<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Johan van de Beek (DjoeGio&#39;s Marginalia) on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Johan van de Beek (DjoeGio&#39;s Marginalia) on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@johanvandebeek?source=rss-631233e7687e------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*c1fZmbJr9O-tFVGFIm7-ug.jpeg</url>
            <title>Stories by Johan van de Beek (DjoeGio&amp;#39;s Marginalia) on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@johanvandebeek?source=rss-631233e7687e------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Wed, 18 Nov 2026 01:33:52 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@johanvandebeek/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Niemand zag het aankomen]]></title>
            <link>https://johanvandebeek.medium.com/niemand-zag-het-aankomen-e3fd2072d15c?source=rss-631233e7687e------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/e3fd2072d15c</guid>
            <category><![CDATA[michel-houellebecq]]></category>
            <category><![CDATA[religion]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Johan van de Beek (DjoeGio's Marginalia)]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 31 Oct 2026 14:29:33 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-10-31T16:30:20.771Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*DosOOw8DBxo_W0Ni0D9rAg.jpeg" /></figure><p>Interview met Michel Houellebecq, vertaald door Google Translate en geredigeerd door JvdB. Interviewer: Bruno Pardo Porto (ABC Culture). Bilbao, 30/10/2016).</p><p>Hij is zo’n erkend en herkenbaar karakter dat het makkelijkste om met hem te doen is fouten maken, hem te verwarren met zijn schaduw, zoals zijn collega Frédéric Beigbeder ons enige tijd geleden waarschuwde: ‘’Houellebecq is een bijna christelijke romantische moralist die door iedereen voor een decadente nihilist wordt aangezien’’.</p><p><strong>Herkent u zichzelf in dat portret?</strong></p><p>Ja, Beigbeder heeft gelijk, behalve als het om het christendom gaat. Al het andere is waar.</p><p><strong>En waarom beschouwen ze u als een nihilist?</strong></p><p>Iemand die de waarden van zijn tijd niet deelt, wordt gezien als een nihilist, en ik geloof niet veel in vooruitgang, noch in gezondheid. Over het algemeen deel ik de waarden die ons omringen niet. Ik heb ooit gekscherend gezegd dat als je een sigaret opsteekt, je al als een nihilist wordt beschouwd. En dit wordt steeds meer waar.</p><p><strong>Tegenwoordig worden rokers met achterdocht bekeken. Maar ik weet niet waarom.</strong></p><p>Ik denk dat er op dit moment een zeer krachtige wil tot sociale controle bestaat. En het valt nu nog meer op, met elektronische sigaretten. Ze zijn niet schadelijk voor alle anderen, voor de mensen om je heen, dus je moet je afvragen waarom ze nu net zo hard verboden worden als gewone sigaretten. Ik geloof dat het bedoeld is om de sociale controle te vergroten. We zagen het al tijdens covid: veel mensen waren erg opgetogen, omdat ze konden spioneren en achterhalen wat hun buren of familieleden deden. Ze konden mensen aangeven. Het was ongelooflijk. Er is een algemeen verlangen naar controle [na een paar antwoorden zal hij in de binnenzak van zijn jas reiken en zijn elektronische sigaret tevoorschijn halen om te roken, en dan zal het lijken alsof we terug zijn in de 20e eeuw].</p><p><strong>We leven in een vreemde tijd: veel van de samenlevingen die tabak willen verbieden, zijn dezelfde die euthanasie hebben goedgekeurd.</strong></p><p>Ik denk hetzelfde [laat een stilte achter om na te denken]. Het is jammer, want ik schrijf boeken, maar ik voel me niet capabel genoeg om dit tijdperk te definiëren met een woord dat voldoende macht heeft… Verzet tegen euthanasie is het hoogtepunt geweest van mijn militante inzet. Ik heb een nogal bittere herinnering aan wat er in Frankrijk is gebeurd. Om redenen die verband hielden met de Franse politiek van de afgelopen jaren, met zijn eigenaardigheden, duurde het lang voordat het wetsvoorstel werd goedgekeurd. Er gebeurde veel; het was vooruit en achteruit. De Nationale Vergadering stemde drie keer. En elke keer dat mensen stemden, nam het percentage voor euthanasie af. Als het nog twee jaar was gevolgd, zou de Algemene Vergadering dit wetsvoorstel hebben verworpen, dat overigens ook de Senaat later verwierp… Daar faalde ik in. Mensen die tegen euthanasie waren, faalden, maar met een zeer kleine marge.</p><p><strong>In uw boeken zijn sociaal geweld en straatgeweld geen uitzonderingen: integendeel. Hoe ziet u de huidige situatie in Frankrijk?</strong></p><p>Dit heeft misschien mensen in het buitenland verrast, maar de Fransen beginnen te wennen aan geweld. Sinds een aantal jaren vindt er elke keer dat er een evenement is dat nogal wat mensen op straat samenbrengt – en het maakt niet uit of het een demonstratie, een nationale feestdag of een voetbalfinale is. Altijd. Elke keer. Daarom ben ik niet zo onder de indruk van wat er is gebeurd. Het is triest om te zeggen, maar wij Fransen zijn gewend geraakt aan geweld.</p><p><strong>Hoe is het gebeurd?</strong></p><p>Ik denk dat er sprake is van een gerechtelijke mislukking: mensen zijn steeds minder bang om gearresteerd te worden. Het is dus niet moeilijk te begrijpen waarom dit steeds vaker gebeurt.</p><p><strong>Maar komt geweld voort uit ontevredenheid of gewoon uit de afwezigheid van angst voor repressie?</strong></p><p>Het komt niet door onvrede, maar omdat ze niet langer bang zijn voor de politie. Ook niet voor gerechtigheid, vooral.</p><p><strong>En sinds wanneer is dit het geval?</strong></p><p>Ik weet het niet, om eerlijk te zijn.</p><p><strong>In de loop der jaren is uw mening over religie veranderd. Eerst werd gezegd dat religie dood was, en nu hoor je dat het een historische kracht in Europa is.</strong></p><p>Dat zeggen de statistieken, en ik geloof erin: de aantallen dopen stijgen. Het is iets vreemds, het is een fenomeen dat ik niet echt weet uit te leggen. Het is iets wat verrassend is geweest, dat de afgelopen jaren is gebeurd, dit fenomeen, dit spirituele ontwaken.</p><p><strong>Ik heb het gevoel dat geen enkele intellectueel dit zag aankomen.</strong></p><p>Niemand zag het aankomen, geen enkele persoon, niemand. Zelfs de Kerk niet. Zij zijn de eersten die verrast worden door wat er gebeurt.</p><p><strong>Enige intuïtie over waar dit ontwaken vandaan komt?</strong></p><p>Dit heeft veel te maken met jongeren. Ze volgen misschien het voorbeeld van moslims, die vinden dat het niet zo belachelijk is om geloof te hebben en zich daaraan aan te passen. Het katholicisme heeft daar in zekere zin van geprofiteerd.</p><p><strong>Sommigen zeggen dat het te maken heeft met de noodzaak om nieuwe gemeenschappen als toevluchtsoord te creëren.</strong></p><p>Ja, ja, dat is zonder twijfel een van de redenen, hoewel niet de enige [hier een stilte]. Ik weet niet of er een individuele religie bestaat zonder collectieve rituelen. Ik ken haar niet, althans.</p><p><strong>Wilt u geloof hebben, of is het iets wat u gewoon uit uw leven heeft weggegooid?</strong></p><p>Ik ben een beetje bang, en ik ben ook te oud om te veranderen.</p><p><strong>U nadert de zeventig… Heeft de tijd u iets geleerd?</strong></p><p>Ja, maar het is allemaal een beetje banaal. Laten we zeggen dat er fysieke dingen zijn die nu moeilijk zijn, dat is alles.</p><p><strong>U zei altijd dat u niet in gezondheid geloofde. Waarom?</strong></p><p>Ik vind het een waarde waar te veel op wordt aangedrongen. Er zijn veel boodschappen om mensen aan te moedigen voor hun gezondheid te zorgen. Te veel.</p><p><strong>Misschien komt het door angst voor de dood.</strong></p><p>Ik heb altijd getwijfeld aan de angst voor de dood. Ik heb het nooit zelf zo gevoeld. Ik heb mensen zien sterven en ik heb ze niet bang zien zijn.</p><p><strong>Dus u bent niet bang?</strong></p><p>Nee.</p><p><strong>Ik heb ‘More Interventions’ herlezen. In een interview uit 1995, waarin u werd gevraagd wat al uw werk verenigde, zei u: ‘’Ik heb de intuïtie dat het universum gebaseerd is op scheiding, lijden en kwaad’’. Denkt u dertig jaar later hetzelfde?</strong></p><p>Ja, ik heb nog steeds dezelfde intuïtie. Dit zijn dingen die men al vrij vroeg beseft [de stilte sleept, alsof hij om een andere vraag vraagt].</p><p><strong>En wanneer besefte u dit?</strong></p><p>Ik ben het vergeten, om eerlijk te zijn. Het is lang geleden.</p><p><strong>Merkt u dit nog steeds? In uw literatuur?</strong></p><p>Dit markeert waarschijnlijk mijn persoonlijkheid in het algemeen, alles wat ik ben. En dus ook mijn literatuur.</p><p><strong>Beschouwt u zichzelf als een pessimist of een realist?</strong></p><p>Iedereen vindt zichzelf realistisch, zowel pessimisten als optimisten. Iedereen denkt dat hij gelijk heeft, dat hij de waarheid heeft. En ik zie niet veel uitzonderingen op deze regel.</p><p><strong>In dat interview uit 1995 zei u ook dat vriendelijkheid de enige superioriteit was die u erkende.</strong></p><p>Ja, het is waar. En ik herinner me dit heel duidelijk. Het is een zin die ik op een soort ansichtkaart zag. Eigenlijk is die niet van mij, maar van Beethoven. En toen ik het las, dacht ik dat ik dat dacht. Ik ben nog nooit zo duidelijk geweest over iets.</p><p><strong>Ik citeer hem nogmaals: ‘’Zijn doel was om de mensheid en haar gedrag te beschrijven, niet om haar te beschuldigen of te hervormen; kortom, hij was een schrijver’’.</strong></p><p>Ik had moeten specificeren: een romanschrijver. Omdat er enkele religieuze schrijvers zijn die wel tot doel hebben mensen te veranderen. En dat zijn ook schrijvers. Mijn doel is nooit geweest om anderen te veranderen.</p><p><strong>In hoeverre heeft de schrijver dan iets van een socioloog die de werkelijkheid uitstraalt waarin hij heeft moeten leven?</strong></p><p>Nou, het hangt ervan af. Er zijn enkele schrijvers die gevoeliger zijn dan anderen. Er zijn er die zich niet met sociologie bezighouden en zich meer aan psychologie wijden, alsof ze willen zeggen: daar maak ik geen deel van uit. Maar ik minacht de sociologie niet.</p><p><strong>En is dat een keuze of een kwestie van karakter?</strong></p><p>Het is omdat ik er vaardig in ben. Ik ben goed in het observeren van sociaal gedrag en het analyseren ervan. En men moet weten waar men goed in is. Misschien heeft het met karakter te maken, als je in karakter meeneemt wat je waarneemt. Perceptie is erg belangrijk, omdat niet iedereen hetzelfde waarneemt.</p><p><strong>Uw collega Emmanuel Carrère heeft gezegd dat het kwade geen mysterie is, maar het goede wel. Waarom?</strong></p><p>Het is gemakkelijker om kwaad dan goed te begrijpen. Zelfs altruïsme is mysterieus. Ik denk dat niemand het heeft weten uit te leggen. <em>Nobody.</em></p><p><strong>Katholieken hebben een antwoord: ze hebben ons geschapen om goed te doen, we komen uit het goede en we gaan naar het goede.</strong></p><p>Ja, dat zeggen katholieken in vermenigvuldiging [glimlacht]. Maar ze zeggen ook dat geloof een mysterie is, dus het ene mysterie verwijst ons naar een ander mysterie. Daar bestaat de uitleg uit. En er zijn andere verklaringen die niet zo vaak voorkomen… Sommigen zeggen dat het genetisch gericht is.</p><p><strong>Schrijft u trouwens iets nieuws?</strong></p><p>Ja.</p><p><strong>En kunt u iets over het boek vertellen?</strong></p><p>Nee.</p><p><strong>Marguerite Duras hield er ook niet van om te praten over wat ze aan het schrijven was; ze zei dat het haar kracht om te schrijven wegnam.</strong></p><p>En dat is waar. Schrijven gaat over eenzaamheid. Als je iets tegen iemand zegt, zouden ze niet kunnen stoppen met reageren. En dat is te opdringerig.</p><p>Houellebecq zet de recorder uit en zegt:</p><p>Het lijkt erop dat ik door de jaren heen niet veel van gedachten ben veranderd, toch?</p><p>Originele tekst:</p><p><a href="https://www.abc.es/cultura/michel-houellebecq-francia-violencia-viene-descontento-miedo-20261030180122-nt.html#edtn=nacional&amp;vca=fixed-btn&amp;vso=rrss&amp;vmc=tw&amp;vli=cultura">https://www.abc.es/cultura/michel-houellebecq-francia-violencia-viene-descontento-miedo-20261030180122-nt.html#edtn=nacional&amp;vca=fixed-btn&amp;vso=rrss&amp;vmc=tw&amp;vli=cultura</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=e3fd2072d15c" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[De snelle Eco (column)]]></title>
            <link>https://johanvandebeek.medium.com/de-snelle-eco-column-d22984d1f93a?source=rss-631233e7687e------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/d22984d1f93a</guid>
            <category><![CDATA[umberto-eco]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Johan van de Beek (DjoeGio's Marginalia)]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 18 Oct 2026 14:11:34 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-10-18T16:53:13.288Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*0IOgM_fNzeHKDoRevDZ1zg.png" /></figure><p>Iemand zei ooit dat toen Umberto Eco <em>De naam van de roos</em> had geschreven, Umberto Eco fulltime Umberto Eco werd. Een act dus. Net zoals bij ons Maarten van Rossem fulltime Maarten van Rossem is geworden, hoewel daar geen bestseller aan voorafging. Chagrijnig mompelen was voldoende.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/665/1*NP-uXKRrAQ1fYPywb2a1NA.jpeg" /><figcaption>Umberto Eco.</figcaption></figure><p>In het geval van Eco (1932–2016) lijkt het me inderdaad moeilijk om ‘jezelf’ te blijven als <em>The New York Times</em> je romans intellectuele en filosofische triomfen noemt en je uitroept tot de laatste homo universalis. Enfin. Als journalist ben ik altijd meer geïnteresseerd geweest in het snelle werk van Eco. De artikelen dus die hij voor kranten en tijdschriften schreef. Eco moet dan een punt maken in veel minder tijd en met minder lettertekens dan in zijn romans of in zijn wetenschappelijk werk. Hij staat als het ware op hetzelfde veld als ik. En zo kan ik zien hoe goed hij is.</p><p>Dat is ook de reden waarom veel wetenschappers huiver hebben voor wat zij omschrijven als ‘populaire media’. Ze denken dat complexe onderwerpen ook complexe uitleg vergen. Dit is een oud en hardnekkig misverstand dat de wetenschapper Richard Feynman onder vuur nam.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/900/1*GebQJSNoUGFc4sV8JyWz6w.png" /></figure><p>In de jaren tachtig verscheen een bundel van artikelen die Eco schreef over tal van onderwerpen, van de wereldkampioenschappen voetbal tot cultfilms. In de inleiding van zijn boek (<em>Travels in Hyperreality</em>) zegt hij een paar dingen die ik altijd heel mooi heb gevonden.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*OwzZBiz2u3Iy7MzYLqleBA.png" /></figure><p>Veel artikelen, zegt hij, zijn geschreven in emotionele opwellingen. Met de bedoeling dat mensen ze lezen en vergeten. Eco bekent dat hij altijd nerveus, onzeker en bang is. Bang dat hij het mis heeft. Het mooie van schrijven voor kranten of blogs is dat je jezelf de volgende dag kunt teruglezen en vaak direct terug hoort wat de lezer denkt. Je hebt iets op papier gezet dat doorgaans imperfect is. En iets in je hoopt, zegt Eco, dat de lezer die imperfectie ontdekt en je daarop wijst.</p><p>Het komt ook voor dat de lezer je stukken toejuicht. Dan ben je verplicht om te onderzoeken of dat terecht is, zegt Eco. Jezelf niet al te serieus nemen is daarbij de correcte filosofische houding.</p><p>Een bundel met stukjes voor de column <em>La Bustina di Minerva,</em> die Eco jarenlang schreef voor de krant <em>L’Espress</em>o, verscheen kort na zijn dood. Ik lees nu een Engelse vertaling. Minerva was geen verwijzing naar de Romeinse godin van de wijsheid, maar naar een luciferdoosjesmerk. Het symboliseert de bescheiden ruimte die beschikbaar is om een spontane gedachte te noteren.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*3KCmXny5KrsnFu1fYD-sIA.png" /></figure><p>Een van die notities is een advies dat Eco heeft als iemand je werk tot op de grond toe afbrandt. Denk dan aan de official bij MGM die, na een auditie van Fred Astaire, oordeelde: ‘Kan niet acteren, kan niet zingen. Is kalend. Kan een beetje dansen.’</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/653/1*2WR2y0neP6qBo0tmS627dw.jpeg" /></figure><p>En dan nog iets. Umberto Eco, die een bibliotheek had met meer dan dertigduizend boeken, berekende ooit dat als je tussen je tiende en tachtigste levensjaar elke dag een boek zou lezen, het eindtotaal uit zou komen op 25.200. Terwijl een goede bibliotheek enkele miljoenen titels telt. Dit zou bescheidenheid moeten stimuleren. Toch hindert het velen niet, vooral in deze tijden, om opinies te ventileren die hun fermheid juist lijken te ontlenen aan de volmaakte afwezigheid van bronnen en verwijzingen.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*sowwvGgtMDsg4XA8bO4q3A.png" /></figure><p>In een prachtig stuk van Eco (<em>On Unread Books</em>) lees ik over Pierre Bayard, een psychoanalyticus en literatuurprofessor. Die verklaart, zonder schaamte, dat hij klassiekers zoals <em>Ulysses</em> van James Joyce nooit gelezen heeft. Hij weet dat het boek is gebaseerd op de <em>Odyssee</em>, die hij nooit heeft uitgelezen. Hij weet ook dat het boek zich afspeelt in Dublin en gebeurtenissen beschrijft die zich in een enkele dag afspelen. Bayard heeft dit gehoord van anderen die het boek wel gelezen hebben. En hij heeft erover gelezen. Je kunt soms, merkt Eco op, door de relatie van een boek tot andere boeken te kennen meer te weten komen over dat boek dan door het daadwerkelijk te lezen.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=d22984d1f93a" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Wie is de maker? (column)]]></title>
            <link>https://johanvandebeek.medium.com/wie-is-de-maker-column-752eb1836d25?source=rss-631233e7687e------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/752eb1836d25</guid>
            <category><![CDATA[ai]]></category>
            <category><![CDATA[artificial-intelligence]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Johan van de Beek (DjoeGio's Marginalia)]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 10 Oct 2026 12:56:17 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-10-10T12:56:17.962Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*jmhQYFwOMpv9r8Axvm4d_w.jpeg" /></figure><p>Door Johan van de Beek</p><p>De stelling van de eindeloos typende aap (<em>infinite monkey theorem</em>) houdt in dat een op een toetsenbord rammelende chimpansee, als hij maar lang genoeg doorgaat, uiteindelijk een sonnet van Shakespeare produceert.</p><p>Ik moet hieraan denken terwijl ik lees over Jason Allen. Allen is een Amerikaanse bordspellenbedenker die in zijn vrije tijd fotoshopt. Als hij, dit is een paar jaar geleden, deelneemt aan een regionale kunstwedstrijd in Colorado (categorie ‘digitaal gemanipuleerde fotografie’), wint hij de eerste prijs. Zijn inzending is een op canvas afgedrukt beeld dat <em>Théâtre d’opéra Spatial</em> heet. Als u die titel op Google intikt, ziet u (aldus een jurylid) een ‘Renaissance-achtig droombeeld’. Zie ook het fragment in de hoofdillustratie bij deze column.</p><p>Daarna gebeurt er iets wat leidt tot grote ophef in kunstkringen. Allen verklapt dat het werk is gemaakt met hulp van Midjourney. Dat is een programma dat dankzij AI (kunstmatige intelligentie) zoekopdrachten zeer snel kan omzetten in beelden, waarbij keuzes worden gemaakt uit miljoenen foto’s die zweven op het internet. Allen zelf heeft voornamelijk opdrachten (prompts) ingetikt, waarvan ‘vrouw in jurk met franjes en ruimtehelm op haar hoofd’ er een was. De rest van de winnende formule wil hij als ‘auteur’ niet kwijt.</p><p>De discussie is nu of Allen een kunstenaar is of een fraudeur. En of <em>Théâtre d’opéra Spatial </em>een kunstwerk is of een door een digitale aap getikt sonnet. Heeft Allen het beeld bedacht of is Midjourney de eigenlijke maker? En: is dit belangrijk?</p><p>Deze discussie is een beetje vergelijkbaar met die over deejays. Zijn dat eigenlijk wel artiesten? Als ze op festivals staan, hun USB-stick in de draaitafel steken en op <em>play</em> drukken en vaag met schuifjes en schijfjes gaan spelen, dan musiceren ze niet. Ze draaien, volgens critici, een opname af.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*HTq57fEaslRl1cWHeXdlbw.jpeg" /><figcaption>Deejays ‘spelen’ op het Electric Daisy Festival, Las Vegas.</figcaption></figure><p>Nee, zeggen anderen, de creatieve prestatie is al in de studio geleverd. Het optreden is vergelijkbaar met een expositie waarin een fotograaf zijn werken ophangt. En er is ook een gedachteschool die zegt dat het ambacht van muziek maken niets te maken heeft met de kunstvorm muziek. Je hoeft ook geen instrument te kunnen bespelen om muziek te maken. Of zoals de Britse producer en ambient-oervader Brian Eno zegt: je moet hoogstens een bandrecorder kunnen bedienen.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*vNTjbRIwLNc0ZIEXRgCOgQ.jpeg" /><figcaption>Brian Eno aan het werk.</figcaption></figure><p>Anders gezegd: hoe iets tot stand komt, is niet zo relevant. Wat telt, is de reactie van de ontvanger. Wordt die geraakt of niet? Met AI is er iets geïntroduceerd dat de geschiedenis van de mens steeds dieper zal beïnvloeden, reden waarom ook de paus zich met de <a href="https://www.vatican.va/content/leo-xiv/en/encyclicals/documents/20260515-magnifica-humanitas.html">encycliek</a> <em>Magnifica humanitas</em><strong><em> </em></strong>in de discussie mengt.</p><p>Er zullen boeken, kranten en websites worden volgeschreven en geïllustreerd door Midjourney-achtige programma’s. Het verschil met door echte mensen bedachte teksten of gemaakte beelden zal steeds verder vervagen. Sommigen zijn hier verrukt over. We zijn bezig God te maken, zei een topman van Google. Nee, zegt Elon Musk, we zijn bezig de duivel wakker te kussen.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*qQSHZnNC392ltUwmaML3VQ.jpeg" /></figure><p>In mei 2026 spreekt Sam Harris in zijn podcast <em>Making Sense</em> met Susan Cain over schrijven, creativiteit en de vraag wat AI betekent voor onze cultuur (voor meer over Cain zie ook <a href="https://johanvandebeek.substack.com/p/moe-van-anderen?r=9be6l&amp;utm_campaign=post-expanded-share&amp;utm_medium=web">Moe van anderen</a>). Cain: ‘Het komt vaak voor dat ik iets interessants online lees en na twee of drie alinea’s besef dat de tekst is gegenereerd door AI. Op dat moment verlies ik alle interesse in het artikel.’ Harris wil weten hoe ze zo zeker kan zijn dat de tekst niet door een mens is geschreven. Zijn het <em>tells</em>, zoals het gebruik van de <em>mdash</em> (gedachtenstreepje) of steeds weer terugkerende zinnen van drie woorden? Of is het iets anders dat Cain ervan overtuigt dat ze in gezelschap van een robot verkeert?</p><p>Cain antwoordt dat ze voelt dat de tekst wordt uitgeserveerd als een pakketje en dat, qua ritme, elke beat door de volgende wordt opgevolgd. Je proeft als het ware de kunstmatigheid. Voor Harris is de grote vraag wat er overeind zal blijven nadat de robots de macht overgenomen hebben. Zijn we dan nog geïnteresseerd in de vraag of er überhaupt een mens een rol heeft gespeeld als het gaat om het schrijven van romans of gedichten?</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/920/1*7gwNcGVHbO-tt6Gp5r-9YQ.jpeg" /></figure><p>Cain gelooft van wel. Mensen hebben een diepe, bijna onbevredigbare nieuwsgierigheid naar de vraag hoe andere mensen in elkaar steken. Voor haar is het wonderlijkste van lezen dat je een glimp opvangt van het subjectieve, innerlijke leven van een ander mens die stroomopwaarts de tekst heeft geschreven die jij stroomafwaarts leest. Harris is het daarmee eens, maar twijfelt bijvoorbeeld als het om instrumentale muziek gaat. Als hij een geweldige compositie hoort en dan ontdekt dat het om AI-confectie gaat, zal hij niet de neiging hebben om af te haken. Cain denkt daar anders over. Ze zal misschien wel ontroering voelen bij muziek die achteraf door AI blijkt te zijn gemaakt. Maar dan zal ze, net zoals bij een AI-tekst, afhaken. Pas op het moment dat we honderd procent zeker weten dat machines bewustzijn hebben en dus, net als een mens, het gevoel hebben dat ze bewust zijn van het feit dat ze bewust zijn en <em>weten</em> dat ze een individu zijn, wordt het ingewikkeld. Volgens sommigen is dat moment zeer nabij.</p><p>Volgens weer anderen is dat moment <em>nu.</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/944/1*K1ixo56XjFIWlt80Jf1Hsg.jpeg" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=752eb1836d25" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[25 jaar na 9/11]]></title>
            <link>https://johanvandebeek.medium.com/25-jaar-na-9-11-940d8ebee193?source=rss-631233e7687e------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/940d8ebee193</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Johan van de Beek (DjoeGio's Marginalia)]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 09 Sep 2026 18:21:45 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-09-09T18:21:45.071Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*PSapai3oMQ4sPlvf8wofUQ.jpeg" /></figure><p>Door Johan van de Beek</p><p>John Patrick O’Neill was de eerste FBI-agent die zich specialiseerde in islamitisch terrorisme. En hij was de eerste die Osama bin Laden, oprichter van Al-Qaida, als een levensgroot gevaar voor de VS en Europa definieerde.</p><p>O’Neill was geen gewone FBI’er. Hij was ook een charmeur, een vreemdganger en een liefhebber van dure zijden pakken die hij van zijn salaris eigenlijk niet kon betalen. Hij was naast een uiterst scherpe onderzoeker ook een <em>bon vivant</em> die hield van een avondje stappen en goed eten en drinken met vrienden. En hij zocht God, maar had moeite met vinden.</p><p>Een cruciaal deel van zijn leven besteedde O’Neill aan het waarschuwen van zijn superieuren voor een terroristische aanslag op de VS. Niemand luisterde naar hem. Zoals bekend werd zelfs niet geluisterd toen president Bush in augustus 2001, een maand voor de aanslagen, van de CIA een memo kreeg met daarin deze inmiddels historische zin: <em>Bin Ladin [sic.] Determined to Strike in US</em>. O’Neill had eerder dat jaar al gefrustreerd ontslag genomen bij de FBI. Hij was er klaar mee om genegeerd te worden. Hij werd hoofd veiligheid van het WTC in New York. De ironie hiervan is nauwelijks te bevatten.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*1qmf_Hf952pQzqk-csg5wA.jpeg" /></figure><p>De laatste persoon die hem levend zag op 9/11 zei dat O’Neill, uiterlijk beheerst en gekleed in een onberispelijk donkerblauw pak, door een tunnel naar de zuidelijke toren liep om te helpen. De resten van zijn lichaam werden tien dagen later gevonden. Hij werd geïdentificeerd door een beurs in de binnenzak van zijn jasje. Toen duidelijk werd wie hij was, werden zijn resten bedekt met een Amerikaanse vlag. Iedereen op Ground Zero stond stram toen hij naar de ambulance werd getransporteerd.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/449/1*SDrOC5uQC63Rc2qU9Te5WQ.jpeg" /></figure><p>In de aanloop naar een 9/11-herdenking denk ik vaak aan O’Neill. Toen ik een paar jaar geleden in New York was, zocht ik naar zijn naam op de plaquettes bij het 9/11-monument. Ik maakte een foto.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*e-oQHQ0Vji6TLY2bhBhjHQ.jpeg" /></figure><p>In de tragiek en horror van die dag is zijn lot symbolisch en een waarschuwing aan het Westen om niet te vergeten dat jihadisme nooit slaapt.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*-TgcNCFxGwKx8FIZMHKOfQ.png" /></figure><p>Het leven van O’Neill speelt een belangrijke rol in het formidabele boek <em>The Looming Tower: Al Qaeda and the Road to 9/11</em> van Lawrence Wright, dat ik regelmatig herlees. Ook nu weer. Steeds weer leert de 9/11-student die ik ben weer bij. Binnenkort wordt herdacht dat het een kwart eeuw geleden is dat 19 terroristen vier vliegtuigen kaapten in het Amerikaanse luchtruim om ze als instrumenten van vernietiging te gebruiken. Er vielen 2977 doden en duizenden gewonden.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/780/1*v1c75UaSvBRofcvkpIoHtw.jpeg" /></figure><p>Er zijn miljoenen woorden gewijd aan ‘de dag waarop de wereld veranderde’. Maar het herdenken van die dag wordt, heb ik het idee, elk jaar iets minder urgent, zeker in Europa. Terwijl we ook hier leven in de slagschaduwen van de Twin Towers. Lawrence Wright zei een paar jaar geleden dat we dreigen te vergeten hoe het leven was vóór die fatale dag. De Sovjet-Unie bestond niet meer, de Koude Oorlog was voorbij. Er was een gevoel van veiligheid. En ook hoop. Mensen geloofden in een <em>Star Trek</em>-achtige toekomst. En toen maakte ‘een man in een grot in Afghanistan’ daar op een stralende dag aan de Amerikaanse oostkust een einde aan.</p><p>Als we die wereld van voor 9/11 vergeten, vergeten we dan niet ook hoe we de weg terug kunnen vinden? Want wat kregen we ervoor in de plaats? Het vredesdividend, het enorme kapitaal dat vrijkwam dankzij de ontspanning tussen Oost en West, is nooit terechtgekomen op plekken waarvan bewoners nu al jaren massaal naar Europa vluchten. Er is een <em>war on terror</em> gestart die leidde tot invasies in Afghanistan en Irak. Die kostten duizenden levens en leverden miljardenschulden op. Maar de ‘bonus’ was, onder de streep, een groei en niet een afname van ‘binladenisme’. Het Westen heeft nu te maken met een permanente jihadistische dreiging en parallel daaraan toenemende jodenhaat. Het einde is nog lang niet in zicht.</p><p>Al-Qaida en IS zijn niet ten onder gegaan. Ze hergroeperen. Niet alleen als organisaties, maar als dynamische bewegingen die hun doodzieke ideologie exporteren naar Europa en de VS in de hoop zo veel mogelijk kwetsbaren te infecteren. Dat is allemaal koren op de molen van extremisten van religieuze en nationalistische snit die belang hebben bij een permanente discussie over identiteit. En dan is er nog de groeiende groep mensen in Europa die het vertrouwen in de politiek al heeft verloren en leeft volgens het gezegde ‘geloof niets totdat het officieel ontkend wordt’.</p><p>En Bin Laden?</p><p>Terrorisme-expert Colin P. Clarke merkte al een paar jaar geleden op dat Bin Laden postuum een icoon is in de wereldwijde jihadistische beweging. Foto’s en geluidsopnames van hem zijn nog steeds vaste onderdelen van jihadistische propaganda. En bij de vaker met morele verwarring kampende linkerflank van de tiktokkende generatie Z is hij een meme geworden die staat voor begrippen als authentiek, dapper en succesvol. De <a href="https://www.isdglobal.org/digital-dispatch/resurrecting-the-legacy-of-osama-bin-laden-algorithms-and-ambivalence/">hype</a> rond <em>The letter to America,</em> die twee jaar geleden viraal ging op sociale media, was veelbetekenend. Bin Laden werd door sommigen vergeleken met Christus, die zich immers ook had losgemaakt van aardse genoegens en materiële belangen. De stompzinnigheid van die gedachte hinderde honderdduizenden jongeren op sociale media niet om duimpjes en hartjes te plaatsen. Maar ook onder extreemrechts, neonazi’s en de op een rassenoorlog aansturende accelerationisten wordt Bin Laden als een inspiratiebron gezien. Zelfs Christopher Hitchens, die met <em>&#39;The Enemy&#39;</em> een vlammend pamflet schreef over het gevaar van het ‘binladenisme’, was aanvankelijk gevoelig voor beelden van de sjeik:</p><p><em>Ik geef toe dat ik al heel vroeg getroffen werd door een zekere vage nobelheid in zijn houding en verschijning. De wijd uit elkaar staande, expressieve ogen, de lange, gegroefde vingers, de relatief welluidende stem: dit zijn niet de kenmerken van de hese, ruwe, brute figuren die bijvoorbeeld de Taliban leiden of de Jordaanse psychopaat Abu Musab al-Zarqawi, oprichter van Al-Qaeda in Mesopotamië.</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/685/1*K3187V26N-STIXaeg-UUSw.jpeg" /></figure><p>Clarke schrijft dat Bin Laden blijft resoneren vanwege het rustige, stoïcijnse en eloquente imago dat hij uitstraalt.</p><p><em>The images of bin Laden sitting in a cave wearing a camouflage jacket, AK-47 by his side, still convey a sense of confidence and leadership that few jihadist leaders have been able to replicate.</em></p><p>Dat de Moslimbroederschap, &quot;de politieke versie van Al Qaida&quot; volgens influencer en strateeg Amjad Taha (<a href="https://projectnemesis.net/amjad-taha/">https://projectnemesis.net/amjad-</a>taha), via allerlei stichtingen en organisaties steeds meer invloed wint in de VS en Europa is iets wat weinigen in het Westen kunnen of willen horen, zeker niet links, dat de neiging heeft allianties te vormen met de conservatiefste en meest ondemocratische elementen binnen de moslimgemeenschappen, een fenomeen dat ook wel wordt aangeduid met de omstreden term <em>Islamo-gauchisme</em><strong>.</strong></p><p>Terug naar New York. Sommige families van degenen die omkwamen op 9/11 in New York hebben er grote moeite mee dat burgemeester Zohran Mamdani, een moslim, bij de plechtigheden aanwezig zal zijn op wat ze beschouwen als heilige grond. En dat is niet direct omdat hij een moslim is, maar vanwege zijn denkbeelden. Of beter gezegd: de vaagheid die hij in acht neemt bij bepaalde onderwerpen.</p><p>Sommige Amerikaanse media hebben nauwlettend samengevat wat Mamdani in de afgelopen jaren op 9/11 heeft gepost bij herdenkingen. Het is niet alleen dat de burgemeester vooral gebruikmaakt van copy+paste en alleen het jaartal verandert, maar zich er kennelijk niet toe kan dwingen om zijn aandacht exclusief te richten op de slachtoffers van <em>die</em> dag. De erkenning dat burgers en first responders omkwamen <em>door islamitisch terrorisme</em> krijgt hij gewoonweg niet uit zijn toetsenbord. Hij heeft het over <em>mensen die die dag overleden</em>. Alsof het een natuurverschijnsel was. Dat hij tevens niet bereid is slogans als <em>&#39;globalize the intifada&#39;</em> ondubbelzinnig af te wijzen en moeite heeft met het afkeuren van antisemitisme, geeft families het gevoel dat Mamdani niet <em>on the same page</em> is. Velen zien hem als een islamistische wolf in schaapskleren, een charmante man die breed lachend zijn ware aard verbergt. In de recentste aflevering van zijn podcast <em>Making Sense</em> spreekt Sam Harris met journalist James Kirchik over de zelfmoord van links (<a href="https://www.samharris.org/podcasts/making-sense-episodes/491-the-suicide-of-the-left"><em>The Suicide of the Left</em></a>). Kirchik ziet Mamdani, maar ook andere moslims zoals Abdul El-Sayed (die gaat voor een senaatszetel), als exponenten van Third World-ism, een ideologie die ooit eenheid predikte tussen ontwikkelingslanden, maar die nu het Westen ziet als een bron van kwaad en dat kwaad moet gewroken worden.</p><p>Op de plek waar de herdenking zal plaatsvinden, bevinden zich de zogeheten <em>reflecting pools</em>. De bassins symboliseren de voetafdrukken van de torens die er ooit stonden. Hier liep 25 jaar geleden John Patrick O’Neill naar de zuidelijke toren om te helpen. Iets meer dan 11.000 kilometer verder, in de bergen boven de stad Khost aan de Afghaans-Pakistaanse grens, luisterde Osama bin Laden met een paar getrouwen naar de Arabische service van de BBC. Niemand, ook de sjeik niet, had de omvang van de destructie verwacht. Er werd gejuicht en gehuild van geluk.</p><p>Intussen is er een generatie opgegroeid die geen herinneringen heeft aan 9/11. Onder die Amerikanen zijn er nog maar heel weinig die iets weten over die dag.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*cu50pE2BMNSfGPhcEQx80Q.jpeg" /></figure><p>Een onvoorstelbare meerderheid van de Britse moslims heeft de hersenpan zo ver geopend dat de hersenen eruit vielen en complotten de gapende leegte konden opvullen.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*SlcCOnV1S41faUMBHivV9w.jpeg" /></figure><p>Als de man in de grot nu zou kunnen zien wat hij wereldwijd heeft veroorzaakt, zou hij, denk ik, tevreden zijn.</p><p>Heel tevreden.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*DWhPuUCZzil4wGkOp0jlFw.png" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=940d8ebee193" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Bij de dood van Peter]]></title>
            <link>https://johanvandebeek.medium.com/bij-de-dood-van-peter-83ecdf97fac1?source=rss-631233e7687e------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/83ecdf97fac1</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Johan van de Beek (DjoeGio's Marginalia)]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 23 Aug 2026 08:56:00 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-08-23T14:14:38.381Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>Koop Bij de dood van Peter</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*jlVnZAGsCRLAQuvHqMJ--A.jpeg" /></figure><p>Door Johan van de Beek</p><p>Ik kreeg een WhatsAppbericht van een oud-collega. “Peter Pijls is overleden”. Meer wist ze niet. Ik ging op zoek en kwam uiteindelijk uit bij de website van het Boeddhistisch Dagblad. Daar schreef Pijls — oud-journalist, columnist, blogger, fotograaf, dichter, zenboeddhist, anarchist, invalide en dakloze — een column. In de recentste bijdrage die ik van hem vond, kondigde hij zijn dood aan:</p><p><em>Momenteel woon ik in een prefab huisje achter de daklozenopvang in Roermond. Ik mag er vier weken blijven. Ook vandaag heb ik mijn straatverpleegkundigen laten weten dat ik actieve euthanasie wil. Vorige week kreeg ik in het plaatselijke Laurentiusziekenhuis te horen dat mijn hele rechterbovenbeen geamputeerd moet worden. De vaatchirurg deelde ook mee dat hij die ingreep niet gaat uitvoeren. Dat moet het ziekenhuis in Venlo maar doen, zei hij. Maar ook Venlo gaat die amputatie niet uitvoeren. Ik ben 61, ik rook nog steeds. Ik zou de operatie niet eens overleven. Dus binnen zes weken zal ik sterven aan actieve euthanasie, waarschijnlijk in een hospice.</em></p><p>Met Peter had ik voor het laatst contact in 2024, toen hij me in een mail vroeg of ik iemand efedrine had aangeboden in ruil voor een hack van zijn Gmail-account. In een naschrift vroeg hij of ik Lysa Lyon een mokkel vond. De naam Lysa Lyon — een pionier van het vrouwenbodybuilding — kende ik. De naam van het meisje dat ik volgens hem drugs had aangeboden niet. Ik antwoordde Peter, niet voor de eerste keer, dat hij hulp moest zoeken en dat ik niet wijs werd uit zijn mails. Daarop stuurde hij me een nieuwe mail met de vraag wie mijn psychiater was. Ik vermoedde dat Peter was gestopt met het nemen van medicijnen en weer dronk en drugs nam. Uiteindelijk blokten we elkaar op sociale media. Ik was daar niet trots op, maar ik wist niet beter meer. Twee jaar eerder zette hij al op LinkedIn en Twitter onder berichten van mij reacties waarin ik er onder andere van werd beschuldigd samen met verpleegkundigen te werken aan een plan om hem de dood in te jagen. Het beste, dacht ik toen, was hem te laten uitrazen. Maar nu kroop het onder mijn huid. Op Facebook keek ik af en toe en zag ik hoe hij bijna dagelijks selfies plaatste om, zo leek het, zijn lichamelijke en geestelijke aftakeling te documenteren. Dat was vreselijk, vooral omdat ik in 2014 een groot verhaal over hem schreef voor de krant. Ik geloofde toen dat hij met een grandioze comeback uit de wereld van de demonen bezig was. Ik was en ben nog steeds een <em>sucker </em>als het gaat om wederopstandingen. Ali-Foreman. Odysseus. Jezus. <em>You name it</em>. Hier een paar fragmenten uit dat verhaal:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*4cb_vQLUbncFRsxDYWoo6w.jpeg" /></figure><p>Peter werkte in 2000 voor de krant waar ik ook redacteur was. Hij was een begaafde journalist. Mooie pen, goede luisteraar. Grote kennis van muziek en literatuur, kenner van het werk van Gerard Reve. We deelden een paar obscure interesses, zoals het leven van de Japanse schrijver Yukio Mishima, <em>Hagakure</em> (het boek van de samoerai) en boksen. We hadden, herinner ik me vaag, plannen om samen op boksles te gaan. Dat was een idee dat hem, zo liet hij me weten, koortsdromen bezorgde. Een paar keer heb ik gedacht dat we dat hadden moeten doen. Had ik hem zo kunnen redden?</p><p>Later zou hij met een Japanse vrouw trouwen, met wie hij ook een kind, een zoon, kreeg. Een paar lang was ik zijn chef op de binnen- en buitenlandredactie. Peter kon af en toe van de radar verdwijnen. Hij was dan weliswaar in dezelfde ruimte, maar dook weg achter een oosterse glimlach. Er is iets met die jongen, zei een collega in die tijd tegen me. Met wie niet, dacht ik toen. Toen Peter zijn baan bij de krant opzegde voor een aanvankelijk zeer succesvol freelancebestaan in de Randstad, verloor ik hem uit het oog. Totdat hij me een paar jaar later mailde en ik zijn blogs begon te lezen. Het was duidelijk dat Icarus zwaar was gecrasht in Amsterdam.</p><p>Het was onvermijdelijk dat we met elkaar gingen praten. Hij had me een verhaal gestuurd (<em>Een heropstanding uit het ondergrondse</em>). Geen zielig verhaal. Er viel zelfs wat te lachen. De stijl was als vanouds: sierlijk, vol ironische distantie en soms zo scherp als een zwaard.</p><p><em>Van de fles was ik nooit vies geweest. Opgegroeid in een boerenmilieu waar de jenever nimmer ver weg was, had ik geen enkele negatieve associatie met alcohol. Ik zag het vooral als een effectief middel om mijn verlegenheid te laten verdampen. De meisjes hebben het gemerkt. In militaire dienst ontdekte ik de geneugten van de hasj. En rond mijn 30ste werd ik ingewijd in de euforische gelukzaligheid van xtc. Die drie middelen — de alcohol, de hasj en de xtc — werden mijn raketbrandstof voor een groots en meeslepend leven. En ik zag er geen enkel kwaad in, want die cocktail van middelen liet me niet zelden opstijgen boven mezelf. En dat was precies wat ik wilde.</em></p><p>We spraken elkaar in de beschermde woonvorm in Venray, waar hij toen leefde. Zijn commandocentrum bestond uit een kamer met een bed, een rolstoel, een laptop en wat kleding. Er lagen een paar boeken („ik heb ze allemaal aan mijn zoon gegeven”) en er hing een afbeelding van de heilige Japanse berg Fuji aan de muur.</p><p>Hij sprak over zichzelf zoals hij ook blogde over zichzelf: heel precies formulerend, met zelfspot, zonder gebruik van uitroeptekens en al helemaal ontbloot van beroepen op medelijden. Hij had nog steeds de bijna lichtgevende ogen die ik me herinnerde van vroeger en de licht spottende lach waarmee hij zinnen eindigde waarin hij zichzelf recenseerde.</p><p>„Ik zit hier niet alleen voor mezelf. Ik weet dat er veel mensen zijn die nog niet in behandeling zijn, maar wel psychiatrische stoornissen hebben. Ze zijn bijvoorbeeld depressief en proberen dat weg te drinken of te blowen. Ze medicaliseren zichzelf. Ik deed dat ook. Uiteindelijk ga je alcohol als medicijn inzetten en dan komt er een dag dat je niet meer kunt stoppen. Ik heb dat gedaan totdat mijn vrouw de knoop doorhakte en het huwelijk beëindigde. Een verslaving kan een stoornis verergeren en vice versa.</p><p>Ik heb, weet ik nu, vanaf mijn twintigste manisch-depressieve symptomen gehad, variërend van depressies tot hypomanie (een lichte vorm van manie die zich kan uiten in hyperactiviteit of overmatige vreugde). Ik heb twee keer een psychose gehad. Er was niets aan me te zien, uiterlijk. Ik ging gewoon naar mijn werk. ‘s Avonds zat ik als een bang vogeltje op de bank visioenen te aanschouwen. Stemmen in je hoofd, soms vijf tegelijk, die zeiden dat je God was of dat je je moest ophangen. Daarvoor wist ik lange tijd niet wat er aan de hand was; ik had geen diagnose en ook geen ziekte-inzicht. Dat laatste is pas gekomen in 2008, toen ik heel zwaar manisch ben geweest, gekke dingen heb gedaan en op ontoelaatbare wijze heb gecommuniceerd met mensen, vooral via e-mails. Ik heb twee talenten die voor een groot deel genetisch bepaald zijn: een talent voor stoornissen en een talent voor verslaving.”</p><p><em>Waar lagen de wortels van mijn stoornis en de verslaving? In mijn jeugd op de boerderij in Buggenum? In het DNA van mijn familie? In mijn latere credo om groots en meeslepend te leven? In mijn huwelijk met een even militant-feministische als ambitieuze Japanse schoonheid? (…) Ik moest 47 worden om de kroniek van een aangekondigde collaps te kunnen lezen. Hoe ik niet zomaar een journalist wilde worden, maar een topper. Hoe ik het tot mijn levensdoel had verheven om ondanks een psychiatrische stoornis de bliksemcarrière van mijn vrouw te faciliteren, en tegelijkertijd een modelvader te zijn. Uiteraard haalde ik die krankzinnige combinatie van ambities niet. Ik begon mezelf te haten om mijn nederlaag. En ik besloot mezelf te vernietigen met alcohol, de ergste sloper van alle harddrugs.</em></p><p>„In 2008 begon ik me af te vragen of er iets aan de hand zou kunnen zijn met me. Ik ben me er toen in gaan verdiepen. Ik heb bijvoorbeeld een paar onlinetests gedaan waaruit bleek dat ik zwaar manisch was en psychiatrische hulp nodig had. Pas een tijd later heb ik me langdurig laten behandelen in Venray. Daar zijn verslaving en stoornis uit elkaar getrokken.</p><p>Ik ben op het juiste moment twee integere en deskundige psychiaters tegengekomen die me een spiegel hebben voorgehouden. Zij hebben me zover gekregen dat ik medicatie ging nemen. Ik ben een kritische patiënt. Ik geloof niet dat pillen kunnen genezen, hoogstens symptomen kunnen onderdrukken. En soms doen ze dat niet eens, maar hebben ze moordende bijwerkingen. Daar wordt onvoldoende tegen gewaarschuwd. Psychiaters zijn volstrekt anoniem, terwijl ze enorm ingrijpen in de levens van mensen. Ik mis transparantie. Ik volg Bram Bakker, de psychiater die zeer kritisch is op de eigen beroepsgroep en om die reden ook wordt uitgekotst door zijn collega’s. Dankzij hem zijn er ook steeds meer patiënten die het heft in eigen handen nemen en zich niet willoos afhankelijk maken van een diagnose of tablet of therapie.”</p><p><em>Ik kwam weer bij bewustzijn op de psychiatrische afdeling van het ziekenhuis in Roermond. De nacht nadat ik thuis in Amsterdam vertrok met de belofte dat ik nooit meer terug zou keren, kreeg ik twee keer een onttrekkingsinsult. Dat is een epileptische aanval die kan optreden als een verslaafde plotseling stopt met zwaar drinken. In mijn geval 25 blikjes bier per dag of 2 flessen port. Het gebeurde bij mijn oudste zus thuis. Ze dacht dat ik doodging en belde een ambulance (…).</em></p><p>„Ik heb ruim twee jaar niet kunnen werken. Ik raakte door mijn verslaving en stoornis mijn vaste opdrachtgever kwijt. Het schrijven van blogs is voor mij een therapie. Ik schrijf ze bewust voor internet, omdat het een bepaalde vluchtigheid heeft en omdat je een groot bereik hebt. Ik kan zo dingen van me afschrijven. Als ik iets benoem in een tekst, dan ben ik het kwijt.”</p><p><em>Maar op een dag vond ik mezelf terug in de behandelkamer van de verslavingsarts, met een ontstoken grote teen. Een paar weken later vertelde een chirurg in het ziekenhuis me dat die ontsteking werd veroorzaakt door hopeloze bloedvatenvernauwing in het rechteronderbeen. Alleen een gewaagde bypassoperatie kon het been redden. Maar de operatie mislukte en mei vorig jaar werd het onderbeen geamputeerd. Tot mijn opluchting overigens, want de weken daarvoor krepeerde ik van de pijn door afstervende tenen (…) Binnen vier maanden zou ik met een onderbeenprothese weer lopen als een kievit, was de prognose. Maar in de kliniek bleek al snel dat ook de bloedvaten in mijn linkeronderbeen onherstelbaar dichtzaten. November vorig jaar werd ook dat onderbeen er afgezaagd. Ik was ingehaald door een andere verslaving: nicotine. „Je hebt je onderbenen opgerookt”, vatte een vaatchirurg de kwestie droog samen.</em></p><p>„Als je na een verslaving of een psychiatrische stoornis in een periode van herstel komt, heb je een stokpaardje nodig. Bij mij is dat schrijven. En je hebt betrouwbare vrienden en vriendinnen nodig die je een spiegel kunnen voorhouden. Ik heb ook vrienden verloren. Voor hen was het kennelijk te veel om te verhapstukken: verslaving, drank en benen weg. Ik kan nu vanuit helikopterperspectief naar mezelf kijken. Dat proces begon al in de kliniek. Je leert rationeel te kijken naar de vraag hoe het zo ver is kunnen komen. De verslaving is voor zo’n 80 procent uit mijn systeem verdwenen, maar ik heb nog weleens flashbacks, herbelevingen. En ik merk dat ik nog een fixatie heb op alcohol. Als ik bijvoorbeeld in de supermarkt ben, ga ik erop letten hoeveel drank mensen afrekenen en dan bestudeer ik hun gezichten om te zien of het alcoholisten zijn. Die haal ik er namelijk altijd uit. Ik rook wel nog, als een ketter. Je kunt niet meer dan één verslaving tegelijk afleren. Ik heb altijd veel gesport. Halve marathons, Kennedymars. Nu is mijn doelstelling: hoe vergroot ik mijn actieradius? Hoe ver kom ik op mijn protheses? Hoe ver kom ik met de rolstoel? Dat bouw ik elke dag iets verder uit. Ik wil niet zielig gevonden worden, want ik ben niet zielig.”</p><p>“Na 10 maanden revalidatie loop ik weer als een hinde. Vrijwel niemand ziet dat ik onderbeenprotheses heb. Met mijn ex-vrouw heb ik een acceptabel contact: we zien de even wurgende als kansloze omhelzing die ons huwelijk was. Mijn zoon van 13 is gewoon blij dat hij zijn vader terug heeft. Maar ik ben niet uit de gevarenzone. Een verslaving kan levenslang gluren op een kans om weer toe te slaan. De Icarus in mij is nog niet tot zwijgen gebracht. Nog steeds wil hij opstijgen, maar dan gecontroleerd. Ik heb geen geheimen meer voor mezelf. De krochten van mijn onderbewustzijn zijn heel ver opengegaan en alles waar een mens mee rondloopt, van onderdrukte herinneringen tot minderwaardigheidsgevoelens, komt explosief tevoorschijn. Het is in zekere zin ook een grote schoonmaak geweest, vooral die psychoses. Ik voel me nu goed, lichamelijk en geestelijk. Beter dan ooit tevoren, eigenlijk. En dat komt niet ondanks wat ik heb meegemaakt, maar doordat ik het heb meegemaakt. Ik heb dingen verloren, maar waardeer veel meer wat ik over heb en erbij heb gekregen: inzicht en begrip. Niet alleen voor mezelf, maar ook voor anderen.”</p><p>Bij het verhaal in de krant staat een foto van Peter die is genomen in een supermarkt. Hij staat, een beetje stoer en uitdagend, voor een wand met kratten bier. Onder zijn opgerolde broekspijpen zie je zijn protheses. Die setting is een idee van hemzelf. Hij vindt het wel humoristisch. Peter is blij met het verhaal. Later, als de demonen weer bezit nemen van hem, noemt hij mij online de auteur van “een niet onaardig” verhaal over hem. In journalistenland is dat geheimtaal voor een kloteverhaal. Ik weet dat hij het niet meent, maar het doet toch zeer. Maar in 2014 zijn we een paar weken lang een team. Ik ben de oude Rocky Balboa en hij de zoon van Apollo Creed, die zijn vader wil wreken. Ik ben in die tijd fanatiek bezig met het mixen van muziek. Ik heb een saxofoonsolo van de Italiaanse jazzmusicus Sandro Marinoni met diens toestemming voorzien van een ambient-achtige achtergrond die ik zelf speel op synthesizer, drummachine en gitaar. Ik vraag Peter of hij wil collaboreren. Hij suggereert niet alleen de titel <em>Burning in Water, Drowning in Flame </em>(een verwijzing naar een poëziebundel van Charles Bukowski), maar spreekt ook een paar zinnen in die door de track worden gemixt. Hij vindt het <a href="https://soundcloud.com/jvdbeek/burning-in-water-drowning-in-flame">eindresultaat</a> mooi en deelt het met zijn zoon en een musicus die hij kent.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/830/1*1z0pEwg68w68xxvB9tfbMg.jpeg" /></figure><p>Daarna wordt het stil. Totdat de gekke mails en complotverhalen arriveren en we elkaar uiteindelijk het zwijgen opleggen.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*fn2tTAGtiqvAIxk_YHeHyg.png" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=83ecdf97fac1" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Als de straat regeert]]></title>
            <link>https://johanvandebeek.medium.com/als-de-straat-regeert-412eb575c42c?source=rss-631233e7687e------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/412eb575c42c</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Johan van de Beek (DjoeGio's Marginalia)]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 10 Jul 2026 17:26:42 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-07-10T17:32:29.485Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/657/1*NkXFRQgcBqX3Q7Bfnt4yTw.jpeg" /></figure><p>De straat was deze week weer eens het domein van ongecontroleerde groepsvorming, machogedrag en de permanente verleiding van grote en kleine criminaliteit. En dan specifiek binnen een groep jongeren. Welke mechanismen spelen hier een rol?</p><p>Waar veel Marokkaanse jongens mee te maken krijgen, is wat de socioloog Iliass El Hadioui in zijn boek <em>&#39;Hoe de straat de school binnendringt&#39; &#39;</em>pedagogische meerstemmigheid’ noemt. De jongens (zelden de meiden) hebben, gelijktijdig, te maken met ‘een vaak traditioneel ingesteld gezin, een straatcultuur met macho-masculiene en materialistische codes en een meer feminien-softe schoolomgeving met nadruk op zelfreflectie, zelfexpressie en zelfontplooiing’.</p><p>Thuis is ‘beheersing van de tong’ belangrijk. Er wordt gehecht aan indirecte communicatie. Of helemaal geen communicatie, zeker niet over zaken die zijn omgeven met <em>hshoema </em>(alles wat schaamte veroorzaakt). Dat betekent dat gevoelige thema’s worden gemeden. Het kan bijvoorbeeld betekenen dat als de familie televisie kijkt en er wordt gekust in een scène, er direct van zender wordt gewisseld door vader.</p><p>Op straat is juist het recht van de sterkste, status en het vermijden van gezichtsverlies bepalend. Voor sommige jongeren leiden die uitersten tot creativiteit. Ze worden schrijver. Rapper. Of cabaretier. ‘De eerlijkheid gebiedt ons te stellen dat het voor veel jongeren een pijnlijke, frustrerende en soms zelfs destructieve lijdensweg is gebleken,’ schrijft El Hadioui.</p><p>Terwijl thuis strikte regels en geboden gelden waar niet over kan worden onderhandeld, spelen zich op straat of in kelders, garageboxen of auto’s zaken af die tegen alles ingaan wat de ouders hun kinderen hebben proberen aan te leren. Alcohol drinken, roken, drugsgebruik, diefstal en seks voor het huwelijk.</p><p>Voor jongeren ontstaat de schizofrene situatie dat ze buiten toegeven aan verleidingen waar ze thuis tegen worden gewaarschuwd.</p><p>Ze leven in twee, soms drie parallelle werelden. Die volmaakt onverenigbaar zijn. El Hadioui maakt onderscheid tussen jongeren die echt ‘van de straat’ zijn en imitatoren voor wie <em>the urban lifestyle</em> een tijdelijke bevlieging is. Die laatsten zijn nog te redden. De echte straatjongens hebben ‘de hele cyclus van hinderlijk, overlastgevend en uiteindelijk crimineel gedrag doorlopen’. Zij hebben ‘intentioneel de ambitie om een soort Tony Montana van de Nederlandse stadswijken te worden’, aldus El Hadioui. Dat is <em>the</em> <em>lost generation</em>. Ook binnen de gemeenschap zijn die al opgegeven. Ze zijn te ver heen.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/750/1*WztVBqcISOWaFORDJvBGTg.jpeg" /><figcaption>“I’m Tony Montana! You fuck with me, you fuckin’ with the best!” — Scarface (1983)</figcaption></figure><p>Wat veel ouderen pijn doet, is dat het natuurlijke respect dat jongeren in Marokko tonen voor oudere mensen in Nederland is omgeslagen in een aan minachting grenzende onverschilligheid. Dat is omgeven met <em>hshoema</em>. Gebrek aan respect is beschamend. Te erg voor woorden.</p><p>Tony Montana, gespeeld door Al Pacino in Brian de Palma’s film <em>Scarface</em>, is voor veel moslimjongeren in Europa een cultheld. En als hij zelf niet de held is, dan is het zijn mentaliteit. <em>The only thing in this world that gives orders is balls</em>, zegt Montana. Het is <em>me, myself and I</em>, vaak overgoten met een sausje gangstarap.</p><p>Het hebben van ballen is belangrijk in een wereld waar jongens op straat te maken krijgen met een cultuur waarin status alles is. Een wereld waarin kleding van een bepaald merk telt en kickboksen en straatvoetbal de belangrijkste sporten zijn. Alles draait om respect, eer, chillen, directe bevrediging van behoeften, extreem materialisme, brutaliteit en uiterlijk vertoon. Vrouwen worden gezien als lustobject of gebruiksvoorwerp. Drank en drugs horen erbij. En crimineel gedrag. En een eigen taal. ‘Zo is het opvallend en veelzeggend dat er in de straattaal geen vervangende begrippen zijn voor woorden als boek, bibliotheek, rekenen, kunst, cultuur, wijsheid en kennis, of voor woorden als beleefd, netjes, bescheiden, nederig, zorgzaam en hulpvaardig. Tegelijkertijd zijn er soms wel vier, vijf of zes verschillende uitdrukkingen voor meisje, jongen, auto, geld, een echte man, stoer, rijk en sterk. Dat is niet toevallig’, schrijft Hadioui.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/299/1*fJRz9iQ4mMEBpl9Ct7Qwvg.jpeg" /></figure><p>Uiteindelijk botst deze taal en de wereld erachter op de realiteit van school, arbeidsmarkt en instanties. De straatidentiteit is een mentale en emotionele <em>safezone</em>. Je kunt er een tijdje pijn en problemen mee camoufleren. Of negeren. Maar uiteindelijk, als het masker van machismo zakt, is er gapende leegte. En doemt de vraag op hoe het nu verder moet.</p><p>Wie ben ik? Wat wil ik zijn?</p><p>Dit is een van de drop-outmomenten. Breek ik met het straatleven? Ga ik serieus worden? Ga ik werk maken van mijn opleiding? Sommigen kunnen dat niet. Die vallen terug in de netwerken van overlastgevende of criminele jongeren. De criminoloog Frank Bovenkerk merkt op dat voor wie opgroeit in een sociale omgeving waar de verlokking van criminaliteit voortdurend aanwezig is, het plegen van delicten gewoon of de norm wordt. ‘Dat gold, zij het in mindere mate, ook voor jongeren die geen weerstand konden bieden aan de lokroep van de strijd in Syrië. Voor een deel zijn dit jongens met hetzelfde sociale profiel. Er zijn jongens die zijn begonnen als plegers van overlast en criminaliteit en die daarna politiek radicaliseren. En om het nog ingewikkelder te maken: soms gebruiken criminele en radicale jongeren dezelfde religieuze rechtvaardigingen voor hun daden. Wie gearresteerd wordt, lijdt geen gezichtsverlies meer, van gevangenisstraf gaat geen afschrikwekkende werking uit en delinquente jongeren worden in hun eigen gemeenschap niet verworpen’.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*5vyYnPY7VtL4n3uVBqlx6Q.png" /></figure><p>‘Zelfs aangehouden jongens van dertien weten precies wat wel en niet kan: niet door de telefoon praten, een prepaidkaart kopen in plaats van een abonnement en wisselen van mobiel. Ze leren door de praktijk, ze zijn heel <em>streetwise</em> en leergierig’. Bovenkerk wijst op het fenomeen van de omgekeerde uitsluiting. ‘Slechts weinig kinderen realiseren zich dat ze een strafblad oplopen en dat het voor sommige beroepen benodigde bewijs van goed gedrag er voorlopig niet in zit. Het is dan niet de achterstand die criminaliteit veroorzaakt, maar criminaliteit die maatschappelijke achterstand tot gevolg heeft’. Dat de ouders van de jongens vaak niet aanspreekbaar zijn op het gedrag van hun kinderen, maakt het nog complexer. Er zijn gevallen bekend van Marokkaanse jongeren die inbreken bij mensen uit de eigen gemeenschap. De daders zijn bekend. Maar naar buiten toe moet de schone schijn worden opgehouden, dus wordt er geen aangifte gedaan. <em>Hshoema</em>.</p><p><em>Dit is een licht bewerkte passage uit het boek &#39;Sultan en de lokroep van de jihad&#39; door Johan van de Beek en Claire van Dyck.</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=412eb575c42c" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[De volgende pandemie]]></title>
            <link>https://johanvandebeek.medium.com/de-volgende-pandemie-c022fedcb690?source=rss-631233e7687e------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/c022fedcb690</guid>
            <category><![CDATA[covid]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Johan van de Beek (DjoeGio's Marginalia)]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 08 Jun 2026 13:25:27 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-06-08T13:25:27.411Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Door Johan van de Beek</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*KQyGCeUe-OoNsrPhmJ6sMQ.png" /></figure><p>Douglas Murray publiceert bijna tien jaar geleden zijn boek <em>The Strange Death of Europe</em>. Hij krijgt naast lovende recensies ook kritiek, vooral op zijn ideeën over immigratie en islam. Maar wat hem het meest verbaast, is dat bijna niemand ingaat op een centraal punt in zijn boek. En dat is dat Europa in niets meer gelooft. Niet in een god, niet in idealen en ook niet meer in grote verhalen, want die worden niet (meer) verteld. Europa is los zand. En er is een ferme beweging ontstaan die meent dat Europa zich moet schamen voor zijn geschiedenis.</p><p>Murray illustreert de ideeënloosheid met een gesprek dat hij voert met een student die hem vertelt dat hij op school lessen krijgt in persoonlijke hygiëne en over hoe je veilige seks moet hebben. Maar over de vraag <em>wat we hier eigenlijk</em> <em>doen,</em> gaat het in de klas nooit. Zijn we, vraagt Murray zich af, te moe en leunen we achterover in de hoop dat de iPhone blijft werken en Facebook nog updates stuurt? Tot het troosteloze einde der tijden? Zijn we zombies geworden?</p><p>Nu de enquête over de aanpak van de pandemie loopt, denk ik na over de vraag of onze politici ook wel eens nadenken over wat we hier eigenlijk doen. ‘Benut goede tijden om slechte tijden te doordenken’, schrijft de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) in 2022 in het rapport <em>Coronascenario’s doordacht: Handreiking voor noodzakelijke keuzes</em>. Het is, zou je kunnen zeggen, een laatste waarschuwing aan het adres van de overheid en het parlement om iets serieus te gaan nemen dat al vergeten is: de volgende pandemie. Dat ligt voor veel politici en bestuurders echter niet voor de hand. Die denken vaak niet alleen op de korte termijn, maar hebben ook de neiging om dreigingen te bagatelliseren. Waardoor ze, in het geval van crises, keer op keer te laat zijn. Een burger kan denken: ‘Het zal wel meevallen.’ Maar als basis voor beleid is het struisvogelgedrag ongeschikt. De samenstellers van de studie zijn bepaald niet de minsten: behalve de WRR zijn dat de Gezondheidsraad, de Raad van State, de Raad voor het Openbaar Bestuur en de Raad voor Volksgezondheid &amp; Samenleving. In het stuk wordt, haast in een bijzin, de misschien wel gruwelijkste demonstratie van <em>normalcy bias </em>(de diepmenselijke neiging om dreigend gevaar niet serieus te nemen) uit de geschiedenis aangehaald.</p><p>Het gaat om de vulkaanuitbarsting in de Golf van Napels in de zomer van 79. Dit is die zin uit het rapport:</p><p><em>De inwoners van Pompeï keken urenlang naar de eruptie van de Vesuvius zonder op het idee te komen om op de vlucht te slaan.</em></p><p>Plinius de Jongere, dan 18 jaar, ziet vanuit een huis in de stad Misenum, dertig kilometer van Pompeï, een aszuil uit de vulkaan oprijzen. Door de wind slaan as en puimsteen neer op Pompeï. Plinius maakt notities en schrijft het enige ooggetuigeverslag van de gebeurtenissen dat later door veel historici zal worden gebruikt om een reconstructie te maken. Door Plinius weten we dat veel mensen in Pompeï en andere steden, zoals Herculaneum en Oplontis, zich niet bijzonder bezorgd maken. De berg is wel vaker onrustig en ook nu is het gerommel al een paar dagen gaande. Pas als een bijna vijftien kilometer hoge aszuil op 24 augustus oprijst, slaan mensen op de vlucht. Maar lang niet allemaal. Het overgrote deel van de bevolking blijft in Pompeï, kennelijk in de overtuiging dat ‘het oude normaal’ snel terugkeert. Op 25 augustus komt een zeshonderd graden hete, zogeheten pyroclastische stroom met enorme snelheid op de stad af. Vluchten kan dan niet meer. Naar schatting komen tweeduizend mensen om.</p><p>De <em>normalcy bias </em>tijdens de pandemie speelt ook in Nederland. Eerst worden er in praatprogramma’s grappen en grollen gemaakt over filmpjes van mensen in Australië die massaal wc-papier inslaan. En dan (uit het rapport): ‘Toen het virus in het vroege voorjaar van 2020 Europa al had bereikt en we geconfronteerd werden met beelden uit Italiaanse ziekenhuizen, dachten veel mensen nog altijd dat het hier zo’n vaart niet zou lopen (…), een reactie die zich in alle geledingen van de samenleving voordeed. We zagen dezelfde reactie in de zomer van 2020. Op dat moment ging het beter met de besmettingscijfers en de bezetting in de ziekenhuizen. Veel mensen, inclusief bestuurders en politici, dachten op dat moment dat het ergste voorbij was en we weer terug konden naar normaal.’ Het is dit <em>snooze-panic-snooze</em>-patroon dat ervoor zorgt dat het maatschappelijk vertrouwen afneemt. Als Covid echt toeslaat in Nederland, wordt nog een ander fenomeen zichtbaar: het afbrokkelen van de solidariteit tussen generaties.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/649/1*OpSCdPhhff9qjN6RGHXYag.jpeg" /></figure><p>Eerst is er de tv-presentator met het kakkeraccent en de bretels. Die begint over te dikke ouderen die hebben gerookt en toch al bijna dood zijn. Daarna komt de bekende schrijfster en columniste die het heeft over dor hout. Daarmee bedoelt ze ouderen. Dit met ‘gezond verstand’ beboterde coronapopulisme krijgt, aanvankelijk schoorvoetend maar daarna steeds onbeschroomder, steun van een hoogleraar ouderengeneeskunde, een hoogleraar publieksfilosofie, een hoogleraar besturen van veiligheid, een hoogleraar psychiatrie en vervolgens vier intensivisten van ziekenhuizen. Ouderen worden letterlijk aangemoedigd om zich op te offeren. Ik citeer de intensivisten: ‘Wij pleiten ervoor om een aantal maatregelen te versoepelen die grote invloed hebben op het welzijn van onze bevolking en accepteren daarbij dat er als gevolg van corona meer mensen zullen overlijden.’</p><p><em>Wij?</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/480/1*FvzAJersdFfdMDWQ5A-qkw.jpeg" /></figure><p>Ik denk aan de ombudsman van <em>NRC</em> die kort na Kerstmis 2020 schrijft: ‘Ergens tussen de vrijheid van de tapkast en de gelijkheid van de brancard is de broederschap uit zicht geraakt.’ Wat de coronacrisis duidelijk maakt, is dat scherp zichtbaar wordt welke bevolkingsgroepen, als het puntje bij paaltje komt, overbodig zijn. Dat mensen met wie ik destijds meende op dezelfde ethische en morele golflengte te zitten de Rubicon naar het sociaal-darwinisme oversteken, vind ik ontluisterend. In mijn ogen zijn het overlopers. Verraders. Ongetwijfeld vinden zij dat ik in een la-la-land leef waar niet het verstand, maar het gevoel zegeviert en egoïsme wint van ‘het collectief’.</p><p>Zeer leerzaam voor een astmatische zestigplusser.</p><p>Is dit, vraag ik me af, ook het Overton-venster? Dat is een begrip dat slaat op ideeën die een groot deel van het volk als acceptabel beschouwt. Maar dat raam schuift op als opvattingen die eerst extreem waren, langzaam maar zeker gemeengoed worden. Wat gisteren taboe was, omdat het ruikt naar nazi-poep over ‘survival of the fittest’, is vandaag opeens ‘rationeel en gedurfd’ en, wie weet, morgen … <em>Ganz Normal</em>!</p><p>Onze perceptie van de werkelijkheid is vaak gebaseerd op bestuurders, instituten en media die we vertrouwen. Dat vertrouwen is in mijn geval niet echt toegenomen sinds de pandemie. Integendeel: ik heb een soort mentale shitlist aangelegd van mensen naar wie ik niet meer luister, die ik wegdruk als ik hun gezichten op tv zie, en van wie ik niets meer wil lezen. En dat omdat ze op het moment suprême bereid waren de meest kwetsbaren in de samenleving onder de bus te gooien.</p><p>Auteur en wetenschapper Nassim Nicholas Taleb formuleerde de Gouden Regel: behandel anderen zoals jij behandeld wilt worden. Het is een variant op het bijbelse: ‘Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet.’ Er is volgens Taleb een bijzondere klasse mensen die hij ‘jonge psychopaten’ noemt. Die hebben een mentale stoornis waardoor ze denken dat ze in de tijd zijn bevroren. <em>Forever young</em>. Maar ook psychopaten, zegt hij, zullen ouder worden. En deze pandemie is niet eenmalig. Virussen zullen ook blijven toeslaan als de generaties van stuivertje hebben gewisseld. Snap je nu echt niet, vraagt Taleb, dat je door ouderen en kwetsbaren aan hun lot over te laten je eigen levensverwachting naar beneden bijstelt?</p><p>Ik weet niet wat de parlementaire enquêtecommissie Corona gaat opleveren. Erg hoge verwachtingen heb ik er niet van, omdat de enquête voorbijgaat aan een ontwikkeling die ik veel belangrijker vind dan de vraag of het handelen van het kabinet tijdens de crisis juist (of onvermijdelijk) was.</p><p>Inmiddels is wereldwijd het gedachtegoed gemeengoed geworden dat wordt omschreven als COVID-revisionisme of <em>pandemic revisionism</em>. Er is een ingrijpende herschrijving van de geschiedenis gaande die, vooral op sociale media, volop brandstof vindt. De conventionele wijsheid van miljoenen mensen is nu dat de overheden <em>wisten </em>dat restricties (lockdowns, mondkapjes, schoolsluitingen) tijdens de pandemie niet zouden werken. Toch werden ze opgelegd, hoewel ze geen levens zouden redden. Dit is geen koortsfantasie van mensen aan de uiterste rechterzijde van het politieke spectrum, die een mondiale machtsgreep (<em>The Great Reset</em>) zagen gebeuren onder leiding van — ja, hoe kan het anders — de Jood. Recent verschenen boeken van auteurs die aan de linkerzijde van het midden zitten (Stephen Macedo, Frances Lee en David Zweig) die ook de aanpak van de pandemie fileren. Rogé Karma wijst er in <em>The Atlantic</em> op dat de auteurs wel degelijk enkele belangrijke zaken aanstippen. Dat massale bijeenkomsten werden verboden uit vrees voor het verspreiden van het virus, maar dat (ook in Nederland) uitzonderingen werden gemaakt voor demonstraties naar aanleiding van de dood van George Floyd, was een enorme klap voor de geloofwaardigheid van de autoriteiten in veel landen.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/660/1*CEH_4b6z2IzUPGCnPzDcRw.jpeg" /><figcaption>Voorbeeld van een antisemitische meme tijdens Covid.</figcaption></figure><p>En dan is er het ‘mysterie’ van Zweden. Dat land weigerde mondkapjes verplicht te stellen en sloot ook geen scholen en openbare gebouwen. Daar werd internationaal nogal ophef over gemaakt. Eind 2022 had Zweden het laagste sterftecijfer van Europa, aldus de auteurs. Zweden eindigde het jaar 2020 echter met een sterftecijfer dat 5 keer hoger lag dan dat van Finland en 12 keer hoger dan dat van Noorwegen. En een onderzoek van de Zweedse overheid zelf concludeerde dat er tijdens de eerste golf van COVID in het land eerder en omvangrijker had moeten worden ingegrepen. Toch wordt ‘de Zweedse aanpak’ nog steeds als een succesverhaal aangehaald door antivaxxers. Dat is vreemd, want het Zweedse ‘succes’ was voor een belangrijk deel te danken aan een formidabele vaccinatiecampagne die veel efficiënter was dan die van de buurlanden. Ja, Zweden eindigde als een land met relatief weinig doden. Maar dat was dus niet <em>door</em> een gebrek aan beperkende maatregelen.</p><p>Is dit belangrijk? Ja, ik denk het wel. Ik kom terug bij Murray, die zegt dat Europa in niets meer gelooft. Niet in een god, niet in idealen en ook niet meer in grote verhalen, want die worden niet (meer) verteld. En nu ook niet meer in de wetenschap. Alles is immers angstporno. Ik heb mijn shitlist met mensen, autoriteiten, kranten, journalisten en opinieleiders. Anderen hebben die shitlists ook, zij het op basis van andere criteria. Of dat nog goedkomt? Ik betwijfel het. Er is niets wat ik zeker weet. Behalve één ding. Bij de volgende pandemie zijn we nog weerlozer dan bij de vorige en zal een groot deel van de bevolking de horlepiep dansen op de rand van de vulkaan.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*DxJX31SVVTU6ifQjM1YCGQ.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*O_c_se1400jzOsxgd4gV9Q.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*bmjwiZ8xMVp6M5wMUCmSdg.png" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=c022fedcb690" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Oude bekenden (column)]]></title>
            <link>https://johanvandebeek.medium.com/oude-bekenden-column-555631244211?source=rss-631233e7687e------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/555631244211</guid>
            <category><![CDATA[joan-didion]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Johan van de Beek (DjoeGio's Marginalia)]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 28 May 2026 11:38:53 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-05-28T11:38:53.441Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*vDVf-YqGMqSirdnYIjSkHw.jpeg" /></figure><p>Door Johan van de Beek</p><p>De krant <em>Trouw </em>had vroeger een rubriek die werd gevuld met nutteloze verhalen. Om voor plaatsing in aanmerking te komen, mocht de aangedragen vertelling geen praktisch nut hebben. Het mocht wel amusant of intrigerend zijn. De schrijver Gerard Reve zat vol met verhalen die wel een begin hadden, maar geen einde of slotakkoord. Er was geen duidelijke betekenis. Wel voelde hij dat die verhalen ‘op de een of andere geheime wijze diep met mijzelf te maken hebben’.</p><p>Mij overkomen soms ook dingen die ik niet kan duiden. Ze vervullen me met een gevoel dat tussen verwarring en verwondering in ligt. Hier is zo’n verhaal. Het is een paar jaar oud. De postbode stopt zijn auto voor de deur. Ik sta op het terras. We hebben een vast ritueel. Hij vraagt hoe lang ik nog moet. Werken, bedoelt hij dan. Ik geef antwoord. Dan zegt hij iets in de trant van: ‘Ik nog 4 jaar, 2 weken en 34 minuten.’ Ik weet nooit zeker of hij dat verzint of dat hij een aftel-app op zijn telefoon heeft. Dan zegt hij: Weet je dat er nog een Johan van de Beek woont, niet ver hier vandaan? Hij noemt de naam van een straat. Die straat ken ik. Van een naamgenoot weet ik echter niets. Ik vergeet het gesprek. De volgende dag krijg ik een mail van een man die in de straat woont die de postbode noemde. Hij heeft een enveloppe ontvangen van diezelfde postbode, gericht aan iemand met mijn naam, maar met zijn adres. Geen afzender. Hij heeft de enveloppe geopend en geconcludeerd dat de inhoud voor mij is bestemd. Hij weet dat ik voor de krant werk. Ik spreek met hem af dat ik de volgende ochtend naar zijn huis zal rijden om de enveloppe op te halen. Hij woont, net als ik, in een huis aan de uiterste rand van het land, op een steenworp van de Belgische grens. Ik bedank hem. Thuis zie ik dat de enveloppe in Den Bosch is afgestempeld. Krullerig handschrift, mogelijk van een linkshandige vanwege de achteroverleunende letters. Geen begeleidende brief. De inhoud bestaat uit vier complete jaargangen van stukjes die ik jaren geleden schreef voor de krant. Ze zijn heel zorgvuldig uit de papieren krant geknipt en professioneel ingebonden. Ik heb ze de afgelopen dagen nog eens herlezen. Ze komen uit een tijd waarin ik, in navolging van een lang vergeten collega die ik bewonderde, probeerde een journalistieke straatzanger te zijn met een voorkeur voor de komische opera. Lezend is het alsof je naar oude, lollige foto’s van jezelf kijkt. Het deed me denken aan een uitspraak van een van mijn lievelingsschrijvers, Joan Didion. Zij schreef ooit dat we er allemaal goed aan doen om de mensen die we ooit waren, of we ze nu aangenaam gezelschap vinden of niet, beleefd toe te blijven knikken. Anders komen ze, zonder zich aan te kondigen, om vier uur ’s nachts op de deur in je brein hameren en eisen ze een verklaring waarom je hen verlaten of verraden hebt en hoe je denkt dat weer goed te maken. We vergeten de dingen waarvan we dachten dat we ze nooit zouden vergeten. We vergeten de liefdes en het bedriegen. We vergeten wat we fluisterden en wat we schreeuwden. We vergeten wie we waren.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*4TQ8OcdnfkH95KaPgPKusA.jpeg" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=555631244211" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Het hoefde niet (column)]]></title>
            <link>https://johanvandebeek.medium.com/het-hoefde-niet-column-948473d7e133?source=rss-631233e7687e------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/948473d7e133</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Johan van de Beek (DjoeGio's Marginalia)]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 27 May 2026 07:18:41 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-05-27T07:30:52.488Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/824/1*eWRXMxiv-SCk21HmqIDsiw.jpeg" /><figcaption>Het Offer van Isaak (Michelangelo Merisi Caravaggio)</figcaption></figure><p>Door Johan van de Beek</p><p>Het islamitische Offerfeest (Eid al-Adha) dat deze week plaatsvindt, is ter nagedachtenis aan een verhaal dat ook christenen, joden en veel ex-gelovigen goed kennen. Het gaat om Abraham (Ibrahim in de Koran), die bereid is zijn zoon te offeren in opdracht van God (Allah). Het verhaal is in de drie heilige boeken ongeveer hetzelfde, maar niet exact hetzelfde. De Koran is bijvoorbeeld niet duidelijk over de vraag welke zoon het is: Isaak of Ismaël. Ik ken dit verhaal al sinds de lagere school, waar het tijdens de godsdienstles vaker voorbijkwam. Ik werd er een beetje bang van. God vraagt Abraham om, als een test van zijn liefde voor Hem, zijn zoon te vermoorden. Abraham heeft daar moeite mee, maar uiteindelijk pakt hij een mes om de hals van Isaak door te snijden. En dan, net op het laatste moment, daalt een engel neer om de voltrekking van het vonnis te voorkomen. In plaats daarvan wordt een dier geofferd. God was blijkbaar ingenomen met Abrahams loyaliteit en bereidheid om moraliteit, rationaliteit en liefde voor zijn kind opzij te zetten. En Isaak. Heeft hij zijn vader ooit nog vertrouwd?</p><p>Dit verhaal heeft veel schrijvers beziggehouden. In zijn geruchtmakende essay <em>&#39;De ongelooflijke slechtheid van het opperwezen&#39;</em> haalt Karel van het Reve een discussie aan die hij hierover heeft met een dominee. ‘Is dat nu geen schurkenstreek van die God?’ vroeg ik. Nee, zei die dominee, ‘want het hoefde niet!’ (…) Ik kon die dominee niet aan zijn verstand brengen dat het niet door laten gaan van die moord het gedrag van God geenszins beter maakt. Als een mens zoiets zou doen, zou men die mens dan niet voor een schurk houden? Op die vraag kon ik van die christen geen bevestigend antwoord krijgen.’</p><p>Bekende atheïsten als Richard Dawkins hebben het verhaal getypeerd als een combinatie van kindermishandeling, machtsmisbruik van de ergste soort (door God én Abraham) en het eerste op schrift vastgelegde gebruik van de Neurenbergverdediging: <em>Befehl ist Befehl</em>.</p><p>In vroegere tijden zetten ook filosofen als Immanuel Kant vraagtekens bij het morele gehalte van deze vertelling: kan God eigenlijk wel opdrachten geven die onethisch zijn? Heeft Abraham niet de plicht om te weigeren? In de VS hebben diverse synagogen in de afgelopen jaren ‘rechtszaken’ gevoerd waarin Abraham figuurlijk terechtstond wegens poging tot moord, geestelijke kindermishandeling en samenzwering (ik heb geen vergelijkbare initiatieven kunnen vinden bij kerken of moskeeën). De zittingen — hoewel ontspannen van toon (er mocht gelachen worden) — hadden aanklagers, verdedigers en een jury. De meerderheid besliste. Abraham ging soms vrijuit. Soms niet. Voor- en tegenstanders waren het over weinig eens, behalve over één ding: comfortabel wordt het verhaal nooit.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=948473d7e133" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Afscheid van De Pieter]]></title>
            <link>https://johanvandebeek.medium.com/afscheid-van-de-pieter-f9d28e5caf4b?source=rss-631233e7687e------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/f9d28e5caf4b</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Johan van de Beek (DjoeGio's Marginalia)]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 12 May 2026 18:49:39 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-05-12T18:49:39.595Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*imuvCMPFvNVlwvUNdKe6Hw.jpeg" /></figure><p>Door Johan van de Beek</p><p>Ongeveer een half jaar geleden begon hij af te vallen. Jim. Pieter. Jongie. De Roeie. Hij had meer namen, maar dat waren de meest gebruikte. Mijn vrouw lag toen nog in een kliniek waar ze herstelde van een coma. Ik liet haar foto’s van Pieter zien. Eet hij wel goed? vroeg ze. Jij, hij eet goed en drinkt ook, zei ik. Was het niet de oude dag? Pieter was vijftien jaar oud. Ga met hem naar de dierenarts, zei ze. Dat deed ik. Er was mogelijk iets mis met zijn nieren, zo bleek. Er was medicatie die kon helpen. Elke ochtend mengde ik een poedertje door zijn voeding. Zonder zichtbaar resultaat. Een reusachtige rode kater die ooit acht kilo woog, viel af tot iets meer dan vier kilo. Het vreemde was dat zijn gedrag niet veranderde. Hij was nog steeds Pieter. De Pieter. Hij had zijn vaste patronen. ‘s Ochtends naar buiten, de tuin in en de berg op. Dan terug naar huis om te ontbijten, samen met de twee andere katten Spaai en Sini (voluit: Sini Konijn). Dan het ritueel op de ontbijttafel. Mijn vrouw was inmiddels terug uit de kliniek en gaf hem een ‘botermesje’. Dat was een lievelingskostje: een flinke dot boter (Lurpak, gezouten) van de platte kant van een mes aflikken. Daarna een paar plukjes rookvlees of pastrami. Daarna beklom hij de trap om samen met Spaai een uurtje of twee op ons bed te slapen.</p><p>Maar hij bleef afvallen. Ik ging met hem terug naar de dierenarts. Mijn vrouw ging mee, hoewel ze nauwelijks kon lopen. Er werd een controle gedaan en daarna een scan. Tumor. Bij zijn maag. Het gezwel at zoveel energie dat er te weinig kracht voor Pieter overbleef. Dit kon niet genezen worden. Wat nu? Er was een medicijn dat kon helpen de groei van de tumor af te remmen en de eetlust op te wekken. Dat gingen we proberen. En het hielp. Even. Een paar weken. Pieter at, ging naar buiten, kwam terug, at, dronk en had zijn hele repertoire van geluidjes — prrrr — waarmee hij met ons communiceerde.</p><p>Er was ook een lichte gedragsverandering die voor mij heel ontroerend was. Pieter trok, zoals alle katten, meer naar haar toe dan naar mij toe. Maar nu kwam hij elke ochtend rond een uur of half zeven de slaapkamer in en sprong aan mijn kant op het bed. Dan ging hij even naast me liggen en begon te spinnen. Ik aaide hem en schrok steeds weer van hoe mager hij was. Ik voelde zijn rugwervel en botten. Ik viel weer in slaap en werd wakker omdat hij met een fluwelen pootje op mijn gezicht tikte. Dan moest ik opstaan en met hem naar beneden gaan om hem naar buiten te laten.</p><p>Ik ging weer met hem naar de dierenarts. Die zei dat Pieter niet onder de 4 kilo mag zakken. Ik mocht de medicatie verhogen. Als ik hem kon stabiliseren op 4 kilo, was dat goed, want hij had geen pijn. De tumor drukte nergens tegen. Er was geen lijden. Maar als hij zou gaan zwalken of niet meer op zijn achterpoten kon staan, moest ik komen, want dan was het beter om hem te laten gaan.</p><p>Vier dagen lang leek het goed te gaan, maar toen kon hij op een ochtend niet meer opstaan. En hij kermde. We huilden en zeiden: dit is het. Ik belde de dierenarts en maakte een afspraak. In de auto schreeuwde Pieter op een manier die ik nog nooit had gehoord. Ik zei tegen hem dat hij snel zou gaan slapen en nooit meer pijn zou hebben. Nooit meer.</p><p>De dierenarts was een jonge vrouw met een prachtige bos zwarte haren, bambi-ogen en een exotisch accent. Ze legde me uit wat ze ging doen. Ik weet het. Dit is niet de eerste keer, zei ik. De eerste injectie was bedoeld om Pieter in slaap te brengen. Je zag hoe de pijn zijn magere lijf verliet. Dat was een zegen, hoewel ik huilde. De dierenarts liet me alleen met Pieter en een doos tissues achter. Bedankt voor alle jaren dat je bij ons was, zei ik tegen de rode reus en kuste hem op zijn neus. Ik hield zijn achterpoten vast toen de dierenarts de tweede injectie gaf. Ze zette een stethoscoop op en luisterde naar de hartslag terwijl ze Pieter over zijn flanken aaide. Na tien minuten was het voorbij. Toen ik opkeek, zag ik dat zij, net als ik, huilde. Ik greep haar hand vast. Dit had ik nog nooit meegemaakt. Ik vroeg: wat is uw eerste taal. Perzisch, zei ze.</p><p>We legden Pieter in zijn kooitje en bedekten het met een handdoek. Ik bedankte haar. Ze opende de deur en ik liep naar buiten. Het was zomer, maar er waaide een koude wind. Thuis vertelde ik mijn vrouw hoe het was gegaan. En dat we het beste hadden gedaan voor onze Pieter. We huilden samen. Daarna kroop ik met het mandje de berg op en maakte ik een graf, niet ver van de plek waar ook Heer, de Mysterieuze Zwarte Meesterkat, begraven ligt. Daar ligt Pieter nu. Hij is weg, maar niet echt. Hij zit in onze herinneringen. Voor altijd. Totdat het onze tijd is.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=f9d28e5caf4b" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>