor. <strong>Bitcoin </strong>ise yaklaşık olarak 7 tps, <strong>Ethereum </strong>15–20 tps kapasiteye sahiptir.<br>On binlerce TPS’e ulaştığını iddia eden bazı blockchainler hali hazırda mevcuttur, ancak bunlar istisnasız; gerçek dünya senaryolarını, optimize edilmiş ve ideal donanım üzerinde kurulu düğümler ile özel testler yaparak <strong>simüle </strong>ederler.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*PYFlBn_Elz2kFfv7oV5x4Q.png" /></figure><p>Protokollerin neden bu kadar yavaş olduğunu anlamak önemlidir. Blockchain protokollerin doğal sınırlamaları olmadığını da söylemeliyiz; Kısıtlama, <strong>gayri merkezi bir ağa öncelik vermek için kasıtlı bir tasarım seçimi</strong>nin sonucudur. Her düğüm, tüm blok zincirinin bir kaydını tutan her bir işlemin içeriğini barındırır. Bu işlemler bloklar oluşturur, bu bloklar yeni zincirin ve düğümlerin bir parçası haline gelmek üzere işlenir, daha sonra bunu genel şebekeyle senkronize kalmaları için kullanırlar. İşlem<strong> hacimleri arttıkça, her blokun boyutu da artar</strong>, bu da düğümlerin bilgileri almasının daha uzun sürmesi anlamına gelir. Zamanla, bazı düğümler diğerlerinden daha güncel olduğundan, bu tutarlılık sorunlarına neden olur. Bu, düğümlerin indirilmesi ve yükün artığı zamanlarda hayati önem taşıyan bir konu olan <strong>geçersiz blokların üretilmesine neden olabilir.</strong> Blockchain ve gayri merkezilik sonucu ortaya çıkan anlaşamamazlık budur.<br>Bu durum geliştiricileri <strong>gayri merkezilik, güvenlik </strong>ve<strong> ölçeklenebilirlik</strong> arasında bir <strong>üçlü çıkmaza</strong> sürüklüyor. Aynı anda en fazla <strong>iki özellik barınabiliyor üçüncüsüne yer kalmıyor.</strong></p><p>Protokol geliştiricileri ise çözüm olarak <strong>blok boyunu artırma</strong>, <strong>sharding, zincir dışı kanallar (off-chain channels), dPoS, DAG </strong>gibi özel çözümler üretmişlerdir. Bu çözümleri incelemeden işe yarayıp yaramayacaklarını ölçecek cevap verilmesi gereken soruları belirlemek istiyorum;</p><blockquote>1- Ağ gayri merkezi kalmakta mı?</blockquote><blockquote>2- Ağ güvenliği korunuyor mu?</blockquote><blockquote>3- Gereksinimi karşılayacak kadar ölçeklenebiliyor mu?</blockquote><h3>Çözüm Önerileri</h3><h4>Blok Boyutunu Artırmak</h4><p>Blok boyutu tartışmaları Bitcoin çatallanması sürecinde çok konuşuldu, süreç sonunda <strong>Bitcoin Cash</strong> adında yeni bir coin(protokol) ortaya çıktı.</p><p>Peki Bitcoin blok boyutunu artırmak gerçekten bir çözüm olabilecek miydi? Basit bir hesaplamayla bunun <strong>bir çözüm değil,</strong> sorunları halı altına süpürmek olduğunu anlayabiliriz. Örneğin; basit bir akıllı sözleşme yazdığımızda bunun boyutu yaklaşık 300–350 bayt gibi bir kaplasa ve blok başına 2000 işlem gerçekleşse bu 700MB’lık bir veri oluşturacaktır. Bu verinin düğümler arası senkron olması gerekmekte,<strong> eğer yeteri kadar hızlı olmazsa ağın güvenliği tehlikeye girecektir.</strong>(32 MB’lık blok boyutuna sahip Bitcoin Cash, 64MB’a çıkarma önerisini bu tehlike yüzünden ertelemiştir.)</p><p>Şu an ki durumda, blok boyutunu artırmak <strong>bant genişliği fazla, işlem gücü yüksek</strong> olan kişilere yakınsayacaktır ve<strong> gayri merkeziyetlikten ödün verilmiş olacaktır.</strong></p><p>Yani; 1. Sorunun cevabı <strong>hayır</strong>, 2 sorunun cevabı <strong>hayır </strong>iken 3. Sorunun cevabı <strong>evet </strong>oluyor.</p><h4>Sharding</h4><p>Ethereum ağı için çokça adı geçen bir çözüm olan <strong>sharding </strong>eski bir yöntemdir. Kısaca,<strong> bir bütünü(blockchaini) parçalayıp (başta koyduğunuz kuralları koruyacak şekilde) onaylama işleminin hızlandırılması denilebilir.</strong></p><p>Bu çözüm <strong>ölçeklenme sağlamaktadır</strong>, sonuçta zinciri 100–150 parçaya bölüp her biri için farklı madenciler doğrulama yapar, bu da doğal olarak ağ üzerindeki işlemlerin hızlanması demektir.</p><p>Fakat, unutmayın ki <strong>mutabık kalınması gereken bir veri var</strong>. Güvenli bir şekilde veri üzerinde mutabık kalınamazsa sistem güvenliği tehlikeye düşer ve <strong>çift-harcama gibi saldırılara karşı korumasız</strong> kalınır. Bir de üstüne yüzlerce ağın mutabık kalması gerekirse iş daha da zorlaşır.<br>Ayrıca, yeni zincirler oluştukça o zincir üzerindeki çalışan hash gücü az kalırsa <strong>%51 atak</strong> meydana gelme olasılığı artacaktır ve tabii ki<strong> PoW’dan PoS’a </strong>geçiş sharding için pozitif bir etki yapmakla beraber muhtemelen <strong>PoS havuzlarına ve madenciliğin merkezileşmesine de çözüm olmayacaktır.</strong></p><p>Önemli nokta, ölçeklenebilirliği “master-node” olmadan ve merkezileşmeyi önleyecek, en azından daha ilerletmeden çözmektir. Sharding’in Ethereum tarafından <strong>yıllardır konuşup hayata geçirememesinin</strong> nedenleri işte bunlardır.</p><p>Yani; 1. Sorunun cevabı <strong>hayır</strong>, 2. Sorunun cevabı <strong>hayır </strong>iken 3. Sorunun cevabı <strong>evet </strong>oluyor.</p><h4>Delegated Proof of Stake (DPoS)</h4><p>DPoS, ağdaki tüm kullanıcıların blokları onaylamasına izin vermek yerine ağdaki az kullanıcı arasında oylayarak (hodl ettikleri coin sayısına orantılı olarak), <strong>seçilen kullanıcılara blok üretme iznini vermesine deniliyor</strong>. Doğrulayıcıların sayısını azaltarak ve asgari performans gereksinimlerini karşılamayı gerektiren DPoS, ağı daha hızlı hale getirir.</p><p>Ağın ihtiyaç duyduğu saniye başına işlem sayısı arttıkça, tüm ağ tarafından senkronize edilmesi gereken bilgi miktarı da artar. DPoS, bu sorunu,<strong> ağın konsensüsünü sadece birkaç, iyi donanımlı, geniş bant internet sahibi düğümlere vererek azaltır.</strong> Bu, daha fazla ve daha büyük blokların oluşturulmasına, işlem sürelerinin ve genel ağ verimliliğinin önemli ölçüde hızlandırılmasına olanak tanır. Seçilenler, “Delegate”, “Witnesses” veya “Producers” olarak adlandırılır, fakat ağ üzerinde <strong>PoW / PoS’taki madenciler ve onaylayıcılara benzer sorumlulukları alırlar.</strong></p><p>DPoS ile ilgili sıkıntı, <strong>az sayıda delegeye güvenme ihtiyacı</strong>dır. Bu, sadece kullanıcıların seçilenlere güvenmeleri gerektiği anlamına gelmez, aynı zamanda<strong> iktidarın az sayıda delegede yoğunlaştığı ve dolayısıyla merkezileşmeyi artırdığı anlamına gelir.</strong></p><p>Bu tür bir sistem, <strong>seçmenlerin delegeleri “dürüst” tutmaları için aktif katılımını (oy kullanmalarını) zorunlu kılar, ancak seçmen ilgisizliği gerçek dünya siyasetinde olduğu gibi DLT sistemleri için de geçerlidir.</strong> Bu seçmen katılımı eksikliği de büyük çıkarların oylamayı kontrol etmesini ve dolayısıyla kimin blok ödülleri alacağını belirlemesini kolaylaştırmaktadır. <strong>Bu ödüller, aynı zamanda, delegelerin seçmenlere rüşvet vermeleri ve temsilci rolünü güvence altına alacağı anlamına gelir.</strong></p><p>Yani; 1. Sorunun cevabı <strong>hayır</strong>, 2. Sorunun cevabı <strong>evet </strong>iken 3. Sorunun cevabı <strong>evet </strong>oluyor.</p><h4>Directed Acylic Graph (DAG)</h4><p>DAG’lar, işlemleri neredeyse anında işleyebilir. <strong>IOTA ve Nano </strong>gibi DAG’lar da geleneksel madencileri denklemden çıkarırlar, böylece hem hızlı hem de serbest işlem yaparlar. Blockchain projelerine zarar veren ölçekleme sorunlarına bir son veriyorlar ve Nesnelerin İnterneti (<strong>IoT</strong>) ve finansal ödeme gibi sistemleri destekleyen dünya çapındaki ağların vizyonunu vaat ediyorlar. Ancak, blockchainlerin de ölçeklenmesi zorlaştığı gibi, aşılması zor olan temel aşama tasarım seçimleri nedeniyle DAG’lar da görülecektir.<strong> Önemli bir merkezileşme olmadan ölçeklemenin mümkün olmadığı bir an gelecektir.</strong></p><p>DAG’lar, giderek daha yoğunlaşan madenciler grubunun elinde kontrol altında kalan blockchainlerden daha fazla gayri merkezi olduğunu iddia ediyorlar. <strong>Ağın genel güvenliğinden sorumlu olan nispeten az sayıda madencinin yerine, DAG’deki tüm aktif katılımcılar sadece yeni işlemlerin onaylanması sorumluluğu ile görevli </strong>değillerdir, ayrıca projelerin gelecekteki ihtiyaçları karşılamak için blok zincirinden saniyede daha fazla işleme (tps) kapasitesi sağlar. <strong>Ağa daha fazla katılımcının ve daha fazla işlemin işlenmesinin daha yavaş bir ağa yol açtığı blockchainin aksine, DAG’da daha fazla katılımcının ve işlemlerin teorik olarak daha fazla işlemin daha çabuk çözülmesini sağlamaktadır.</strong></p><p><strong>Blokchainler, bir kerede tüm deftere(ledger) genel bakış sunan ağ katılımcıları aracılığıyla çalışır. </strong>Bu sayede, tüm katılımcılar (veya düğümler) defter tarihçesine karşı bir işlemi kontrol edebilir ve çift harcama tehdidine karşı kontrol edebilirler. Bu, tüm katılımcıların tüm işlemlere açık ve eşit erişime sahip olmasıyla birlikte, blockchain teknolojisinin özünde yatmaktadır.</p><p><strong>Ancak DAG’ler farklı şekilde çalışır.</strong> Tek bir küresel durum yoktur. (transaction-transaction yaklaşımından dolayı)</p><p>Tüm düğümler tüm işlemleri görebiliyorsa bu bir sorun değildir, çünkü düğümler <strong>ikili harcama olmaması için geçmiş işlemleri kontrol edebileceklerdir</strong>. Örneğin, IOTA Tangle’ın her düğümde tam olarak depoladığı veri budur. Veritabanının boyutu, denetimsiz bırakılırsa ve sabit sürücü gereksinimleri yeteri kadar olmazsa veri çok büyük olacağından, <strong>veritabanı gerektiğinde budanır</strong>. <strong>Bu, esas olarak, alınan tüm işlemlerin alt düğümlerden silinmesi için ve yeniden düğümlerin etkinleştirilmesini sağlayan bir anlık görüntü(snapshot) şeklini almasıdır.</strong></p><p>Bu, blockchain’in faydalarından biri olan değişmez ve her zaman mevcut olan defter için optimal bir çözüm değildir. <strong>DAG’ların bu gerekli silme işleminden kaçınmasını sağlamak için shardingte olduğu gibi DAG farklı parçalara bölünebilir. </strong>Fakat blockchain shardingte yaşanan sorunlar DAG’lar daha şiddetli hissedeceklerdir.</p><p>Kötü huylu aktörler, ağa saldırabilmek için <strong>hash gücünün % 33&#39;ün üzerinde kazanç elde etmelidir</strong> ve ağda işlem gören işlem sayısının az olması beklenmelidir. (örneğin IOTA, şu anda 1.2–2.4 tps arasında işliyor, bunların arasında içi boş işlemler(transaction) vardır)<strong> Ki şuan IOTA’nın</strong> <strong>asgari işlem seviyeleri onu bir saldırıya karşı savunmasız bırakmaktadır.</strong></p><p>İkincisi, blok zincirinden farklı olarak, <strong>bir blok numarası ya da doğrulanabilir blok oluşturma zamanı DAG’larda yoktur</strong>, DAG’da gecikmeler/ işlem yürütme süresi düğümler arasında değişeceğinden, <strong>DAG’lerin garantili ve güvenli zaman damgaları yoktur. Bu sadece çift harcama için değil, aynı zamanda tam bir zaman damgası gerektiren DAG üzerinde çalıştırmak için oluşturulan herhangi bir uygulama(dApp) için sorunlara neden olur. </strong>Şu anda, <strong>bir DAG’nin çift harcamalara ve %34&#39;lük saldırılara karşı garanti etmesinin tek yolu, merkezi bir otoritenin yardımıdır. </strong>Başka bir DAG olan Byteball, 12 “Şahit Düğümüne” sahiptir ve IOTA’nın “Koordinatör” vardır.</p><p>IOTA, ağ üzerinde kullanım arttığında Koordinatör’ü kaldıracağını söylemektedir.<strong> Fakat, kötü niyetli bir aktör, düğümlerin önemli bir bölümünü etkisiz hale getirmeyi başarırsa ne olacağını düşünün. Bu, merkezi otoritenin yeniden etkinleştirildiği anlamına mı geliyor?</strong> Ve merkezi düğümlerin kendilerine DDoS saldırısı durumunda ne olur?</p><p>DAG’lar mevcut blockchainlerin ötesine ölçeklenebilir. Ancak tıpkı blockchainlerin ne kadar ölçeklendirilebileceğine dair bir sınır olduğu gibi, DAG’ler aynı sorundan muzdariptir. <strong>Ağ, bir süre sonra, merkezi otorite olmaksızın, kendi ağırlığı altında güvenlik ya da ademi merkeziyet ya da performanstan ödün vermeden problemlerle mücadele etmeye başlayacaktır.</strong></p><p>Yani; 1. Sorunun cevabı <strong>hayır</strong>, 2. Sorunun cevabı <strong>hayır </strong>iken 3. Sorunun cevabı <strong>evet </strong>oluyor.</p><blockquote><strong>Buraya bir parantez açmak istiyorum;<br>PoW + <em>DAG </em>+ Nakamoto Konsensüs(Blockchain) = G.H.O.S.T. (Ethereum)<br>PoS + <em>DAG </em>+ Avalanche = AVA (Rocket Team — Emin Gün Sirer)</strong></blockquote><blockquote><strong>Farklı kombinasyonlar daha efektif sonuçlar doğuracaktır. Fakat biz burada hali hazırda çalışan sistemler üzerinde konuşuyoruz ve mevcut yaklaşımların eksik taraflarını tartıştığımızı vurgulamak isterim.</strong></blockquote><h4>Zincir-Dışı Kanallar (Off-chain state channels)</h4><p>En güzel örnek<strong> Lightning Network</strong>’tür.</p><p>Bu çözüm önerisinde,<strong> ana zincir üzerinde kilitlenen coinin zincir dışında tekrar oluşturulup kapalı bir kanal üzerinden alım-gönderim yapılmasıdır. </strong>Yapılacak işlemler bitince bütün olarak yan zincirden ana zincire yazılır. <br>Bu çözümde ana zincirin kısıtlamalarından kurtulabilir, az komisyon ücretleriyle daha hızlı işlemler yapabilirsiniz. Fakat yeni oluşturulan zincirde bulunan <strong>düğümler merkezidir ve işlemler herkese açık değildir. Düğümler istedikleri işlemleri engelleyebilir.</strong> Ayrıca herhangi bir kanala bağlı değilseniz ödeme yapmanız da mümkün değildir. Bu durum bizi yine merkezi bir yapıya götürmektedir.</p><p>Sorulara cevap verirsek; 1. Sorunun cevabı <strong>hayır</strong>, 2. Sorunun cevabı <strong>hayır</strong>, 3. Sorunun cevabı <strong>evet </strong>oluyor.</p><blockquote>“Ahh ama kopuktu kopuktu zincir olduramadım, ne yaptım ne ettimse olduramadım.“ — Özkan Uğur (MFÖ)</blockquote><h3>Merkezileşmeden Ölçeklenme (?)</h3><p>Blockchain günlük hayatımızda önemli bir yere sahip olacaksa ya başta koyduğu kurallarına bağlı kalacak şekilde <strong>merkezi olmadan ölçeklenmesi gerekecektir ya da bu kurallar farklı bir biçimde amacına uygun değiştirilecektir.</strong></p><p>Dağıtık sistemler iki şekilde ölçeklenebilir:</p><blockquote><strong>Yatay</strong>: daha fazla düğüm-madenci ekleyerek,</blockquote><blockquote><strong>Dikey</strong>: mevcut düğüm-madencilerin kaynaklarını (hash gücü, bellek vs) artırarak.</blockquote><p><strong>Yatay olarak ölçeklenme</strong> konuştuğumuz gibi <strong>ağı yavaşlatacaktır</strong> ve kullanışsız hale getirecektir.</p><p><strong>Dikey olarak ölçeklenme</strong> ise düğümlerin sayısını azaltacağından <strong>merkezileşmeye yol açacaktır.</strong></p><p><strong>Bu sorunlardan sıyrılan bir Blockchain projesi ortaya çıkmamıştır. Çünkü problem; kriptolojik olarak yeteri seviyede olamamamız, daha efektif konsensüs algoritmaları geliştirememiz ve dünyada teknoloji üretiminin eşit olarak dağılmamasıdır.</strong></p><p>Yukarıda konuştuğumuz çözümler şu an kullanabilir durumdadır, fakat gerçekten çözüm olamayacağını da görmüş olmamız lazım.</p><p>Bu yüzdendir ki, son zamanlarda blockchain <strong>olmayan </strong>çözümleri duymaya başladık. <strong>Blockchain’in koyduğu kurallara uymak gerçekten çok zor</strong>, ya konulan hedefe (trustless) farklı açılardan bakıp <strong>yeni çözümler üretmek </strong>gerekiyor ya da <strong>kör düğüm olan problemlerin etrafında debelenmek </strong>gerekiyor ve buna bağlı olarak <strong>şimdi ki problemleri küçümseyip, gelecek hakkında umutlanacak cümleler</strong> (“İnternet de ilk zamanlar böyleydi, bak sonra ne oldu?” vb.) kurarak (belki de) zaman kaybetmemiz gerekiyor.</p><blockquote>Kitle hareketleri “umut” sayesinde varlığını sürdürür, bu yüzden kitle hareketlerinde “şimdi” küçümsenir, aşağılanır, gelecek kutsanır. Kitlelere katılan birey, artık birey olmaktan çıkmıştır. O, artık kendini grubuyla tanımlar. Özellikleri bireysel özellikleri değil grubunun özellikleridir. Sorumluluğu da artık kendi grubuna karşıdır. — Eric Hoffer (Kesin İnançlılar)</blockquote><h4>Gayri Merkezilik (Decentralized) Neden önemli?</h4><p>Gayri Merkezlilik, merkezi otoritelerin iktidarı kötüye kullanmasını önler. Ancak bu, her bir katılımcının kendi sorumluluğunu üstlenmesinin maliyetine de denk gelmektedir.</p><p>Peki <em>decentralized</em> nereye kadar mümkün? Bizi tatmin edebilecek noktaya kadar gidebilir mi? Açıkçası ben sanmıyorum.</p><p>Herhangi bir madenciliği olan coinde “<strong>işlemci</strong>” üretebilen ülkelerde ki kişilerin en güçlü olması rastlantı mıdır? Şu bir gerçek ki internet alt yapısı, bilim-teknoloji alt yapısı yüksek olan ülkeler her zaman “<strong>merkez</strong>” olacak.</p><p>“<strong>Governance</strong>” konusunu konuşmadan “<strong>decentralized</strong>” konuşmanın anlamsız olduğunu düşündüğüm için ve “<strong>decentralized systems</strong>” kavramının yerini “<strong>trustless systems</strong>” kavramına nasıl bırakacağını, bırakmak zorunda olduğunu metodolojinin değişmesi gerektiğini, başka bir yazıda daha detaylı konuşmak üzere burada noktayı koyuyorum. Sonraki yazılarımda bu konuları irdeleyip, fikirlerimi paylaşacağım.</p><p>Okuduğunuz için teşekkür ederim. Diğer yazılarda görüşmek üzere.</p><blockquote>“Şimdi, asladan daha iyidir.<br>Ama asla, genellikle hemen şimdiden daha iyidir.” — Zen of Python</blockquote><p>Hoşça Kalın,<br>Hakan.</p><p><strong>Twitter: </strong><a href="https://goo.gl/HwCRVS"><strong>https://goo.gl/HwCRVS</strong></a></p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fgiphy.com%2Fembed%2Fl2JI1JzL6YS8z5KUM%2Ftwitter%2Fiframe&amp;display_name=Giphy&amp;url=https%3A%2F%2Fmedia.giphy.com%2Fmedia%2Fl2JI1JzL6YS8z5KUM%2Fgiphy.gif&amp;image=https%3A%2F%2Fi.giphy.com%2Fmedia%2Fl2JI1JzL6YS8z5KUM%2Fgiphy.gif&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=giphy" width="435" height="326" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/a85ddd3973e4e6911e03e7d587d7643a/href">https://medium.com/media/a85ddd3973e4e6911e03e7d587d7643a/href</a></iframe><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=74195b345861" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/unichain-tr/blockchainde-%C3%B6l%C3%A7eklenme-problemi-ve-gayri-merkezilik-74195b345861">Blockchain’de Ölçeklenme Problemi ve Gayri Merkezilik</a> was originally published in <a href="https://medium.com/unichain-tr">UniChain</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[EOS.IO nedir? Ne değildir?]]></title>
            <link>https://medium.com/unichain-tr/eos-io-nedir-ne-de%C4%9Fildir-35ef97049a89?source=rss-e07242bf9425------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/35ef97049a89</guid>
            <category><![CDATA[eos]]></category>
            <category><![CDATA[bitcoin]]></category>
            <category><![CDATA[cryptocurrency]]></category>
            <category><![CDATA[ethereum]]></category>
            <category><![CDATA[blockchain]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Hakan Yalçınsoy]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 10 Jun 2018 14:37:20 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2018-08-05T09:18:39.708Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/728/1*n-kI-mPwaUdnL0CMs3eCuA.jpeg" /></figure><p>EOS en temel biçimde bir <strong>akıllı sözleşme platformudur</strong>. Yani <strong>dapp </strong>üretmemize olanak verecek bir platformdur.</p><p>Blockchain teknolojisinin üzerine inşa edilecek çok sayıda farklı uygulama var, çünkü bu teknolojinin gerçekten neler yapabileceğini henüz keşfetmedik. Blockchain’e odaklanan daha fazla geliştiriciyle, işler gelecekte daha da ilginç olacaktır. EOS da bu projelerden bir tanesi.</p><p>EOS, White-paper’ında blockchain uygulaması için olmazsa olmaz başlıklardan bahsetmiş. Bu başlıkları açmak gerekirse;</p><p><strong>1. Milyonlarca insanın desteği</strong></p><p>On milyonlarca aktif günlük kullanıcıyla çalışabilen blok zinciri teknolojisine ihtiyaç duyuyoruz. Bazı durumlarda, kritik bir kullanıcı kitlesine ulaşılmadıkça bir uygulama çalışmayabilir ve bu nedenle çok sayıda kullanıcıyı idare edebilecek bir platform çok önemlidir.</p><p><strong>2. Ücretsiz kullanım</strong></p><p>Uygulama geliştiricileri, kullanıcılara ücretsiz hizmet sunmak için esnekliğe ihtiyaç duymaktadır; Kullanıcılar, platformu kullanmak veya hizmetlerinden yararlanmak için ödeme yapmak zorunda kalmamalıdırlar. Kullanıcılar için kullanmakta serbest olan bir blockchain platformu muhtemelen daha yaygın bir şekilde benimsenecektir. Geliştiriciler ve işletmeler daha sonra etkili para kazanma stratejileri oluşturabilir.</p><p><strong>3. Kolay Güncelleme ve Hata Düzeltme</strong></p><p>Blockchain tabanlı uygulamaları oluşturan işletmeler, uygulamalarını yeni özelliklerle geliştirmek için esnekliğe ihtiyaç duyar. Platform, yazılım ve akıllı sözleşme geliştirmelerini desteklemelidir. Platform, kaçınılmaz olarak meydana gelecek hataları düzeltecek kadar sağlam olmalıdır.</p><p><strong>4. Düşük gecikme süresi</strong></p><p>İyi bir kullanıcı deneyimi, birkaç saniyeden fazla olmayan bir gecikme ile güvenilir geri bildirim gerektirir. Daha uzun gecikmeler kullanıcıları hayal kırıklığına uğratır ve blok zinciri olmayan uygulamaların mevcut blockchain olmayan alternatiflerle daha az rekabetçi hale getirilmesini sağlar. Platform, işlemlerin düşük gecikmesini desteklemelidir.</p><p><strong>5. Sıralı Performans</strong></p><p>Sıralı olarak bağımlı adımlar nedeniyle paralel algoritmalar ile uygulanamayan bazı uygulamalar vardır. Borsa gibi uygulamalar, yüksek hacimleri işlemek için yeterli sıralı performansa ihtiyaç duyar. Bu nedenle, platform hızlı sıralı performansı desteklemelidir.</p><p><strong>6. Paralel performans</strong></p><p>Büyük ölçekli uygulamaların, iş yükünü birden çok CPU ve bilgisayar arasında bölmesi gerekir.</p><h4><strong>Mutabakat Algoritması — Delegated Proof Of Stake (dPoS)</strong></h4><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/229/1*UccFu2ceS38j4GhnO180og.png" /></figure><p>EOS, <strong>dPoS </strong>mutabakat algoritmasını kullanmakta. Bu algoritma stake holderların yani örneğin elinde <strong>EOS bulunduranların oy kullanarak delege seçmesi ve seçilen delegelerin blok üretme yetkisine kavuşması </strong>anlamına geliyor. Bu yetkiye sahip kişilere de <strong>block producer yani blok üreticisi </strong>diyoruz.</p><p>EOS içerisinde bloklar her <strong>0.5 </strong>saniye içerisinde yani saniye 2 adet olacak şekilde üretiliyor. Eğer 0.5 saniye içerisinde üretilmezse o blok atlanıyor ve 0.5 saniye sonra üretiliyor. Yani blok üretiminde 4 saniye gecikme olursa 8 blokluk bir boşluk oluşmuş oluyor. Fakat tabi herhangi bir bilgi kaybı olmuyor.</p><p>Blok üreticileri oylama sonucu seçiliyor demiştim, bu oylamalar ise belli bir döngüye göre oluyor. Her <strong>126 blok 1 tur</strong> anlamına geliyor. Her blok üreticisine 6 blok üretme izni veriliyor, 21 adet blok üreticisi seçildiği için de 6x21&#39;den 126 sayısını buluyoruz.</p><p>Eğer bir üretici bir bloku kaçırırsa ve son 24 saat içinde herhangi bir blok üretmemişse, blokları yeniden üretmeye başlamak için blok zincirini bilgilendirinceye kadar dikkate alınmazlar. Bu durum ise, blok üreticisinin güvenilmez olduğu anlamına geliyor ve herhangi bir şekilde aday da olamıyor ve bu sayede zincirin güvenliği de sağlanmış oluyor.</p><p>Normal şartlar altında bir dPoS blockchain herhangi bir şekilde forklanamaz, çünkü rekabet etmek yerine, blok üreticileri blok üretmek için işbirliği yaparlar. Çatal olması durumunda, konsensüs otomatik olarak en uzun zincire geçecektir.</p><p><strong>Transaction Onayı</strong></p><p>dPoS’ta blok üretimi sadece blok üreticilerine aittir ve her transaction bu sayede 0.25 saniyede %99 oranında onaylanır. Bir transaction <strong>21 üreticinden en az 15’i tarafından</strong> onaylanırsa artık geçerli bir transactiondır diyoruz.</p><p><strong>Blok Ödülü</strong></p><p><strong>Blok üreticilerinin 21 adet</strong> olacağı kesin fakat bir de yedekler seçilecek. <strong>Yedek blok üreticileri sayısı ile 100–200 </strong>arasında olması bekleniyor.<br>Her ne kadar <strong>EOS komisyonsuz</strong> deseler de, teknik olarak hiçbir mutabakat mekanizmasında <strong>transactionlar ücretsiz olamaz</strong> sadece ödeme farklı biçimde olur. Blok ödülü ise şöyle; blok üreticileri her ürettiği blok başına %0.25 alıyor, yine blok başına %0.75 ise bütün blok üreticileri yani buna adaylar içinde aldıkları oy oranına bağlı olarak paylaştırılıyor. Yani %1&#39;lik bir komisyon var.</p><h4><strong>Account (Hesap)</strong></h4><p>EOS sistemi <strong>size özel 12 karakter oluşan özel bir isim</strong> almanıza olanak sağlar. Yani kullandığınız cüzdanı harflerden oluşan bir isimle ile de temsil edebileceğiz. Tabii ki bunu bir ücreti de olacak.</p><p><strong>Actions (Eylemciler)</strong></p><p>Her hesap yapılandırılmış <strong>Actionları diğer hesaplara gönderebilir ve aldıklarında Actionları yönetmek için komut dosyaları tanımlayabilir</strong>. EOS.IO yazılımı, her bir hesaba kendi işlem veritabanları tarafından erişilebilen kendi özel veritabanını verir. Actionları ve otomatik işlem işleyicileri birleşimi, EOS.IO’nun <strong>akıllı sözleşmeleri </strong>nasıl çalıştığını da bize anlatmaktadır.</p><h4>Role Based Permission Management (<strong>Rol Tabanlı İzin Yönetimi)</strong></h4><p>İzin yönetimi, <strong>kimlerin neyi, ne zaman yapabilecekleri konusunda kontrol sağlayan bir bildirim sistemi</strong> sağlar.<br>Yani şöyle basit bir örnek vererek anlatmaya çalışayım, private keye sahip olmak demek her şeye sahip olmak demek olmuyor. Örneğin, sadece e-ticaret sitesi için başka bir private key, twitter adresiniz için başka bir private key belirleyip bu şekilde yönetmenize olanak sağlar. Yani farklı uygulamalar ile farklı anahtar çiftleri arasında kombinasyon yaratmanıza olanak verir diyebiliriz.</p><p><strong>Named Permission Levels (Adlandırılmış İzin Seviyeleri)</strong></p><p>EOS içerisinde <strong>isim bazlı izin seviyelerini </strong>oluşturabiliyorsunuz. Örneğin; Facebook’ta ki mesaj gönderim özelliğini başka bir hesapla paylaşmak isteyebilirsiniz. Bunun için “mesaj” adında bir izin seviyesi oluşturup başka bir arkadaşınızı bu gruba ekleyip, arkadaşınızın sizin yerine mesaj göndermesini vs sağlayabilirsiniz. Burada ki amaç uygulamaların yönetimini kolaylaştırmaktır.<br>EOS, her bir hesap sahibinin kendi hiyerarşisini ve aynı zamanda eylemlerin gruplandırıp tanımlamasına izin vermektedir.</p><p><strong>Actions with Mandatory Delay (Zorunlu gecikmeli eylemler)</strong></p><p>EOS üzerinde <strong>belli işlemlerin gerçekleşmesi için belli bir süre geçmesi istenilebilir</strong>. Bu çalınan olan hesabınızda yapılan işlemleri vs geri almak için kullanılabilir. Örneğin; kahve aldığınızda burada bir beklemek yapmak gereksiz olabilir fakat bir araba aldığınızda burada örneğin 48 saatlik bir bekleme süresi koyabilir ve daha sonra işlemi iptal edilmesini sağlayabilirsiniz. Bu süre taraflar arasında belirlenmekte.</p><p><strong>Recovery from Stolen Keys (Kaybedilen anahtarların kurtarılması)</strong></p><p>EOS çalınan ya da kaybedilen keylerin kurtarılmasına olanak vermekte. Kendi hesabınıza tanımlayacağınız bir başka kurtarma hesabı ile bunu sağlayabiliyorsunuz.</p><p><strong>Minimizing Communication Latency (İşlem gecikmesini en aza indirme)</strong></p><p>Latency(Gecikme), bir hesabın başka bir hesaba bir Action göndermesi ve ardından bir yanıt alması için gereken süredir. Amaç, iki işlemin, her bir Action arasında 0,5 saniye beklemek zorunda kalmadan, tek bir blok içinde iletişim kurmasını sağlamaktır. Bunu etkinleştirmek için, EOS.IO yazılımı her bloğu döngülere ayırır. Her döngü, parçalara bölünür ve her bir parça, transactionların bir listesini içerir. Her işlem teslim edilecek bir dizi Action içerir. <strong>Bu yapı, alternatif katmanların sırayla ve paralel olarak işlendiği bir ağaç olarak görselleştirilebilir.</strong></p><h4>Token Modeli ve Kaynak Kullanımı</h4><p>EOS’un uygulamalar tarafından tüketilen üç kaynak sınıfı vardır:</p><p>1. Bant Genişliği ve Depolama (Disk)</p><p>2. Hesaplama (CPU)</p><p>3. Durum Depolama (RAM)</p><p><strong>Bant genişliği ve hesaplamanın(CPU) </strong>iki bileşeni yani anlık kullanımı ve uzun süreli kullanımı vardır. Bir blockchain, tüm Action’ların kaydını tutar ve bu kayıt en sonunda tüm düğümler tarafından saklanır ve indirilir.</p><p><strong>RAM </strong>içinde tutulan bilgiler uygulama mantığından erişilebilen bilgilerdir. Sipariş defterleri(order book) ve hesap bakiyeleri gibi bilgileri içerir. Durum hiçbir zaman uygulama tarafından okunmuyorsa, depolanmamalıdır. Ama örneğin; bir yorum mesajı RAM’de değil direkt olarak blockchain içerisinde dolayısıyla harddisk içinde saklanması beklenir.</p><p>Ayrıca EOS içerisindeki block üreticileri kendi işlemci gücünü, RAM kapasitesini, bant genişliği gibi verileri blockchain ile yayımlar bunu herkes bilir. Bu sayede kişilere kullanım oranı belirlenebilir, yani şöyle ki; eğer ben <strong>EOS coinlerin %1’ini elimde bulunduruyorsam, üreticilerde bulunan CPU gücünün %1’ini kullanabilirim anlamına gelmektedir.</strong> Yani elinizde EOS kadar sistemden pay almış oluyorsunuz.<br>Ayrıca eğer herhangi bir Action üretmediyseniz <strong>elinizdeki EOS’ları kiralayabileceksiniz.</strong></p><p><strong>Hesap Dondurma</strong></p><p>EOS içerisinde kötü kullanım anlaşılırsa örneğin bir açıktan yararlanarak bir akıllı sözleşme sistemi yoruyor olabilir, bu durumda 21 üreticiden 15’inin ilgili hesabı durdurması hakkında almış oldu bir karar direkt olarak işleme konulacaktır ve hesap dondurulacaktır.</p><p><strong>Kodların Değiştirilmesi</strong></p><p>EOS içerisinde istenildiği gibi çalışmayan bir sözleşme olduğunda, sözleşme sahibi sözleşmeyi güncelleyebilecektir bunu blockchaine istek olarak gönderebilir, blok üreticileri tarafından yine 21’e 15 gibi oranda kabul edildiği taktirde güncelleme gerçekleşecektir.</p><h4>Constitution (Tüzük)</h4><p>İlk defa EOS’ta gördüğüm bir başka özellik bu. Bir bakıma her EOS kullanıcısı belli bir yasayı kabul ettiğini beyan etmek zorunda. Bilgisayar koduyla çözülemeyen meseleleri konuşarak çözebilir gibi bir yaklaşıma sahip EOS, gerçekten ilginç.</p><p><em>Fikirlerimi belirttiğim en son kısımda biraz daha detaya girdim.</em></p><p><strong>Inter Blockchain Communication (Blok Zincirleri Arası İletişim)</strong></p><p>EOS.IO yazılımı bloklar arası iletişimi kolaylaştırmak için tasarlanmıştır. Bu, Action varlığının kanıtını ve Action dizisinin kanıtını oluşturmayı kolaylaştırarak başarılır.</p><p><strong>Segregated Witness (SegWit)</strong></p><p>SegWit, işlem kimliğini (TXID) hesaplarken tanık verilerinin artık gerekli olmamasından dolayı tanık verilerinin daha sonra göz ardı edilmesi durumudur. Daha detaylı bilgiyi konu hakkındaki videomu izleyerek edinebilirsiniz.</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2FEl0-O6DBohI%3Ffeature%3Doembed&amp;url=http%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DEl0-O6DBohI&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FEl0-O6DBohI%2Fhqdefault.jpg&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/222fb477295b9413dc9f63cb26cc8da8/href">https://medium.com/media/222fb477295b9413dc9f63cb26cc8da8/href</a></iframe><h3><strong>EOS.IO Ne Değildir? Kişisel Eleştirilerim ve Gelecek Öngörüm</strong></h3><blockquote><strong><em>Buradan sonra yazılanlar tamamen kendi görüşüm ve yorumumdur.</em></strong></blockquote><p>Öncelikle, EOS’un kullandığı DPoS algoritması PoS ve PoW’a göre <strong>EOS’u daha merkezi bir coin</strong> yapmaktadır. Ben akıllı sözleşme platformlarının bir noktaya kadar merkezi olması gerektiğini bugünkü olanaklardan ötürü kabul edilebilir görüyorum. EOS merkezidir fakat NEO kadar da merkezi değildir. Bu bağlamda <strong>EOS bir Ethereum Killer olamayacaktır</strong>, beraber yaşayacak iki Distributed Ledger Technology olarak değerlendiriyorum.</p><p>Ethereum’un roadmapi ve gelişme süreci hiçte fena değildir. Casper ve Sharding güncellemeleriyle Ethereum piyasaya başka bir soluk katacak kanaatindeyim. Ethereum decentralized kavramını öncelik haline getirmiştir. EOS ve ETH arasındaki farkta zaten burada yani önceliklerde,<strong> EOS’ta “çalışabilirlik” öncelikken , ETH’de “gayri merkezilik” ön plandadır ve bence gelecek “gayri merkezilik”tedir. Fiyat açısından ise “çalışabilirlik”tedir.</strong> :)</p><p>— — — — — — — — — — — — — — — — —</p><p>Ayrıca EOS <strong>oyun teorisi</strong> kavramını iyice sindirmiş gibi gözüküyor. EOS tokenları elde tutmak ve satın almak için gerçekten geçerli sebepleriniz var. Bu durum fiyat için yukarı yönlü baskı sebebidir. <br>Hali hazırda var olan AirDrop’lar ve EOS.IO’nun airdropları destekleme vizyonu sebebiyle de yine fiyat yukarı doğru çıkma eğilimindedir. Yatırımcı için güzel haber :)</p><p>— — — — — — — — — — — — — — — — —</p><p>EOS, yaklaşık <strong>1 senelik ICO döneminde 3 milyar dolar topladı.</strong><br>Bu kadar yüksek meblağlarla bu projenin atıl kalmasını beklemiyorum, parasal herhangi bir sorun kalmadığı ortada olduğu için bu sayının küçük bir yüzdesiyle bile projenin daha güzel yerlere gelmesi beklenebilir. <br><em>*Follow the money*</em></p><p>— — — — — — — — — — — — — — — — —</p><p>Aklıma yatmayan bir konu ise <strong>Constitution(Tüzük) </strong>meselesi. Geliştirme sürecinde belli aralıklarda Tüzük çıkardılar ve kullanıcıların bunları kabul etti sayılacakları söylendi. Bazı Tüzük örnekleri için; <a href="https://forums.eosgo.io/discussion/424/design-principles-of-my-v0-1-draft-eos-io-constitution">Link1</a> <a href="https://t.co/O46lCbAHbW">Link2</a><br>Tüzükler yazılmış fakat burada adaleti kim sağlayacak?</p><p>Örneğin; yasalardan biri şu; (bu konuyu uzatmayacağım ama gerçekten ilginç bir konu) “<em>Bu EOS Blockchain’in sahibi, yöneticisi yoktur. Sadece bu Anayasanın şartlarına tabidir</em>”. Fakat yönetim anayasaya göre belirleniyor yani aslında <strong>yöneticiler bu anayasayı yazan kişiler</strong> olmuş oluyor. Bu anayasayı belirleyenler kişiler bunu ileride de değiştirebilirler.</p><p>Başka bir yasada, “<em>Adaletin seçimi. Uyuşmazlıklar için hukuk seçimi, öncelik sırasına göre, bu Tüzük, Arabulucu Avukatlar ve Malta yasaları olacaktır.</em>”</p><p>Yargıç kim savcı kim avukatlar nerede belli değil. <br>— Anayasayı kimin hazırladığına kim karar veriyor? <br>— Değişiklikler nasıl yapılıyor, yapılacak?<br>— Tüzük nasıl uygulanmaktadır? <br> Gerçekten şaka gibi bir şey. Ya da olayın özünü kaçırdım, bilemiyorum.</p><p>— — — — — — — — — — — — — — — — —</p><p>Bir diğer mesele ise Blok Üreticilerin kullanacakları bilgisayarın maliyeti ve zincirin bu giderleri karşılayıp karşılayamayacağı problemi. Şöyle ki;</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*-x16HI2hZT8rsVNRBKuA6w.jpeg" /></figure><p>Grafiğe göre bir BP (Block Producer) yıllık gideri yaklaşık olarak 1 milyon dolar civarlarında. 21 ve 100–200 arasında da yedek BP olacağı için en iyi ihtimalle 121 adet BP olacak bu da <strong>yıllık giderin 121 milyon dolar</strong> olacağı anlamına gelmektedir. Blok başına %1&#39;in BP’lere kalacağını söylemiştik.<br>Şimdi, Ethereum ile karşılaştırarak düz bir hesap yaparsak, Ethereum günlük ortalama transaction hacmi en fazla 40bin dolar olmuş. 40.000*365 bize 14.6 milyon dolar yapıyor. Yani Ethereum kadar kullanılsa bile BP’lerin giderleri karşılanamıyor.</p><p>Tabi EOS’de aslında işlemler “sözde” ücretsizdir. Ücretler network’ten kesilmektedir. <strong>Bugün için(10.6.2018) EOS fiyatı 13.21$’dır. </strong><br>(121M/13,21/(coin adedi)1.000.000.000)*100= <strong>0,916%’lik bir enflasyon </strong>olması gerekmektedir. EOS da zaten maksimum %5&#39;lik bir enflasyon belirlemiş durumdadır. Yani kısaca BP’lerin zarar etmemekte, edilmemektedir. <strong>Merkezilik ve zarar ettirmeme dPoS’ların iş modelidir, ilginçtir. Kritik değer 2.42$’dir.</strong></p><p>— — — — — — — — — — — — — — — — —</p><p>Bir diğer mesele ise BP’lerin oy kullanılarak seçilmesidir. <strong>Her EOS coin 30 oy hakkına denk gelmektedir</strong>. Yani elinde fazla coin bulunduranın daha fazla söz hakkı vardır. Fakat neredeyse<strong> 1 dakikada bir</strong>, BP seçmek zorundayız ve bunu şimdilik elle yapacağız. Gelgelelim bir çok <strong>yatırımcı coinlerini borsada tutacağını düşünürsek, borsanın sizin yerine oy kullanmaması için herhangi bir sebep bulunmamaktadır.</strong><br>Bu durum beni bir EOS yatırımcısı olarak düşündürmekte. <strong>Uzun süredir HODL yapıyorum ve adam akıllı bir cüzdan daha ortada yok</strong>, testnet için de yoktu, mainnet için de bulunmamakta. <strong>Oy kullanımının çok düşük olacağını kesin gözüyle bakıyorum.</strong></p><p><strong>Yazıyı sonuna kadar okuduysanız teşekkür ederim.</strong> EOS, yeni bir soluk getirecek gibi, insanlara anlattıkları hikaye ve ileride oluşturacakları hikayeler (airdrop vs) piyasayı canlandırabilir diye düşünüyorum. Fakat EOS sorunları çözecek o akıllı sözleşme platformu değildir, sadece sorunları bir bakıma halı altına süpürmektedir.</p><p>Hoşça Kalın.</p><p>Hakan.</p><p>Sosyal medya hesaplarımı takip edebilirsiniz:<br><strong>Twitter: </strong><a href="https://twitter.com/hknylcnsy">https://twitter.com/hknylcnsy</a><strong><br>YouTube: </strong><a href="https://twitter.com/hknylcnsy">https://</a><a href="http://www.youtube.com/MerkeziOlmayanKanalHakan">youtube.com/MerkeziOlmayanKanalHakan</a></p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fgiphy.com%2Fembed%2Fl2Sq1UsfBdEGYv7EI%2Ftwitter%2Fiframe&amp;url=https%3A%2F%2Fgiphy.com%2Fgifs%2Fwarnerarchive-warner-archive-1942-the-navy-comes-through-l2Sq1UsfBdEGYv7EI&amp;image=https%3A%2F%2Fmedia.giphy.com%2Fmedia%2Fl2Sq1UsfBdEGYv7EI%2Fgiphy.gif&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=giphy" width="435" height="324" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/f62f7768b48bbbf0d9e8f146f07e32c6/href">https://medium.com/media/f62f7768b48bbbf0d9e8f146f07e32c6/href</a></iframe><p>Yararlandığım/önerdiğim kaynaklar:</p><ol><li><a href="https://github.com/EOSIO/Documentation/blob/master/TechnicalWhitePaper.md#background">https://github.com/EOSIO/Documentation/blob/master/TechnicalWhitePaper.md#background</a></li><li><a href="https://medium.com/@CryptoPeterG/eos-centralization-problem-bd7a392eeed2">https://medium.com/@CryptoPeterG/eos-centralization-problem-bd7a392eeed2</a></li><li><a href="https://www.reddit.com/r/eos/comments/8b3ag9/how_is_this_going_to_work_if_bps_specifically_eos/dx3tg5u/">https://www.reddit.com/r/eos/comments/8b3ag9/how_is_this_going_to_work_if_bps_specifically_eos/dx3tg5u/</a></li><li><a href="https://twitter.com/ercwl/status/990610417801154561">https://twitter.com/ercwl/status/990610417801154561</a></li><li><a href="https://twitter.com/panekkkk/status/1001627762799525888">https://twitter.com/panekkkk/status/1001627762799525888</a></li><li><a href="https://www.weusecoins.com/what-is-eos/">https://www.weusecoins.com/what-is-eos/</a></li><li><a href="https://www.investopedia.com/tech/what-is-eos/">https://www.investopedia.com/tech/what-is-eos/</a></li><li><a href="https://eos.io/faq#3">https://eos.io/faq</a></li><li><a href="https://medium.com/eosio/eosio-1-0-release-ca67ad3aa78f">https://medium.com/eosio/eosio-1-0-release-ca67ad3aa78f</a></li><li><a href="https://steemit.com/dpos/@dantheman/dpos-consensus-algorithm-this-missing-white-paper">https://steemit.com/dpos/@dantheman/dpos-consensus-algorithm-this-missing-white-paper</a></li><li><a href="https://bitinfocharts.com/comparison/transactionvalue-eth.html">https://bitinfocharts.com/comparison/transactionvalue-eth.html</a></li></ol><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=35ef97049a89" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/unichain-tr/eos-io-nedir-ne-de%C4%9Fildir-35ef97049a89">EOS.IO nedir? Ne değildir?</a> was originally published in <a href="https://medium.com/unichain-tr">UniChain</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Kriptoparaların Değerlemesi]]></title>
            <link>https://medium.com/unichain-tr/kripto-paralar%C4%B1n-de%C4%9Ferlemesi-755cd4eb40d2?source=rss-e07242bf9425------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/755cd4eb40d2</guid>
            <category><![CDATA[strategy]]></category>
            <category><![CDATA[cryptocurrency]]></category>
            <category><![CDATA[trading]]></category>
            <category><![CDATA[bitcoin]]></category>
            <category><![CDATA[blockchain]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Hakan Yalçınsoy]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 22 Apr 2018 07:23:12 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-02-22T02:23:36.629Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Son dönemlerde Bitcoin’in fiyatının yükselmesi ardından geri düşmesi sonrası ve birçok kişinin “borsa” kavramıyla tanışmasıyla Bitcoin’in <strong>gerçek değeri </strong>daha çok sorgulanır hale geldi. Topluluk içerisinde <strong>Market Hacmi’</strong>nin aslında herhangi bir anlamı olmadığı anlaşıldıktan sonra gerçek değer sorgulamasına da sıra geleceğini düşünüyorum.</p><p><strong>Değer </strong>kavramının <strong>duygu </strong>olan yerde değişken bir kavram olduğunu unutmamak gerek. Dedenizden kalan bir köstekli saatin değeri benim için 5 TL iken sizin için paha biçilmez olabilir. Yani “<strong>değerlemenin</strong>” göreceli olduğunu söyleyebiliriz. O yüzdendir ki Bitcoin’in erken benimseyicilerinin, (early adopter) mühendisler ve cypherpunklar olduğunu görüyoruz.</p><p>Kripto-para değerlemesi yaparken dikkat edilmesi gereken nokta, kripto-paraların bir <strong>şirket olmaması </strong>ve dolayısıyla bir “<strong>nakit akışının</strong>” da olmayışıdır. Fakat tanım olarak her kripto-para kendi protokol ekonomisi içerisinde bir para birimi olarak hizmet etmektedir. Bu bağlamda, “<strong>Miktar Teorisi</strong>” bir ekonomiyi desteklemek için gerekli olan para akışını anlamak için kullanıldığından, kripto-para değerlemeleri için bir kullanım alanı bulabilir.</p><h3><strong>Miktar Teorisi</strong></h3><p>Teoriye göre paranın değeri piyasadaki miktarına bağlıdır. Piyasadaki para miktarı yani para arzı artarsa mal-hizmetlerin miktarları sabit kaldığı takdirde fiyatları artar ve paranın değeri düşmüş olur. Kısaca, <strong>para arzındaki artış oranı, fiyatlardaki artış oranına eşittir.</strong></p><p>Formülümüz: <strong>M x V=P x T</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/896/1*NqXXyKT-JT3RSoF4sAlUlQ.jpeg" /></figure><blockquote>M= Para Miktarı (Para Arzı)<br>V= Belirli bir zaman aralığında paranın dolaşım hızı<br>P= Malların Ortalama Fiyatı<br>T= Belirli bir zaman aralığındaki iş hacmi</blockquote><p>Yani, iş hacmini (T) ve dolaşım hızını (V) sabit tutup para arzını (M) iki katına çıkarırsak, malların ortalama fiyatı (P) da iki katına çıkacaktır. <strong>Malın fiyatı iki katına çıkması demek paranın değerinin iki kat azalması demektir.</strong></p><p>Bizim bu formülden elde etmez istediğimiz değer P değeri yani malların ortalama fiyatını öğrenmek istiyoruz. O yüzden P’yi tek başına bırakarak, P=MV/T formülünü elde ediyoruz. P bize ters oranı verecektir, <strong>paranın değerini elde etmek için ters çevirmemiz gerekiyor. </strong><br><strong>Bitcoin </strong>üzerinden gidersek, kullanacağımız formül;</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/664/1*vguHf3E7MhlbKWD_TTivsg.jpeg" /></figure><p>Şimdi değerlerimizi bulmaya başlayalım.</p><p>Bitcoin’in hangi dönemde ne kadar sayıda olacağı konusunda çok yakın tahminlerde bulunabiliyoruz. bu yüzden her sene için <strong>M </strong>değerini bulmak kolay olacaktır. 2018 Nisan ayınını sonundaki dolaşımda bulunan coin adedi yaklaşık <strong>17.000.000’</strong>dur. 2020 yılı sonunda dolaşımdaki Bitcoin adedi ise yaklaşık <strong>18.375.000</strong>‘dur.</p><p>Zor olan kısım <strong>V </strong>ve <strong>T </strong>değerleridir. V değerinden yani <strong>dolaşım hızı</strong>ndan biraz bahsetmek gerekirse diyelim ki; dünyada sadece iki kaldık sadece bende 100 TL var. Ben bu 100 TL’yi bir mal karşılığı sana verirsem daha sonra sen de bana mal karşılığı 100TL’yi geri verirsen hacim <strong>200TL </strong>olacaktır, dolaşım hızı ise <strong>200/100&#39;den “2”</strong> olacaktır.</p><p>Bitcoin’in dolaşım hızını ise bitcoin.com’un charts bölümünden öğrenebiliriz. <a href="https://charts.bitcoin.com/btc/chart/velocity-quarter#3">Bu adresten</a> çeyrek dönemlik hızlara ulaşabiliriz. Ben son üç ayın uç noktalarının ortalamasını alacağım. (Nisan 2018) Bu değere göre Bitcoin’in dolaşım hızı <strong>10.5</strong>&#39;dir.</p><p>En zor kısım sanırsam <strong>T</strong>’yi yani <strong>hacmi </strong>bulmak. Bunun için ilk olarak ne yazık ki illegal aktivitelere bakmak uygun olacaktır çünkü bugün uyuşturucu ticaretinde, para aklamada vs Bitcoin önemli rol almaktadır.</p><p><a href="http://voxeu.org/article/shadow-economies-around-world-model-based-estimates">Bu araştırmaya göre</a>; küresel illegal piyasanın (black market) büyüklüğü toplam GSYİH’nin %20&#39;sine denk gelmektedir. Bu da 15 trilyon dolar demek, bu piyasanın %10&#39;unda Bitcoin kullanıldığını düşünürsek <strong>1,5 trilyon dolar </strong>etmektedir. 1,5 trilyon dolar hiç fena bir sayı değil ve bana gayet mantıklı gelmekte. (göreceli)</p><p>Şimdi denkleme geri dönersek;</p><p><strong>Bitcoin = T/(M*V)</strong> idi.</p><p>T= 1,5 trilyon dolar, M= 17.000.000, V= 10.5</p><p>Değerleri yerine koyarsak sonuç;</p><p><strong>8,403 dolar çıkmaktadır. :)</strong></p><p>Ben aslında her zaman bu sayıya +%20 eklemekteyim. Çünkü her zaman mevcut değerin piyasa koşulları sebebiyle şişirilmiş olmasını bekliyorum.(göreceli)</p><p>%20 eklersek <strong>10,084 dolar </strong>olmakta.</p><p>Bu formülü kullanarak gelecek tahmini de yapabiliriz. 2020 yılı sonunda Bitcoin adedinin <strong>18.375.000</strong> olacağını söylemiştik. Diğer değerleri aynı tutarsak:</p><p><strong>7,763</strong> dolar çıkmakta. +%20 ise <strong>9,316</strong> dolar.</p><p>Ayrıca Bitcoin’in sadece illegal işlerde kullanılmayıp T’nin artacağını düşünürsek, örneğin, <strong>4 trilyon dolar.</strong></p><p><strong>20,703</strong> dolar. +%20 ise <strong>24,844</strong> dolar çıkmakta.</p><p>Başka bir örnekte dolaşım hızını artıralım, yani bir bakıma gönderim hızı sorununun çözüldüğünü ve kullanımın yaygınlaştığını düşünelim;</p><p>T= 4,5 trilyon dolar, M= 20.000.000, V= 13</p><p><strong>Sonuç; 15,384 dolar. +%20 eklersek 18,461 dolar.</strong></p><p><strong>Değer düştü.</strong></p><p>Şaşırdınız mı?</p><p>Kötü bir senaryo kurmak istiyorum, Bitcoin, kripto-para piyasası içinde pazar payını % 10&#39;na düşürürse ve kripto para birimleri on yılda toplam GSYİH’nin sadece % 1&#39;ini oluşturursa ve M =20 milyon, V = 10 olduğunu varsayarsak, Bitcoin’in değeri <strong>450 dolar </strong>olacaktır.</p><p>Dolaşım hızı aslında burada kritik rolü oynamaktadır. <strong>Nobel Ekonomi Ödülü sahibi Ekonomist Paul Krugman “Bitcoin balondur” </strong>dediğinde aslında bu tehlikeden bahsediyordu. Bitcoin’in sabit arz miktarının bir <strong>Likitide Tuzağı</strong> oluşturacağını ve fiyatın eninde sonunda dibi boylayacağını söylüyordu. Yani <strong>yüksek kazanç beklentisi </strong>dolaşım hızının ivmesini aşağı yönlü yapacağından(çünkü beklenti yüzünden kişiler harcamak yerine elinde tutmayı tercih edeceklerdir, “store of value”) ve piyasaya giren paranın sonsuza kadar süremeyeceğinden dolayı bu bir balon yaratacaktır ve eninde sonunda patlayacaktır. Krugman’ın balon demesi Bitcoin’in tasarımından ve eninde sonunda bunun gerçekleşeceğini düşünmesinden kaynaklanmaktadır.</p><p>Bitcoin sevdalarının yani yatırımcıların(!) gözünde ise Bitcoin’in 15bin dolar olması şuan ki kura göre (22 Nisan 2018 tarihinde 8,853 dolar) yaklaşık %100 kar etmek demektir. :)</p><blockquote>“Güzelliğin on para etmez bu bendeki aşk olmasa.” Aşık Veysel</blockquote><p>Bir başka değer belirleme yöntemi olan NVT Ratio’ya değinmek istiyorum, oldukça ilginçtir.</p><h3><strong>NVT Oranı</strong></h3><p>NVT Ratio (Network Value to Transactions), P/E Oranı’nın kripto-paralar için uyarlanmış halidir. O yüzden ilk önce P/E Oranı’nı anlamak gerek.</p><p><strong>P/E Ratio’ </strong>açılımı <strong>Price — Earning Ratio</strong> yani <strong>fiyat-kazanç</strong> oranıdır.</p><p><strong>Price/EPS</strong> yani <strong>Fiyat/HBG</strong> formülü ile hesaplanır.</p><blockquote>EPS= Earning Per Share<br>HBG= Hisse Başına Düşen Gelir</blockquote><p><strong>HBG= (Net Gelir)/(Toplam Hisse)</strong> ‘dir. Örneğin; 600.000/1.000.000 = <strong>0.6</strong></p><p>P/E oranının kullanımına bakarsak;</p><p>•A şirketi &gt;&gt; 12/0.6=<strong>20</strong></p><p>•B şirketi &gt;&gt; 12/0.4=<strong>30</strong></p><p>Bu örnekte, A ve B şirketlerinin hisse fiyatlarının aynı olduğunu(12) görüyoruz fakat hisse başına düşen gelirin farklı olduğunu görüyoruz.(Bu örnekte A şirketinin hisse başına düşen geliri daha fazla) P/E oranına baktığımızda (20 ve 30 değerleri) <strong>A şirketinin hisse fiyatının B şirketine göre daha ucuz olduğunu </strong>ve ikisinin arasında bir tercih yapılacaksa bunun A şirketinden yana kullanılması gerektiği söylenebilir.</p><p>NVT oranına geri dönersek, yukarıdaki formülü direkt olarak kripto-paralara uyarlayamayız çünkü <strong>EPS </strong>değeri yoktur yani herhangi bir coin başına “<strong>gelir</strong>” değeri yoktur. Gelir yerine işlemlerde kullanılan BTC değerine bakılır. Yani; <strong>transaction hacmine</strong>(akan para) bakılır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*vY3N2ESTKw3jAFoX7lcn7w.png" /></figure><p>Yukarıdaki grafikte <strong>Market Hacmi</strong>(sarı) ile <strong>İşlem Hacmi</strong>(gri) arasındaki korelasyon çok net görünmektedir. İşte bu iki değer arasındaki oran bize NVT oranını verecektir.</p><p>NVT oranının iki sürümü bulunmaktadır. İlk sürümde oranın 28 günlük hareketli ortalaması(moving average) alınır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/637/1*iSLxZ-Tei0d9LELdwnPuSw.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*GUs_IMW0uJJx3BtavymOxA.png" /><figcaption>2017 sonları</figcaption></figure><p>Yukarıdaki grafik, birinci sürüm NVT oranının grafiğidir. <strong>İki tırtıklı gri çizgi bize fiyatın şişip şişmediğini anlatmaktadır.</strong> Oran bu alanın yukarısına çıktığında fiyatın şişmeye başladığını veya şiştiğini göstermektedir. Örneğin; 2014 başında başlayıp 2015&#39;e kadar süren düzeltmeyi bu grafikte görebiliyoruz.</p><p>İkinci sürümde ise Network Value, Transaction Value’nun 90 günlük hareketli ortalamasına bölünerek bulunur.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/634/1*KpbtkKTR2bfOXjhr339F0w.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*2cF_kXCcIf89491WvvqodQ.png" /><figcaption>2018 başları</figcaption></figure><p>Yukarıdaki grafik ise ikinci sürüm NVT oranını göstermektedir. Fiyatın(sarı) şiştiği NVT oranı bize söylemekte(bordo) ve daha sonra bir düzeltme yaptığını bu grafikte daha net görebiliyoruz.</p><p><strong>Güncel (22 Nisan 2018) grafiğe göre ise fiyat şişmeye başladı bile. </strong><a href="http://charts.woobull.com/bitcoin-nvt-signal/">Bu adresten</a> ulaşabilirsiniz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*XJCef4jVK9J6oJPFz_7OlQ.jpeg" /><figcaption>Nisan 2018</figcaption></figure><p><strong>Stop-loss’suz işlem yapmayın derim :)</strong></p><p>Bir şeyin değerlemesinin göreceli olduğunu söylemiştik. Bu bağlamda Bitcoin için de farklı bakış açılarına göre yorum yapmak mümkündür. Bitcoin nedir? Bir değer deposu mu? (store of value) yoksa bir ödeme yöntemi mi?</p><p>Bakış açıları kişilerin gözünden değerin farklı yorumlanmasına sebep olabilir.</p><p>Şöyle ki; bir varlığın günlük <strong>işlem hacmi 100 milyon dolar ve günlük dolaşım hızı ise 2 olsun.</strong> İkinci gün ise işlem hacmi <strong>300 milyon dolar ve günlük dolaşım hızı 2 de kalmış olsun.</strong> Bu olaydan ne anlamamız gerekir? Bu olaydan şu çıkarımı yapabiliriz; <strong>blok alım-satım gerçekleşmiş</strong>. Büyük miktarda varlık az el değiştirerek bu hacmi yaratmış demektir.</p><p>Bitcoin’de son dönemlerde olan olay budur. Bir anda yükselişler(pump) ve bir anda çöküşler(dump).</p><blockquote>Bitcoin.com’daki “charts” bölümünü incelemenizi öneririm Roger Ver bu grafikleri boşa koymamıştır. <a href="https://charts.bitcoin.com/btc/">LINK</a></blockquote><p>Şimdi iki farklı kişinin gözünden yorumlayalım. Yani “<strong>Bitcoin ödeme yöntemidir.</strong>” diyen kişinin ve “<strong>Bitcoin değer deposudur.</strong>” diyen kişinin gözünden.</p><p><strong>Birinci kişinin gözünden</strong> Bitcoin’in el değiştirmemesi günlük hayatta kullanılmadığının göstergesidir ve Bitcoin’in buna teknolojik olarak yetersiz olduğunu da deneyimlemiş olması beklenebilir. Bu kişinin gözünden bu tür hareketler Bitcoin’in amacının dışında kullanılması anlamına gelmektedir. Bu hareketler Bitcoin’in değersizleştirmektedir, suni değer yaratmaktadır.</p><p><strong>İkinci kişinin gözünden</strong> ise Bitcoin’in sık el değiştirip değiştirmemesi önemli değildir. Hatta bu tür büyük hareketler onun değer deposu olduğunun kanıtıdır. İnsanlar belki de Bitcoin’i gerçekten bir yatırım ve değer deposu olarak görmektedir. Bu kişi için bu tür hareketler Bitcoin’in gerçek değerini kazandırmaktadır.</p><p>Faklı bakış açıları ve farklı değerlemeler.</p><blockquote>Bu arada Bitcoin node çalıştıranların önemli kısmının amme hizmeti olsun diye değil direkt olarak protokolü dinlemek için node çalıştırdıklarını söylemek isterim. Blockchain açık bir sistem ve para hareketlerini görebilirsiniz, protokolü dinlemek yani verileri okumak oldukça önemlidir. Bitcoin.com işlem hacmi, dolaşım hızı gibi grafikleri günlük olarak vermekte, ama siz bunları anlık hale getirebilirsiniz. Welcome to Cehennem.</blockquote><p>Kripto-paraların gelecekte bir <strong>değişim aracı</strong> olarak kullanılacağı gerçeği hemen önümüzde duruyor. Fakat hala bir <strong>deney </strong>aşamasında olduğu gerçeğini de unutmamamız gerekiyor. Kriptoloji sayesinde teorik olarak sonsuz adet coin üretebiliriz, bu yüzden daha oturmamış olan kripto-para piyasasında olaylara bir <strong>mühendis gibi yaklaşmak </strong>gerektiği düşüncesindeyim. Mühendisin yaklaşımı, zor bir sorunu küçük parçalara bölerek teker teker çözülmesi ve hatta bazı sorunların çözülemeyeceğinin farkına varılması ve hangi <strong>varsayımların yapılması gerektiğinin</strong> belirlenmesidir. Dikkat etmişseniz bazen varsayımlar kullandık fakat doğru varsayımda bulunmak için ise bilgi sahibi olmak gerekmektedir.</p><p>Kripto-paraların hepsi birer deneydir. Şu da bir gerçek ki <strong>Bitcoin teknolojik olarak </strong><a href="https://blog.plan99.net/the-resolution-of-the-bitcoin-experiment-dabb30201f7"><strong>başarısız olmuş bir deneydir.</strong></a> İnsanlara vaad ettiğini verememiştir, kendi içinde <strong>oligarşi </strong>ve konsensus içinde oy hakkını madencilere vererek <strong>elitler </strong>yaratmıştır. Fakat insanlara paranın nasıl çalıştığını da anlatmış ve sorgulatmıştır belki de <strong>asıl görevini</strong> başarılı bir şekilde gerçekleştirmektedir.</p><p>Bitcoin’in değeri nedir bilmiyorum fakat bu “<strong>asıl</strong>” görevin devam ettiğini ve <strong>Nick Szabo</strong>’nun bahsettiği “<strong>sosyal ölçeklenilirlik</strong>” için belki de <strong>sorunlar çözülene kadar </strong>gerçekten white-paper’daki<strong> </strong>“A Peer-to-Peer Electronic <strong>Cash </strong>System” başlığını “A Peer-to-Peer Electronic <strong>Store of Value</strong> System” olarak değiştirmek gerekmektedir, öncelik<strong> hızlı ve ucuz</strong> sistem yaratmak değildir belki de spekülasyona açık hale gelmesine göz yummak gerekmektedir. <strong>Blockchain’in verdiği güvenlik ve piyasanın sağladığı volatilite</strong> Bitcoin’e sosyal ölçeklenebilirlik sağlamaktadır, bu insanları çekmektedir ve kripto-paraların buna ihtiyacı var.</p><p>Kısaca, bence kripto-paralar kimine göre paha biçilmez bir öğretici kimine göre borsa sitesindeki sayı. Nereden baktığına bağlı.</p><p>Hoşça Kalın.</p><p>Hakan.</p><p><strong>Twitter: </strong><a href="https://goo.gl/HwCRVS"><strong>https://goo.gl/HwCRVS</strong></a><strong><br>YouTube (Blockchain 101): </strong><a href="https://goo.gl/FVKa1Y"><strong>https://goo.gl/FVKa1Y</strong></a></p><blockquote>“Arkadaşı unutmak çok üzücü bir şey. Herkesin arkadaşı olmamıştır. Arkadaşımı unutursam, kendimi o sayılardan başka bir şeye değer vermeyen büyükler gibi hissederim sonra…” Saint-Exupéry (Küçük Prens’in Yazarı)</blockquote><p>Yararlandığım kaynaklar:<br>&gt;<a href="https://bitcoin.org/bitcoin.pdf">https://bitcoin.org/bitcoin.pdf</a><br>&gt;<a href="https://medium.com/@cburniske/cryptoasset-valuations-ac83479ffca7">https://medium.com/@cburniske/cryptoasset-valuations-ac83479ffca7</a><br>&gt;<a href="https://charts.bitcoin.com/">https://charts.bitcoin.com/</a><br>&gt;<a href="http://charts.woobull.com/">http://charts.woobull.com/</a><br>&gt;<a href="https://www.forbes.com/sites/pascalemmanuelgobry/2013/04/05/krugman-baby-sitting-co-op-bitcoin/#5e003e9e2038">https://www.forbes.com/sites/pascalemmanuelgobry/2013/04/05/krugman-baby-sitting-co-op-bitcoin/#5e003e9e2038</a><br>&gt;<a href="https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2394024">https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2394024</a><br>&gt;<a href="https://unenumerated.blogspot.com.tr/2017/02/money-blockchains-and-social-scalability.html">https://unenumerated.blogspot.com.tr/2017/02/money-blockchains-and-social-scalability.html</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=755cd4eb40d2" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/unichain-tr/kripto-paralar%C4%B1n-de%C4%9Ferlemesi-755cd4eb40d2">Kriptoparaların Değerlemesi</a> was originally published in <a href="https://medium.com/unichain-tr">UniChain</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>