<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by İbrahim Halil KANKAYA on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by İbrahim Halil KANKAYA on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@kankayaibrahim?source=rss-afa5bb264807------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*Ty6vtCOFGSFEgjLRF17eTw.png</url>
            <title>Stories by İbrahim Halil KANKAYA on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@kankayaibrahim?source=rss-afa5bb264807------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Tue, 17 Nov 2026 16:35:32 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@kankayaibrahim/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Tırışkadan İşler: Kurumsal Labirentlerde Kaybolan Verimlilik]]></title>
            <link>https://medium.com/@kankayaibrahim/t%C4%B1r%C4%B1%C5%9Fkadan-i%CC%87%C5%9Fler-kurumsal-labirentlerde-kaybolan-verimlilik-0633dbc8ba3c?source=rss-afa5bb264807------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/0633dbc8ba3c</guid>
            <category><![CDATA[design-systems]]></category>
            <category><![CDATA[management]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[İbrahim Halil KANKAYA]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 26 Apr 2026 22:30:25 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-04-26T22:30:25.720Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Eski patronumun odasındaki o günü hiç unutmam. Aylardır üzerinde çalıştığımız, “E-ticaretin gelişmiş altyapısını kuruyoruz” diye övündüğümüz, kılı kırk yararak kurguladığımız o “kusursuz” projenin canlıya çıkacağı anı heyecanla anlatıyorduk. Bizi sessizce dinledi, sonra elindeki kalemi yavaşça masaya bırakıp o ağır ve gerçekçi cümlesini kurdu:</p><p><em>“Bakın,”</em> dedi, sistemin teknik karmaşıklığına işaret ederek. <em>“Siz bu devasa altyapıyı kurmuşsunuz ama amaca hizmet etmiyor. Müşteri bir ayakkabı almak için dükkâna giriyor, siz onu on tane dijital kapıdan geçiriyorsunuz. Bu sistem kolay değilse, günün sonunda bir değer üretmiyorsa; yaptığınız tek şey bürokrasiye dijital bir kılıf uydurmak. Siz buraya bir e-ticaret platformu kuracağınızı sanıyorsunuz ama sadece sanal kapılar üretmişsiniz.”</em></p><h3>Ayakkabısız Kunduracı: Kurumsal Sistem Körlüğü</h3><p>O gün anlattığı o ‘Ayakkabısız Kunduracı’ metaforu, sadece perakendenin değil, iş yapış biçimini “sonuç” değil “süreç” üzerinden kurgulayan tüm kurumların yaşadığı “süreç odaklı körlüğün” tam karşılığıydı. Düşünün; bir hizmet almak için bir kuruma giriyorsunuz. Kurum öyle tasarlanmış ki, hedefinize ulaşmanız için onlarca prosedür kapısından geçmeniz gerekiyor.</p><p>Birinci kapıda girişte “ayakkabının kullanım amacını” seçip o odaya giriyorsunuz. İkinci kapıda “deri tipini” seçip bir sonraki odaya geçiyorsunuz. Üçüncü kapıda ayakkabının “taban kalınlığını” belirleyip başka bir odaya yönlendiriliyorsunuz… Mağaza o kadar “sistemli” ki, hata yapmanız imkânsız. Ama onuncu kapıya, yani “Teslimat” kapısına ulaştığınızda karşınıza çıkan tablo şu: <em>“Maalesef beğendiğiniz ayakkabının numarası tükendi, lütfen süreci baştan başlatın.”</em> İşte David Graeber’in <strong>“Tırışkadan İşler”</strong> (Bullshit Jobs) kitabında isabetle tanımladığı anlamsız döngü budur. Bizler değer üretmekle değil, “dükkânı işletiyormuş gibi görünmekle” meşgulüz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*eu7MXjzsX_Nx5hKKgpZTnQ.png" /><figcaption>Kitabın kapak fotoğrafı</figcaption></figure><h3>Bilimsel Temeller: Neden Labirentlere Hapsoluyoruz?</h3><ul><li><strong>Conway Yasası:</strong> Organizasyonel yapımız nasılsa, sistemlerimiz de ona benzer. Departmanlar arası onay hiyerarşileri, yazılımda “onay kapıları” olarak tezahür eder. Süreç takıldığında bu teknik bir arıza değil, organizasyonel yapının bir yansımasıdır; sistem çalışsa bile, o karmaşık onay trafiğinde ilerleyemez.</li><li><strong>Accidental Complexity (Fred Brooks):</strong> Sorunu çözmek yerine, sorunu “yöneten” labirentler kuruyoruz. “Uzun toplantılar, anlamsız raporlar ve bürokratik onay süreçleri”, aslında iş dünyasının her yerinde karşımıza çıkan “gereksiz veri girişi ve raporlama döngüleri”dir. Asıl problem çözücü adımlar atmak yerine, işi formların ve arayüzlerin içine hapsediyoruz.</li><li><strong>Ritüelistik Yönetim (Graeber):</strong> Kurumlardaki gereksiz detay sorgulama ekranları, aslında gerçek bir ihtiyaca değil, kurumun “biz çok titiz bir sistem işletiyoruz” imajını koruma arzusuna hizmet eder. Bunlar işi iyileştirmekten ziyade, kurumsal varoluşu kanıtlamak için icat ettiğimiz ritüellerdir.</li></ul><h3>İfade Edilemeyen Problem: Karanlık Kutu</h3><p>Eğer bir sistem hata anında kullanıcıya ne olduğunu açıklayamıyorsa, orada hata kullanıcıda değil, sistemin tasarımındadır. 5N1K yaklaşımını bir “standart veri girişi” olarak sisteme yediremeyen; logları bir “çözüm rehberi” haline getiremeyen kurumlar, personeli “anlatamıyorsun” diye suçlayarak boş raflarını gizlemeye çalışırlar. Sorunu şeffaf bir şekilde netleştiremeyen her yapı, aslında kendi hata yapma lüksünü korumaya çalışan bir “karanlık kutu”dur.</p><h3>Reçete: Labirentten Çıkış ve Değer Odaklılık</h3><p>Süreçlerin varlığı bir sorun değildir; sorun, <strong>değer üretmeyen süreçlerin dokunulmaz hale gelmesidir.</strong> Peki, “Tırışkadan İşler”den nasıl kurtuluruz?</p><ol><li><strong>“Müşteriye/Kullanıcıya Değer Katıyor mu?” Filtresi:</strong> Her yeni adım eklenirken şu soru sorulmalı: “Bu adım kaldırıldığında kimse fark etmiyorsa, o adım gereksizdir.”</li></ol><p>Buraya bir Mahmut Tuncer yorumu: <a href="https://youtu.be/SFmArEtwww8?si=dJy2TwyxAW8WML2S&amp;t=24">https://youtu.be/SFmArEtwww8?si=dJy2TwyxAW8WML2S&amp;t=24</a><br> çoğu şeyin net özeti :)</p><ol><li><strong>Onay Yerine Otomasyon:</strong> Eğer bir adım sadece “onay” için konulmuşsa, bu adım otomasyon ile (hata bazlı loglama ve otomatik kurallar ile) kaldırılmalıdır.</li><li><strong>Log-Aksiyon İlişkisi (Observability):</strong> Kullanıcıyı teknik terim kullanmaya zorlamayın. Sistem, loglarını “aksiyon alınabilir” veriye dönüştürmeli; kullanıcıya “Sistem çalışmıyor” dedirtmek yerine, “Bağlantı koptu, 5 dk içinde düzelecek” diyebilmelidir.</li></ol><h3>Sonuç: Ayakkabıya Odaklanmak</h3><p>Eski patronumun o gün gözlerimin içine bakarak kurduğu o son cümle hâlâ kulaklarımda çınlar: <em>“İşi çözmek yerine, işin bürokrasisini inşa etmeyi seçersen; sadece daha ağır bir şekilde batarsın. Unutma, sistem dediğin şey, müşteriyi ayakkabıya ulaştıran en kısa yoldur; o yolun üzerindeki barikatlar değil.”</em></p><p>“Tırışkadan işler” yapmayı bırakıp, raflarımızı gerçekten ayakkabılarla doldurmaya başladığımızda; ne o “sistem çalışmıyor” çığlıklarına ihtiyaç duyacağız, ne de dijital labirentlerde kaybolacağız. <strong>Gerçek verimlilik, süreçte kalmak değil; süreci en az enerjiyle aşarak o ayakkabıyı müşteriye ulaştırmaktır.</strong> Eğer ayakkabıyı satamıyorsak, kurduğumuz o on kapılı dijital labirentin hiçbir kıymeti yoktur. Şimdi kendimize sormamız gereken soru şu: <strong>Gerçekten ayakkabı üretmeye hazır mıyız, yoksa dükkânı sanal kapılarla doldurmaya devam mı edeceğiz?</strong></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=0633dbc8ba3c" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Teknik temelden yoksun birinin elinde yapay zeka, sadece daha hızlı hata yapmasını sağlayan bir…]]></title>
            <link>https://medium.com/@kankayaibrahim/teknik-temelden-yoksun-birinin-elinde-yapay-zeka-sadece-daha-h%C4%B1zl%C4%B1-hata-yapmas%C4%B1n%C4%B1-sa%C4%9Flayan-bir-b61cb95d7f51?source=rss-afa5bb264807------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/b61cb95d7f51</guid>
            <category><![CDATA[software-engineering]]></category>
            <category><![CDATA[programming]]></category>
            <category><![CDATA[llm]]></category>
            <category><![CDATA[yapay-zeka]]></category>
            <category><![CDATA[system-architecture]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[İbrahim Halil KANKAYA]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 23 Apr 2026 21:40:13 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-04-23T21:40:13.134Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>Teknik temelden yoksun birinin elinde yapay zeka, sadece daha hızlı hata yapmasını sağlayan bir hızlandırıcıdır.</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*YvJx_EWEe20hC-x86FD-Jg.png" /><figcaption>Boruyu herkes öttürür, mesele notaları bilmekte.</figcaption></figure><p>Geçenlerde birine, “al bakalım, şu kodları senin için YZ yazsın” dedim ve bilgisayarın başına oturtup Claude’u açtım. YZ’nin yazdığı kodun nereye yapıştırılacağını, import edilip edilmeyeceğini, hatta o kodun sistemin hangi kısmında çalıştığını bilmeden sadece &quot;kopyala-yapıştır&quot; yapıyordu. Haliyle, teknik temel olmayınca ortaya çıkan sonuç tam bir muammaydı; sistem beklendiği gibi çalışmadı.</p><p>İşte dijital dünyada yeni bir “kısa yol” beklentisi tam olarak böyle işliyor. Birçok kişi, teknik başarıların ve sistem optimizasyonlarının arkasında tek bir “doğru komutun” yattığını ve o “sihirli kelimeleri” bulursa yazılımcı olacağını sanıyor.</p><p>Gülümsüyorum. Çünkü bu durum, Paganini’nin Stradivarius kemanını alıp, “Neden ben aynı sesi çıkaramıyorum, kemanın tellerinde özel bir ayar mı var?” diye sormaya benziyor.</p><p><strong>Sihirli bir değnek yok, sadece yazılım disiplini var.</strong></p><p>Birine en gelişmiş IDE’yi ve dünyanın tüm kütüphanelerini verip, “Neden sen de bu mimar gibi optimize bir sistem kuramıyorsun?” diye sormakla, birine en gelişmiş YZ modelini verip “Neden sen de bu sistemleri kurgulayamıyorsun?” diye sormak arasında hiçbir fark yoktur. YZ, sadece bir “Kara Kutu”dur; çıktıdan ne beklendiğini ve o kutunun içindeki mantığın sistemle nasıl uyuşacağını bilmeyen biri için, o kutu sadece birer “syntax hatası” fabrikasıdır.</p><p>Gelin, bu “kısa yol” illüzyonunun teknik dünyada nasıl duvara çarptığına 3 farklı boyutta bakalım:</p><p><strong>1. Algoritmik Verimlilik:</strong> 80 milyon adet benzersiz TCKN üretmem gerektiğinde, YZ’nin ilk verdiği kodlar genellikle <em>undefined behavior</em>’lar ve bellek sızıntılarıyla doluydu. Eğer o kodu, arka plandaki yazılım disiplinine sahip olmayan biri kullansaydı, sistem çalışmayacak ya da yanlış veri üretecekti. Ben o kodu; <em>critical section</em> kullanımı, bellek yönetimi ve taşınabilirlik kriterlerini YZ’ye tek tek dikte ederek, saatler süren bir iterasyonla <strong>1 saniyenin altında</strong> sürede çalışan, optimize edilmiş bir mimariye dönüştürdüm.</p><p><strong>2. Veritabanı ve Sorgu Stratejisi:</strong> YZ’ye “şu sorguyu optimize et” derseniz, size genel geçer indeksleme önerileri sunar. Oysa milyarlarca satırlık büyük ölçekli bir tabloda, YZ’nin ezbere önerdiği bir indeks, sistemin <em>execution plan</em>’ını altüst edip tüm operasyonu kilitleyebilir. Kritik olan, verinin dağılımını, sunucunun I/O kapasitesini ve yük dengesini bilerek YZ’yi “şu kolon kombinasyonuyla ve şu join stratejisiyle ilerle” diye yönetmektir. Prompt’u kopyalayan sadece “sorguyu yazar”; disiplin sahibi olan ise veritabanının nefes almasını sağlar.</p><p><strong>3. Modernizasyon ve Entegrasyon:</strong> Legacy sistemler ile modern servisler arasında bir köprü kurarken, YZ size standart bir şifreleme veya veri dönüşüm fonksiyonu verebilir. Fakat eğer modern kütüphanelerin beklediği standartlar ile mevcut sistemin veri bloğu yapısı arasındaki uyumsuzluğu fark etmezseniz, ortaya çıkan sonuç sadece “anlamsız veri” olacaktır. Prompt’u kullanan kodu “çalıştırır”; disiplin sahibi olan ise o kodun sistemin dişlilerine takılmadan dönmesini sağlar.</p><p><strong>Şimdi soruyorum:</strong> O verilerin tutarlılığını sağlamak için gereken bu teknik derinliği, YZ’ye o komutu veren “disiplin” olmadan, sadece kopyalanmış bir “prompt” ile nasıl elde edeceksiniz?</p><p>Eğer temel teknik disiplininiz yoksa; YZ’nin verdiği hata payı yüksek kodları alıp “çalıştırdım” zannetmek, sadece daha hızlı hata yapmanızı sağlayan bir hızlandırıcıdır. Başarı, sadece bir “prompt” kopyalamak değil; o prompt’un sonucunu denetleyecek, sistemin neresinde bir “darboğaz” yaratacağını ön görebilecek bir teknik vizyona sahip olmaktır.</p><p>Sonuç olarak; birine “prompt yazmayı” öğretmek değil, “yazılım disiplinini” aktarmak meselenin özüdür. Ve bu süreç, bir kahve molasına sığacak veya tek bir cümleyle özetlenecek bir iş değildir.</p><p>Hadi şimdi, klavyeyi bırakıp biraz sistem mimarisi ve temel teknik disiplin okuyun. Belki o zaman, sihirli bir “prompt” değil, yılların birikimiyle o borunun neden o şekilde öttüğünü anlarsınız.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=b61cb95d7f51" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[ULID’lerle Dağıtık Veritabanlarında Senkronizasyon ve Performans Artışı]]></title>
            <link>https://medium.com/@kankayaibrahim/ulidlerle-da%C4%9F%C4%B1t%C4%B1k-veritabanlar%C4%B1nda-senkronizasyon-ve-performans-art%C4%B1%C5%9F%C4%B1-22382c5ef817?source=rss-afa5bb264807------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/22382c5ef817</guid>
            <category><![CDATA[rdmbs]]></category>
            <category><![CDATA[id]]></category>
            <category><![CDATA[time-series-data]]></category>
            <category><![CDATA[unique-id-generator]]></category>
            <category><![CDATA[ulid]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[İbrahim Halil KANKAYA]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 09 Jun 2024 22:46:33 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-06-09T22:46:33.722Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Günümüzün dijital dünyasında, verilerin güvenilir ve verimli bir şekilde yönetilmesi kritik öneme sahiptir. Özellikle dağıtık sistemlerde, farklı veritabanları arasında tutarlı bir veri akışı sağlamak büyük bir zorluktur. Geleneksel tanımlayıcılar, bu tür senaryolarda yetersiz kalabilirken, ULID’ler (Evrensel Benzersiz Leksikografik Sıralanabilir Tanımlayıcılar) modern bir çözüm sunuyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*-Gig1EW3ruHZfP-Jf7AkHQ.jpeg" /><figcaption>Microsft image creator</figcaption></figure><h3>ULID’lerin Veritabanı Senkronizasyonundaki Rolü</h3><p>ULID’ler, dağıtık veritabanları arasında veri senkronizasyonunu kolaylaştıran bir dizi özellik sunar:</p><ol><li><strong>Zaman Damgası İçerme:</strong> Her ULID, oluşturulduğu zamanı temsil eden bir zaman damgası içerir. Bu özellik, farklı veritabanlarındaki kayıtların oluşturulma sırasını belirlemeyi kolaylaştırır. Böylece, veriler zaman damgasına göre sıralanarak tutarlı bir senkronizasyon sağlanır.</li><li><strong>Dağıtık Ortamlarda Benzersizlik:</strong> ULID’ler, merkezi bir otoriteye ihtiyaç duymadan dağıtık ortamlarda benzersiz kimlikler üretmek için idealdir. Her bir sistem, kendi zaman damgasını ve rastgele bileşenini kullanarak benzersiz ULID’ler oluşturabilir. Bu, çakışma riskini ortadan kaldırır ve senkronizasyon sürecinin güvenilirliğini artırır.</li><li><strong>Sıralanabilirlik:</strong> ULID’ler, içerdikleri zaman damgası sayesinde doğal olarak sıralanabilirler. Bu özellik, veritabanları arasında veri senkronizasyonu yaparken kayıtların doğru sırada işlenmesini sağlar. Böylece, veri bütünlüğü korunur ve tutarsızlıklar önlenir.</li></ol><h3>ULID’lerin Kullanım Alanları</h3><p>ULID’ler, çeşitli senaryolarda veritabanı senkronizasyonunu güçlendirmek için kullanılabilir:</p><ul><li><strong>Mikro Servis Mimarileri:</strong> Mikro servisler arasında veri alışverişi yaparken, ULID’ler tutarlı bir veri akışı sağlar.</li><li><strong>Gerçek Zamanlı Uygulamalar:</strong> Anlık mesajlaşma, canlı skor takibi gibi gerçek zamanlı uygulamalarda, ULID’ler olayların doğru sırada işlenmesini garanti eder.</li><li><strong>Olay Kaynaklı Sistemler:</strong> Olayların zaman damgasına göre sıralanması gereken sistemlerde, ULID’ler olayların işlenme sırasını belirlemeyi kolaylaştırır.</li></ul><h3>ULID’lerin Avantajları</h3><p>Veritabanı senkronizasyonunun yanı sıra, ULID’ler başka avantajlar da sunar:</p><ul><li><strong>Kompaktlık:</strong> ULID’ler, UUID’lere göre daha kısa ve okunması kolaydır. Bu, depolama alanı ve bant genişliği tasarrufu sağlar.</li><li><strong>Performans:</strong> ULID’ler, veritabanlarında indeksleme ve sorgulama işlemlerini hızlandırır.</li><li><strong>Güvenlik:</strong> ULID’ler, kriptografik olarak güvenli rastgele sayı üreticileri kullanarak oluşturulur. Bu, tahmin edilmelerini zorlaştırır ve güvenliği artırır.</li></ul><p>Shopify’ın veritabanı yazma performansını ULID’lerle %50 artırması, bu teknolojinin potansiyelini gösteren önemli bir örnektir. Şirket, ULID’lere geçiş yaparak yüksek trafikli sistemlerinde daha hızlı ve verimli veri yönetimi sağlamıştır.<br><a href="https://www.youtube.com/watch?v=f53-Iw_5ucA">https://www.youtube.com/watch?v=f53-Iw_5ucA</a></p><h3>Sonuç</h3><p>ULID’ler, modern veritabanı sistemlerinde veri senkronizasyonunu kolaylaştıran güçlü bir araçtır. Dağıtık ortamlarda benzersiz kimlikler üretme, zaman damgası içerme ve sıralanabilirlik gibi özellikleri sayesinde, ULID’ler veri bütünlüğünü korur ve tutarsızlıkları önler. Eğer siz de veritabanlarınız arasında güvenilir ve verimli bir senkronizasyon sağlamak istiyorsanız, ULID’leri değerlendirmenizi öneririm.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=22382c5ef817" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>