<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by KurodTheSadBoy on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by KurodTheSadBoy on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@kurod?source=rss-48737acd0140------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*KSUsNZnAN-STyZKvdy7ziA.jpeg</url>
            <title>Stories by KurodTheSadBoy on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@kurod?source=rss-48737acd0140------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Sun, 22 Nov 2026 13:37:16 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@kurod/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[İnsanların Çoğunluğu Aksine İnansa da Nükleer En Güvenli Enerji Kaynağı]]></title>
            <link>https://medium.com/@kurod/i%CC%87nsanlar%C4%B1n-%C3%A7o%C4%9Funlu%C4%9Fu-aksine-i%CC%87nansa-da-n%C3%BCkleer-en-g%C3%BCvenli-enerji-kayna%C4%9F%C4%B1-4769072a04c2?source=rss-48737acd0140------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/4769072a04c2</guid>
            <category><![CDATA[ekonomi]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[KurodTheSadBoy]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 31 Jul 2017 18:09:00 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2018-01-29T22:11:30.128Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><em>Makale Oxford Üniversite’sinin kuruluşu olan Our World In Data’da yayınlandı. Orjinaline </em><a href="https://ourworldindata.org/what-is-the-safest-form-of-energy/#note-13"><em>buradan</em></a><em> veya </em><a href="https://web.archive.org/web/20170731181214/https://ourworldindata.org/what-is-the-safest-form-of-energy/"><em>buradan</em></a><em> ulaşabilirsiniz. Kaynaklar kısmını çevirmedim. -ÇN</em><br><br>Enerji üretimi ve tüketimi ekonominin ilerlemesinin, fakirliğin ortadan kaldırılmasının, yaşam standartlarının gelişiminin ve sağlığın iyileşmesinin temelidir. Enerji ve refah arasındaki bağlantıyı daha önce açıklamıştık, enerji kullanımı ve kişi başına düşen GSYİH arasında bir ilişki görüyoruz.</p><p>Ancak enerji üretiminin kasıtsız sonuçları insanların sağlığını kötü yönde etkiliyor olabilir. Enerji üretiminde ham maddenin madenden çıkarılması, işlenme süreci ve kirlilik nedeniyle olan etkileri gibi her aşamasındaki ölüm ve kalıcı hastalık oluşmasıyla enerjinin üretildiği söylenebilir. Gelişmişlik ve hava kirliliği arasındaki bağlantıyı da daha önce incelemiştik.</p><p>Eğer en sağlığa en az zararı olacak şekilde enerji üretmek istiyorsak hangi enerji kaynağını seçmeliyiz? Kıyaslamamızı en büyük enerji kaynakları olan linyit (kahverengi kömür), kömür, benzin, doğalgaz, biyokütle ve nükleer enerji arasında yapacağız. Bu enerji kaynakları 2014’de üretilen enerjinin %96’sını oluşturdular. Modern yenilenebilir enerji teknolojilerinin sağlığa etkilerinin düşük olduğu düşünülse de bunlar diğerlerine göre daha az araştırıldılar.</p><p>Enerji üretimindeki kayıpları iki zaman dilimine ayıracağız. Kısa dönemdeki etkilere madenin çıkarılması, işlenmesi veya üretilmesi aşamaları ve bu madenin üretilmesi, taşınması ve yakılması sonucu oluşan hava kirliliği giriyor. Uzun dönemli etkiler ise iklim değişikliğinin sonuçları olacak.</p><p><strong>Kazalar ve hava kirliliğinden olan ölümler</strong></p><p>Aşağıdaki grafikte Markandya ve Wikinson’un (2007) tıp dergisi The Lancet’de yayınlanan analizlerinin sonuçlarını görüyoruz. Bu, kısa dönemli kategorisine giren enerji üretimiyle ilişkili kaza ve hava kirliliği neticesiyle olan ölümleri gösteriyor. Farklı enerji kaynaklarının göreceli olarak hangisinin daha güvenli olduğunu görmek için veriler üretilen her terawatt-saat (TWh) başına düşen ölümü gösterecek şekilde ayarlandı. Bir terawatt-saat 12,400 kadar ABD vatandaşının yıllık elektrik üretimine denk. Her ne kadar kazalardan ve hava kirliliğinden oluşan ölümlerin ikisi de kaydedilmiş olsa da hava kirliliğiyle ilişkili ölümlerin daha fazla olduğunu belirtmek gerekiyor. Linyit, kömür, benzin ve doğalgaz nedenli ölümlerinin %99’undan fazlası, nükleer nedenli ölümlerin %70 kadarı ve biyokütle nedenli ölümlerin tamamı hava kirliliğiyle ilişkili.</p><p>Enerji nedenli kayıplarda en kötü olanın linyit ve kömür olduğunu görebiliyoruz. Kömürle çalışan santraller ozon ve partikül madde (PM) kirliliği üreten sülfür dioksit ve nitrojen oksitin ana kaynağıdır. Bunlar düşük yoğunlukta bile olsa insan sağlığına kötü etkilere sahiptir.</p><p>Diğer tarafta ise gördüğümüz nükleerin en güvenli enerji kaynağı olduğu ve linyite kıyasla birim başına 442 kat daha az ölüme neden olduğu. Bu arada bu figürler nükleer enerji üretiminde radyoaktiflere maruz kalma sonucu oluşan kanserden ölen kişilerin tahmini sayısını da içeriyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/300/0*PP4nsL714HLxR2lt." /></figure><p>İkinci grafikte ise dünyadaki tüm enerji eğer aynı kaynaktan üretilseydi oluşacak ölümleri hesapladık. Bu hesabı TWh başına düşen ölüm sayısıyla dünyada üretilen toplam enerjiyi çarparak yaptık. Uluslararası Enerji Ajansı’nın (UEA) tahminlerine göre 2014 yılında 159,000 TWh enerji üretildi. Eğer 2014’de dünyadaki enerji ihtiyacı sadece linyitten karşılansaydı tahminlerimize göre 5 milyonun üzerine ölü olacaktı. Tam tarsi şekilde eğer enerji ihtiyacı sadece nükleerden karşılansaydı ölen kişi sayısı sadece 11,800 olacaktı (442 kat daha az).</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/300/0*uPw_hj7lNoBQbvqD." /></figure><p><strong>En kötü durum ihtimallerimiz tehlike hakkında neler belirtir?</strong></p><p>Yukarıdaki ölüm oranı ve hipotetik ölü sayılarıyla ilgili değerlerin mümkün en kötü durum üzerinden hesaplandığını belirtmek önemli. Markandya ve Wilkinson’un araştırmasındaki TWh başına ölüm oranlarının hesaplanması “Doğrusal, eşiği olmayan model” ile yapıldı. Bu modelde ölü kişi sayısı direkt ve doğrusal olarak yayılan radyasonla orantılı hesaplanır yani radyasyona maruz kalmanın güvenli sayılabilecek bir eşiği olmadığını varsayılır. Buna göre de insanlar en düşük seviyede de maruz kalsalar risk altında olarak hesaplanırlar.</p><p>Ancak bu model ile ölüm sayısını hesaplamak biraz tartışmalı ve bazı önerilere göre tehlikeyi olduğundan büyük gösteriyor. James Hansen 2011’de yayınladığı bir yazısında tarihteki nükleer olaylarında (Ki sadece üç tane büyük ölçekli örneği vardır: Three Mile Adası, Çernobil, Fukuşima) gözlemlenen ölüm risklerinin “doğrusal, eşiği olmayan model” kullanarak tahmin ürettiğimizdeki çıkan sayıdan daha düşük olduğunu gösterdi. Sonuç olarak bu modellerin (ve yukarıdaki grafiklerin ile alıntıların) tarihsel kanıtlardansa en kötü durum tahminlerini gösterdiğini (ki en kötü durum halini da tam olarak yansıtmakta hata yapıyor olabilir) söyleyebiliriz.</p><p><strong>Nükleer atığın icabına bakmak</strong></p><p>Nükleer enerjiyle ilgili başka bir endişe ise kazalardan dolayı olan ölümlerin daha ötesinde olan radyoaktif atık yönetimiyle ilgili sorunlar. Nükleer füzyon sırasında üretilen atıkların radyoaktivitesi ve insan sağlığına tehlikeli olacağı zaman dilimi değişkendir. Bu süreç 10,000 yıldan bir milyon yıla kadar herhangi bir zamanda olabilir. O halde atığı üç şekilde kategoriliyoruz: düşük, orta ve yüksek seviye atık. Düşük ve orta seviyedeki atıklar (DSA ve OSA) ile ilgilenme yöntemlerimiz iyi bir şekilde kurulu. DSA sıkıştırılıp, yakılıp, güvenli bir şekilde derin bir yere gömülebilir. OSA ise daha fazla radyoaktivite içerdiği için gömülmeden önce beton veya zift ile kaplanır.</p><p>Yüksek seviyeli atık (YSA) ile uğraşmak ise daha zor. Bu nükleer atıklardaki yüksek yaşam süresi ve radyoaktivite nedeniyle atığın sadece kaplanması yeterli olmaz ayrıca bir milyon yıla kadar istikrarlı olacak bölgelerde saklanmalıdır. Bunu başarmak için çoğunlukla önerilen “derin jeolojik bölgeler/depolar” oluşturulması. Asıl zor olan şey bahsedilen bölgelerin belirtilen zaman boyunca jeolojik olarak istikrarlı (sıcaklık ve su gelgitleri dahil olmak üzere) kalacağına emin olmak. Bugüne kadar YSA’ların çoğunluğu yüzeydeki çoklu bariyerli depolarda tutuldu. Ancak atığın uygun bir şekilde halledilmesi için uzun dönemli derin jeolojik çözümlerin geliştirilmesi zorunludur. Uzun dönemli depolama çözümlerinde Finlandiya ve İsveç’in en ilerideki ülkeler olduğu -iddia tartışmalı olsa da- söylenebilir.</p><p><strong>İklim değişimi nedenli ölümler</strong></p><p>Enerji üretiminin zararları sadece kısa dönemde oluşan sağlık üzerindeki etkileri veya hava kirliliği değil. Enerji üretimi uzun dönemli etkileri bazıları için ölümcül olan küresel ısınmanın da (olağanüstü havalar, deniz seviyesinin yükselmesi, azalan tatlısu kaynakları ve tarım alanları, güneş çarpması) ilerlemesine neden oluyor. Şu an için gelecekte ne kadar kişinin iklim değişikliğiyle alakalı nedenlerden öleceğini veya bunun ne kadarının nedeninin enerji üretiminden kaynaklanacağını kestirmek zor. Bu yüzden de uzun dönemli etkilerden dolayı olan ölümleri kıyaslamak zorlaşıyor.</p><p>Yine de iklim değişikliğine olan etkiyi hesaplamak için bununla alakalı bir göstergeyi kullanabiliriz. Bunun için de üretilen kilowatt-saat enerji başına salınan karbon dioksit seviyesini ölçen enerjinin karbon yoğunluğunu kullanacağız. Bunu yaparken yüksek karbon yoğunluğuna sahip enerji kaynaklarının iklim değişimden kaynaklanacak ölümlere daha fazla etkisi olacağını varsayabiliriz. Aşağıdaki grafikteki y ekseninde önceki grafiklerde de tartıştığımız üretilen TWh başına ölüm, x ekseninde ise karbon yoğunluğu var.</p><p>İki ölçüm arasında güçlü bir bağlantı görüyoruz, kısa dönemde olarak sağlığa zararlı olan enerji kaynakları aynı zamanda uzun dönemde de zararlı. Ayrıca bu nesil için daha güvenli olanlar gelecek nesiller için de daha güvenli. Kömür (özellikle de kahverengi kömür/linyit) en zararlısı olarak hem hava kirliliğinden dolayı yüksek ölüm oranlarına hem de yüksek karbon yoğunluğuna sahip. Benzin de yüksek kısa ve uzun dönemli sağlık sorunlarıyla ilişkili. Grafiğin diğer tarafında ise biyokütle ve nükleer düşük karbon yoğunluğuna sahipler. Kömürden sırasıyla 83 ve 55 kat daha az karbon yoğunluğuna sahipler.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/300/0*Ij7eZzVYBVH7-d8s." /></figure><p>Neticede nükleer enerji hem kısa hem de uzun dönemde enerji üretimi nedeniyle ortaya çıkan en düşük ölüm oranlarına sahip. 1971–2009 arasında diğer alternatifler değil de nükleer enerji santrallerinin kurulmasına neticesinde tahminlere göre 1.8 milyon hava kirliliğine bağlı ölüm önlendi.</p><p><strong>Enerji güvenliği hakkında sonuçlar</strong></p><p>Enerji güvenliğiyle ilgili tartışmalarda genellikle Çernobil ve Fukuşima’da ölen kişilerin ne kadar olduğu sorusuna değinilir. Buna başka bir gönderide değinmiştik. Özetle: tahminler değişiklik gösterse de Çernobil dolayısıyla ölen kişi sayısının onbinlerce olması olasıdır. Fukuşima’daki ölümlerin ise çoğunluğunun (1600 kadar) radyasyona maruz kalmaktansa tahliye işlemi nedeniyle tetiklenen stress sonucu oluştuğu tahmin ediliyor.</p><p>Bu tekil olayların etkileri büyük. Ancak bu tekil, büyük etkiye sahip ve nadir gerçekleşen olayların sonuçları hala geleneksel enerji kaynakları nedeniyle kirlenen havaya bağlı ölümlerle kıyaslandığında daha düşük. Dünya Sağlık Örgütü’nün tahminlerine göre yılda 3 milyon kadar kişi çevredeki hava kirliliğinden, 4.3 milyon kadar kişi ise kapalı alandaki hava kirliliğinden dolayı ölüyor. Manşetlere yansıyan tekil olaylar, sessiz kalmış trajedilerin arz ettiği tehlikeyi gölgeliyor.</p><p>Tarihi ve güncel olan enerji üretimi kaynaklı ölüm rakamlarına göre nükleer enerji en az zarar veren enerji kaynağı olarak gözüküyor. Bu empirik gerçeklik toplumun görüşleriyle, halkın nükleer enerjiye güvenlik temelli endişelerden dolayı karşı çıkmasıyla çakışıyor. Aşağıdaki grafik, belirtilen ülkedeki kişilerin ne kadarının nükleer enerjiye karşı olduğunu gösteriyor. Dünyadaki nükleer enerji karşıtlığı 2011’de %62’ydi.</p><p>Halkın yenilenebilir enerjiye olan desteği nükleer veya fosil yakıtlardan çok daha fazlaydı. O halde biz neden karşılaştırmayı sadece bu ikisi arasında yapıyoruz? Yenilenebilir enerji ile enerji üretimi her ne kadar büyüse de teknoloji yavaşça gelişiyor. Dünyadaki enerjinin %96’sı fosil yakıtları, nükleer ve geleneksel biyokütle kaynaklarından geliyor. Dünyamızda yenilenebilir enerjiye geçiş yapmak biraz zaman alacak, bu süreçte enerji üretimindeki geçişin yapılmasıyla ilgili kararlarımız önemli. Bu geçiş aşamasını ayarlarken enerji kaynaklarımızın ne kadar güvenli olduğu da üzerinde durulması gereken bir konu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/300/0*OvePFtQ1Hlvya4OJ." /></figure><p>Kaynaklar:<br><br>International Energy Agency (2016). Key World Energy Statistics. Online <a href="https://www.iea.org/publications/freepublications/publication/KeyWorld2016.pdf">here</a>.<br>Markandya, A., &amp; Wilkinson, P. (2007). Electricity generation and health. The Lancet, 370(9591), 979–990. Online <a href="http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0140673607612537">here</a>.<br>Data was derived from Table 2 in Markandya, A., &amp; Wilkinson, P. (2007). Electricity generation and health. The Lancet, 370(9591), 979–990. Available at: doi.org/10.1016/S0140–6736(07)61253–7 (accessed 2017–05–05).<br>For nuclear, Markandya and Wilkinson include estimates of cancer-related deaths within the category of ‘air-pollution related deaths’<br>Lelieveld, J., Evans, J. S., Fnais, M., Giannadaki, D., &amp; Pozzer, A. (2015). The contribution of outdoor air pollution sources to premature mortality on a global scale. Nature, 525(7569), 367–371. Online <a href="http://www.nature.com/nature/journal/v525/n7569/full/nature15371.html">here</a>.<br>Figures available from the IEA <a href="https://www.iea.org/publications/freepublications/publication/KeyWorld2016.pdf">here</a>.<br>Markandya and Wilkinson (2007) use figures based on the methodology employed in the European Commission’s ExternE report on nuclear energy. In this report, they acknowledge the controversy surrounding the use of linear no-threshold methodology but note that “the conservative assumption is taken that there is no threshold and the dose-response function is considered to be linear beginning at the origin.” M Dreicer, V Tort. ExternE — Externalities of Energy: nuclear. European Commission report EUR 16524, Vol 5, EC, Brussels (1995). Available <a href="http://www.externe.info/externe_d7/sites/default/files/vol5.pdf">online</a>.<br>Weber, W., &amp; Zanzonico, P. (2017). The controversial linear no-threshold model. Journal of Nuclear Medicine, 58(1), 7–8. Available <a href="http://jnm.snmjournals.org/content/58/1/7.full">online</a>.<br>Kharecha, P. A., &amp; Hansen, J. E. (2013). Prevented mortality and greenhouse gas emissions from historical and projected nuclear power. Environmental science &amp; technology, 47(9), 4889–4895. Available <a href="http://pubs.acs.org/doi/pdf/10.1021/es3051197">online</a>.<br>Office for Nuclear Regulation (2015). Basic principles of radioactive waste management. Available <a href="http://www.onr.org.uk/wastemanage/basic-principles.pdf">online</a>.<br>Swedish National Council for Nuclear Waste (2016). Nuclear Waste State-of-the-Art Report 2016 Risks, uncertainties and future challenges. Available <a href="http://www.government.se/49bbd2/contentassets/ecdecd2ee26c498c95aaea073d6bc095/sou-2016_16_eng_webb.pdf">online</a>.<br>International Atomic Energy Agency. Storage and Disposal of Spent Fuel and High Level Radioactive Waste. Available <a href="https://www.iaea.org/About/Policy/GC/GC50/GC50InfDocuments/English/gc50inf-3-att5_en.pdf">online</a>.<br>McMichael, A. J., Woodruff, R. E., &amp; Hales, S. (2006). Climate change and human health: present and future risks. The Lancet, 367(9513), 859–869. Online <a href="http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0140673606680793">here</a>.<br>Kharecha, P. and Hansen, J. (2013) Coal and gas are far more harmful than nuclear power. Global Climate Change: Vital Signs of the Planet. NASA Goddard Space Flight Center. Online <a href="https://climate.nasa.gov/news/903/coal-and-gas-are-far-more-harmful-than-nuclear-power/">here</a>.<br>World Health Organization. Ambient Air Pollution: A global assessment of exposure and burden of disease. World Health Organization. 1–131 (2016). Available at: <a href="http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/250141/1/9789241511353-eng.pdf">doi:9789241511353</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=4769072a04c2" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>