Met Creative Lab slagen we erin om ook in quarantaine te blijven brainstormen, en daar gebruiken we spreadsheets voor.

Een groot deel van onze job bij Creative Lab bestaat uit ideeën genereren. Brainstormen dus. Daar hebben we veel methodes voor, maar minimaal hebben we wel liefst één groot bord, en post-its, belachelijk veel post-its.

Maar net als de rest van het land werken we sinds de corona-quarantaine met zijn allen thuis. Allemaal braafjes in ons kot. (Al maken we ons “kot” tijdens een videocall soms dat tikje exotischer in de achtergrond, ter vermaak van onze collega’s.)

Maar hoe moeten we dan in godsnaam in groep brainstormen?

Er worden tegenwoordig massaal tips geschreven en gedeeld over hoe je tijdens de quarantaine toch contact kunt houden met je collega’s, hoe je online vergadert, en zelfs hoe je die vergaderingen in goede banen leidt. Maar een werkbaar alternatief voor een brainstormsessie zagen we nog niet passeren. Dus gingen we er zelf naar op zoek.

We probeerden een aantal tools uit, zoals Candor, FunRetro, Miro, Mural.

Maar onze favoriet is eigenlijk wel een ouwe getrouwe uit de wereld van de kantoorsoftware: de spreadsheet! Wij gebruiken de Spreadsheets van Google, maar in Excel (dan wel in een collaboratieve omgeving als Office 365) kan het even goed. Zolang iedereen er tegelijk in kan werken.

Simpel, maar doeltreffend. Wie had ooit gedacht dat een bende ongestructureerden als wij het heiligdom van de wetenschappers en de boekhouders zou gebruiken om op creatieve concepten te komen.

Een spreadsheet staat ons nog altijd toe om onze favoriete technieken te gebruiken. En we kunnen ook nog altijd de twee fases van elke brainstorm toepassen: divergeren en convergeren.

• Divergeren: breed gaan, alle mogelijke opties verkennen, zelfs opties die op het eerste gezicht totaal niet relevant lijken.
• Convergeren: de opties vernauwen, elementen samenvoegen en keuzes maken.

Die twee fases, zo leert onze jarenlange ervaring, komen het best tot hun recht als je een groep afwisselend individueel en in groep laat werken. Zo kan iedereen even rustig op zichzelf nadenken en later inspiratie halen uit de ideeën van anderen.

How to brainstorm in a spreadsheet

Allemaal goed en wel, die theorie, maar hoe gaat dat nu concreet in zijn werk met die spreadsheets? Enkele voorbeelden.

Alles neerpennen wat in je opkomt

In een brainstorm is het belangrijk om geen remmingen te hebben en alles wat in je opkomt rond een onderwerp de vrije loop te laten. In zo’n braindump is het alsof je je hersenen uit je pan neemt en als een spons uitwringt. Schrijf je dump neer in kolommen. Een extraatje dat het leuk maakt in een spreadsheet: soms moet je vechten om een hokje.

Voortbouwen op het idee van een ander

Geef elke deelnemer een eigen tabblad (of “werkblad” zoals dat in de wereld van de spreadsheet heet) en laat die daarin enkele ideeën noteren. Daarna schuift iedereen een tabblad door en werk je voort op de ideeën van je buur.

Extra voordeel voor wie de brainstorm begeleidt: je kan heel snel door de tabs scannen om te zien hoe het bij iedereen loopt.

De beste ideeën selecteren

Genoeg ideeën gespuid? Dan is het tijd voor de convergente fase: de beste ideeën eruit pikken. In het echte leven doen we dat door te stemmen: elke deelnemer krijgt één stem (soms meerdere stemmen) en mag die op een idee aanbrengen. Dot voting in het Brainstormiaans.

Dat kan even goed in een sheet. Zet alle ideeën onder elkaar, iedereen neemt één kolom en zet kruisjes in de tabel van zijn favorieten. In een extra kolom kan je makkelijk tellen en sorteren om te zien wat naar boven is gekomen.

Snelle tips om jouw brainstorm te organiseren

• Wijs altijd iemand aan als facilitator, iemand die de brainstorm begeleidt — al is het maar om het tempo aan te geven. Iedereen is sneller afgeleid tijdens een brainstorm via videocall en het is moeilijk te zien wie het woord wil nemen. Dus het is gewoon beter dat één iemand alles in de gaten kan houden.
• Wees goed voorbereid. Zet je werkdocument al klaar, test alle tools uit of geef de deelnemers vooraf al een opdracht om over na te denken. Verberg tabs en kolommen waar de deelnemers pas later in moeten werken.
• Start met een ijsbreker. Niet enkel voor de sfeer, maar ook om te checken of alle microfoons en camera’s werken. Onze favoriete ijsbreker-vraag: “Wat ga je vanavond eten?”
• Vraag de deelnemers om te laten weten wanneer ze klaar zijn met een bepaald onderdeel. Zeg dat ze een seintje geven in de chat of hun cursor op een bepaalde plaats in het document zetten.
• Gebruik pen en papier om tussendoor te noteren. Bijvoorbeeld om een lijstje te maken van alle deelnemers, zodat je niemand vergeet. Of gewoon om kernwoorden te noteren, onderwerpen waar je later op wil inpikken.
• Vraag aan de deelnemers hun microfoon te dempen als ze niets moeten zeggen. Dat bespaart iedereen de kakofonie van getokkel op klavieren.

Heb je tips voor ons of wil je gewoon je eigen brainstorm organiseren en zit je nog wat vast? Laat het ons weten.

Hoe wij brainstormen vanuit ons kot, met Excel was originally published in Creative Lab on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Op 14 oktober trokken we met zijn allen nog eens naar de stembus voor de gemeenteraadsverkiezingen. Het was geleden van mei 2014 dat de burger nog eens gevraagd was om zijn democratische plicht te vervullen.

Vier jaar zonder verkiezingen, dat betekent dat vier jaargangen Belgen tussen 18 en 22 jaar vóór 14 oktober nog nooit de binnenkant van een stemhokje hadden gezien. Die zogenoemde first time voters — al houden wij meer van de term kiesmaagden — zijn een grote groep. Volgens onze berekening zijn dat meer dan een kwart miljoen mensen.

Het leek ons van Creative Lab de moeite om specifiek voor die omvangrijke groep geschikte content en formats te bedenken. We deden dat in nauwe samenwerking met VRT NWS, dat traditioneel sterk inzet op verkiezingen, en jongerenkanaal MNM, dat een geloofwaardige toegang heeft tot die doelgroep.

Vooronderzoek

Die kiesmaagden, bleek uit onze vooronderzoek, zaten met allerlei vragen over verkiezingen: van het algemene “Waarom moet ik eigenlijk stemmen?” tot het heel praktische “Hoe moet ik stemmen? Moet ik dan mijn eigen potlood meenemen?”). Voor die why vote en die how to vote bedachten we videoreeksen met respectievelijk MNM-nieuwsstem Hannah Eeckhout en het duo Sander Gillis — Linda De Win.

De grote vraag bij die groep was, zoals bij de meeste kiezers: “Voor wie moet ik op 14/10 stemmen?”. Voor gewestelijke en federale verkiezingen is een stemtest of stemwijzer een prima oplossing. In zo’n test kun je je eigen standpunten vergelijken met de officiële standpunten van de grote partijen en krijg je een wetenschappelijk onderbouwd stemadvies.

Maar voor lokale verkiezingen is een stemtest zo goed als onhaalbaar. Er zijn om te beginnen 300 gemeenten in Vlaanderen en Brussel, met partijen die in kartel naar de kiezer trekken, lokale lijsten, lijsten van de burgemeester. En de bevoegdheden van een gemeente en lokale onderwerpen als parken en kruispunten zijn niet altijd even makkelijk terug te voeren naar de ideologieën van de partijen.

De oplossing: de Kieskaart

Daarom leek het ons nuttig om het voor deze lokale verkiezingen om te keren: niet je eigen overtuiging vergelijken met die van de partijen, maar de standpunten van de partijen op een laagdrempelige manier presenteren. Zo hoefden de kiesmaagden niet alle flyers, folders en pdf’s te doorploeteren om te weten te komen waar een partij in hun gemeente voor stond.

Het resultaat was de Kieskaart, een interactieve kaart waarop jongeren de concrete plannen van de politieke lijsten in hun gemeente konden ontdekken. De standpunten (maximaal vijf per partij per kieslijst) werden met een passende emoji’s op een kaart weergegeven.

De lokale politici kregen de vrije keuze in emoji’s en moesten hun bijhorende tekst beperken tot 250 tekens. Zo kreeg die doelgroep heel snel een overzicht van de verschillende standpunten: wie doet iets voor mijn buurt? Wie doet iets aan de jeugdwerking in het dorp?

De kaart gevuld krijgen

Zo’n kaart is een leuk concept in theorie. Maar die staat of valt natuurlijk met hoe goed die ingevuld raakt. We moesten de lokale politici (a) bereiken en (b) overtuigen om hieraan mee te doen.

Daarom onderzochten we eerst, voor we ook maar iéts ontwikkelden, de politieke kant van het concept. Was er interesse om hieraan mee te werken? Want je wil geen concept lanceren dat op een veto stuit van een partijhoofdkwartier dat al zijn militanten oproept om hier zeker niét aan mee te werken.

We polsten bij enkele hoofdkwartieren en voelden dat we wel op een ader zaten. Partijen hebben net als de media namelijk grote moeite om jongeren te bereiken. Dat zat dus wel snor met zo’n Kieskaart.

Tegelijk staken we ons licht op bij enkele lokale afdelingen in kleinere dorpen, om te voelen hoe diep het water daar was en wat daar eventuele obstakels zouden kunnen zijn. Al snel bleek dat een lokaal programma niet altijd even concreet uitgewerkt is. Dus onze assumptie “elke partij heeft een concreet standpunt over elk heet hangijzer in de gemeente” bleek vaak niet te kloppen.

Bovendien merkten we dat niet iedereen even goed overweg kan met digitale toepassingen. Ons formulier om emoji’s en standpunten in te vullen moest dus heel erg eenvoudig zijn.

De politici kregen een eenvoudig invulformulier om emoji’s te selecteren (uit een lijst van 42), een titel (100 karakters), een beschrijving (250 karakters) en (eventueel) een link naar hun website in te vullen. De plaats waar de emoji moest komen, konden ze gewoon met een click aanduiden en verplaatsen op een kaart van de gemeente.

De politici

We wisten dat er interesse bestond, maar hoe konden we al die politici bereiken? Er is niet zoiets als een intercom of een mailing list van alle lijsttrekkers. Bovendien is die lijst ook pas in de loop van september definitief. In samenwerking met VRT NWS vonden we daar wat op, door ons te baseren op de kieslijsten van 2012.

En is het de lijsttrekker zelf die de kaart gaat invullen? Gaat Bart De Wever zich daar persoonlijk over buigen voor Antwerpen? Dat moet toch ook iemand van zijn medewerkers, of een van de andere kandidaten in zijn plaats kunnen doen, vonden we.

Daarom werkten we met een code waarmee de lokale partij kon aanmelden. We genereerden een unieke code per partij per gemeente. Die kon eventueel intern doorgespeeld worden aan iemand anders die het namens de partij kon invullen.

Voor we die oplossing naar 300 gemeenten uitstuurden, deden we de test met de codes voor vijf willekeurige gemeenten in de provincie Antwerpen. Enkel een kleine bug en een geringe aanpassing in de begeleidende copy stonden de lancering bij de andere gemeenten nog in de weg.

Vanaf midden september konden alle lijsttrekkers in alle gemeenten hun partijstandpunten pinnen op de Kieskaart.

De lancering en de promo

Eind september ging de Kieskaart live op kieskaart.mnm.be. Eerst nog onder de radar met een zogenoemde soft launch, zodat de partijen nog de kans kregen om emoji’s te verplaatsen of te veranderen.

Om de Kieskaart te promoten haalden we twee weken voor de verkiezingen alles uit de kast. We maakten afgeleiden voor social media, zetten in op social advertising, er liepen spots op MNM en de presentatoren van MNM namen de Kieskaart mee in hun programma’s.

Dat leverde leuke phoners op, zoals deze:

Iedereen kon de kaart van zijn of haar gemeente delen op sociale media. En wie dat deed voor een specifieke lijst kreeg bovendien een afbeelding mee met énkel die vijf emoji’s. Een optie waar ook de partijen zelf gretig gebruik van maakten.

Het resultaat

De Kieskaart hebben we unaniem (Creative Lab, MNM en VRT NWS) geklasseerd in de map “succesvol”. Er zijn uiteindelijk 4.110 emoji’s gepind over Vlaanderen en Brussel.

Meer dan 800 lokale lijsten pinden hun emoji’s op de Kieskaart, da’s ongeveer de helft van alle Vlaamse en Brusselse partijen. De kaart lokte een goede 60.000 bezoekers. Opvallend is dat tweederden van de bezoekers rechtstreeks of via zoekopdrachten bij Kieskaart terecht kwamen. De naam deed dus een belletje rinkelen bij de mensen.

En nog leuk om mee te geven: de meest gebruikte emoji was de 🚲 (“mobiliteit”, 480 keer), vόόr de 🌳(“milieu”, 394 keer) en de 👫 (“samenleven”, 297 keer).

Het zal niet verbazen dat Antwerpen en Gent de best bezochte steden waren.

Colofon

• Concept: Inti De Ceukelaire
• Development: Tim Broddin, het team achter Jij Kiest
• Project management: Jasmine Haegeman
• Redactie: Tess Dekeersgieter, MNM & VRT NWS
• Promo, afgeleiden en distributie: Creative Lab
• Met dank aan de teams van Jij Kiest, het UX-team en het CRM-team van het Digitaal Productiecentrum van VRT.

De Kieskaart, of hoe we kiesmaagden kiesklaar hebben gestoomd voor de lokale verkiezingen was originally published in Creative Lab on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Aaah, het WK voetbal. Om de vier jaar — of althans sinds we er met onze Rode Duivels weer bij horen — ontstaat er in België een ongeziene samenhorigheid: we kijken samen met vrienden op café naar voetbal, of thuis in de zetel met de familie, of misschien wel met collega’s op het werk.

Ieder heeft zijn eigen manier om zo’n WK te beleven. En vaak duikt vlak voor de aftrap diezelfde vraag op: “Pronostiekske?”.

Op café krassel je snel de voorspelling van iedereen op de achterkant van een bierkaartje, thuis heb je een blaadje papier bij de hand en op het werk heeft een van je collega’s misschien wel een Excel in mekaar gestoken vol formules en ingewikkelde berekeningen.

Eén ding staat vast: iedereen pronostikeert graag. Maar de boekhouding achteraf, zeker als je het hele WK lang pronostiekjes gaat houden, daar houdt niemand zich graag mee bezig.

Het landschap verkennen

Met die gebruikersnood rond pronostieken ging ik samen met mijn collega’s van het Creative Lab, een cel digitale experts die de VRT en haar merken bijstaat, aan de slag. Een aantal basisprincipes stonden vrij snel vast: het moest gemakkelijk, eenduidig, snel en voor iedereen toegankelijk zijn.

We wisten natuurlijk dat we niet de eerste (of de laatste) waren met het idee om een pronostiekservice te ontwikkelen. Er zijn natuurlijk de vele commerciële goksites, waar je geld kunt inzetten op de uitkomst van een match. Maar die richten zich op fanatieke sportkenners, die weten waarvoor ze spelen. Of dat hopen we toch.

Maar voor Sporza, waar we de pronostiek idealiter zagen leven, was het belangrijk om weg te blijven van die wereld van de professionele goksites en te focussen op de beleving voor een breed publiek, dus ook van occasionele voetbalkijkers. Dat hield met andere woorden in dat onze service een heel lage instapdrempel moest hebben.

Simpel aanmelden

Laagdrempelig betekent onder meer: de stappen tussen aanmelden en pronostikeren tot het absolute minimum reduceren. Een onboarding die zo simpel mogelijk was.

We lieten ons voor het aanmelden inspireren op Doodle, de handige service waarmee je een datum kunt zoeken die voor iedereen in een groep past. Daar kun je ook meteen aan de slag zonder een Doodle-account te hoeven maken.

Voor onze pronostiek was dat precies wat we zochten. Zo kon iedereen heel snel zijn voorspelling ingeven, en kon iemand dat ook vlug even doen voor de bomma of de nonkel zonder smartphone. Het nadeel van deze oplossing is dat je binnen je groep elkaars pronostiek kunt aanpassen. Wat trouwens ook het geval is bij Doodle. Je kon mekaar m.a.w. een loer draaien door vlak voor de match een 1–0 te veranderen in 23–8. Maar voor ons woog dit nadeel niet op tegen het voordeel. En ook: je hebt die foute vrienden verdient, moet je maar denken.

Ook de pronostiek zelf hielden we heel eenvoudig. Geen bijvragen zoals “Wie scoort eerst” of “Wanneer valt de eerste goal”. Gewoon: wat wordt de uitslag?

De flow

Hoe de uiteindelijke service in zijn werk ging? Simpel: je maakte een competitie aan en was automatisch de admin van deze groep. Je gaf je naam en e-mailadres (zodat we updates konden sturen). In een volgende stap kon je al meteen mensen gaan toevoegen.

Elke competitie kreeg zijn eigen unieke link en die konden de admins verspreiden via de app van hun voorkeur: Messenger, Whatsapp of gewoon mail.

De naam van je competitie kon je verderop nog aanpassen. En je kon je competitie ook leuker maken door er BV’s aan toe te voegen. Je kon kiezen uit Karl Vannieuwkerke, analisten Geert De Vlieger, Heleen Jaques en Wesley Sonck.

Maar omdat we ook andere mensen wilden bereiken dan de pure sportkenners, staken we er ook niet-Sporza-gezichten als Frank Deboosere, Showbizz Bart of Cathérine Vandoorne in.

De scores hield Sporza bij en de tussenstand in de competitie was het startscherm voor elke deelnemer, want daar draaide het om: je vrienden of collega’s aftroeven.

Klaar! En nu?

Je kan een product maken dat nog zo goed is, als niemand weet dat het bestaat, gaat niemand het gebruiken. Daarom hebben we sterk ingezet op een distributie- en communicatieplan.

Ten eerste zorgden we voor een promovideo, die op social media specifiek werd gedeeld via ads. Het filmpje werd ook op televisie getoond na de uitzwaaimatch tegen Costa Rica, wat voor een gigantische piek zorgde. Bovendien vermeldde Karl Vannieuwkerke de tool on air tijdens het WK zelf in Villa Sporza.

Omdat Sporza zijn doelpubliek wou verbreden en buiten de Sporza-vijver wou vissen, werkten we samen met Eén en Radio 2 voor een promofilmpje, waarin we een Whatsapp-gesprek over de pronostiek nabootsten. Zoals hier tussen personages uit Thuis:

Bovendien werd er ongeveer twee keer per week een nieuwsbrief verstuurd als herinnering voor de admins van de teams. Zo zorgden we dat de deelnemers geregeld terug kwamen.

What about the ontvangst?

We hebben dus veel lawaai gemaakt rond onze pronostiek, maar heeft dat getoeter ook iets opgebracht? Oh, jawel! Even de cijfers op een rijtje: uiteindelijk hebben 155.343 mensen deelgenomen, en zijn er 44.367 competities opgestart. Er is — hou je vast — bijna zes miljoen keer gepronostikeerd. En misschien nog het belangrijkste: er was een sterke ‘vaste kern’ van mensen die regelmatig terugkwam om de score te checken en de volgende matchen in te vullen.

Cijfers zeggen natuurlijk niet alles. Je weet pas dat iets écht leeft, als er memes over worden gemaakt. En dat gebeurde, heel snel zelfs, zowel op Instagram Stories als op onze memepagina ‘Voetbalmemes voor blokkende teens’. En zo kregen wij dus gratis nieuwe content erbovenop. Win-win!

Het WK brengt sowieso een samenhorigheid met zich mee, en dat hebben we met de Grote WK-pronostiek perfect kunnen vertalen. Zowel sportkenners, sportfans en mensen die niets met sport te maken hebben, werden op hun wenken bediend:

“Top gedaan, gaf extra plezier aan mensen (vrouwen) die niet echt van voetbal houden, maar hierdoor toch keihard supporterden voor ploegen waarvan ze nog nooit van gehoord hadden.”

We kunnen dan ook besluiten dat we met de pronostiek ons doel meer dan bereikt hebben: er deden gigantisch veel mensen mee, er werd veel over gebabbeld, en we bereikten een breed en nieuw publiek van niet-sportfans. Meer van dat in de toekomst!

Credits

De Grote WK-pronostiek kwam tot stand in een samenwerking tussen VRT Creative Lab, Sporza en PlayCo. Werkten hieraan mee:

• Voor Creative Lab (concept, ontwikkeling en distributie): Jasmine Haegeman (track manager), Tim Broddin (lead developer), Nickias Pauwels (distributiestrategie), Matti Meurisse (concept + online advertising), Matthijs Van Mierlo (concept + copy), Louk Voncken (promovideo), Anne Servaes (blogtekst), Lesley Demuynck (blogtekst + overall lead)
• Voor PlayCo (UX, UI, prototyping en design): Nikolas Sterck, Setareh Pourjavan, Michael Quarem & Louis Ingelaere
• Voor Sporza: Maarten Geens, Thomas Gillis, Pieter De Windt
• Voor DPC: Marc Walraven (toegankelijkheid), het CRM-team en het Operations team.

Hoe de Grote WK-pronostiek van Sporza een groot succes werd was originally published in Creative Lab on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.