<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by kannaphatt.th@bsru.ac.th on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by kannaphatt.th@bsru.ac.th on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@kannaphatt.th?source=rss-545768a3782f------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*dmbNkD5D-u45r44go_cf0g.png</url>
            <title>Stories by kannaphatt.th@bsru.ac.th on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@kannaphatt.th?source=rss-545768a3782f------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 12:51:28 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@kannaphatt.th/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[คำสำคัญในข่าวอุตสาหกรรมเกาหลี ปี 2026]]></title>
            <link>https://medium.com/@kannaphatt.th/%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%A9%E0%B8%B2%E0%B9%83%E0%B8%99%E0%B8%82%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%81%E0%B8%B3%E0%B8%A5%E0%B8%B1%E0%B8%87%E0%B8%9A%E0%B8%AD%E0%B8%81%E0%B8%AD%E0%B8%B0%E0%B9%84%E0%B8%A3-%E0%B8%AA%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%84%E0%B8%B3%E0%B8%AA%E0%B8%B3%E0%B8%84%E0%B8%B1%E0%B8%8D%E0%B9%83%E0%B8%99%E0%B8%82%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%AD%E0%B8%B8%E0%B8%95%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B8%AB%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%AB%E0%B8%A5%E0%B8%B5-%E0%B8%9B%E0%B8%B5-2026-cfcbd48963e4?source=rss-545768a3782f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/cfcbd48963e4</guid>
            <dc:creator><![CDATA[kannaphatt.th@bsru.ac.th]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 24 Aug 2026 02:58:01 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-08-24T03:18:31.528Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>การทำความเข้าใจทิศทางของอุตสาหกรรมเกาหลีนั้น นอกเหนือไปจากการพิจารณาตัวเลขทางเศรษฐกิจ มูลค่าการส่งออก หรือทิศทางการลงทุนแล้ว “ภาษา” ที่ปรากฏในข่าวยังสามารถทำหน้าที่เป็นอีกหนึ่งช่องทางที่ช่วยสะท้อนให้เห็นประเด็นซึ่งกำลังได้รับความสนใจในสังคมและภาคอุตสาหกรรมของเกาหลีได้เช่นกัน</p><p>จากการสำรวจคำศัพท์และประเด็นที่ปรากฏในข่าวอุตสาหกรรมเกาหลีในช่วงเดือนพฤษภาคม ถึงเดือนกรกฎาคมที่ผ่านมา พบข้อสังเกตที่น่าสนใจว่า ข่าวอุตสาหกรรมเกาหลีในปัจจุบันมิได้กล่าวถึงเพียง “การผลิต” หรือ “ตลาด” ในความหมายดั้งเดิมอีกต่อไป หากแต่กำลังเชื่อมโยงเทคโนโลยี การลงทุน ยุทธศาสตร์ และความมั่นคงเข้าไว้ด้วยกันอย่างชัดเจน</p><p>1. AI มิได้ปรากฏอยู่อย่างโดดเดี่ยว</p><p>หนึ่งในคำที่ปรากฏอย่างโดดเด่นที่สุดคือ AI (인공지능) ตลอดจนคำที่เกี่ยวเนื่องกับการเปลี่ยนผ่านสู่ดิจิทัล หรือ Digital Transformation (디지털 전환)</p><p>อย่างไรก็ตาม สิ่งที่น่าสนใจยิ่งกว่าความถี่ของคำว่า AI คือข้อเท็จจริงที่ว่า AI มิได้ถูกนำเสนอในฐานะอุตสาหกรรมที่แยกตัวออกมาเพียงสาขาเดียว หากแต่ปรากฏร่วมกับอุตสาหกรรมหลายประเภท อาทิ</p><p>- หุ่นยนต์และนวัตกรรมการผลิต (로봇·제조혁신)<br>- พลังงานและทรัพยากร (에너지·자원)<br>- เซมิคอนดักเตอร์ (반도체)<br>- การป้องกันประเทศและอุตสาหกรรมการบินและอวกาศ (방산·항공우주)<br>- ชีวอุตสาหกรรมและเภสัชภัณฑ์ (바이오·제약)</p><p>ภาพดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า AI ในบริบทของอุตสาหกรรมเกาหลีมิได้ถูกมองในฐานะ “เทคโนโลยีใหม่” เพียงลำพัง หากแต่กำลังทำหน้าที่เป็นเทคโนโลยีฐาน (enabling technology) ที่เข้าไปเชื่อมต่อและเสริมขีดความสามารถให้แก่อุตสาหกรรมอื่น ๆ</p><p>กล่าวอีกนัยหนึ่ง คำถามสำคัญของเกาหลีในปัจจุบันอาจมิใช่เพียง “จะพัฒนาอุตสาหกรรม AI อย่างไร” หากแต่คือ “จะนำ AI ไปยกระดับอุตสาหกรรมเดิมได้อย่างไร”</p><p>2. ความหมายของคำว่า 산업 กำลังขยายกว้างขึ้น</p><p>อีกคำหนึ่งซึ่งปรากฏด้วยความถี่สูงคือ 산업 อันหมายถึงอุตสาหกรรม</p><p>หากพิจารณาในความหมายดั้งเดิม คำว่า 산업 อาจทำให้นึกถึงโรงงาน การผลิต สินค้า หรือแรงงานเป็นสำคัญ ทว่าเมื่อพิจารณาคำที่ปรากฏร่วมกันในข่าว จะเห็นได้ว่าวาทกรรมเกี่ยวกับ “อุตสาหกรรม” ของเกาหลีในปัจจุบันกำลังขยายออกไปไกลกว่าการผลิตสินค้าในความหมายเดิม</p><p>คำสำคัญที่ปรากฏร่วมในบริบทเดียวกันอย่างต่อเนื่อง ได้แก่</p><p>- 기술 — เทคโนโลยี<br>- 투자 — การลงทุน<br>- 전략 — ยุทธศาสตร์<br>- 성장 — การเติบโต<br>- 지원 — การสนับสนุน<br>- 시장 — ตลาด</p><p>ข้อสังเกตดังกล่าวชี้ให้เห็นว่า “อุตสาหกรรม” ในข่าวเกาหลียุคปัจจุบันมิได้เป็นเพียงพื้นที่ของกิจกรรมทางเศรษฐกิจอีกต่อไป หากแต่เป็นพื้นที่ซึ่งหลอมรวมเทคโนโลยี เงินทุน ยุทธศาสตร์ของรัฐ ตลาดโลก และขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศเข้าไว้ด้วยกัน</p><p>3. จากโรงงาน สู่ยุทธศาสตร์ระดับประเทศ</p><p>เมื่อพิจารณากลุ่มอุตสาหกรรมที่ได้รับการกล่าวถึงมากที่สุด พบว่ากลุ่มที่โดดเด่น ประกอบด้วย</p><p>1. AI และการเปลี่ยนผ่านสู่ดิจิทัล<br>2. หุ่นยนต์และนวัตกรรมการผลิต<br>3. พลังงาน ทรัพยากร และปิโตรเคมี<br>4. การป้องกันประเทศและอุตสาหกรรมการบินและอวกาศ<br>5. เซมิคอนดักเตอร์<br>6. ชีวอุตสาหกรรมและเภสัชภัณฑ์<br>7. แบตเตอรี่และอุตสาหกรรมยานยนต์เคลื่อนที่ (Mobility)</p><p>รายชื่อดังกล่าวมีความน่าสนใจ เนื่องจากอุตสาหกรรมแทบทุกกลุ่มมิได้มีความสำคัญเฉพาะในมิติทางธุรกิจเท่านั้น หากแต่ยังเกี่ยวเนื่องกับห่วงโซ่อุปทาน เทคโนโลยีขั้นสูง ความมั่นคงทางพลังงาน ความมั่นคงแห่งชาติ ตลอดจนการแข่งขันระหว่างประเทศ</p><p>โดยเฉพาะอย่างยิ่งเซมิคอนดักเตอร์ AI แบตเตอรี่ พลังงาน และอุตสาหกรรมป้องกันประเทศ ซึ่งในบริบทเศรษฐกิจโลกปัจจุบันได้กลายเป็นอุตสาหกรรมที่มีทั้งมิติทางเศรษฐกิจและภูมิรัฐศาสตร์ควบคู่กัน</p><p>4. คำที่ควรจับตามอง: 투자·전략·지원</p><p>อีกกลุ่มคำหนึ่งที่มีนัยสำคัญ ได้แก่</p><p>- 투자 — การลงทุน<br>- 전략 — ยุทธศาสตร์<br>- 지원 — การสนับสนุน</p><p>การปรากฏของคำเหล่านี้ควบคู่กับคำอย่าง AI, 기술, 반도체 และ 산업 สะท้อนให้เห็นรูปแบบของข่าวอุตสาหกรรมที่มิได้ให้ความสำคัญเพียงว่า “บริษัทใดผลิตอะไร” หรือ “ตลาดมีมูลค่าเท่าใด” เท่านั้น หากแต่ให้น้ำหนักกับคำถามในระดับที่กว้างขึ้น อาทิ</p><p>ผู้ใดกำลังลงทุน รัฐให้การสนับสนุนอุตสาหกรรมใด เทคโนโลยีใดถูกกำหนดให้เป็นเทคโนโลยีเชิงยุทธศาสตร์ และเกาหลีจะรักษาขีดความสามารถในการแข่งขันในตลาดโลกไว้ได้อย่างไร</p><p>ประเด็นดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า ข่าวอุตสาหกรรมเกาหลีมีลักษณะของการนำเสนอ “ระบบอุตสาหกรรม” มากกว่าการรายงานความเคลื่อนไหวของธุรกิจเป็นรายบริษัทเพียงอย่างเดียว</p><p>5. ภาษาในข่าวกับภาพของ “รัฐอุตสาหกรรมเกาหลี”</p><p>แน่นอนว่าความถี่ของคำศัพท์เพียงลำพังไม่อาจใช้ยืนยันนโยบายหรือเจตนารมณ์ของรัฐบาลได้โดยตรง ทว่าเมื่อพิจารณาการกระจายตัวของคำและกลุ่มอุตสาหกรรมที่ได้รับการกล่าวถึงร่วมกัน ก็สามารถมองเห็นแนวโน้มของวาทกรรมอุตสาหกรรมที่เกิดขึ้นในสังคมเกาหลีได้อย่างค่อนข้างชัดเจน</p><p>ภาพที่ปรากฏคือ เกาหลีกำลังให้ความสำคัญกับการยกระดับเทคโนโลยี การสร้างอุตสาหกรรมแห่งอนาคต การลงทุนเชิงยุทธศาสตร์ ตลอดจนการบริหารจัดการความเสี่ยงที่เกี่ยวเนื่องกับพลังงาน ห่วงโซ่อุปทาน และความมั่นคง</p><p>ด้วยเหตุนี้ หากจะอธิบายภาพของ “รัฐอุตสาหกรรมเกาหลี” ในบริบทปัจจุบัน อาจกล่าวได้ว่าเป็นรัฐที่มิได้ทำหน้าที่เพียงสนับสนุนให้ภาคธุรกิจเติบโตเท่านั้น หากแต่ยังพยายามกำหนดลำดับความสำคัญของอุตสาหกรรม สร้างขีดความสามารถทางเทคโนโลยี และเชื่อมโยงการแข่งขันทางเศรษฐกิจเข้ากับยุทธศาสตร์ระดับประเทศ</p><p>6. ภาษาอาจเป็นข้อมูลทางเศรษฐกิจอีกประเภทหนึ่ง</p><p>ข้อค้นพบที่น่าสนใจที่สุดจากการวิเคราะห์ครั้งนี้จึงมิใช่เพียงคำถามว่า “คำใดปรากฏมากที่สุด” หากแต่อยู่ที่ว่า คำเหล่านั้นปรากฏร่วมกับคำใด และกำลังก่อร่างภาพของอุตสาหกรรมเกาหลีในลักษณะใด</p><p>เนื่องจากภาษาในข่าวมิได้ทำหน้าที่เพียงรายงานเหตุการณ์เท่านั้น หากแต่ยังสะท้อนให้เห็นว่าสังคมกำลังให้ความสำคัญกับสิ่งใด อุตสาหกรรมใดกำลังถูกจับตามอง และประเด็นใดกำลังถูกยกระดับสู่มิติ “ยุทธศาสตร์”</p><p>เมื่อพิจารณาข่าวอุตสาหกรรมเกาหลีผ่านมุมมองเช่นนี้ สิ่งที่ปรากฏจึงมิใช่เพียงข่าวเกี่ยวกับ AI หุ่นยนต์ เซมิคอนดักเตอร์ หรือแบตเตอรี่เท่านั้น หากแต่คือภาพของประเทศหนึ่งซึ่งกำลังพยายามเชื่อมโยง</p><p>เทคโนโลยี อุตสาหกรรม การลงทุน ยุทธศาสตร์ และความมั่นคง</p><p>เข้าไว้ด้วยกัน เพื่อกำหนดตำแหน่งแห่งตนในระบบเศรษฐกิจโลกยุคใหม่</p><p>และนี่อาจเป็นเหตุผลสำคัญที่ทำให้การ “อ่านภาษาในข่าว” สามารถช่วยให้เข้าใจทิศทางของอุตสาหกรรมเกาหลีได้อย่างลึกซึ้งยิ่งกว่าการพิจารณาเพียงตัวเลขทางเศรษฐกิจแต่เพียงลำพัง</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*CkG3Cim3r1MxovqV5AKjFQ.jpeg" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=cfcbd48963e4" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[จากโรงเรียนทหารสู่ K-Defense]]></title>
            <link>https://medium.com/@kannaphatt.th/%E0%B8%88%E0%B8%B2%E0%B8%81%E0%B9%82%E0%B8%A3%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%AA%E0%B8%B9%E0%B9%88-k-defense-4527cd993063?source=rss-545768a3782f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/4527cd993063</guid>
            <dc:creator><![CDATA[kannaphatt.th@bsru.ac.th]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 17 Mar 2026 18:40:25 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-03-17T18:45:06.203Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<blockquote>จากโรงเรียนทหารสู่ K-Defense</blockquote><p>กรรนภัทร ทองตันอังกุล แขนงวิชาภาษาและวัฒนธรรมเกาหลี มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา</p><p><em>เหตุใดระบบการศึกษาทหารจึงเป็นฐานรากสำคัญของอุตสาหกรรมป้องกันประเทศเกาหลีใต้</em></p><p>บทนำ<br>เมื่อพูดถึงอุตสาหกรรมป้องกันประเทศของเกาหลีใต้ ภาพที่คนจำนวนมากนึกถึงมักเป็นรถถัง ปืนใหญ่อัตตาจร เครื่องบินฝึกหรือเครื่องบินรบที่ถูกส่งออกไปยังตลาดโลก แต่ถ้ามองให้ลึกลงไปกว่าสายการผลิต จะพบว่าฐานรากที่สำคัญไม่แพ้เหล็ก กลไก และซอฟต์แวร์ ก็คือระบบการสร้างคน งานศึกษาหลายชิ้นชี้ตรงกันว่าโรงเรียนทหารของเกาหลีใต้ไม่ได้มีหน้าที่ผลิตนายทหารภาคสนามเท่านั้น หากยังทำหน้าที่หล่อหลอมผู้นำที่มีวินัย ความรู้ทางทหาร ความสามารถทางภาษา และทักษะวิทยาศาสตร์ที่พร้อมต่อยอดไปสู่โลกวิจัยและอุตสาหกรรมด้วย (문미림, 2025; 성열규, 2025)<br>ข้อมูลจากภาครัฐในต้นปี 2025 ยังสะท้อนภาพเดียวกัน คือแม้มูลค่าส่งออกอาวุธปี 2024 จะต่ำกว่า 100억 달러เพราะมีโครงการจำนวนมากเลื่อนไปปีถัดไป แต่รัฐบาลเกาหลีใต้ยังคงวางเป้าให้ K-Defense เป็นทั้งเครื่องมือด้านความมั่นคงและเครื่องยนต์การเติบโตทางเศรษฐกิจ โดยมีการผลักดันดีลส่งออกในกว่า 20 ประเทศต่อเนื่องในปี 2025 (대한민국 정책브리핑, 2025). บทความนี้จึงเสนอสมมติฐานอย่างง่ายว่า ความสำเร็จของ K-Defense อ่านได้ไม่ครบถ้าอ่านเฉพาะเรื่องโรงงานหรือยุทโธปกรณ์ แต่ต้องอ่านย้อนกลับไปถึงห้องเรียนทหารด้วย</p><figure><img alt="ภาพที่ 1 เส้นทางพัฒนาจากการสร้างนายทหารสู่ฐานกำลังคนของอุตสาหกรรม" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*JlDmHMzhKmpaOzLIyyL8yQ.png" /></figure><p>2. พัฒนาการทางประวัติศาสตร์การศึกษาทหาร<br>จุดเริ่มต้นที่สำคัญอยู่หลังการปลดปล่อยจากญี่ปุ่น เมื่อเกาหลีใต้ต้องสร้างกำลังพลและผู้บังคับบัญชาขึ้นใหม่อย่างเร่งด่วน โรงเรียนภาษาอังกฤษทหารถูกตั้งขึ้นในปี 1945 เพื่อฝึกล่ามทหารและวางฐานสำหรับการสร้างผู้นำกองทัพรุ่นแรก ต่อมาระบบโรงเรียนทหารของเหล่าทัพต่าง ๆ ค่อย ๆ ถูกทำให้เป็นสถาบันอย่างเป็นทางการภายใต้อิทธิพลของสหรัฐอเมริกาหลังสงครามเกาหลี อย่างไรก็ดี เมื่อเกาหลีใต้หันไปเน้นแนวคิด “การป้องกันประเทศด้วยตนเอง” มากขึ้น โดยเฉพาะการตั้งสถาบันวิจัยกลาโหมในปี 1970 การศึกษาทหารก็เริ่มผูกติดกับวิศวกรรม วิทยาศาสตร์ และการวิจัยพัฒนาอย่างแน่นแฟ้นยิ่งขึ้น ก่อนจะขยับเข้าสู่ยุคแข่งขัน เปิดตลาด และส่งออกในทศวรรษ 2000–2010 (한국민족문화대백과사전, 군사영어학교; 한국민족문화대백과사전, 육군사관학교; 이세훈, 2022)<br> <br>3. สถาบันการศึกษาทางทหารหลัก<br>ถ้ามองสถาบันทหารหลักของเกาหลีใต้พร้อมกัน จะเห็นตรรกะร่วมกันอย่างหนึ่ง คือทุกแห่งสอน “ความเป็นนายทหาร” ควบคู่กับ “ความเป็นนักวิชาชีพ” ต่างกันเพียงน้ำหนักและสาขาที่เน้น โรงเรียนนายร้อยทหารบกเน้นความหลากหลายของสาขาเรียนและการวางฐานทหารศาสตร์ร่วมกับวิชาการระดับมหาวิทยาลัย โรงเรียนนายเรือขยับไปสู่ทักษะทางทะเลและระบบเรือ โรงเรียนนายเรืออากาศเชื่อมกับโลกอากาศยาน อวกาศ ไซเบอร์ และปัญญาประดิษฐ์ ส่วน육군3사관학교ที่영천มีลักษณะเด่นด้านภาษาต่างประเทศและการผลิตนายทหารระดับมหาวิทยาลัยในเส้นทางที่ยืดหยุ่นกว่า (문미림, 2025; 국방부, 2025ก; 2025ข; 2025ค)</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/612/1*DxXaChBgbWUgRnC-vTaoIA.png" /></figure><p>ความต่างเชิงสถาบันเหล่านี้สำคัญมาก เพราะมันทำให้คำว่า “ระบบการศึกษาทหาร” ในเกาหลีใต้ไม่ได้หมายถึงรูปแบบเดียว แต่เป็นเครือข่ายการผลิตทุนมนุษย์หลายสาย บางแห่งเน้นผู้นำภาคสนาม บางแห่งเน้นระบบทะเลหรืออากาศ บางแห่งเน้นภาษาและความพร้อมในการทำงานข้ามวัฒนธรรม เมื่อรวมกันแล้วจึงกลายเป็นฐานกำลังคนที่ยืดหยุ่นพอจะป้อนทั้งกองทัพ หน่วยวิจัย และภาคอุตสาหกรรม.<br> <br>4. โครงสร้างหลักสูตรและแบบเรียน<br>ถ้าจะอธิบาย “แบบเรียน” ของโรงเรียนทหารเกาหลีใต้ให้ตรงกับความเป็นจริงมากที่สุด คงต้องบอกว่าแบบเรียนในที่นี้ไม่ได้จำกัดอยู่ที่หนังสือเล่มเดียว แต่เป็นระบบของรายวิชา เอกสารกำกับหลักสูตร คู่มือปฏิบัติ มาตรฐานทักษะ และการฝึกในสถานการณ์จริงรวมกัน งานศึกษาว่าด้วยหลักสูตรของเหล่าทัพเผยให้เห็นโครงสร้างที่ค่อนข้างชัดเจน คือทุกสถาบันจัดวางทหารศาสตร์ วิชาการระดับมหาวิทยาลัย พลศึกษา/การฝึก และการปลูกฝังคุณค่าไว้ในระบบเดียวกัน ไม่แยกขาดจากกัน (문미림, 2025).<br>ตัวอย่างเช่น 육군사관학교มีทั้ง Academic English, Programming, AI, Military English, วิชาจริยธรรมกองทัพ ความมั่นคง และวิศวกรรมหลายแขนง ขณะที่ 해군사관학교จัด군사학, 일반학, 교양 และ체육อย่างเป็นระบบ พร้อมเนื้อหาที่เชื่อมสู่ภารกิจทางทะเล ส่วน 공군사관학교ทำให้เห็นชัดว่าการศึกษาทหารในศตวรรษที่ 21 ต้องกินพื้นที่ไปถึงอากาศยาน อวกาศ ไซเบอร์ กฎหมายอากาศยาน และการจัดการข้อมูลด้วย (문미림, 2025; 국방부, 2025ก; 2025ข)</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/694/1*BxbNY5zOb4R0_AeIS7rWDg.png" /><figcaption>ตารางที่ 2 หลักสูตรทหารในฐานะสะพานเชื่อมระหว่างสนามรบกับโลกเทคโนโลยี</figcaption></figure><p>จุดที่ควรเน้นอีกอย่างคือ หลักสูตรเหล่านี้ไม่ได้ต้องการให้ผู้เรียน “เก่งวิชา” อย่างเดียว แต่ต้องการให้เป็นผู้บังคับบัญชาที่คิดเป็น รับผิดชอบ และประเมินภัยคุกคามใหม่ ๆ ได้ด้วย ดังนั้นอุดมการณ์เรื่องความรับผิดชอบต่อชาติ การเสียสละ วินัย และจริยธรรมจึงไม่ได้อยู่ชายขอบของหลักสูตร หากอยู่ตรงแกนกลางของการผลิตบุคลากรสำหรับรัฐความมั่นคงสมัยใหม่.<br> <br>5. ภาษาต่างประเทศและภาษาศาสตร์ทางทหาร<br>ในสายตาคนภายนอก ภาษาต่างประเทศอาจดูเป็นวิชารอง แต่สำหรับโลกทหารและอุตสาหกรรมป้องกันประเทศ มันคือโครงสร้างพื้นฐานของความรู้ ประวัติศาสตร์ของ육군사관학교เองก็ผูกกับโรงเรียนภาษาอังกฤษทหารตั้งแต่แรกเริ่ม ปัจจุบันในหลักสูตรของเหล่าทัพ เราเห็นภาษาอังกฤษในฐานะวิชาแกนอย่างชัดเจน ตั้งแต่ Academic English, 영어회화, Media English, Military English ไปจนถึง 군 실무영어 ขณะเดียวกัน 해군사관학교ยังมี제2외국어 และ육군3사관학교ก็เปิดให้เห็นความสำคัญของอาหรับ ญี่ปุ่น จีน และฝรั่งเศสอย่างเด่นชัด (한국민족문화대백과사전, 군사영어학교; 문미림, 2025; 국방부, 2025ก; 2025ค).<br>ภาษาต่างประเทศเหล่านี้มีความหมายอย่างน้อยสามชั้น ชั้นแรกคือการอ่านคู่มือ มาตรฐาน และเอกสารทางเทคนิคของโลกอาวุธสมัยใหม่ ชั้นที่สองคือการปฏิบัติการร่วมกับพันธมิตร โดยเฉพาะสหรัฐอเมริกา ชั้นที่สามคือการส่งออก การฝึกผู้ใช้ และการทูตทางทหาร นอกจากนี้ หลายสถาบันยังเปิดพื้นที่ให้ผู้เรียนพัฒนาความสามารถข้ามวัฒนธรรมผ่านการเรียนภาษา การฝึกภาคสนาม และประสบการณ์ต่างประเทศ ซึ่งช่วยให้ “ภาษา” ทำงานร่วมกับ “ภาวะผู้นำ” และ “การสื่อสารเชิงยุทธศาสตร์” ได้จริง (문미림, 2025; 국방부, 2025)</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/638/1*nR8U3x0B-AT1XDv834clEw.png" /></figure><p>6. บทวิเคราะห์จากห้องเรียนสู่อุตสาหกรรมป้องกันประเทศ<br>เมื่อประกอบภาพทั้งหมดเข้าด้วยกัน จะเห็นว่าระบบการศึกษาทหารของเกาหลีใต้ทำหน้าที่เสมือน “ต้นน้ำ” ของอุตสาหกรรมป้องกันประเทศ กล่าวคือ สถาบันทหารคัดเลือกคน ปลูกฝังวินัยและภาวะผู้นำ จากนั้นหลักสูตรจะค่อย ๆ เติมความรู้ทหาร วิทยาศาสตร์ วิศวกรรม และภาษา จนทำให้ผู้เรียนบางส่วนสามารถไหลต่อไปสู่หน่วยวิจัยอย่างสถาบันวิจัยกลาโหม หรือสายงานวิจัยพัฒนาในกองทัพได้โดยตรง งานของ 성열규 ชี้ว่าเกาหลีใต้กำลังให้ความสำคัญมากขึ้นกับการรักษากำลังคนด้านวิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยีทางทหาร จึงทำให้การสร้าง “คนวิทยาศาสตร์ในเครื่องแบบ” กลายเป็นทรัพยากรยุทธศาสตร์ของรัฐมากขึ้น (성열규, 2025).<br>อีกด้านหนึ่ง ทักษะภาษาและความเข้าใจข้ามวัฒนธรรมก็ทำหน้าที่เป็น “ต้นน้ำ” ของการส่งออกเช่นกัน เพราะการขายยุทโธปกรณ์ในโลกจริงไม่ใช่เพียงการผลิตสินค้า แต่รวมถึงการอธิบายสมรรถนะ การเจรจาเงื่อนไข การฝึกผู้ใช้ การส่งมอบคู่มือ การซ่อมบำรุง และการสร้างความไว้วางใจระยะยาว ด้วยเหตุนี้ K-Defense จึงไม่อาจแยกจากระบบการศึกษาได้ง่าย ๆ โรงเรียนทหารจึงเป็นสถานที่ที่ทั้งวิศวกรรม ภาษา จริยธรรม และภาวะผู้นำถูกประกอบเข้าด้วยกันตั้งแต่ต้นทาง</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*K9N4r2R8Zg6c5D8i8jxVuQ.png" /><figcaption>ภาพที่ 2 กลไกเชื่อมการศึกษาทหารกับการวิจัย การผลิต และการส่งออก</figcaption></figure><p>7. บทสรุป<br>หากจะสรุปให้สั้นที่สุด K-Defense ไม่ได้เริ่มต้นที่โรงงาน แต่เริ่มต้นที่ระบบการสร้างคน เกาหลีใต้ทำให้โรงเรียนทหารเป็นมากกว่าสถานที่ฝึกวินัย โดยทำให้มันกลายเป็นพื้นที่บรรจบกันของทหารศาสตร์ วิทยาศาสตร์ มนุษยศาสตร์ ภาษาต่างประเทศ และการปลูกฝังคุณค่าเชิงสาธารณะ บทเรียนสำหรับไทยจึงไม่ใช่การเลียนแบบรูปแบบภายนอกของสถาบันทหารเกาหลีใต้ทั้งหมด แต่คือการตั้งคำถามเชิงระบบว่า เราจะทำอย่างไรให้การศึกษาด้านความมั่นคงเชื่อมกับการวิจัย อุตสาหกรรม ภาษา และโลกจริงได้แน่นแฟ้นกว่าที่เป็นอยู่</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/811/1*nd6Q1zsCfUHjo-2SyS-tOw.png" /><figcaption>ตารางที่ 5 บทเรียนเชิงนโยบายสำหรับวงวิชาการและสถาบันความมั่นคงไทย</figcaption></figure><h3>บรรณานุกรมคัดสรร</h3><p>공희정. (2020). 방위산업 혁신에 대한 정부지원의 효과에 관한 연구: 우리나라 방산기업을 중심으로. 건국대학교 대학원 기술경영학과 박사학위논문.</p><p>국방부. (2025). 공공데이터포털 사관학교 교육과정 자료(해군사관학교, 공군사관학교, 육군3사관학교).</p><p>대한민국 정책브리핑. (2025). 방사청 “올해 최대 규모의 방산수출 위해 적극 노력”.</p><p>문미림. (2025). 군사 리더 양성을 위한 사관학교 체육 프로그램의 운영 현황 및 발전 방안. 서울대학교 대학원 체육교육과 석사학위논문.</p><p>성열규. (2025). 국방과학기술 인력의 지속성 확보에 관한 연구: 근거이론을 중심으로. 국방대학교 국방관리대학원 인사조직학과 석사학위논문.</p><p>이세훈. (2022). 한국 방위산업의 시장구조, 행위, 성과에 관한 연구: 경쟁정책 도입을 중심으로. 광운대학교 대학원 방위사업학과 박사학위논문.</p><p>한국민족문화대백과사전, ‘군사영어학교’, ‘육군사관학교’.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=4527cd993063" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[ภาษาเกาหลีเหนือ: เครื่องมือสื่อสาร หรือเครื่องมือรัฐ]]></title>
            <link>https://medium.com/@kannaphatt.th/%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%A9%E0%B8%B2%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%AB%E0%B8%A5%E0%B8%B5%E0%B9%80%E0%B8%AB%E0%B8%99%E0%B8%B7%E0%B8%AD-%E0%B9%80%E0%B8%84%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%A1%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%AA%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B8%A3-%E0%B8%AB%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B9%80%E0%B8%84%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%A1%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%A3%E0%B8%B1%E0%B8%90-96c2acfb93b8?source=rss-545768a3782f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/96c2acfb93b8</guid>
            <dc:creator><![CDATA[kannaphatt.th@bsru.ac.th]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 17 Mar 2026 18:05:48 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-03-17T18:05:48.026Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<blockquote><strong>ภาษาเกาหลีเหนือ: </strong>เครื่องมือสื่อสาร หรือเครื่องมือรัฐ</blockquote><p>กรรนภัทร ทองตันอังกุล แขนงวิชาภาษาและวัฒนธรรมเกาหลี มหาวิทยาลัยราชภัฏบ้านสมเด็จเจ้าพระยา</p><p><strong>1) ภาษาเกาหลีเหนือ คืออะไร และคำว่า 문화어 หมายถึงอะไร</strong></p><p>หากใครคุ้นกับภาษาเกาหลีใต้แล้วได้ยินคำอย่าง 녀자, 력사 หรือ 로동 ความรู้สึกแรกมักจะตั้งคำถามว่า “นี่คือภาษาเกาหลีที่เราคุ้นจริงหรือไม่” แต่เมื่อมองให้ลึกลงไป เราจะพบว่าคำเหล่านี้นี่เองเป็นสิ่งที่เราเรียกกันว่า “ภาษาเกาหลีเหนือ” นั้นเอง ภาษาเกาหลีเหนือมิได้เป็นภาษาคนละตระกูลกับภาษาเกาหลีใต้ หากเป็นภาษาเกาหลีมาตรฐานอีกสายหนึ่งที่ค่อย ๆ เติบโตขึ้นภายใต้เงื่อนไขทางประวัติศาสตร์ การเมือง และอุดมการณ์ที่ต่างจากเกาหลีใต้ (김서현, 2009; 김남준, 2024)</p><p>หลังการปลดปล่อยจากญี่ปุ่น ช่วงแรกเกาหลีเหนือและเกาหลีใต้ยังอาศัยฐานอักขรวิธีใกล้เคียงกันอยู่มาก แต่เมื่อคาบสมุทรเกาหลีถูกแบ่งเป็นสองรัฐ ความต่างก็เริ่มชัดขึ้นเรื่อย ๆ เกาหลีเหนือผลักดันหลักภาษาที่เรียกว่า “문화어” ให้เป็นภาษามาตรฐานของรัฐโดยยึดฐานจากภาษากรุงเปียงยาง ในขณะที่เกาหลีใต้ใช้หลักภาษาที่เรียกว่า “표준어” ซึ่งมีรากสำคัญจากภาษากรุงโซล ความต่างจึงมิได้เกิดจากเสียงหรือคำศัพท์เพียงเท่านั้น หากเกิดจากการที่แต่ละรัฐคัดสรร “ภาษาที่ควรเป็นแบบอย่าง” คนละชุดขึ้นมา (이화연, 2004)</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/612/1*Opaqg6yynPgstqQt7j_1FQ.png" /></figure><p>สิ่งที่น่าสนใจที่สุดจึงไม่ใช่คำถามว่า “ภาษาเกาหลีเหนือแปลกหรือไม่” แต่คือคำถามว่า เหตุใดภาษาเดียวกันจึงค่อย ๆ แยกทิศทางกันได้มากเพียงนี้ คำตอบอยู่ตรงรอยต่อระหว่างภาษา รัฐ และสังคม เมื่อเกาหลีใต้มองภาษาเป็นพื้นที่ของการใช้จริงในชีวิตประจำวัน ภาษาใหม่ตลอดจนภาษาต่างประเทศจึงไหลเข้ามาได้ง่ายกว่า ขณะที่เกาหลีเหนือมองภาษาเป็นพื้นที่ของการจัดระเบียบและการสร้างประชาชน ภาษาแบบมาตรฐานจึงถูกกำกับอย่างมีเป้าหมายมากกว่า</p><p><strong>2) ภาษาเกาหลีเหนือเหมือนกับเกาหลีใต้อย่างไรบ้าง</strong></p><p>ก่อนจะตั้งคำถามถึงความต่างของทั้งสองภาษา เราควรย้ำความจริงในประเด็นใหญ่ก่อนว่า ทั้งสองฝ่ายยังคง “เป็นภาษาเดียวกัน” ในระดับรากฐาน ผู้พูดภาษาเกาหลี เหนือ และภาษาเกาหลีใต้ยังใช้อักษรแบบบล็อกพยางค์เหมือนกัน โครงสร้างประโยคหลักยังอยู่ในแบบประธาน–กรรม–กริยา การผันคำกริยาและคำคุณศัพท์ยังมีฐานร่วมกันมาก และคำพื้นฐานในชีวิตประจำวันจำนวนมากยังเข้าใจกันได้โดยไม่ต้องแปลใหม่ทั้งหมด (김남준, 2024).</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/612/1*qnt0d-4FSjQa4u96P2u0Cw.png" /></figure><p>อย่างไรก็ตาม เมื่อเข้าสู่ระบบทาง “ภาษา” ความต่างจะเริ่มแสดงขึ้นมาให้เห็น เช่น เกาหลีใต้เรียกอักษรว่า 한글 ส่วนเกาหลีเหนือมักใช้คำว่า 조선글 การจัดลำดับพจนานุกรมก็ไม่เหมือนกัน โดยงานของ 김서현 (2009) ยกตัวอย่างว่า พจนานุกรมเกาหลีเหนือวางพยัญชนะพื้นฐานก่อน แล้วค่อยตามด้วยพยัญชนะซ้อน เช่น ㄲ, ㄸ, ㅃ, ㅆ, ㅉ ขณะที่เกาหลีใต้สลับแทรกไว้ใกล้พยัญชนะหลักตั้งแต่ต้น ส่วนสระพื้นฐานกับสระประสมก็เรียงต่างกันเช่นกัน</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/568/1*ZgCbfRJ878zWcr6XmGQdiQ.png" /></figure><p>เพราะฉะนั้น ความเหมือนของเกาหลีเหนือ–เกาหลีใต้คือมีรากทางภาษาร่วมกัน ส่วนความต่างคือ “วิธีจัดระเบียบ” ภาษาเดียวกันนั่นเอง เมื่อมองเช่นนี้ ผู้อ่านจะไม่เผลอเข้าใจว่าภาษาเกาหลีเหนือเป็นสิ่งแปลกแยก หากจะเห็นว่าเป็นอีกมาตรฐานหนึ่งของภาษาเกาหลีที่เติบโตไปตามประวัติศาสตร์คนละเส้นทางกันมากกว่าเท่านั้น</p><p><strong>3) ความต่างด้านเสียงและการสะกด</strong></p><p>ประเด็นที่น่าสนใจที่สุดคือกฎเสียงพยัญชนะต้นหรือ 두음법칙 เกาหลีใต้มักปรับเสียงของคำฮันจาบางคำให้ออกเสียงลื่นขึ้น เช่น เปลี่ยน ㄹ ต้นคำเป็น ㄴ หรือ ㅇ และเปลี่ยน ㄴ ต้นคำบางกรณีเป็น ㅇ แต่เกาหลีเหนือมักคงเสียงเดิมไว้มากกว่า จึงเกิดคู่คำที่ผู้เรียนมองเห็นได้ทันที เช่น 여자/녀자 หรือ 역사/력사 (김서현, 2009; 이화연, 2004).</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/544/1*OE2YA9MUbSF6MVEu6u76FQ.png" /></figure><p>เมื่อขยับจากตัวสะกดไปสู่การฟังจริง ความแตกต่างอีกชั้นหนึ่งอยู่ที่น้ำเสียง มาตรฐานการออกเสียงแบบเกาหลีเหนือที่เราคุ้นจากสื่อหรือผู้ประกาศมักฟังดูหนักแน่น ชัดถ้อยชัดคำ และมีแรงกดเน้นสูงกว่า ส่วนมาตรฐานแบบโซลในสื่อเกาหลีใต้มักฟังดูราบและนุ่มกว่า ภาพจำนี้ไม่ได้แปลว่าคนทั้งสองประเทศพูดเหมือนกันหมด แต่สะท้อนว่าสื่อและนโยบายภาษาของแต่ละรัฐได้ช่วยคัด “สำเนียงที่ควรเป็นแบบอย่าง” ขึ้นมาคนละแนว</p><p>เรื่องเสียงยังเชื่อมตรงไปยังเรื่องคำศัพท์ด้วย เพราะเมื่อเกาหลีเหนือรักษารูปเดิมของคำไว้มากกว่า และระมัดระวังต่อการรับคำต่างประเทศมากกว่า ผู้อ่านจึงไม่ได้เห็นแค่เสียงต่าง แต่เห็นท่าทีต่อโลกต่างกันผ่านภาษาอีกด้วย</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/612/1*vFiZqO2VvEy2mvCyzXBq0Q.png" /></figure><p><strong>4) ความต่างด้านคำศัพท์และคำยืม</strong></p><p>ถ้าความต่างด้านเสียงเป็นสิ่งที่การได้ยินผ่านการฟังจะจับได้ว่า ความแตกต่างด้านคำศัพท์คือสิ่งที่ทำให้เราเห็นโลกคนละใบได้ชัดเจนที่สุด หลังการแบ่งประเทศ เกาหลีใต้เชื่อมกับเศรษฐกิจโลกและวัฒนธรรมตะวันตกอย่างเข้มข้น จึงรับคำอังกฤษและคำต่างประเทศเข้ามาเป็นจำนวนมาก ขณะที่เกาหลีเหนือพยายามสร้างหรือคัดคำให้มีลักษณะเป็น “คำของตนเอง” มากกว่า ผลที่ตามมาคือสิ่งของชิ้นเดียวกันอาจมีชื่อที่ต่างกันจนสะท้อนมุมมองต่อชีวิตประจำวันและนโยบายภาษาไปพร้อมกัน (김서현, 2009).</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/477/1*2ySVTeKhTxB0zqJ0IvDNbw.png" /></figure><p>เสน่ห์ของคำเหล่านี้อยู่ตรงที่มันไม่ใช่แค่ “ความแตกต่างในการสร้างคำหรือคำแปล” แต่เป็นหลักฐานทางสังคม ภาษาแบบเกาหลีใต้สะท้อนสังคมที่เปิดรับสินค้าสมัยใหม่และกระแสโลก ส่วนภาษาแบบเกาหลีเหนือมักชี้ให้เห็นความพยายามตั้งชื่อสิ่งของผ่านหน้าที่ การใช้งาน หรือการอธิบายอย่างตรงไปตรงมา นี่เองที่ทำให้การเรียนคำศัพท์เกาหลีใต้–เกาหลีเหนือสนุกกว่าการท่องศัพท์ เพราะเรากำลังอ่านประวัติศาสตร์สังคมผ่านชื่อเรียกสิ่งของ</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/567/1*9CrUX6n4nKUMx98n2wj60g.png" /></figure><p>นอกจากนี้ยังมีกรณีที่คำเดิมยังอยู่ แต่ความหมายหรือความขยายของคำเปลี่ยนไป เช่น 동무 ในเกาหลีใต้ให้ภาพของ “เพื่อน” แบบคำเก่าหรือคำในนิทาน ขณะที่ในเกาหลีเหนือคำนี้โยงกับภาษาการเมืองและความเป็น “สหาย” มากกว่า คำเพียงคำเดียวจึงพาเราเห็นความสัมพันธ์ระหว่างภาษา รัฐ และอุดมการณ์ได้เป็นอย่างดี</p><p><strong>5) ภาษา อุดมการณ์ และเหตุผลที่ควรศึกษา</strong></p><p>เมื่อมองภาพรวมทั้งหมดแล้ว ภาษาเกาหลีเหนือจึงน่าสนใจมากกว่าการเป็น “สำเนียงแปลกไม่ชินหู” ในสื่อบันเทิง เกาหลีใต้มักใช้ภาษาถิ่นเหนือในภาพยนตร์หรือซีรีส์เพื่อสร้างความรู้สึกถึงความเป็นรัฐอีกระบบ ส่วนงานศึกษาว่าด้วยบทละครและบทสนทนาในสื่อเกาหลีเหนือก็ชี้ให้เห็นว่า ภาษามาตรฐานแบบ 문화어 ทำหน้าที่จัดวางความสัมพันธ์ทางสังคม น้ำเสียง และระเบียบการพูดไว้อย่างมีแบบแผน (이화연, 2004).</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/464/1*CcFmaGdPe1c2QGGzdCceVg.png" /></figure><p>ประเด็นนี้เห็นชัดเจนเป็นอย่างมากในกรณีผู้แปรพักตร์จากเกาหลีเหนือสู่เกาหลีใต้ งานบรรยายของ 전영선 ชี้ว่า ปัญหาไม่ได้หยุดอยู่ที่การไม่รู้ศัพท์ใหม่ แต่รวมถึงความต่างด้านวัฒนธรรมการพูดด้วย เกาหลีเหนือให้ค่าน้ำเสียงที่ตรงและชัด ขณะที่เกาหลีใต้ใช้ภาษาทางอ้อมมากกว่า คำชวนอย่าง “밥 한번 먹자” หรือ “เดี๋ยวค่อยโทรนะ” จึงอาจถูกตีความไม่เหมือนกัน ความต่างทางภาษาจึงกลายเป็นความต่างในอีกแง่มุมที่เกี่ยวกับทางความสัมพันธ์ได้ทันที</p><p>ท้ายที่สุด การศึกษาภาษาเกาหลีเหนือสำคัญต่อหลายสาขา ทั้งการอ่านข่าว การวิเคราะห์สื่อของรัฐ การศึกษาภาษาศาสตร์สังคม ภาษาศาสตร์การเมือง และการทำความเข้าใจว่า ภาษาเดียวกันสามารถค่อย ๆ แตกกิ่งก้านออกไปตามประวัติศาสตร์การเมืองได้อย่างไร ยิ่งเราอ่านภาษาเกาหลีเหนืออย่างไม่อคติ เราก็ยิ่งเห็นชัดว่า ภาษาไม่เคยเป็นแค่เครื่องมือสื่อสาร หากเป็นร่องรอยของรัฐ ความทรงจำ และชีวิตผู้คนที่กำลังเดินไปคนละทิศบนรากเดียวกันเสียมากกว่า</p><p><strong>บรรณานุกรม</strong></p><p>김남준. (2024). 통일 대비 국어교육 개선 방안 연구: 지역 방언으로서의 북한어 교육을 중심으로. 연세대학교 교육대학원 석사학위논문.</p><p>김서현. (2009). 북한어 이해 교육 수업 모형 개발. 성신여자대학교 교육대학원 석사학위논문.</p><p>이화연. (2004). 문화어의 경어법 연구: 북한 드라마 대본을 중심으로. 안동대학교 교육대학원 석사학위논문.</p><p>전영선. (ม.ป.ป.). 북한의 언어: 남북의 언어문화와 이해 소통. 건국대학교 강의자료.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=96c2acfb93b8" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>