<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Ayşe Hümeyra AYBEK on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Ayşe Hümeyra AYBEK on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@humeyraybek?source=rss-e528eec0f107------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*P6E5NjTilnkPIGSR03s4yQ.jpeg</url>
            <title>Stories by Ayşe Hümeyra AYBEK on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@humeyraybek?source=rss-e528eec0f107------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 18:02:06 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@humeyraybek/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Hayata Hangi Kökten Bağlıyız?]]></title>
            <link>https://humeyraybek.medium.com/hayata-hangi-k%C3%B6kten-ba%C4%9Fl%C4%B1y%C4%B1z-dd58cee479a4?source=rss-e528eec0f107------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/dd58cee479a4</guid>
            <category><![CDATA[language]]></category>
            <category><![CDATA[heart]]></category>
            <category><![CDATA[mind]]></category>
            <category><![CDATA[concept]]></category>
            <category><![CDATA[meaning]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ayşe Hümeyra AYBEK]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 25 Jan 2024 18:46:21 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-01-25T18:46:21.249Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="Görsel yapay zeka tarafından oluşturulmuştur." src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Zj7gtsEoSX-Yfl94jV0S5g.jpeg" /><figcaption>Görsel yapay zeka tarafından oluşturulmuştur.</figcaption></figure><blockquote>“Mantığınız ve kalbiniz arasında bir seçim yapmanız gerektiğinde hangisini seçersiniz?”</blockquote><p>…gibi klişe bir soruyu biraz daha farklı bir şekilde sormak istiyorum: aklınıza yatan ama kalbinizi rahat ettirmeyen bir konuda nasıl hareket edersiniz?</p><p>Eminim birçoğumuz kalbinin rahat etmesini daha önemli bulur. “<em>İçine sinmesi</em>” dediğimiz tabirin karşılığını bulduğu bir davranış sergileriz. Hayatımızın büyük bir kısmını aklımızı ve onun verdiği kararları önceleyerek geçiririz. İtidal, geçim ve uyum için gerekli olan şeylerin başında gelir ve aslında hem toplumsal hem de bireysel yaşantımızın güçlü bir kaynağıdır. Karar verirken, seçim yaparken, gündelik önceliğimizi oluştururken hep aklımıza danışırız ve güveniriz de. Bu danışma süreci içinde mantık dediğimiz kavramımız yerleşmeye ve pekişmeye devam eder. Peki bu düzeni oluştururken yani mantığımızı kullanırken, fikir ve düşüncelerimizi uygularken; hepsinin kendine özgü bir sistemi olduğunu söyleyebilir miyiz? Aklımıza danışmanın ve danıştığımızda bize verdiği önerilerin kaynağını merak ediyorum aslında. Sahiden nedir <strong><em>aklımızın kaynağı</em></strong>?</p><p>Konuya kökenbilimiyle başlamıştık. Akıl ve kalp kelimelerinin hangi kökten geldiğinden hangi anlamı taşıdığından bahsetmiştik. Dilimiz anlam dünyamızı oluştururken, kelimelerimiz ve kavramlarımız o dünyanın coğrafyasını oluşturuyor. Kuraklığını yahut zenginliğini, mevsimlerin görülme sıklığını, hasat zamanını ve çeşitliliğini kavramlarımız sağlıyor. Kavramların tanımlamalarını ise onlar üzerinde düşünerek gerçekleştiriyoruz. Değerli bir arkadaşım felsefeyi tanımlarken “<em>düşünme sanatı</em>” olarak ifade etmişti. Felsefe aynı zamanda “düşünbilim” olarak da karşılık buluyor. Yunanca kökenli philosophia kelimesinden geliyor ve “bilgelik arayışı, bilgi severlik” şeklinde bir anlam taşıyor. Osmanlıcada ise “felasife” yani “felsefeyle uğraşanlar, feylesoflar” olarak karşılık bulmuş. Felsefe alanı kendi özünde düşünmeyi ve düşünce geliştirmeyi barındırır. Bilgiyi bulmak, varlığı anlamlandırmak, yaşamı ve değerleri ifade etmek gibi sorularla ilgileniyor ve bunları düşünce yoluyla yapıyor. Düşünmeyi karşılayan bir başka kelime: Tefekkür. Arapça “fkr -تفكّر” kökünden türetilerek “<em>bir şey hakkında fikir imal etmek</em>” manasına geliyor. Fikir kelimesi bildiğimiz üzere düşünce anlamını taşıyor ve Arapça “fakr — فكر” kelimesinin mastarı olarak kullanılıyor. Fakr kelimesinin anlamı ise “<em>akıl yürütme</em>” olarak karşılık buluyor. Aslında burada kelimelerin kökleriyle birbirlerine bağlı olduklarını görüyoruz. Birden fazla kelimeyi kökleriyle yazmamın sebebi kelime dağarcığınıza katkıda bulunmaktan öte başka bir pencereden bakma fikrini sunmak. Kelimelere bakarken birkaç adım geriye çıkalım. Tıpkı önceki yazıda tabloya baktığımız gibi. Orada tabloya birkaç adım geriden bakıp anlam dünyalarının ne kadar renkli olduğunu görmüştük. Şimdi de kelimelere bakıp birbirlerine nasıl bağlandıklarını ve aslında hepsinin nasıl da bir bütünün parçası olduğunu görelim. Birbirlerini tamamladıklarını ve aynı zamanda birbirlerini değiştirdiklerini fark etmemizi sağlıyor.</p><blockquote>Dilimiz, her gün ve her an bizimledir.</blockquote><p>Nefes aldığımız her an düşünür ve dilimizi kullanırız. Sokakta tabelayı, evde kitabı, işte makaleyi, telefonda mesajı okuruz. Dışarıda başkalarıyla, evde kendimizle konuşuruz. Geçmişi, geleceği, sorumluluklarımızı, hayatı ve yaşamı düşünürüz. Hepsinde yalnızca dili kullanırız. Aslına bakarsanız dil de bizi kullanır. Dil doğduğu coğrafyayla, kültüründen geçtiği insanlarla, ifade ettiği kavramlarla kullanır bizi. Kelimelerle bizi inşa eder. İnşasına; geldiği coğrafyayı, kültürü ve taşıdığı anlamı katar. Bizi kendisine benzetir. Önce düşüncelerimizi ve fikirlerimizi değiştirmekle başlar, sonra kavramlarla birlikte hayatı ele alış biçimimizi şekillendirir. <em>Kelimelerimiz hangi köke aitse o kökten bağlar bizi hayata.</em> Evet tüm bunları kendisi yapar ve gün sonunda ona sahip çıkmadığımız için bizi suçlu hissettirir. Haklıdır da. Dili yaşatırken kendi anlam dünyamızı kurarak oluştururuz dilediğimiz coğrafyayı. Yağışlı iklimi biz seçeriz yahut kurak ve verimsiz toprakları. Onu seçerken de bizi değiştireceğini biliriz ayrıca. Bilgiyi ve onu elde ediş şeklimizi elbette değiştirecektir, biliriz. Hangi yolu kastettiği açık olmayan bir <em>bilgelik arayışı</em>na mı çıkacağız yoksa sınırsızlıklar sunan <em>bir şey hakkında fikir</em> mi <em>imal</em> edeceğiz? Dil belirleyecektir. Ya da onu seçip biz belirleyeceğiz.</p><p>O zaman aklı ve onun kaynağını ararken hangi dille arayacağız? Akla “<em>bellek</em>” mi diyeceğiz yoksa “<em>sağduyu, itidal</em>” mi? Öğreniyoruz ki varış noktasını belirlerken gidilen yolu ve hatta başlangıç noktasını da belirlemeliyiz. Savaş Barkçin’in yorumuyla “<em>Dil yöntemi belirler.</em>” diyebiliriz. Bu sebeple kavramanın kalbin mahareti olduğunu savunduğumuz noktada, kavramayı aklın özelliğinden çıkarmayıp kalbin maharetleri arasına da yazmış oluyoruz. Aklı <em>bellek</em> olarak nitelendirdiğimizde <em>kavramaktan </em>bahsedemeyiz fakat kalbi tanımlarken “<em>bir şeyi bir şeye değiştirmek</em>” dediğimizde kavramak ifadesini kendine mıknatıs gibi çektiğini görebiliriz. Var olan bilgi yeni bilgiyle bir araya geldiği an bir diğer bilgiyi oluşturuyor. Buna kavramak diyoruz. Görüyoruz ki çıkış noktası varış noktasını etkilemekle kalmayıp edineceği özellikleri bile şekillendiriyor. Peki akıl ve kalp üzerine düşünmeye devam ettiğimiz noktada <em>hangi kalp hangi akıldan</em> yola çıkacağız?</p><p>Ruhu olan herkesin psikolojiyi öğrenmesi niyetiyle başladığım yazı serisinde ben de öğrenmeye devam ediyorum. Konudan uzaklaşmışım gibi görünse bile varış noktasını belirlemenin ardından yola çıkış noktamızı belirledik. En başa giderek tanımlarından başladık. Öğrendik ki seçtiğimiz tanım bizi şekillendirecek. Bu sebeple aklı “<em>kontrollü düşünme yeteneği, sağduyu, itidal</em>” şeklinde ifade ederken kalbe “<em>bir şeyi bir şeye değiştirmek</em>” diyeceğiz. Sahi, şimdiye kadar niye öyle tanımlamadık? <em>Neden duyguları kalbe mantığı da akla verdik?</em> Mantığımızı seçtiğimizde güvende hissettik, pişmanlıklarımızın sorumluluğunu duyguları yönettiğini sandığımız kalbe yükledik. Doğru karar verdiysek bu aklındı ama yanlış kararlar hep kalbin seçimiydi.</p><p><em>Yoksa biz mi onları yanlış tanıdık?</em></p><p>Tüm güzel dönüşleriniz için teşekkür ederim, devam yazısında görüşmek dileğiyle.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=dd58cee479a4" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Dilin Tablosunu Kalp Çizer]]></title>
            <link>https://humeyraybek.medium.com/dilin-tablosunu-kalp-%C3%A7izer-e7a5075d1148?source=rss-e528eec0f107------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/e7a5075d1148</guid>
            <category><![CDATA[mind]]></category>
            <category><![CDATA[society-and-culture]]></category>
            <category><![CDATA[heart]]></category>
            <category><![CDATA[language]]></category>
            <category><![CDATA[culture]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ayşe Hümeyra AYBEK]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 09 Jan 2024 18:12:38 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-02-06T20:05:10.738Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*sbtVw7rIOdo4N4JLwn4mRQ.jpeg" /><figcaption>*Görsel yapay zeka tarafından dil dünyasının zenginliğini sembolize etmek için yapılmıştır.</figcaption></figure><p>Bir önceki yazımda sizi “<strong><em>akıl ve kalp ne demekti?</em></strong>” sorusuyla baş başa bırakmıştım. Akıl ve kalp kelimelerinin psikoloji dünyasına yansımaları ve etkilerini incelemeden önce kelimelerin taşıdığı anlamlarla ve kökenbilimiyle konuya giriş yapmak istiyorum. Kalp kelimesi, gövdebilim terimine göre “<strong><em>yürek</em></strong>” anlamını taşıyor. Arapça “glb/قلب” kökünden türemiştir. Anlamı ise <em>bir şeyi ters çevirmek, devirmek, bir şeyi bir şeye değiştirmek</em> gibi anlamları taşır. Kalp kelimesini gündelik hayatımızda oldukça farklı bir şekilde kullandığımızı görüyorum. Bizler için daha çok biyolojik özelliğiyle belirgin. Bir de akla bakalım. “<em>Akıl</em>” kelimesi kullanılan anlamıyla “<strong><em>bellek</em></strong>” olarak ifade edilir. Arapçada “agl/عقل” kökünden gelir ve “<em>kontrollü düşünme yeteneği, sağduyu, itidal</em>” sözcüklerinden alıntı olduğu bilinir. Aynı zamanda “dizginledi, gem vurdu” ve “akıl süzgecinden geçirdi, akıl yürüttü” gibi ifadelerle aklın sahip olduğu özellikler anlamına sirayet etmiştir. Gündelik yaşamımızda ise akıl, zekâ, beyin kelimelerinin anlamları karıştırmakla birlikte sıkça birbirleri yerine kullanıldığına şahit oluyoruz. Akıl ve kalp kelimeleri özelinde ilerlesek de gündelik yaşamımızda birçok kelimeyi taşıdığı anlama uygun değil yaygın anlamına göre kullanıyoruz. Sahi, neden yapıyoruz?</p><p>Kökenbilim, kelimelerin köklerini; hangi dile ait olduklarını ve ne zaman ne şekilde ortaya çıktığını bizlere aktarır.</p><blockquote>Biz insanlar ve kelimelerin en büyük ortak noktası; <em>fıtrattır</em>.</blockquote><p>Kelimelerin taşıdıkları fıtratları vardır ve ona uygun şekilde kullanılmak isterler. Uygun kullanım yolu ise dildir. Dilimiz, kelimelerimiz, cümlelerimiz bize dair birçok şeyi ifade eder. Mesela yakın çevremde sık sık olumsuz kelime kullanan tanıdıklarıma dikkat ederim. Siz de şöyle bir düşünün isterim. Sık sık olumsuz kelimelere yer veren, olumsuz ihtimallerden söz eden, yeni bir işe başladığında kötü ya da sıkıntılı gideceğini varsayan insanlar vardır. Aslında ihtimaller dünyasında uyuyan sınırsız ihtimalden olumsuz olanların kapısını çalıp gelmelerini söyler o kişi. Geldiğinde ise “bak geldi” der çaldığı kapının açılmasına sitem ederek. İşte bu kişilerin hayat döngüsüne birkaç adım uzaktan baktığımızda depresif karakterini, olumsuz yaşam deneyimlerini, geleceğe yönelik karamsarlığını; sarf ettiği kelimelerin sahip olduğu anlam dünyasında yaşıyor olmasından anlıyoruz. Yani karakterimiz de dahil kendimizle ilgili birçok şeyi, kullandığımız kelimelerle karşımızdaki kişinin bizi okumasına açıyoruz. Dilimiz, içinde yaşadığımız anlam dünyamızı yansıtan bir tablodur. Tablonun içindeki renkler, sahip olduğumuz; taşıdığımız, yüklendiğimiz, hayat felsefemiz ve hayalini kurduğumuz her şeydir.</p><blockquote>Kendi dünyamızdan baktığımızda görünen tabloyu biraz büyütelim mi?</blockquote><p>Mesela bir toplumdan bakalım o tabloya. Bir medeniyetten bakalım. Ya da tabloya bakalım ve toplumu görelim. Hangi anlam dünyasında yaşadığını görelim. Anlam dünyasında sahip olduğu özellikleri görelim. Dinini, kişiliğini, samimiyetini ve nezaketini görelim o tablonun renklerinden. Renklerin tonu, yer yer koyuluğu veya açıklığı bize toplum adına birçok fikir verecektir. Mesela renk tonlarının çeşitli ve yüksek oranda koyu olarak kullanılması bize o toplumun anlam dünyasının zengin ve derin olduğunu gösterebilir. Şimdi başa dönelim ve tabloyu küçültelim. Zengin ve derin bir anlam dünyasında yaşayan toplumun kullandığı dilin de aynı özellikleri taşıdığını söylemek oldukça kolay. Bu özellik bize o toplumun kelimenin fıtratına sahip çıktığını ve kelimenin sahip olduğu özelliğe uygun kullandığını düşündürecektir. Rengarenk bir tabloya sahip olan toplumlar biliyorlar ki dil, o tabloyu korumanın tek yoludur.</p><p>Farsça, Arapça ve diğer doğu dilleri anlam zenginliğiyle bilinir. Gündelik hayatımızda kullandığımız birçok kelimenin Farsça bir köke ait olduğunu hemen hemen hepimiz biliyoruz. Bilinen önyargılar ve siyasi karışıklıklar şöyle dursun, İran’ın bir dil tablosu olsaydı eminim bu gözlerimizin renge doyduğu, canlı ve yoğun bir tablo olurdu. Sahip olduğu dil yapısıyla birlikte taşıdığı anlam zenginliğini filmlerinden, şiirlerinden, bestelerinden ve ince işçiliğe sahip çeşitli mimari yapısından anlayabiliyoruz. Bu zenginliği ortaya çıkaran etken ise din oluyor. Diller, dinlerin yayılması için ortaya çıkmıştır. Çünkü insan dini yaşamak üzere geldiği bu dünyada diliyle hayat bulur. “<em>Dil, varlığın evidir.</em>” der Heidegger. Bu sebepledir ki var olan her şeyin bir dili vardır. İnsan olmanın bir dili olduğu gibi, hayvanların bir dili, sevmenin bir dili, yardım etmenin dili, bir işi yapmanın dili gibi ortaya çıkış şekilleri vardır. Müslüman olmanın dilini ise Abdurrahman Arslan şöyle ifade eder: <em>Arapça, İslam’ın ve Müslüman zihnin evidir</em>. Yani yaşam ve dil iç içedir. Öyle ki Arapçanın sahip olduğu anlam derinliği, o dilin yaşama bakışını yansıtır. Harekelerin geliş yerlerine göre kelimelerin değişmesi, yaşadığımız olayların ayrıntısına gösterdiğimiz dikkati temsil eder sanki. Şiirsel özelliği, sanat ve ruhun ilişkisini; kelimelerin yer yer yumuşak geçişi yer yer sert bitirişleriyle hayattaki tüm iniş ve çıkışları resmeder.</p><p>Dilimiz, sahip olduğumuz her şeyi yansıtma aracımızdır. Tahrip olan dil ise bizi eksik yansıtmasıyla birlikte özünü kaybederek tahribatımıza ortak olacaktır. İçi boşalan anlam dünyası yerini sönük ve sığ renklere bırakacaktır. Dikkatimizi çekmeyen renkler artık kendine baktırmayarak anlamından da uzaklaştıracaktır. Ne anlamaya ne anlatmaya ne de anlaşılmaya dair bir çabamız kalmayacaktır. Yaşamımız boyunca aradığımız anlam ise yalnızca <em>kalpte</em> hissedilir.</p><p>Anlatmak kalbin derdidir. Anlaşılmak kalbin ihtiyacı… <em>Kavramak aklın değil, kalbin maharetidir. </em>Gören göz değil kalptir. Duyan kalp… Kısaca tüm yollar kalpten kalbe kurulur ve dil bu yolun kaldırımını döşer.</p><p>Sonraki yazılarımda görüşebilmek dileğiyle.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=e7a5075d1148" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Psikolojiye Epistemolojiden Baktınız Mı?]]></title>
            <link>https://humeyraybek.medium.com/psikolojiye-epistemolojiden-bakt%C4%B1n%C4%B1z-m%C4%B1-242e3cbd1245?source=rss-e528eec0f107------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/242e3cbd1245</guid>
            <category><![CDATA[psychology]]></category>
            <category><![CDATA[philosophy]]></category>
            <category><![CDATA[epistemology]]></category>
            <category><![CDATA[heart]]></category>
            <category><![CDATA[mind]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ayşe Hümeyra AYBEK]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 02 Jan 2024 13:41:43 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-01-02T13:43:14.522Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/425/1*FRLn_MBCkcj7UP9Cvgwe0g.jpeg" /></figure><blockquote>Psikoloji Dünyasında 850 büyüktür 1870&#39;ten…</blockquote><p>Bir önceki yazımda bir seri olarak başlattığım “<em>ruhu olan herkesin psikoloji, aklı olan herkesin teknoloji</em>” öğrenmesi gereksiniminin yolculuğunu eğitim üzerinden değerlendirmiştim. Bu defa biraz daha geriye gideceğiz hatta çok geriye. Yazıma, ruhumuzu ele alarak psikolojiden başlamak istedim ama önce psikolojinin “<em>ne olduğu</em>” ve “<em>nasıl bugünkü halini aldığı</em>” üzerinde düşündüm. Ardından psikolojinin “<em>ne</em>” olduğunu düşünürken psikoloji kelimesine ve taşıdığı anlama odaklandım. Devamında ise taşıdığı anlamın bilgisi üzerinde düşündüm derken… Kendimi en başta yani epistemolojide buldum. Psikoloji alt dalına yüklenen anlam bilgisinin geldiği yerde yani bilgi felsefesinde. Antik Yunan dilinde “<em>episteme</em>” kelimesi “<em>zihinsel hâkimiyet, bilgi</em>” anlamını taşırken “-loji” ekinin eklenmesiyle birlikte “<em>bilgiyle ilgilenen bir felsefe dalı</em>” anlamını taşıyor. Doğru bilginin mümkün olup olmaması üzerinde duruyor. Mümkündür diyen var mümkün değildir diyen de var ve bu cevapların kendi içlerinde temsilcileri var. Doğuş yeri antik Yunan olsa da temsilcileri birçok coğrafyada bulunuyor. Her temsilcisi bilgiyi çok farklı ele alıyor. Acaba “<em>bilgi</em>” derken aynı şeyden mi bahsediyorlar? Ya da “ilim”leri neden farklı değerlendiriyorlar? Gazali bilginin kaynağını sezgiden alırken Comte doğru bilginin kaynağı yalnızca bilimsel olgulardır diyor. Farklı görüşlerin temelinde ise coğrafi, kültürel ve dinsel farklılıkların olduğu söylenebilir. Bu metni oluştururken sıkça sayfalarını karıştırdığım Taha Burak Toprak Hocanın “İslam Düşüncesinde Psikoloji ve Psikoterapi” kitabında bu farklılığın yansımasını</p><blockquote>“<em>Neyi bilgi olarak görüyorlarsa geleneklerini belirleyen de o oluyor.</em>”</blockquote><p>[1] cümlesiyle değerlendirmiş. Yani bir konuyu ve konunun ortaya çıkış nedenlerini ele alırken önce o konuya hangi anlam hangi kültür içinde işlenmiş bunu değerlendirmek gerekiyor. Bizler şu an öğrendiğimiz bilimleri her ne kadar sonundan yakalamaya çalışsak da her biri ortaya çıktığı felsefeyi kendi içinde barındırmaya devam ediyor. Psikoloji için de aynı durum geçerli. Yunancada <em>psyche</em> (ruh) — <em>logos</em> (bilim) kelimelerinin birleşmesiyle psikoloji kelimesi ortaya çıkmış. Ruhbilimi olarak da değerlendiriliyor. Ortaya çıkış hikayesi ise farklılık gösteriyor. Wikipedia kaynaklarına göre 1870’lerde Almanya’da deneysel bir çalışma alanı olarak gelişmesiyle birlikte Wilhelm Wundt’un kurduğu ilk laboratuvarla ilk psikolojik çalışmalar da ortaya çıkmış [2].</p><p>İnsanlığın var olduğu günden bu yana farklı türde yaşamlar, sosyal ortamlar ve ilişkiler yürüttüğünü söylemek mümkün. Her insanın taşıdığı ruh, günlük yaşamdan oldukça etkilenerek şekilleniyor. Bunlar düşünüldüğünde insanın; davranışlarının, düşüncelerinin ve duygularının anlaşılması ve araştırılması için 1870 yılı kulağa çok geç bir tarih olarak geliyor mu? Evet gerçekten de geç. <em>Akıldan gelen bilgiyi</em> savunan Rasyonalizmin temsilcilerinden Alman filozof Hegel, bilginin kaynağının <em>hem akıl hem deney</em> olduğunu savunan Kritisizmin temsilcisi Alman filozof Kant, doğru bilginin yalnızca <em>somut olandan</em> yani görünenden geçtiğini savunan Fenomenolojinin temsilcisi Alman filozof Husserl gibi isimlerin görüş olarak ortak noktasında “<em>akıl</em>” yer alıyor. Mutlak bilginin kaynağının şaşması muhtemel olan akla yüklendiği bir ortamda ruhbilimi sadece zahirde yani görünürde/deneyde kalan bir bilim olarak karşımıza çıkıyor.</p><blockquote>Duygularımız, hislerimiz, düşüncelerimiz ve kalbimiz burada tam olarak nereye karşılık geliyor?</blockquote><p>Bilginin kaynağında ele alınmadığı için aslında karşılıksız kalıyor. Bu nedenle 1870 kulağa çok geç geliyor. Daha öncesinde birileri düşünmüş olmalı, değil mi? Kalbinin, duygularının, aklının ve düşüncelerinin davranışlarına etkisini fark etmiş olmalı. Diye düşünürken görüyoruz ki çoktan fark edilmiş zaten. Hem de Horasan’da 850 yılında Ebu Zeyd El-Belhi tarafından fark edilmiş [3]. Mesalihu’l Ebdan ve’l Enfüs adlı 934 yılında yazdığı eserinde psikolojiye ve rahatsızlıklara dair ilk bilgileri vermiş. Psikolojiyi yalnızca deneye dayandırmadan, günlük yaşam rutinlerinin etkilerini de dahil etmiş. Psikoloji biliminin başlangıcının 1870 yılı yerine 850 yılı olarak ele alındığında var olabilecek katkıların boyutu bir süredir beni düşünmeye sevk ediyor. 1870 yılında bilgi onlar için neydi ki bu kıymetli kitap onların bilimleri içinde yer almadı? Bilgiyi ele alırken neyle kategorize ettiler ki önceki yıllarda yapılanları değerlendirmediler? Neleri eksikti?</p><p>Bu soru işaretleri içinde karşıma iki kavram çıktı: <strong><em>akıl</em></strong> ve <strong><em>kalp</em></strong>. Onlar aklı ve kalbi farklı anlamlandırmıştı. Bu nedenle ortaya çıkarttıkları akıl temelli bilimleri onları öncü kılarken, kalbe vermedikleri önem onları insan, toplum ve medeniyet tanımlamalarında sınıfta bırakmıştı. Peki, <em>akıl</em> ve <em>kalp</em> ne demekti?</p><p>Serinin devamındaki yazılarda görüşebilmek ümidiyle.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=242e3cbd1245" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Yoklama Alıyorum, Yapay Zeka! -Buradayım!]]></title>
            <link>https://humeyraybek.medium.com/yoklama-al%C4%B1yorum-yapay-zeka-buraday%C4%B1m-82c218a51c2a?source=rss-e528eec0f107------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/82c218a51c2a</guid>
            <category><![CDATA[intelligence-artificielle]]></category>
            <category><![CDATA[education]]></category>
            <category><![CDATA[technology]]></category>
            <category><![CDATA[psychology]]></category>
            <category><![CDATA[future]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ayşe Hümeyra AYBEK]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 16 Oct 2023 19:44:47 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2023-10-17T15:01:51.490Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*tztkAblWk_eK7vvBYBfMrA.png" /><figcaption>*Bu görsel 2035&#39;te dünyadaki teknolojik gelişmelerin okul ortamına yansımasının tasviri olarak yapay zeka tarafından tasarlanmıştır.</figcaption></figure><blockquote><strong>Ruhu olan herkesin psikoloji, aklı olan herkesin teknoloji bildiği yarınlara; bugün, dünden daha yakınız.</strong></blockquote><blockquote>Bu hayalim ve hedefim doğrultusunda yaptığım araştırmaları ve yazıları paylaşacağım bir seriye başlıyorum. Multidisipliner temelli bu seriyi okuyanlar psikolojiden, sosyal ve uygulamalı bilimlerden gelen bilgi ile teknolojiden gelen yenilik, entegreye yatkınlık ve gelecekten getireceği vizyonun birleşimine benim penceremden bakacak. İnsanın, davranışlarının, düşüncelerinin ve duygularının aslında birer yazılımla çalıştığı ve herkesin kendi yazılımını aradığı bu yolculukta kendi yazılımımdan bazı açık kodları paylaşıyor olacağım. İyi okumalar dilerim.</blockquote><p>Oynadığınız bilgisayar/telefon oyunların veya uygulamaların geliştiricisinin her gün dersine girdiğiniz öğretmeninize ait olduğunu bilseydiniz ne düşünürdünüz?</p><p>İlgi alanlarımız genelde karakter eğilimlerimize ve becerilerimize göre şekillenir. Mesleğimizin de ilgi alanlarımızla bağlantılı bir meslek olacağı düşünüldüğünde mutlu bir hayat öngörülebilir. Peki ya ilgilerimizin bir de “<em>gereklilik</em>” boyutu varsa? Yaşadığımız günün bizden bilmemizi istediği bilgiler, eğilmemizi istediği konular, öğrenmemizi beklediği beceriler olabilir mi? Pek tabii. Eğer kendimizi 2023 yılı içinde değil de 2035 yılının içinde düşünürsek; bunların olabilmesinden öte “<em>gereklilik</em>” haline geldiğini görebiliriz. Bahsettiğimiz bu gereklilikler ise hızla ilerlemesini izlediğimiz, bir parçası olmaktan öte onu geliştirenler arasında yer almamız gereken şey: <em>Teknoloji</em>. Teknolojiyi geliştirenlerin sadece belli bölümler ve mesleklerden çıkabileceğini, yalnızca üniversitenin gerçek bir eğitim ortamı olduğu dönemde dile getirebilirdik. Şu an erişebildiğimiz her uygulama birer eğitim aracı. Bu noktada ben de “<em>yapay zekâ bilen, teknolojik gelişmeleri eğitime ve öğrencilere rahatlıkla entegre edebilen</em>” öğretmenlerin yaşadığı bir ütopya düşlüyorum. Ütopya dediğime bakmayın, 2035 yılında olduğumuzu düşünürsek o gün orada herkes kendi sorununu kendi teknolojik bilgisiyle çözebiliyor. Öğrencilerin her biri kendi uygulamalarını geliştirerek bireysel öğrenme metotlarını keşfediyorlar. Görsel zekâya sahip öğrenci, yapay zekâya görsel oluşturuyor ve bunu fen bilgisi dersinde görmediği bir bitki türü için kullanıyor. Dinleme becerisi yüksek öğrenci, derslerini yapay zekâyla tasarlanmış sevdiği artistin sesinden dinliyor. Kinestetik öğrenci, çoklu ekranda çalışarak birden fazla konuyla aynı anda ilgileniyor. Bu söylediklerimin her biri ve bugünkü hayal gücümün sınırlarının ötesi 2035 yılına giden yolda yer alıyor. Eğitim kurumlarının önümüzdeki yıllarda geçerliliğini/verimliliğini öngörmek zor. Ancak halihazırda öğrencilerin yetişmesi adına bu kurumlar önemli bir konuma sahip. Yapabileceklerimiz arasında ise kendimizden başlayarak öğrencileri, onları bekleyen yıllara ve koşullara hazırlamak var. Bunu gerçekleştirmenin yolu ise teknolojiye karşı gösterdiğimiz tutumlardan geçiyor.</p><p>Eylül ayında PDOK (Psikolojik Danışman Öğrenci Konseyi) organizatörlüğünde 18. Ulusal PDR Öğrencileri Kongresini 80’e yakın bildiri başvurusuyla gerçekleştirdik. Hem kongre düzenleme kurulunda yer aldım hem de bildiri sunumunu gerçekleştirdim.</p><blockquote>Seçtiğim konu ise düşlediğim ütopyanın ilk somut ve küçük yansımasıydı.</blockquote><p>Okul psikolojik danışmanlarının ve öğretmenlerin yapay zekaya yönelik genel tutumlarını merak ettim ve analiz etmek üzere ölçek yardımıyla verilerimi topladım. Önce 100 kişiye ulaştım ve bunlardan 72’si kadındı. Çoğunluk 20–29 yaş aralığından oluşuyordu ve yine lisans mezunu sayısı fazlaydı. Sonuçlar ise Yapay Zekaya Yönelik Pozitif Tutum puan ortalaması %44 civarı, Yapay Zekaya Yönelik Negatif Tutum puan ortalaması ise %24 civarıydı. Burada ilginç olan şey standart sapma değerleri. Standart sapma, verilerin dağılımının ne kadar yaygın veya ne kadar homojen olduğunu gösteren bir ölçüdür. Pozitif tutumun standart sapması 8,69’luk bir değerle büyük bir sayı olarak karşımıza çıkıyor. Bu da pozitif tutumun ölçek içinde yer alan; kişisel ilgileri, kişisel faydaları, ekonomik faydaları ve iş yerinde kullanımları gibi konular hakkında katılımcıların yaygın bir pozitif tutum içerisinde olduğu söylenebilir. Yani kimisi yapay zekanın geleceği hakkında pozitif tutuma sahipken kimisi kendi yapay zekâ kullanımı noktasında pozitif bir tutuma sahip. Bu yaygınlık da bize ortak biz pozitif tutumun olmadığını, herkesin yapay zekâ hakkında farklı pozitif tutumlara sahip olduğunu gösteriyor. Buna sebep olarak yapay zekâ ve hatta teknoloji hakkında sahip olunan bilgi farklılığından kaynaklandığını bize düşündürebilir. Çünkü negatif tutum hakkında 6,82’lik bir değerle homojen bir negatif tutumun olduğu görülüyor. Demek oluyor ki yapay zekanın geleceği, kişisel yapay zekâ deneyimleri, tehlikeli bulunması hakkında ve etik dışı olduğu düşünülmesi konusunda pozitif tutuma kıyasla daha ortak bir tutum olduğu görülüyor. Teknolojiye karşı duyulan kaygı ve sergilenen olumsuz tutumlar benzer değerleri alırken pozitif değerler farklılaşıyor. Bu tutum farklılıkları arasındaki ayrıntı beni üzerinde düşünmeye sevk etti. Teknoloji, teknolojinin kullanım alanları ve yıkıcı etkilerine karşın fayda sağlayıcı bir tutumda birleşseydik… Aynı bilgi düzeyine sahip olsaydık… Bu sayılar ne düzeyde değişirdi? Negatif tutumlar yerine pozitif tutumlarda birleşir miydik? Computers in Human Behavior dergisinde bu yıl yayımlanan bir çalışmada öğretmenlerin yapay zekâ tabanlı araçlarla ilgili sahip oldukları bilgi seviyesini artırdıklarında yapay zekânın pedagojik katkısının daha iyi anlaşılacağını söylüyor. Yapay zekâ hakkında aldıkları kararların ise bilgi seviyesindeki artışla birlikte daha iyi değerlendirileceğini de ekliyor. Yine aynı dergide yer alan bu yıl yayımlanan bir başka çalışmada ise; öğretmenlerden yapay zekâya karşı yeterli bir anlayış geliştirmeleri ve yapay zekâ kullanımında eğitimli birer yapay zekâ kullanıcısı olmaları beklendiği iletiliyor. Ek olarak yapay zekâ kullanımına karşı hazır olmalarının, yapay zekâ destekli eğitimin başarılı olması adına kritik bir öneme sahip olduğunu söylüyor. Social Sciences &amp; Humanities Open dergisinde bu yıl yayımlanan bir başka çalışma ise; yapay zekâ ve makine öğreniminin eğitimde kullanılmasının farklı değişikliklere yol açacağını öngörmüş. Etkili ve verimli bir eğitim için geleneksel eğitim etkinliklerinin dijitalleştirilmesini ve sürekli hale getirilmesini ise ilginç bulmuş. Eğitim kademelerinde yer alan/alacak her bir yetkilinin yapay zekâ, makine öğrenimi, yazılım ve algoritma gibi teknolojinin alt dalları hakkında bilgi sahibi olması ve eğitime entegre etmesi bugünün; merakı boyunu aşan, ilgisi gözlerinden anlaşılan, soruları zihnimizi zorlayan çocuklarının, 2035’in teknolojinin gidişatını yöneten gençler olmasında büyük katkı sağlayacaktır. Psikoloji gibi teknoloji de tek bir meslek grubuna ait olmamakla birlikte herkesin bilgi sahibi olması gereken bir olgu olarak tam karşımızda duruyor.</p><p>Sonlarına yaklaştığımız 2023’ten birkaç düşüncemi ve çalışmaları faydanıza sundum. İlgiyle okuyacağım geri bildirimlerinizi LinkedIn hesabımdan ulaştırabilirsiniz. Sonraki içeriklerimde görüşmek dileğiyle. :)</p><p>LinkedIn: <a href="https://www.linkedin.com/in/ahumeyraybek/">https://www.linkedin.com/in/ahumeyraybek/</a></p><p>KAYNAKÇA</p><ul><li>Okagbue, E., Ezeachikulo, U., Akintunde, T., Tsakuwa, M., Ilokanulo, S., Obiasoanya, K., Ilodibe, C., Ouattara, C., 2023. <em>A comprehensive overview of artificial intelligence and machine learning in education pedagogy: 21 Years (2000–2021) of research indexed in the scopus database</em>. Social Sciences &amp; Humanities Open.</li><li>Celik, I., 2023. <em>Towards Intelligent-TPACK: An empirical study on teachers’ professional knowledge to ethically integrate artificial intelligence (AI)-based tools into education.</em> Computers in Human Behavior.</li><li>Wang, X., Li, L., Tan, S., Yang, L., Lei, J., <em>Preparing for AI-enhanced education: Conceptualizing and empirically examining teachers’ AI readiness</em>. Computers in Human Behavior.</li></ul><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=82c218a51c2a" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Selam Chat. Psikoloji Alanında Sebep Olacağın Değişimleri Maddeler Halinde Yaz.]]></title>
            <link>https://humeyraybek.medium.com/selam-chat-psikoloji-alan%C4%B1nda-sebep-olaca%C4%9F%C4%B1n-de%C4%9Fi%C5%9Fimleri-maddeler-halinde-yaz-f15167d867fc?source=rss-e528eec0f107------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/f15167d867fc</guid>
            <category><![CDATA[psychotherapy]]></category>
            <category><![CDATA[innovation]]></category>
            <category><![CDATA[psychology]]></category>
            <category><![CDATA[technology]]></category>
            <category><![CDATA[chatgpt]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ayşe Hümeyra AYBEK]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 29 Jan 2023 09:57:54 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2023-01-29T10:09:46.237Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*nut4N5w_BHDUE_CpStiLlw.png" /></figure><p>-Selam Chat. Blog hesabımda paylaşabileceğim bir yazıya ihtiyacım var. Bana seni anlatan kısa bir metin yazar mısın?</p><p>+Ben ChatGPT, OpenAI tarafından eğitilmiş bir dil modeliyim. Uzun metinler oluşturmaya ve anlamlı cevaplar vermeye programlandım. Öncelikle, veri setinde yer alan bilgileri analiz ederek ve anlamlı bir şekilde cevap verebilirim. Önceden eğitildiğim veri setinin bilgi sınırı 2021 yılına kadar uzanmakta. Daha detaylı bilgi almak için, lütfen OpenAI web sitesini ziyaret edin.</p><p>Bu yazımda, son zamanlarda hepimizin gündeminde olan; teknoloji adına ‘yeni bir dönem’in açılmasına sebebiyet veren ChatGPT ve sınırlılıklarından/sınırsızlıklarından bahsetmek istiyorum. Bizi nelerin beklediği ve bu beklentilerin psikoloji alanında ne gibi öngörülebilir durumlara yol açacağını birlikte konuşalım. Şimdiye kadarki araştırmalar arasında ChatGPT ve psikolojiyi birleştiren bir çalışma bulamadım. Henüz böyle bir çalışmanın yapılmamış olması, teknolojik gelişmelerin yine teknoloji içinde kalacağına olan inancımız olabilir. Belki de yaratacak değişimleri öngörmeye hala yatkın değilizdir. Bunun nedenlerinden birisi ise, teknolojiyi hâlihazırda tüketip, bir sonraki adımını üretmeyi düşünemiyor olmamız olabilir. Ama bunun bir engel olmadığını da biliyorum. Bu alanda öncü çalışmalar yapmak için hiç de geç bir zamanda değiliz.</p><p>Biz sadece ChatGPT’yi konuşurken onun rakipleri ondan daha iyi olabileceğini kanıtlayan araştırmalar yapmaya başladı bile. Bu rakiplerden biri ise araştırma firması Anthropic tarafından geliştirilen Claude AI. Claude, George Mason Üniversitesinin hukuk ve ekonomi testlerine öğrenci olarak katılıyor. Profesörler isimsiz olarak değerlendirdikleri sınavlardan Claude AI’a geçer not veriyor. Profesörler, yapay zekânın anlamlı cevaplar sunduğunu, sorulan sorulardan birine 5 maddeden oluşan 400 kelimelik cevap verdiğini belirtiyor. Bu araştırmayla birlikte verilen cevapların OpenAI tarafından geliştirilen ChatGPT’ye göre daha iyi olduğu sonucuna ulaşıyorlar. Verilen cevapların yeterlilikleri insan öğrencilerin cevaplarıyla kıyaslandığında ise kusurlu ve net bir gerekçeden yoksun olduğu sonucuna ulaşıyorlar. OpenAI CEO’su olan Sam Altman, “Teknoloji şu anda inanılmaz derecede sınırlı olsa da bireyleri yanıltacak derecede harika cevaplar verecek kadar iyi. Şu anda önemli bir şey için ona güvenmek hata olacaktır.” ifadelerinde bulunuyor. Öyle sanıyorum ki bu da bize ‘<em>henüz’</em> iyi değil mesajını veriyor. ChatGPT ona sunulan veri havuzundan elde ettiklerini yorumlayarak bizimle paylaşıyor. Verilerin zenginleştirilmesiyle birlikte bize vereceklerinin sınırlarında da şüphesiz değişim görülecektir.</p><p>Bu araştırma, sosyal meslekler alanında yapılan ilk araştırmalardan biri olarak bize referans olma noktasında yardım sunuyor. Neleri yapabileceğini gösterirken nelerden yoksun olduğunu da görebiliyoruz. <strong>Peki, psikoloji alanında işler nasıl ilerleyecek? </strong>Güncel teknolojinin psikoloji alanında kullanım olanakları, alana göre farklılıklar gösteriyor. Psikoterapi kapsamından bakacak olursak, VR gözlükler yoluyla Artırılmış Gerçeklik (AI) hâlihazırda kullanılıyor. Fobilerin ve anksiyete bozukluklarının çözüme ulaşması noktasında sonuç veriyor. Güncellenen teknolojinin hemen her alanda kendini göstermesi psikoloji alanında da karşılık bulmuş oluyor.</p><p>Chat’in bu konuda nasıl bir rol alacağını öğrenmek adına ona bazı sorular sordum. Onu danışman yerine koydum ve bir danışan gibi ondan problemlerim hakkında tavsiyeler istedim. Verdiği tavsiyeler ayrıntılı bilgiler olmakla birlikte doğruluğu şaşırtıcı derecedeydi benim için. Sorduğum psikolojik içerikli sorularımı cevaplarken beni her seferinde bir uzmana yönlendirdi. Bu şu an için alınması gereken mantıklı bir önlem. Gelecek her yeni sürümde bu hata payını en aza indirebilmesi konusunda ise asla engeli yok. Verileri aldığı havuza yüzbinlerce danışan vakalarının ve çözümlerinin eklenmesiyle birlikte referans alanı zenginleştirildiğinde bu hata payı en aza indirilebilir. Bu da <strong>“ChatGPT ileride terapistlerin yerini alabilir mi?”</strong> sorusunu akıllara getiriyor. Ben bu sorunun cevabını düşünürken arasında kaldığım iki düşünce şöyle; <em>insanlığın her imkânsız (!) gelişmeye korkunç derecede uyum sağlayabiliyor olması </em>ve <em>gelen her yeniliğin doğadan uzak olmasının bedelini ruhumuzun ödüyor olması.</em> Bu kısır döngünün sonuçları görünmez bir problem olarak çığ gibi büyüyor. Teknolojinin hızı başımızı döndürürken buna uyum sağlayabilmek oldukça zor. Aynı zamanda ihtiyacımızdan fazlasını kullanmanın faturasını bilişsel ve fiziksel rahatsızlıklarla ödüyor olmamız da olumsuz sonuçların başında geliyor. <strong>Hayatımızın her anını kolaylaştıran bu yeniliklerin psikolojide hiç mi faydası olmayacak? </strong>Muhakkak olacak. Yapılan araştırmaların bizleri yeni bulgulara ulaştırmasıyla yeni keşiflere imza attırabilir. Bu keşifler her geçen zamanda insanlığı ve rahatsızlıklarını yeniden tanımlamaya yardımcı olacak. Bulgular, yıllardır nedeni çözülemeyen rahatsızlıkların tedavisi için bize umut olarak gelecek.</p><p>Bir kısım insanlar makalelerini ChatGPT’ye yazdırırken, diğer kısım insanlar daha fazla kaynağı derlemesi için ondan yardım isteyecek, zaman kazanacak. Kimi insanlar korsan yazılım yazdırırken kimileri insan beyninin ulaşabileceği sınır ve sınırsızlıkları ölçebiliyor olacak. Bir yandan ChatGPT’nin insanlığı tembelliğe sevk ettiği düşüncesi savunulurken diğer yandan yazılım alanındaki gelişmelerin öncüsü olan ülkeler savaşa girmeden savaş kazanacak. Kısacası her alana yansıyacağı etki tartışmasız devrim niteliğinde olacak. Ama bütün bunlar sadece iki kutup arasında gidip gelecek: <strong><em>Faydacılık</em></strong> ve <strong><em>Ahlak/Etik.</em></strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/640/1*9pOt92pMMpGC6sYcLjxIWQ.jpeg" /></figure><p>Önümüzdeki zamanlarda ChatGPT ve türevleri yazılımlarını sık sık anacağız gibi görünüyor. Sosyal alanda yapılacak her araştırma için bu konuyu gündemde tutmaya çalışacağım.</p><p>Diğer yazımda görüşmek üzere, iyi okumalar dilerim. :)</p><p>Kaynakça</p><p>· Dİ, Dijital İyidir. “ChatGPT Rakibi Claude AI, Üniversite Sınavlarından Geçer Not Aldı”. Erişim 23 Ocak 2023. <a href="https://www.dijitaliyidir.com/">https://www.dijitaliyidir.com/</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=f15167d867fc" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[İletişim Ögelerinde Eksik Mi Var?]]></title>
            <link>https://humeyraybek.medium.com/i%CC%87leti%C5%9Fim-%C3%B6gelerinde-eksik-mi-var-dbbf300b4314?source=rss-e528eec0f107------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/dbbf300b4314</guid>
            <category><![CDATA[psikoloji]]></category>
            <category><![CDATA[ifade]]></category>
            <category><![CDATA[anlayış]]></category>
            <category><![CDATA[anlaşılmak]]></category>
            <category><![CDATA[i̇letişim]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ayşe Hümeyra AYBEK]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 23 Jan 2023 07:20:37 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2023-01-23T08:45:50.633Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Birçok tanımının olmasıyla birlikte Vikipedi’nin tanımına göre en genel tabirle: <em>iletişim, iletilmek istenen bilginin hem gönderici hem de alıcı tarafından anlaşıldığı ortamda bilginin bir göndericiden bir alıcıya aktarılma sürecidir. </em>Kuramsal açıdan değerlendirildiğinde iletişimin gerçekleşebilmesi için gönderici, alıcı ve bilgi gereklidir. Bu akışın sağlanmasıyla birlikte iletişimin gerçekleştiğini varsaymamız gerekir. Neden varsaymamız diyorum çünkü bu üç unsur bulunsa bile iletişimin gerçekleşmediği zamanlara şahidiz günlük yaşantımızda.</p><p>Aklımdan birden fazla konu geçse de Medium hesabımın ilk yazısının iletişim olması gerektiğine karar verdim. Bu yazıyla birlikte Türkçe yayın hayatımın ilk adımını, yaşamımızın en temel öğelerinden olan iletişimle atmak istedim. Gerekli olan üç unsurdan biri olan gönderici olarak ben, diğer unsur olan alıcı olarak siz ve son unsur olarak bilgi yani yazım, hepimiz burada olduğumuza göre iletişimi gerçekleştirebiliriz. Kuramdan ilerlemek gerekirse kullandığım <em>kanal</em>ım; internet ve <em>şifre</em>m<em> (kod)</em> yani aktardığım aracım; yazıdır. Dönüt ve bağlamı da eklediğimizde iletişim ögelerini tamamlamış oluyoruz. Ek olarak iletişimin türleri, dil göstergesi, dil dışı göstergeler, doğal ve sosyal gösterge, belirti, belirtke, ikon, simge… Gibi terimlerle birlikte iletişimin kuramsal karşılığını da öğrenmiş oluyoruz.</p><p>Bilimsel karşılığına değindikten sonra en baştaki konuya dönmek istiyorum. İletişimin gerçekleşmesi için bütün ögeleri yerleştirdiğimizde gerçekten iletişimi sağlayabiliyor muyuz? Bunu merak ediyorum çünkü günlük yaşantımızda oluşan birçok sorunun bu eksiklik olduğuna inanıyorum. Yukarıda bahsettiğim kuramda duyguyu nereye koyacağımı bilemedim. Ya da beklentiyi, akışı, doğallığı… Bir cümleyi söyledikten sonra onun karşı tarafta oluşturacağı iyileştirmeyi ya da hasarı nereye koymalıyım? Bunları bir türlü yerleştiremedim. Ögelerimiz eksiksiz olsa da içinde anlayış barındırmadıktan sonra gerçekten <em>iletişimi </em>sağlayabilir miyiz emin değilim.</p><p>Doğan Cüceloğlu’nun iletişime dair değerli aktarımlarının olduğu ‘Yeniden İnsan İnsana’ kitabından bir cümle paylaşmak istiyorum. Cüceloğlu diyor ki: <em>iletişim, iki kişiyi ilişki içine sokan psikososyal bir süreçtir. Toplumsal sonuçların altında bireysel davranışlar yatar; sosyal gerçek, bireyin kişisel yaşamından geçerek biçimlenir.</em> Cümlede dikkatimi çeken taraf bir toplumu var edenin bireylerin davranışları olduğuydu. Tümdengelim ile tümevarımın bir döngüsü canlandı gözümde. Bu çerçevede bir kişiyi ikiye çıkaran onu üçe artıran sonra dört olmasıyla birlikte toplum olgusunu bir ortamda buluşturan öge ise iletişim olarak göze çarpıyor. Bir paylaşım gerçekleştirmek için sözcüklerimizden daha çok anlam ifade eden gözlerimizle, eksiksiz iletişim ögelerimiz zıtlık gösterdiğinde nasıl bir toplum şekillenir diye düşünüyorum. Bu toplum terim olarak var olur evet ama acaba arkasında bir kültür bırakabilir mi?</p><p>Shakespeare’in günümüze ulaşan cümlelerinden biri şu şekilde: ‘<em>insanlar görüştükleri insanları titizlikle seçmeli çünkü davranışlar bulaşıcı hastalıklar gibi birbirine geçerler.</em>’ Cümlenin içerisinde anlam olarak tarafsız bir ifade var. Davranışların iyi de olsa kötü de olsa birbirlerine bulaşacağından bahsetmiş. Ama kullandığı bir ‘hasta’ kelimesiyle benim aklımda oluşan cümlenin karşılığı negatif içerikli oldu. Peki, neden bundan bahsediyorum? İşte bu bir iletişim örneği. Ortada yazı yoluyla iletilmiş bir cümle, cümlenin tarafsız ifadesi ama bende oluşan negatif bir izlenim. Shakespeare oluşacak izlenimlerin alternatiflerini düşünür müydü, düşünse bile umursar mıydı bilemiyorum ama bizim umursamamız lazım. Gündelik yaşantımızın temel sorunu cümlelerimizin karşı tarafta oluşturacağı izlenim alternatiflerini düşünmemektir. Sadece söylediklerimiz değil, söylediklerimizin ucu sivri bir ok ya da güzel kokan bir çiçek olup olmadığı da bizim sorumluluğumuzdur. Bir ok yemenin acısını ve çiçek almanın sevincini biliyorsak, tercihimiz çiçek almanın sevincini yaşatmak olmalı. Evet, iletişim ögeleri arasında yer almıyor olsa da. Çoğu zaman bunu önemsemiyoruz. O anki odak noktamız ifadelerimizin bir an önce bizden çıkıp gitmesini istemek oluyor. Öfkelendiğimizde ok atmak istiyoruz ama anlaşılmaya ihtiyaç duyduğumuzda çiçek koklamak istiyoruz.</p><p>Toplumu oluşturanın birey davranışları olduğunu öğrenmiştik Doğan Hocadan. Bir de iletişimin en güzel temsilcilerinden olan kendi kültürümüzden bildiğimiz ise, iğneyi kendimize çuvaldızı başkasına batırmak. Bunları bir arada bulundurduğumuzda köklü bir toplumu var edenin eksiksiz iletişim ögeleri değil, eksiksiz anlayış olduğunu görmek mümkün. Bu anlayışla ifade edilen duygular ise doğru yere ulaşır. <em>İfadelerinizi doğru yere ulaştıracağınızdan emin olan biri sizi yanlış anlayamaz </em>çünkü cümlelerinizi ve davranışlarınızı hep anlayış temeline dayandırarak sizin çiçek vermeyi sevdiğinizi bilir. Anlayış bizi doğru bir iletişime, iletişim güçlü bir birliğe, birlik sağlıklı bir topluma, sağlıklı bir toplum huzurlu bir geleceğe götürür. Huzurlu bir gelecek ise bu döngüyü daim kılar. Çiçek almadan önce çiçek verelim.</p><p>Sonraki yazımda görüşmek üzere. İyi okumalar dilerim. :)</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=dbbf300b4314" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>