<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Iko Khetsuriani on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Iko Khetsuriani on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@ikokhetsuriani?source=rss-3a74979e4eb------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/0*5j8Qy_19yDDful7A.</url>
            <title>Stories by Iko Khetsuriani on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@ikokhetsuriani?source=rss-3a74979e4eb------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Tue, 17 Nov 2026 20:48:59 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@ikokhetsuriani/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[ევროპასთან ინტეგრაცია თუ რეინტეგრაცია ? (საქართველო — ევროპის ისტორიული ურთიერთობები)]]></title>
            <link>https://medium.com/@ikokhetsuriani/%E1%83%94%E1%83%95%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%9E%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%97%E1%83%90%E1%83%9C-%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%90-%E1%83%97%E1%83%A3-%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%90-%E1%83%A1%E1%83%90%E1%83%A5%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%9D-%E1%83%94%E1%83%95%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%9E%E1%83%98%E1%83%A1-%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98-%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%97%E1%83%9D%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98-f10ec07f9499?source=rss-3a74979e4eb------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/f10ec07f9499</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Iko Khetsuriani]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 30 May 2022 17:49:22 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2022-05-30T17:49:22.598Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>ევროპასთან ინტეგრაცია თუ რეინტეგრაცია ? (საქართველო — ევროპის ისტორიული ურთიერთობები)</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Hw9P5J0ae82PFye35_ZCiw.jpeg" /></figure><p>თანამედროვე ქართული სახელმწიფოს ერთ-ერთი უმთავრესი გაცხადებული მიზანი ევროინტეგრაციაა. ამ პროცესს მხარდამჭერებთან ერთად, მრავალი სკეპტიკოსიც გამოუჩნდა. არსებობს მოსაზრება, რომ საქართველომ ევროპასთან ურთიერთობა რუსეთთან შეერთების შემდეგ დაიწყო და მანამდე არ ეკუთვნოდა ევროპულ სივრცეს/ცივილიზაციას. უნდა ითქვას, რომ მსოფლიოს ერთ-ერთ უძველეს სახელმწიფოს, საქართველოს, ევროპულ სივრცესთან პოლიტიკური, ეკონომიკური და კულტურული ურთიერთობების დიდი ისტორია აქვს. ყოფილა ისეთი შემთხვევებიც, როცა ქართულ და ევროპულ სახელმწიფოებს საერთო ინტერესები და პოლიტიკური კოალიციების ჩამოყალიბების სურვილი ჰქონიათ.</p><p>თანამედროვე ევროკავშირი საერთო ღირებულებებზე დაფუძვნებული ორგანიზაციაა, ღირებულებათა ერთ-ერთი უმთავრესი წყარო კი რელიგიაა. საერთო რელიგია ქართველთა ღირებულებების ევროპული საზოგადოების ღირებულებებთან თავსებადობას განაპირობებს. გეოგრაფიული მდებარეობიდან გამომდინარე, ქართულ სახელმწიფოებს ყოველთვის ჰქონდათ მჭიდრო კავშირი ახლო აღმოსავლეთთან და ქართული კულტურაც განიცდიდა არაბულ, სპარსულ თუ თურქო-ოსმალურ გავლენებს. თუმცა ქრისტიანობამ საქართველო აღმოსავლეთის ცივილიზაციას მოსწყვიტა და ევროპულს მიაკუთვნა. როგორც პოლიტიკის მეცნიერებების მკვლევარი სემუელ ჰენთინგთონი აღნიშნავს, სწორედ რელიგიაა საერთო ცივილიზაციური ნიშნების ჩამოყალიბების უმთავრესი ფაქტორი.</p><p>უნდა ითქვას, რომ ქრისტიანობამდეც, საქართველო იყო ნაწილი ევროპული ცივილიზაციისა. ბერძნული კოლონიზაცია იყო პროცესი, რომელმაც მოიცვა მთელი ხმელთაშუაზღვისპირეთი და შავი ზღვის სანაპიროებზეც შემოაღწია. დღევანდელი საქართველოს ტერიტორიაზე დაარსდა ბერძნული კოლონიები, რომელთა მეშვეობით საბერძნეთსა და კოლხეთის სამეფოს შორის მჭიდრო სავაჭრო-ეკონომიკური ურთიერთობები დამყარდა. ბერძნულ ცივილიზაციას რომაულმა უმემკვიდრა და პირველ საუკუნეში ქართლის სამეფოსაც მოადგა მსოფლიო ისტორიის ერთ-ერთი გამორჩეული სარდალი გნეუს პომპეუსი. აღსანიშნავია, რომ რომაელები იპყრობდნენ ყველა სახელმწიფოს, ქართლის მეფე არტაგთან კი სამშვიდობო ხელშეკრულება გააფორმეს.</p><p>ბერძნულმა და შემდგომ რომაულმა კულტურამ უდიდესი გავლენა მოახდინა ქართულ ყოფაზე. როგორც ფრანგი პოეტი და ფილოსოფოსი, პოლ ვალერი წერდა, ნებისმიერი ცივილიზაცია, რომელსაც განუცდია ბერძნული და რომაული კულტურების გავლენა, აბსოლუტურად ევროპულია.</p><p>ქრისტიანობის მიღების შემდეგ კი, ქართულმა ცივილიზაციამ საბოლოოდ და სამუდამოდ მიიღო ევროპული კუთვნილება. თუმცა არჩევანის შეცვლის აუცილებლობის წინაშე ბევრჯერ დამდგარა, არც ერთხელ უთქვამს უარი პირველ არჩევანზე. <br>ბოლოდროინდელი სტატისტიკით, მართალია საქართველოს მოსახლეობის უმრავლესობა ევროინტეგრაციის მომხრეა, მაგრამ არსებობს საკმაოდ მძლავრი განსხვავებული აზრიც. ასე იყო ისტორიულადაც. მეექვსე საუკუნისთვის ეგრისის სამეფო ქრისტიანული ბიზანტიისა და ზოროასტრული ირანის გავლენის ქვეშ იყო. 554 წელს, ბიზანტიელებმა გუბაზ მეფე მოაკვლევინეს, რის შემდეგაც გაიმართა კრება, სადაც უნდა გადაწყვეტილიყო, რომელი ქვეყნის მხარე უნდა დაეჭირა ეგრისის სამეფოს. აქ არ იყო არჩევანი მხოლოდ ორ სახელმწიფოს შორის, აქ არჩევანი ორ ცივილიზაციას შორის იდგა და მიღებული გადაწყვეტილება აჩვენებს, რომ ქართველი ერი დასავლურ ცივილიზაციასთან უფრო კომფორტულად თანაარსებობდა და ევროპისკენ მისი სწრაფვა მხოლოდ პოლიტიკური ინტერესებით არ იყო განპირობებული.</p><p>დასავლურ და აღმოსავლურ ცივილიზაციებს შორის მუდმივი დაპირისპირების უმთავრესი მომენტი ალბათ ჯვაროსნული ლაშქრობები იყო. ეს იყო ეპოქა, როცა კოალიციური ევროპა ახლო აღმოსავლეთისკენ დაიძრა იესო ქრისტეს საფლავის ურჯულოთა ხელიდან გათავისუფლების საბაბით. <br> თურქ-სელჩუკებისგან დიდად შევიწროებულ საქართველოზე წნეხი შესუსტდა და მეფე დავით IV-მ (შემდგომში აღმაშენებლად წოდებულმა) მოახერხა თურქ-სელჩუკებისთვის ხარკის შეწყვეტა და სახელმწიფოს თანდათანობითი აღორძინება. ლოგიკურია ისიც, რომ საქართველოს ისტორიის ოქროს ხანა სწორედ ჯვაროსნული ლაშქრობების პერიოდს ემთხვევა, რადგან ქართული სამეფოების პოტენციური მტრები ევროპული კოალიციური არმიის შემოსევების მოგერიებით იყვნენ დაკავებულნი და ექსპანსიური პოლიტიკისთვის არ ეცალათ. ქართული სახელმწიფო ჯვაროსნების ბუნებრივ მოკავშირედ იქცა. ცნობილი ფაქტია, რომ 1121 წელს, დიდგორის ბრძოლაში ქართველთა მხარდამხარ ჯვაროსანი რაინდებიც იბრძოდნენ.</p><p>ილღაზის კოალიციური მუსლიმური ლაშქარის დავითის არმიაზე გამარჯვება ჯვაროსნებისთვის დიდი კრახი იქნებოდა. რეგიონში საკმაოდ ძლიერ მოკავშირეს დაკარგავდნენ და ახლო აღმოსავლეთის გეოპოლიტიკა მათ საწინააღმდეგოდ შეიცვლებოდა. სწორედ ილღაზის არმიამ დაამარცხა დიდგორის ომამდე რამდენიმე წლით ადრე ჯვაროსნები და მანაც ,,სარწმუნოების ვარსკვლავის’’ ტიტული მიიღო. უკვე მოგვიანებით, თამარის გამეფებისას, სახელმწიფო პოლიტიკაზე დიდი გავლენა ჰქონდა მის მამიდას, რუსუდანს, რომელიც ხორასნის სულთნის ქვრივი იყო და როგორც ჩანს, აღმოსავლური პოლიტიკის მიმართ ლოიალურად იყო განწყობილი. ჯვაროსნებსა და აღმოსავლეთს შორის საქართველოს ნეიტრალურმა პოზიციამ დიდად შეასუსტა ჯვაროსნების გავლენა რეგიონზე და მუსლიმური ეგვიპტის სასულთნოს პოზიციების გაძლიერებას შეუწყო ხელი. თამარის შემდეგ გამეფებულმა ლაშა-გიორგიმ საფრთხე იგრძნო და რომის პაპს, ჰონორიუს III-ს მიმართა წინადადებით, მონაწილეობა მიეღო კიდევ ერთ, რიგით მეხუთე ჯვაროსნულ ლაშქრობაში, რომელიც აღადგენდა ევროპელების სასარგებლო სტატუს-კვოს რეგიონში. ლაშქრობაც დაიგეგმა, მაგრამ ის ჩაშალა რეგიონში ახალი ძალის, მონღოლების გამოჩენამ, რომელიც ყველასთვის ერთნაირად სახიფათო იყო. პირველი დარყმა საქართველომ მიიღო. ევროპულ კოალიციაში მონაწილეობაც ჩაიშალა და გადარჩენისთვის ხანგრძლივი ბრძოლა დაიწყო.</p><p>მონღოლურმა წნეხმა საქართველოს საგარეო პოლიტიკა მთლიანად მეორე პლანზე გადაწია და ქვეყანა გადარჩენისთვის იბრძოდა. უკვე გიორგი V ბრწყინვალეს დროს (1318–1346), როცა ვითარება შედარებით დასტაბილურდა და მონღოლური წნეხი შესუსტდა, საგარეო პოლიტიკაც აღდგა. კვლავ ქრისტიანულ ევროპასთან კოალიციური ქმედების იდეებით. შემონახულია მისი წერილი საფრანგეთის მეფის, ფილიპე ვალუასადმი, სადაც მეფე გიორგი ფილიპეს როგორც სჩანს, პასუხობს ინიციატივაზე, შეუტიონ სარკინოზებს. და ითხოვს, ფილიპემ კონკრეტული თარიღი დაასახელოს, როდის გადმოლახავს მისი არმია შავ ზღვას. რადგან ხშირად ხდება, როცა ევროპელი მონარქები აღმოსავლეთ ქრისტიანობას სარკინოზთა წინააღმდეგ საბრძოლველად აქეზებენ და შემდეგ მარტო ტოვებენ ძლიერი და სასტიკი მტრის წინააღმდეგ. თუმცა ამ წერილის დაწერიდან მალევე საფრანგეთი ინგლისთან ასწლიან ომში ჩაება და მისთვის აღმოსავლეთის გეოპოლიტიკამ მეორე პლანზე გადაიწია. 1453 წელს, ოსმალებმა კონსტანტინოპოლი აიღეს და ბიზანტიის იმპერია დაეცა. ამან კი მთლიანად შეცვალა რეგიონის გეოპოლიტიკა და საგრძნობლად გაზარდა ოსმალური საფრთხე ევროპისთვის. ბიზანტიის იმპერიის დაცემა და ოსმალეთის გაძლიერება საქართველოს ქრისტიანულ სახელმწიფოს მარტოდმარტო ტოვებდა უძლიერესი ოსმალეთისა და ირანის წინაშე. ამას შიდა არეულობაც დაემატა და გასაგები ხდება ის მუდარის ტონი, რითაც მეფე სიმონ პირველი ესპანეთის მეფე ფილიპე II- ს და რომის პაპს მიმართავდა წერილებში. თუმცა ევროპამ ვერ შეძლო გაძლიერებული ოსმალეთის იმპერიისთვის რეგიონის პოლიტიკაზე კონკურენციის გაწევა და საქართველო მუსლიმანური იმპერიების წინაშე სრულიად მარტო აღმოჩნდა.</p><p>როცა საქართველოსა და ევროპის ურთიერთობაზე ვსაუბრობთ, აუცილებლად უნდა ვახსენოთ დიპლომატი და სასულიერო პირი ნიკოლოზ ჩოლოყაშვილი, იგივე ნიკიფორე ირბახი. მან განათლება ევროპაში, კერძოდ იტალიაში მიიღო. შემდეგ დაბრუნდა საქართველოში და კახეთის მეფის, თეიმურაზ I-ის კარზე მსახურობდა. 1625 წელს მისი დავალებით გაემგზავრა ევროპაში, ანტისპარსული კოალიციის ჩამოსაყალიბებლად. იყო თეიმურაზის ელჩი რომის პაპ ურბან VIII-ის კარზე და ეახლა ესპანეთის მეფე ფილიპე III-ს. თეიმურაზს სურდა პაპის შუამდგომლობით ესპენეთის სამეფოსთან კავშირის დამყარება და ქრისტიანი მოკავშირის შეძენა ორი მუსლიმანური დამყრობელი იმპერიის წინააღმდეგ. თუმცა ვერ მოხერხდა კოალიციის მხარდაჭერა, რადგან ესპანეთი შიდაევროპულ ომში იყო ჩართული და რეგიონალური პოლიტიკისთვის არ ეცალა. დიდი წვლილი მიუძღვის 1629 წელს რომში პირველი ქართული წიგნის დაბეჭდვაში, ამავე წელს დაბრუნდა საქართველოში კათოლიკე მისიონერებთან ერთად. შუამდგომლობდა პაპსა და თეიმურაზს შორის ქართული ეკლესიის რომთან მისაერთებლად. მფარველობდა კათოლიკე მისიონერებს, მათში ხედავდა დასავლეთთან ურთიერთობის დამყარების გზას. კათოლიკეების მისია საქართველოში ხორციელდებოდა რომის კათოლიკური ეკლესიის სამისიონერო ორგანიზაცია ,,პროპაგანდა ფიდეს’’ ფარგლებში. ამით ცდილობდნენ გაეზარდათ პოლიტიკური გავლენა ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებში და შეესწავლათ ირანთან დამაკავშირებელი სავაჭრო მარშუტები.</p><p>შემდგომში ამაოდ ჩაიარა სულხან-საბა ორბელიანის ელჩობამ საფრანგეთში. მან ვერ მიიღო ის დახმარება, რასაც ითხოვდა. საფრანგეთის მეფეს, ლუდოვიკო XIV-ს შესთავაზა ქართლის სამეფოსა და მის შემოგარენში კათოლიციზმის გავრცელება. ამისთვის საჭირო იყო თანხა მეფე ვახტანგ VI-ის ირანიდან გამოსახსნელად, მისი გამაჰმადიანების გარეშე. ლაპარაკი იყო ასევე სავაჭრო გზაზე, რომელსაც ქართლის სამეფოზე უნდა გაევლო და საფრანგეთს დაეხმარებოდა აზიურ ქვეყნებთან სავაჭრო ურთიერთობების დამყარებაში. თუმცა, პროექტი არ შედგა. საფრანგეთს სავაჭრო ხელშეკრულება ჰქონდა დადებული ირანთან, ასევე ირანთან და ოსმალეთთან მჭიდრო ეკონომიკურ ურთიერთობებში იყო და არ უღირდა ქართლის სამეფოს გამო რისკი და მათი გაღიზიანება. თუნდაც კათოლიციზმის მხარდასაჭერად.</p><p>XVIII საუკუნიდან კავკასიის პოლიტიკაში ახალი ძალა, რუსეთი ერთვება. საერთო რელიგიის გამო, საქართველოში ეს ძალა ხსნად მიიჩნიეს მუსლიმური ოსმალეთისა და ირანისგან თავის დასაღწევად. ერეკლე მეორემ 1783 წელს გეორგიევსკის ტრაქტატი გააფორმა, რითაც ახალი ძალის, რუსეთის მეშვეობით, ირან-ოსმალური ექსპანსია უნდა შეჩერებულიყო და ქართლ-კახეთში რუსული ჯარი და სამხედრო ტექნიკა მდგარიყო. თუმცა თანდათან რუსეთმა ტრაქტატის დარღვევა დაიწყო და ერეკლეს ძის, გიორგი XII-ის გარდაცვალების შემდეგ, სულაც გააუქმა მეფობა ქართლ-კახეთის სამეფოში და ერთ-ერთ გუბერნიად მიიერთა, ანუ ფაქტობრივად, დაიპყრო. ასე მოხდა 1810 წელს იმერეთის სამეფოს შემთხვევაშიც. ქართულმა სამეფოებმა სახემწიფოებრიობა დაკარგეს, შესაბამისად, საგარეო პოლიტიკასაც ვერ აწარმოებდნენ.</p><p>ერთმორწმუნობის მიუხედავად, რუსეთის იმპერიის უღელქვეშ ყოფნა დაპყრობას ნიშნავდა. ქართველი სამხედრო თუ სამეცნიერო მოღვაწეები რუსეთის სამსახურში იყვნენ. დაახლოებით ერთი საუკუნის შემდეგ, რუსეთის რევოლუციით ისარგებლეს იმპერიაში შემავალმა ყოფილმა სახელმწიფოებმა და აღადგინეს დამოუკიდებლობა. ასე მოიქცა საქართველოც, 1918–21 წლების დამოუკიდებელი ქართული უკვე რესპუბლიკა და არა მონარქიული სახელმწიფო აქტიურად ცდილობდა ევროპულ სივრცესა და ორგანიზაციებში ინტეგრაციას, თუმცა ეს ჩაშალა ამჯერად ბოლშევიკური რუსეთის სამხედრო აგრესიამ და ოკუპაციამ. საქართველო ახლადშექმნილ საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირში შეიყვანეს და მისი წევრი იყო დაშლამდე, ანუ 1991 წლამდე.</p><p>საქართველომ დამოუკიდებლობის პირველივე წლებში დაიწყო აქტიური სწრაფვა ევროპულ პოლიტიკურ თუ ეკონომიკურ სტრუქტურებში ინტეგრაციისკენ. 1999 წელს კი ევროსაბჭოშიც გაწევრიანდა. სადაც მაშინდელმა საქართველოს პარლამენტის თავჯდომარემ, ზურაბ ჟვანიამ წარმოთქვა ისტორიული სიტყვები : ,,მე ვარ ქართველი, მაშასადამე მე ვარ ევროპელი’’. ეს ფრაზა ზუსტად ასახავს ჩვენს კუთვნილებას როგორც პოლიტიკური იდეოლოგიის, ისე კულტურული და ცივილიზაციური სივრცის მხრივ. <br> <strong>დღესაც მიდის დავა იმის თაობაზე, ვეკუთვნით თუ არა ევროპულ ცივილიზაციას და გვინდა თუ არა ამ სივრცეში ინტეგრაცია. ისტორიული კონტექსტი გვაძლევს საფუძველს, დავასკვნათ, რომ ევროინტეგრაცია არა თანამედროვე ქართული სახელმწიფოს, არამედ საუკუნეების წინანდელი ქართველების არჩევანია და ამ პროცესს ევროპასთან ინტეგრაციის ნაცვლად, თავისუფლად შეგვიძლია, რეინტეგრაცია ვუწოდოთ.</strong></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=f10ec07f9499" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[მდინარეს გაყოლილი მთვარე]]></title>
            <link>https://medium.com/@ikokhetsuriani/%E1%83%9B%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%A1-%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%A7%E1%83%9D%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98-%E1%83%9B%E1%83%97%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%94-572b1491a37d?source=rss-3a74979e4eb------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/572b1491a37d</guid>
            <category><![CDATA[არზაყანზვამბაია]]></category>
            <category><![CDATA[კონსტანტინეგამსახურდია]]></category>
            <category><![CDATA[თარაშემხვარი]]></category>
            <category><![CDATA[მთვარისმოტაცება]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Iko Khetsuriani]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 21 Sep 2020 20:55:34 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-09-22T11:46:34.594Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/412/0*XZ3PZKp6FPQG_KRh" /></figure><p>კონსტანტინე გამსახურდია ქართული ლიტერატურის გამორჩეული პროზაიკოსია. ამის შესახებ შეკითხვები არც არსებობს. ბევრს სულაც საუკეთესო ქართველ პროზაიკოსადაც მიაჩნია, ეს კი ნამდვილად სადავო საკითხია.</p><p>ძნელია შეუმჩნეველი დაგრჩეს ავტორის გამორჩეული მანერა და წერის სტილი. პირადად მე, ბავშვობაში დავიწყე ჯერ ,,დავით აღმაშენებელი’’, მერე ,,დიდოსტატის მარჯვენა’’. არც ერთი არ დამიმთავრებია, მყარად გადავწყვიტე, ჩემი მწერალი არ არის თქო და უდრტვინველად განვაგრძე მიხეილ ჯავახიშვილის შემოქმედების ტრფიალი. ქართული პროზის ჩემეულ სამეფო ტახტზე მას მყარად ეჭირა ადგილი.</p><p>კორონავირუსმა, როგორც ყველა, მეც იმაზე მეტი ხნით გამომკეტა სახლში, ვიდრე ჩვეულებრივ ვიყავი ხოლმე. დრო მოვიდა, თაროზე დიდი ხნით შემოდებული წიგნებიც გადამეშალა. ხშირად მსმენოდა, რომ ,,მთვარის მოტაცება’’ ძალიან კარგი რომანია. ამ აზრს ისინიც იზიარებდნენ, ვისაც ჩემსავით არ მოსწონდა კონსტანტინეს ისტორიული რომანები. მაინც ვუფრთხოდი და შორიდან ვუვლიდი.</p><p>არც თუ ოპტიმისტური მოლოდინით დავიწყე თუ არა, რომანმა პირველივე გვერდებიდან მომნუსხა და ვასილ კეჟერაძისეული პირველად წაკითხვის ბედნიერების მონატრებული განცდაც ძალიან მძაფრად დამეუფლა. არსად იყო ის მოსაწყენი პასაჟები თუ ძალდატანებითი მეტაფორები, ასე რომ მაღიაზიანებდა ,,დიდოსტატის მარჯვენაში’’.</p><p>ძალიან მონუმენტური პერსონაჟები, ეპოქის ხასიათს, ქართული საზოგადოების არქეტიპებს ასე ზედმიწევნით ოსტატურად რომ გადმოსცემენ. შესანიშნავი, შემეცნებითი პასაჟები ქართული მითოლოგიის, უძველესი, აწ დავიწყებული ტრადიციების შესახებ.</p><p>ტრადიცია დროთა განმავლობაში, ტექნოლოგიური თუ სოციალური განვითარების კვალდაკვალ ქრება ხოლმე და მხოლოდ დეფორმირებული, გარდაქმნილი სახითღა რჩება პიროვნებისა და სოციუმის ცნობიერებაში. ,,მთვარის მოტაცება’’ კი ამ ტრადიციების ცოცხალი მუზეუმია. ამ მხრივაც ძალიან დიდია რომანის ისტორიული მნიშვნელობა.</p><p>თარაშ ემხვარი, პერსონაჟი, რომელთანაც ყველაზე ძლიერი ემოციური კავშირი დავამყარე. ქართველი პატრიოტი ევროპული განათლებით. საუკეთესოდ განხორციელებული ქართველი: საკუთარი ქვეყნის ისტორიის, ადათების შესანიშნავი მცოდნე თანამედროვე განათლებით. ადამიანი, რომელსაც შეუძლია საკუთარი სამშობლო დაინახოს როგორც მსოფლიო ცივილიზაციის, ისტორიისა და თანამედროვეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი.</p><p>ბევრს საუბრობენ, რომ ამ პერსონაჟს რეალური პროტოტიპი ჰყავს. კონსტანტინეს ვინმე არზაყან ემხვარის ვაჟისთვის მიუწერია, რომანში მთავარი გმირის პროტოტიპად გამოვხატე მამაშენიო. კი ბატონო, შესაძლოა შთაგონების წყარო მართლაც ყოფილიყო რეალური პიროვნება, მაგრამ მგონია, რომ თარაშის პერსონაჟი ბევრად დიდი მნიშვნელობისაა, ვიდრე ვინმე აფხაზი თავადის ლიტერატურაში გადმოტანა. თარაში განუხორციელებელი, დამარცხებული საქართველოა. ევროპის ნაწილი და ამასთან, თვითმყოფადი უძველესი ცივილიზაცია. ვისაც თავისი განსაკუთრებული როლიც უნდა ჰქონოდა ბობოქარ მეოცე საუკუნეში და რომელსაც ეს როლი წაართვეს. წაართვეს მისივე ძმობილის, ძიძიშვილის, თანზრდილის ხელით.</p><p>,,მთვარის მოტაცება’’ უმაღლესი ლიტერატურული კლასით შექნილი სიმბოლოებით სავსე რომანია. არზაყან ზვამბაია აჯანყებული, გზას აცდენილი კაცის სახეა. ის აუჯანყდა მამას, ანუ მშობელს და ანუ სამშობლოს. აუჯანყდა საკუთარ წარსულს და ძალაუნებურად, მომავალსაც. მან საკუთარი თავი დაკარგა, ნასწავლ ფასეულობებს, ცხოვრების წესს გადააბიჯა და აირია. ჩემის იწრო გაგებით ( :D ) მსოფლიოს საუკეთესო პროზაიკოსს, უილიამ ფოლკნერს ერთგან უწერია, ადამიანი საკუთარი წარსულის ჯამიაო. ძალიან მიყვარს ეს სიტყვები და ასე ვერ გადავატარებ, სრულად უნდა მოვიყვანო.</p><p>ციტატა:</p><p><strong>”…ვფიქრობ, ადამიანი თავისთავად არ არსებობს. იგი თავისი წარსულის ჯამია. არ არსებობს ცნება “იყო”, რადგან წარსული “არის”. ის ნაწილია ყოველი კაცის, ყოველი ქალის და ყოველი წამის. მისი და მის წინაპართა გარემო გარკვეულ წამს მისივე ნაწილია. ამგვარად, ადამიანი, პერსონაჟი გარკვეულ დროს თვითონ კი არ არის, არამედ ის, რამაც იგი შექმნა და გრძელი წინადადება გახლავთ მცდელობა, ჩავწვდე მის წარსულსა და, ალბათ მის მომავალსაც…”</strong></p><p>ჰოდა არზაყანი საკუთარ თავს აუჯანყდა, მოსალოდნელი ძალაუფლების და მასზე უკეთეს ძმაზე უპირატესობის მოპოვების, ამ უკეთესობის გამო შურისძიების იმედით.</p><p>ხშირია მსჯელობა საკითხზე, რომ მიხეილ ჯავახიშვილის ,,ჯაყოს ხიზნებში’’ მარგო ყაფლანაშვილი საქართველოს სახეა, რომელიც კანონიერ პატრონს წაართვეს, შეურაცხყვეს და გარდაქმნეს. სხვა სიმბოლოებთან ერთად, ჩემთვის თამარ შერვაშიძის სახე ამ სიმბოლოსაც ატარებს.</p><p>მას ერთნაირად ჰყვარობს თარაშიც და არზაყანიც. უძველესი, ანტიკური საქართველოც და ახალი, გადაგვარებულიც. გადაგვარებული საქართველო მატყუარა, ეშმაკი და მოძალადეა. თამარი კი დაბნეულია : აშკარად შეიმჩნევა, რომ როგორი მიმზიდველიც არ უნდა იყოს, ანტიკური საქართველო კვდება. ახლა გადაგვარებულის, მატყუარასა და მედროვის დრო მოდის.</p><p>კომუნისტურმა საქართველომ გამსახურდიას რომანის დასასრულის გადაკეთება აიძულა. ორიგინალში არზაყანი კლავს მამას: კაც ზვამბაიას. მან აღზარდა თარაშიც და არზაყანიც. მის ხელში გადაგვარდა, გაბოლშევიკდა შვილი. არზაყანი მას კლავს როგორც საკუთარი წარსულისა და სინდისის ხორცშესხმულ სიმბოლოს.</p><p>არზაყანი, ანუ ახალი საქართველო ძველის, თარაშის სიკვდილს ნატრობს. ეს უკანასკნელი კი თავს სწირავს არზაყანისთვის, ახალი საქართველოსთვის. ძალიან სიმბოლურია.</p><p>ბევრჯერ გავაიგივე თარაში ძველ საქართველოსთან. კონსტანტინეს დროს კი ისიც თანამედროვე იყო. საქართველო, რომელმაც საკუთარი წარსული იცოდა. არზაყანი გახდა როგორც მამის, ანუ ძველი საქართველოს, ისე თარაშის, მომავალი საქართველოს სიკვდილის მიზეზიც.</p><p>ბოლშევიზმმა მოკლა წარსულიც და ღირსეული მომავალიც.</p><p>რაც შეეხება თარაშის ცოტა არ იყოს, მოძველებულ და რეტროგრადულ შეხედულებებს მაგალითად თამარის თმის შეჭრასთან დაკავშირებით, როცა ის იბუტება და თბილისიდან სოფელში ბრუნდება. ეს მისი სულიერი ფორიაქის გამოძახილი მგონია. იმდენად წახდა მის გარშემო ყოველივე ფასეული, ისე ეცლება ხელიდან სამშობლო, ვარცხნილობასაც კი ებღაუჭება. მგონია, რომ დროთა განმავლობაში მიხვდებოდა, ვარცხნილობაში რომ არ არის სამშობლო.</p><p>არ მიხსენებია ძალიან მნიშვნელოვანი, ლუკაია ლაბახუას პერსონაჟი. უძველესი, ანტიკური საქართველოს ლიტერატურული მუზეუმი. აიეტის და მედეას ოქრომრავალი კოლხეთი, მითოლოგიური საქართველო. მასში ერთმანეთსაა შერწყმული უძველესი რწმენა-წარმოდგენების მქონე და ქრისტიანი ქართველი. უნიკალური კულტურული ფენომენი, რომელიც მეხსიერებიდან გადაშენებას გადაარჩინა კონსტანტინე გამსახურდიამ.</p><p>ასევე სათქმელია რომანის ეთნოგრაფიულ მნიშვნელობაზე. ავტორმა თითქოს იწინასწარმეტყველა აფხაზეთის ტრაგედია, რომელიც თითქმის ასი წლის შემდეგ დაატყდა თავს საქართველოს. <br>ბევრჯერაა ხაზგასმული ,,ქართველი აფხაზი&quot; და ,,აფსუა აფხაზი&quot;, მათ შორის გვაროვნული და სოციო-კულტურული სხვაობანი. საუკუნეების განმავლობაში თანაცხოვრობდნენ ეს კულტურები და ისევ არზაყანმა, ბოლშევიკმა გადაჰკიდა ერთმანეთს. მისი გულისთვის მოეკიდნენ ერთმანეთს მტრად ტარბები და ემხვარები. <br>რა სიმბოლურია, რომ აფხაზეთიდან ტარბების გამო დევნილი ემხვარი სვანეთს აფარებს თავს. ისე, როგორც მოხდა ასი წლის შემდეგ. სვანებსა და აფხაზ ქართველებს შორის ურთიერთპატივისცემა კარგად სჩანს კაც ზვამბაისა და ქორა მახვშს შორის ურთიერთობაში. ამასაც მოსპობს არზაყანი: კლავს<br>მეზირს - სვანებისთვის წმინდა ცხოველს. კაცსა და თარაშს ამ თავშესაფრიდანაც უწევთ გაქცევა: ისევ არზაყანის გამო. ბოლშევიკმა გადაამტერა ერთმანეთს საუკუნოვანი ძმები.</p><p>საბოლოოდ, ,,მთვარის მოტაცება’’ ჩემთვის არის საქართველოს ცნობიერი გასაბჭოების, ანუ საქართველოს, როგორც უძველესი კულტურის სულიერი, ისე ფაქტობრივი სიკვდილის მხატვრულად მოთხრობილი ისტორია. და ძალიან შთამბეჭდავია, ამგვარი აზრის რომანი როგორ გამოსცეს და დააფასეს სწორედ ,,არზაყან ზვამბაიებმა’’, რადგან თავი გამარჯვებულად იცნეს. როგორ ოსტატურად დამალა ავტორმა საკუთარი დამოკიდებულება მათ მიმართ. და ძალიან ტრაგიკულია, მაინც როგორ ამოიცნეს და აუკრძალეს თანამედროვეობაზე წერა და შუა საუკუნეებში გადაისროლეს. ხელოვანისა და სახელწმიფოს შაბლონურ დაპირისპირებაზე საწერლად. რამდენი პოტენციური დიდებული რომანი დაკარგა ქართულმა ლიტერატურამ. ,,მთვარის მოტაცება’’ ხომ მხოლოდ დასაწყისი იყო, კონსტანტინე გამსახურდიას კიდევ შეეძლო საკუთარ დროზე, მის რაობაზე წერა და როგორც მისი პირველი რომანი მოწმობს, საკმაოდ კარგად.</p><p>არაფერი მითქვამს რომანის დასასრულის ტრადიციულ ახსნაზე. რომ ენგურმა, ანუ ბოლშევიზმმა გაიტაცა მთვარე, ანუ ძველი საქართველო. ამაზე ბლომად უწერიათ და ულაპარაკიათ სხვებსაც.</p><p>ერთი მინდა დავძინო, რომ მდინარე ტრადიციულად არის დროის სიმბოლო ლიტერატურაში. დროს გაჰყვა მთვარე — საქართველო და დრომ შეიწირა თარაში — ქართველი.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=572b1491a37d" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[წიგნი, რომელიც გადარჩა]]></title>
            <link>https://medium.com/@ikokhetsuriani/%E1%83%AC%E1%83%98%E1%83%92%E1%83%9C%E1%83%98-%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%AA-%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%93%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A9%E1%83%90-944f088dd93a?source=rss-3a74979e4eb------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/944f088dd93a</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Iko Khetsuriani]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 25 Dec 2017 18:03:22 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2017-12-25T18:03:22.810Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/740/0*6Ze-YN5U2zNBDtNI." /></figure><p>დიდ წარმატებას ბევრი შრომა და შედარებით მცირე წარუმატებლობები რომ უძღვის ხოლმე წინ, არახალია. 1990-იანი წლების ინგლისში ერთი ჩვეულებრივი ქალი ცხოვრობდა, საშუალო სტატისტიკური ბიოგრაფიით, წარმატებებით და იმედგაცრუებებით.</p><p>მატარებელი ალბათ ყველაზე კომფორტული ტრანსპორტია: ავტომობილისგან თუ თვითმფრინავისგან განსხვავებით, საფრთხეს არ გრძნობ. არც რაიმესთან დაჯახების გეშინია და არც დედამიწისგან მოწყვეტის და არაბუნებრივი მდგომარეობის, ანუ ცაში ფრენის გამო გრძნობ დისკომფორტს. არც ძრავის შესაძლო გაუმართაობა გაღელვებს. ზიხარ და მიდის მატარებელი, ერთ ტემპში, მონოტორულად. მხოლოდ პეიზაჟი იცვლება ფანჯრიდან. მოკლედ, ასეთი მგზავრობა გადასარევ წინაპირობას ქმნის ხანგრძლივი ფიქრისთვის.</p><p>ჯოან როულინგიც დაჯდა ერთხელ მატარებელში. მას არასდროს ეცადა მწერლობა, მაგრამ რატომღაც აეკვიატა ობოლი ჯადოქარი ბიჭუნას სახე, რომლის ისტორია ლონდონიდან მანჩესტერამდე მოიფიქრა და წერას შეუდგა. პირველი ნაწილი დაასრულა და გამომცემლობაშიც მიიტანა დასაბეჭდად. დაუწუნეს, ასე განმეორდა შემდეგ თერთმეტ შემთხვევაშიც. მეცამეტე იღბლიანი იშვიათად თუა ხოლმე, მაგრამ თუ აღმოჩნდა, აუცილებლად განსაკუთრებული, სულაც ჯადოსნური ამბავი უნდა სდევდეს თან. ერთი პატარა გამომცემლობის, Bloomsbury-ის რედაქტორს პატარა და ინტერესიანი გოგონა ჰყავდა, რომელმაც მამის მოტანილი ამბავი წაიკითხა და ძალიანაც მოეწონა. გაგრძელებამაც დააინტერესა და მამაც წიგნის დაბეჭდვას დათანხმდა. ყველაზე მნიშვნელოვანი და იღბლიანი გადაწყვეტილება იყო მის ცხოვრებაში. პატარა გამომცემლობა მსოფლიო მასშტაბით გახდა ცნობილი, ჯადოქარი ბიჭის ამბის თარგმნა მსოფლიოს ბევრი ქვეყნის გამომცემლობას მოუნდა. ბოლოს კი Warner Brothers-მა ფილმის გადაღებაც კი გადაწყვიტა და არაჩვეულებრივად შეარჩია სამი მსახიობი, რომელთა კარიერაც სამუდამოდ დაუკავშირა პერსონაჟებს. მას შემდეგ, კიდევ ექვსი წიგნი დაიბეჭდა და შვიდი ფილმი გადაიღეს, შეიქმნა უამრავი თამაში.</p><p>არსებობს ისეთი ბესთსელერები, კარგად რომ ესადაგება კონკრეტულ ეპოქას და იყიდება, სულ რამდენიმე წელიწადში კი დავიწყებას მიეცემა ხოლმე. ,,ჰარი პოტერი’’ კი, აგერ უკვე ორი დეკადაა, სულ უფრო მეტ გულშემატკივარს თუ თაყვანისმცემელს იძენს, მეტი და მეტი ტირაჟით, მეტსა და მეტ ენაზე იბეჭდება. ასეთი წარმატება უბრალო ბესთსელერის ხვედრი არ არის. ისეთი პირი უჩანს, მომდევნო ოცი წლის გასვლის შემდეგაც არ უნდა დაკარგოს პოპულარობა. მის შესახებ უკვე დაიწყეს რელიგიური, პოლიტიკური თუ სოციალური ნაშრომების დაწერა. ძალიან ბევრი მიმართულება გაჩნდა ,,ჰარი პოტერის’’, როგორც ლიტერატურული ქმნილების და როგორც სოციალური მოვლენის კვლევის მიმართულებით და ეს პროცესები სულაც არ უნდა დასრულდეს მალე. ამას, რასაკვირველია, თავისი მიზეზები აქვს. ერთი შეხედვით მარტივ ზღაპარში ბევრი ისეთი რამაა დამალული, წიგნს მარადიულობას რომ შეუნარჩუნებს. სხვადასხვა ასაკით და სხვადასხვა ცოდნით, გამოცდილებით სულ სხვადახვანაირად აღიქვამ ამ წიგნს.</p><p>პირველ წიგნში ჩვენ ჯადოქრულ სამყაროს ვეცნობით. ბრიტანეთში ჯადოქართა ერთადერთი სკოლაა, რამდენიმე საუკუნის წინ დაარსებული, ლეგენდარული ციხე-კოშკი ,,ჰოგვორთსი’’. სკოლა ოთხმა ჯადოქარმა დააარსა, სადაც მათი სახელობის ოთხი კლუბია, რომლებში მოხვედრისთვის გარკვეული პარამეტრები უნდა დააკმაყოფილო. მაგალითად, სლიზერინის იდეოლოგია ნაცისტურ-შოვინისტურია: მოსწავლის შერჩევის უმთავრესი პრიორიტეტი მისი წარმომავლობაა. რეივენქლო ჭკვიანებს იზიდავს: ამ კლუბში მხოლოდ განსაკუთრებული გონებრივი შესაძლებლობების ადამიანები სწავლობენ. გრიფინდორი მამაცი ადამიანების კლუბია, ასე ვთქვათ, სამხედრო სულისკვეთების: ბრძოლის მოყვარულ და ჩაგრულთა დამცველ, სულგრძელ ადამიანებს აერთიანებს. მხოლოდ ჰაპლეპაფი მოქმედებს ლიბერალური პრინციპით და მოსწავლის მისაღებად სპეციალური მოთხოვნები არ აქვს.</p><p>სლიზერინის კონსერვატიზმმა და მარაზმატიკულმა შოვინიზმმა გაუხსნა გზა შემდგომში ლორდ ვოლდემორად ცნობილ ტომ მერვოლო რიდლსაც. მან სლიზერინის იდეები პოლიტიკურ დაპირებებად აქცია და ბევრი მომხრეც შეიძინა. მართებული იქნება მასსა და ბატონ ადოლფ ჰიტლერს შორის მსგავსებას თუ შევამჩნევთ.</p><p>დაკვირვებული თვალისთვის, ,,ჰარი პოტერში’’ ადვილი საპოვნელია პოლიტიკური იდეოლოგიების კვალი. წიგნის მთავარი ანტიგმირი, ლორდი ვოლდემორი ახალგაზრდა მკითხველის აღქმით, პრიმიტიული ბოროტი პერსონაჟია. თუმცა დაკვირვებული მკითხველი მასში საკმაოდ დახელოვნებულ პოლიტიკოსს ამოიცნობს, ვისაც მკაფიო იდეოლოგიური საფუძვლები და არგუმენტები გააჩნია მოქმედებისთვის.</p><p>დავიწყოთ რასიზმით, ნაციზმით და ზოგადად ეთნიკურ კუთვნილებასთან დაკავშირებული იდეებით. წიგნში გაყოფილია ჯადოქართა და მაგლთა საზოგადოება. ზოგიერთ ჯადოქარს მიაჩნია, რომ მათი კასტა მაგლებისაზე (არაჯადოქრები) პრივილეგირებულია და მათი ჩაგვრის უფლება აქვთ. ასევე მიაჩნიათ, რომ დაუშვებელია ჯადოქრის ქორწინება მაგლთან და მან მხოლოდ მისნაირ წმინდასისხლიან ჯადოქართან უნდა იქორწინოს. სწორედ ეს იდეოლოგია არის ვოლდემორის ერთ-ერთი ფუნდამენტური არგუმენტი და მამოძრავებელი, რის გამოც ბევრი ჯადოქარი მიემხრო. ეს ყველაფერი, რა თქმა უნდა ახლოს დგას ნაციონალისტურ იდეოლოგიებთან.</p><p>ლორდ ვოლდემორის იდეების და გერმანიის ნაცისტური პარტიის იდეოლოგიის შესახებ მსგავსებებზე ბევრი დაწერილა. წიგნში გამოყენებულია ტერმინები : წმინდასისხლიანი და მუქსისხლიანი, მსგავსი გზით და ტერმინოლოგიით დაყოფა უყვარდათ გერმანიაშიც: არიული რასა, ებრაული რასა და ა.შ.</p><p>მართებულია ვოლდემორის და ჰიტლერის შედარება პიროვნულ დონეზეც: ორივეს რცხვენოდა საკუთარი წარმომავლობის. ვოლდემორს მამა ჰყავდა მაგლი, ჰიტლერსაც ჰყავდა ებრაელი წინაპარი. ორივემ დაისახა კონკრეტული მტერი, მუქსისხლიანი ჯადოქრები და ებრაელი ხალხი. ორივე ცდილობდა ძალაუფლების მფლობელობაში მათ ფიზიკურ განადგურებას და საზოგადოებისგან მოწყვეტას და ორივე შემთხვევაში ეს მასობრივ გენოციდამდე მივიდა: არაჯადოქარი საზოგადოების და ებრაელების. ნაცისტურ გერმანიაშიც და ვოლდემორის კონტროლირებად ინგლისის ჯადოქრულ საზოგადოებაშიც, ხალხი მუდმივი შიშის ქვეშ ცხოვრობდა, რომ დაისჯებოდა ან არაწმინდა სისხლიანობის, ან ასეთი ადამიანის მიმართ ლოიალობის გამო.</p><p>ჯადოქართა სამყაროში მსგავსი იდეები ვოლდემორამდე სალაზარ სლიზერინსა და გელერტ გრინდელვალდსაც ჰქონდათ. როგორც ზემოთაც აღინიშნა, სლიზერინი მოითხოვდა მაგია მხოლოდ ჯადოქართა ტრადიციული ოჯახის შვილებს მიეღოთ. გრინდელვალდი კი ამტკიცებდა, რომ ჯადოქრებს ჰქონდათ ბოძებული უფლება, მაგლებზე გაბატონებულიყვნენ.</p><p>არც ჰიტლერი ყოფილა პირველი, ვისაც ანტისემიტური იდეები გაუჩნდა: ებრაელებს საუკუნეების განმავლობაში ავიწროებდნენ. ქრისტიანული სახელმწიფოები მათ თავიანთთან ერთად ცხოვრებას უკრძალავდნენ. სალაზარ სლიზერინსაც მიაჩნდა, რომ მუქსისხლიანებს არ უნდა ესწავლათ წმინდასისხიან ჯადოქრებთან ერთად. ეს იდეები საუკუნეების განმავლობაში ფორმირდა როგორც: პირველ შემთხვევაში ებრაელებს და მეორე შემთხვევაში მუქსისხლიანებს არ აქვთ სიცოცხლის უფლება.</p><p>ვოლდემორს მომხრეების შეძენა არ გასჭირვებია ჯადოქართა საზოგადოებაში არსებული წარმოდგენებისა და გარკვეული ცრურწმენების სიმყარის გამო. ვოლდემორის ძალაუფლებამდეც ამ საზოგადოებას ჰყავს დამონებული არსებები: შინაური ელფები. საზოგადოებისგან გარიყული მაქციები და ასე შემდეგ. ელფებისა და მაქციების სახით როულინგი უნდა მიანიშნებდეს ერთი მხრივ, მსოფლიოს სამარცხვინო ისტორიაზე (მონები) და მეორე მხრივ, რაიმეთი დაავადებული ადამიანების საზოგადოებისგან გარიყვის და უარყოფის არამართებულობაზე. ჰერმიონ გრეინჯერი აყალიბებს ,,ელფთა დამოუკიდებლობის აღდგენის მოძრაობას’’, იმის მიუხედავად, რომ არც ჯადოქართა და არც ელფთა შორის არ ჰყავს მხარდამჭერები. ელფები ჩვეულნი არიან მონობას, მათთვის თავისუფლება უდიდესი შეურაცხყოფაა. აქვე ვახსენოთ ისიც, რომ ზოგიერთი ჯადოქარი არ იზიარებს ელფთა ჩაგვრის იდეას. ჰარის ნათლია, სირიუს ბლექი ბარტემიუს კრაუჩზე საუბრისას ნათლულს ურჩევს, ადამიანზე იფიქროს იმის მიხედვით, თუ როგორ ექცევა ქვეშერმდომს და არა თანასწორს. ბედის ირონიით, სირიუსი ზუსტად ელფის ათვალწუნებამ დაღუპა, რასაც გარკვეული ფსიქოლოგიური მიზეზები ჰქონდა, რადგან ელფი კრეჩერი საძულველ ოჯახს ახსენებდა.</p><p>ჯოან როულინგი გამოკვეთილად ინგლისელი მწერალია. პოტერიადა ეხმიანება როგორც კლასიკურ ინგლისურ ლიტერატურას, ისე ინგლისის ისტორიასაც. ობოლი და ჩაგრული ბიჭუნას სახე ინგლისური ლიტერატურისთვის, ჩარლზ დიკენსის წყალობით, არახალია. ასევე, პოტერიადას ყველა ნაწილში არის რაღაც ამოუცნობი საქმე, რომლის კვანძი სულ ბოლოს იხსნება, ამით როულინგი აგრძელებს ინგლისური დეტექტივის მდიდარ ტრადიციასაც. (ამ მიმართულებით, ძაღლი-მოჩვენება, გრიმიც მოგვაგონებს ბასკერვილების ძაღლს).</p><p>ვოლდემორის დაბრუნების შემდეგ, მაგიის სამინისტროს და მისი მეთაურის, კორნელიუს ფაჯის პოზიცია და მოქმედება ეხმიანება 1930-იანი წლების მეორე ნახევარში ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრის, ნევილ ჩემბერლენის პოლიტიკას. ჩემბერლენი ამტკიცებდა, რომ გერმანული ფაშიზმის საფრთხე გადაჭარბებული იყო და უინსტონ ჩერჩილი ამ თემით სულ ტყუილად მანიპულირებდა მოსახლეობის შეშინების მიზნით. ფაჯიც ამტკიცებდა, რომ ალბუს დამბლდორს ძალაუფლების ხელში ჩაგდება სურდა და ვოლდემორის დაბრუნებასთან დაკავშირებით ცრუობდა.</p><p>ფაშიზმს და მეორე მსოფლიო ომს როულინგზე დიდი გავლენა მოუხდენია. ჰარის ლეგენდარული ნაიარევი, რომელსაც ელვის ფორმა აქვს, ბრიტანელი ფაშისტების სიმბოლო იყო. ვოლდემორის კონტროლირებად მაგიის სამინისტროში მომუშავე ,,მაგლთა ნაშობთა რეგისტრაციის კომიტეტიც’’ ჰოლოკოსტის ფუნქციონირების მექანიზმს მოგვაგონებს.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/591/1*qBqiNJE7m5T-zTYmZ-o74g.png" /><figcaption><em>,,არ არსებობს არც სიკეთე და არც ბოროტება — სულ ტყუილია. არსებობს მხოლოდ ძალაუფლება და არსებობენ ადამიანები, მეტისმეტად სუსტნი, რომელთაც არ ძალუძთ მისი მოპოვება’’</em></figcaption></figure><p>ეს რაც შეეხებოდა პოლიტიკას. ახლა ლორდი ვოლდემორის პერსონაჟს იდეოლოგია ჩამოვაშოროთ და მის მოტივებზე, პიროვნულ ინტერესებზე ვილაპარაკოთ. ჩემი აზრით, მისი მთავარი მამოძრავებელი ძალა შიშია. შიში, რომელსაც ყველანი განვიცდით, სიკვდილის შიშს ვგულისხმობ. თუმცა მან სიკვდილი ვერაფრით გაიაზრა გარდაუვალ მოცემულობად. მთელი შეგნებული ცხოვრება არა ამ შიშის დამარცხებას, არამედ სიკვდილის დამარცხებას მიუძღვნა. გარკვეულ ფორმულას მიაგნო კიდეც: შვიდი ჰორკრუქსი შექმნა. ჰორკრუქსი, ეს არის სულის განივთებული ნაწილი. სანამ ჰორკრუქსი არსებობს, მასში მოთავსებული სულის ნაწილიც ცოცხალია. მისი დამზადება შესაძლებელია უზენაესი ბოროტების აქტით, ანუ მკვლელობით. ტომ რიდლი იყო პირველი, რომელმაც სული შვიდ ნაწილად გახლიჩა, მანამდე არავის გაუბედავს ასეთი საშიში ექსპერიმენტი. რიცხვი ,,შვიდის’’ მაგიური დატვირთვის გარდა, როულინგი ეხმიანება მსოფლიო ლიტერატურის უძველეს ძეგლს, შუმერულ ეპოს ,,გილგამეშიანს’’, სადაც ტყის სული, ჰეკუბა შექმნის მაგიურ დამცავ აბჯარს, რომელსაც შვიდი გარსი აქვს. წიგნში კიდევ არაერთი მომენტია, რაც მსოფლიო ლიტერატურის კლასიკას მოგვაგონებს. მაგალითად, სედრიკ დიგორის სხეულის გადარჩენა, შეურაცხყოფისგან დაცვა და მამისთვის გადაცემა ჰომეროსის ,,ილიადას’’ კითხვისას გვახსენდება, სადაც პატროკლესა და ჰექტორის სხეულების გამოა ვნებათაღელვა.</p><p>ჰარი პოტერის, როგორც ვოლდემორის მოწინააღმდეგის უმთავრესი ღირსება და მტერთან შედარებითი უპირატესობაც ის იყო, რომ მან სიკვდილი მიიღო როგორც მოცემულობა. ის არ განურისხებია სიკვდილის შესაძლებლობას და არ ცდილა მის გადავადებას თუ დამარცხებას ჰორკრუქსის შექმნით ან ფილოსოფიური ქვის ელექსირით.</p><p>ლორდი ვოლდემორი, როგორც შიშით მოქმედი ტირანი, ყოველთვის ელოდა მოწინააღმდეგეს. მას, ვისაც ექნებოდა საკმარისი ძალა, რომ მისი დამარცხება შეძლებოდა. ამიტომ, რა წამსაც შეიტყო წინასწარმეტყველების შესახებ, რომელიც სიბილ ტრელოუნიმ წარმოთქვა, გადაწყვიტა მეტოქის ადრევე მოშორება. წინასწარმეტყველებაში საუბარი იყო ბავშვზე, რომელიც გაიზრდებოდა და იქნებოდა საკმარისად ძლევამოსილი, დაემარცხებინა ბნელი ბატონი. დახასიათება კი ემთხვეოდა ერთდროულად ორ ბიჭს: ჰარი პოტერს და ნევილ ლონგბოტომს. გადამწყვეტი ფაქტორი ჰარის შერეულსისხლიანობა გამოდგა: ვოლდემორმა მასში საკუთარი თავი ამოიცნო. მან დაინახა უშუალო მეტოქე და არა ის, რაც რეალურად უქადდა საფრთხეს. სრულად უგუვებელყვო წინასწარმეტყველების ის წინადადება, სადაც ნათქვამი იყო, რომ ,,არ ეცოდინება სრული ძალა მისი’’. მიიჩნია, რომ მეტოქე ზუსტად მისნაირი უნდა ყოფილიყო და არა რაღაც განსხვავებული უნარით დაჯილდოებული.</p><p>ჰარი პოტერზე თავდასხმისას მოხდა უცნაური ფაქტი. ლილი ევანსმა შვილისთვის თავი გასწირა, რითიც ისეთი დაცვა მიანიჭა, რომლის წინაშე ვოლდემორიც უძლური იყო. ამ მკვლელობითაც გეგმავდა სულის გახლეჩას და ახალი ჰორკრუქსის შექმნას, მაგრამ შელოცვა უკან დაუბრუნდა და ძალა და სხეული დაკარგა. სულის გადარჩენილი ნაწილი კი, რომელიც მომდევნო ჰორკრუქსისთვის იყო განკუთვნილი, გარშემო მყოფ ერთადერთ ცოცხალ არსებაში ჩასახლდა, ანუ ჰარი პოტერში. ჰარი პოტერი ატარებდა მტრის სულის ნაწილს. ეს მას გარკვეულ უნარებს და ძალასაც ანიჭებდა ხოლმე. ვოლდემორის ნაწილის ჰარი პოტერში არსებობა მინიშნებაა ყოველი ადამიანის წინაშე მდგარ არჩევანზე. ჰარი პოტერში, როგორც ყველა ადამიანში, ცხოვრობდა ბოროტი საწყისიც, მთავარი მისი არჩევანი იყო. ჯერ კიდევ მეორე კურსზე, თავადაც შეამჩნია მსგავსებები მასსა და ტომ რიდლს შორის. აფიქრებდა გამანაწილებელი ქუდის ბჭობა, როცა კინაღამ სლიზერინში აღმოჩნდა. მალევე აუხსნა დამბლდორმა, რომ ამაში საგანგაშო არაფერია და რომ ,,ჩვენს პიროვნებას არჩევანი განსაზღვრავს და არა შესაძლებლობები’’. ადამიანი თავისთავში ყველანაირ მოცემულობას ატარებს, მთავარი არა გარემოებები, არამედ პიროვნული არჩევანია. ასევე, ეს მიანიშნებს იმაზეც, რომ ზოგჯერ საზოგადოებას მანკიერებების დასაძლევად საკუთარ თავთან ბრძოლა, ამ მანკიერებების საკუთარ თავში დამარცხება სჭირდება. ისინი ზოგჯერ ძალიან ღრმადაა ჩაბეჭდილი ჩვენს ცნობიერში და მათგან გასათავისუფლებად ჩვენივე იდენტობის გადაფასება და მისი ნაწილის მოშორებაა საჭირო. ჩემი აზრით, მსგავსი ფორმულაა იმის მიზეზიც, რომ დღეს ქართული საზოგადოება საბჭოთა ნოსტალგიას განიცდის და ვთქვათ, სტალინის კულტი არ აღმოფხვრილა. იმ სისტემამ ბევრი ,,ჰორკრუქსი’’ დაგვიტოვა როგორც მართვის სისტემაში, ისე ბევრ სოციალური ქცევის წესსა და კოლექტიურ ცნობიერ(ება)ში, რითაც თავად გვაქცია ჰორკრუქსებად…</p><p>ზემოთ ჰოგვორტსის პატივცემული დირექტორი ვახსენეთ და მასზეც ვისაუბროთ. ალბუს დამბლდორი პირველივე წიგნიდანვე გვევლინება ყოვლისშემძლე ბრძენ მოხუცად. ის არის კაცი, რომელიც ერთადერთია, ვისაც ლორდი ვოლდემორი უფრთხის. დამბლდორმა ადრევე შეამჩნია ტომ რიდლის განსაკუთრებულობა და საფრთხე, რომელიც მისგან მოდიოდა. უნდა ითქვას, რომ როგორც მისი მასწავლებელი, საკმაოდ კარგადაც იცნობდა ვოლდემორს: შეეძლო სხვადასხვა სიტუაციებში მისი ნაბიჯების გათვლა. დამბლდორმავე დაამარცხა გრინდელვალდი, ვოლდემორამდე ეპოქის ყველაზე საშიში ჯადოქარი. სხვათა შორის, 1945 წელს, ანუ ზუსტად იმ წელს, როცა ,,მაგლთა სამყაროში’’ მეორე მსოფლიო ომი დასრულდა და ადოლფ ჰიტლერი დამარცხდა. მისი სიკვდილის შემდეგ, რომელიც თავად დაგეგმა, დამბლდორის ცხოვრების ბევრ საინტერესო დეტალს ვიგებთ. ერთ დროს გელერტ გრინდელვადი, არც მეტი არც ნაკლები, მისი საუკეთესო მეგობარი იყო. სწორედ დამბლდორს ეკუთვნის ფრაზა, რომელიც შემდგომში გრინდელვალდმა ერთგვარ ლოზუნგადაც აქცია : ,,დიდი სიკეთისათვის’’. ჯოდოქრული საზოგადოება დიდი ხნის განმავლობაში მოითხოვდა დამბლდორისგან გრინდელვალდის დუელში გამოწვევას, რადგან ეს უკანასკნელი მეტ და მეტ დანაშაულს სჩადიოდა. მანაც დაამარცხა ,,დიდგულას ჯოხის’’ მფლობელი გრინდელვალდი და მისი მომავალი პატრონი გახდა. ეს ჯოხი იყო ერთ-ერთი ე.წ. ,,სიკვდილის საჩუქრებიდან’’, ეს არის სამი მაგიური ნივთი, რომლის თანადროულ ფლობას სიკვდილის დამარცხება შეუძლია და ისინი იყო დამბლდორის ახალგაზრდობის მთავარი ცდუნებაც. რის გამო გრინდელვალდსაც დაუახლოვდა და მაგლებზე გაბატონების იდეებსაც იზიარებდა. თუმცა თანდათან სწორედ დამბლდორი იქცა მაგლებისა და არაწმინდა სისხლის ჯადოქრების მთავარ დამცველად. ჰოგვორთსის დირექტორობისას ლიბერალური იყო როგორც მოსწავლეების, ისე მასწავლებლების მიღებისას. მან დაიქირავა მაქცია რემუს ლუპინი და ნახევრად გოლიათი რუბეუს ჰაგრიდი. ჰაგრიდი სკოლიდან უდანაშაულოდ გარიცხეს. დამბლდორი იყო უსამართლოდ დაჩაგრული ადამიანების მფარველიც. როცა მართლმსაჯულება სცოდავდა, ის ცდილობდა საქმის გამოსწორებას. მან დატოვა ჰაგრიდი ჰოგვორთსში სამუშაოდ და მან მოიფიქრა სირიუს ბლექის გაქცევის გეგმა, რომელიც ჰარიმ მოიყვანა სისრულეში.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/820/1*oNHqv7bmGWrOqAPX6VrlMg.png" /><figcaption>,,ძალაუფლება იმას უფრო შეეფერება, ვინც არასოდეს ისწრაფვის მისკენ’’ — ალბუს დამბლდორი ,,ვინცა შიშობს ცისქვეშეთის ხელმწიფებას: უნდა გავახელმწიფოთ ცისქვეშეთში.’’ — ლაო ძი, ძვ.წ. VII საუკუნე</figcaption></figure><p>დამბლდორივე ენდო სევერუს სნეიპს, მკითხველთა უმრავლესობის საყვარელ პერსონაჟს, რომელთა სიმპათიას მე არ ვიზიარებ. თუმცა, როგორც პერსონაჟი, სევერუს სნეიპი ძალიან საინტერესოა. ის იყო შერეულსისხლიანი, თუმცა ამის მიუხედავად, სლიზერინელი. ისევე როგორც ტომ რიდლი. და ასევე მის მსგავსად სძულდა მაგლი მამა და იზიარებდა იდეებს წმინდასისხლიანობის უპირატესობებთან დაკავშირებით. ბავშვობიდანვე გულჩათხრობით და შავი მაგიისადმი ინტერესით გამოირჩეოდა. როგორც მისი თანაკლასელების უმრავლესობა, სკოლის დამთავრების შემდეგ ლორდ ვოლდემორს შეუერთდა და ,,სიკვდილის მხვრელიც’’ გახდა. ასე ვოლდემორის უახლოეს თანამოაზრეებს ერქვათ. სხვათა შორის, ამ კუ-კლუქს-კლანის მსგავს გაერთიანებას თავიდან ,,ვალპურგის რაინდები’’ ერქვა, გერმანულ მითოლოგიასთან ალუზიური სახელი. სწორედ სნეიპმა მოისმინა შემთხვევით სიბილ ტრელოუნის წინასწარმეტყველება და მაშინვე შეატყობინა ვოლდემორს. რას წარმოიდგენდა, თუ მისი ბატონი ლილი ევანსის შვილს ამოიღებდა მიზანში. ჰარი პოტერის დედა სევერუსის ბავშვობის სიყვარულია. ერთ ქალაქში ცხოვრობდნენ და ჰოგვორთსშიც ერთად წავიდნენ. თუმცა შემდეგ მათი გზები შეხედულებებში ფუნდამენტური სხვაობის გამო გაიყარა, სნეიპს სიყვარული არ განელებია. მან იკისრა ორმაგი აგენტობა ალბუს დამბლდორისთვის ვოლდემორის დაბრუნების შემდეგ. უდიდესი რისკის ფასად ასრულებდა დიდ სამუშაოს. საბოლოოდ, სნეიპის პერსონაჟმა ფაუსტური იდეა განახორციელა. ვგულისხმობ სიტყვებს, რომლითაც გვეცნობა გოეთეს მეფისტოფელი: ,,მე ვარ ნაწილი იმ ძალისა, რომელიც ბოროტს ესწრაფვის მუდამ და კეთილს კი იქმს ყოველთვის’’. ეს სიტყვები მიხეილ ბილგაკოვის რომანის, ,,ოსტატი და მარგარიტას’’ ეპიგრაფიცაა. ვოლდემორის დამარცხებაში უდიდესი წვლილის მიუხედავად, არ იკარგება ამ პერსონაჟის მცდარი არჩევანებიც, რომლებიც გააკეთა სრულიად გააზრებულად. ასევე, მასწავლებლობისას საკმაო არასამართლიანობით გამოირჩეოდა. და მისი ,,სიყვარულიც’’, ჩემი აღქმით, უფრო ავადმყოფური ლტოლვა და აკვიატებაა, ვიდრე რაიმე ამაღლებული გრძნობა.</p><p>,,ჰარი პოტერის’’ სამყაროში ვხვდებით ბევრ საინტერესო ჯადოსნურ არსებას, რომელთაგან ორი ჩემთვის სხვებზე მეტად საინტერესოა. პირველი, ეს არის ბოგარტი. ამ არსების ფორმა არავინ იცის: ადამიანს ეცხადება იმ ფორმით, რისიც ყველაზე მეტად ეშინია. ჯადოქრები პრივილეგირებული ხალხია: ასე მარტივად შეუძლიათ გაიგონ, რისი ეშინიათ ყველაზე მეტად. ბოგარტის დამარცხების გზა შესანიშნავი ფსიქოლოგიური მიგნებაა: რაიმე სახალისო, სასაცილოს ფორმა უნდა მისცე. ასე ვთქვათ, სახალისო კონტექსტსში უნდა ჩასვა და შიშიც დამარცხდება. მეორე არსებაა დემენტორი, რომელიც ადამიანის ბედნიერი მოგონებებით იკვებება, ართმევს ამ მოგონებებს და მხოლოდ ისეთს უტოვებს, რომლისაც ეშინია ან სევდას გვრის. საბოლოოდ კი დემენტორის ზემოქმედების ქვეშ მყოფი ადამიანი სასოწარკვეთილებაში ვარდება. დემენტორი ალბათ დეპრესიის ალეგორია უნდა იყოს. მისი დამარცხების მეთოდიც საინტერესოა: სასოწარკვეთას, დარდს და უიმედობას ამარცხებს ან რაიმე ძალიან ძლიერი ბედნიერი მოგონება, ან საყვარელ ადამიანებზე ფიქრი. ამით ჯადოქარი ქმნის პატრონუსს, არსებას, რომელიც მხოლოდ ბედნიერებასა და იმედს ასხივებს და დემენტორს ამარცხებს.</p><p>ჯადოსნური არსებების სამყარო ძალიან მდიდარია. ჯოან როულინგს არსებები მოყვანილი ჰყავს სხვადასხვა ხალხთა მითოლოგიებიდან. პირველ რიგში, ძველი ბერძნული მითოლოგიისთვის კარგად ნაცნობი არსებები: კენტავრები. ასევე, ბერძნული და ეგვიპტური სფინქსი, რომელიც ოიდიპოსის მსგავსად, ჰარისაც ეკითხება გამოცანას. ფილოსოფიურ ქვას დარაჯობს სამთავიანი ძაღლი ფლაფი (ბერძნული ცერბერი). ასევე გამოყენებულია სხვადასხვა მითოლოგიასა და თქმულებებში გავრცელებული ისეთი არსებები, როგორიცაა ტროლი, ფენიქსი, ბასილისკო, მაქცია, გოლიათი, გობლინი… ძალიან ბევრი პერსონაჟის სახელია აღებული ბერძნული და რომაული მითოლოგიებიდან, რომელთა ქცევა და მახასიათებლები ამ მითოლოგიური პერსონაჟების მახასიათებლებს ემთხვევა. მინერვა, დედალუსი, ჰესტია, ფენრირი და ა.შ.</p><p>წიგნში გვხვდება რამდენიმე ჯადოსნური ნივთიც. ძალიან საინტერესო ნივთია ,,სილივრუს სარკე’’, რომელსაც პირველივე წიგნში ვხვდებით. ეს ნივთი აჩვენებს არა ადამიანის არეკლილ გამოსახულებას, არამედ მისი ცნობიერის ყველაზე დიდ, დაფარულ სურვილს. ესეც საკმაოდ პრივილეგირებული მდგომარეობაა და ბავშვობიდან მაინტერესებს ან რა არის ჩემი ბოგარტი, ან სილივრუს სარკეში რას დავინახავდი.</p><p>წიგნების სერიას საქართველოსა და მსოფლიოში ბევრმა დასდო ბრალი ანტირელიგიურობაში, რაც აბსურდია. პირველ რიგში, წიგნებში რამდენიმე აშკარა მინიშნებაა ჯადოქრული საზოგადოების ქრისტეანობაზე : იესო ქრისტეს სახელი არც ერთხელაა ნახსენები, თუმცა ჰოგვორთსში ყოველ წელიწადს აღნიშნავენ შობასა და აღდგომას, ჰაპლეპაფის კლუბის მოჩვენება არის ბერი, ჰარი პოტერს ჰყავს ნათლია, სირიუს ბლექი. მოგვიანებით თავადაც ნათლავს ლუპინისა და ტონქსის შვილს. ჯადოქართა სოფელ გოდრიკ ჰოლოუში არის ეკლესია და სასაფლაო, სადაც დამბლდორის დედისა და ჰარი პოტერის მშობლების საფლავებზე ვკითხულობთ ორ ციტატას ბიბლიიდან : ,,სადაც არის საუნჯე თქვენი, იქვე იქნება გული თქვენი’’ და ,,სიკვდილი, უკანასკნელი მტერი, რომელიც უნდა განადგურდეს’’. და ბოლოს, მას შემდეგ, რაც მამაცი თანამებრძოლის, ალასტორ მუდის ჯადოსნურ თვალს იპოვის, ჰარი მას ტყეში, ხის ქვეშ მარხავს, რომელსაც ჯვარს ახატავს.</p><p>ეს რაც შეეხებოდა აშკარად ქრისტიანულ სიმბოლოებს. უფრო მნიშვნელოვანია ის, რომ წიგნის მთავარი ფასეულებები და ღირებულებები სრულ თანხვედრაშია ქრისტიანობასთან. ნებისმიერი ძალის ბოროტება უძლურია სიყვარულის წინაშე. თავად ჰარი პოტერმა სიკვდილი მიიღო როგორც მოცემულობა და თავი შესწირა სხვების საკეთილდღეოდ. ჰარი პოტერი მკვდრეთით აღდგა…</p><p>რამდენიმე წლის წინ ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენა, რომ ,,ჰარი პოტერის’’ მკითხველი ბავშვები არიან სხვებზე მეტად ტოლერანტულები უმცირესობების და მათი უფლებების მიმართ. ასევე, მათში ნაკლებია შოვინიზმი და აჩვენებენ ღიაობას მიგრანტების მიმართ. პოტერიადა გვასწავლის, რომ განსხვავებები განსხვავებულ კულტურებს (ადამიანებს, გობლინებს, გოლიათებს და ელფებს) შორის არ შეიძლება იყოს კონფლიქტის წყარო, და რომ ეს დიდი შეცდომაა.</p><p>ახლა ჯობია შევჩერდე, თორემ კიდევ ბევრი რაიმე მახსენდება. ისედაც ბევრჯერ დავამთავრე და ჩავამატე რაღაცეები. ამ წიგნზე ფიქრი და წერა არასდროს მომბეზრდება.</p><p>‘’After all this Time?</p><p>- Always! ‘’</p><p>:D :D :D</p><p>პ.ს. ,,ჰარი პოტერის’’ შვიდი ტომი უკვდავების გარანტი შვიდი ჰორკრუქსია :)</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=944f088dd93a" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>