<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Ilkhinabbasov on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Ilkhinabbasov on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@ilkhinabbasov?source=rss-c14b356730db------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/0*lEeKHHxzW5ynGFqq</url>
            <title>Stories by Ilkhinabbasov on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@ilkhinabbasov?source=rss-c14b356730db------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Fri, 20 Nov 2026 03:14:52 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@ilkhinabbasov/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[⚙️ Oracle və PostgreSQL : Əsas Arxitektura Fərqləri —  Process-Based yoxsa Thread-Based ? ]]></title>
            <link>https://medium.com/@ilkhinabbasov/%EF%B8%8F-oracle-v%C9%99-postgresql-%C9%99sas-arxitektura-f%C9%99rql%C9%99ri-process-based-yoxsa-thread-based-225fe87e07dc?source=rss-c14b356730db------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/225fe87e07dc</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Ilkhinabbasov]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 06 Aug 2026 10:46:57 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-08-06T10:46:57.549Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Verilənlər bazası administratorları (DBA) və sistem mühəndisləri üçün relasiyalı verilənlər bazası idarəetmə sistemlərinin (RDBMS) arxa planda necə işlədiyini anlamaq kritikdir. Performans sazlamaları, resurs (CPU/RAM) idarəetməsi və yüksək əlçatanlıq (High Availability) klasterlərinin qurulması birbaşa sistemin baza arxitekturasından asılıdır.</p><p>Bu məqalədə iki nəhəngin — <strong>PostgreSQL</strong> və <strong>Oracle Database</strong>-in əməliyyat sistemi səviyyəsindəki işləmə məntiqinə, xüsusən də “Process-based” (proses əsaslı) və “Thread-based” (vahid axın əsaslı) fərqlərinə dərindən baxacağıq.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*87aVddKcL-MDGiY4dxeSjA.png" /><figcaption>“PostgreSQL vs Oracle: Process-Based vs Thread-Based Architecture”</figcaption></figure><h3>PostgreSQL: Klassik “Process-Based” Arxitektura</h3><p>PostgreSQL ənənəvi olaraq tamamilə <strong>Process-based (proses əsaslı)</strong> arxitekturaya sahibdir. Bu yanaşma sistemin dizayn fəlsəfəsinin özülünü təşkil edir.</p><h3>Necə işləyir?</h3><ol><li><strong>Postmaster (Main Process):</strong> PostgreSQL serveri işə salındıqda postmaster adlanan əsas bir proses yaranır. Bu proses yaddaş bölgüsünü (Shared Memory) hazırlayır və arxa plan proseslərini (Background processes) başladır.</li><li><strong>Forking (Yeni proseslərin yaradılması):</strong> Hər dəfə yeni bir istifadəçi və ya tətbiq verilənlər bazasına qoşulmaq istədikdə, postmaster bu sorğunu qəbul edir və həmin qoşulma üçün əməliyyat sistemində tamamilə yeni bir <strong>Backend Process</strong> yaradır (fork edir).</li><li><strong>Background Processes:</strong> Məlumatların diskə yazılması və sistemin təmizlənməsi kimi işləri xüsusi proseslər icra edir (məsələn: <em>Checkpointer, Background Writer, WAL Writer, Autovacuum Launcher</em>).</li></ol><h3>Üstünlükləri və Çatışmazlıqları</h3><ul><li><strong>İzolyasiya və Stabillik (+):</strong> Əgər hər hansı bir istifadəçinin sorğusunda kritik bir xəta yaranarsa və proses “crash” olarsa, bu, yalnız həmin <em>backend process</em>-i məhv edir. Digər istifadəçilərin prosesləri və əsas verilənlər bazası işləməyə davam edir.</li><li><strong>Yaddaş və CPU Sərfiyyatı (-):</strong> Hər qoşulma üçün yeni bir prosesin (OS process) yaradılması həm CPU üçün (Context Switching), həm də RAM üçün olduqca bahalı əməliyyatdır. Hər prosesin öz lokal yaddaş sahəsi (work_mem, maintenance_work_mem) var. Minlərlə birbaşa qoşulma (connection) PostgreSQL serverini tez bir zamanda yora bilər. Məhz bu səbəbdən PostgreSQL mühitlərində <strong>PgBouncer</strong> və ya <strong>HAProxy</strong> kimi Connection Pooler-lərdən istifadə etmək mütləq hal alır.</li></ul><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*_SdGYtXq9_IVDqlv-SAAnA.png" /><figcaption>PostgreSQL Architecture</figcaption></figure><h3>Oracle: Əməliyyat Sisteminə Görə Dəyişən Hibrid Arxitektura</h3><p>Oracle Database isə arxitektura baxımından daha kompleksdir. Onun işləmə məntiqi quraşdırıldığı əməliyyat sistemindən asılı olaraq dəyişir.</p><h3>1. Ənənəvi Linux/Unix Arxitekturası (Process-Based)</h3><p>Uzun illər ərzində Oracle Linux və Unix sistemlərində PostgreSQL-ə bənzər <strong>Process-based</strong> arxitektura ilə işləyib.</p><ul><li><strong>SGA və Background Processes:</strong> Oracle işə düşdüyündə System Global Area (SGA) adlanan ortaq yaddaş ayrılır və kritik arxa plan prosesləri (PMON, SMON, DBWn, LGWR, CKPT və s.) başladılır.</li><li><strong>Dedicated Server Processes:</strong> Standart konfiqurasiyada hər istifadəçi qoşulması üçün xüsusi bir “Dedicated Server Process” yaranır (PostgreSQL-dəki backend process-in analoqu).</li></ul><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*QaEV3SgtX_xBLJZ5PbS6HA.png" /><figcaption>Oracle Process-Based Architecture</figcaption></figure><h3>2. Windows Arxitekturası (Thread-Based)</h3><p>Windows əməliyyat sistemlərində isə Oracle başlanğıcdan bəri <strong>Thread-based (Vahid axın əsaslı)</strong> olaraq dizayn edilib.</p><ul><li>Bütün Oracle instance-ı Windows-da sadəcə <strong>bir tək proses (oracle.exe)</strong> kimi işləyir.</li><li>PMON, SMON kimi arxa plan vəzifələri və istifadəçi qoşulmaları bu tək prosesin içərisində ayrı-ayrı <strong>Thread</strong>-lər olaraq idarə edilir.</li></ul><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*-5fYhm-D9FCAHlOwDHtDOA.png" /><figcaption>Oracle Thread-Based Architecture</figcaption></figure><h3>3. Oracle 12c və Sonrası: Multithreaded Arxitektura</h3><p>Oracle 12c versiyası ilə birlikdə böyük bir inqilab etdi: Linux və Unix mühitləri üçün də <strong>Multithreaded Architecture</strong> (Çox-axınlı arxitektura) dəstəyini gətirdi.</p><ul><li>Əgər parametr (USE_LARGE_PAGES və multithreading parametrləri) aktiv edilərsə, Oracle hər qoşulma üçün OS prosesi yaratmaq əvəzinə, bir neçə böyük proses daxilində thread-lər yaradır.</li><li><strong>Üstünlüyü:</strong> Əməliyyat sistemi səviyyəsində “Context Switching” (proseslərarası keçid) azalır, yaddaş sərfiyyatı kəskin şəkildə düşür. Bu, eyni serverdə minlərlə paralel sessiyanı (session) daha stabil idarə etməyə imkan verir.</li></ul><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*qtV2z1-h3zqbbAHtJAdfOA.png" /><figcaption>Oracle Multithreade dArchitecture</figcaption></figure><h3>Nəticə: Arxitekturanın Gündəlik Sistem İdarəetməsinə Təsiri</h3><p>Bu təməl fərqlər gündəlik monitorinq və nasazlıqların aradan qaldırılması (troubleshooting) mühəndisliyinə də birbaşa təsir edir:</p><ul><li>Bu təməl fərqlər gündəlik diaqnostika və nasazlıqların aradan qaldırılması (troubleshooting) mühəndisliyinə də birbaşa təsir edir:</li><li><strong>Oracle-ın <em>multithreaded</em> mühitində </strong>əməliyyat sistemi sessiyaları fərdi şəkildə deyil, yalnız bir neçə kütləvi (massive) ana prosesin daxilində icra olunan <em>thread</em>-lər yığını olaraq görür. Nəticədə, OS metrikaları xüsusi bir istifadəçinin və ya tranzaksiyanın yaratdığı yükü lokalizasiya edə bilmir. Belə mühitlərdə <em>latch/mutex contention</em>, daxili kilidlənmələr (locks) və ehtiyat resurs tıxaclarını araşdırmaq üçün kənar OS diaqnostikası kifayətsiz qalır. Bütün ağırlıq mərkəzi verilənlər bazasının daxili yaddaş strukturlarına (SGA) keçir; mühəndis problemlərin kök səbəbini (root cause) tapmaq üçün mütləq şəkildə Oracle-ın Dinamik Performans Görünüşlərinə (V$SESSION, V$SESSION_WAIT, V$ACTIVE_SESSION_HISTORY, V$SQL və s.) enməli və birbaşa <em>wait-class</em> metrikaları üzərindən arxa plan axınlarının (threads) analizini aparmalıdır.</li><li><strong>PostgreSQL mühitində</strong> <strong>isə </strong>hər bir istifadəçi sessiyası əməliyyat sistemində unikal bir PID (Process ID) ilə müstəqil <em>backend process</em> olaraq təmsil edildiyindən, resurs darboğazlarını (bottleneck) OS səviyyəsində izolyasiya etmək nisbətən asandır. Hər prosesin fərdi CPU tsikli, yaddaş sərfiyyatı (Memory RSS/VSZ) və I/O <em>wait</em> göstəricilərini birbaşa əməliyyat sisteminin kernel metrikaları üzərindən oxumaq mümkündür. pg_stat_activity sistem görünüşündəki məlumatlarla OS-in təqdim etdiyi aşağı səviyyəli (low-level) metrikaları və <em>system call</em> (syscall) fəaliyyətlərini asanlıqla bir-birinə korrelyasiya edərək dəqiq diaqnoz qoymaq olur.</li></ul><p>Növbəti texniki məqalələrdə görüşmək ümidi ilə! 🚀👨‍💻</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=225fe87e07dc" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[️Oracle Data Guard Broker vasitəsilə Fast-Start Failover (FSFO) və Observer Quraşdırılması ⚡]]></title>
            <link>https://medium.com/@ilkhinabbasov/%EF%B8%8Foracle-data-guard-broker-vasit%C9%99sil%C9%99-fast-start-failover-fsfo-v%C9%99-observer-qura%C5%9Fd%C4%B1r%C4%B1lmas%C4%B1-47ce47af9053?source=rss-c14b356730db------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/47ce47af9053</guid>
            <category><![CDATA[oracle-data-guard-broker]]></category>
            <category><![CDATA[fsfo]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ilkhinabbasov]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 20 Jul 2026 12:39:31 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-07-20T12:39:31.813Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Yüksək əlçatanlıq (High Availability) tələb edən enterprise sistemlərdə verilənlər bazasının kəsintisiz işləməsi kritik əhəmiyyət daşıyır. Oracle Data Guard mühitində əsas (Primary) baza hər hansı səbəbdən çökərsə, ehtiyat (Standby) bazanın avtomatik olaraq əsas rolu üzərinə götürməsi üçün <strong>Fast-Start Failover (FSFO)</strong> arxitekturasından və <strong>Observer</strong> serverindən istifadə olunur.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Prrlzzt5v66iLQS4byLNOA.png" /><figcaption><strong>Oracle FSFO Arxitekturası</strong></figcaption></figure><p>Bu məqalədə master (Primary), master_stb (Physical Standby) və kənardan onları izləyən Observer serveri quraraq FSFO konfiqurasiyasının addım-addım necə tətbiq edildiyinə və test failover prosesinə baxacaq.</p><h3>Arxitekturaya Baxış</h3><h4><strong>Primary Baza:</strong> master (10.1.2.113)</h4><h4><strong>Standby Baza:</strong> master_stb (10.1.2.110)</h4><ul><li><strong>Observer Serveri:</strong> Ayrı bir server və ya hər iki bazanı şəbəkə üzərindən görə bilən müstəqil bir host (məsələn: observer-node).</li><li><strong>Qorunma Rejimi (Protection Mode):</strong> MaxPerformance (və ya MaxAvailability).</li></ul><h3>Mərhələ 1: İlkin Hazırlıqlar (Primary və Standby tərəfdə)</h3><p>Observer-in uğurla işləməsi və çökmə anında köhnə bazanın avtomatik təcrid edilib sonradan bərpa oluna bilməsi üçün hər iki bazada <strong>Flashback Database</strong> aktiv olmalıdır.</p><p>1.1. Əsas (Primary) bazada Flashback-in aktivləşdirilməsi</p><p>Əvvəlcə Fast Recovery Area (FRA) ölçüsünün və qovluğunun təyin edildiyindən əmin olmalıyıq. Əgər təyin edilməyibsə, sistem Flashback-i aktiv etməyəcək.</p><p>Əsas bazada (SQL*Plus ilə):</p><p>SQL</p><pre>-- FRA üçün həcm və yol təyin edirik (öz mühitinizə uyğun dəyişin)<br><br>ALTER SYSTEM SET DB_RECOVERY_FILE_DEST_SIZE=20G SCOPE=BOTH;<br>ALTER SYSTEM SET DB_RECOVERY_FILE_DEST=&#39;/u01/app/oracle/fast_recovery_area&#39; SCOPE=BOTH;<br><br>-- Flashback-i aktiv edirik<br><br>ALTER DATABASE FLASHBACK ON;</pre><h4>1.2. Ehtiyat (Standby) bazada Flashback-in aktivləşdirilməsi</h4><p>Standby serverdə vəziyyət bir az fərqlidir. Əgər Standby baza sinxronizasiya rejimindədirsə (MRP — Managed Recovery Process işləyirsə), Flashback aktiv edilə bilməz. Əvvəlcə prosesi dayandırmalıyıq.</p><p>Standby bazada (SQL*Plus ilə):</p><p>SQL</p><pre>-- 1. Sinxronizasiyanı (MRP) müvəqqəti dayandırırıq<br><br>ALTER DATABASE RECOVER MANAGED STANDBY DATABASE CANCEL;<br><br>-- 2. FRA təyin edilməyibsə, burada da konfiqurasiya edirik<br><br>ALTER SYSTEM SET DB_RECOVERY_FILE_DEST_SIZE=20G SCOPE=BOTH;<br>ALTER SYSTEM SET DB_RECOVERY_FILE_DEST=&#39;/u01/app/oracle/fast_recovery_area&#39; SCOPE=BOTH;<br><br>-- 3. Flashback-i aktiv edirik<br><br>ALTER DATABASE FLASHBACK ON;<br><br>-- 4. Sinxronizasiyanı (MRP) yenidən başladırıq<br><br>ALTER DATABASE RECOVER MANAGED STANDBY DATABASE DISCONNECT FROM SESSION;</pre><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*GOKg_MHnM5vurOrly721PA.png" /></figure><pre>Bu addımlarla Flashback-i hər iki serverdə problemsiz aktiv etdik. Əlavə olaraq, bütün serverlərin tnsnames.ora faylında hər iki bazanın (master və master_stb) TNS qeydlərinin düzgün daxil edildiyindən əmin oluruq.</pre><h3>Mərhələ 3: Observer Serverinin 0-dan Quraşdırılması (Oracle Client və DGMGRL)</h3><p>Observer, əsas və ehtiyat bazaları davamlı olaraq izləyən yüngül bir prosesdir. İdeal arxitekturada Observer tam fərqli, 3-cü bir serverdə (məsələn, 10.1.2.116) qurulmalıdır. Ağır Oracle Database binarlarını bu serverə yükləməyə ehtiyac yoxdur; yalnız <strong>Oracle Client</strong> kifayət edir.</p><blockquote><strong><em>Vacib Qeyd:</em></strong><em> Bir çox inzibatçı Observer serverinə “Oracle Instant Client” yükləyir və </em><em>dgmgrl komandasını tapa bilmir. Data Guard Broker utilitini (</em><em>dgmgrl) əldə etmək üçün Oracle Client quraşdırarkən mütləq </em><strong><em>Administrator</em></strong><em> quraşdırma tipini (Installation Type) seçməlisiniz.</em></blockquote><h4>3.1. Oracle Client (Administrator) Quraşdırılması</h4><ol><li>Observer serverinə Oracle Client (məsələn, 19c Linux x86–64) arxivini yükləyin və çıxarın.</li><li>./runInstaller komandası ilə quraşdırmaya başlayın.</li><li>Quraşdırma növü olaraq <strong>Administrator</strong> seçin.</li><li>ORACLE_BASE və ORACLE_HOME qovluqlarını təyin edib quraşdırmanı tamamlayın.</li></ol><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/712/1*GOGUzxPK0RsxlSrsycJEVA.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/629/1*NXQ5hW1J-7shgEhehpPksg.png" /></figure><h4>3.3. tnsnames.ora faylının yaradılması</h4><h4>/opt/oracle/product/19c/dbhome_1/network/admin/</h4><p>Observer-in hər iki bazanı görə bilməsi üçün TNS_ADMIN qovluğunda tnsnames.ora faylını yaradırıq:</p><pre>MASTER =<br>  (DESCRIPTION =<br>    (ADDRESS = (PROTOCOL = TCP)(HOST = 10.1.2.113)(PORT = 1521))<br>    (CONNECT_DATA = (SID = MASTER))<br>  )<br><br>MASTER_STB =<br>  (DESCRIPTION =<br>    (ADDRESS = (PROTOCOL = TCP)(HOST = 10.1.2.110)(PORT = 1521))<br>    (CONNECT_DATA =<br>      (SERVER = DEDICATED)<br>      (SERVICE_NAME = MASTER)<br>    )<br>  )</pre><h4>3.4. Əlaqənin yoxlanılması və Observer-in İşə Salınması</h4><p>DGMGRL-i işə salmazdan əvvəl Observer serverindən hər iki bazaya əlaqənin problemsiz getdiyini yoxlayırıq:</p><p>Bash</p><pre>tnsping master<br>tnsping master_stb</pre><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*bYhE51fx1dbhZJ3SsiOi1Q.png" /></figure><p>Əlaqə uğurludursa, Observer-i başlada bilərik. Terminal bağlandıqda belə prosesin arxa planda kəsintisiz işləməsi üçün nohup utilitindən istifadə edirik:</p><pre>nohup dgmgrl sys/parol@master &quot;start observer&quot; &amp;<br><br>ve ya<br><br>rlwrap dgmgrl sys/parol@master</pre><p>Klasterin sağlamlığını təsdiqləmək üçün interfeysə daxil olub statusu yoxlayırıq:</p><p>Bash</p><pre>rlwrap dgmgrl sys/parol@master<br><br>DGMGRL&gt; SHOW CONFIGURATION;<br>DGMGRL&gt; SHOW OBSERVER;</pre><p>Əgər Configuration Status: SUCCESS və Observer bölməsində hər iki bazaya edilən Last Ping saniyələri görünürsə, Observer qüsursuz işləyir.</p><h3>Mərhələ 4: Avtomatik Failover-in (FSFO) Test Edilməsi</h3><p>Arxitekturanın kritik anlarda həqiqətən işlədiyini görmək üçün əsas (master) bazanı qəsdən <strong>ABORT</strong> rejimində söndürürük (Normal SHUTDOWN IMMEDIATE planlı müdaxilə sayıldığı üçün failover başlatmır).</p><p>Primary serverdə:</p><p>SQL</p><pre>SQL&gt; SHUTDOWN ABORT;<br>SQL&gt; EXIT;</pre><p>Bu zaman Observer əsas bazadan əlaqənin kəsildiyini təsbit edir və saniyələr içində master_stb bazasını <strong>Primary</strong> roluna yüksəldir.</p><p>Standby serverə (və ya Observer serverindən) qoşulub yoxlayırıq:</p><p>Bash</p><pre>rlwrap dgmgrl sys/parol@master_stb</pre><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*W2ftyRwW7xe91xF0K5KhZA.png" /><figcaption>Failover edilib və standby server keçib primary database yerinə</figcaption></figure><p>Nəticədə master_stb bazasının Primary olduğunu görəcəksiniz. Köhnə master bazası isə <em>ORA-16661: the standby database needs to be reinstated</em> xətası ilə (disabled) statusuna düşəcək. Bu, Split-Brain (iki əsas bazanın eyni anda aktiv olması) riskinin qarşısını alan sistem qorumasıdır.</p><p>Detallı analiz etsək, mənzərə belədir:</p><h3>1. Rolların Dəyişməsi (Failover İcra Edilib)</h3><ul><li><strong>master_stb</strong> (əvvəlki Standby) uğurla <strong>Primary</strong> rolunu öz üzərinə götürüb və hazırda aktiv baza kimi fəaliyyət göstərir.</li><li><strong>master</strong> (əvvəlki Primary) isə aşağı düşdüyü üçün sistem tərəfindən avtomatik olaraq <strong>Physical Standby</strong> roluna keçirilib, lakin hazırda (disabled) vəziyyətdədir.</li></ul><h3>Mərhələ 5: Köhnə Əsas Bazanın (Master) Bərpa Edilməsi (Reinstate)</h3><p>Sistem yeni Primary (master_stb) üzərindən kəsintisiz işləyir. İndi isə çökmüş köhnə master serverini ayağa qaldırıb, onu arxitekturaya yeni <strong>Standby</strong> (ehtiyat) baza kimi daxil etməliyik.</p><ol><li>Köhnə əsas serverdə bazanı sadəcə MOUNT rejiminə qaldırırıq:</li></ol><p>SQL</p><pre>SQL&gt; STARTUP MOUNT;<br>SQL&gt; EXIT;</pre><ol><li>Yeni əsas bazaya (master_stb) bağlı olan DGMGRL sessiyamızda bərpa komandasını icra edirik:</li></ol><p>SQL</p><pre>DGMGRL&gt; REINSTATE DATABASE master;</pre><p>Broker arxa planda flashback əməliyyatlarını icra edərək köhnə bazanı ehtiyat baza olaraq yenidən klasterə qoşacaq. Təkrar SHOW CONFIGURATION; komandasını icra etdikdə, hər iki bazanın sağlam (SUCCESS) fəaliyyətdə olduğunu görəcəksiniz.</p><p><strong>Nəticə:</strong> Observer, şəbəkə üzərindəki bazaları mükəmməl izləyən və insan müdaxiləsi olmadan klasterin kəsintisiz işini təmin edən vacib bir komponentdir. FRA, Observer Client quraşdırılması və şəbəkə asılılıqları düzgün tənzimləndikdə, Oracle Data Guard-ın bu funksionallığı məlumat bazası inzibatçıları üçün əvəzolunmaz bir HA (High Availability) həllinə çevrilir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/925/1*klfZ9FlKLDI0CwsFzKvOTw.png" /><figcaption>Şəkildə stnadby baza primary keçib kohne primary ise standby rejimdədir hal hazirda</figcaption></figure><p>Hazırda master_stb Primary, master isə Standby rolundadır. Rolları yenidən əvvəlki vəziyyətinə qaytarmaq (yəni master bazasını yenidən əsas baza etmək) üçün <strong>Switchover</strong> (planlı rol dəyişimi) əməliyyatı etməliyik.</p><p>Klasterimizin statusu hazırda SUCCESS olduğu üçün bu əməliyyat çox sadə və təhlükəsiz şəkildə, heç bir məlumat itkisi olmadan baş tutacaq. Aşağıdakı addımları icra edirik:</p><h3>1. DGMGRL interfeysinə daxil olun</h3><p>İstənilən serverin terminalından (məsələn, hazırkı əsas baza olan master_stb-dən) brokerə qoşulun:</p><p>Bash</p><pre>rlwrap dgmgrl sys/parol@master_stb</pre><h3>2. Switchover komandasını icra edin</h3><p>master bazasını yenidən əsas baza etmək üçün sadəcə bu komandanı yazın:</p><p>SQL</p><pre>SWITCHOVER TO master;</pre><p><em>Qeyd: Bu komanda arxa planda hər iki bazanın rolunu təhlükəsiz şəkildə dəyişəcək, bazaları lazımi ardıcıllıqla yenidən başladacaq (restart) və sinxronizasiyanı yeni istiqamətdə (</em><em>master-dən </em><em>master_stb-yə) bərpa edəcək. Bu proses qısa bir zaman alacaq, bitməsini gözləyin.</em></p><h3>3. Yeni statusu yoxlayın</h3><p>“Switchover succeeded” mesajını gördükdən sonra konfiqurasiyanın yeni vəziyyətini yoxlayın:</p><p>SQL</p><pre>SHOW CONFIGURATION;</pre><p>Artıq master yenidən <strong>Primary database</strong>, master_stb isə <strong>Physical standby database</strong> olaraq görünəcək və hər şey ilkin qurduğunuz arxitekturaya qayıdacaq.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/940/1*NChbS2BN-ipq0Tpaa2kQUg.png" /><figcaption>SHOW CONFIGURATION;</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/855/1*oUGEiLfNO2fJFiC_A_1Lmw.png" /><figcaption>SHOW DATABASE master_stb;</figcaption></figure><p>Gördüyümüz kimi:</p><ul><li>master yenidən tam hüquqlu <strong>Primary</strong> bazadır.</li><li>master_stb isə <strong>Physical Standby</strong> olaraq fəaliyyətinə davam edir.</li><li><strong>Transport Lag</strong> və <strong>Apply Lag</strong> sıfırdır, yəni əsas bazadakı hər bir tranzaksiya saniyəsi-saniyəsinə anında ehtiyat serverə yazılır və tətbiq olunur.</li><li>Klasterin ümumi statusu təmiz <strong>SUCCESS</strong>-dir.</li></ul><p>Enterprise səviyyəli verilənlər bazası sistemlərində belə təmiz Failover və Switchover dövrəsini tamamlamaq, eyni zamanda yarana biləcək real xətaları (ORA-16795, ORA-1034 kimi) RMAN və dəqiq manual müdaxilələrlə aradan qaldırmaq ciddi texniki təcrübə tələb edir.</p><p>Data Guard mühitini gündəlik monitorinq etmək, arxitekturanın sağlamlığını yoxlamaq və hər hansı bir sinxronizasiya problemini (gap) vaxtında aşkarlamaq üçün ən çox istifadə olunan komanda və sorğuları (query) aşağıda qruplaşdırmışam.</p><p>Bu siyahı həm gündəlik yoxlamalarınız üçün əla bir “Cheat Sheet” (kopya kağızı) olacaq, həm də gələcək məqalələrinizə əlavə etmək üçün faydalı materialdır.</p><h3>I. DGMGRL (Broker) Komandaları (Ən praktik yoxlama)</h3><p>Terminalda dgmgrl sys/parol ilə daxil olduqdan sonra sistemin ümumi vəziyyətini bir baxışda görmək üçün bu komandalar kifayət edir:</p><p><strong>Sistemin ümumi sağlamlığını yoxlamaq:</strong></p><p>SQL</p><pre>SHOW CONFIGURATION;</pre><p><strong>Hər bir bazanın fərdi gecikmə (Lag) və vəziyyətini görmək:</strong></p><p>SQL</p><pre>SHOW DATABASE master;<br>SHOW DATABASE master_stb;</pre><ul><li><strong>Observer-in aktiv olub-olmadığını və son “Ping” vaxtını yoxlamaq:</strong></li><li>SQL</li></ul><pre>SHOW OBSERVER;</pre><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/707/1*YOM-6HC1uOKKoGtUvYbKQQ.png" /></figure><ul><li><strong>Ehtiyat bazanın hər hansı failover üçün tam hazır olub-olmadığını dərindən yoxlamaq:</strong></li><li>SQL</li></ul><pre>VALIDATE DATABASE master_stb;</pre><p>Əgər qurulum zamanı hər hansı bir çətinliklə qarşılaşsanız və ya suallarınız yaranarsa, şərhlər bölməsində qeyd etməkdən çəkinməyin.</p><p>Növbəti texniki məqalələrdə görüşmək ümidi ilə! 🚀👨‍💻</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=47ce47af9053" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[️ Oracle Linux 8.8]]></title>
            <link>https://medium.com/@ilkhinabbasov/%EF%B8%8F-oracle-linux-8-8-e391f18aebbd?source=rss-c14b356730db------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/e391f18aebbd</guid>
            <category><![CDATA[oracle-19c]]></category>
            <category><![CDATA[standby]]></category>
            <category><![CDATA[oracle-linux-8]]></category>
            <category><![CDATA[oracle-database-ha]]></category>
            <category><![CDATA[high-availability]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ilkhinabbasov]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 16 Jul 2026 06:35:56 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-07-16T07:24:56.334Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>🖥️ Oracle Linux 8.8 üzərində Oracle Active Data Guard 19c konfiqurasiyası: Real-Time Apply implementasiyası 💾</h3><p>“Oracle verilənlər bazasının yüksək əlçatanlıq (High Availability) həlləri arasında <em>Active Data Guard</em> (ADG) ən etibarlı mexanizmlərdən biridir. Xüsusilə, <strong>Oracle Linux 8.8</strong> kimi stabil bir mühitdə 19c versiyasının tətbiqi, yüksək performans və idarəetmə rahatlığı təmin edir.</p><p>Lakin praktikada qurulum zamanı şəbəkə adlarının həlli (TNS name resolution), autentifikasiya (orapwd) uyğunsuzluqları kimi texniki maneələrlə qarşılaşmaq qaçılmazdır. Bu məqalədə, Oracle Linux 8.8 əməliyyat sistemi mühitində ADG-nin sıfırdan konfiqurasiyası, qarşılaşdığımız ORA-12154 və ORA-01017 xətalarının aradan qaldırılması və nəhayət, Real-Time Apply (IN-MEMORY) rejimində tam sinxronizasiyanın təmin edilməsini addım-addım nəzərdən keçirəcəyik.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*YVI-J7FP9XGxkCAexSaWWw.png" /><figcaption><strong>Oracle Data Guard (Master-Physical Standby)</strong></figcaption></figure><h3>Mühit və Arxitektura: Sistemimiz necə qurulub?</h3><p>Bu konfiqurasiyada biz iki müstəqil serverdən ibarət yüksək əlçatan (High Availability) bir mühit yaratmışıq. Sistem, Master bazada baş verən bütün redo məlumatlarını real vaxt rejimində Standby bazaya ötürür və READ ONLY WITH APPLY rejimində sinxronlaşdırır.</p><h4><strong>Mater (Primary) database server</strong></h4><p>Hostname : master</p><p>IP : 172.17.241.238</p><p>Əməliyyat sistemi : Oracle Linux 8.8</p><p>Database version : Oracle 19.3.0.0</p><p>DB_NAME: master</p><p>DB_UNIQUE_NAME: master</p><p>SID: master</p><h4>Standby (Replica) database server</h4><p>Hostname : standby</p><p>IP : 172.17.254.94</p><p>Əməliyyat sistemi : Oracle Linux 8.8</p><p>Database version : Oracle 19.3.0.0</p><p>DB_NAME: master</p><p>DB_UNIQUE_NAME: master_stb</p><p>SID: master</p><p><strong>Texniki qeyd:</strong> Oracle Linux 8.8 mühitində şəbəkənin uğurlu olması üçün hər iki serverdə 1521 portunun (firewalld vasitəsilə) açıq olmasına və listener konfiqurasiyasının düzgün olmasına xüsusi diqqət yetirilməlidir.</p><p>Master serverdə host a ad veririk :</p><pre>vi /etc/hosts<br><br>127.0.0.1   master localhost localhost.localdomain</pre><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/647/1*0yiNjt7x4_o5EJ2eMKem0g.png" /></figure><p>Standby serverdə host a ad veririk :</p><pre>vi /etc/hosts<br><br>127.0.0.1   standby localhost localhost.localdomain</pre><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/938/1*8ML41qCvLXK16I1HpwYO_w.png" /></figure><h3>1. Hazırlıq Mərhələsi (Primary/Master Server)</h3><h3>1. Master serverdə yoxlamalar</h3><p>Əvvəlcə MASTER bazanın ARCHIVELOG rejimində olub-olmadığını yoxlayın:</p><pre>sqlplus / as sysdba<br><br>ARCHIVE LOG LIST;</pre><p>Əgər Database log mode -&gt; Archive Mode deyilsə, bunu icra edin:</p><pre>SHUTDOWN IMMEDIATE;<br>STARTUP MOUNT;<br>ALTER DATABASE ARCHIVELOG;<br>ALTER DATABASE OPEN;</pre><p>Həmçinin FORCE LOGGING rejimini aktivləşdirin (Data Guard üçün vacibdir):</p><pre>ALTER DATABASE FORCE LOGGING;</pre><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/887/1*Rbrwozi2wUMLzVHlf_6dFw.png" /></figure><p>2. DataGuard konfiqurasiyası üçün master serverdə işlədilməli komandalar :</p><pre>-- 1. İştirakçı bazaları tanıdırıq<br><br>ALTER SYSTEM SET log_archive_config=&#39;DG_CONFIG=(MASTER,MASTER_STB)&#39; SCOPE=BOTH;<br><br>-- 2. Redo məlumatlarının göndəriləcəyi yolu təyin edirik<br>-- QEYD: &#39;MASTER_STB_TNS&#39; hissəsi tnsnames.ora faylınızdakı TNS alias adıdır.<br><br>ALTER SYSTEM SET log_archive_dest_2=&#39;SERVICE=MASTER_STB_TNS LGWR ASYNC VALID_FOR=(ONLINE_LOGFILES,PRIMARY_ROLE) DB_UNIQUE_NAME=MASTER_STB&#39; SCOPE=BOTH;<br><br>-- 3. Yolu aktivləşdirin<br><br>ALTER SYSTEM SET log_archive_dest_state_2=ENABLE SCOPE=BOTH;</pre><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*bsPcqYDRXa0OngkAQNgU7w.png" /></figure><p>Data Guard-ın sazlanması üçün <strong>dəstəkçi və idarəedici parametrlər</strong> .MASTER (Primary) və MASTER_STB (Standby) mühitiniz üçün bu parametrləri işlətməlisiniz özünüzə uyğun .</p><p>Bu parametrlərin çoxu SCOPE=BOTH olduğu üçün dərhal tətbiq olunacaq, lakin log_archive_format kimi bəziləri üçün bazanı yenidən başlatmaq (SHUTDOWN / STARTUP) lazımdır.</p><pre>-- Arxiv fayllarının adlanma formatını təyin edir<br><br>ALTER SYSTEM SET log_archive_format=&#39;%t_%s_%r.arc&#39; SCOPE=SPFILE;<br><br>-- Arxivləmə prosesləri üçün maksimal işçi sayını artırır (performans üçün)<br><br>ALTER SYSTEM SET log_archive_max_processes=30 SCOPE=BOTH;<br><br>-- FAL (Fetch Archive Log) - Əsas baza ehtiyat bazaya &quot;Məndə çatışmayan logları sən göndər&quot; deyir<br><br>ALTER SYSTEM SET fal_server=&#39;MASTER_STB&#39; SCOPE=BOTH; <br><br>-- FAL Client - Ehtiyat baza məlumatı kimdən istəyəcəyini bilir<br><br>ALTER SYSTEM SET fal_client=&#39;MASTER&#39; SCOPE=BOTH;<br><br>-- Əsas bazada yaradılan yeni faylların avtomatik ehtiyat bazaya köçürülməsini təmin edir<br><br>ALTER SYSTEM SET standby_file_management=auto SCOPE=BOTH;<br><br>-- Dəyişikliklərin aktivləşməsi üçün restart<br><br>SHUTDOWN IMMEDIATE;<br>STARTUP;</pre><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*OXclFzMwUGRURv2N6n72XA.png" /></figure><p><strong>2.1</strong> Bu üç görünüş (view) Oracle-ın log idarəetmə sisteminin “şəxsiyyət vəsiqəsi” kimidir. Hər birinin fərqli vəzifəsi var:</p><pre>select * from v$log;</pre><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*t-2M0pmQJgGZwEIkiEGLUw.png" /></figure><p><strong>Online Redo Log</strong> fayllarınız haqqında məlumat verir.Bazanın gündəlik işləri üçün istifadə etdiyi əsas log fayllarını (Group 1, 2, 3…) və onların <strong>ölçüsünü (</strong><strong>BYTES)</strong> buradan görürsünüz.</p><pre>select * from v$standby_log;</pre><p><strong>Standby Redo Log</strong> faylları haqqında məlumat verir.Data Guard-ın istifadə edəcəyi xüsusi log faylları burada görünür. Siz ADD STANDBY LOGFILE etdikdən sonra məlumatlar bura dolacaq.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*zQIDGfhWqyWsdnXAr8Z6Fg.png" /><figcaption>Sizdə boş olacaq ilk başda</figcaption></figure><pre>select * from v$logfile;</pre><p><strong>Fiziki ünvanları</strong> (path) göstərir.Bütün log fayllarının (həm online, həm standby) serverin hansı qovluğunda (/u02/oradata/...) yerləşdiyini dəqiq buradan tapırsınız.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/742/1*Fnoj1gAOLo2SqWDfITdZGg.png" /></figure><p><strong>3. Bu komandalar Oracle Data Guard konfiqurasiyasının ən vacib hissəsi olan Standby Redo Log (SRL) fayllarını yaratmaq üçündür.</strong></p><p>Qısaca desək, bunlar olmadan Data Guard işləyər, lakin <strong>“Real-Time Apply” (Real vaxtda sinxronizasiya)</strong> funksiyası işləməzdi.</p><pre>-- Group 10 üçün<br>ALTER DATABASE ADD STANDBY LOGFILE GROUP 10 (&#39;/u02/oradata/MASTER/srl11.log&#39;) SIZE 209715200;<br><br>-- Group 11 üçün<br>ALTER DATABASE ADD STANDBY LOGFILE GROUP 11 (&#39;/u02/oradata/MASTER/srl12.log&#39;) SIZE 209715200;<br><br>-- Group 12 üçün<br>ALTER DATABASE ADD STANDBY LOGFILE GROUP 12 (&#39;/u02/oradata/MASTER/srl13.log&#39;) SIZE 209715200;</pre><h3>Bu fayllar nə üçün lazımdır?</h3><p>Əsas bazada (Primary) edilən hər bir dəyişiklik Redo loglara yazılır. Əgər Standby bazada bu xüsusi <strong>Standby Redo Log</strong> faylları olmasa:</p><ol><li>Standby baza əsas bazadan gələn məlumatları dərhal qəbul edə bilmir.</li><li>Bunun əvəzinə, əsas bazanın arxiv fayllarını (archived redo logs) yaratmasını və həmin faylların şəbəkə ilə Standby bazaya köçürülməsini gözləməli olur.</li><li>Bu isə məlumatların ehtiyat bazaya köçürülməsində gecikmə yaradır.</li></ol><p>Sizin yazdığınız bu komandalarla yaratdığınız <strong>SRL</strong> faylları isə ehtiyat bazanın “hazır vəziyyətdə gözləməsinə” və əsas bazadan gələn məlumatları <strong>gələn kimi (real-time)</strong> qəbul edib tətbiq etməsinə imkan verir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/932/1*eWTe9getZBqetuiQX0qdRQ.png" /></figure><p>4. Master serverin tnsname.ora faylına əlavələr edirik</p><pre>vi /u01/app/oracle/product/19.3.0/dbhome_1/network/admin/tnsnames.ora</pre><pre>MASTER =<br>  (DESCRIPTION =<br>    (ADDRESS = (PROTOCOL = TCP)(HOST = 172.17.241.238)(PORT = 1521))<br>    (CONNECT_DATA =<br>      (SERVER = DEDICATED)<br>      (SERVICE_NAME = MASTER)<br>    )<br>  )<br><br>MASTER_STB =<br>  (DESCRIPTION =<br>    (ADDRESS = (PROTOCOL = TCP)(HOST = 172.17.254.94)(PORT = 1521))<br>    (CONNECT_DATA =<br>      (SERVER = DEDICATED)<br>      (SERVICE_NAME = MASTER_STB)<br>    )<br>  )</pre><h3>4.1 Nə üçün bu konfiqurasiya?</h3><ul><li><strong>MASTER:</strong> Primary serverin özünə və digər serverlərə özünü tanıtdığı addır.</li><li><strong>MASTER_STB:</strong> Primary serverin, logları göndərmək üçün Standby serveri tanıdığı addır.</li><li><strong>SERVICE_NAME:</strong> Bu, Oracle Listener-in gələn sorğunu hansı bazaya yönləndirəcəyini müəyyən edir. Data Guard-da bu adlar DB_UNIQUE_NAME ilə eyni olmalıdır.</li></ul><h3>4.2 Yoxlama (Ən vacib addım)</h3><p>Dəyişiklikləri yadda saxladıqdan sonra (vi-də :wq! əmri ilə), əlaqənin işlədiyini mütləq yoxlayın:</p><ul><li><strong>Primary serverdən Standby-a yoxlama:</strong></li></ul><pre>tnsping MASTER_STB</pre><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Y5oaUFsF7vkJTUhqhVVTYw.png" /></figure><p>Əgər OK cavabı alırsınızsa, deməli Data Guard üçün şəbəkə bağlantınız artıq hazırdır. Əgər TNS-12541 və ya buna bənzər bir xəta alırsınızsa, deməli ya Standby-dakı listener işləmir, ya da HOST (İP ünvanı) səhv yazılıb.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*xmho09iTStuGrpSyc3GCvQ.png" /></figure><h3>🔑 Primary və Standby Arasında Şifrə Faylının (orapwd) Sinxronizasiyası</h3><p>Oracle Data Guard mühitində SYS şifrəsinin hər iki serverdə tamamilə eyni olması və orapwd faylının düzgün formatda ötürülməsi ən kritik addımlardan biridir. Bu addım düzgün edilməzsə, Redo Transport (logların ötürülməsi) zamanı məşhur <strong>ORA-01017: invalid username/password; logon denied</strong> xətası ilə qarşılaşacaqsınız.</p><p>Bizim mühitimizdə istifadə edəcəyimiz IP-lər:</p><ul><li><strong>Master (Primary) Server:</strong> 172.17.241.238</li><li><strong>Standby (Secondary) Server:</strong> 172.17.254.94</li></ul><p>Gəlin bu prosesi addım-addım icra edək:</p><h3>1. Master Serverində (172.17.241.238) Şifrə Faylının Yaradılması</h3><p>Master serverində terminalı açın, oracle istifadəçisi ilə daxil olun və $ORACLE_HOME/dbs qovluğuna keçərək şifrə faylını yaradın:</p><p>Bash</p><pre>cd $ORACLE_HOME/dbs</pre><pre>orapwd file=orapwMASTER password=Sizin_Guclu_Sifreniz force=y dbidentity=y</pre><blockquote><em>📌 </em><strong><em>Qeyd:</em></strong><em> Burada </em><em>MASTER sizin bazanızın </em><em>ORACLE_SID-sidir. Fayl mütləq </em><em>orapw&lt;SID&gt; formatında olmalıdır (böyük-kiçik hərflərə həssasdır).</em></blockquote><h3>2. Şifrə Faylının Standby Serverinə (172.17.254.94) Köçürülməsi</h3><p>Yaratdığımız şifrə faylını scp vasitəsilə təhlükəsiz şəkildə Standby serverimizin eyni qovluğuna kopyalayırıq:</p><p>Bash</p><pre>scp orapwMASTER oracle@172.17.254.94:/u01/app/oracle/product/19.3.0/dbhome_1/dbs/</pre><h3>3. Standby Serverində (172.17.254.94) Adın Dəyişdirilməsi</h3><p>Standby serverinə daxil olun. Köçürdüyümüz fayl Master-in SID-i ilə gəldiyi üçün (orapwMASTER), onu Standby-ın öz SID-inə (məsələn: MASTER_STB) uyğun olaraq adlandırmalıyıq:</p><p>Bash</p><pre>cd $ORACLE_HOME/dbs</pre><pre># Şifrə faylını Standby-ın SID-inə uyğunlaşdırırıq<br>mv orapwMASTER orapwMASTER_STB</pre><h3>4. Fayl İcazələrinin (Permissions) Tənzimlənməsi</h3><p>Oracle-ın şifrə faylını təhlükəsiz şəkildə oxuya bilməsi üçün hər iki serverdə fayl icazələrini yalnız oracle istifadəçisinə oxunaqlı (600) etməliyik:</p><ul><li><strong>Master serverində (</strong>172.17.241.238<strong>):</strong></li><li>Bash</li><li>chmod 600 orapwMASTER</li></ul><pre>chmod 600 orapwMASTER</pre><ul><li><strong>Standby serverində (</strong>172.17.254.94<strong>):</strong></li><li>Bash</li></ul><pre>chmod 600 orapwMASTER_STB</pre><p>Bu addımı tamamladıqdan sonra serverlərimiz şəbəkə üzərindən bir-biri ilə tam problemsiz və xətasız şəkildə autentifikasiya olunaraq replikasiyaya başlayacaqlar.</p><h3>5- Standby(Replica) database serverdə edilməsi gərəkən konfiqurasiyalar</h3><p>Hosts faylında standby serverin məlumatları qeyd olunur</p><pre># vi /etc/hosts<br>127.0.0.1   standby localhost localhost.localdomain</pre><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/641/1*yhXOoC63ubDj25tbWeNjjg.png" /></figure><p>5.1 tnsname.ora faylına əlavə edirik :</p><p>Burada vacib bir düzəliş etdim: STANDBY girişində SID əvəzinə SERVICE_NAME istifadə etdik. Data Guard mühitində SERVICE_NAME ilə qoşulmaq daha etibarlıdır və avtomatik failover/switchover zamanı heç bir problem yaşanmamasını təmin edir.</p><pre>vi /u01/app/oracle/product/19.3.0/dbhome_1/network/admin/tnsnames.ora</pre><pre># PRIMARY BAZA (MASTER)<br>MASTER =<br>  (DESCRIPTION =<br>    (ADDRESS = (PROTOCOL = TCP)(HOST = 172.17.241.238)(PORT = 1521))<br>    (CONNECT_DATA =<br>      (SERVER = DEDICATED)<br>      (SERVICE_NAME = MASTER)<br>    )<br>  )<br><br># STANDBY BAZA (MASTER_STB)<br>STANDBY =<br>  (DESCRIPTION =<br>    (ADDRESS = (PROTOCOL = TCP)(HOST = 172.17.254.94)(PORT = 1521))<br>    (CONNECT_DATA =<br>      (SERVER = DEDICATED)<br>      (SERVICE_NAME = MASTER_STB)<br>    )<br>  )</pre><p>5.2 listener.ora faylı hazırlanır</p><pre>vi /u01/app/oracle/product/19.3.0/dbhome_1/network/admin/tnsnames.ora</pre><pre>LISTENER =<br>  (DESCRIPTION_LIST =<br>    (DESCRIPTION =<br>      (ADDRESS = (PROTOCOL = TCP)(HOST = 172.17.254.94)(PORT = 1521))<br>    )<br>  )<br><br>SID_LIST_LISTENER =<br>  (SID_LIST =<br>    (SID_DESC =<br>      (SID_NAME = MASTER)<br>      (ORACLE_HOME = /u01/app/oracle/product/19.3.0/dbhome_1)<br>    )<br>  )</pre><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/898/1*LCiTHc8X51GoYaGK1GcVUA.png" /></figure><p>5.3 Daha sonra primary bazanin backup ni RMAN vasitəsilə alıb standby bazada restore+recovery edirik</p><h3>5.4 Üsul: RMAN “Duplicate from Active Database” (Ən Populyar və Rahat Üsul)</h3><p>Bu üsulda primary bazanın diskinə fiziki backup faylı yazmağa <strong>ehtiyac qalmır</strong>. RMAN şəbəkə (TNS) vasitəsilə primary-dən datanı canlı oxuyub birbaşa standby-a köçürür və bərpa edir.</p><h3>5.5 Üsul: Ənənəvi RMAN Backup və Restore (Klassik Üsul)</h3><p>Əgər verilənlər bazası çox böyükdürsə və şəbəkə sürəti zəifdirsə, active duplication şəbəkəni yoracağı üçün bu üsuldan istifadə edilir.</p><p>Biz 2 -ci üsulla edəcik:</p><h3>1-ci Addım: Primary Bazada Backup-ın Alınması</h3><p>İlk növbədə primary serverdə RMAN-a daxil oluruq və bazanın tam surətini yəni FİZİKİ FULL BACKUP — (datafile, cari controlfile, spfile və archivelog-lar) /tmp qovluğuna alırıq.</p><p>Primary serverin terminalında:</p><pre>mkdir -p /tmp/dg_backup<br>sudo chown -R oracle:oinstall /tmp/dg_backup<br>sudo chmod 777 /tmp/dg_backup<br><br>rman target /<br><br>RUN {<br>  ALLOCATE CHANNEL ch1 DEVICE TYPE DISK FORMAT &#39;/tmp/dg_backup/db_full_%U&#39;;<br>  ALLOCATE CHANNEL ch2 DEVICE TYPE DISK FORMAT &#39;/tmp/dg_backup/db_full_%U&#39;;<br>  BACKUP DATABASE PLUS ARCHIVELOG FORMAT &#39;/tmp/dg_backup/arch_%U&#39;;<br>  BACKUP CURRENT CONTROLFILE FOR STANDBY FORMAT &#39;/tmp/dg_backup/standby_control.ctl&#39;;<br>  RELEASE CHANNEL ch1;<br>  RELEASE CHANNEL ch2;<br>}</pre><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/638/1*toaLlwqMqr4z1FJws0Hwkw.png" /></figure><h3>2-ci Addım: İndi bu qovluğu standby serverinə (172.20.166.114) göndəririk.</h3><h3>Linux Terminalı Vasitəsilə (scp komandası) — Ən sürətli yol</h3><p>Primary serverin terminalına daxil olub (məsələn, MobaXterm və ya PuTTY vasitəsilə) bu tək sətirlik komandanı icra edin. Bu komanda bütün qovluğu (-r rekursiv parametri ilə) qarşı tərəfə birbaşa kopyalayacaq:</p><p>Bash</p><pre><br>scp -r /tmp/dg_backup oracle@172.20.166.114:/tmp/</pre><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/659/1*a6xW7qAXvXXx6lbG-x41Kg.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/753/1*qF1kBKD_EuoqPxNdBCZUzw.png" /></figure><h3>3-cü Addım: Standby Verilənlər Bazasını NOMOUNT Rejimində Açırıq</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/639/1*_goQEYgQHkmiJcOcHuQUig.png" /></figure><p>Əgər database hələ açıq deyilsə, standby üçün hazırladığınız init.ora (və ya spfile) ilə bazanı NOMOUNT rejimində başladırıq.</p><p>Terminalda:</p><p>Bash</p><pre>sqlplus / as sysdba</pre><p>SQL*Plus daxilində:</p><pre>STARTUP NOMOUNT;<br>EXIT;</pre><h3>4-cü Addım: Standby Controlfile-ı Bərpa Edirik</h3><p>RMAN-a daxil oluruq və primary serverdən gətirdiyimiz xüsusi standby controlfile-ı bərpa edirik.</p><p>Terminalda:</p><pre>rman target /</pre><p>RMAN daxilində:</p><pre>RESTORE STANDBY CONTROLFILE FROM &#39;/tmp/dg_backup/standby_control.ctl&#39;;</pre><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/898/1*CzJueGJZqYaMgL4eNdqujQ.png" /></figure><h3>5-ci Addım: Bazanı MOUNT Rejimində Açın</h3><p>Controlfile bərpa olunduğu üçün artıq verilənlər bazasını MOUNT vəziyyətinə gətirə bilərik. RMAN daxilindən çıxmadan bu komandanı verin:</p><pre>ALTER DATABASE MOUNT;</pre><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/674/1*Rol3TXQYXBPANOMwofNsqw.png" /></figure><h3>6-cı Addım: Backup Kataloqunu Tanıdın və Restore Edin</h3><p>RMAN köçürdüyümüz backup fayllarının harada olduğunu bilməlidir. Bunun üçün /tmp/dg_backup qovluğunu RMAN-a &quot;kataloq&quot; kimi göstəririk, ardınca isə bərpanı (restore) başladırıq.</p><p>RMAN konsolunda bu komandaları növbə ilə icra edin:</p><p>SQL</p><pre># RMAN-ın backup fayllarını tanıması üçün qovluğu skan edirik<br><br>CATALOG START WITH &#39;/tmp/dg_backup/&#39; NOPROMPT;<br><br># Bərpa prosesini başladırıq<br><br>RESTORE DATABASE;</pre><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/984/1*WWQLhOQ2iS9kmrWA7xm9WQ.png" /></figure><p>İndi isə Data Guard qurulumunun <strong>ən son və ən kritik addımına</strong> gəldik: <strong>RECOVER (Redo Apply / MRP) prosesinin başladılması</strong>.</p><h3>Standby-da Recover (Sinxronizasiya) Prosesi</h3><p>Bu mərhələdə Standby verilənlər bazası primary-dən gələn redo log-ları qəbul edib öz üzərində tətbiq etməyə başlayır.</p><h3>6.1 : RMAN-da Recover (İlkin Arxivlərin Tətbiqi)</h3><p>İlk öncə RMAN daxilində ikən köçürdüyümüz arxiv log fayllarını bazaya tətbiq edirik ki, baza bizim aldığımız backup anına qədər sinxronlaşsın. RMAN konsolunda bu komandanı icra edin:</p><pre>RECOVER DATABASE;</pre><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*BYZK90wML1Uw3ZgV9a0nAA.png" /></figure><h3>6.2 : Aktiv Sinxronizasiyanın (Real-Time Apply) Başladılması</h3><p>İndi isə SQL*Plus vasitəsilə bazanı elə bir vəziyyətə gətiririk ki, primary-də baş verən hər bir dəyişiklik anında standby-a yazılsın.</p><p>Terminalda SQL*Plus-a qoşulun:</p><pre>sqlplus / as sysdba</pre><p>Və <strong>Managed Standby Recovery (MRP)</strong> prosesini arxa fonda (background) başladın:</p><pre>ALTER DATABASE RECOVER MANAGED STANDBY DATABASE DISCONNECT FROM SESSION;</pre><h3>6.3 Hər Şeyin Düzgün İşlədiyinin Yoxlanılması (Məqalə üçün Ən Vacib Hissə)</h3><p>Sinxronizasiyanın canlı olaraq başladığını yoxlamaq üçün eyni Standby serverdə SQL*Plus pəncərəsində bu sorğunu icra edin:</p><pre>SELECT PROCESS, STATUS, SEQUENCE# FROM V$MANAGED_STANDBY WHERE PROCESS LIKE &#39;MRP%&#39;;</pre><ul><li><strong>Gözlənilən nəticə:</strong> STATUS sütununda <strong>APPLYING_LOG</strong> yazısını görməlisiniz. Bu o deməkdir ki, standby artıq tam aktivdir və primary-ni izləyir!</li></ul><h3>📊 Əlavə olaraq MASTER / STANDBY serverlər arasındakı axına DBA olaraq nəzarət etmək üçün faydalı query-lər⏱️</h3><h3>1. MRP Prosesinin Vəziyyəti 🔄</h3><pre>SELECT PROCESS, STATUS, SEQUENCE# FROM V$MANAGED_STANDBY WHERE PROCESS LIKE &#39;MRP%&#39;;</pre><ul><li><strong>Nə işə yarayır:</strong> Standby bazada <strong>Managed Recovery Process (MRP)</strong>, yəni primary-dən gələn redo məlumatlarını bazaya yazan arxa fon prosesinin aktiv olub-olmadığını göstərir.</li><li><strong>Nəticə necə olmalıdır:</strong> STATUS sütununda <strong>APPLYING_LOG</strong> görməlisiniz. Bu, hər şeyin qaydasında olduğunu və bazanın canlı sinxronlaşdığını bildirir.</li></ul><h3>2. Ən Son Gələn Arxiv Logların Siyahısı</h3><pre>SELECT THREAD#, SEQUENCE#, APPLIED,<br>       TO_CHAR(FIRST_TIME,&#39;YYYY-MM-DD HH24:MI:SS&#39;) FIRST_TIME,<br>       TO_CHAR(NEXT_TIME,&#39;YYYY-MM-DD HH24:MI:SS&#39;) NEXT_TIME<br>FROM V$ARCHIVED_LOG<br>ORDER BY SEQUENCE# DESC FETCH FIRST 10 ROWS ONLY;</pre><ul><li><strong>Nə işə yarayır:</strong> Standby bazaya çatan son 10 arxiv logunun siyahısını və onların bazaya tətbiq edilib-edilmədiyini (APPLIED) göstərir.</li><li><strong>Nəticə necə olmalıdır:</strong> Son arxivlərin qarşısında APPLIED sütununda <strong>YES</strong> (və ya canlı tətbiq olunursa IN-MEMORY) yazılmalıdır.</li></ul><h3>3. Gecikmə (Lag) Hesablanması 🔍</h3><pre>SELECT MAX(SEQUENCE#) SEQ#,<br>       MAX(APPLIED) KEEP (DENSE_RANK LAST ORDER BY SEQUENCE#) APPLIED,<br>       TO_CHAR(MAX(NEXT_TIME) KEEP (DENSE_RANK LAST ORDER BY SEQUENCE#), &#39;YYYY-MM-DD HH24:MI:SS&#39;) LAST_REDO_TIME,<br>       (SYSDATE - MAX(NEXT_TIME) KEEP (DENSE_RANK LAST ORDER BY SEQUENCE#)) * 24*60 AS LAG_MINUTES,<br>       (SYSDATE - MAX(NEXT_TIME) KEEP (DENSE_RANK LAST ORDER BY SEQUENCE#)) * 24*60*60 AS LAG_SECONDS<br>FROM V$ARCHIVED_LOG;</pre><ul><li><strong>Nə işə yarayır:</strong> Primary baza ilə Standby baza arasındakı zaman fərqini (dəqiqə və saniyə ilə) hesablayır.</li><li><strong>Nəticə necə olmalıdır:</strong> LAG_MINUTES və LAG_SECONDS <strong>0-a yaxın</strong> olmalıdır. Əgər bu rəqəmlər böyükdürsə, deməli şəbəkədə və ya tətbiqdə gecikmə var.</li></ul><h3>4. Son Qəbul Olunan Log Nömrəsi</h3><pre>SELECT MAX(SEQUENCE#) AS &quot;Last_Sequence_Received_Standby&quot; FROM V$ARCHIVED_LOG;</pre><ul><li><strong>Nə işə yarayır:</strong> Standby bazanın primary-dən qəbul etdiyi ən sonuncu log sıra nömrəsini (Sequence) sadə şəkildə qaytarır.</li></ul><h3>5. Bazanın Ümumi Statusu və Rolu ⚠️</h3><pre>SELECT NAME, DB_UNIQUE_NAME, DATABASE_ROLE, OPEN_MODE, PROTECTION_MODE, PROTECTION_LEVEL FROM V$DATABASE;</pre><ul><li><strong>Nə işə yarayır:</strong> Bazanın hazırkı rolunu (PRIMARY yoxsa PHYSICAL STANDBY), açıq olma rejimini (READ ONLY WITH APPLY və ya MOUNTED) və Data Guard qoruma rejimini göstərir.</li></ul><h3>6. Addım: Master (Primary) Serverdə Yoxlanış</h3><p>Master serverdə SYSDBA olaraq qoşulun və Standby-a gedən yolun (DEST_ID) statusunun <strong>VALID</strong> olub-olmadığını yoxlayın:</p><pre>sqlplus / as sysdba<br><br>SELECT DEST_ID, DEST_NAME, STATUS, TARGET, DESTINATION, ERROR <br>FROM V$ARCHIVE_DEST <br>WHERE STATUS != &#39;INACTIVE&#39;;</pre><h3>Standby Bazanı Active Data Guard Rejiminə Keçirmək</h3><h3>1. Addım: Cari Managed Recovery (MRP) prosesini dayandırın</h3><p>Baza MOUNTED vəziyyətdə ikən işləyən bərpa prosesini dayandırmalıyıq ki, bazanı aça bilək. SQL*Plus daxilində bu komandanı icra edin:</p><p>SQL</p><pre>ALTER DATABASE RECOVER MANAGED STANDBY DATABASE CANCEL;</pre><h3>2. Addım: Bazanı READ ONLY rejimində açın</h3><p>İndi bazanı istifadəçilərin (və ya hesabatların) oxuya bilməsi üçün açıq vəziyyətə gətiririk:</p><pre>ALTER DATABASE OPEN READ ONLY;</pre><h3>3. Addım: Real-Time Apply (Canlı Sinxronizasiyanı) Yenidən Başladın</h3><p>Baza artıq READ ONLY olaraq açıqdır. İndi arxa fonda log tətbiqini yenidən başladırıq:</p><pre>ALTER DATABASE RECOVER MANAGED STANDBY DATABASE DISCONNECT FROM SESSION;</pre><h3>4. Addım: Yoxlanış (Active Data Guard-ın Təsdiqi)</h3><p>Hər şeyin düzgün işlədiyini təsdiqləmək üçün sizin məqalədə istifadə etdiyiniz həmin sorğunu yenidən işlədin:</p><pre>SELECT NAME, DB_UNIQUE_NAME, DATABASE_ROLE, OPEN_MODE, PROTECTION_MODE FROM V$DATABASE;</pre><h3>Gözlənilən Yeni Nəticə:</h3><p>Əgər hər şeyi düzgün etdinizsə, OPEN_MODE sütununda artıq MOUNTED yox, tam olaraq bu yazını görməlisiniz:</p><blockquote><strong><em>READ ONLY WITH APPLY</em></strong></blockquote><p>Bu statusu gördünüzsə, deməli <strong>Active Data Guard</strong> uğurla aktiv olunub! Artıq primary bazanı yormamaq üçün bütün ağır SELECT hesabat sorğularını bu standby bazaya yönləndirə bilərsiniz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/994/1*9wDT_3dxVwGMbdA2Nik0lg.png" /></figure><p>Əgər qurulum zamanı hər hansı bir çətinliklə qarşılaşsanız və ya suallarınız yaranarsa, şərhlər bölməsində qeyd etməkdən çəkinməyin.</p><p>Növbəti texniki məqalələrdə görüşmək ümidi ilə! 🚀👨‍💻</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=e391f18aebbd" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[ PostgreSQL Yüksək Əlçatanlıq (HA) Arxitekturası: Ubuntu-da Patroni, Etcd və HAProxy Load…]]></title>
            <link>https://medium.com/@ilkhinabbasov/postgresql-y%C3%BCks%C9%99k-%C9%99l%C3%A7atanl%C4%B1q-ha-arxitekturas%C4%B1-ubuntu-da-patroni-etcd-v%C9%99-haproxy-load-c8246a693d96?source=rss-c14b356730db------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/c8246a693d96</guid>
            <category><![CDATA[ha-postgresql]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ilkhinabbasov]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 13 Jul 2026 11:01:31 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-07-13T11:01:31.353Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>🐘 <strong>PostgreSQL Yüksək Əlçatanlıq (HA) Arxitekturası: Ubuntu-da Patroni, Etcd və HAProxy Load Balancer Sazlanması</strong> ⚙️</h3><p>Bir məlumat bazası inzibatçısı olaraq istehsalat (production) mühitlərində kəsintisiz işləmənin (High Availability — HA) nə qədər kritik olduğunu çox yaxşı bilirəm. Avadanlıq və ya şəbəkə xətaları zamanı bazanın əlçatan olması, tətbiqlərin dayanmadan işinə davam etməsi həyati əhəmiyyət daşıyır.</p><p>Bu məqalədə Ubuntu serverləri üzərində <strong>Patroni</strong> və <strong>Etcd</strong> istifadə edərək 3-node (1 Master, 2 Replica) PostgreSQL HA klasterinin sıfırdan necə qurulduğunu addım-addım izah edəcəyəm. Həmçinin, qurulum zamanı qarşılaşdığımız xətaları və onların “Clean Slate” (Təmiz Başlanğıc) metodu ilə necə həll edildiyini də bölüşəcəyəm.</p><h3>🌐 Arxitektura və Mühit</h3><p>Bu test/lab mühiti üçün aşağıdakı IP strukturundan istifadə edilmişdir:</p><ul><li><strong>master_server (pg01):</strong> 192.168.252.128</li><li><strong>slave_server (pg02):</strong> 192.168.252.129</li><li><strong>slave_server_second (pg03):</strong> 192.168.252.130</li><li><strong>Əməliyyat Sistemi:</strong> Ubuntu 26.04 LTS</li><li><strong>Məlumat Bazası:</strong> PostgreSQL 18.4</li></ul><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*l2DEmJPkVk-xvrlJ7Tt5ow.png" /><figcaption>Bu diaqram Ubuntu əməliyyat sistemi üzərində PostgreSQL 16, Patroni və Etcd istifadə edilərək qurulmuş 3-node (3 düyünlü) Yüksək Əlçatanlıq (High Availability — HA) arxitekturasını əyani şəkildə əks etdirir.</figcaption></figure><h3>Addım 1: İlkin Hazırlıqlar və Asılılıqların Yüklənməsi</h3><p>Əvvəlcə bütün serverlərdə (128, 129, 130) sistem yeniləmələrini edir və Patroni/PostgreSQL üçün lazım olan paketləri yükləyirik.</p><pre>sudo apt update &amp;&amp; sudo apt upgrade -y<br>sudo apt install -y python3 python3-pip python3-dev python3-psycopg2 gcc libffi-dev libssl-dev git curl postgresql-server-dev-all</pre><h3>Addım 2: Etcd Klasterinin Qurulması</h3><p>Etcd, Patroni-nin serverlərin vəziyyətini izləmək və Lider seçimini (Leader Election) idarə etmək üçün istifadə etdiyi paylanmış “key-value” anbarıdır. Bütün 3 serverdə bu addımları icra edirik:</p><ol><li><strong>İstifadəçi və qovluqların yaradılması:</strong></li></ol><pre>sudo useradd --system --no-create-home --shell /sbin/nologin etcd<br>sudo mkdir -p /etc/etcd /var/lib/etcd<br>sudo chown -R etcd:etcd /var/lib/etcd /etc/etcd</pre><p><strong>2. Etcd-nin yüklənməsi:</strong></p><pre>curl -L https://github.com/etcd-io/etcd/releases/download/v3.6.5/etcd-v3.6.5-linux-amd64.tar.gz -o etcd.tar.gz<br>tar -xvzf etcd.tar.gz<br>sudo cp etcd-v3.6.5-linux-amd64/etcd* /usr/local/bin/</pre><p><strong>3. Systemd Servisinin Yaradılması (Hər 3 serverdə):</strong> /etc/systemd/system/etcd.service faylını yaradırıq:</p><pre>[Unit]<br>Description=etcd key-value store<br>Documentation=https://etcd.io<br>After=network.target<br><br>[Service]<br>User=etcd<br>Group=etcd<br>Type=notify<br>ExecStart=/usr/local/bin/etcd --config-file /etc/etcd/etcd.conf.yml      <br>Restart=on-failure<br>LimitNOFILE=65536<br><br>[Install]<br>WantedBy=multi-user.target</pre><pre><strong>4. Konfiqurasiya faylı:</strong> master_server (128) üçün nümunə /etc/etcd/etcd.conf.yml faylı. <em>(Digər serverlərdə </em><em>name və müvafiq IP-ləri dəyişmək lazımdır).</em></pre><pre>name: master_server<br>data-dir: /var/lib/etcd<br>initial-advertise-peer-urls: http://192.168.252.128:2380<br>listen-peer-urls: http://192.168.252.128:2380<br>listen-client-urls: http://192.168.252.128:2379,http://127.0.0.1:2379<br>advertise-client-urls: http://192.168.252.128:2379<br>initial-cluster-token: etcd-cluster-patroni<br>initial-cluster: master_server=http://192.168.252.128:2380,slave_server=http://192.168.252.129:2380,slave_server_second=http://192.168.252.130:2380<br>initial-cluster-state: new</pre><p>Servisi başladırıq: sudo systemctl enable --now etcd.service</p><h3>Addım 3: PostgreSQL 18.4 Qurulumu (Ubuntu Spesifik Vacib Məqam)</h3><p>Ubuntu-da PostgreSQL yükləndikdən sonra avtomatik olaraq bir baza klasteri (main) yaradır və işə salır. Patroni bazanı özü idarə etməli olduğu üçün bu standart servisi dayandırıb silməliyik!</p><pre># Repo əlavə edib yükləyirik<br>sudo install -d /usr/share/postgresql-common/pgdg<br>sudo curl -o /usr/share/postgresql-common/pgdg/apt.postgresql.org.asc --fail https://www.postgresql.org/media/keys/ACCC4CF8.asc<br>sudo sh -c &#39;echo &quot;deb [signed-by=/usr/share/postgresql-common/pgdg/apt.postgresql.org.asc] https://apt.postgresql.org/pub/repos/apt $(lsb_release -cs)-pgdg main&quot; &gt; /etc/apt/sources.list.d/pgdg.list&#39;<br>sudo apt update<br>sudo apt install -y postgresql-18 postgresql-client-18 postgresql-contrib<br><br># Vacib: Standart klasteri dayandırırıq və silirik (Patroni və s. üçün hazırlıq)<br>sudo systemctl stop postgresql<br>sudo systemctl disable postgresql<br>sudo rm -rf /var/lib/postgresql/18/main</pre><h3>Addım 4: Patroni Quraşdırılması</h3><p>Hər 3 serverdə Patroni-ni pip vasitəsilə yükləyirik:</p><pre>sudo pip3 install &#39;patroni[etcd]&#39; --break-system-packages</pre><p>Data qovluqlarını yaradırıq:</p><pre>sudo mkdir -p /pgdata/16<br>sudo chown -R postgres:postgres /pgdata/16<br>sudo chmod 0700 /pgdata/16<br>sudo mkdir -p /etc/patroni<br>sudo chown postgres:postgres /etc/patroni</pre><p><strong>Patroni Systemd Servisi (</strong><strong>/etc/systemd/system/patroni.service):</strong></p><pre>[Unit]<br>Description=Patroni PostgreSQL HA Cluster<br>After=network.target<br><br>[Service]<br>User=postgres<br>Group=postgres<br>Environment=&quot;PATH=/usr/lib/postgresql/16/bin:/usr/local/bin:/usr/bin:/bin&quot;<br>ExecStart=/usr/local/bin/patroni /etc/patroni/patroni.conf.yml<br>ExecReload=/bin/kill -HUP $MAINPID<br>KillMode=process<br>Restart=on-failure<br>LimitNOFILE=1024<br><br>[Install]<br>WantedBy=multi-user.target</pre><p><strong>Patroni Konfiqurasiyası (</strong><strong>/etc/patroni/patroni.conf.yml):</strong> Yenə nümunə olaraq master_server (128) konfiqurasiyasını göstərirəm. <em>(129 və 130-da IP və server adlarını dəyişməlisiniz).</em></p><pre>scope: pgpatroni<br>namespace: /db/<br>name: master_server<br>restapi:<br>  listen: 192.168.252.128:8008<br>  connect_address: 192.168.252.128:8008<br>  authentication:<br>    username: postgres<br>    password: postgres<br>etcd3:<br>  hosts:<br>    - &quot;192.168.252.128:2379&quot;<br>    - &quot;192.168.252.129:2379&quot;<br>    - &quot;192.168.252.130:2379&quot;<br>bootstrap:<br>  pg_hba:<br>    - local all         all                       peer<br>    - host  all         all        0.0.0.0/0      scram-sha-256<br>    - host  replication replicator 127.0.0.1/32   scram-sha-256<br>    - host  replication replicator 192.168.252.128/32  scram-sha-256<br>    - host  replication replicator 192.168.252.129/32  scram-sha-256<br>    - host  replication replicator 192.168.252.130/32  scram-sha-256<br>  initdb:<br>    - auth: scram-sha-256<br>    - auth-host: scram-sha-256<br>    - auth-local: scram-sha-256<br>    - encoding: UTF8<br>    - data-checksums<br>  dcs:<br>    ttl: 30<br>    loop_wait: 10<br>    retry_timeout: 10<br>    maximum_lag_on_failover: 1048576<br>    postgresql:<br>      use_pg_rewind: true<br>      use_slots: true<br>      parameters:<br>        password_encryption: &#39;scram-sha-256&#39;<br>postgresql:<br>  listen: 192.168.252.128:5432<br>  connect_address: 192.168.252.128:5432<br>  data_dir: /pgdata/16<br>  bin_dir: /usr/lib/postgresql/16/bin<br>  pgpass: /var/lib/postgresql/.pgpass<br>  authentication:<br>    replication:<br>      username: replicator<br>      password: replicapg<br>    superuser:<br>      username: postgres<br>      password: suprapg<br>  parameters:<br>    unix_socket_directories: &#39;.&#39;<br>    password_encryption: &#39;scram-sha-256&#39;<br>tags:<br>  nofailover: false<br>  noloadbalance: false<br>  clonefrom: false<br>  nosync: false</pre><h3>🛠 Qarşılaşılan Xətalar və “Clean Slate” Həlli</h3><p>Replikaları klasterə qoşarkən bəzən asinxronluq, Etcd timeout və ya start failed (bazanın icazə xətası səbəbindən qalxa bilməməsi) problemləri yaşana bilər.</p><p>Əgər loglarda FATAL: data directory &quot;/pgdata/16&quot; has invalid permissions və ya Etcd cluster ID mismatch görürsünüzsə, ən təmiz yol hər 3 serveri eyni anda sıfırlayıb (Clean Slate) sinxron başlatmaqdır.</p><p><strong>Hər 3 serverdə tətbiq ediləcək təmizlik prosesi:</strong></p><pre># 1. Servisləri dayandırırıq<br>sudo systemctl stop patroni.service<br>sudo systemctl stop etcd.service<br><br># 2. Etcd yaddaşını tam təmizləyirik<br>sudo rm -rf /var/lib/etcd/*<br><br># 3. Yarımçıq data fayllarını silib dəqiq icazəni veririk<br>sudo rm -rf /pgdata/16/*<br>sudo chown -R postgres:postgres /pgdata/16<br>sudo chmod 0700 /pgdata/16<br><br># 4. Etcd-ni bütün serverlərdə yenidən başladırıq<br>sudo systemctl start etcd.service</pre><h3>Son Nəticə: Klasterin Ayağa Qaldırılması</h3><p>Təmizlikdən sonra <strong>əvvəlcə yalnız Master serverdə</strong> Patroni-ni işə salırıq:</p><pre>sudo systemctl start patroni.service</pre><p>15–20 saniyə gözlədikdən sonra Master tam hazır olur. Daha sonra digər 2 slave serverdə servisi başladırıq:</p><pre>sudo systemctl start patroni.service</pre><p>Klasterin vəziyyətini yoxlamaq üçün 192.168.252.128 serverində bu əmri icra edirik:</p><pre>sudo patronictl -c /etc/patroni/patroni.conf.yml list</pre><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/919/1*JT1xi4cIwULrYbOgc5txlQ.jpeg" /></figure><p>Ümumi qurduğumuz arxitekturanın əsas komponentləri və onların işləmə prinsipi aşağıdakı kimidir :</p><ol><li><strong>Primary (Əsas) Server — pg01 (192.168.252.128)</strong></li></ol><ul><li>Klasterin hazırkı lideridir və üzərində “Liderlik Kilidi” (<strong>Leader Lock</strong>) var.</li><li>Tətbiqdən gələn bütün aktiv yazma (<strong>Application Write Traffic</strong>) əməliyyatlarını qəbul edir.</li></ul><p><strong>2. Replica (Nüsxə) Serverlər — pg02 (192.168.252.129) və pg03 (192.168.252.130)</strong></p><ul><li>Əsas serverin nüsxələridir və yalnız oxuma (<strong>Read-Only</strong>) rejimində işləyirlər.</li><li>Əsas serverdəki dəyişikliklər fasiləsiz olaraq <strong>WAL Streaming Replication</strong> (Axın Replikasiyası) vasitəsilə bu serverlərə ötürülür və məlumatlar sinxronlaşdırılır.</li></ul><p><strong>3. Patroni</strong></p><ul><li>Hər bir serverdə (Node) çalışan və PostgreSQL-in fəaliyyətini idarə edən agentdir.</li><li>Davamlı olaraq məlumat bazasının sağlamlığını yoxlayır, sistemin nəbzi (<strong>Heartbeat</strong>) barədə məlumatları Etcd-yə göndərir və ehtiyac yarandıqda avtomatik lider seçimi (Failover) prosesini həyata keçirir.</li></ul><p><strong>4. Etcd (Distributed Key-Value Store)</strong></p><ul><li>Klasterin qərarvermə mərkəzi və konfiqurasiya anbarıdır.</li><li>Patroni agentləri Etcd ilə əlaqə quraraq (Heartbeat &amp; Control Flow) kimin lider olduğunu təsdiqləyir və ya əsas server çökdükdə yeni liderin seçilməsi üçün “Quorum” yaradırlar.</li></ul><p><strong>5. Cleanup Process (Təmizləmə Prosesi)</strong></p><ul><li>Sağ yuxarı küncdə göstərilən bu bölmə klasterdə kritik xətalar yarandıqda və ya sistemi sıfırlamaq lazım gəldikdə istifadə edilən metodologiyadır.</li><li>Üç addımdan ibarətdir: Xidmətləri dayandırmaq (<strong>Stop Services</strong>), köhnə və ya korlanmış məlumatları silmək (<strong>Wipe Data</strong>) və sistemi təmiz vəziyyətdə yenidən başlatmaq (<strong>Restart/Re-initialize</strong>).</li></ul><h3>2-ci Hissə Yük Balanslaşdırma (Load Balancing) və Virtual IP: HAProxy və Keepalived Qurulumu</h3><p>Patroni ilə PostgreSQL klasterimizi qurduq və məlumat bazasının daxili yüksək əlçatanlığını (HA) təmin etdik. Lakin tətbiqlərimizin (application) bazaya kəsintisiz qoşula bilməsi üçün bizə vahid bir giriş nöqtəsi (Single Point of Contact) lazımdır. Əgər Lider (Master) server çökərsə, tətbiq yeni Liderin hansı server olduğunu öz-özünə tapa bilməz.</p><p>Bunun üçün arxitekturamıza <strong>HAProxy</strong> (trafiki düzgün serverə yönləndirmək üçün) və <strong>Keepalived</strong> (serverlər arasında gəzə bilən Virtual IP yaratmaq üçün) əlavə edirik.</p><h3>🌐 Yük Balanslaşdırıcı (Load Balancer) Mühiti</h3><p>Bu mərhələdə iki ədəd Load Balancer serverindən və bir Virtual IP-dən (VIP) istifadə edirik:</p><ul><li><strong>load_balancer (Master):</strong> 192.168.252.133</li><li><strong>load_balancer_second (Backup):</strong> 192.168.252.132</li><li><strong>Virtual IP (VIP):</strong> 192.168.252.150</li></ul><p>Tətbiqlərimiz həmişə <strong>192.168.252.150</strong> (VIP) ünvanına qoşulacaq.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/687/1*2m_woONKIhX-i4usdWyK2Q.jpeg" /></figure><h3>Addım 1: Paketlərin Yüklənməsi</h3><p>Hər iki Load Balancer serverində (133 və 132) tələb olunan paketləri quraşdırırıq:</p><pre>sudo apt update<br>sudo apt install -y haproxy keepalived psmisc</pre><p><em>(Qeyd: </em><em>psmisc paketi Keepalived-in HAProxy prosesini yoxlaması üçün lazım olan </em><em>killall əmrini təmin edir).</em></p><h3>Addım 2: HAProxy Konfiqurasiyası</h3><p>HAProxy-nin vəzifəsi daxil olan sorğuları çeşidləməkdir. Yazma (Write) əməliyyatlarını yalnız Lider (Master) serverə, oxuma (Read) əməliyyatlarını isə yalnız Replikalar (Slave) arasında bölüşdürməlidir. HAProxy bunu Patroni-nin təqdim etdiyi REST API (/master və /replica endpointləri) vasitəsilə edir.</p><p>Hər iki serverdə mövcud konfiqurasiyanı yedəkləyib yenisini yaradırıq:</p><pre>sudo mv /etc/haproxy/haproxy.cfg /etc/haproxy/haproxy.cfg.bak</pre><p>/etc/haproxy/haproxy.cfg faylına aşağıdakı konfiqurasiyanı əlavə edirik (hər iki serverdə eyni olacaq):</p><pre>global<br>    log /dev/log local0<br>    log /dev/log local1 notice<br>    chroot /var/lib/haproxy<br>    stats socket /run/haproxy/admin.sock mode 660 level admin expose-fd listeners<br>    stats timeout 30s<br>    user haproxy<br>    group haproxy<br>    daemon<br><br>defaults<br>    log global<br>    mode tcp<br>    option tcplog<br>    option dontlognull<br>    timeout connect 5000<br>    timeout client  50000<br>    timeout server  50000<br><br># Yazma (Write) əməliyyatları üçün (Port: 5432)<br>frontend fe_pg_rw<br>    bind *:5432<br>    default_backend be_pg_rw<br><br># Oxuma (Read) əməliyyatları üçün (Port: 5433)<br>frontend fe_pg_ro<br>    bind *:5433<br>    default_backend be_pg_ro<br><br># HAProxy Veb Monitorinq Paneli (Port: 8404)<br>listen stats<br>    mode http<br>    bind *:8404<br>    stats enable<br>    stats uri /stats<br>    stats refresh 5s<br><br># Yalnız Leader-i tapan backend<br>backend be_pg_rw<br>    option httpchk GET /master<br>    http-check expect status 200<br>    default-server inter 3s fall 3 rise 2 on-marked-down shutdown-sessions<br>    server pg01 192.168.252.128:5432 maxconn 100 check port 8008<br>    server pg02 192.168.252.129:5432 maxconn 100 check port 8008<br>    server pg03 192.168.252.130:5432 maxconn 100 check port 8008<br><br># Yalnız Replikaları tapan backend<br>backend be_pg_ro<br>    balance roundrobin<br>    option httpchk GET /replica<br>    http-check expect status 200<br>    default-server inter 3s fall 3 rise 2 on-marked-down shutdown-sessions<br>    server pg01 192.168.252.128:5432 maxconn 100 check port 8008<br>    server pg02 192.168.252.129:5432 maxconn 100 check port 8008<br>    server pg03 192.168.252.130:5432 maxconn 100 check port 8008</pre><p>Dəyişiklikləri tətbiq etmək üçün servisi yenidən başladırıq: sudo systemctl restart haproxy</p><h3>Addım 3: Keepalived (Virtual IP) Konfiqurasiyası</h3><p>Keepalived hər iki HAProxy serveri arasında Virtual IP-ni (192.168.252.150) idarə edir. O, daima HAProxy-nin işləyib-işləmədiyini yoxlayır. Əgər Master LB çökərsə, IP avtomatik olaraq Backup LB-yə keçir.</p><p><em>(Vacib: Aşağıdakı konfiqurasiyada </em><em>interface ens33 hissəsindəki </em><em>ens33 sisteminizdəki aktiv şəbəkə kartının adıdır. Fərqlidirsə (</em><em>eth0 kimi), onu dəyişməlisiniz).</em></p><p><strong>Master Load Balancer (133-cü server) üçün </strong><strong>/etc/keepalived/keepalived.conf:</strong></p><pre>vrrp_script chk_haproxy {<br>  script &quot;killall -0 haproxy&quot;<br>  interval 2<br>  weight 2<br>}<br><br>vrrp_instance VI_1 {<br>  state MASTER<br>  interface ens33<br>  virtual_router_id 51<br>  priority 100<br>  advert_int 1<br>  authentication {<br>    auth_type PASS<br>    auth_pass HA_PASS_123<br>  }<br>  virtual_ipaddress {<br>    192.168.252.150<br>  }<br>  track_script {<br>    chk_haproxy<br>  }<br>}</pre><p><strong>Backup Load Balancer (132-ci server) üçün </strong><strong>/etc/keepalived/keepalived.conf:</strong></p><pre>vrrp_script chk_haproxy {<br>  script &quot;killall -0 haproxy&quot;<br>  interval 2<br>  weight 2<br>}<br><br>vrrp_instance VI_1 {<br>  state BACKUP<br>  interface ens33<br>  virtual_router_id 51<br>  priority 90<br>  advert_int 1<br>  authentication {<br>    auth_type PASS<br>    auth_pass HA_PASS_123<br>  }<br>  virtual_ipaddress {<br>    192.168.252.150<br>  }<br>  track_script {<br>    chk_haproxy<br>  }<br>}</pre><p>Servisləri aktivləşdiririk: sudo systemctl enable --now keepalived</p><h3>Addım 4: HAProxy Monitorinq Paneli və “Gözlənilən” Xətalar</h3><p>Hər şey qurulduqdan sonra brauzerdə http://192.168.252.150:8404/stats ünvanına daxil olaraq HAProxy panelini izləyə bilərik.</p><p>Paneli ilk dəfə açanda qırmızı rəngdə DOWN statusu görə bilərsiniz. Yeni başlayanlar bunu xəta kimi qəbul edir, lakin <strong>bu, qurduğumuz məntiqin tamamilə düzgün işlədiyinin sübutudur!</strong></p><p>Bunun səbəbi aşağıdakı kimidir:</p><ol><li><strong>be_pg_rw (Yazma Backend-i):</strong> HAProxy hər 3 serverə “Sən Master-sənmi?” (/master) sorğusunu göndərir. Yalnız əsas server (Leader) müsbət cavab verir və yaşıl (UP) olur. Replikalar bu sorğuya rədd cavabı verdiyi üçün qırmızı (DOWN) görünür. Beləliklə, yazma əməliyyatları səhvən replikalara getmir.</li><li><strong>be_pg_ro (Oxuma Backend-i):</strong> HAProxy bu dəfə “Sən Replica-sanmı?” (/replica) sorğusunu verir. Təbii olaraq yalnız 2 Replica serveri yaşıl (UP) olur, Master isə qırmızı (DOWN) olaraq siyahıdan kənarlaşdırılır. Beləliklə, oxuma (SELECT) yükü yalnız Replikalar arasında balanslaşdırılır.</li></ol><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*9G7MmwDuuYXFjwQncfMFYw.jpeg" /><figcaption>HAProxy monitoring</figcaption></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=c8246a693d96" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[️ İntensiv UPDATE-lər zamanı hansı baza daha güclüdür? — Oracle vs PostgreSQL]]></title>
            <link>https://medium.com/@ilkhinabbasov/%EF%B8%8F-i%CC%87ntensiv-update-l%C9%99r-zaman%C4%B1-hans%C4%B1-baza-daha-g%C3%BCcl%C3%BCd%C3%BCr-oracle-vs-postgresql-1a82cc5c212d?source=rss-c14b356730db------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/1a82cc5c212d</guid>
            <category><![CDATA[oracle-database]]></category>
            <category><![CDATA[postgresql-database]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ilkhinabbasov]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 26 May 2026 05:47:17 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-05-26T05:47:17.205Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*W9AeiRJrSPHpsiEuMRId3Q.png" /><figcaption>Oracle UNDO vs PostgreSQL Append-Only</figcaption></figure><p>🎛️ <strong>High-throughput OLTP</strong> sistemlərdə saniyədə minlərlə tranzaksiya (TPS) icra olunduqda, verilənlər bazasının daxili memarlığı performansı birbaşa müəyyən edir.</p><p>Developer-lar üçün UPDATE sadəcə bir sətirlik sorğudan ibarət olsa da, bir <strong>DBA</strong> və ya <strong>Sistem Memarı</strong> üçün bu əməliyyat yaddaş, disk və indeks səviyyəsində mürəkkəb bir resurs idarəçiliyidir.</p><p>Söhbət yüksək tezlikli yenilənmələrdən gedirsə, enterprise mühitlərin sarsılmaz mexanizmi <strong>Oracle</strong> ilə açıq kodlu dünyanın lideri <strong>PostgreSQL</strong> tamamilə fərqli yanaşmalar nümayiş etdirir.</p><p>Bu məqalədə hər iki sistemin pərdəarxasını — <strong>Oracle-ın UNDO seqmentləri ilə PostgreSQL-in Tuple (Append-Only) memarlığını</strong> texniki aspektlərdən müqayisə edirik.</p><p>⚙️ Gəlin, bu iki fərqli yanaşmanın daxili iş prinsiplərinə birlikdə nəzər salaq…</p><h3>🏛️ 1. Oracle Memarlığı: In-Place Update və Undo Konsepti</h3><p>Oracle Database, MVCC (Multiversion Concurrency Control) tələblərini yerinə yetirmək üçün <strong>“In-Place Update” (Yerində Yeniləmə)</strong> və <strong>Undo Tablespace</strong> mexanizmindən istifadə edir.</p><h4>Texniki İş Mexanizmi:</h4><ol><li>Oracle verilənləri diskdə bloklar (adətən 8KB) daxilində saxlayır.</li><li>Bir sətir (row) yeniləndə (UPDATE), Oracle birbaşa həmin sətirin yerləşdiyi data blokuna gedir və dəyişikliyi <strong>köhnə məlumatın üzərinə yazaraq</strong> (in-place) icra edir.</li><li>Sətirin dəyişdirilmədən əvvəlki köhnə versiyası (snapshot) isə xüsusi bir sahəyə — <strong>Undo Tablespace</strong>-ə göndərilir.</li></ol><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*lBBRaev8hsaR4_wQvUQRKg.png" /><figcaption>Oracle MVCC yanaşması: Database Block (In-Place Update) və Undo Segmentləri arası əlaqə.</figcaption></figure><h4>İndekslərə Təsiri və Üstünlükləri:</h4><ul><li><strong>Sabit ROWID:</strong> Oracle-da hər bir sətirin unikal və dəyişməz fiziki ünvanı olur, buna <strong>ROWID</strong> deyilir. Sətir yerində yeniləndiyi üçün onun ROWID-i dəyişmir.</li><li><strong>Write Amplification Yoxdur:</strong> Əgər sətirdə yenilədiyiniz sütun hər hansı bir indeksin tərkib hissəsi deyilsə, Oracle cədvəldəki digər 10–15 fərqli indeksin heç birinə <strong>toxunmur</strong>. Bu, diskin gərəksiz yerə yüklənməsinin (Write Amplification) qarşısını alır.</li><li><strong>Məlumatın Kompaktlığı:</strong> Data blokları hər zaman təmiz və kompakt qalır, çünki eyni cədvəlin içində sətirlərin köhnə “ölü” versiyaları yığılıb qalmır.</li></ul><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*0a9NmSAztdjZZB9KMbpu2A.png" /><figcaption>Stable ROWID and zero write amplification</figcaption></figure><h4>Zəif Tərəfi (ORA-01555 Kabusu):</h4><p>Əgər sistemdə çox uzun sürən (məsələn, 2 saatlıq bir analitik hesabat) SELECT sorğusu varsa və eyni zamanda intensiv UPDATE-lər gedirsə, Oracle uzun sürən sorğu üçün datanın köhnə versiyasını Undo-dan oxumağa çalışır. Əgər intensiv yüklərdən dolayı Undo dolub öz üzərinə yenidən yazarsa (overwrite), hesabatınız yarıda kəsiləcək və məşhur ORA-01555: snapshot too old xətasını alacaqsınız.</p><h3>🐘 2. PostgreSQL Memarlığı: Append-Only və HOT Optimizasiyası</h3><p>PostgreSQL tamamilə fərqli bir fəlsəfə üzərində qurulub. O, MVCC-ni təmin etmək üçün <strong>“Append-Only” (Row Versioning)</strong> yanaşmasını seçib.</p><h4>Texniki İş Mexanizmi:</h4><ol><li>PostgreSQL-də bir sətir yenilənəndə mövcud olan sətir fiziki olaraq dəyişdirilmir.</li><li>Mövcud sətir sadəcə olaraq arxa fonda <strong>“Dead Tuple” (Ölü sətir)</strong> olaraq işarələnir (XMAX dəyəri qeyd olunur).</li><li>Eyni cədvəlin (Heap) içində, boş olan hər hansı bir yerə sətirin tamamilə yeni bir versiyası — <strong>“Live Tuple”</strong> yazılır (yeni XMIN dəyəri ilə).</li></ol><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*mcgu1qtxGuxW2YKbw545tw.png" /><figcaption>PostgreSQL MVCC Mechanics</figcaption></figure><h4>Böyük Problem: Write Amplification və Index Bloat</h4><p>PostgreSQL-də yeni sətir versiyası yaradıldığı üçün onun fiziki ünvanı, yəni <strong>CTID</strong>-i dəyişir. Sətirin fiziki yeri dəyişdiyi üçün normalda cədvəldə olan <strong>bütün indekslər</strong> (hətta yenilənən sütunla heç bir əlaqəsi olmayanlar belə) silinib yeni CTID-ə işarə etmək üçün yenidən yazılmalıdır.</p><blockquote><em>Bu, intensiv </em><em>UPDATE gedən cədvəllərdə diskin sürətlə dolmasına, indekslərin şişməsinə (</em><em>Index Bloat) və I/O fəlakətinə gətirib çıxarır.</em></blockquote><h4>Xilaskar Mexanizm: HOT (Heap-Only Tuples)</h4><p>PostgreSQL tərtibatçıları bu problemi həll etmək üçün <strong>HOT</strong> optimizasiyasını mühəndislik aləminə təqdim etdilər.</p><p>Əgər bir UPDATE əməliyyatı zamanı aşağıdakı <strong>iki şərt</strong> eyni anda ödənirsə:</p><ol><li><strong>İndekssiz Sütun:</strong> Yenilənən sütun cədvəldəki heç bir indeksin tərkibində yoxdursa.</li><li><strong>Səhifədə Boş Yer (Page Space):</strong> Yeni sətir versiyası köhnə sətirlə eyni 8KB-lıq data səhifəsinin (Page) daxilinə sığırsa.</li></ol><p>PostgreSQL indekslərə qətiyyən toxunmur! İndeks hələ də köhnə sətirə (root tuple) işarə edir. Köhnə sətir isə öz daxilində yeni sətirə doğru bir göstərici (pointer) yaradır. Sistem sorğunu zəncirvari şəkildə oxuyur. Sonradan arxa fonda işləyən mini-təmizlik (Pruning) və ya <strong>Autovacuum</strong> köhnə sətiri tamamilə silir və indeksi birbaşa yeni sətirə bağlayır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*3kiN7eSHOKeqjbYFiei30g.png" /><figcaption>PostgreSQL HOT Optimizasiyası: İndeks Şişməsinin Həlli</figcaption></figure><blockquote><em>📊 </em><strong><em>Eyni Parametr, Fərqli Fəlsəfə: Oracle PCTFREE və PostgreSQL FILLFACTOR</em></strong></blockquote><p>Hər iki bazada bu mexanizmləri idarə etmək üçün DBA parametrləri mövcuddur, lakin məqsədləri fərqlidir:</p><ul><li><strong>Oracle </strong><strong>PCTFREE:</strong> Defolt olaraq 10% saxlanılır. Məqsəd, sətirin daxilindəki bir sütun (məsələn, VARCHAR2) böyüyərsə, sətirin həmin blokun içinə sığmasını təmin etmək və <strong>Row Chaining/Migration</strong>-ın qarşısını almaqdır.</li><li><strong>PostgreSQL </strong><strong>FILLFACTOR:</strong> Defolt olaraq 100-dür (yəni səhifə tam dolana qədər yazılır). Amma intensiv UPDATE olan cədvəllərdə bu parametr <strong>80 və ya 70-ə</strong> endirilməlidir. Məqsəd, hər səhifədə bilərəkdən 20-30% boş yer saxlamaqdır ki, UPDATE zamanı yeni sətir eyni səhifəyə yazılıb <strong>HOT optimizasiyasını aktivləşdirə bilsin</strong>. Eğer yer olmasa, HOT pozulur və indeks fəlakəti başlayır.</li></ul><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*RIA3EYcBakz96BCFbtnqtA.png" /><figcaption><strong>Oracle </strong><strong>PCTFREE and PostgreSQL </strong><strong>FILLFACTOR</strong></figcaption></figure><h4>🏆 Qərar:</h4><ol><li><strong>Oracle, “Nəzarətsiz və Kobud” gücdə qalibdir:</strong> Əgər verilənlər bazası arxitekturasını dərindən bilməyən bir developer komandanız varsa, plansız şəkildə hər sütuna indeks qoyublar və davamlı xaotik UPDATE-lər edirlərsə, <strong>Oracle daha güclüdür</strong>. Oracle sabit ROWID mexanizmi ilə mühəndislik səhvlərini sığortalayır və hər şəraitdə proqnozlaşdırıla bilən, stabil bir performans təqdim edir.</li><li><strong>PostgreSQL, “Düzgün və Tüninq olunmuş” mühəndislikdə qalibdir:</strong> Əgər cədvəlləriniz dizayn olunarkən FILLFACTOR parametrləri düzgün seçilibsə, gərəksiz indekslərdən qaçınılıbsa və Autovacuum düzgün konfiqurasiya edilibsə, <strong>PostgreSQL daha güclüdür</strong>. Çünki Postgres Undo yazmaq üçün əlavə resurs xərcləmir, birbaşa ardıcıl (sequential) olaraq yaddaşa/diskə yazır və HOT sayəsində indeks yükünü sıfıra endirir.</li></ol><p><strong>Xülasə olaraq:</strong> Oracle sizi arxadan qoruyan ağır, stabil bir zirehli maşındırsa; PostgreSQL sazlanmağı və peşəkar idarəetməni fəda edərək sürət rekordları qıran idman bolididir. Səhv tüninq olunmuş Postgres intensiv UPDATE altında əziləcək, lakin doğru idarə olunan Postgres möcüzələr yaradacaqdır.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=1a82cc5c212d" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[ PostgreSQL-də Subtransaction Overflow: Gizli Performans Fəlakəti]]></title>
            <link>https://medium.com/@ilkhinabbasov/postgresql-d%C9%99-subtransaction-overflow-gizli-performans-f%C9%99lak%C9%99ti-dea0285bc004?source=rss-c14b356730db------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/dea0285bc004</guid>
            <category><![CDATA[postgresql-database]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ilkhinabbasov]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 18 May 2026 13:22:35 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-05-18T13:22:35.881Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>🚀 <strong>PostgreSQL-də Subtransaction Overflow: Gizli Performans Fəlakəti</strong></p><p>Hər şey tətbiqinizdəki (Application) sadə bir try/catch bloku və ya ORM-in avtomatik yaratdığı SAVEPOINT ilə başlayır. Kod daxilində hər şey mükəmməl görünür: &quot;Xəta baş versə, bütün tranzaksiyanı ləğv etməyim, sadəcə bu nöqtəyə geri qayıdım (Rollback).&quot;</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*LCmzHJc1UPo2aB7DMD2SJg.jpeg" /><figcaption>PostgreSQL-də Alt Tranzaksiyalar (Subtransactions) və Savepoint Mexanizmi</figcaption></figure><p>Bəs bu addımın yüksək trafikli (high-throughput) bir mühitdə PostgreSQL-i tamamilə iflic edə biləcəyini bilirdinizmi? 🤔</p><h3>📉 Pərdəarxasında Nə Baş Verir? (64 Limiti)</h3><p>PostgreSQL hər bir bağlantı (session) üçün RAM-da maksimum <strong>64 aktiv alt-tranzaksiya (subxact)</strong> ID-si saxlaya bilir. Əgər bir ana tranzaksiya daxilində (məsələn, böyük bir loop içində) bu rəqəm 64-ü keçərsə, sistem <strong>&quot;Subxact Overflow&quot;</strong> vəziyyətinə düşür.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*gdL5mAaP9rrG2LstlTjB-g.png" /><figcaption>PostgreSQL Subtransactions &amp; Savepoints İyerarxiyası</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*hZEAmSKMTrPdZ4jM1uzn9Q.png" /><figcaption>1. Cari SLRU Vəziyyətini və Daşmaları Yoxlamaq Üçün SQL</figcaption></figure><p>Bu sorğu sizə Subtrans keşində nə qədər oxunma və yazılma olduğunu, <br>ən əsası isə diskdən oxunma sayını (blks_read) göstərir.</p><pre>SELECT name, blks_zeroed, blks_hit, <br>blks_read, blks_written, <br>ROUND(100.0 * blks_hit / NULLIF(blks_hit + blks_read, 0), 2) AS hit_ratio <br>FROM pg_stat_slru WHERE name = &#39;subtransaction&#39;;</pre><h3>PostgreSQL-də Subtranzaksiya Böhranı 🚨</h3><p><strong>1.Diskə Sızma (Overflow):</strong> Çox sayda daxili tranzaksiya (SAVEPOINT) yarandıqda, PostgreSQL məlumatları RAM-a sığışdıra bilmir və diskə (pg_subtrans) yazır.</p><p><strong>2. Kütləvi Tıxac:</strong> Diskə yazılma baş verdiyi andan etibarən, bazadakı <strong>bütün</strong> sorğular (hətta ən sadə SELECT-lər belə) yoxlama aparmaq üçün RAM-a deyil, diskdəki bu kiçik fayllara müraciət etməli olur.</p><p><strong>3. Resurs Kilidlənməsi (100% CPU):</strong> Hər kəs eyni anda diskə yükləndiyi üçün daxili kilidlər (LWLock) yaranır. Prosessor (CPU) bu kilidlərin açılmasını gözləyərkən maksimum güclə (100%) yüklənir.</p><p><strong>4. Nəticə:</strong> Bazada ağır bir sorğu olmasa belə, sistem tamamilə donur və tətbiqlər bazaya qoşula bilmədiyi üçün <strong>Connection Timeout</strong> xətaları verir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*gHhb1jJgZSr7se__Htcxag.jpeg" /></figure><h3>🛠 Subtranzaksiya Böhranından Qorunma Yolları</h3><ul><li>📜 <strong>1. </strong><strong>SAVEPOINT İstifadəsinə Nəzarət Etmək:</strong> Kod bazasında (xüsusilə loop daxilində) lazımsız SAVEPOINT yaradılmasının qarşısını almaq. Hər bir SAVEPOINT yeni bir subtranzaksiya deməkdir.</li><li>ORM Keşlənməsini Tənzimləmək: Dünyada ən çox yayılmış ORM-lərdən olan <em>Hibernate</em> və ya <em>Entity Framework</em> kimi alətlərin daxili nested tranzaksiya sazlamalarını yoxlamaq (məsələn, hər try-catch blokunda avtomatik savepoint atmamaq).</li><li>🔄 <strong>Batch Əməliyyatlarını Parçalamaq:</strong> Milyonlarla sətri tək bir ana tranzaksiya və minlərlə subtranzaksiya ilə işləmək əvəzinə, datanı daha kiçik paketlərə (chunks) bölərək icra etmək.</li><li>📊 <strong>pg_stat_slru İlə Monitorinq:</strong> pg_stat_slru sistem görünüşündən (view) istifadə edərək subtrans keşindəki blks_read (diskdən oxunma) və blks_hit (RAM-dan oxunma) nisbətlərini davamlı izləmək.</li></ul><h3>Bu sorğu sizə nə verəcək?</h3><ul><li><strong>pid:</strong> Kilidlənməyə səbəb olan və ya ondan əziyyət çəkən konkret prosesin ID-si (bunu pg_terminate_backend(pid) ilə dayandırmaq olar).</li><li><strong>query:</strong> Tıxanmaya səbəb olan konkret SQL sorğusu.</li><li><strong>query_duration:</strong> Sorğunun nə qədər vaxtdır aktiv olduğu.</li></ul><pre>SELECT <br>    datname AS database_name,<br>    usename AS username,<br>    pid,<br>    state,<br>    backend_type,<br>    wait_event_type,<br>    wait_event,<br>    query,<br>    age(clock_timestamp(), query_start) AS query_duration<br>FROM <br>    pg_stat_activity <br>WHERE <br>    wait_event IS NOT NULL <br>    AND wait_event IN (&#39;SubtransSLRULock&#39;, &#39;SubtransBufferLock&#39;)<br>ORDER BY <br>    query_duration DESC;</pre><ul><li>🚀 <strong>PostgreSQL Versiyasını Yeniləmək:</strong> Əgər hələ də köhnə versiyalardasınızsa, PostgreSQL 17+ versiyalarına keçid etmək. Bu versiyalarda SLRU keş kilidlənmələri (SubtransSLRULock) üzərində ciddi performans təkmilləşdirmələri edilib.</li></ul><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=dea0285bc004" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[️ Oracle-dan PostgreSQL Verilənlər Bazasına DBLINK Yaradılması ]]></title>
            <link>https://medium.com/@ilkhinabbasov/%EF%B8%8F-oracle-dan-postgresql-veril%C9%99nl%C9%99r-bazas%C4%B1na-dblink-yarad%C4%B1lmas%C4%B1-fa5c1d4ebfa8?source=rss-c14b356730db------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/fa5c1d4ebfa8</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Ilkhinabbasov]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 21 Jan 2026 13:06:22 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-01-21T13:06:22.243Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><strong>Salam, bugünkü yazımda Oracle-dan PostgreSQL verilənlər bazasına DBLINK-in necə qurulduğunu sizinlə paylaşacağam </strong>✍️🔗</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/654/1*j68cCk-Dmu6eiEuEglMafg.jpeg" /><figcaption>Database link</figcaption></figure><h3>PostgreSQL 18.1 db olan server — 🌐192.168.137.239</h3><h3>Oracle 19c db olan server —🌐 172.21.119.78</h3><p>🐘⚙ ️PostgreSQL tərəfində görüləcək işlər :</p><ol><li>Database link dblinkuser adlı user-i yaradıb lazım olan access-ləri veririk</li></ol><pre>psql# create user dblinkuser encrypted password &#39;postgres&#39;;<br>psql# grant usage on schema &quot;coffeeshop_baku&quot; to dblinkuser;<br>psql# grant select on &quot;coffeeshop_baku&quot;.big_data_table to dblinkuser;</pre><p>2. pg_hba.conf faylımıza dblinkuser istifadəçisi ilə bağlantı yarada bilmək üçün lazımi məlumatları əlavə edirik.</p><p>sudo nano /etc/postgresql/18/main/pg_hba.conf</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*t0siNVdFmLSjHshArqXGvA.png" /></figure><pre>sudo systemctl restart postgresql<br></pre><p>📋🔴 Oracle 19c tərəfində görüləcək işlər :</p><ol><li>postgresql-odbc paketi qururuq.</li></ol><pre># PostgreSQL ODBC driver (psqlODBC) yükləyirik<br><br>sudo dnf install -y postgresql-odbc</pre><p>2. Quraşdırma başa çatdıqdan sonra formalaşan odbc.ini faylında tələb olunan məlumatları qeyd edirik .</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/739/1*InLQm3RBTwjQaSUFHwb3Yg.png" /></figure><p>3. Yaradılan initpostgres.ora faylına lazımi məlumatları daxil edirik.</p><pre>sudo nano /u01/app/oracle/product/19.0.0/dbhome_1/hs/admin/initpostgres.ora</pre><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*h8myKLTN7yDB4KMAsGNnxQ.png" /></figure><p>4. tnsnames.ora faylına PostgreSQL üçün TNS qeydi əlavə edirik.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*jhuy2tGB0c920e1Stfh_rw.png" /></figure><p><strong>5. Listener faylına aşağıdakı məlumatları əlavə edirik və daha sonra listener-i yenidən başladırıq (restart edirik).</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*yQkIS-QcD1dofdLgQ555rQ.png" /></figure><pre>sudo systemctl restart postgresql</pre><p>🔄🔗Database link yaradırıq</p><p>Oracle 19c də database link yaradırıq</p><pre>CREATE DATABASE LINK postgres CONNECT TO &quot;dblinkuser&quot; IDENTIFIED BY &#39;postgres&#39; USING &#39;postgres&#39;;</pre><p>Konfiqurasiya Parametrlərini Test Edirik</p><p>Postgresql 18.1 də dblink test etmək üçün query atırıq bazaya</p><pre>select * from &quot;coffeeshopbaku&quot;.&quot;big_data_table&quot;@postgres ;</pre><p><a href="https://www.linkedin.com/search/results/all/?keywords=%23postgresql&amp;origin=HASH_TAG_FROM_FEED">#postgresql</a> <a href="https://www.linkedin.com/search/results/all/?keywords=%23dblink&amp;origin=HASH_TAG_FROM_FEED">#dblink</a> <a href="https://www.linkedin.com/search/results/all/?keywords=%23oracletopostgres&amp;origin=HASH_TAG_FROM_FEED">#oracletopostgres</a> <a href="https://www.linkedin.com/search/results/all/?keywords=%23postgres&amp;origin=HASH_TAG_FROM_FEED">#postgres</a> #rman #pgbackrest #backup #databaselink</p><p>✨📘 Ümid edirəm ki, bu yazı sizin üçün faydalı oldu. Əgər maraqlandığınız suallar olarsa, LinkedIn hesabım vasitəsilə mənimlə əlaqə saxlaya bilərsiniz. Növbəti yazılarımda görüşmək ümidi ilə 🙂</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=fa5c1d4ebfa8" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[⚡ PostgreSQL-in Modulyar Dizaynı vs Oracle-ın Qapalı Ekosistemi]]></title>
            <link>https://medium.com/@ilkhinabbasov/postgresql-in-modulyar-dizayn%C4%B1-vs-oracle-%C4%B1n-qapal%C4%B1-ekosistemi-1610997ed974?source=rss-c14b356730db------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/1610997ed974</guid>
            <category><![CDATA[oracle-and-postgresql]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ilkhinabbasov]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 21 Nov 2025 09:00:24 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-11-21T09:00:24.060Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>🏗️ PostgreSQL-in Genişlənə Bilən Arxitekturası:</h3><h3>Niyə bu qədər güclüdür və Oracle-dan hansı əsas məqamlarda öndədir?</h3><p>İnfrastruktur və məlumat bazası memarlığında bir reallıq var: <strong>şirkətlərin tələbləri sürətlə dəyişir</strong>, amma ənənəvi sistemlər həmin dəyişikliklərə eyni çevikliklə cavab verə bilmir.<br> Bu kontekstdə PostgreSQL-in ən böyük güclərindən biri — <strong>genişlənə bilən arxitekturası (extensibility)</strong> — onu həqiqətən fərqləndirir.</p><p>Bu gün PostgreSQL yalnız bir “database engine” deyil, həm də bir <strong>platforma</strong> rolunu oynayır.</p><p>Aşağıda PostgreSQL-in extensibility mexanizmini Oracle ilə müqayisədə geniş şərh etmişəm 👇</p><h3>🔶 1. Açıq Memarlıq: “Hər şey modul şəkildədir”</h3><h3>PostgreSQL</h3><p>PostgreSQL-in daxili modulyar dizaynı imkan verir ki, siz bazaya yeni komponentlər əlavə edəsiniz:</p><ul><li>Yeni <strong>data type</strong></li><li>Yeni <strong>index type</strong></li><li>Yeni <strong>function language</strong></li><li>Yeni <strong>operator</strong></li><li>Yeni <strong>aggregate</strong></li><li>Yeni <strong>access method</strong></li><li>Yeni <strong>optimizer rules</strong></li><li>Hətta yeni <strong>storage engine</strong></li></ul><p>Məhz buna görə Postgres-də artıq yüzlərlə uzantı (extension) var:</p><ul><li>PostGIS (GIS üçün qızıl standart)</li><li>TimescaleDB (time-series)</li><li>Citus (distributed horizontal scale-out)</li><li>pgvector (AI index)</li><li>plv8 (JavaScript engine)</li><li>rum, bloom indexlər və s.</li></ul><h3>Oracle 🧠</h3><p>Oracle qapalı memarlığa malikdir. Bazanı “özünüzə uyğunlaşdırmaq” qorunur — yalnız Oracle-ın təqdim etdiyi paketlərdən, modullardan və PL/SQL-dən istifadə edə bilərsiniz.<br> Yeni storage engine, yeni index metodu, yeni operator sinfi YARATMAQ praktiki olaraq mümkünsüzdür.</p><p><strong>Nəticə:</strong> Oracle “güclü, amma qapalı”, PostgreSQL isə “dinamik və açıq ekosistem”dir.</p><h3>🔶 2. Yeni Məlumat Tipləri Yaradıla BİLİR</h3><h3>PostgreSQL</h3><p>Əgər şirkətinizdə xüsusi domain var (məsələn, bank kartı nömrələri, IBAN, ISO kodlu structured type, JSON transformasiya, AI vektorları), PostgreSQL-də bunu <em>native type</em> kimi yarada bilərsiniz.</p><p>Real nümunələr:</p><ul><li>CREATE TYPE iban AS (...)</li><li>CREATE TYPE embedding VECTOR(1536); (pgvector)</li><li>CREATE DOMAIN email AS TEXT CHECK(...)</li></ul><p>Bu tiplər bütün sistem tərəfindən dəstəklənir:</p><ul><li>index</li><li>operator</li><li>validation</li><li>SQL funksiyalar</li></ul><h3>Oracle 🧠</h3><p>Oracle yalnız əvvəlcədən müəyyən edilmiş data type-ları dəstəkləyir.<br> Yeni type yaratmaq mümkündür, amma bu <strong>true type</strong> deyil — sadəcə PL/SQL obyektidir. Heç bir optimizer integration yoxdur.</p><h3>🔶 3. Indexing Mühərriki Tam Açıqdır</h3><h3>PostgreSQL</h3><p>Postgres-də index altyapısı <strong>plug-in model</strong>dir.<br> İstəsəniz öz index engine-inizi belə yaza bilərsiniz.</p><p>Var olanlar:</p><ul><li>B-tree</li><li>Hash</li><li>GIN</li><li>GiST</li><li>BRIN</li><li>RUM</li><li>Bloom</li><li>SP-GiST</li><li>Vector indexlər</li></ul><p>Bu, şirkətlərə real üstünlük verir:</p><ul><li>NLP / AI üçün vektor indekslər</li><li>geo-spatial üçün R-tree (PostGIS)</li><li>full-text üçün GIN/GiST</li></ul><h3>Oracle 🧠</h3><p>Oracle yalnız öz daxili index engine-lərini verir:</p><ul><li>B-tree</li><li>Bitmap</li><li>Function-based Index</li><li>Domain Index (amma çox məhdud, plugin-level dəstəyi yoxdur)</li></ul><p><strong>Nəticə:</strong> Postgres index ekosistemi daha zəngindir və genişlənə bilir.</p><h3>🔶 4. Server-Side Funksiyalar üçün çoxsaylı dillər</h3><h3>PostgreSQL</h3><p>Funksiyaları bir çox dillə yazmaq mümkündür:</p><ul><li>PL/pgSQL</li><li>PL/Python</li><li>PL/Perl</li><li>PL/Java</li><li>PL/V8 (JavaScript)</li><li>C (native high performance)</li></ul><p>Bu, Postgres-i faktiki olaraq <strong>server-side application engine</strong>-ə çevirir.</p><h3>Oracle 🧠</h3><p>Oracle yalnız PL/SQL və Java Stored Procedures dəstəkləyir.</p><p><strong>Nəticə:</strong> PostgreSQL memarlığı daha geniş tətbiq sahəsi verir.</p><h3>🔶 5. Extension Ekosistemi Oracle-dan Açıq şəkildə üstündür</h3><p>PostgreSQL-in marketplace-i yoxdur — çünki O <strong>tam açıq ekosistemdir</strong>.<br> İstədiyiniz extension-u GitHub-da yazıb baza ilə inteqrasiya edə bilərsiniz.</p><p>Real dünyada ən çox istifadə olunan uzantılar:</p><ul><li><strong>PostGIS</strong> — dünya üzrə GIS-də #1</li><li><strong>pgvector</strong> — AI/ML vektor bazası</li><li><strong>TimescaleDB</strong> — time-series üçün ən güclü layer</li><li><strong>Citus</strong> — distributed PostgreSQL</li></ul><p>Oracle-də isə belə bir açıq ekosistem yoxdur. Bütün genişlənmə Oracle tərəfindən idarə olunur, üçüncü tərəfin iştirakı minimaldır.</p><h3>🔶 6. Access Methods — PostgreSQL-in “gizli super gücü”</h3><p>Oracle-də tamamilə mövcud olmayan bir anlayış.</p><h3>PostgreSQL</h3><p>Siz yeni <strong>Access Method</strong> yarada bilərsiniz:</p><ul><li>yeni index engine</li><li>yeni table storage formatı</li><li>yeni caching mexanizmi</li><li>yeni optimizer path</li></ul><p>Bu, PostgreSQL-in MongoDB, Redis, Elastic, Vector DB kimi funksionallıqları özünə daxil etməsinə imkan verir.</p><h3>Oracle 🧠</h3><p>Access method məntiqi qapalıdır və dəyişdirilə bilməz.</p><h3>🔶 7. AI, Big Data, Time-Series və GIS-də PostgreSQL-in üstünlüyü</h3><p>Bu sahələr extensibility olmadan mümkün deyil.</p><ul><li><strong>AI</strong>: pgvector, pgml</li><li><strong>Big Data</strong>: Apache Arrow, Foreign Data Wrapper-lar</li><li><strong>Time-Series</strong>: TimescaleDB</li><li><strong>GIS</strong>: PostGIS</li></ul><p>Oracle-də bu səviyyədə inteqrasiya yoxdur və bütün funksionallıq Oracle tərəfindən təmin edilməlidir (çox vaxt mülkiyyətlidir və məhduddur).</p><h3>🔶 8. Niyə böyük şirkətlər PostgreSQL-ə keçir?</h3><p>Genişlənə bilən arxitektura aşağıdakı üstünlükləri verir:</p><h3>✔ Daha ucuz miqrasiya</h3><p>Custom type, custom index, custom function → biznesə uyğunlaşdırma asandır.</p><h3>✔ Vendor lock-in yoxdur</h3><p>Oracle ilə fərq: Postgres-dən könüllü çıxış hər zaman mümkündür.</p><h3>✔ Performans və adaptasiya şirkətin öz əlindədir</h3><p>Optimizer hook-ları, index level tuning, custom extensions → performans sıçrayışı yaradır.</p><h3>✔ AI, Geospatial, Analytics integrasiya üçün ən fleksibil platformadır</h3><h3>🔶 Nəticə</h3><p><strong>PostgreSQL</strong> — sadəcə pulsuz alternativ deyil.<br> Bu gün o, <strong>modul arxitekturası</strong>, <strong>extension ekosistemi</strong> və <strong>açıq dizaynı</strong> ilə modern məlumat bazası dünyasında tam yeni bir sinif formalaşdırır.</p><p><strong>Oracle güclüdür, amma qapalıdır. PostgreSQL isə güclüdür və açıqdır.</strong><br> Bu, infrastrukturun gələcəyi üçün çox ciddi fərqdir.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=1610997ed974" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[ Oracle Database 19c Installation On Oracle Linux 8 (OL8)]]></title>
            <link>https://medium.com/@ilkhinabbasov/oracle-database-19c-installation-on-oracle-linux-8-ol8-c7c64cc75c91?source=rss-c14b356730db------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/c7c64cc75c91</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Ilkhinabbasov]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 07 Sep 2025 07:48:37 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-09-07T07:49:50.442Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/788/1*Y3a-ZXG0Bpja7bhZ5Ifc4g.png" /></figure><h3>Hosts File</h3><p>The “/etc/hosts” file must contain a fully qualified name for the server.</p><pre>&lt;IP-address&gt;  &lt;fully-qualified-machine-name&gt;  &lt;machine-name&gt;</pre><p>For example.</p><pre>127.0.0.1       localhost localhost.localdomain localhost4 localhost4.localdomain4<br>192.168.56.107  ol8-19.localdomain  ol8-19</pre><p>Set the correct hostname in the “/etc/hostname” file.</p><pre>ol8-19.localdomain</pre><h3>Oracle Installation Prerequisites</h3><p>Perform either the Automatic Setup or the Manual Setup to complete the basic prerequisites. The Additional Setup is required for all installations.</p><h3>Automatic Setup</h3><p>If you plan to use the “oracle-database-preinstall-19c” package to perform all your prerequisite setup, issue the following command.</p><pre># dnf install -y oracle-database-preinstall-19c</pre><p>It is probably worth doing a full update as well, but this is not strictly speaking necessary.</p><pre># dnf update -y</pre><p>It’s worth running the all the DNF commands listed in the manual setup section. Depending on the OS package groups you have selected, some additional packages might also be needed.</p><p>If you are using RHEL8 or CentOS8, you can pick up the RPM from the OL8 repository and install it. It will pull the dependencies from your normal repositories.</p><pre>curl -o oracle-database-preinstall-19c-1.0-2.el8.x86_64.rpm https://yum.oracle.com/repo/OracleLinux/OL8/appstream/x86_64/getPackage/oracle-database-preinstall-19c-1.0-2.el8.x86_64.rpm</pre><pre>dnf -y localinstall oracle-database-preinstall-19c-1.0-2.el8.x86_64.rpm</pre><h3>Manual Setup</h3><p>If you have not used the “oracle-database-preinstall-19c” package to perform all prerequisites, you will need to manually perform the following setup tasks.</p><p>Add the following lines to the “/etc/sysctl.conf” file, or in a file called “/etc/sysctl.d/98-oracle.conf”.</p><pre>fs.file-max = 6815744<br>kernel.sem = 250 32000 100 128<br>kernel.shmmni = 4096<br>kernel.shmall = 1073741824<br>kernel.shmmax = 4398046511104<br>kernel.panic_on_oops = 1<br>net.core.rmem_default = 262144<br>net.core.rmem_max = 4194304<br>net.core.wmem_default = 262144<br>net.core.wmem_max = 1048576<br>net.ipv4.conf.all.rp_filter = 2<br>net.ipv4.conf.default.rp_filter = 2<br>fs.aio-max-nr = 1048576<br>net.ipv4.ip_local_port_range = 9000 65500</pre><p>Run one of the following commands to change the current kernel parameters, depending on which file you edited.</p><pre>/sbin/sysctl -p<br># Or<br>/sbin/sysctl -p /etc/sysctl.d/98-oracle.conf</pre><p>Add the following lines to a file called “/etc/security/limits.d/oracle-database-preinstall-19c.conf” file.</p><pre>oracle   soft   nofile    1024<br>oracle   hard   nofile    65536<br>oracle   soft   nproc    16384<br>oracle   hard   nproc    16384<br>oracle   soft   stack    10240<br>oracle   hard   stack    32768<br>oracle   hard   memlock    134217728<br>oracle   soft   memlock    134217728</pre><p>The following packages are listed as required. Don’t worry if some don’t install. It won’t prevent the installation.</p><pre>dnf install -y bc    <br>dnf install -y binutils<br>#dnf install -y compat-libcap1<br>dnf install -y compat-libstdc++-33<br>#dnf install -y dtrace-modules<br>#dnf install -y dtrace-modules-headers<br>#dnf install -y dtrace-modules-provider-headers<br>#dnf install -y dtrace-utils<br>dnf install -y elfutils-libelf<br>dnf install -y elfutils-libelf-devel<br>dnf install -y fontconfig-devel<br>dnf install -y glibc<br>dnf install -y glibc-devel<br>dnf install -y ksh<br>dnf install -y libaio<br>dnf install -y libaio-devel<br>#dnf install -y libdtrace-ctf-devel<br>dnf install -y libXrender<br>dnf install -y libXrender-devel<br>dnf install -y libX11<br>dnf install -y libXau<br>dnf install -y libXi<br>dnf install -y libXtst<br>dnf install -y libgcc<br>dnf install -y librdmacm-devel<br>dnf install -y libstdc++<br>dnf install -y libstdc++-devel<br>dnf install -y libxcb<br>dnf install -y make<br>dnf install -y net-tools # Clusterware<br>dnf install -y nfs-utils # ACFS<br>dnf install -y python # ACFS<br>dnf install -y python-configshell # ACFS<br>dnf install -y python-rtslib # ACFS<br>dnf install -y python-six # ACFS<br>dnf install -y targetcli # ACFS<br>dnf install -y smartmontools<br>dnf install -y sysstat</pre><pre># Added by me.<br>dnf install -y gcc<br>dnf install -y unixODBC</pre><pre># New for OL8<br>dnf install -y libnsl<br>dnf install -y libnsl.i686<br>dnf install -y libnsl2<br>dnf install -y libnsl2.i686</pre><p>Create the new groups and users.</p><pre>groupadd -g 54321 oinstall<br>groupadd -g 54322 dba<br>groupadd -g 54323 oper <br>#groupadd -g 54324 backupdba<br>#groupadd -g 54325 dgdba<br>#groupadd -g 54326 kmdba<br>#groupadd -g 54327 asmdba<br>#groupadd -g 54328 asmoper<br>#groupadd -g 54329 asmadmin<br>#groupadd -g 54330 racdba</pre><pre>useradd -u 54321 -g oinstall -G dba,oper oracle</pre><p>Uncomment the extra groups you require.</p><h3>Additional Setup</h3><p>Set the password for the “oracle” user.</p><pre>passwd oracle</pre><p>Set secure Linux to permissive by editing the “/etc/selinux/config” file, making sure the SELINUX flag is set as follows.</p><pre>SELINUX=permissive</pre><p>Once the change is complete, restart the server or run the following command.</p><pre># setenforce Permissive</pre><p>If you have the Linux firewall enabled, you will need to disable or configure it, as shown <a href="https://oracle-base.com/articles/linux/linux-firewall-firewalld">here</a>. To disable it, do the following.</p><pre># systemctl stop firewalld<br># systemctl disable firewalld</pre><p>If you are not using Oracle Linux and UEK, you will need to manually <a href="https://oracle-base.com/articles/linux/configuring-huge-pages-for-oracle-on-linux-64#disabling-transparent-hugepages">disable transparent huge pages</a>.</p><p>Create the directories in which the Oracle software will be installed.</p><pre>mkdir -p /u01/app/oracle/product/19.0.0/dbhome_1<br>mkdir -p /u02/oradata<br>chown -R oracle:oinstall /u01 /u02<br>chmod -R 775 /u01 /u02</pre><p>Putting mount points directly under root without mounting separate disks to them is typically a bad idea. It’s done here for simplicity, but for a real installation “/” storage should be reserved for the OS.</p><p>Unless you are working from the console, or using SSH tunnelling, login as root and issue the following command.</p><pre>xhost +&lt;machine-name&gt;</pre><p>The scripts are created using the cat command, with all the &quot;$&quot; characters escaped. If you want to manually create these files, rather than using the cat command, remember to remove the &quot;\&quot; characters before the &quot;$&quot; characters.</p><p>Create a “scripts” directory.</p><pre>mkdir /home/oracle/scripts</pre><p>Create an environment file called “setEnv.sh”. The “$” characters are escaped using “\”. If you are not creating the file with the cat command, you will need to remove the escape characters.</p><pre>cat &gt; /home/oracle/scripts/setEnv.sh &lt;&lt;EOF<br># Oracle Settings<br>export TMP=/tmp<br>export TMPDIR=\$TMP</pre><pre>export ORACLE_HOSTNAME=ol8-19.localdomain<br>export ORACLE_UNQNAME=cdb1<br>export ORACLE_BASE=/u01/app/oracle<br>export ORACLE_HOME=\$ORACLE_BASE/product/19.0.0/dbhome_1<br>export ORA_INVENTORY=/u01/app/oraInventory<br>export ORACLE_SID=cdb1<br>export PDB_NAME=pdb1<br>export DATA_DIR=/u02/oradata</pre><pre>export PATH=/usr/sbin:/usr/local/bin:\$PATH<br>export PATH=\$ORACLE_HOME/bin:\$PATH</pre><pre>export LD_LIBRARY_PATH=\$ORACLE_HOME/lib:/lib:/usr/lib<br>export CLASSPATH=\$ORACLE_HOME/jlib:\$ORACLE_HOME/rdbms/jlib<br>EOF</pre><p>Add a reference to the “setEnv.sh” file at the end of the “/home/oracle/.bash_profile” file.</p><pre>echo &quot;. /home/oracle/scripts/setEnv.sh&quot; &gt;&gt; /home/oracle/.bash_profile</pre><p>Create a “start_all.sh” and “stop_all.sh” script that can be called from a startup/shutdown service. Make sure the ownership and permissions are correct.</p><pre>cat &gt; /home/oracle/scripts/start_all.sh &lt;&lt;EOF<br>#!/bin/bash<br>. /home/oracle/scripts/setEnv.sh</pre><pre>export ORAENV_ASK=NO<br>. oraenv<br>export ORAENV_ASK=YES</pre><pre>dbstart \$ORACLE_HOME<br>EOF<br></pre><pre>cat &gt; /home/oracle/scripts/stop_all.sh &lt;&lt;EOF<br>#!/bin/bash<br>. /home/oracle/scripts/setEnv.sh</pre><pre>export ORAENV_ASK=NO<br>. oraenv<br>export ORAENV_ASK=YES</pre><pre>dbshut \$ORACLE_HOME<br>EOF</pre><pre>chown -R oracle:oinstall /home/oracle/scripts<br>chmod u+x /home/oracle/scripts/*.sh</pre><p>Once the installation is complete and you’ve edited the “/etc/oratab”, you should be able to start/stop the database with the following scripts run from the “oracle” user.</p><pre>~/scripts/start_all.sh<br>~/scripts/stop_all.sh</pre><p>You can see how to create a Linux service to automatically start/stop the database <a href="https://oracle-base.com/articles/linux/linux-services-systemd#creating-linux-services">here</a>.</p><h3>Installation</h3><p>Log into the oracle user. If you are using X emulation then set the DISPLAY environmental variable.</p><pre>DISPLAY=&lt;machine-name&gt;:0.0; export DISPLAY</pre><p>Switch to the ORACLE_HOME directory, unzip the software directly into this path and start the Oracle Universal Installer (OUI) by issuing one of the following commands in the ORACLE_HOME directory. The interactive mode will display GUI installer screens to allow user input, while the silent mode will install the software without displaying any screens, as all required options are already specified on the command line.</p><pre># Unzip software.<br>cd $ORACLE_HOME<br>unzip -oq /path/to/software/LINUX.X64_193000_db_home.zip</pre><pre># Fake Oracle Linux 7.<br>export CV_ASSUME_DISTID=OEL7.6</pre><pre># Interactive mode.<br>./runInstaller</pre><pre># Silent mode.<br>./runInstaller -ignorePrereq -waitforcompletion -silent                        \<br>    -responseFile ${ORACLE_HOME}/install/response/db_install.rsp               \<br>    oracle.install.option=INSTALL_DB_SWONLY                                    \<br>    ORACLE_HOSTNAME=${ORACLE_HOSTNAME}                                         \<br>    UNIX_GROUP_NAME=oinstall                                                   \<br>    INVENTORY_LOCATION=${ORA_INVENTORY}                                        \<br>    SELECTED_LANGUAGES=en,en_GB                                                \<br>    ORACLE_HOME=${ORACLE_HOME}                                                 \<br>    ORACLE_BASE=${ORACLE_BASE}                                                 \<br>    oracle.install.db.InstallEdition=EE                                        \<br>    oracle.install.db.OSDBA_GROUP=dba                                          \<br>    oracle.install.db.OSBACKUPDBA_GROUP=dba                                    \<br>    oracle.install.db.OSDGDBA_GROUP=dba                                        \<br>    oracle.install.db.OSKMDBA_GROUP=dba                                        \<br>    oracle.install.db.OSRACDBA_GROUP=dba                                       \<br>    SECURITY_UPDATES_VIA_MYORACLESUPPORT=false                                 \<br>    DECLINE_SECURITY_UPDATES=true</pre><p>Run the root scripts when prompted.</p><pre>As a root user, execute the following script(s):<br>        1. /u01/app/oraInventory/orainstRoot.sh<br>        2. /u01/app/oracle/product/19.0.0/dbhome_1/root.sh</pre><p>You can read more about silent installations <a href="https://oracle-base.com/articles/misc/oui-silent-installations">here</a>.</p><p>You are now ready to create a database, but it’s better to patch the installation first if you have access to Oracle Support.</p><h3>📂 Transfer Oracle 19c ZIP from Windows to Oracle Linux using WinSCP</h3><p>If your <strong>host machine is Windows</strong> and you want to copy the Oracle Database 19c software (LINUX.X64_193000_db_home.zip) to your <strong>Oracle Linux server/VM</strong>, you can use <strong>WinSCP</strong>.</p><h3>✅ Steps</h3><h3>1. Install WinSCP on Windows</h3><ul><li>Download from: <a href="https://winscp.net/">https://winscp.net</a></li><li>Install it like a normal Windows program.</li></ul><h3>2. Open WinSCP and Create a New Connection</h3><ul><li><strong>File protocol:</strong> SCP or SFTP</li><li><strong>Host name:</strong> your Oracle Linux IP (example: 192.168.56.107)</li><li><strong>Port number:</strong> 22 (default SSH port)</li><li><strong>User name:</strong> oracle (or root, but usually better to log in as oracle)</li><li><strong>Password:</strong> password for that Linux user</li></ul><p>Click <strong>Login</strong>.</p><h3>3. Transfer the File</h3><ul><li>On the <strong>left side</strong> (Windows panel), browse to the folder where LINUX.X64_193000_db_home.zip is stored.</li><li>On the <strong>right side</strong> (Linux panel), browse to the target directory, e.g.:</li></ul><pre>/home/oracle/</pre><ul><li>Drag &amp; drop the file from left → right.</li><li>Wait until the upload is complete.</li></ul><h3>4. Verify the File on Linux</h3><p>Log in to your Oracle Linux terminal (SSH or VM console) and check:</p><pre>ls -lh /home/oracle/LINUX.X64_193000_db_home.zip</pre><p>You should see the file listed.</p><h3>5. Move to Oracle Home for Installation</h3><p>Unzip it into $ORACLE_HOME:</p><pre>cd $ORACLE_HOME<br>unzip -oq /home/oracle/LINUX.X64_193000_db_home.zip</pre><p>🚀 Now your Oracle 19c installation files are successfully transferred from <strong>Windows → Oracle Linux</strong> using <strong>WinSCP</strong>.</p><h3>Patch Installation (Optional)</h3><p>The installation of 19.3 will work without applying the patches. If you don’t have access to the patches and are just doing the installation for a test system, you can proceed without this step.</p><p>For the installation to be supported you need to be on patch level 19.7 (April 2020) or later. To get the patches you need to have a valid Oracle Support CSI so you can download them from Oracle Support. This is an example of applying the 19.7 patch to a clean standalone installation without ASM and before a database is created.</p><pre>export SOFTWARE_DIR=/u01/software<br>export PATH=${ORACLE_HOME}/OPatch:${PATH}<br>export OPATCH_FILE=&quot;p6880880_190000_Linux-x86-64.zip&quot;<br>export PATCH_FILE=&quot;p30783543_190000_Linux-x86-64.zip&quot;<br>export PATCH_TOP=${SOFTWARE_DIR}/30783543<br>export PATCH_PATH1=${PATCH_TOP}/30869156<br>export PATCH_PATH2=${PATCH_TOP}/30805684</pre><pre># Prepare opatch.<br>cd ${ORACLE_HOME}<br>unzip -oq ${SOFTWARE_DIR}/${OPATCH_FILE}</pre><pre># Unzip software.<br>cd ${SOFTWARE_DIR}<br>unzip -oq ${PATCH_FILE}</pre><pre>cd ${PATCH_PATH1}<br>opatch prereq CheckConflictAgainstOHWithDetail -ph ./<br>opatch apply -silent</pre><pre>cd ${PATCH_PATH2}<br>opatch prereq CheckConflictAgainstOHWithDetail -ph ./<br>opatch apply -silent</pre><p>For patches on real systems, always read the patch notes.</p><h3>Database Creation</h3><p>You create a database using the Database Configuration Assistant (DBCA). The interactive mode will display GUI screens to allow user input, while the silent mode will create the database without displaying any screens, as all required options are already specified on the command line.</p><pre># Start the listener.<br>lsnrctl start</pre><pre># Interactive mode.<br>dbca</pre><pre># Silent mode.<br>dbca -silent -createDatabase                                                   \<br>     -templateName General_Purpose.dbc                                         \<br>     -gdbname ${ORACLE_SID} -sid  ${ORACLE_SID} -responseFile NO_VALUE         \<br>     -characterSet AL32UTF8                                                    \<br>     -sysPassword SysPassword1                                                 \<br>     -systemPassword SysPassword1                                              \<br>     -createAsContainerDatabase true                                           \<br>     -numberOfPDBs 1                                                           \<br>     -pdbName ${PDB_NAME}                                                      \<br>     -pdbAdminPassword PdbPassword1                                            \<br>     -databaseType MULTIPURPOSE                                                \<br>     -memoryMgmtType auto_sga                                                  \<br>     -totalMemory 2000                                                         \<br>     -storageType FS                                                           \<br>     -datafileDestination &quot;${DATA_DIR}&quot;                                        \<br>     -redoLogFileSize 50                                                       \<br>     -emConfiguration NONE                                                     \<br>     -ignorePreReqs</pre><p>You can read more about silent database creation <a href="https://oracle-base.com/articles/misc/database-configuration-assistant-dbca-silent-mode">here</a>.</p><h3>Post Installation</h3><p>Edit the “/etc/oratab” file setting the restart flag for each instance to ‘Y’.</p><pre>cdb1:/u01/app/oracle/product/19.0.0/dbhome_1:Y</pre><p>Enable Oracle Managed Files (OMF) and make sure the PDB starts when the instance starts.</p><pre>sqlplus / as sysdba &lt;&lt;EOF<br>alter system set db_create_file_dest=&#39;${DATA_DIR}&#39;;<br>alter pluggable database ${PDB_NAME} save state;<br>exit;<br>EOF</pre><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=c7c64cc75c91" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[ Oracle və PostgreSQL-də İndekslərin Performansa Təsiri ]]></title>
            <link>https://medium.com/@ilkhinabbasov/oracle-v%C9%99-postgresql-d%C9%99-i%CC%87ndeksl%C9%99rin-performansa-t%C9%99siri-9789e925a86c?source=rss-c14b356730db------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/9789e925a86c</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Ilkhinabbasov]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 25 Jul 2025 13:05:46 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-07-25T13:05:46.198Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*YC_CPbq__H9a0bd8h-R91A.png" /></figure><p>Bəzən SQL sorğularınız gözlənildiyindən xeyli daha ləng işləyir 🐢 — səbəb isə tez-tez düzgün indekssiz icra olunan Seq Scan və ya qeyri-optimal Join strategiyasıdır. Çarə? Doğru indeksləmə! İndekslərin düzgün tətbiqi ilə Query Planner-in daha optimal Index Scan və ya Bitmap Index Scan seçimindən istifadə etməsi təmin olunur ki, bu da sorğu performansını 🚀 100 dəfəyə qədər artıra bilər.<br> Məsələn, 100.000 sətrlik bir cədvəldə tək bir indeks sorğu icra müddətini <strong>34.652 ms</strong>-dən <strong>0.335 ms</strong>-ə endirə bilər .</p><p>Bu paylaşımda:</p><ul><li>İndeksin funksiyası və iş prinsipi</li><li>Oracle və PostgreSQL-də indeks növləri (B-tree, Bitmap, Hash və s.)</li><li>İndekssiz vs indeksli EXPLAIN ANALYZE nümunələri</li><li>Performans fərqinin təhlili</li><li>İndeks dizaynı üçün ən yaxşı təcrübələr</li></ul><p>ətraflı şəkildə izah ediləcək.</p><h3>1. İndeks nədir və niyə vacibdir?</h3><p><strong>İndeks</strong> verilənlər bazasında məlumatlara daha sürətli çıxışı təmin edən xüsusi bir verilənlər strukturu (adətən B-tree kimi) deməkdir. İndeks cədvəldə seçilmiş sütunlardakı dəyərləri və onlara uyğun gələn sətirlərin fiziki yerlərini saxlayan bir strukturudur. Bu sayədə baza müəyyən bir dəyəri axtararkən bütün cədvəli oxumaq əvəzinə birbaşa həmin dəyərin yerləşdiyi sətirlərə atlaya . Nəticə etibarilə, indeks sorğuların icrasını sürətləndirir: verilənlər bazası tam cədvəl skanı etməkdən xilas olur və yalnız lazım olan məlumatın saxlandığı yerləri oxuyur. İndeksin iş prinsipini kitabın sonunda mövzulara görə verilən <strong>göstərici</strong>yə bənzətmək olar — necə ki, kitabda axtardığınız mövzunu həmin göstəricidən tapıb birbaşa müvafiq səhifəyə keçirsiniz, indeks də sorğunun nəticə verəcəyi sətirlərə birbaşa keçid verir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/596/1*RYAWqjZdoO7hcE1TBtabBQ.png" /></figure><p>İndekslərin vacibliyi xüsusilə <strong>böyük cədvəllərdə</strong> özünü göstərir. Məlumat həcmi artdıqca tam cədvəl skanı çox zəhmət tələb edir; indeks isə axtarışı <strong>loqarifmik vaxtda (O(log n))</strong> həll edir, yəni milyonlarla sətirdə belə cəmi bir neçə disk oxunuşu ilə nəticəni tapır. Bunun nəticəsi olaraq sorğuların cavab vaxtı dramatik şəkildə azalır (bölmədəki nümunəyə baxın). Üstəlik, unikal indekslər məlumatların təkrarlanmasının qarşısını alaraq verilənlərin bütövlüyünə də kömək edir.</p><p>Ancaq qeyd etmək lazımdır ki, indekslərin də bir <strong>xərci</strong> var. Hər yeni indeks əlavə bir məlumat strukturu deməkdir və onu saxlamaq üçün əlavə yaddaş/disk sahəsi tələb olunur. Eyni zamanda cədvələ yazma əməliyyatlarında (INSERT/UPDATE/DELETE) indekslərin də yenilənməsi lazım gəldiyi üçün yazma sürəti bir qədər yavaşlaya bilər. Yəni indekslər oxu (SELECT) performansını artırır, lakin çox sayda indeks saxlanması yazma əməliyyatlarını ləngidə bilər. Bu səbəbdən indeks istifadəsində balans vacibdir — düzgün dizayn olunmuş indekslər böyük fayda verir, amma hər sütuna indeks qoymaq da çıxış yolu deyil (bu barədə tövsiyələrə yazının sonunda toxunulur).</p><h3>2. Oracle və PostgreSQL-də indekslərin fərqləri</h3><p>Həm Oracle, həm də PostgreSQL verilənlər bazası sistemləri <strong>indekslərdən</strong> sorğuların sürətini yüksəltmək üçün istifadə edir və konseptual olaraq indekslərin rolu hər iki sistemdə eynidir. Lakin bəzi implementasiya fərqləri mövcuddur:</p><ul><li><strong>Əsas indeks növləri:</strong> Hər iki sistemin <strong>standart indeksi</strong> B-tree strukturludur (əksər sorğular üçün uyğundur). Oracle və PostgreSQL-də həm unikal, həm də qeyri-unikal indekslər mövcuddur və sintaksisi demək olar eynidir. Hər ikisində mürəkkəb (kompozit) indekslər yaratmaq da mümkündür (çoxsütunlu indekslər). Oracle-də <strong>funksiya əsaslı indekslər</strong> (function-based index) yaratmaq olur ki, bu da sütun dəyərlərini müəyyən funksiyadan keçirib indeksləməyə imkan verir; oxşar imkanı PostgreSQL <strong>ifadə indeksi</strong> (expression index) adı ilə dəstəkləyir.</li><li><strong>Xüsusi indeks tipləri:</strong> PostgreSQL indekslərin daha geniş çeşidini daxili olaraq dəstəkləyir. Məsələn, tam mətn axtarışı üçün <strong>GIN</strong> (Generalized Inverted Index) və <strong>GiST</strong> (Generalized Search Tree) indeksləri, coğrafi/sətri məlumatlar üçün GiST/SP-GiST, çox böyük cədvəllər üçün daha yığcam <strong>BRIN</strong> (Block Range Index) kimi indeks növləri mövcuddur. Oracle-də isə bu cür ixtisaslaşmış indeks növləri mövcud deyil; Oracle əsasən B-tree indekslərindən istifadə edir. Oracle-in üstünlüyü kimi qeyd edilə biləcək unikal bir indeks növü <strong>Bitmap indekslər</strong>dir — bu indekslər böyük həcmli verilənlər anbarlarında, az müxtəlif qiymətli (low-cardinality) sütunlar üçün effektivdir (məsələn, TRUE/FALSE kimi dəyərlər). PostgreSQL hal-hazırda natif bitmap indeksləri dəstəkləmir (bunun əvəzinə, PostgreSQL ehtiyacdan asılı olaraq bir neçə B-tree indeksin kombinəsini və ya BRIN indekslərindən istifadəni tövsiyə edir).</li><li><strong>Qismən indekslər:</strong> PostgreSQL-in güclü xüsusiyyətlərindən biri <strong>partial index</strong> (qismən indeks) dəstəyidir — yəni müəyyən <em>WHERE</em> şərti əsasında yalnız cədvəlin bir hissəsini əhatə edən indeks yaratmaq mümkündür. Məsələn, yalnız aktiv (status=&#39;active&#39;) istifadəçiləri əhatə edən indeks yaratmaq olar ki, bu həm yerə, həm də performansa qənaət edir. Oracle verilənlər bazasında birbaşa partial index sintaksisi yoxdur (Oracle 12c-dən etibarən partition edilmiş cədvəllər üçün qismən indeks konsepsiyası əlavə olunsa da, ümumi elastik partial index imkanı məhduddur).</li></ul><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*TsiIXoSLDECYnlKfhbJaIw.png" /></figure><ul><li><strong>Digər fərqlər:</strong> Oracle veritabanında <strong>Bitmap join indeksləri, görünməz indekslər,</strong> lokal/qlobal partisiya indeksləri kimi bəzi əlavə funksionallıqlar var ki, PostgreSQL-də bunlar ya yoxdur, ya da fərqli yollarla həll edilir. Məsələn, Oracle-in <strong>Index-Organized Table (IOT)</strong> adlanan konsepti var — yəni cədvəlin özü birincil açara görə indeks strukturu formasında saxlanılır (bu, cədvəldəki məlumatın fiziki olaraq indekslənmiş formada olması deməkdir). PostgreSQL-də tam olaraq belə bir masa növü olmasa da, oxşar məqsəd üçün cədvəlləri periodik olaraq müəyyən indeks sırasına görə <strong>CLUSTER</strong> etmək mümkündür (CLUSTER əmri cədvəli seçilmiş indeksin sıralamasına uyğun fiziki qaydaya salır). Həm Oracle, həm PostgreSQL indeks yaratma/atma (CREATE INDEX/DROP INDEX) sintaksisinə malikdir və PostgreSQL versiya 12-dən başlayaraq indeks yaratma prosesini <em>CONCURRENTLY</em> rejimdə (online) aparmaq imkanı verir ki, bu da Oracle-də <strong>ONLINE INDEX</strong> yaratma funksiyasına bənzəyir.</li></ul><p>Nəticə olaraq, <strong>hər iki platformada indekslər eyni məqsədə xidmət edir</strong> — sorğuların sürətini artırmaq. Fərq odur ki, PostgreSQL daha çevik və geniş indeks növü seçimi təqdim edir (xüsusilə tam mətn axtarışı, GIS kimi sahələrdə)<a href="https://www.bytebase.com/blog/oracle-vs-postgres/#:~:text=GiST%20indexes%E2%9D%8C%E2%9C%85%20Generalized%20Search%20Tree,index%20types%E2%9A%A0%EF%B8%8F%20Limited%E2%9C%85%20Fully%20extensible">bytebase.com</a>, Oracle isə illər ərzində sınaqdan çıxmış güclü B-tree indekslərinə əlavə olaraq xüsusi bitmap indeksləri ilə fərqlənir. Hər iki sistemdə indekslərdən düzgün istifadə etmək, performans optimallaşdırılması üçün vacibdir.</p><h3>3. İndeksli və indekssiz sorğu: sadə bir nümunə</h3><p>İndekslərin faydasını real bir nümunə üzərindən anlayaq. Təsəvvür edin, <strong>Employees</strong> adlı (çox sayda əməkdaş məlumatını saxlayan) bir cədvəlimiz var. Bu cədvəldə LastName sütunu üzrə tez-tez axtarış edirik. Məsələn, bütün &quot;Smith&quot; soyadlı işçiləri sorğu edirik:</p><pre>SELECT * <br>FROM Employees <br>WHERE LastName = &#39;Smith&#39;;</pre><p><strong>İndekssiz halda:</strong> Əgər LastName sütunu üzərində indeks yoxdursa, verilənlər bazası bu sorğunu yerinə yetirmək üçün <strong>bütün cədvəldəki sətirləri</strong> tək-tək oxuyub LastName dəyərinin &quot;Smith&quot; olub-olmadığını yoxlamalıdır. Bu, tam cədvəl skanı deməkdir və cədvəldə milyonlarla sətir varsa, çox vaxt aparacaq. Yuxarıdakı misalda indeks olmadıqda baza hər bir sətri yoxlayacaq ki, uyğun gələnləri tapsın. Məsələn, 1 milyon sətirdən ibarət cədvəldə &quot;Smith&quot; axtarışı indekssiz halda 1 milyon müqayisə əməliyyatı tələb edə bilər.</p><p><strong>İndeksli halda:</strong> İndi fərz edək ki, LastName sütunu üzərində indeks yaradılıb (məsələn, CREATE INDEX idx_lastname ON Employees(LastName);). Bu halda sorğu çalışanda verilənlər bazası artıq tam skan etməyəcək. Əvəzində, indeks strukturu vasitəsilə &quot;Smith&quot; dəyərinin <strong>harada yerləşdiyini</strong> tez bir zamanda müəyyən edəcək və birbaşa həmin sətirlərə müraciət edəcək. Yəni cəmi bir neçə oxuma əməliyyatı ilə nəticə əldə olunacaq. Bu, xeyli daha az I/O deməkdir və sorğunun icra müddəti gözəçarpacaq dərəcədə azalacaq. Məsələn, indeksi olan eyni sorğu artıq hər sətri yoxlamaq əvəzinə indeksin göstəricilərindən istifadə edib birbaşa &quot;Smith&quot; olan sətirləri oxuyur – nəticədə sorğu sürətli bitir. <strong>Nəticə:</strong> tam cədvəl skanı (seq scan) əvəzinə indeks skanı baş verir və cavab vaxtı kəskin yaxşılaşır.</p><p><strong>Bir JOIN nümunəsi:</strong> İndeksin faydasını cədvəllərin birləşdirilməsi (JOIN) zamanı da görmək olar. Tutaq ki, <strong>Employees</strong> cədvəlini <strong>Departments</strong> cədvəli ilə birləşdiririk və hər bir əməkdaşın departament adını əldə etmək istəyirik:</p><pre>SELECT e.FirstName, e.LastName, d.DepartmentName<br>FROM Employees e<br>JOIN Departments d <br>  ON e.DepartmentID = d.DepartmentID<br>WHERE d.DepartmentName = &#39;Sales&#39;;</pre><p>Əgər <strong>hər iki</strong> cədvəldə birləşdirmə açarı (DepartmentID) üzrə indeks yoxdursa, verilənlər bazası əvvəl Departments cədvəlində &quot;Sales&quot; bölümünü tapmaq üçün tam skan edəcək, sonra Employees cədvəlində uyğun DepartmentID-ləri tapmaq üçün yenə tam skan etməlidir. Bu isə iki böyük cədvəlin tam oxunması deməkdir və çox yavaş ola bilər<a href="https://medium.com/@rganesh0203/without-vs-with-index-sql-f1b761c266fb#:~:text=ON%20e,DepartmentName%20%3D%20%27Sales">medium.com</a>. Lakin DepartmentID sütunlarında indekslər varsa, baza tezliklə &quot;Sales&quot; departamentinin ID-sini indekslə tapacaq, ardınca Employees-də həmin ID-li sətirləri digər indekslə tapacaq – yəni iki tam skan əvəzinə iki effektiv indeks axtarışı etməklə işi bitirəcək. Bu da JOIN əməliyyatının performansını əhəmiyyətli dərəcədə artırır.</p><p>Gördüyümüz kimi, <strong>indekslərin mövcudluğu</strong> sorğuların işləmə üsulunu dəyişir: indekssiz halda verilənlər bazası çox vaxt bütün məlumatı ələkdən keçirməli olur, indeksli halda isə o, lazımi məlumatın yerini əvvəlcədən bildiyi üçün birbaşa hədəfə gedir. Bu fərq kiçik cədvəllərdə o qədər hiss olunmasa da, məlumat artdıqca <strong>dramatik sürət fərqləri</strong> yaradır.</p><h3>4. Performans fərqinin təhlili: indeks sorğunu necə sürətləndirir?</h3><p>İndeks istifadəsinin performansa təsirini ədədi olaraq nəzərdən keçirək. Yuxarıdakı nümunədə biz sadə olaraq izah etdik ki, indeks tam skan əvəzinə az sayda oxuma ilə nəticə verir. Bu fərqi bir az texniki ifadə etsək: tam cədvəl skanı zaman komplekslik təxminən <strong>O(n)</strong> (n = sətir sayı) olur, indeksli axtarışda isə B-tree kimi bir strukturdan istifadə olunduğundan komplekslik <strong>O(log n)</strong> civarındadır. Məsələn, 1 milyon sətir arasında axtarış indekssiz ~1,000,000 əməliyyat tələb edirsə, indeksli halda log₂(1,000,000) ≈ 20 addımda nəticəni tapmaq mümkündür — yəni əməliyyat sayı 50,000 qat azala bilər (əlbəttə, bu çox təxmini hesablamadır, amma mahiyyəti göstərir).</p><p>Praktik bir ölçü kimi, <strong>pgMustard</strong> tərəfindən aparılan bir testin nəticəsinə baxaq. 100 min sətirlik bir cədvəldə e-poçt adresinə görə (EMAIL sütunu) axtarış sorğusu indekssiz və indeksli olaraq sınaqdan keçirilib. Nəticədə indeksdən istifadə etməklə sorğunun yalnız <strong>4 məlumat bloku oxuduğu</strong> (əvəzində indekssiz halda 637 blok oxunurdu) və ümumi icra müddətinin təxminən <strong>100 dəfə azaldığı</strong> müşahidə olunub (34.652 ms-dən 0.335 ms-ə düşüb)<a href="https://www.pgmustard.com/blog/indexing-best-practices-postgresql#:~:text=Execution%20Time%3A%200">p</a>. Bu, indeksin real sistemdə necə böyük fərq yaratdığına konkret bir nümunədir. Təsəvvür edin ki, cədvəliniz 100 min yox, 100 milyon sətirlikdir — uyğun indekslər olmadan sorğu bəlkə də dəqiqələr çəkə bilər, indekslə isə saniyələrdən də az zamanda nəticə almaq mümkün ola bilər.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/948/1*dJxqB0ecKtLeLRD7uHO2hQ.jpeg" /></figure><p>İndekslərin performans təhlilində bir məqamı da qeyd etmək vacibdir: <strong>hər sorğu üçün indeks ideal deyil</strong>. Verilənlər bazasının sorğu optimizatoru bəzən indeksi <strong>istifadə etməmək qərarı</strong> verə bilər. Bu, adətən sorğu çox böyük həcmdə məlumatı geri qaytaranda baş verir. Məsələn, əgər sorğu cədvəlin 30–40%-dən çoxunu oxuyacaqsa, optimizator hesab edir ki, indeksi istifadə edib sonra parçalı şəkildə cədvəli oxumaqdansa, birbaş bütün cədvəli ardıcıl oxumaq (Sequential Scan) daha ucuz başa gələ bilər. Həqiqətən də, əgər sorğu demək olar ki, cədvəlin yarısını tələb edirsə, indeks istifadə etməyin faydası azdır — baza onsuz da çox sayda sətirə toxunmalı olacaq. Digər bir nümunə, <strong>kiçik cədvəllər</strong>dir: əgər cədvəl çox kiçikdirsə (məsələn, cədvəl cəmi bir neçə səhifəlik disk yer tutur), indeks olsa belə, bir səhifə oxumaqla bütün cədvəli yaddaşa gətirmək daha sürətli ola bilər. PostgreSQL rəsmi sənədlərində də qeyd olunur ki, cədvəl bir disk səhifəsinə sığırsa, indeks mövcud olsa belə, demək olar həmişə sekvensial oxuma planı seçiləcək — çünki onsuz da bir səhifə oxunacaqsa, üstəlik indeks oxumağa ehtiyac görülmür.</p><p>Yekun olaraq, <strong>indeks performansı</strong> kontekstdən asılıdır: böyük və filtrli sorğularda indeks heyrətamiz sürət artımı təmin edir, lakin çox kiçik cədvəllərdə və ya çox böyük həcmli nəticə qaytaran sorğularda indeksin gətirdiyi fayda nisbətən az ola bilər. Buna baxmayaraq, real dünyada əksər tətbiqlərdə düzgün qurulmuş indekslər sorğu performansını gözlə görüləcək şəkildə yaxşılaşdırır və verilənlər bazası optimallaşdırılmasında ilk müraciət edilən alətlərdən biridir.</p><h3>5. İndeks istifadəsi üçün ən yaxşı təcrübələr (tövsiyələr)</h3><p>İndekslərdən maksimum fayda götürmək və yan təsirləri minimuma endirmək üçün bir sıra tövsiyə edilən praktikalara əməl etmək lazımdır. Aşağıda Oracle/PostgreSQL daxil bütün SQL əsaslı verilənlər bazalarında keçərli olan indeksləşdirmə <strong>yaxşı praktika nümunələri</strong> verilmişdir:</p><ol><li><strong>Tez-tez axtarılan sütunları indeksləyin:</strong> Sorğularınızda <em>WHERE</em>, <em>JOIN</em> və <em>ORDER BY</em> kimi klauzalarda mütəmadi istifadə olunan sütunlar üçün indeks yaratmaq performansı artırır. Məsələn, əgər tez-tez istifadəçiləri e-poçt (email) üzrə axtarırsınızsa, həmin sütun üzrə indeks çox faydalı olacaq. Ümumi qayda: verilənlər bazasında tez-tez axtarış və seçmə əməliyyatları aparılan sütunlar indeksə namizəddir.</li><li><strong>Bir neçə sütuna birlikdə filtr tətbiq olunursa, kompozit indekslərdən yararlanın:</strong> Əgər sorğularınızda eyni anda bir neçə sütuna görə filtr var (məsələn, həm <em>müştəri_id</em>, həm <em>tarix</em> aralığı üzrə axtarış edirsiniz), o zaman <strong>çoxsütunlu (kompozit) indeks</strong> yaratmaq sorğunu xeyli sürətləndirə bilər. Kompozit indekslər bir sorğuda birləşən sütunlar üçün xüsusi optimallaşdırma təmin edir. Lakin diqqət yetirin ki, kompozit indekslərin də düzgün dizaynı vacibdir: sorğularınızın filtrləmə ardıcıllığına uyğun sütun sırası seçin və çox nadir hallarda birlikdə istifadə olunan sütunları eyni indeksə doldurmayın.</li></ol><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/720/1*higfcesjmpC6LinZ3lTgQw.jpeg" /></figure><ol><li><strong>Hər sütuna indeks yaratmayın (yəni həddən artıq indeksləmədən qaçının):</strong> İndeks sayını ehtiyac qədər saxlayın. Hər əlavə indeks verilənlər bazasına <strong>əlavə yük</strong> deməkdir — həm saxlanma baxımından, həm də yazma əməliyyatları zamanı. Yalnız həqiqətən lazım olan, performansa təsiri olacaq indeksləri yaradın. Lazımsız indekslər həm yer israfı edir, həm də INSERT/UPDATE zamanı cədvələ yük gətirir. Bir qayda olaraq, əgər bir indeks sorğularınızda nadir hallarda istifadə olunursa və ya ümumiyyətlə istifadə olunmursa, onu saxlamamaq məsləhətdir.</li><li><strong>Çox dəyişən (yazma-yönümlü) verilənlər üçün ehtiyatlı olun:</strong> Bəzi cədvəllər var ki, orada oxumaqdan daha çox yazma əməliyyatı aparılır (məsələn, loqlar, tranzaksiya jurnalları və s.). Belə cədvəllərdə hər yazma sonrası indeks yenilənməsi ümumi sistemi yavaşlada bilər. Əgər bir sütunun dəyərləri çox tez-tez dəyişirsə və ya daima kütləvi INSERT/UPDATE edilirsə, həmin sütuna indeks əlavə etməzdən əvvəl yaxşı düşünmək lazımdır. Bəzən belə hallarda indeks yaratmamaq daha effektivdir<a href="https://jetschool.az/az/glossary/term/indeks#:~:text=%2A%20%C4%B0ndeksin%20yarad%C4%B1lmas%C4%B1%3A%20Yaln%C4%B1z%20tez,etm%C9%99m%C9%99k%20daha%20uy%C4%9Fun%20ola%20bil%C9%99r">jetschool.az</a>. Alternativ yanaşma kimi, bəzən yazma əməliyyatları zamanı indeksləri müvəqqəti olaraq <strong>deaktiv edib</strong>, sonradan yenidən yaratmaq (məsələn, böyük bir bulk insert əməliyyatından əvvəl indeksləri drop edib sonra yenidən create etmək) çıxış yolu ola bilər — ancaq bu yanaşma ehtiyatla və vəziyyətdən asılı olaraq tətbiq edilməlidir.</li><li><strong>İndeksləri mütəmadi olaraq izləyin və təmizləyin:</strong> Verilənlər bazası idarəetmə sistemləri indekslərlə bağlı statistik məlumatlar təqdim edir. Mütəmadi olaraq <strong>indeks istifadə statistikasını</strong> təhlil edin — hansı indekslərin nə qədər tez-tez sorğularda istifadə olunduğunu, hansılarının isə demək olar ki, <strong>heç istifadə olunmadığını</strong> öyrənin<a href="https://www.hostragons.com/az/bloq/veril%C9%99nl%C9%99r-bazasi-indeksi-mysql-performansi/#:~:text=Veril%C9%99nl%C9%99r%20bazas%C4%B1%20sisteml%C9%99ri%20tez,sor%C4%9Fu%20planlar%C4%B1n%C4%B1%20ara%C5%9Fd%C4%B1rmaq%20da%20vacibdir">hostragons.com</a>. Bu məlumat əsasında artıq faydası olmayan indeksləri <strong>silin</strong> ki, həm yerə qənaət olunsun, həm də yazma performansı yaxşılaşsın. Həmçinin, indekslərin fragmentasiyasını nəzərdən keçirmək faydalıdır: zamanla silinən/yenilənən sətirlər indekslərdə boşluqlar (bloat) yarada bilər. PostgreSQL-də periodik olaraq REINDEX əmri ilə indeksləri yenidən qurmaq (xüsusən böyük dəyişikliklərdən sonra) performansı sabit saxlamağa kömək edir. Oracle-də indekslərin <strong>yenidən qurulması (REBUILD)</strong> əmri də oxşar məqsədlə istifadə olunur. Bundan əlavə, ANALYZE və ya avtomatik statistik yeniləmə vasitəsilə indeks statistikalarını aktual saxlamaq lazımdır ki, sorğu optimizatoru düzgün qərarlar versin. <strong>EXPLAIN planlarından</strong> istifadə etməyi öyrənin – bu, sorğularınızın indeksdən istifadə edib-etmədiyini göstərir və indeksin lazım olub-olmadığını anlamağa imkan verir.</li></ol><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*zq2rfymqBifipAWsR5xl9Q.png" /></figure><p>🔚 Yekunda, düzgün indeks strategiyası tətbiq etməklə verilənlər bazası performansında nəzərəçarpan irəliləyiş əldə etmək mümkündür. İndeks <strong>nədir</strong> sualından başlayıb, Oracle vs PostgreSQL kontekstində indeks növləri fərqlərinə, indeksli/indekssiz sorğuların müqayisəsinə və performans qazancına dair misallara toxunduq. Unutmayaq ki, indekslər bir vasitədir — onlardan ağıllı istifadə edən zaman 🏆 qazanc əldə edirik, düzgün istifadə etməyəndə isə əksinə, yersiz yük yarada bilərik. Öz sorğularınız üçün uyğun indeksləri müəyyənləşdirib tətbiq etməklə həm sadə sorğuların, həm də mürəkkəb analitik əməliyyatların sürətini artıraraq istifadəçilərinizə daha yaxşı təcrübə təmin edə bilərsiniz. <strong>Sizin verilənlər bazanızda indeksləşdirmə təcrübəniz necədir?</strong> Bu tövsiyələri tətbiq etməklə əldə etdiyiniz faydaları dəyərləndirməyi unutmayın! 🚀</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=9789e925a86c" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>