<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Lara Ozlen on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Lara Ozlen on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@lara.ozlen91?source=rss-dbddff419551------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/2*Vzrzc6gHCs9f3qd71BurAg.jpeg</url>
            <title>Stories by Lara Ozlen on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@lara.ozlen91?source=rss-dbddff419551------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Fri, 20 Nov 2026 23:27:22 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@lara.ozlen91/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Başka bir öğretmenlik mümkün: Kadir’in hikayesi]]></title>
            <link>https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/ba%C5%9Fka-bir-%C3%B6%C4%9Fretmenlik-m%C3%BCmk%C3%BCn-kadirin-hikayesi-dbece9c22fa8?source=rss-dbddff419551------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/dbece9c22fa8</guid>
            <category><![CDATA[i̇ş-hayatı]]></category>
            <category><![CDATA[ayrımcılık]]></category>
            <category><![CDATA[business]]></category>
            <category><![CDATA[discrimination]]></category>
            <category><![CDATA[lgbtq]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Lara Ozlen]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 18 Jul 2020 14:00:46 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-07-19T11:43:15.121Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>Başka bir öğretmenlik mümkün: Ahmet’in hikayesi</h3><p>Ahmet’le nemli ve boğucu bir İstanbul günü, biraz ferahlamak umuduyla terası olan bir yerde buluşuyoruz. 10 yıldır İstanbul’da, bir devlet okulunda, ortaöğretimde öğretmenlik yapıyor. ‘İstanbul’dan yorulmuş şehirliler normu’nu altüst eden bir şekilde şehirde olmaktan ne kadar memnun ve rahat olduğunu belirtiyor. Daha önceki röportajlardan birinde, <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/17-y%C4%B1ll%C4%B1k-bir-bankac%C4%B1l%C4%B1k-mesaisi-ve-umut-verici-emeklilik-planlar%C4%B1-186104125527">Ozan</a>’ın da belirttiği, kalabalığın içinde kaybolmaya dair bir rahatlık belki de bu.</p><p>Ahmet işini isteyerek yapmaya başlayanlardan: isteyerek seçmiş ve hâlâ keyif alıyor yaptığı işten: <em>“Çocuklarla çalışmayı, iletişim halinde olmayı seviyorum. Mesleğin temel meselesini seviyorum,” diyor. </em>Şehri sevmesine rağmen işine dair yorgun hissettiği anlar olduğunu da itiraf ediyor. <em>“Mesleki olarak yorulduğum taraflar var. Mesleğin kendisinden ziyade biraz ülkenin eğitim sisteminin koşulları zorluyor açıkçası. İstanbul’da okul şartlarının ağır ve kalabalık olması, bunlar yoruyor beni.”</em><strong> </strong>Tarlabaşı, Tophane’nin bir kısmı, Dolapdere, Kasımpaşa, Cihangir, İstiklal Caddesi gibi birbirine beş benzemez pek çok bölgeyi ve mahalleyi bünyesinde barındıran Beyoğlu’nda, kalabalık ve türlü etnisiteleri barındıran sınıflar olduğunu tahmin etmek zor değil. Meslekteki 10 senenin 7 ‘sini Beyoğlu’ndaki bir okulda çalışarak geçirdiği için kendisini okulun sistemine, öğrencilere alışmış ve güvende hissettiğini söylüyor: <em>“Yeni bir yere gitmek alışmak da süreç, her yerin de kendi atmosferi, düzeni, ruhu var. Her mahallenin de öyle, okul da bunun bir parçası zaten.”</em><strong> </strong>Okulun ve yaşadığı yerin Beyoğlu’nun karma ve değişken yapısına teşne olmasını, keza LGBTİ+<strong> </strong>nüfusun yoğun olmasını özellikle tercih ettiğini belirtiyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*gD-ekBlq9rEUdDJdxcX34Q.jpeg" /><figcaption>İllüstrasyon: <a href="https://www.instagram.com/aslialpar/">Aslı Alpar</a></figcaption></figure><p>Ahmet iş arkadaşlarından yakın hissettiği insanlara açık olduğunu, başka LGBTİ+ arkadaşların da iş ortamında olmasının onu rahatlattığını, tüm bunların okulun çok kültürlü konumuyla ilişkisini açıklıyor: <em>“Okulum konum olarak, Beyoğlu’nun çok ortasında bir yerde olduğu için bu çevrede yaşayan, çalışan, sanatla ilgilenen, politik, feminist bakış açısı olan insanlar fazla okulda. Bu yüzden bizim öğretmen odamız klasik okullardaki öğretmen odası gibi değil. Politik konular üzerine açıkça sohbet ediyoruz,. İyi bir okul ortamı var. Okul çevresinden, öğrenciler ya da velilerden çok homofobik bir tepkiye rastlamadım.”</em><strong> </strong>Bu açıklığın, öğrencileri de etkilediğini, etraflarında LGBTİ+ bireyler olduğunun, zaman zaman etkinlikler yaptığının farkında olduklarını söylüyor.</p><p>Ahmet bütün bu rahatlığa rağmen, daha önceki röportajlarda da bahsedilen genel bir<a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/17-y%C4%B1ll%C4%B1k-bir-bankac%C4%B1l%C4%B1k-mesaisi-ve-umut-verici-emeklilik-planlar%C4%B1-186104125527"> sorma-söyleme formülü</a>nün işlediğini, LGBTİ+ bireylere dair konuların özel bir gündem yoksa pek konuşulmadığını söylüyor: “<em>Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) belirleyici bir adım atmıyor. O yüzden biraz o belirsizlik durumu var. Bu iyi bir şey mi kötü bir şey mi bilmiyorum. Bir yandan görünürlük açısından LGBTİ+ları daha az görünür hale getiren bir şey. Ama biz doğrudan tepki almıyoruz bu yüzden.”</em><strong> </strong>Bu formülün, pek çok durumda ve alanda kimliğini açık edip işini tehlikeye atmak istemeyen LGBTİ+ bireylerin hayatını kolaylaştırdığı ortada. Ahmet, bu nedenle çalışan insanların kendi açıklıklarını belli bir limitte tuttuğunu, bunun bir korunma yöntemi olduğunu belirtiyor.</p><p>Öğrencileriyle, LGBTİ+ haklarından bahis açıldığından bahsediyor: <em>“Kendim de ayrımcılık, ırkçılık gibi konuları dahil ediyorum konulara. Gündemde tutmaya çalışıyorum. Transfobik veya homofobik şeyler gördüğümde bunun üzerine konuşmaya çalışıyorum. Çok olumsuz tepkiler almadım.”</em><strong> </strong>Gençlerin ve çocukların kafalarının yetişkinlerden daha açık olduğundan bahsederken, ayrımcılığın daha sonra öğrenildiğini tahmin ediyor: <em>“Her sınıfta, kademede LGBTİ+ öğrencilerimiz var gözlemlediğim kadarıyla. Mesela açık lezbiyen bir öğrencimiz vardı, gökkuşağı küpesi takardı. Pride fotoğrafları paylaşırdı, doğrudan açıktı, konuşurdu paylaşımlar yapardı bu konularla ilgili.” </em>Ahmet anlattıkça sık sık ikimiz de geçmişle bugünü kıyaslayarak, başka öğretmenlerle başka karşılaşmalar yaşasaydık bir şeyler farklı olur muydu diye düşünüyoruz. Gerçekten, insan norm bildiği şeylerin kırılıp bozulabilir olduğunu daha küçükken anlasaydı, cinselliğe, ya da cinsel yönelimin değişkenliğine, akışkanlığına dair daha açık olmaz mıydı?</p><p><strong>Ayrımcılığa karşı bir sihirli değnek olarak dayanışma</strong></p><p>Ahmet ayrıca, LGBTİ+ olduğunu tahmin ettiği öğrencilerin zorbalık yaşama ihtimaline karşın onları korumak için daha dikkatli davrandığını belirtiyor: <em>“Hayatın ilk yıllarında LGBTİ+ öğrenciler için, okul bir kabusa dönüşebilir. İyi bir okuldaysan, insanlar dönüşüme açıksa, insanlardan öyle bir dayanışma hissedebiliyorsan geliştirici de olabilir. Onların zorbalığa çok maruz kalmamaları için özel bir çaba harcıyorum. Rehbeliklerde, okul idarelerinde, sınıf öğretmenlerinin fobisini yaşamasınlar diye müdahale etmeye çalışıyorum.”</em> Bu hassasiyetinin küçüklüğünde ayrımcılığın acısını çok yaşamasıyla ilgili olduğunu tahmin ediyor. Bunun üzerine değişen teknolojinin çocukların ve gençlerin bilgiye erişimindeki etkisinden, açılmanın pek çok genç için daha erken olabildiğinden bahsediyoruz. <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/kitap%C3%A7%C4%B1-ufuk-a%C3%A7%C4%B1lma-ve-pandeminin-yaratt%C4%B1%C4%9F%C4%B1-belirsizli%C4%9Fin-katmanlar%C4%B1yla-m%C3%BCcadele-935223838bc5">Ufuk</a> da görüşmemizde teknoloji ve jenerasyon farkından bahsedip, internetin daha az yaygın kullanıldığı bir önceki jenerasyon için LGBTİ+ bireylerin oluşturduğu güvenli alanlara, örgütlere ulaşmanın bir nebze daha zor olduğunu anlatmıştı.</p><p>Ahmet kendi adına doğrudan bir ayrımcılık görmediğini belirtirken, bunun yöneticilerine açık olmamasının büyük etkisi olduğunu düşünüyor: “<em>Tahmin ediyorlardır belki ama bunun üzerine konuşulmadı.</em> <em>Biraz daha açık paylaşımlarım olsa, idareden tepki geleceğini, uyarılacağımı tahmin ediyorum. Şu anki okulun idaresi nispeten rahat insanlar, öğretmenlerine </em>çok fazla baskı uygulamıyorlar.” Bu rahatlığın okuldaki çok kültürlü yapıyla ve Beyoğlu bölgesinde olmasıyla ilgisi olduğunu da düşündüğünü ekliyor.</p><p>Kurum içinde ayrımcılık yaşaması durumunda, bunu dayanışmayla aşmayı umduğunu söylüyor. Eskiden Lambdaistanbul’da örgütlendiğini, oradan çok fazla şey öğrendiğini anlatırken politik olmanın, başka insanlarla dayanışmanın onun için ayrımcılığın etkisini azaltan bir tarafı olduğunu vurguluyor: <em>“Aslında etrafta çok insan var, örgütlenme de bunu görmeni sağlıyor…o yüzden belki küçükken, örgütlü ve politize değilken, açılmamışken daha zor şeyler yaşamışızdır. Mesela eskiden aile içinde ya da çevrede yaşadığım ayrımcılığı şimdi o kadar hissetmiyorum ya da umursamıyorum. Okulda da böyle bir şey yaşasam herhalde kendimi o duruma karşı daha korunaklı hissederim. Her zaman büyük bir ayrımcılıkla karşılaşabilirsin, ona karşı kimsenin sihirli bir formülü yok tabii.”</em><strong> </strong>Örgütlü olmak, <a href="https://www.kaosgldernegi.org/belge.php?id=sozluk">heteronormativite</a> içinde benzer problemler yaşayan insanlarla dayanışmak, daha önce de pek çok insanın belirttiği gibi LGBTİ+ların en temel destek mekanizması haline gelebiliyor. Ahmet, kurumların karakterlerinin bu süreçlerde çok belirleyici olduğunu, kendi okulunun Eğitim-Sen’li oluşunun da buna etkisi olabileceğini düşünüyor.</p><p>MEB’in ve pek çok başka kurumun açık LGBTİ+ olmaya dair sürdürdüğü bu belirsiz tavrın, bazı durumlarda kurtarıcı olmayabileceğinin altını çiziyor: <em>“‘Genel ahlaka aykırılık,’ ‘genel ahlaka uymamak gibi maddeler var yönetmelikte. Başka bazı mesleklerde de var aslında, ‘meslek onuruna uygun hareket etmemek’ vs gibi şeyler. Çerçevesi çok geniş, ayrımcılık için bir bahane arandığı zaman her şeyi buraya dahil edebilirler.”</em><strong> </strong>2015’te Manisa’da küpe taktığı için hakkında soruşturma açılan ve sürgüne gönderilen<a href="https://www.hurriyet.com.tr/ege/kupe-takiyor-diye-ceza-alan-ogretmene-28702240"> Cuma Toygar</a> örneği, genel ahlak baskısının uygulandığı örneklerden biri. Genel ahlakın her an her yerden çıkabilecek bir joker olduğunu 2015’ten beri valilik tarafından son dakikada “genel ahlak, terör tehlikesi” gibi belirsiz sebeplerle yasaklanan LGBTİ+ Onur Yürüyüşleri ya da etkinliklerin yasaklanma gerekçelerine bakarak hatırlamak da mümkün. Ağustos 2019’da Queer Olympix genel ahlak gerekçesiyle yasaklanmış ve sonuç olarak kaymakamlık yeterli delil sunmadığı için karar hukuksuz <a href="http://susma24.com/mahkemeden-karar-queer-olympix-yasagi-hukuksuzdur">bulunmuştu</a>.</p><p>Tıpkı önceki röportajlarda <a href="http://“Cinsiyetçilik ve Fobiler Kıskacında Sağlık Sektörü” - Lara Ozlen tarafından https://link.medium.com/FCmulWo4e8">Büşra</a> ve Ozan’ın anlattığı gibi, Ahmet de heteroseksüelliğin norm kabul edilişinden dert yanıyor: <em>“Her yerde olduğu gibi cis-heteroseksüelliğe teşvik de var tabii. Sürekli evlilik muhabbeti yapılıyor. Bana artık yapmıyorlar ama.”</em> Bazen böyle anlar, dış dünya tarafından, LGBTİ+’ları belli belirsiz bir kabul etme haline işaret edebiliyor.</p><p><strong>Tarihin ve LGBTİ+ hareketin akışı: “Çakılmak daha hızlı, tırmalamak daha çok zaman alan bir şey”</strong></p><p>Ahmet her ne kadar koronavirüs gündeminden sıkıldığını söylese de, mecburen bir miktar o konuya da dalıyoruz. Bir süre çalışmamanın, ara vermenin herkese iyi gelmiş olabileceğini umduğunu söylüyor.</p><p>İşler beklendiği gibi giderse, mart ortasından haziran ortasına kadar kapalı olan ve çevrim içi eğitime geçen okullar eylül’de fiziksel olarak açılacak. Çevrim içi eğitimin kendi düzeyinde çok yoğun olmadığını, dolayısıyla adapte olurken çok zorlanmadığını söylüyor. Liselerin ortaokul ve ilkokul düzeyinden daha yoğun olarak çevrim içi dersler yaptığını, bunun üniversite sınavına da hazırlanan lise düzeyi için daha zorlayıcı olabileceğini belirtiyor. Çevrim içi derslerle ilgili en büyük mesele, akıllı telefonu, interneti, yani derse katılmak için gerekli teknik ekipmanı sağlayamayacak durumda olan öğrenciler olduğu gerçeğinin sık sık göz ardı edilmesiydi. Türkçe eğitimde dil bariyerini bir türlü tam aşamayan göçmen çocuklar için de bu süreç zorlayıcı olmuştu. Keza Pınar Öğünç de bir köy okulunda öğretmenlik yapan birinin hikayesini paylaştığı <a href="https://www.gazeteduvar.com.tr/yazarlar/2020/04/16/bir-koy-okulunda-uzaktan-egitim-nasil-mi-olur/">yazısı</a>nda anadilde ve çevrim içi eğitimin sınıfsallığıne değinmişti. <em>“Eğitim-Sen o konuda bir şeyler yapmaya çalıştı, bilgisayarı interneti olmayan evlere destek olunsun çağrısında bulundular. Ama çok bir yere varılamadı. Televizyondan da ders yayınlandı. Herkeste eşit işlemedi tabii bu süreç.”</em><strong> </strong>Hayata evden çalışarak, okuyarak devam edebilmenin ekonomik bazı destek mekanizmaları olmadan mümkün olmadığı üzerine konuşurken, Beyoğlu’ndaki bir ilkokulda karantina sürecinde ailesinden telefonu alamadığı için dersleri takip edemeyen öğrenciler olduğunu hatırlıyorum. İnternetin akıllı telefonun ebeveynlerin kontrolünde olduğu durumlarla çevrim içi olarak çocuklara bir şeyler anlatmanın zorluğu aşikar.</p><p>Pek çok LGBTİ+’nın işsiz kaldığı, belirsizlikle mücadele ettiği karantina dönemini dinlenebilmek, kendine vakit ayırabilmek için kullanan şanslı azınlıktan olmuş Ahmet: “Etrafta yaşayan arkadaşlarımla arada zaman geçirdim. Okudum, dizi izledim, yemek yaptım, evi düzenledim tadilat yaptım. Çok şikayetçi olmayacağım o yüzden. Tabii böyle devam etmesini istemem de…özel sektörde olmamanın avantajı oldu.” Yakın zamanda, bazı özel okullarda çalışmaya çevrim içi olarak devam eden öğretmenlerin ücretlerinin eksik verildiği iddiası <a href="https://www.evrensel.net/haber/409456/ozel-okullarda-pandemi-surecinde-ogretmenlerin-haklarinin-gasbedildigi-iddiasi?a=95a">gündeme geldi</a>. Özel sektörde çalışmadığı için maaşının tamamını almaya devam etmesinin de bu rahatlıkta etkisi olduğunu yadsımıyor.</p><p>Onur Ayı ve haftası geçtiğinden beri LGBTİ+’lara yönelik hedef gösterme ve nefret söylemi yükselerek, farklı konular üzerinden gündeme gelmeye devam etti. Aşk 101 dizisindeki Osman karakterinin gay’liğinin sansürlendiğinin AKP Genel Başkan Yardımcısı tarafından <a href="http://susma24.com/akpli-mahir-unaldan-ask101-sansuru-itirafi/">kabul edilmesi</a>, LC Waikiki’nin çalışanlarına gönderdiği gökkuşağı renklerini birarada kullanmama <a href="https://www.kaosgl.org/haber/lcw-den-calisanlarina-mail-haziran-ve-temmuz-da-gokkusagi-unicorn-kullanmayin">uyarısı</a> ve Mabel Matiz’in YKS’deki sorulardan birinde çıkan şarkı sözlerine açılan <a href="https://www.kaosgl.org/haber/mabel-matiz-sorusuna-inceleme">soruşturma</a> gibi vakalar, bir çırpıda sayılabilecek, taze gündemlerden. Ülkenin LGBTİ+lara dair her gün yeni bir yasak, gerilim ve sansürü konu edinen gündeminden bahsettikten sonra geleceği nasıl tahayyül ettiğini soruyorum: <em>“Geleceğe dair ümitli şeyler söylemek isterim ama…söylemeyeceğim galiba,”</em> deyip biraz durakladıktan sonra devam ediyor: <em>“Gittikçe derinleşen bir baskı ve artık şaşırmadığımız absürtlükler içindeyiz. Ve hiç bitmiyor, sürekli yeni bir saçmalık geliyor.” </em>Gökkuşağının yasaklandığı ve şarkıların soruşturmalara tabi olduğu bu garip evrende<em> </em>bir şeylerin iyiye doğru ilerlemesine dair inancı ve ümidi korumaya çalıştığını da ekliyor: <em>“Çakılmak daha hızlı, tırmalamak daha çok zaman alan bir şey. Ama olacak herhalde. Kötü zamanlar, her grup açısından mücadelenin kemik ruhunu ve dayanışmayı güçlendirdi gibi hissediyorum.”</em> Baskıcı iktidarları kafa açan, güzel bir alegoriyle tanımlıyor sonra: “<em>İktidarın iflası kaçınılmaz bence. Kendisini patlatacak bir bomba gibi. Her şeye zarar verirken kendi temellerine, ayaklarına da zarar veriyor. Umarım sonrasında inşa etmek daha keyifli ve güzel bir süreç olur.”</em> Röportaj yaptığım ya da laf arasında hoşbeş ettiğim pek çok LGBTİ+’dan sık sık duyduğum, hissettiğim bir umudu diri tutma hali mevcut. Gözlerinde muzır bir parıltıyla konuşmaya devam ediyor: <em>“Mücadelemiz bir kez daha sokağa çıkmayı başarabildiği zaman, yüzbinlerce insanın orada olacağından eminim. Bu baskı insanlara bunu düşündürdü.”</em> <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/nefretin-ne-kadar-k%C3%B6t%C3%BC-bir-%C5%9Fey-oldu%C4%9Funu-hat%C4%B1rlatmam%C4%B1z-anlatmam%C4%B1z-laz%C4%B1m-80664ab75493">Evrim</a> ve konuştuğum pek çok insan gibi, Ahmet de artarak devam eden kısıtlamaların, yasaklanan yürüyüşlerin hareketi güçlendirmek için bir fırsat yaratabileceğine ve bu günlerden alınacak dersler olduğuna inanıyor. LGBTİ+ hareketin 1993’te düzenlenmeye çalışılan fakat engellenen ilk Cinsel Özgürlük Haftası etkinliklerinden bu yana evrilen mücadelesi umut ve cesaret verici. Bundan sonra da eşit hak mücadelesi için tepilecek çok yol, aşındırılacak çok kapı olduğu ortada. Şimdilerde, LGBTİ+ komünite belki de bu mücadele için gereken özgüven ve enerjiyi depoluyor.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=dbece9c22fa8" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/ba%C5%9Fka-bir-%C3%B6%C4%9Fretmenlik-m%C3%BCmk%C3%BCn-kadirin-hikayesi-dbece9c22fa8">Başka bir öğretmenlik mümkün: Kadir’in hikayesi</a> was originally published in <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87">İş Hayatında LGBTİ+</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[“Nefretin ne kadar kötü bir şey olduğunu hatırlatmamız, anlatmamız lazım”]]></title>
            <link>https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/nefretin-ne-kadar-k%C3%B6t%C3%BC-bir-%C5%9Fey-oldu%C4%9Funu-hat%C4%B1rlatmam%C4%B1z-anlatmam%C4%B1z-laz%C4%B1m-80664ab75493?source=rss-dbddff419551------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/80664ab75493</guid>
            <category><![CDATA[discrimination]]></category>
            <category><![CDATA[work]]></category>
            <category><![CDATA[i̇ş-hayatı]]></category>
            <category><![CDATA[ayrımcılık]]></category>
            <category><![CDATA[lgbtq]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Lara Ozlen]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 10 Jul 2020 11:17:17 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-08-04T15:23:38.707Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3><strong>“Nefretin ne kadar kötü bir şey olduğunu anlatmamız lazım”</strong></h3><p>Evrim Demirtaş’ı ilk kez Kaos GL’nin <a href="https://www.kaosgl.org/haber/lavanta-tavan-muvekkil-olmasina-alistiklari-kisi-artik-bir-avukat-evrim-demirtas">Lavanta Tavan</a> yazı dizisinde görmüş ve avukatlığa olan heyecanı dolayısıyla onunla konuşmayı istemiştim. Evrim bir yandan LGBTİ+ aktivizmi (Kaos GL’de yayınlanan <a href="https://www.kaosgl.org/haber/adaletin-bu-mu-dunya-dizisi-basliyor">Adaletin Bu Mu Dünya?</a> yazı dizisi) ve serbest olarak avukatlık yapıyor; öbür yandan çoklu baro teklifine karşı düzenlenen eylemlere katılıyor. Röportajı yayınladığım 10 Temmuz’da çoklu baro teklifine karşı çıkan avukatlar tarafından 2019’dan beri yargılanan ODTÜ LGBTİ+ Onur Yürüyüşü’ne destek eylemi <a href="https://www.kaosgl.org/haber/avukatlarin-direnisinde-odtu-onur-yuruyusu-ne-destek-eylemi">yapılmıştı</a>. LGBTİ+ örgütlerin çoklu baro teklifi karşısında baroların özgürlüğünü savunduğu ve barolarla dayanıştığını buradan da görmek mümkün. Evrim İzmir’de olduğu için, biraz tanışma ve hoşbeşten sonra karantina günlerini aratmayacak bir Zoom sistemi kurarak röportaja başlıyoruz.</p><p>Evrim hukuk fakültesini 1 yıl önce bitirmiş, çiçeği burnunda ve heyecanlı bir avukat. Bir buçuk yıldır aslında staj için gittiği İzmir’de yaşıyor ve İzmir Barosu’nun LGBTİ+ Komisyonu Koordinatörü olmuş. İzmir’in çağdaşlığından ve yaşamından memnun olduğunu belirtirken na-trans ayrıcalıklarına giydirmekten de geri durmuyor: <em>“Şimdilik memnunum ama na-trans</em><a href="#_ftn1"><strong><em>[1]</em></strong></a><em> heteroseksüellerle kıyaslayacak olursam tabii ki o kadar değilim.” </em>Genel olarak liseyi okuduğu İç Anadolu’da kimliğiyle ilgili problem yaşamadığını, öğrenciyken komşularının final dönemlerinde onunla dayanışmak için yemek yapıp gönderdiğini anlatıyor. Etrafındaki muhafazakar okul arkadaşlarının kendisine destek verdiğini, bunun onun için çok değerli olduğunu anlatıyor: <em>“Anlaşamadığımız, birbirimizi anlayamadığımız da oluyordu ama ‘sen herkes gibi işini yapmak isteyen, yaşamak isteyen bir insansın ve biz buna saygı duyuyoruz,’ diyorlardı.”</em> O zamandan bu zamana, çevresine ne kadar açık olduğunu sorduğumda, <em>“hep açık kimlikliydim, belli olmuyor mu ayol? Nasıl gizleyeyim?”</em><strong> </strong>diyor ve gülmeye başlıyor. Trans bireyler çoğunlukla <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/17-y%C4%B1ll%C4%B1k-bir-bankac%C4%B1l%C4%B1k-mesaisi-ve-umut-verici-emeklilik-planlar%C4%B1-186104125527">başka röportajlarda</a> konuştuğumuz üzere görünür ve açık olmaktan kaçınamayabiliyorlar:<strong> </strong><em>“Ben kimseye trans kadınım demiyordum öğrenciyken, artık bana eşcinsel mi diyorlardı, ibne mi dönme mi bilmiyorum. Aslında gizlemiyorum kendimi. Uyum</em><a href="#_ftn2"><strong><em>[2]</em></strong></a><em> sürecinde olduğum belli, her ne kadar alıktırmadığımı</em><a href="#_ftn3"><strong><em>[3]</em></strong></a><em> söyleseler de. Ama lezbiyen diyen oluyordu, na-trans kadın sanan oluyordu. Soranlara söylüyordum. Zaman zaman transfobi yaşıyordum, ama üzerinde durmadım. Benim bir amacım vardı.”</em><strong> </strong>Hukuk okumaya ve avukat olmaya dair tutkusunu her cümlesinin sonunda vurguladığından, heyecanına ortak olmamak elde değil.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*cEz4gXG5NtDje3Ar8TjL8w.jpeg" /><figcaption>İllüstrasyon: <a href="https://www.instagram.com/aslialpar/">Aslı Alpar</a></figcaption></figure><p>Kendisi için yapılan işin cinsiyetle ya da yönelimle hiç ilgisi olmadığını ama hayatın böyle işlemediğini itiraf ediyor. Hukukun onun için önemini, neden bu alanda olmayı istediğini açık ve net bir şekilde anlatarak devam ediyor sözlerine: <em>“Hukuk güçtür, ekonomiyi, bilimi insanla ve dünyayla ilgili her şeyi besler. Çünkü özgürlük alanı yaratır, ama sınırlar da belirler, gereklidir. Devlet sistemini kurar, eleştirel bakış getirir. İnsan hayatını düzenler, özgürlük alanına sınırlar çizer. Ama o hakka müdahale etmez. Hasta ve hekim haklarını düzenler, bedensel müdahalenin sınırlarını belirler, bu örnekler uzun. Ben her şeyin başının hukuk olduğunu düşünüyorum. Sen hukuku güçlendirmezsen iktidarlar sanatına da, bedenine de özgürlüklerine de her şeyine de karışacak cüreti bulurlar.”</em> Sonra kendini kaptırdığını farkedip, <em>“hayatın anlamını hukukta bulacağım galiba”</em> diyor ve gülmeye başlıyor.</p><p><strong>Dallı budaklı, nereden geleceği kestirilemeyen ayrımcılık</strong></p><p>Ekonomik durum, LGBTİ+ pek çok birey için, aile desteği olmadığında nerede, nasıl eğitim alınabileceğinin, bunun sürdürülüp sürdürülemeyeceğinin belirleyicisi olabiliyor. Hukuk fakültesine ilk başladığında akademik kariyer yapmak istediğini, sonrasında para kazanma gerekliliği ortaya çıkınca bu ihtimalin ortadan kalktığını anlatarak devam ediyor Evrim. Akademide kalabilmenin sınıfsal bazı ayrıcalıklara içkin olduğunu da böylece hatırlatmış oluyor. Buna ek olarak esasında hukuk fakültesini İngilizce eğitim veren büyük şehirlerden birinde okumak istediğini ama yine ekonomik durumun onu zorlayacağını düşündüğü için vazgeçtiğini söylüyor: <em>“Bir de televizyonda transların nefrete maruz kaldıklarını gördükçe, o yıllarda büyük şehirde olmaktan da korktum galiba.”</em> Evrim’in bu cümlesi, ana akım medyadaki nefret söyleminin, ayrımcılığın ve özellikle trans bireyleri canavarlaştırarak yansıtışının pratik düzlemde insanların hayatını ne kadar etkileyebileceğini de açık ediyor.</p><p>Üniversitede üçüncü sınıftayken, garsonluk, kırtasiyecilik gibi işlerde yarı zamanlı çalışmaya başlamasıyla daha yoğun bir transfobi yaşamaya başlamasının aynı döneme tekabül ettiğini anlatmaya başlıyor: “<em>İnsanlar seni anlamıyor. ‘Ne gerek var uğraşma avukat olmakla, zaten olamazsın’ dediler sürekli…”</em><strong> </strong>Başkalarını haksız çıkarmanın getirdiği yapmacık bir şaşkınlıkla ekliyor:<strong> </strong><em>“Aa ben niye avukat olamıyorum ki? Oldum işte.”</em><strong> </strong>Elindeki sigaranın dumanı ekranı doldurup dans ederken anlatmaya devam ediyor:<em> “19 yaşımdan sonra her şeyimi kendim yaptım, bu beni çok mutlu ediyor, güçlü hissediyorum. Bence açık LGBTİ+’lar birçok insandan daha güçlü.”</em> Heteronormatif ve LGBTİ+ bireyleri yok saymaya, değiştirmeye teşne iş dünyasında kendi istediği gibi varolabilmenin mutluluğunu yaşadığı belli oluyor.</p><p>Aktivist ve açık kimlikli bir trans avukat oluşunun onu ceza hukukuna yönlendirdiğini ama idealde özel hukuk alanında daha aktif bir avukat olmak istediğini söylemeden edemiyor. <em>“LGBTİ+ bireylerin, özellikle transların yaşadığı ihlaller kamu ve ceza hukukuna giriyor. Öğrenciyken hep özel hukuk severdim.”</em> Hızlı ve yoğun bir şekilde girdiği avukatlık serüveniyle ilgili insanlardan acele ediyor oluşuna dair eleştiriler aldığını söyleyip devam ediyor anlatmaya: <em>“Uyum sürecim var, istediğim bedende değilim, ekonomik sebeplerle bu süreç çok istediğim gibi gitmiyor. Trans çatısı tabii çok geniş ama benim için bu konu önemli. Ben daha kimseyle eşit hissetmiyorum. Acelem de bu yüzden aslında.”</em></p><p>Avukat olma idealinin görmezden gelinmesi, küçümsenmesinin dışında hukuk alanının da her alan kadar erkek egemen olduğunu söylüyor Evrim: <em>“Ne hukuk alanı, ne de hukukçu olmayan insanlar, müvekkillerimiz, danışanlarımız açık kimlikli LGBTİ+ avukatlarla çalışmaya hazır. Güvenmekte zorlanıyorlar. Mesela bir boşanma davası olacak diyelim. Nedir ki yaptığın? Dilekçe vermek, davayı özetlemek, temyiz, istinaf…bitti gitti.”</em><strong> </strong>Konuyu o kadar net açıklıyor ki, önyargılar ve insanların kimliğine duyduğu güvensizlik olmasa, ona na-trans meslektaşlarıyla aynı şekilde davranılsa işini yapabileceği ortada: <em>“Açık kimlikli LGBTİ+’ların kendini savunamayacağına inanıyor insanlar, alandaki avukatlar da LGBTİ+ öznelere çok fazla güvenmiyor.”</em><strong> </strong>Bu güveni sağlamanın ve eşit muamele görmenin bir mücadele sürecini de beraberinde getirdiğinin farkında olarak ekliyor: <em>“Çok yol katedeceğiz ama geri dönüp bunların hesabını soracağız. Çünkü, tarihten dersler çıkarılmalı, deneyimler paylaşılmalı.”</em><strong> </strong>Öyle kendinden ve tarihin aktığı izlekten emin konuşuyor ki, eninde sonunda LGBTİ+’ların eşit hak taleplerinin karşılık bulacağı günleri göreceğimizi hissediyoruz.</p><p>Fakat yine de halihazırda karşılaştığı ya da karşılaşabileceği zorluklardan bahsetmeden edemiyor. LGBTİ+ bireyleri, Evrim’in durumunda trans avukatları dışlayan, yok sayan tek şey barolar ve Adalet Bakanlığı sistemi değil: <em>“Ben avukat oldum. Tamam, müvekkil gelecek mi bakalım bana? Tek sorun barolar ve Adalet Bakalığı mı? Keşke onlar olsa. Pompalanan önyargı bütün komünite için, her yerde karşımıza çıkıyor. Hayatımızı idame ettirebilmemiz gerekiyor, ne yapacağız? Ben hiçbir zaman pozitif ayrımcılık istemedim kimseden, insanların bunu fark etmesini bekledim. Çünkü öğrencilik yıllarımdan beri ben çok çaba harcıyorum.”</em> LGBTİ+’ların yüzüne vurabilecek, her an bir köşe başından dönüp önünü kesebilecek ayrımcılıkların sistematik ve bir o kadar da dallı budaklı olduğunu hatırlatıyor söyledikleri. Önyargılar, bazı anlarda yaşamı idame ettirmek için gereken temel olan iş, para, barınma, eğitim gibi alanlara erişimin önüne de setler çekebiliyor.</p><p><strong>Pandemi ve süreci askıya alınan işler</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/900/1*XbSvf1uX4haysdb7aVpY8g.jpeg" /><figcaption>Evrim Demirtaş</figcaption></figure><p>Pandemi sürecinin ve karantinanın taze bir avukat olan Evrim için nasıl geçtiğini merak ediyorum. Malum, mart ortasından haziran ortasına kadar adliyeler kapalı, tüm davalar askıya alınmış vaziyetteydi. Evrim sürecin kendisi için korkunç geçtiğini söyleyip anlatmaya başlıyor: <em>“Ruhsatım geldi onu almam lazımdı. Ev kirası var, faturalar var. Bana bir yerden para gelmiyor, yarı zamanlı bir yerlerde çalışamam, her yer kapalı. İş yok, güç yok. Haydi bir ay idare ettim, daha sürecek diyorlar.” </em><a href="http://spod.org.tr/SourceFiles/pdf-2020623151720.pdf">SpoD Pandemi Raporu: COVID-19’un İlk Üç Ayında LGBTİ+’lar</a>’da da özetlendiği gibi, bu krizde LGBTİ+’lar ilk gözden çıkarılan kesimlerden biri oldu, keza seks işçileri bu süreci çalışamadıkları için çok daha ağır ve güvencesiz yaşadı (s11). Ayrıca pek çok LGBTİ+ özne de bu süreçte yararlanabileceği sosyal yardımlardan haberdar değildi. Evrim gibi kendi kendisine yetmeye çalışan ve yaptıkları işten başka kaynağı olmayan pek çok insanın da pandemide benzer şeyler yaşadığını artık biliyoruz.</p><p>Sivil toplumda olmanın ve orada kurulan dayanışma ağlarının kendisi ve pek çok LGBTİ+ birey için öneminden bahsediyor: <em>“En son sivil toplumdan birkaç kişi benimle dayanışınca bir ay idare ettim. İyiliklerini, desteklerini unutamam. Beni uzaktan tanımalarına rağmen, beni o dayanışmaya dahil ettiler.”</em> LGBTİ+ istihdamının sivil toplumda daha yoğun olduğunu, kurumların kendileri gibi başka insanlar için fırsat yaratıyor olmasının dikkate şayan olduğunu belirtiyor.</p><p>Kendisinin de sivil toplum alanındaki bu dayanışmaya profesyonel olarak katkıda bulunmayı önemsediğini, Ankara’da özellikle seks işçilerinin haklarının korunmasıyla ilgili çalışan <a href="http://www.kirmizisemsiye.org/">Kırmızı Şemsiye Cinsel Sağlık Ve İnsan Hakları Derneği</a>’ne böyle düşünerek girdiğini anlatarak devam ediyor: <em>“Orada çalışmayı da hep istedim aslında. Seks işçileri, dezavantajlının da dezavantajlısı. Hele bir de LGBTİ+ özneyse ne yazık ki hakları hiçbir zaman görünür olmuyor. Çıkıp savunsunlar deniyor, gece çalışıp gündüz uyurken nasıl yapsınlar bunu, hayatlarını kazanmak zorundalar. Gece çalışan eşcinsel erkekler var, trans seks işçileri var, her anlamda risk grubundalar.”</em><strong> </strong>Tüm bunlara ek olarak, yine SPoD’un raporunda hastanelerin psikiyatri ve endokrinoloji polikliniklerinin randevu vermemeye başlamasının, trans danışanların cinsiyet uyum süreci ve hormon terapisine erişimine zarar verdiği açıklanıyor (s11).</p><p>Gelecek günlere dair, içinde yaşadığımız ülkede olumlu pek az şey olabileceğini kabullendiğini söylüyor:<strong> </strong><em>“Türkiye’de hak ihlali, ayrımcılık yaşamamış, nefretin yönelmediği grup kalmadı. Nefretin ne kadar kötü bir şey olduğunu hatırlatmamız, anlatmamız lazım. İnsanların empati yapmalarını sağlamamız lazım.”</em><strong> </strong>Gerçekten de ayrımcılığın cinsiyete, yönelime, dine, ırka, kısacası farklı telakki edilen, ‘çoğunluğun dışında kalan’ her şeye acımasızca yöneldiğini görmedik mi yıllardır?</p><p>Net ve tane tane, adaletin insan olan herkesi birbirine denk hale getirdiğini ve bunun güç ilişkilerinden bağımsız olması gerektiğini, yoksa güçlünün daha güçsüz, avantajsız olanı ezmeye devam edeceğini anlatmaya devam ediyor Evrim: <em>“Eşitlik, pozitif ayrımcılık neden önemli, neden gerekli, neden bizi korur? Şu an güçlü olabilirsin, ama sistem değişir, işler tersine döner. Sonraki jenerasyonlar için hukuku güçlendirmelisin. Eşitlik, özgürlük, pozitif ayrımcılık bunlar çok önemli. Pozitif ayrımcılıktan kastım fırsat eşitliği sağlanması, başka bir derdim yok benim.”</em><strong> </strong>Evrim hukukun, adaletin, herkes için tecelli etmesi gerektiğini vurguluyor tekrar tekrar. Sonra kahkaha atarak ekliyor:<strong> </strong><em>“İçişleri bakanlığı beni danışman olarak alsın, hayatımız değişir.”</em></p><p><strong>Yürüyüşü bile aktivizm olan trans bireyler</strong></p><p>Alelacele meclisten geçirilen ve yargı bağımsızlığına müdahale olduğu düşünüldüğü için avukatlardan ve ülkenin çeşitli yerlerindeki baroların eylemleriyle karşı çıktıkları çoklu baro tasarısından, LGBTİ+’lar üzerinde artan baskıdan, güncel politikanın etkilerinden söz ediyoruz sonra: <em>“Çoklu baro taslağı şu anda mecliste, ve muhtemelen biz ne yaparsak yapalım değiştirecekler sistemi…Mahkemelerde hukuku öyle bir hale getirdiler ki, hukuk siyasi oldu bizim ülkemizde artık. Avukatın siyasi bağlantıları sorguluyorlar,</em>” diyor yenilgiyi kabullenmiş bir ses tonuyla. Ama yine de trans kadın bir avukat olarak mücadelesinin bitmediğinin farkında.</p><p>Özellikle 2000’lerin başında ülke gündemini meşgul eden başörtülü kadınların üniversiteye girişi tartışmalarına referans vererek temel insan hakları ihlal edilmiş muhafazakar iktidarın eşit istihdam, eğitim, barınma gibi benzer temel hakları talep eden LGBTİ+ özneleri hedef göstermesini, nefretini anlayamadığını söylüyor: <em>“İnsanlar peruk takarak okula girmeye çalışmışlar. O kadar korkunç ki bu. Şimdi uyguladıkları bu nefret suçunun sonuçlarını tahmin edemiyorlar mı? Ayrımcılığı en çok onların bilmesi gerekmiyor mu?”</em> Ayrıca LGBTİ+ ve feminist hareketin dayanışma anlarının aslında ne kadar eski ve sağlam temellere oturduğunu da hatırlatıyor Evrim’in sözleri: <em>“Türkiye’de LGBTİ+ hareketi, feminist hareket, arkasında büyük kurumların desteği olmayan hareketler. LGBTİ+ hareketi güzel bir yol katediyor. Gelinen noktadan sonra geri dönüş yok diye düşünüyorum. Atacakları her adım, keşke atmasalar ama, LGBTİ+ hareketi güçlendirecek.”</em> Gerçekten de tüm yasaklara, engellemelere rağmen LGBTİ+ hareketi ülkenin irili ufaklı tüm şehirlerinde, üniversitelerde örgütlenmeye, dayanışmaya devam ediyor. Bu yıl etkinliklerini çevrim içi gerçekleştiren, İstanbul LGBTİ+ Onur Haftası’nın son günü herkesin olduğu noktayı sloganlarla süslediği <a href="https://www.facebook.com/istanbulpride/photos/a.191888724272082/2943695939091333/?type=3&amp;theater">“ben neredeyim?”</a> haritası da LGBTİ+ öznelerin ve örgütlenişin ne kadar kalabalık olduğunu göstermişti.</p><p>Evrim ayrıca, Diyanet İşleri Başkanı Ali Erbaş’ın LGBTİ+’ları ve HIV’le yaşayanları koronavirüsün kaynağı olarak hedef gösterdiği açıklamanın, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 29 Haziran’da (İstanbul LGBTİ+ Onur Haftası’ndan bir gün sonra) LGBTİ+ veya Onur Yürüyüşü ifadelerini kullanmadan sapkınlıkların normalleştirilmesine karşı çıkacaklarını belirten <a href="https://www.kaosgl.org/haber/onur-haftasi-nda-lgbti-lara-nefretin-bilancosu?fbclid=IwAR0dksZvpaatgysQhMCy-wbnliHQ3Y7V22CpJbfuWVei0qKq4uBEcPvUAjQ">açıklamalarının</a> karşısında insan haklarını savunan herkesin mücadele etmesi gerektiğini vurguluyor. Sonra basit bir örnekle devletler ve vatandaşlar arasındaki sözleşmeden ve bunun etik bağlayıcılığından söz ediyor: <em>“Örneğin ben müvekkillerimin telefonlarını 9:00’a kadar açıyorum diyorsam, 8:59’da o telefonu açmalıyım. Aramızda iş sözleşmesi var. Benzer bir şekilde toplum sözleşmesi var bizim devletle aramızda. Devlet, güçlü olanın zulmünden, her vatandaşını eşit olarak korumalı.” </em>Biz bu röportajı yaparken, Antalya’da gerçekleşen bir trans kadın cinayeti üzerine 23 Haziran’da kesinleşen cezanın müebbet oluşu <a href="https://www.birgun.net/haber/trans-kadin-gokce-saygi-yi-olduren-sahin-yalcin-muebbet-hapis-cezasina-carptirildi-305671">gündemdeydi</a>. Cezayı duyan failin bayılması özellikle cezanın beklenmediğini, nefret suçlarında cezasızlığın ne kadar kanıksandığını gösteriyordu. Bunun gelecekteki davaları nasıl etkileyebileceğinden, emsal olup olmayacağından bahsediyoruz: <em>“Cezasızlığa çeşitli sebeplerle o kadar alışmışlar ki, düşüp bayılması bunun bir göstergesi. Adaletin ne kadar tecelli ettiğinin bir göstergesi. Anlatılması gereken, güzel bir karar. Öldürdüğü insanın trans kadın olması bir şey değiştirmez, yaşam hakkı herkes için kutsaldır.”</em></p><p>Eşit istihdam, nefret suçlarına karşı cezasızlığın son bulması, kanunlar önünde eşit muamele, yani eşit insan haklarının talep edilmesi, LGBTİ+ aktivizmin ve hak örgütlerinin temel meselelerinden bir tanesi. Evrim eşitlenmenin ne kadar uzağında olduğumuzu şöyle anlatıyor: <em>“Hammurabi kanunlarından Aristo’nun mülkiyet anlayışına kadar giden, insan haklarını tarihi önemini geçtim, taraf olduğumuz uluslararası sözleşmeleri de yok sayıyorlar artık. Onu da geçtim, vicdan ve akıl denen şeyler var. Senin ayrımcı davranma hakkın yok devlet olarak. Biz bu ülkenin vatandaşıyız, bir parçasıyız. Avantajlı-çoğunlukta olan gruplar nasıl onurlu yaşamayı hak ediyorsa tüm dezavantajlı gruplar da ediyor. Ama vazgeçmememiz gerekiyor.”</em><strong><em> </em></strong>Gündemin yoğunluğunun yorucu olabileceğini kabul etse de, mücadelenin devam etmesi gerektiğini vurguluyor.</p><p>Evrim gündemin Onur Ayı, hedef gösterme ve nefret söylemleriyle yoğun olduğu dönemlerde <em>“kendi komünitenle dayanışmanın gücüne çok inanıyorum,”</em> diyor. Alanda çalışan LGBTİ+ öznelerin hem kendi özneliklerinden gelen birincil travmayı, hem de adına savunuculuk yaptığı bireyler dolayısıyla ikincil travma yaşadığını belirtiyor. <em>“Yıkıldığın an, ekibinle ekip arkadaşlarınla dayanıştığın, bazen beraber uzaklaştığın anlar çok önemli.” </em>Fobik tutumlarla ve ayrımcılıkla kişisel mücadelesinde kendisini korumayı ve enerjisini boşa harcamamayı da öncelediğini itiraf ediyor: <em>“Benimle, kimliğimle ilgili tartışmaya giren insanlara önce güzelce derdimi anlatmaya çalışıyorum, baktım tartışmaya giriyor, beni manipüle ediyor engelliyorum, görüşmeyi bırakıyorum. Yapacak hiçbir şey yok, yoksa çok yoruluyorsun.”</em><strong> </strong>Bu cümleler kulağıma daha önceki röportajlardan da tanıdık geliyor (<a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/cinsiyet%C3%A7ilik-ve-fobiler-k%C4%B1skac%C4%B1nda-sa%C4%9Fl%C4%B1k-sekt%C3%B6r%C3%BC-77d43db90fee">Büşra</a>, <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/kimlikle-ilgili-hayat%C3%AE-meseleler-ve-kariyer-denen-%C5%9Fey-79fe54755f8f">Deniz</a>).</p><p>Ayrımcılıkla mücadele etme halinin onun gündelik hayatının bir parçası olduğunu söyleyerek devam ediyor:<strong> “</strong><em>Sadece mesleğimizi yaparken zorlanmıyoruz biz, markete alışverişe giderken de problem yaşıyoruz. Bir yerde kahve içerken, seyahat ederken…Yürürken bile aktivizm yapıyorum.”</em><strong> </strong>Görünür, açık kimlikli trans bir kadın olmanın, taciz, transfobi ve kadın düşmanlığıyla dolu bir dış dünyada basit gündelik meseleleri bile mücadele alanı haline getirdiğini görebiliyor insan. Sonra heyecanla ekliyor<em>, “İstediğim hayatın parayla ilişkisi yok, mesleğimi yaparken mücadele vermek istiyorum.” </em>Konuşmamızın sonuna gelirken, nefret ve önyargının LGBTİ+ bireylerin hayatında ne kadar belirleyici olduğunun farkedileceğine dair umudumuzu güçlü tutmaya devam ediyoruz. LGBTİ+’lar için eşit hak mücadelesinin dayanışmayla büyüyeceği gelecek zamanlarda, bir gün bir yerlerde karşılaşacağımızı umarak vedalaşıyoruz.</p><p><a href="#_ftnref1">[1]</a> Cis-heteroseksüel: Cinsiyet ve toplumsal cinsiyetin aynı olması hali, trans olmayan manasında kullanılıyor.</p><p><a href="#_ftnref2">[2]</a> Cinsiyet uyum ya da geçiş süreci kavramlarıyla ilgili daha detaylı bilgi almak için <a href="https://www.kaosgl.org/gokkusagi-forumu-kose-yazisi/translarin-gecis-surecine-dair-kullanilan-kavramlar">tıklayabilirsiniz</a>.</p><p><a href="#_ftnref3">[3]</a>LGBTİ+ komünitenin kullandığı Lubunca’da “belli etmemek,” “çaktırmamak” anlamında kullanılan sözcük.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=80664ab75493" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/nefretin-ne-kadar-k%C3%B6t%C3%BC-bir-%C5%9Fey-oldu%C4%9Funu-hat%C4%B1rlatmam%C4%B1z-anlatmam%C4%B1z-laz%C4%B1m-80664ab75493">“Nefretin ne kadar kötü bir şey olduğunu hatırlatmamız, anlatmamız lazım”</a> was originally published in <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87">İş Hayatında LGBTİ+</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Kitapçı Ufuk: Açılma ve pandeminin yarattığı belirsizliğin katmanlarıyla mücadele]]></title>
            <link>https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/kitap%C3%A7%C4%B1-ufuk-a%C3%A7%C4%B1lma-ve-pandeminin-yaratt%C4%B1%C4%9F%C4%B1-belirsizli%C4%9Fin-katmanlar%C4%B1yla-m%C3%BCcadele-935223838bc5?source=rss-dbddff419551------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/935223838bc5</guid>
            <category><![CDATA[i̇ş-hayatı]]></category>
            <category><![CDATA[lgbtq]]></category>
            <category><![CDATA[discrimination]]></category>
            <category><![CDATA[ayrımcılık]]></category>
            <category><![CDATA[work]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Lara Ozlen]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 03 Jul 2020 13:08:34 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-08-04T15:07:38.195Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Uzun süre sonra dışarıda, çok sevdiğimiz bir barın kapısının önünde bir şeyler içerken buluşuyoruz 20 yıldır kitapçılık yapan Ufuk’la. Aslında öncesinde iç mimarlık okuduğunu, üniversite sırasında kitapçılık yapmaya başlayınca onun sürüp gittiğini anlatmaya başlıyor. Konuşmamıza sık sık kolonyaların fısfısları, etraftan yükselen post-pandemi teorileri eşlik ediyor<em>. “İşe ilk başladığımda heteroseksüeldim. 25 yaşımdan sonra açılmaya başladım, şu an 43 yaşındayım.”</em><strong> </strong>Açılmanın zamanının ya da yerinin olmadığını hatırlatıyor söyledikleri. Geçiş süreci, bazen insanlar çevrelerini, onların hassasiyetlerini gözetmek durumunda kaldığı, bazen de ameliyat veya hormonlar için gereken para toparlanamadığı için yıllara yayılan şeyler olabiliyor. Ufuk da durumunun benzer olduğunu açıklıyor:<em> “Pandemiden önce ameliyatım için dayanışma partisi yapalım diye konuşuyorduk. Tamamen kalktı tabii gündemden. Ama çevrim içi olarak yapabiliriz belki, bakalım. Herkesin ekonomik olarak durumu zor ve belirsiz.”</em><strong> </strong>Pandemiyle pek çok insan için askıya alınan tatile çıkma, konsere veya partiye gitme planları, trans bireyler için geçiş süreci ameliyatlarının ileri bir tarihe ertelenmesi durumuna tekabül edebiliyor.<strong> </strong>LGBTİ+ komünite içinde dayanışma mekanizmaları birbirine yakın ekonomik ya da sosyo-kültürel statülerde olan insanlar arasında gerçekleşiyor, dolayısıyla ekonomik kriz, pandemi, yasakların etkisi kolektif olarak daha büyük oluyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*lHcwHbcbeHNnBV2fu9-KQw.jpeg" /><figcaption>Fotoğraf: <a href="https://seneryilmazaslan.com/">Şener Yılmaz Aslan</a></figcaption></figure><p>Ufuk, açılmaya başladığı dönemde, bilgisayar ve internetin daha az yaygın olduğunu hatırlatmadan edemiyor. Malum şimdi herkesin elinin altında olan teknolojiler, bir dönemin erişilmesi daha zor lüksleriydi. LGBTİ+ örgütlere ya da LGBTİ+ dostu mekanlara fiziksel olarak kapılarını çalarak ulaşılabiliyordu. Bunlar dışında Gabile, Lezce ve nice irili ufaklı site üzerinden tanışılıyor, açılma ve kimlikle ilgili sorulara cevap bulunabiliyordu. Ufuk da o zamanlar, Lezce’ye girmeye başladığını, bu sürecin 5 yıl kadar devam ettiğini anlatıyor.</p><p>Henüz trans erkek olarak açılmadığı o dönemde, çalışma hayatının ne kadar zor ve türlü şekillerde tacizlerle dolu olduğunu hatırlıyor anlatırken. Belki de bu zorlukların bir kazanımı olarak, 2 yıldır mutlu olduğu ve ayrımcılığa uğradığını hissetmediği bir kitapçıda çalıştığını, orada kitap piyasasına açılacak cesareti bulduğunu söylüyor: <em>“35 yaşında trans erkek olarak açıldım, 38’imden sonra hormon kullanmaya karar verdim. Bir noktada cesaret geldi artık. Kitap piyasası çok dar olduğu için çok korkuyordum açılmaktan. Yayıncılar, dağıtımcılar… 20 yılda tanımadığım insan kalmadı. Hormon kullanmaya başladığımda çalıştığım yerde açık değildim. Ama şu an çalıştığım yere, trans erkek olduğumu söyleyerek iş başvurusu yaptım.”</em><strong> </strong>Çalışma alanı ya da sektörün darlığı pek çok durumda LGBTİ+’ların açılmasına engel olabiliyor. Çünkü LGBTİ+ bireyler, açılmanın dalga dalga yayılacağı onlarca iş ihtimalini de göz önünde bulunduruyorlar. Aynı ortamda başka LGBTİ+’ların olduğunu bilmenin onu rahatlattığını ekliyor.<strong> </strong>Kapalı olmaktan, bir şeyleri gizlemeye çalışmaktan sıkıldığı anlaşılıyor anlattıklarından. Daha önceki röportalarda da sık sık gündeme gelen, açık-kapalı olma hallerini, açılmadan da farkedilme hallerini hatırlatıyor söyledikleri. <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/17-y%C4%B1ll%C4%B1k-bir-bankac%C4%B1l%C4%B1k-mesaisi-ve-umut-verici-emeklilik-planlar%C4%B1-186104125527">Ozan</a>’ın da dediği gibi bazılarımız uzaydan belli olmuyor mu? 2 yıl önce çalıştığı kitapçıda açık olmadığını ama buna rağmen <em>“kadın mısın erkek misin belli değil”</em> diyen bir çalışan tarafından saldırıya uğradığını söylüyor. Esasında hormon kullanmadığı ve yeni açılmaya başladığı bu dönemde bunu yaşamış olması, trans bireyler için kapalı olmanın o kadar da mümkün olmadığını anlatır nitelikte. Kaos GL ve Kadir Has Üniversitesi Toplumsal Cinsiyet ve Kadın Çalışmaları Araştırma Merkezi’nin 2019’da hazırladığı <a href="http://www.kaosgldernegi.org/yayindetay.php?id=274">Türkiye’de Özel Sektör Çalışanı Lezbiyen, Gey, Biseksüel, Trans ve İntersekslerin Durumu Raporu</a>’ndan referans vermek gerekirse; “özellikle cinsiyet geçiş süreci ve cinsiyet kimliğinin hukuken tanınması konusunda güçlendirici politikaların bulunmadığı ülkelerde, translar arasında işsizlik oranlarının daha yüksek olduğuna işaret edilmektedir.” Bu durum kayıt dışı ve sosyal güvencesiz çalışma durumunu artırmaya devam ediyor.</p><p>Ufuk resmi ismi olmadığı için, önceden 6 ay çalıştığı sivil toplum kuruluşunda resmi yazışmalarda kimlik ismini kullanmanın onu çok zorladığını anlatmaya başlıyor. <em>“Benden sonraki iş ilanlarında kadın eleman aradıklarını özellikle yazmaya başladılar. Bana bunun üzerinden de ayrımcılık uygulandığını düşünüyorum. Beni erkek olarak kabul etmemişler.”</em> Yarı zamanlı olarak başladığı sivil toplum kuruluşunda mobbing uygulanması, “işlerin acilliyeti dolayısıyla” fazla mesai yaptırılıp parasının verilmemesi ve tazminatını alamamak gibi hak ihlalleri de yaşamış. Sivil toplum, önceki röportajlardan birinde <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/17-y%C4%B1ll%C4%B1k-bir-bankac%C4%B1l%C4%B1k-mesaisi-ve-umut-verici-emeklilik-planlar%C4%B1-186104125527">Demir</a>’in de bahsettiği gibi, LGBTİ+ bireylerin<strong> </strong>yoğunluklu olarak çalıştığı ve haklarını alamadığı alanlara dönüşebiliyor.</p><p>Ufuk, gözle görülür bir rahatlıkla, kendisine “abla” denmeye çalışılması, bazı yayınevlerinin fobik gerginlikleri dışında şimdiki iş yerinde bir problem yaşamadığını ve kendisine “Ufuk Bey” demekte kimsenin beis görmediğini söylüyor: <strong>“</strong><em>O yayıneviyle de ilişkiyi kestim, ve sokmuyorum o yayınevini çalıştığım yere, satılmıyor artık. Gerginlik çıkarıyor, yokuş yapıyorlardı. Fobik bir gerginlikti. Şimdi rahatça fobik olduklarını söylüyorum soranlara… Burada da sorumlu kişi olmam başta zorladı insanları ama sonra alıştılar.”</em> Geldiği konum ve iş yerinde çalışanların çeşitliliği onu rahatlatan şeyler olmuş gibi görünüyor. Patronunun personel tarafından ayrımcılığa uğradığı bazı anlarda onu kollamasının kendisini ne kadar iyi hissettirdiğini de söylemeden edemiyor.</p><p>Hissettiği rahatlığın ve korunup kollanma hissinin yanında insanların bakışları, bazı tavırları onu rahatsız edebiliyor. Özellikle 8 Mart, 25 Kasım ya da Onur Yürüyüşü gibi politik ağırlığı olan günlerde biraz daha zorlandığını, çünkü insanların pozisyonunu anlamadığını anlatıyor. 8 Mart’ta Dünya Kadınlar Günü için özel bir şey yapmanın onlara çiçek vermekle ya da indirimli ürünler satmakla eşdeğer görüldüğü garip kapitalizm, onun çalıştığı kitabevine de uğramış tabii: “’<em>Kadınlara ‘siz çiçeksiniz’ diyorsunuz ve bundan hoşlanmıyorlar’ dedim. ‘İndirim fikri de, fazlasıyla kapitalist, zaten kadınlar da sizden pozitif ayrıcalık beklemiyor,’ dedim. ‘Kadın çalışmalarını, yazınını desteklemek daha iyi olur’ dedim. Cevap veremediler.”</em><strong> </strong>Bunların yanında kendisine ve aktivizmin türlü biçimlerine alan tanındığını, bunun onu rahatlattığını da ekliyor: Onur Haftası zamanları LGBTİ+ kitapları masası yapabiliyor, 8 Mart, 25 Kasım ya da Onur Yürüyüşü zamanları kitapçıya bayrak asabiliyormuş.</p><p><strong>“20 yıllık kitapçıyım karantinada bir kitap okumadım”</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*2brrHzxy6mSOQtODdhkZ5g.jpeg" /><figcaption>Fotoğraf: <a href="https://seneryilmazaslan.com/">Şener Yılmaz Aslan</a></figcaption></figure><p>Ufuk bir süredir satın alma yaptığı kitabevinde işten ayrılanlar olduğu için sorumluluğunun arttığını, bunun yorucu olduğunu söylüyor: <em>“İşe giriş çıkışlar, sağlık, yemek aralarının tam kullanılması filan bunlara çok dikkat ediyorum. Karantinada yarım ödeme yapıldı. İşsizlik ücreti alanlar oldu.”</em><strong> </strong>Birkaç ay süren karantina sürecinde, mimarlık, bankacılık gibi pek çok alan gibi Ufuk’un çalıştığı kitap sektöründe de maaşlar yarım ödenmeye devam edilmiş. İstediği zaman izin alabilmesi ya da evden çalışabilmesinin bu işin pozitif tarafları olduğunu da ekliyor. Bu avantajlara rağmen, Ufuk İstanbul’da pandemiyle beraber şartların çok daha zorlaştığının ve bu ekonomik durumun sürdürülebilir olmadığının farkında. <em>“Patron eylülde toparlarız diyor ama ben ondan bile korkuyorum. Çok cansız ortalık. Eskiden olsa 250–300 satılan kitaplar, şimdi 25–30’a düştü.”</em><strong> </strong>Devlet yardımlarının 22 Haziran’da kesildiğini, devletin vergi konusunda affa gitttiğini ama yine de iş yapmayan yerler için bunu sürdürmenin imkansız olduğunu söylüyor<em>: “Şimdi mevcut kadroyu tutmaya çalışıyoruz. Her gün birini çağırıyorum, ücretsiz izin parası veriliyor. Devlet işsizlik maaşı vereceğini ilan etti. Ama bilmiyorum. 3 ay sonra düzelmezse çıkarmak zorunda kalacaklar.”</em><strong> </strong>Yaz aylarında boşalan ve görece daha az insanın kaldığı İstanbul’da işlerin sürdürülebilirliği pandemiden öncenin de meselesiydi: <em>“Eylül’de böyle olursa kaldıramaz burası da,” </em>diyor önüne bakarak<em>.</em><strong> </strong>Büyük, küçük demeden çoğu işletmenin bir anda nakit akışının sıfırlandığı bu halde, dışarıdan destek olmadan ayakta kalmak epey zorlayıcı olacağa benziyor. Tabii bu sektörlerde çalışan insanların da işsiz kalması demek olacaktır.</p><p>Ekonomik zorluklara ek olarak, hastalanmaktan korktuğunu, çalıştığı ortamın her ne kadar dezenfekte edilse ve az insan çalıştırılsa da virüsün bulaşması için elverişli bir ortam olduğunu söylüyor. <em>“Az insan çalıştırmayı, hem daha az para ödemek için, hem yoğunluk azaldığı için, hem de önlem olarak yapıyorlar. Şimdi o kadar para kazanılamıyor. Dolayısıyla mecburen küçülmeye gittiler.”</em><strong> </strong>Haftada birkaç sefer, insanları vardiya usulü çalıştırarak durumu dengelemeye çalıştıklarını söylüyor. Ayrıca bu süreç boyunca çalışan kimsenin yıllık izin kullanamadığını da ekliyor.</p><p>Kitabevleri için zor günler yaşandıysa da, yayınevlerinin pandemi sürecinde çok fazla kitap bastığı, bunun için sipariş aldığını biliyoruz. Özellikle her nevi internet siparişinin en üst seviyelere çıktığı, kargocuların <a href="https://www.gazeteduvar.com.tr/yazarlar/2020/04/05/karantinada-ayakkabi-almayi-inan-anlamiyorum/">süper taşıyıcı olma korkusuyla normalin birkaç katı çalıştırıldığı</a> bu dönemde, çok fazla kitap da satıldı. Yemeksepeti ve Can Yayınları’nın yaptığı işbirliği de ‘2 al 1 öde tarzı’ paket siparişe verilebilecek örneklerden <a href="https://bigumigu.com/haber/can-yayinlari-ve-yemeksepeti-banabi-den-siparisinin-yaninda-hediye-kitap/">oldu</a>. <em>“Bizim internet sitemiz yoktu, açmayı düşünüyorduk pandemiden önce. Tam çalışmaları yaparken, firmalarla görüşürken ortada kaldık. İşler durmuş şimdi, ama karantina döneminde insanlar çok kitap almış.”</em><strong> </strong>İkimiz de bu duruma dair şaşkınlığımızı gizleyemeden konuşmaya devam ediyoruz. Gülerek karantina günlerindeki hislerini anlatıyor: <em>“Ben kaç yıllık kitapçıyım, karantina döneminde bir tane kitap okuyamadım. ‘Abime, anneme bir şey olur mu, bana bir şey olur mu, kira ne olacak, maaş ne kadar yatacak?…’ Bunları düşünmekten odaklanamadım ki…”</em> Başka birilerinin bizden daha verimli karantinalar geçirmiş olmasını takdir ederek konuşmaya devam ediyoruz.</p><p><strong>Kendi istediklerin için vakit yaratabilmek</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*8pYBlS52v7YAwWda2lgdbA.jpeg" /><figcaption>Fotoğraf: <a href="https://seneryilmazaslan.com/">Şener Yılmaz Aslan</a></figcaption></figure><p>Ufuk’un belirsizliklerle ve süregidebilecek pandemiyle ilgili ne hissettiğini konuşmaya devam ediyoruz. Pandeminin sene başına kadar geçeceğini düşünmediğini, en az 6 ay daha ekonomik ve psikolojik olarak zorluklar yaşanabileceğini düşündüğünü söylüyor. Bir yandan da bu kaosun ve mesaili çalışmanın içinde, kitap serisi yazma ve yayınlama planı olduğundan bahsediyor. <em>“Çocuklar için sosyoloji serisi olacak. Mitler ve gerçekler bölümü var, doğru bildiğiniz gerçekler gibi…Sivil vatandaşlık, homofobi, kentler nasıl çalışır gibi konular üzerine bilgiler de olacak içinde. Büyükler için bir şeye başlamıştım sonra çocuklar için bir seri haline geldi. Aslında sivil toplumda çalışırken üzerine çalışmaya ve fon aramaya başladığım bir projeydi bu.”</em><strong> </strong>Aslında bu işten para kazanmayı ve sadece buna odaklanarak devam etmek istediğini itiraf ediyor. Çünkü kitabın üzerine çalışmak için kendine vakit yaratmanın zor olduğununun farkında.</p><p>Yaptığı işi her ne kadar sevse de, yıllar içinde yorulduğunu gizleyemiyor. Böylece, konuştuğum, yıllardır aynı işi yapan pek çok LGBTİ+ gibi Ufuk da kendisine bir alan açmanın onun için ne kadar önemli olduğunun altını çizmiş oluyor. 49 yaşında resmen emekli olabileceğini, ama bunun şehirde yaşamaya devam edecekse hiçbir şey demek olmadığını söylüyor: <em>“Kitap işinde çalışmayı istedim sonra da bırakamadım. Seviyorum aslında ama biraz yoruldum. Birkaç istifa girişimim oldu, şu dönemde bile.”</em> İstifalarının sürekli reddedildiğini, belki kendisinin de bırakmaya hazır olmadığını gülerek ekliyor. Gelecek yaz için Muğla’ya taşınmayı planladığını anlatıyor.<strong> </strong><em>“Küçük bir yazlık kitap satış yeri düşünüyorum. Orada yazın çalışınca bütün sene hayatıma devam edebilirim. İnternetten bir şeyler yapıp satabilirim bir yandan. 43 yaşındayım artık biraz daha yavaş takılmak, doğada olmak istiyorum. İstanbul çok yorucu, aldığımız paranın yarısı kiraya gidiyor.”</em></p><p>Ufuk’la buluşmamız İstanbul LGBTİ+ Onur Haftası’nın 4. gününe rastlıyordu. Çevrimiçi etkinlikler tüm hızıyla Zoom üzerinden devam ederken, neyi neresinden yakalayacağımıza karar veremediğimizi birbirimize itiraf ettik. Bundan 4 gün sonra da Cumhurbaşkanı Erdoğan canlı yayında <a href="http://www.diken.com.tr/9-soruda-coklu-baro-teklifi/">çoklu baro sistemi</a>ne yönelik eleştiriler ve protestolardan bahsederken LGBTİ+ veya Onur Yürüyüşü ifadelerini kullanmadan sapkınlıkların normalleştirilmesine karşı çıkacaklarını belirten bir <a href="https://www.kaosgl.org/haber/onur-haftasi-nda-lgbti-lara-nefretin-bilancosu?fbclid=IwAR0dksZvpaatgysQhMCy-wbnliHQ3Y7V22CpJbfuWVei0qKq4uBEcPvUAjQ">konuşma yaptı</a>. Bu gündemlerden önce, Ufuk’la Diyanet Başkanı Ali Erbaş’ın <a href="https://www.kaosgl.org/haber/diyanet-in-cuma-hutbesinde-nefret-islam-escinselligi-lanetliyor">24 Nisan hutbesinde</a> LGBTİ+’ları hedef göstermesi ve özellikle haziran aylarında daha görünür hale gelen LGBTİ+ mücadelesi üzerine konuşmuştuk.</p><p>Barolardan, LGBTİ+’lara oradan sosyal medya ve çevrim içi yayın yapan platformlara baskının ve tehditlerin günbegün artışını gözlemleyebildiğimiz son bir haftada, bir araya gelmek ve baskıya karşı eşit hak talebi mücadelesini sürdürebilmek için yeni yöntemler bulmak elzem hale geleceğe benziyor. Ufuk’un sözlerinin genel olarak yaşanan hedef gösterme ve nefret söylemlerinin bütünü için uygulanabilir olduğunu düşünüyorum. Ufuk öncelikli olarak mücadele edilmesi ve kazanılması gereken hakların eğitim ve sosyal haklar alanında olması gerektiğini söylüyor. İnsanlar LGBTİ+ kimliklerin eğitim hayatı süresince hayatın “normal” bir parçası olduğunu öğrenmiş olsalar hayatın çok daha kolay olacağının altını çiziyor. <em>“Geri kazanılmayacak hak yok, istediği gibi yaşama hakkı herkesin olmalı.”</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=935223838bc5" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/kitap%C3%A7%C4%B1-ufuk-a%C3%A7%C4%B1lma-ve-pandeminin-yaratt%C4%B1%C4%9F%C4%B1-belirsizli%C4%9Fin-katmanlar%C4%B1yla-m%C3%BCcadele-935223838bc5">Kitapçı Ufuk: Açılma ve pandeminin yarattığı belirsizliğin katmanlarıyla mücadele</a> was originally published in <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87">İş Hayatında LGBTİ+</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Pleybek, drag ve Dudakların Cengi: Florence K. Delight’ın çetin gece hayatı]]></title>
            <link>https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/pleybek-drag-ve-dudaklar%C4%B1n-cengi-florence-k-delight%C4%B1n-%C3%A7etin-gece-hayat%C4%B1-7e0979dae28a?source=rss-dbddff419551------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/7e0979dae28a</guid>
            <category><![CDATA[lgbtq]]></category>
            <category><![CDATA[discrimination]]></category>
            <category><![CDATA[ayrımcılık]]></category>
            <category><![CDATA[pride]]></category>
            <category><![CDATA[i̇ş-hayatı]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Lara Ozlen]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 26 Jun 2020 12:44:12 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-08-04T14:53:48.810Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><strong>Pleybek, drag ve Dudakların Cengi: Florence Konsantina Delight’ın çetin gece hayatı</strong></p><p>Kentsel dönüşümün ve çok kültürlülüğün ayağımıza kadar geldiği Kurtuluş’ta 3. kez röportaja gidiyorum. Bu sefer fotoğraflardan, performanslarından tanıdığım biriyle konuşmaya: <a href="https://www.instagram.com/florencedelight/">Florence Konstantina Delight</a>. Adını Rönesans’ın başkentinden, Florence Welch’in duygulu sesinden ve İstanbul’dan alıyor. Sanki yıllardır tanışıyormuşuz gibi mahalleden, ortak arkadaşlardan, onun gitgide daha da profesyonelleştiği drag queenlik işinden konuşuyoruz. Performans yapmanın ve sahnenin ışıltısının getirisi olarak fotoğraf çekiminde, hareketlerinde ne kadar rahat olduğunu fark etmemek imkansız.</p><p>Kısaca drag performansın ne olduğunu açıklamak gerekirse; cinsiyetlerin ikiliğiyle (“kadın-erkek” veya “eril-dişil”) ve onlarla ilgili norm kabul edilen şeylerle dalga geçme hali. Abartılı “kadınsı” performanslar “drag queen”lik olarak adlandırılıyor. Özellikle son 3 yıldır İstanbul’daki kuir gece hayatında kendine önemli bir yer açan drag performanslar ve şovlar dünyada <a href="https://www.imdb.com/title/tt1353056/">RuPaul’s Drag Race</a> şovuyla ile popülerlik ve görünürlük kazandı. Belki, 90 jenerasyonu olarak bundan önce drag karakterlere ve performanslara, bazı politik olarak yanlış Türkiye yapımı filmlerde, tek tük partilerde ve çok sevdiğimiz Almodovar filmlerinde yaklaşabilmiştik.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Hfc2gK4Yb3zWUbfB8P4-oQ.jpeg" /><figcaption>Fotoğraf: <a href="http://seneryilmazaslan.com/">Şener Yılmaz Aslan</a></figcaption></figure><p>Koronavirüs salgınının etkilediği ve muhtemelen dalga dalga etkilemeye devam edeceği alanlardan biri de eğlence sektörü oldu. Mart ortasında kapanan meyhane ve kafe ruhsatlı pek çok mekân mayıs sonunda tekrar açılabildi<a href="#_ftn1">[1]</a>. Ama bar ruhsatı olan pavyonlar, konser alanları ve kulüpler kendine yer bulamadı. Dolayısıyla bu mekânlarda servis, bartending, DJ’lik ya da sahne performansı yapan insanların büyük bir bölümü şu anda işsiz kaldı. İşsiz kalan bu kitlenin hatırı sayılır bir bölümü LGBTİ+ bireylerdi. Bunun üzerine LGBTİ+ gece hayatı aktörleri pandemi ve karantina sürecinde türlü türlü kitlesel fonlamalarla dayanışma talep etti. Bunların bazıları <a href="http://m.bianet.org/bianet/lgbti/223926-ekrandan-ekrana-kuir-dayanisma">Queerwaves, Coweed, Dudakların Cengi</a> olarak sayılabilir. Hatta !f Bağımsız Film Festivali de Onur Haftası vesilesiyle kuir performans sanatçıları için film gösterimi, Zoom partisi ve dayanışma gecesi<a href="https://bianet.org/bianet/yasam/226152-f-istanbul-onur-haftasi-ni-zoom-partisiyle-kutluyor"> organize etti</a>.</p><p>Aralık 2017’den beri her hafta LGBTİ+’ları bir araya getiren<a href="https://www.instagram.com/dudaklarincengi/?hl=tr"> Dudakların Cengi</a> ilk başladığı zamanlardan koronavirüs öncesi döneme kadar dayanışma ve bahşişle işleyen, pek çok LGBTİ+ birey için kendini keşfetme, yeniden yaratma ve ekonomik destek sağlama alanına dönüşen bir şov oldu. Florence de Dudakların Cengi’nde drag performansına başlayanlardan biriydi.</p><p>İlk drag queen performansını 2016’da bir arkadaşı vesilesiyle keşfettiği Boğaziçi Üniversitesi’ndeki organizasyonlardan birinde yapan Florence, aslında tüm bu fırtınalı hayattan önce İstanbul Üniversitesi’nde İngiliz Dili ve Edebiyatı okuyormuş. O ilk organizasyona gittiğinde ne kadar heyecanlandığını anlatırken gözleri parlıyor: <em>“Benim evde annemin kıyafetlerini giyerek ve makyaj yaparak gizli gizli yaptığım bir şey kamusal alanda yapılıyordu. İnsanlar onları alkışlıyor ve bu bir üniversitede oluyor. ‘Bunları yapabiliyoruz ve alkışlanıyoruz, yanlış bir şey yok bunda’ hissi çok güzel gelmişti.” </em>Tüm bu giyinip süslenme halinin kapalılığı, sonunda açık olduğunda yaşanan rahatlama pek çok LGBTİ+ bireyin yakınlık kurabileceği bir his: herhangi bir cinsiyete ait olmamanın, sahnede başka biri olabilmenin, takdir edilmenin verdiği özgürlük ve özgüven hissi. Göz kırparak gülüyor ve konuşmaya devam ediyor:<strong> </strong>“<em>Sonra ben daha iyisini yaparım dedim…Yarışma vardı, neredeyse finale kalıyordum. İyi yapmışım herhalde dedim…” </em>Drag performans yapmayı denemek isteyebilecek herkesin içini rahatlatacak bir ifadeyle <em>“zaten iyisi kötüsü yok, kendine ket vuruyorsun,”</em> diye ekliyor. Gerçekten de, normatif olan hiçbir şeye uyma gerekliliğinin olmadığı, her şeyin denenebildiği, teğellerle, yamalarla birbirine dikildiği, her renge boyandığı bir alan drag.<strong> </strong>Çocukkenki asosyalliğinin intikamını sahneye çıkarak almak istediğini söylüyor ve <em>“tabii sonra bağımlılık yaptı sahne”</em> diyor kikirdeyerek.</p><p>Florence, drag yapmak istediği dönemlerde pahalı gece kulüplerine gitmek dışında bir seçenek olmadığını, diğer drag queen’lerin kolay erişilebilir insanlar olmadığını ve profesyonel işin bu değilse bu alana girmenin zor olduğunu belirtiyor. Drag performansların 2017’deki Dudakların Cengi’ne kadar Onur Haftası organizasyonları ya da bazı temalı partiler dışında pek de “halka inmediğini” söylemek yanlış olmaz sanıyorum. Daha küçük barların, organizasyonların drag kültürüyle ilgilenmesi ise birkaç yıl önce başladı.</p><p>Martı sesleri en üst kattaki dairesinde zaman zaman konuşmalarımızı bastıracak kadar kuvvetleniyor ama umursamadan devam ediyoruz muhabbete. Dudakların Cengi 2017 sonunda ilk kez organize edildiğinde Florence bir daha yapılamayacağını düşünüyormuş ama yine de çok heyecanlıymış. Başlarda para almadıkları bu drag şov geceleri, bir noktadan sonra dayanışma usulü para kazanılabilen bir yere dönüşmüş: <em>“Açık sahne ve karaokeye gitmek gibi bir şey Dudakların Cengi,”</em> diyor. Pleybek yapacağın şarkıyı seçip, hazırlanıp çıkıyorsun sahneye.</p><p>Sonrasında yavaş yavaş DJ’lik yapmaya, drag karakterini daha görünür hale getirmeye başlamış. Pandemiden önce bir dönemin lezbiyen, şimdinin kuir eğlence mekânı Bigudi’de çalıyormuş. Oraya gitmeye başladığı ilk zamanlarda insanların drag performansıyla alay ettiğini ama zamanla herkesin duruma alıştığını ve arkadaşlarının da kendisinin de orada rahat ettiğini söylüyor. Bigudi Bar<a href="#_ftn2">[2]</a> 2007’den beri Taksim’in çeşitli yerlerinde kuirlere açık, güvenli bir eğlence ortamı yaratmaya çalışıyor.</p><p>Gece hayatında iş alabilen, tercih edilen biri olmak isteniyorsa, yaratılan drag karakterinin tanıtımını yapıp görünürlüğünü sağlamak da önemli bir konu haline geliyor: <em>“Sana talep gelmesini sağlaman lazım süreklilik sağlamak için. Drag’liği Türkiye’de iş haline getirmeye çalışıyorum.</em><strong><em> </em></strong><em>Ekonomik olarak hiç makul bir iş değil. İnsanlar seni sahneye çıkarsın diye para harcamak, çıktığın mek</em>â<em>nın estetiğine uymak zorundasın. Emeğinin karşılığını hiç alamıyorsun çünkü harcaman gerekiyor o parayı yeni bir şey yapmak için.”</em> Yeni bir performans yapabilmek, sunabilmek genel olarak para harcamayı, kıyafet ya da malzeme almayı gerektiriyor. Dolayısıyla alınan paraların yeni hizmetler için harcandığı bir döngü haline gelebiliyor drag şov kültürü. Bazı insanların bunu anlamadığını, dar kafalı olabileceğini söyleyerek anlatmaya devam ediyor: <em>“İşimizin en büyük zorluğu ve güzelliği, 5 liraya 5 milyonluk gibi görünmek. Bit pazarından alırsın filan…Bizim işimizin olayı pahalı görünmek, pahalılıkla dalga geçmek…Sonra 10 lira verilip girilen bir mekânda insanlara bu kıyafetlerle bir şov hazırlamak…”</em></p><p>Bir şeylerin ne kadar hızlı değiştiğinden bahsederken, “<em>sanki 10 sene öncesinden bahsediyorum</em>” deyip gülmeye başlıyor. Gerçekten de son 3 yıl hızlı değişimlerle dolu ve yoğun olmuşa benziyor. LGBTİ+ hareketin özellikle son 20 yıldır görünür, üzerine konuşulur hale geldiği Türkiye’de geçen 3 yıl, farklı kuşaklardan bahsediyormuş etkisi yaratabiliyor.</p><p><strong>“Kabuk bağlayarak mücadele ediyorum”</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*l4xssnV6W1VEU4gSnPs6AQ.jpeg" /><figcaption>Fotoğraf: <a href="http://seneryilmazaslan.com/">Şener Yılmaz Aslan</a></figcaption></figure><p>Ayrımcılıktan bahsederken, özellikle gece dışarıdayken, fiziksel olarak üstündeki şeylerin, peruğunun çekiştirilmesi, parmakla gösterilmek gibi şeylerin kaçınılmaz olarak yaşandığını anlatıyor: <em>“Bir sürü şeyle alay eden bir şey drag, o yüzden DJ’lik kadar ciddi bir iş gibi görülmüyor. Cinsiyet normlarıyla alay ediyoruz, politik bir varoluş aslında. İnsanları açıyorsun, ilk adımı atmaları için cesaret veriyorsun. Bunu çok küçümsüyor ve görmezden geliyor insanlar.”</em><strong> </strong>Bu açılmayı yaşadığı için kendini çok daha rahat hissettiği, halinden ve tavrından anlaşılıyor.<strong> </strong>Florence’ın en çok canını sıkan şey LGBTİ+ örgütlenmelerde yaşadığı küçümsenme, ciddiye alınmama, kendisine yanlış cinsiyet atanması gibi şeyler olmuş: <em>“LGBTİ+ aktivistlerin drag kültürünü cis-gay</em><a href="#_ftn3"><strong><em>[3]</em></strong></a><em> eğlencesi olarak gördükleri için eleştirdiğini ama bu işi yapan pek çok insanın ve kendisinin tecrübelerinin trans deneyimlere daha yakın olduğunu”</em> belirtiyor.<strong> </strong><em>“Bana cis-gay diyenler oluyor, epey zorlanıyorum aslında, cis-gay olmayı bırakalı çok oldu çünkü. Çocukluğumdan beri o kadar cis-gay biri değilim, sesimden görünüşümden dolayı bir ton ayrımcılık yaşadım.”</em> Ayrımcılık tek katmanlı, sınırları tek seferde belirlenebilen bir şey olmuyor. Aksine güvenli olduğu varsayılan LGBTİ+ komünite içinde de farklı seviyelerde yüz yüze kalınan bir şey olabiliyor. <em>“Drag şovlara çıkan insanların aslında çok zor koşullarda bunu yapmaya çalıştığını, bunun bile takdire şayan olması gerektiğini”</em> söylüyor. <em>“Kendi karakterini yaratıyorsun. Kötü şeyleri eğlenceli hale getiriyorsun, yaraları sarıyorsun, iyileşme oluyor.”</em><strong> </strong>Drag kültürünün de LGBTİ+ örgütlerdeki gibi dayanışmanın, bir arada olmanın ve üretmenin bir yolu olduğunun, dolayısıyla insanları güçlendirdiğinin göstergesi oluyor söyledikleri.</p><p>Düşündükçe aklına daha çok örnek geliyor gündelik hayatta yaşadığı ayrımcılığa dair:<strong> </strong><em>“Hastaneye gitmiştim bir şey için, doktor bir sürü insanın ortasında, ‘bulaşıcı bir hastalığın var mı?’ diyor. Çok sinirlendim, bağırıp çıktım.”</em><strong> </strong>LGBTİ+ bireyler için, açık olmasalar da LGBTİ+ olduklarının fark edilmesi pek çok alanda zorlayıcı olabiliyor. Parlak bir fikir bulmanın coşkusuyla ekliyor sonra: “<em>Fobik olmayan doktorları desteklememiz lazım. Hormonlu Domates</em><a href="#_ftn4"><strong><em>[4]</em></strong></a><em> gibi onun tersi motive edici bir ödüle ihtiyacımız var</em>.” LGBTİ+ dostu sağlık, hem yerellerde belediyelerin hem de LGBTİ+ inisiyatiflerinin üzerine eğildiği, fobik olmayan doktor ağının genişletilmeye çalışıldığı bir alan. Sağlığa erişim, erken teşhisin kritik olduğu pek çok durumda hayati önem taşıyor.<strong> </strong>Bu anlamda<strong>, </strong>iyi örnekleri, fobik olmayan sağlık hizmetlerini toparlayıp LGBTİ+ komünite içinde bilgiyi yaygınlaştırmaya çalışan bir websitesi olan<a href="http://lgbtisagligi.org/"> Lgbtisağlığı sitesi</a> takibe ve ziyarete değer olabilir.</p><p>Florence’a yaşadığı ayrımcılığa karşı nasıl mücadele ettiğini soruyorum: <em>“Kaşarlanıp kabuk bağlayarak mücadele ediyorum,”</em> diyor sırıtarak. Gece hayatının alkol oranı yüksek gecelerinde bazen çok zorlandığını itiraf ediyor: <em>“Başlarda çok hassastım, bana dokundular diye olay çıkarıyordum. Dönüp bakmalar, gülmeler…Partilerde na-trans çoğunluğun olduğu mek</em>â<em>nlarda neler yapıyorlar…Sarhoş insanlar, minicik sahneler, birileri peruğumu çekiyor performans sırasında.”</em></p><p>Geceleri, kıyafeti ve makyajıyla taksiye binmenin ya da sokakta yürümenin de zor olduğunu ama bununla baş etmeyi öğrendiğini söylüyor:<strong> </strong>“<em>Artık taksicilere bağırıp çağırıyorum. Taciz ediyor beni, ‘şuraya gidiyoruz’ diyorum, para vermeden iniyorum.”</em> Çalışmaya ya da eğlenmeye gittiği mekânların da bazen garip davranabildiğini ya da farklı muamele edebildiğini, bu yüzden tanıdığı mekânlara gitmeyi tercih ettiğini söylüyor. <em>“Ama onları saymıyorum bile, ayrımcılık çıtam baya yükseldi,” </em>diyor elini havada sallayarak. Deniz’in de<a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/kimlikle-ilgili-hayat%C3%AE-meseleler-ve-kariyer-denen-%C5%9Fey-79fe54755f8f?source=collection_home---5------5-----------------------"> fobileri kategorize edebildiğini, hepsine aynı tepkiyi vermediğini</a> anlatışı geliyor aklıma.</p><p><strong>Gece hayatına alternatifler yaratabilmek</strong></p><p>Koronavirüs pandemisi gece hayatında çalışan pek çok LGBTİ+ gibi Florence’ı da işsizlik ve belirsizlikle baş başa bırakmış. O da drag queen’liği başka işlerle dengelemesi gerektiğine karar vermiş bu süreçte. Çünkü gece hayatının belirsizliği, sekteye uğrayabilir hali ve yoruculuğu, onun sürdürülebilir bir kaynak olmasını engelliyor. Geleceğe dair kaygıları olduğunu, öğrenmek istediği film çekip kurgulama, yönetmenlik gibi şeyler için yurtdışına gitmeyi düşündüğünü söylüyor: <em>“İfşa edilmekten fişlenmekten ve çalışamamaktan ya gizli kapaklı çalışmak zorunda kalmaktan korkuyorum. Bu işi yapmadığımda, evden yapabileceğim başka bir işim olsun istiyorum…Kendi istediğim şeyi yapabilmek için para kazanmam gerekiyor: tiyatro yapabilmek için dizide oynamak gibi.”</em> Florence çalışmayı sevdiğini, kafelerde oyun geceleri düzenleyebileceğini, <em>“drag performansını evirip çevirip bir şeylere döndürmek istediğini”</em> söylüyor. Esasında serbest meslek çalışanı olan ve röportaj yaptığım <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/koronavir%C3%BCs-zamanlar%C4%B1nda-u%C3%A7ucu-konsantrasyon-ve-serbest-%C3%A7al%C4%B1%C5%9Fma-halleri-c18975e83158">Leman</a> gibi, o da işinin/sanatının gideceği yönü kendisi belirlemek istiyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*MZN43iv7UJSOqfKSLJYFRw.jpeg" /><figcaption>Fotoğraf: <a href="http://seneryilmazaslan.com/">Şener Yılmaz Aslan</a></figcaption></figure><p>Pandeminin yarattığı karantina sürecinde, <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/sivil-toplumdan-akademiye-kolay-elenen-halka-olmak-d06613ea498f">sivil toplum</a>, <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/17-y%C4%B1ll%C4%B1k-bir-bankac%C4%B1l%C4%B1k-mesaisi-ve-umut-verici-emeklilik-planlar%C4%B1-186104125527">kurumsal işler</a>, <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/sivil-toplumdan-akademiye-kolay-elenen-halka-olmak-d06613ea498f">video editing</a> gibi alanlarda evden çalışmaya devam edebilmek, pek çok insanın hayatını kurtardı muhtemelen. Ama ne drag şovlar ne de DJ’lik bu kategoriye girebilecek işlerden olabildi.<strong> </strong>Gece hayatı dışında daha istikrarlı bir iş yapmak istemesine rağmen drag queen’lik yapmayı hiçbir zaman bırakmayacağını da belirtiyor: <em>“Hayatımın sonuna kadar drag queen’lik yapmak istiyorum. Senin çocuğun gibi yarattığın karakter. O benim bir parçam, karakterlerim karıştı artık. Birlikte yıllar geçirdik.”</em> Bu sınırların kolayca birbirinden sıyrılamazlığı, duygusal bir sorumluluk ve yükü de beraberinde getiriyor.</p><p>Çevrimiçi partiler ve etkinliklerin dizi dizi olduğu pandemi sürecinde o da partilere katılmış, Instagram’dan canlı yayın yapmış: <em>“İşler çevrim içine döndüğünde orayı kontrol edemiyorsun, drag’den para kazanmak için şu anda, sosyal medyada bir karakter olman lazım. Onu yapmaya çalışıyorum.”</em><strong> </strong>Bilgisayar başından partilere katılmanın, canlı yayın yapmanın aslında onun için ne kadar kafa karıştırıcı ve zor olduğunu itiraf ediyor: “<em>Artık içip içip ekrana bakmaktan sıkıldım. Canlı yayın sırasında evin bomboş olduğunu fark etmek çok sıkıcı. İnsanları canlı görmek istiyorum… Özellikle gece hayatı ve seks işçiliği çok büyük darbe yedi pandemide</em><a href="#_ftn5"><strong><em>[5]</em></strong></a>.”</p><p>Aslında bir süredir belgelemeye ve hafıza oluşturmaya taktığı için bir şeyler çekmek, yönetmenlik yapmak, bunun için de teknik bir şeyler öğrenmek istediğini söylüyor<em>. “80’lerde Lubunya Olmak kitabı dışında ne kaynağımız var bireysel tecrübelere, hislere dair? Yok neredeyse… Bu belgelemenin daha içeriden, bizim tarafımızdan yapılması gerektiğini düşünüyorum.”</em><strong> </strong>Onun için kültürel sermayeyi, tarihi LGBTİ+ perspektifinden anlatmak, kendi alanlarımızı açabilmek, birbirimizle dayanışmak açısından değerli. Türkiye’de LGBTİ+ tarihini toparlamak, yazılı olmadığı ve kişisel arşivlerle, tarihle hemhâl olduğu için meşakkatli bir iş<a href="#_ftn6">[6]</a>.</p><p><strong>Pandemi sonrası gece hayatı</strong></p><p>Tek geliri Dudakların Cengi olan pek çok drag queen için oluşturulan<a href="https://www.gofundme.com/f/istanbulite-queer-performers-solidarity-fund"> Cengaver Fonu</a>’nda para toplandığını, pek çok sanatçının da kendilerine destek olduğunu öğreniyorum. <em>“Çok zor durumda olan, tek geliri Cenk olan kızlar var gerçekten, onlara gitmeli. Biriktirmek gerekiyor, ama onu da bu şehirde yapmak çok zor.”</em><strong> </strong>Tüm bu küçük kıpırtılara rağmen, Florence pandemi sonrasındaki gelecekle ilgili daha kötümser olduğunu söylüyor. <em>“</em><a href="https://www.kaosgl.org/haber/diyanet-in-cuma-hutbesinde-nefret-islam-escinselligi-lanetliyor"><em>Diyanet’in açıklaması</em></a><em>yla bağlantılı olarak, </em><a href="https://www.kaosgl.org/haber/istanbul-macka-parki-nda-homofobik-nefret-saldirisi"><em>Maçka olayı</em></a><em> gibi linçler olmaya devam edebilir. Ayrıca insanlar fakirleşecek, kriz büyüyecek. Hedef gösterip nefret edebilecekleri bir şey lazım herkese. LGBTİ+’lar çok daha görünür her alanda o yüzden de büyüyor bu nefret.”</em><strong> </strong>Bu görünürlüğün de insanları daha çok kutuplaştırdığını, artık LGBTİ+’ların yok sayılmadığını düşünüyor. Her yıl haziran ayında artan nefret saldırıları, hedef göstermeler ve nefret söylemleri de bu teoriyi destekliyor olabilir. Florence ayrıca gece hayatında <em>“büyük bir patlama beklediğini”</em> söylüyor. <em>“İnsanlar sıkıntıdan delirip fırlayacak dışarı, mek</em>â<em>nlar dolacak.”</em> Normalleşme kesinlikle insanları dışarıda olmaya dair rahatlatırken, temmuz’da kültür sanat alanında daha çok mekânın açılması planlanırken pandeminin getirdiği belirsizlik ve ekonomik zorluklar yine de sürecek gibi görünüyor.</p><p>Pandeminin yıkıcı etkisi dışında ülkenin içinde bulunduğu ekonomik krizden ve baskıcı ortama dair daha kaygılı olduğunu ekliyor sonra. Gece hayatı hâlâ en çok vergiye tabi olan, en güvencesiz, ekonomik ve bürokratik baskının en çok hissedildiği alanlardan biri, özellikle Taksim’de. <em>“Mek</em>â<em>nlara çok ceza kesiyorlar, baskın yapıyorlar.</em><strong><em> </em></strong><em>Sigortasız işçi çalıştırıyor musunuz diye sorguya çekiyorlar. Bir sürü insan sigortasız tabii, ceza kesmeye kalktılar filan ama idare ettik.”</em> Sosyal mesafe kuralının, içkili ve dans edilen mekânlarda nasıl işletileceği hâlâ belirsiz<a href="https://www.bbc.com/turkce/haberler-dunya-53031642"> görünüyor</a>. Barlara yapılan kalkanlar barın içinde çalışan insanları koruyabilir ama müşterilerin birbirine yakın şekilde dans pistinde salınması ihtimali ne olacak?</p><p>Gece hayatı, ekonomik ve politik baskılara rağmen dayanışmanın canlı tutulmaya çalışıldığı, bir araya gelişlere, aynı müzikte dans etmeye değer verilen, LGBTİ+’ları bir nebze özgür hissettiren bir alan. Belki bu Onur Haftası’nda LGBTİ+ dostu, güvenli bir gece hayatı kültürü oturtmaya çalışan <a href="https://www.gofundme.com/f/support-queer-nightlife-workers-in-istanbul">Queerwaves</a>, <a href="https://www.gofundme.com/f/istanbulite-queer-performers-solidarity-fund">Dudakların Cengi</a> gibi inisiyatifleri, LGBTİ+ dostu mekanları, DJ’leri, drag performansı yapan insanları desteklemek istersiniz. Çünkü artık pandemi, politik ve ekonomik baskılar karşısında dayanışma olmadan ayakta kalmanın zorluğunu daha çok hissettirmeye başlıyor.</p><p><a href="#_ftnref1">[1]</a> <a href="https://www.youtube.com/watch?v=4JENvQ026k4">https://www.youtube.com/watch?v=4JENvQ026k4</a></p><p><a href="#_ftnref2">[2]</a> <a href="http://www.5harfliler.com/nerdesin-askim-mis-sokaktayim-askim/">“Neredesin Aşkım? Mis Sokak’tayım Aşkım!”</a> yazımda Bigudi’den daha detaylı bahsediyorum</p><p><a href="#_ftnref3">[3]</a> Na-trans ya da trans olmayan gay anlamında kullanılıyor.</p><p><a href="#_ftnref4">[4]</a> Hormonlu Domates ödülleri her yıl İstanbul Onur Haftası’nda yılın LGBTİ+ fobiklerinin seçildiği, ödül olarak domateslerin havalarda uçuştuğu bir organizasyon. Bu yıl da 26 Haziran saat 20:00’da gerçekleşecek<a href="https://www.facebook.com/events/1171125109903708/"> çevrimiçi ödül töreni</a>yle domatesler sahiplerini bulacak.</p><p><a href="#_ftnref5">[5]</a> İşçilikleri bazı çevrelerde hâlâ tartışma konusu olan, güvencesiz ve de fiziksel mesafesiz çalışma koşullarına mecbur olan seks işçileriyle gerçekleştirilen<a href="http://www.5harfliler.com/pandemide-seks-iscileri/"> bu küçük mülakat</a>, pandemi döneminde seks işçisi olmakla ilgili kısaca fikir verebilir.</p><p><a href="#_ftnref6">[6]</a> Bir süredir<a href="https://www.kaosgl.org/haber/patikalar-resmi-tarihe-centik-cikti"> Kaos GL</a> ve<a href="https://www.youtube.com/watch?v=LJc-JkwRsCM"> Lambdaistanbul LGBTİ+</a> belleği/hafızası oluşturabilmek için çalışmalar yürütüyor.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=7e0979dae28a" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/pleybek-drag-ve-dudaklar%C4%B1n-cengi-florence-k-delight%C4%B1n-%C3%A7etin-gece-hayat%C4%B1-7e0979dae28a">Pleybek, drag ve Dudakların Cengi: Florence K. Delight’ın çetin gece hayatı</a> was originally published in <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87">İş Hayatında LGBTİ+</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[17 yıllık bir bankacılık mesaisi ve umut verici emeklilik planları]]></title>
            <link>https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/17-y%C4%B1ll%C4%B1k-bir-bankac%C4%B1l%C4%B1k-mesaisi-ve-umut-verici-emeklilik-planlar%C4%B1-186104125527?source=rss-dbddff419551------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/186104125527</guid>
            <category><![CDATA[discrimination]]></category>
            <category><![CDATA[ayrımcılık]]></category>
            <category><![CDATA[lgbtq]]></category>
            <category><![CDATA[i̇ş-hayatı]]></category>
            <category><![CDATA[work]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Lara Ozlen]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 19 Jun 2020 16:12:15 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-08-04T14:23:20.271Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><strong>17 yıllık bir bankacılık mesaisi ve umut verici emeklilik planları</strong></p><p>LGBTİ+ örgütlerden birinde tanıdığım Ozan’la* çok sıcak ve tembel bir pazar günü buluşup bankacılık üzerine konuşuyoruz. Hiç belli etmese de, “tesadüfler zinciri sonucu” iktisat okuduğunu ve 17 yıldır bankacılık yaptığını söylüyor. Ozan’ın şu anki pozisyonu, bireysel bankacılığın artışıyla bankacılık sektöründe önem kazanan portföy yöneticiliği. O anlattıkça, aynı alanda 17 yıl çalışmanın ne demek olduğunu ben ve benim jenerasyonumdaki pek çok insanın anlayamayacağını fark ediyorum.</p><p>O da düşüncelerimi okumuş gibi, uzun yıllardır bankacılık yapıyor oluşunun ona nasıl hissettirdiğini açıklıyor: <em>“Her yıl daha da yorulduğumu hissediyorum. İş sonuçta benim için hayatın anlamı değil ama 17 yıldır hayatımın en büyük bölümünü kaplayan şey nasıl hayatımın anlamı değil bilmiyorum. Nasıl bir hayat demek bu, bilmiyorum.”</em><strong> </strong>Karamsar bir ruh haline büründüğünü düşünüp gülmeye başlıyor. Aslında çalışma hayatı üzerine çok fazla konuşmadığını, belki de bunu tercih etmediğini fark ettiğini itiraf etmişti onunla röportaj yapmak istediğimde.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*vGg0SwYoYIbMpQnTfvyBow.jpeg" /><figcaption>İllüstrasyon: <a href="https://www.instagram.com/aslialpar">Aslı Alpar</a></figcaption></figure><p>İstanbul’a geliş sebebinin hem iş olanaklarının çeşitliliğiyle hem de gay olmasıyla yakından ilişkili olduğunu söylüyor. İstanbul ve genel olarak büyük şehirler pek çok açıdan LGBTİ+ bireyler için görece daha güvende ve bir komünitenin parçası gibi hissettikleri yerler olabiliyor. Böyle şehirler, hem büyük olduğu için LGBTİ+’ların kalabalıklara karışabilmesine hem de LGBTİ+ örgütlere ve destek mekanizmalarına ulaşabilmesine olanak tanıyor. 2000’lerin başından beri pek çok LGBTİ+ örgütü İstanbul’da arz-ı endam ediyor: <a href="http://www.lambdaistanbul.org/s/">Lambdaistanbul</a>, <a href="http://www.spod.org.tr/">SpoD LGBTİ+</a>, <a href="http://prideistanbul.org/">Onur Haftası</a> ve pek çok üniversite kulübü. Tabii özellikle son 5 yıldır, İstanbul, Ankara ve İzmir metropolleri dışında da pek çok şehirde LGBTİ+’lar öz örgütlenmelerini kurmuş durumda. Koronavirüs süreci, üst üste meydana gelen depremler, İstanbul’da hayatta kalmanın zorluğu ona, köye geri dönmeyi düşündürmeye başlamış: <em>“Benim köyde yaşayamam gibi düşünme sebebim, gelme sebebimin baskılayıcılığı belki de. Köyde rahat olabileceğimi düşünseydim, belki orada tarımla uğraşıyor olurdum. Şimdi bunu isterim, o zaman benim öyle bir istihdam içinde olabileceğim aklıma gelmezdi. Oradan çıkmak ve rahat yaşamak istedim o zaman, kendimi ifade edebilmek istedim.” </em>İstanbul’a ve kaybolmayı kolaylaştıran büyük şehirlere taşınma, göçme hali genellikle öğrencilik dönemlerinde gerçekleşiyor. Bankada çalışmaya başlama sürecini para kazanma gerekliliği üzerinden açıklarken, bir yandan da işi öğrenip tecrübe edindikçe, terfi aldıkça da çalışmaya devam ettiğini söylüyor. 3 yıl daha çalıştığında prim günü dolacağı için tazminatını alıp başka şeyler deneyebileceğini ekliyor: <em>“Bir sürü şey var aklımda ama bunların hepsi benim cesaretsizliğimden ya da risk alamamamdan ve istikrarı sevmemden zorlayıcı görünüyor. Ama bundan sonra, maaşlı bir şeyde çalışmayı istemem, okuyup yazabileceğim günler istiyorum.”</em><strong> </strong>Emekliliğine daha 20 yıl olduğunu eklerken yorgunluğu ve birikerek ilerleyen iş hayatı krizleri gözlerinden okunuyor. Ama kötümser değil. Bu 17 yıla bankacılık dışında da çok şey sığdırabilmiş olduğunu söylüyor. Bunca çalışmanın bir de olumlu tarafı olmuş tabii, şu an oturduğu evi satın alıp kendine bir nebze konfor alanı yaratabilmiş. Sonra gülerek ekliyor:<strong> </strong><em>“Çok büyük bir planım yok, maaşım da o kalibrede değil, hani iki ev daha alayım diyemiyorum zaten.”</em></p><p>2003 dönemi ekonomi ve bankalar için görece iyi sayılabilecek dönemlerdendi. Ak Parti iktidara yeni gelmişti ve bankalar yasal olarak regüle edilmiş, büyüyüp güçlenmeye, özel girişimlere daha açık hale gelmeye <a href="https://www.hurriyet.com.tr/ekonomi/bddk-2003te-bankalarin-karliligi-artti-230202https:/www.hurriyet.com.tr/ekonomi/bddk-2003te-bankalarin-karliligi-artti-230202">başlamıştı</a>. Bankaya ilk girdiği dönemle şimdiki dönemleri karşılaştırmadan edemiyor: <em>“Bankalar önceden devletten para kazanırken, artık bireysel müşterilerden para kazanmaya başladılar. Bireysel bankacılık çok arttı. Bu da bankaların ve şubelerin sayısını arttırdı. Taksitler, kredi almak kolaylaştı vs. Ben o dönemde girdiğim için, daha istikararlı bir şekilde devam edebildim belki de.”</em> Genel olarak enflasyonun düşük oluşu ve hem kamu hem de özel bankalardaki istihdamın artışı da Ozan’ın bu savını destekleyen şeyler olarak <a href="https://www.mevzuatdergisi.com/2004/11a/03.htm">görülebilir</a>.</p><p>Koronavirüs salgını hayatlarımızı ele geçirdiğinde Ozan da evden çalışmaya başlamış. Müşterilerle direkt ilişki kurduğu için evde sürekli telefonla konuşan birine dönüşmekten hoşlanmamış: <em>“Biraz ‘burası benim evim bari burada rahat verin’ hissi geldi bana. O yüzden işe dönmek iyi oldu.”</em> Salgın sürecinin pek çok insanda benzer hisler uyandırdığı, ev ve işin bunca birbirine girmesinin zorlayıcı olduğu ortada. Ozan şimdi kurumsal çalışan, Maslak plazalarını dolduran pek çok şirketin çalışma sisteminin değiştiğinden bahsediyor: <em>“Birçok kurumsal büyük firma evden çalışmanın yollarını arıyor ya da bu sistemde nasıl daha az kişiyle daha çok iş yaparım diye bakıyor. Belki o zaman kocaman plazalara gerek olmayacak. İstanbul’daki plazaların popülasyonu %5 şu an. O Maslak trafiği filan boş yere çekilmiş meğer.”</em> Pandemi sonrasının pek çok alanda ve çalışma ortamında küçülmeyi de beraberinde getireceği, üzerine sıkça konuşulan konulardan biri. Alışkanlıklarımızı ve değişmez sanılan, kural bellediğimiz birçok şeyi altüst etti koronavirüs salgını.</p><p>Şu an çalışıyor olduğu bankada 16 yılını geçirmiş olmasına rağmen, kendini güvende hissedemediğinden, bir önceki nesil gibi 25 yıl aynı yerde çalışıp oradan emekli olmanın güvence ve sürekliliğinden artık söz edilemeyeceğinden bahsediyor. Bunun hem jenerasyonel bir fark olduğunu, insanların tek bir yerde çok uzun yıllar çalışmak istemeyebileceğini, hem de kapitalizmle ilgili olduğunu söylüyor:<strong> </strong><em>“Bu istikrara hem kapitalizm izin vermiyor artık, hem de insanlar istemiyor. Benim gibi korkak insanlar bile artık bunun yarısını yapabiliyor bence. İnsanlar artık çok fazla iş değiştiriyor. Sürekli bir şeyler değişiyor. İşin tanımı da sürekli değişiyor, teknoloji de değişiyor. Benim başladığım zaman o pozisyonun yaptığı şeyle şimdiki aynı değil, üstüne en az 5–6 farklı sorumluluk daha yüklendi ve bu çok yorucu.”</em><strong> </strong>Bankacılığın ne kadar sınıfsal olduğunu, “farklı pozisyonlarda çalışan insanların yanyana gelmediğini ve aynı parayı kazanmadığını” eklemeden edemiyor.</p><p><strong>“Sorma-söyleme-başın ağrımasın”</strong></p><p>Kurumsalda, belli kurallar ve çerçeveler içinde çalışıyor olmasının kimliğiyle ilgili açık olmasını etkileyeceğini tahmin ediyorum. Yakın pozisyonlarda olduğu, birlikte çalıştığı insanlara zaman içinde açıldığını, onun dışında açık olmadığını söylüyor: <em>“Ben zaten 2008’den beri örgütlülük içinde olduğum için, ‘iş zorunlu bir şey ve gözlerimi kapayıp vazifemi yaparım’ gibi yaşıyorum. Bankada o kurumsallık içinde belli bir stereotipte olman gerekiyor. ‘Normal’ ve ‘makul’ belirlenmiş, onun dışına çıkman ve politika yapman baştan kısıtlanmış durumda.”</em><strong> </strong>Bu sınırlılığın yanında pek çok uluslararası şirket ve bankanın, ayrımcılığı önleyen etik ilkeler belirlediğini, bu konuda daha duyarlı olunduğunu da söylüyor.<strong> </strong>Bu etik ilkelerle kimseye cinsel yönelime dair ayrımcılık yapılamayacağı taahhüt edilmiş oluyor. Ayrıca kadına yönelik şiddeti engellemek için de özel bir hat oluşturulmuş<strong>.</strong> Böyle ilkelerin onu ve onun pozisyonuna yakın pek çok insanı rahatlattığı tahmin edilebilir. Fakat bir anda yüzü düşüyor ve bu etik ilkelerin “cinsiyet kimliği”ni kapsamadığını ekliyor: <em>“Bu aslında trans bireylerin orada olmayacağını gösteriyor. Sorsan ayrımcılığa karşıyız derler ama görünür trans performanslara alan açmıyorlar. Çalışan kimseyi gösteremezler. Ne olursa olsun, o görünürlüğü baskılıyor ya da çevresinde istemiyor kurumlar. Ben bu performansımla ne kadar açık olduğumdan bağımsız olarak var olabiliyorum. Ama başka bir performansım olsaydı, mesela trans bir kadın olarak, işe alınmazdım ya da bu kadar çalışamazdım.” </em>Trans bireylerin istihdamı konusu daha önceki röportajlarda da konuşulan bir mesele olmuştu. Eşit istihdamın tüm LGBTİ+’lar için temel bir hak olduğunu vurgulamak, konuştuğum başka insanlar için de önemliydi. Tekrar Türkiye’de Özel Sektör Çalışanı <a href="http://www.kaosgldernegi.org/yayindetay.php?id=274">Lezbiyen, Gey, Biseksüel, Trans ve İntersekslerin Durumu raporuna</a> dönecek olursam, özellikle trans kadınların istihdamıyla bu vurgunun bağlantılı olduğunu düşünüyorum<a href="#_ftn1">[1]</a>. Yayınlanan raporlar, Ozan ve konuştuğum pek çok LGBTİ+, istihdam konusunun sistematik olarak farklılıkları yok sayan tavrına işaret ediyor. Ama Ozan umut verici şeyler olduğunu da eklemeden edemiyor. “<em>Son 4 yıldır özellikle çok fazla trans üniversite öğrencisi var. İş hayatına atılıyorlar, avukatlar, doktorlar…</em>” Dolayısıyla öbür yandan, trans görünürlüğü açısından ciddi bir artış olduğunu söylemek mümkün. Sivil toplum alanı, LGBTİ+’lara, özellikle trans bireylere, aktivizm deneyimleri gereği çalışma alanı açma konusunda oldukça cömert davranıyor. Fakat sivil toplum alanındaki bu açıklık, umut verici olmanın yanında epey sınırlı.</p><p>Her Onur Ayı, kendini daha seküler, multi-kültürel sunmak isteyen pek çok kurumun, kurumsal hamlenin odak noktası oluyor. Gökkuşağı bayraklı tişörtler bastırmak, şimdilerde Instagram filtreleri ve hatta bira ambalajları… Pek çoğumuzun bazen üzerine düşünmeden kapılıverdiği bu Pride coşkusunun da aslında ne kadar neo-liberal olabileceğini, hak mücadelesinin daha başında sayılabilecek bir hareketin bu kadar tüketime hazır hale getirilmesindeki tuhaflığı konuşuyoruz bir süre. Ozan bu durumun da <em>“içerideki insanların itelemesiyle olabildiğini”</em> düşünüyor. Kurumsal yerlerde çalışan bazı arkadaşlarının bu konuda ne kadar konuşkan olabildiğini ve bunun hareket açısından iyi olduğunu söylüyor.</p><p>Sonra da kahvesinden bir yudum alıp gülerek ekliyor: <em>“Benim bu zırıllığımla beni fark etmeyen birine de ne diyeyim yani?… Geçen gün iş arkadaşımla konuşuyorduk, ‘ay ben hiç çaktırmıyorum ayol’ dedim. O da, ‘senin lubunya olduğun uzaydan belli’ dedi.”</em> Gay olduğunun fark edildiğinin ve üzerine konuşulmadığının, kendine konforlu bir alan yaratabildiğinin ayırdına varıyor.</p><p><strong>“Örgütlü olduğum için bu fetvaların ortasında bir şeylere ‘hadi oradan’ diyebiliyorum”</strong></p><p>Stereotip rollerin dışına pek de taşılamadığını düşündüğü iş yerinde, Ozan kendisine yapılmış direkt bir ayrımcılık hissetmediğini söylüyor. Böyle bir şey hissetse ipleri koparabileceğini de ekliyor. <em>“Çalışma arkadaşlarımın benimle ilgili konuştuğunu biliyorum. Bunlar çok taktığım şeyler olmaktan çıktı açıkçası,”</em><strong> </strong>diyor 17 yılın verdiği özgüvenle.</p><p>İş arkadaşlarıyla karşılıklı bir “sorma-söyleme-başın ağrımasın” denklemi oturtmuş olabileceklerini tahmin ediyor. Daha önce konuştuğum pek çok insanın da bir çeşit savunma ve güvende hissetme mekanizması olarak kullandığını bildiğim bir yöntem bu. 30’larına yaklaşan her canlının tadacağı heteronormatif bir baskı aracı olarak evlilik konusuna geliyor sıra: “<em>İşte yakın olduğum dayanıştığım insanlar bana sevgilin var mı, evlenmeyecek misin, neden evlenmiyorsun demiyor. Kendi aralarında tabii konuşuyorlar, benim yaş grubumdaki insanların %90’ı evli sonuçta.”</em><strong> </strong>Kadın iş arkadaşlarının çoğunun onunla dertleştiğinden, heteroseksüel, tekeşli ilişkilerin de kurumsal yapı içinde dayatılan şeyler olduğunu düşündüğünden bahsediyor: <em>“Terfi edilecekse birinin evli olması bir kriter mesela, evli ve çocukları varsa ‘sorumluluğu var’ gibi bakılıyor. Lubunya bir arkadaşımın yönetici pozisyona getirilmediğini başka bir yöneticiden duyduk. Köşesiz ve sterotip bir hayatın olmalı.”</em> “Köşesiz” ve “herkese benzer,” kurumsallığın sevdiği ve muhtemelen sevmeye devam edeceği kelime öbekleri olacağa benziyor. Terfi konusundan bahsedilince aklıma Bulut’un <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/me%C4%9Fer-benim-istedi%C4%9Fim-ama-d%C4%B1%C5%9Far%C4%B1daki-kar%C5%9F%C4%B1la%C5%9Fmalar%C4%B1n-bana-yapamayaca%C4%9F%C4%B1m%C4%B1-s%C3%B6yledi%C4%9Fi-%C5%9Feymi%C5%9F-a5e9d620664e">“normalde insanların kendilerini göstermek, iş bulmak için menajerleriyle yaptıkları pek çok şeyi kendi başına yapmak zorunda olduğunu”</a> söyleyişi geliyor. Bu güvensizlik hali, ne kadar çalışsan da normatif sistemin seni her an dışarı tükürebileceği tedirginliğiyle yaşamak demek olabiliyor.</p><p>Ozan tuhaf bir şekilde kendini bu kapalılığa rağmen konforlu ve iyi hissettiğini sık sık tekrar ediyor. İştekilerle LGBTİ+ teması olan <a href="https://www.youtube.com/watch?v=iKpKAlbJ7BQ">Sense8</a> dizisinden bahsedebildiğini, birilerinin trans bireylere duyduğu saygıdan öylesine bahsetmesini ya da kadın bir arkadaşının Ozan’ın evinde kalacağını söylediğinde, kadının partnerinden gelen onayı, oradaki varoluşuna, insanların bir şeylere dikkat etmeyi öğrenişine yoruyor. “‘Normal’ değil ama iyi biri” etiketinin keyfini sürdüğünü itiraf ediyor. Muhtemelen, çalıştığı yerde 16 yıldır mesai yapıyor olmasının da bu konforda payı var.</p><p>Ayrımcılığın alenen olmayışının ya da onun bunu hissetmeyişinin başka bir sebebi daha olabileceğini ekliyor: kapitalizm. Herkesin görev tanımlarının net, işlerinin yoğun ve sürekli takip ediliyor oluşunun, insanları işini yapıp evine dönmeye daha teşne hale getirdiğini söylüyor: <em>“Yoğun ve birbirinizle rekabet etmek zorunda olduğunuz ya da dayanışmak zorunda olduğunuz bir ortam var. Birinin lubunya olması bilgisi kimsenin işine yaramıyor orada. Banka parasına bakıyor, senin rakamların, yaptığın iş her saniye ölçülüyor. Dolayısıyla başka şeyler araya girmiyor.”</em><strong> </strong>Benzer bir şekilde, paranın ana odak olması dolayısıyla, birebir çalıştığı müşterilerden de herhangi bir ayrımcılık görmediğini söylüyor. “<em>Müşterilerle para konuşulduğu için başka şeylere sıra gelmiyor. Onlar da lubunyalığıma rağmen benimle çalışıyorlarmış gibi geliyor. Açılsam böyle olmaz, ne olur bilmiyorum aslında. Ne kadar kapalıyım da bilmiyorum.”</em> Bu açıklık kapalılık terazisinin durumu belli ki her alanda farklı seyrediyor. “Kapalı” olduğunu düşünsen de, minik bir jestle “açık” edebiliyorsun kendini. Ozan her sabah işe gitme halini, orada köşesiz ve herkes gibi davranmaya çalıştığı halini “sahneye çıkmaya” benzetiyor. Bu örnek bana <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/ne-id%C3%BC%C4%9F%C3%BC-belirsiz-bir-mimarl%C4%B1k-deneyimi-usta-cinsiyetsiz-bir-kelime-usta-demeyi-%C3%A7ok-d0fb134c30d4?source=collection_detail----6fb27ab7f0e7-----5-----------------------">Doğa’nın “farklı personalarını”</a> hatırlatıyor.</p><p>Açılmakla ilgili güvencesizliğin onu çok tedirgin ettiğini gözlerini açarak ekliyor. Bu güvencesiz hissetme halinin birden çok veçhesi var: dayanışma hissedememek, paraya ihtiyaç, yerinin kolayca doldurulabileceği hissi. <em>“Beyaz mavi yaka fark etmez, nerede çalışırsan çalış, kendini güvencesiz hissediyorsun. Dayanışma hissedebileceğin, hakkını savunabileceğin bir örgütlenme yok. Bu seni çok yalnızlaştırıyor, kendini daha güvencesiz ve huzursuz hissediyorsun. İşsizliğin de bir dayanışma mekanizması yok, onu da tek başına yaşıyorsun. Etrafında sana maddi manevi destek olan birileri varsa şanslısın ama yoksa orada burada işssiz olduğunu yazmak ya söylemek çok depresif. Zaten işsiz olmak da senin suçun gibi algılanıyor. Sen beceriksizsindir, sen orada bile çalışamamışsındır. Kendine kız ve en kötüsüne razı ol isteniyor.”</em><strong> </strong>Ozan’ın bu sözleri aslında eşit istihdam ve iş hayatında karşılaşılan zorluklar özelinde örgütlenmenin, paylaşmanın ve daha güçlü hissetmenin ne kadar elzem olduğunu hatırlatıyor. Herkesin hayatının çok önemli bir bölümü iş yaparak, arayarak geçiyor, her ne kadar kabul etmek istemesek de. Uzunca bir süreyi iş arayarak geçiren birçok insanın işsizliğin yalnızlığı ve melankolikliği hislerini anlayabileceğini tahmin ediyorum. İş-kariyer-mutluluk koşullamaları, normları üzerine ne kadar az düşündüğümüzü fark ettiriyor Ozan’ın söyledikleri. Gerçekten işinin olması bir çeşit tatmin duygusuna neden bu kadar yakın ki?</p><p>Koronavirüs sürecinin çalışma hayatını, halihazırda devam eden ekonomik krizi nasıl etkileyeceği üzerine neler düşündüğünü merak ediyorum. Ozan ekonomik ve siyasi sıkışmışlığın Türkiye’de devam edeceğini tahmin ediyor ve ekliyor:<strong> </strong><em>“Bu da insanların ekonomik olarak daha zorlanacağı, işsizliğin artacağı bir dönem olacakmış gibi görünüyor. Hepimiz için böyle olabilir çünkü herkes bir şekilde borçlu. Türkiye de çok borçlu, kurların artması vs. 70–80 günlük durma hali herkesin maliyetleri tekrar düşünmesine yol açan bir şey oldu. Psikolojik olarak da insanlar çok sıkışmış ve huzursuz hissediyor.”</em> Ozan kendisini güçlü hissetmesini sağlayan en önemli şeyin dayanışma ve örgütlülük olduğunu sık sık vurguluyor. <em>“Örgütlenmenin verdiği enerji benim ayakta kalmamı sağladı. Bu 17 yılın sebebi bu olabilir. Tek başına bir sürü fobinin ortasında kendini yalnız, suçlu ve sorumlu hissetmek başka bir şey.”</em><strong> </strong>LGBTİ+ özneler için gerçekten de güçlü ve yalnız olmadığını hissetmenin yolu öz örgütlenmeyle, beş benzemez başka insanla bir araya gelip muhabbet etmekle mümkün oluyor. “<em>Lubunyalığın yalnızlığı ya da politik fetvaların ortasında bir şeylere ‘hadi oradan’ diyebiliyorum. Benim güçlü olduğum taraf ve devam etmemi sağlayan bu.”</em></p><p>Dayatılan normların, stereotipleştirmelerin içinde kendini güçlü hissedişinin yalnız olmadığını, kendisiyle dayanışıldığını bilmekten kaynaklandığını söylüyor. Tüm bu toleranslı tavırlarının yanında, bankadaki pek çok insanın LGBTİ+ olmanın bir çeşit sapıklık olduğunu düşündüğünü tahmin ediyor. <em>“Yaratmaya çalıştıkları his; sen bize rağmen buradasın hissi, bizim yüce gönülllüğümüzle burada çalışıyorsun hissi. Hiç de öyle değil. Ben herkes kadar, ya da daha fazla emek verdiğim için oradayım, seninle de bu yüzden tartışmayacağım. Kendime göre böyle bir özsavunmam var.”</em><strong> </strong>Örgütlenmenin, sistematikleşen ayrımcılıktan, ailene açık olamamaya, iş bulamamaktan yeni iş alanları açmaya pek çok şeyi paylaşmanın LGBTİ+ komünite içinde mühim bir yer tuttuğu aşikar. Onur Ayı tüm şaaşasıyla gelmişken ve Türkiye’nin çeşitli şehirlerinde (Denizli, Adana, Mersin, Aydın, İzmir, Kocaeli) irili ufaklı türlü Onur Haftası organizasyonları yapılmaya başlanmışken, bir arada olmanın, dayanışmanın gücünü bir kez daha hatırlattığı için Ozan’a teşekkür ediyorum ve ses kayıt cihazını kapatıyorum.</p><p>*Röportaj yaptığım kişiyi iş hayatında korumak adına ona verdiğim bir takma isim.</p><p><strong>Bu yazıyı hazırlarken karşıma çıkanlar:</strong></p><p>· Ayrıca okunabilir: Aysun Öner’in <a href="https://www.iletisim.com.tr/kitap/beyaz-yakali-escinseller/9028">Beyaz Yakalı Eşcinsellerİşyerinde Cinsel Yönelim Ayrımcılığı ve Mücadele Stratejileri</a> kitabı</p><p>· Bu haftaki dosyayı yazarken <a href="https://www.kaosgl.org/haber/lgbti-lara-yonelik-nefret-saldirilarindaki-artis-meclis-e-tasindi">LGBTİ+lara yönelik nefret saldırılarındaki artışın Meclis’e taşındığı</a> haberi geldi.</p><p>· Kaos GL’nin sitesinde Gazetelerde <a href="https://www.kaosgl.org/haber/gazetelerde-mayis-ayinda-212-nefret-haberi?fbclid=IwAR0YM04JRvYkScrgnTEpqb4bCc9bnqz40stCuoh5IjUCSz8rlLK-kLNhpO4">Mayıs ayında 212 nefret haberi</a> seçkisi yayınlandı.</p><p>· Pembe Hayat 18 Haziran’da Onur Ayı’nı taçlandıran Eşitlik Manfestosu’nu yayınladı. Bu gün yeni düzenlemelerle trans varoluşların/kimliklerin sağlık otoriteleri tarafından “ruh hastalığı” kategorizasyonundan çıkarıldığı gün olması açısından önemli.</p><p><a href="#_ftnref1">[1]</a> “İşe alım süreçlerinde ayrımcı tutum ya da uygulama ile karşılaştığını beyan edenlerin örneklem genelindeki oranı % 5,2’yken bu oran trans kadın katılımcılar arasında % 13,3’e yükselmektedir…işe alım süreçlerinde de açık olma oranı % 9,6’dan % 2,7’ye, çalıştığı işyerinde açık olma oranı ise % 17, 4’ten % 2,7’ye gerilemektedir.”</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=186104125527" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/17-y%C4%B1ll%C4%B1k-bir-bankac%C4%B1l%C4%B1k-mesaisi-ve-umut-verici-emeklilik-planlar%C4%B1-186104125527">17 yıllık bir bankacılık mesaisi ve umut verici emeklilik planları</a> was originally published in <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87">İş Hayatında LGBTİ+</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[“‘Ne idüğü belirsiz’ bir mimarlık deneyimi: “Usta cinsiyetsiz bir kelime, usta demeyi çok…]]></title>
            <link>https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/ne-id%C3%BC%C4%9F%C3%BC-belirsiz-bir-mimarl%C4%B1k-deneyimi-usta-cinsiyetsiz-bir-kelime-usta-demeyi-%C3%A7ok-d0fb134c30d4?source=rss-dbddff419551------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/d0fb134c30d4</guid>
            <category><![CDATA[lgbtq]]></category>
            <category><![CDATA[discrimination]]></category>
            <category><![CDATA[ayrımcılık]]></category>
            <category><![CDATA[i̇ş-hayatı]]></category>
            <category><![CDATA[work]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Lara Ozlen]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 12 Jun 2020 12:41:12 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-08-04T14:02:31.550Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>“‘Ne idüğü belirsiz’ <strong>bir mimarlık deneyimi: “Usta cinsiyetsiz bir kelime, usta demeyi çok seviyorum”</strong></h3><p>Kartopu metodu olarak bilinen bir metodun sonucunda, yani tanıdıklar aracılığıyla buluştuğum Doğa<a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/ne-id%C3%BC%C4%9F%C3%BC-belirsiz-bir-mimarl%C4%B1k-deneyimi-usta-cinsiyetsiz-bir-kelime-usta-demeyi-%C3%A7ok-ee3aaca166b5#_ftn1">[1]</a>’yla çevrimiçi olarak merhabalaşıyoruz. Doğa, 2012’de okulu bitirdiğinden beri mimarlık yapıyormuş. Sivil toplumda gönüllü olarak çalışma tecrübesi olduğunu da ekliyor.</p><p>Koronavirüs pandemisi ve karantina başladığında, uzun seneler boyunca çalıştığı mimarlık ofisinin büyük bir kısmı evden çalışmaya başlamış ama kendisi şef olduğu için şantiyeye gidip gelmeye devam ediyormuş. Bu süreçte insanları çalıştırmaya devam ettiği için ne kadar kötü hissettiğini de ekliyor: “<em>Evde ayrı kötü hissediyordum, işte ayrı kötü… Sonra o işi teslim ettikten sonra hep evdeydim. Sürekli insanlarla temasta olduğum için birilerine bir şeyler bulaştıracakmış gibi hissetmeye başladım. Bu sefer evden çıkmamaya başladım.” </em>Partneri ve dayanıştığı komşuları dahil kimseyle görüşmeme gerilimi ona çok iyi gelmemiş. Daha dikkatli bir şekilde dışarı çıkmaya başlamış.</p><p>Bir ayrı bir barışık 8 senedir aynı iş yerinde çalıştığından ve bunun aslında en uzun ilişkisi olduğundan bahsediyor: “<em>Kurumsal bir yer değil, toksik ilişkilerle dolu bir aile şirketi. O açıdan sevimsiz.</em>” Ortaklardan biriyle sürtüşme yaşadıktan sonra bir süre işten ayrıldığını ama eski müşterilerden birinin de isteğiyle geri döndüğünü anlatıyor: <em>“6 aylık bir süreç içindi bu, bunun 3 ayı da koronayla evde geçti. Dolayısıyla bilmiyorum sonrasında ne olacak. ‘Zaten küçülmeye gidiyoruz, iş de yok’ deyip ‘güle güle’ diyebilirler. Şu anda kesinti oluyor zaten, maaşların yarısını alıyoruz. Ama en azından sıfırda olmamış oluyorum.”</em> Pek çok LGBTİ+ bireyin hayatındaki güvencesizlik Doğa için mimarlık alanında kendini bu şekilde gösteriyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*ChIUmjrhBj2-TQPX.jpeg" /><figcaption>İllüstrasyon: <a href="https://www.instagram.com/aslialpar/">Aslı Alpar</a></figcaption></figure><p>Koronavirüs pandemisi başlamayıp her şey tepetaklak olmasaydı, işsiz kalmayı ve doğaya yakın yaşamayı planladığını anlatmaya başlıyor: <em>“Köye gidip toprakla uğraşayım istiyordum. Arsa aldık Kazdağları’nda, ekolojik bir şeylere başlayalım, kuyu açalım, ev yapmak için harekete geçelim, tohum toplarını atalım gibi şeyler düşünüyorduk. 4 yıl oldu, hiçbir şey yapamadık.”</em><strong> </strong>İş hayatı ve İstanbul, doğaya geri dönüş önündeki en somut ve zorlayıcı engel oluyor herkes için. Planlar belirsiz geleceklere ertelenebiliyor. Bununla beraber koronavirüs pandemisinin bir şeyler için son çağrı olduğuna da kâni olmuş durumda: “<em>Kırsal yaşam için son çağrı gibi. Birçok insan bir şeyleri sorguladı, buradan ne çıkar bilmiyorum ama önemli yine de. Sürekli koştur koştur iş…Sanki acil serviste çalışıyorum, dünyanın en mühim işini yapıyorum gibi. Şantiyedeyim yani. Ne anlamı var?</em>” Bu sürecin sonunda, hayatı ertelemeden yaşamayı öğrenmemizi umuyor. Konuştuğum, tanıştığım pek çok insanın da “durmanın onlara ne kadar iyi geldiğini” söylediğini hatırlamadan edemiyorum.</p><p><strong>Açılmak ya da “heteroseksüel sanılmaya” devam etmek</strong></p><p>Doğa, iş hayatında genellikle açık olmadığını ama her ayrıldığı iş yerinden ayrılırken kendini yakın hissettiği bir kişiye açıldığını anlatıyor: <em>“Tek yapabildiğim şey bu. Kendimi çok güvende hissetmiyorum çünkü. Anlattığım kişilere de güveniyor olmam gerekiyor, zaman alıyor güvenmek. Çünkü o kadar eril bir ortam ki çalıştığım yer…”</em><strong> </strong>Son iş yerinde açıldığı arkadaşı hiç tahmin etmediğini söylemiş.<strong> </strong><em>“Heteroseksüelliği bana yakıştıran hep insanlar oluyor. Herkes bu varsayımla hareket ediyor, halbuki bununla ilgili bir şey dememişim.”</em> Heteroseksüel varsayılmanın ağırlığı, daha önceki pek çok röportajda (<a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/koronavir%C3%BCs-zamanlar%C4%B1nda-u%C3%A7ucu-konsantrasyon-ve-serbest-%C3%A7al%C4%B1%C5%9Fma-halleri-c18975e83158?source=collection_detail----6fb27ab7f0e7-----2-----------------------">Leman</a>, <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/sivil-toplumdan-akademiye-kolay-elenen-halka-olmak-d06613ea498f">Demir</a>) da sıklıkla konuşulan, orta yere bir yerlerden düşüveren bir konu oluyor.</p><p>Doğa da na-trans erkeklerin çoğunlukta olduğu çalışma ortamlarının zorluğuna işaret ediyor; tıpkı <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/cinsiyet%C3%A7ilik-ve-fobiler-k%C4%B1skac%C4%B1nda-sa%C4%9Fl%C4%B1k-sekt%C3%B6r%C3%BC-77d43db90fee">Büşra</a> ve <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/koronavir%C3%BCs-zamanlar%C4%B1nda-u%C3%A7ucu-konsantrasyon-ve-serbest-%C3%A7al%C4%B1%C5%9Fma-halleri-c18975e83158?source=collection_detail----6fb27ab7f0e7-----2-----------------------">Leman</a> gibi.<strong> </strong>“Kadın” olarak algılanmak, cinsiyetlendirilmek, kuir olmaktan çok daha belirleyici bir ayrımcılık sebebi olabiliyor. Bir de bunun üzerine kuir olarak açılırsa bu işi yapmaya devam edemezmiş gibi hissediyor. Çünkü insanların dedikodu yapacağını ve o bilginin yayılacağını ve bunun suistimale yol açabileceğini düşünüyor. Bu kontrolsüz yayılmanın da nelere sebep olacağını kimse bilemiyor: <em>“Olabildiğince cinsiyetsiz davranmaya çabalıyorum. Objeleşme olasılığın çok yüksek. Eril kafayla baktıklarında, evlilik dışında heteronormatif bir ilişki de çok göze batabilir. Öyle bir topluluk. Böyle düşünen bir sürü adamın yöneticisi olmak da değişik bir şey.”</em> Sınıfsal olarak farklı olan bu konumun, onun için avantajlı olduğu kadar çelişkili olduğunu da ekliyor. Bir gün şantiyede boyacıya boya kovasını uzattığında yaşadığı şeyi anlatıyor: “<em>Kovayı almadı boyacı, ‘Biz bayanları çalıştırmıyoruz’ dedi. ‘Ne demek istiyorsun sen bana’ dedim. Bir yandan çok sınıfsal ama bir yandan da çok ironik. İşin içinde para, çıkar olduğu zaman orada geri adım atmak zorunda olmak çok ironik. Bilemiyorum, alttan alınca davranışları çözümlenmiyor ama çok da sınıfsal bir yerden üstlerine gitmek istemiyorum.”</em> Hem insanları ve fikirlerini değiştirmek istiyor hem de bunu yaparken yönetici oluşunu kullanmak istemiyor. Tutturması zor bir denge.</p><p>Negatif yanlarına ek olarak işini sevdiğini de söylüyor: <em>“Bir şeyleri kontrol etmeyi seviyorum. Çözülmesi gereken bir problem varsa onu çözmek hoşuma gidiyor. Geometri gibi. Problemleri insan ilişkileriyle çözmeyi ve sosyalleşmeyi de seviyorum.”</em><strong> </strong>Her ne kadar yorucu olsa da şantiyede olmayı daha çok sevdiğini, ofisin sömürüye çok daha açık bir alan olduğunu ve bunun işin gerekliliği olarak kabullenildiğini söylüyor:<em> “Çok mesai az para. Proje yetişecek, bu bitecek filan gibi şeyler daha çok oluyor.”</em> Ofisteki sosyal ortam, çok daha keskin bir şekilde normatif ve kadınlık-erkeklik rollerini performe etmeye dayandığından, bu halin de onun için zorlayıcı olduğundan bahsediyor: <em>“Ofis içinde regl dahil her şeyin konuşulması biraz tabuydu, bundan da çok sıkılıyordum.”</em> Doğa başlarda kendini kadın olarak tanımladığından, sonra biseksüel olarak açıldığından bahsediyor. Bir süredir de kendini “daha kuir ve ne idüğü belirsiz bir halde tanımladığını,” “bir şeyleri tanımlamayı artık sevmediğini” ekliyor: <em>“Kadın kimliğini şöyle görüyorum, Sünni bir aileye mensubum, dolayısıyla Sünniyim. Ama aslında inanmıyorum hiçbir şeyine. Kadın kimliğine de böyle bakıyorum. Tamamen reddettiğim ya da içini doldurabildiğim bir şey değil. Dolayısıyla oradan da bir şeylerle mücadele ediyorum.”</em> Bahsettiği pek çok ayrımcılık, kuir olduğu için değil, cinsiyeti kadın olarak atandığı için baş etmek zorunda kaldığı şeyler olageliyor.</p><p>Mimarlığı, özellikle şantiyede olmayı, farklı personalar ve performanslar icra etmek olarak gördüğünü de eklemeden edemiyor: <em>“Eril diyorum ama herkesle oturup kova üstünde çay içiyorum. Orada başka bir performansım var yani, onu da seviyorum. İçimden başka bir şey çıkıyor. Farklı kimliklerim var hepsini icra ediyorum gibi.”</em><strong> </strong>Bu benzetmenin ne kadar yerinde olduğunu iş yerlerinde na-trans veya heteroseksüel gibi davranmak zorunda bırakılan, rahatça ilişkilerinden, hayatından bahsedemeyen pek çok LGBTİ+ da teslim edecektir.</p><p>Bu cinsiyet ayrımının bazı avantajları olduğunu da kabul ediyor. Böylece na-trans erkeklerin çoğunlukta olduğu bir şantiye ortamında rahatça sınır koyabildiğini söylüyor:<strong> </strong><em>“Benim yanımda çok rahat küfür edemiyorlar, müdahale ediyorum çünkü. Ama beni bir erkek olarak tanımlasalardı, ya da kendimi şu anda gördüğüm haliyle ‘ne idüğü belirsiz’ bir halden tanımlıyor olsalardı, daha farklı olurdu refleksleri. Şimdi özür diliyorlar.</em>” Çalışırken kullandığı dil ve unvanların cinsiyetlendirilmiş oluşuna ve dili istediği kadar eğip bükemeyişine canı sıkılıyor: <em>“Hanım ve beyi hiç kullanmak istemiyorum ama iş jargonunda kullanmam gerekiyor muhatap olduğum insanlarla. İkiliğin dışına çıkma arzum karşılık bulamıyor bazen. Zaten isimler de çok cinsiyetli, bir şey demesen de demiş gibi oluyorsun. Usta demeyi çok seviyorum mesela usta bana cinsiyetsiz geliyor.”</em> Bir de tabii, ilişkilerinden, hayatındaki mühim detaylardan bahsetmiyorsan yapayalnız olduğunun varsayılması durumu var: “Her fırsatta seni evlendirmeye çalışan insanlar oluyor etrafta. Ben evlenip boşandığım için o kartı kullanıyorum, çok üstüme gelmiyorlar.” Bu anekdot, <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/koronavir%C3%BCs-zamanlar%C4%B1nda-u%C3%A7ucu-konsantrasyon-ve-serbest-%C3%A7al%C4%B1%C5%9Fma-halleri-c18975e83158?source=collection_detail----6fb27ab7f0e7-----2-----------------------">Büşra</a>’nın da heteroseksüel varsayılarak iş arkadaşları tarafından evlendirilmeye çalışıldığını hatırlatıyor bana.</p><p>Patronuyla arkadaşça bir muhabbeti olduğunu, bu konularla ilgili farkındalığı olduğunu söylüyor ve ekliyor: <em>“Hem açıldığım hem açılmadığım bir hal var.”</em> Muhtemelen, ne kadın ne de erkek olarak açılacak olan Doğa için de açılma hali, karşılıklı olarak bir şeylerin üzerine açıkça konuşmamak ama bir şeylerin farklı olduğunu sezdirmek şeklinde tezahür etmiş.</p><p><strong>Ayrımcılığın cinsiyetçilikle kesiştiği o garip anlar</strong></p><p>Doğa bazen iş hayatında, şantiyede, na-trans erkeklerle ilişkilenirken ne kadar zorlandığını gözleri kamerasından uzağa dalarak anlatmaya devam ediyor. Bu noktada, toplumsal cinsiyeti kadın olarak algılanmanın getirdiği dezavantajlar daha fazla konuşulmaya başlanıyor: “<em>Bana çok kötü davranan taşeronlar oldu. Farkındayım ki erkek olsam, o şekilde davranmayacak. Hor görebiliyorlar çok. Efeleniyorlar filan, bazı anlar erkek olsam yumruklu kavgaya dönecek. Kadınlara bağırmaya, istediklerini yaptırmaya o kadar alışmışlar ki, orada da aynı şeyleri yapmaya çalışıyorlar.”</em> Erkek taşeronların kendilerine asla denk görmediği biri olarak şantiyede çalışmaya devam etmenin zorluğu bazen fırlayan tansiyonunda kendini gösteriyor. Yorulduğu, başka şeyler yapmak istediği belli. Daha doğaya yakın yaşamak istediğini ama şehirdeki dayanışmadan da kopamadığını ekliyor: <strong>“</strong><em>Beni en iyi hissettiren şey bu dayanışma hallerimiz. Küçük de olsa gettolarımız, sosyalleşmelerimiz… Oturduğum binada benim gibi insanların olması dayanışma halinde olmamız, bunlar beni mutlu ediyor.”</em></p><p>Şirkette onu zorlayan çok fazla erkeklik performansı olduğunu, o erkekliklerin sinirlerini bozup onu nasıl saatlerce ağlattığını anlatıyor, sonra ekliyor: <em>“İnsan düşünüyor: Savunduğun, aktivizmini yaptığın şey ne? Yaşadığın şey ne?”</em><strong> </strong>Bu iki şey arasındaki boşluk büyüdükçe LGBTİ+ bireyler için açık olmak, kimliğiyle ilgili rahat davranmak da o kadar zorlaşıyor.</p><p><strong>Pandemi süreci ve devam eden doğa talanı</strong></p><p>Evden çalışmanın; sürekli patronların mesajları, yoklamaları, zor odaklanma halleri ve mesai saatlerinin belirsizliği dolayısıyla zor olduğunu söylüyor. Karantina sürecinde, serbest çalışan <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/koronavir%C3%BCs-zamanlar%C4%B1nda-u%C3%A7ucu-konsantrasyon-ve-serbest-%C3%A7al%C4%B1%C5%9Fma-halleri-c18975e83158">Leman</a> gibi, pek çok insan benzeri meselelere dikkat çekmişti: <em>“Günlerce bir şey yapmıyorum, sonra 23 Nisan’da bir şey geliyor. Tabii ki haftasonu, bayram filan kalmadı, teslimler keyfe keder… Dosyayı indiriyorum, sonra ‘aa bugün pazar, artık pazartesi bakarım’ diyorum. Sanki bir şey fark ediyormuş gibi. Son dakikada gönderiyorum.”</em> Dağınık, uçucu konsantrasyonlu günler geçip aylara bağlanıyor.</p><p>Korona sonrası dönemde geleceği nasıl gördüğünü, kendisi ve dünya için nelerin değişebileceğini düşündüğünü merak ediyorum. İlk söylediği şey “güvencesizlik” oluyor: <em>“Biraz bu konuda karamsarım ama iyimser olmaya çalışıyorum. Totaliter bir yere gidiyor tüm dünya. Her şeyin izlendiği, denetlendiği, kontrol edildiği…Çin’deki sıkı kontrol haline dair her şeyin çok meşru oluşu, aşılar, çipler… bu takip süreci nereye bağlanır bilmiyorum. Black Mirror gibi hissediyorum.” </em>Pek çok insan gibi o da kendini bir distopya kurmacasında hissetmeye başlamış.</p><p>Röportaj sırasında Türkiye’de normalleşmeye doğru ilerlerken pek çok AVM’nin açıldığı ama parkların, deniz kenarlarının hâlâ yasaklı olduğu üzerine konuşmuştuk. Alışveriş merkezlerinin açılmış olmasına rağmen parklarda rahat oturamıyor olmasına sitemkar bir şekilde “saçmalık” diyor: <em>“Mesleki olarak da biliyorum; klima var, aynı havayı soluyacak insanlar hep beraber. Neden herkes bu dönemde ayakkabı almalı çünkü…” </em>Bu cümle, kapitalizmin neyin sürdürülebilirliğini öncelediğini bir kez daha hatırlatıyor. Çalışma alanlarının değişebileceğini, açık ofis sisteminin bir çeşit endüstriyel çiftliğe dönüştüğünü söyleyerek devam ediyor anlatmaya: <em>“Freelance ve evden çalışma artabilir. Haftanın belli günleri ofise gidiliyor olsa, biz de psikolojik olarak bu kadar harap olmayız belki, değişik çalışma modelleri çıkabilir.”</em><strong> </strong>Evden çalışmaya başlayan ve hâlâ devam eden pek çok insanla benzer bir gelecek tahayyül ediyor muhtemelen.</p><p>Atatürk Kültür Merkezi ve Taksim Meydanı’ndaki camii inşaatı gibi büyük şantiyeler pandemi sürecinde işçilerin taleplerini yok sayarak <a href="https://www.gazeteduvar.com.tr/gundem/2020/03/27/akm-insaatinda-onlem-istedi-isten-cikartildi/">iş durdurmadılar</a>. Doğa, bununla ilgili olarak pek çok meslektaşının “durmanın daha riskli olacağı söylenerek” tam gaz çalıştırılmaya devam edilmesinin tehlikeli olduğunu belirtiyor. Pandemi sürecinde, devam eden inşaatlara ek olarak, <a href="https://www.gazeteduvar.com.tr/turkiye/2020/04/28/calida-korona-salgininda-hes-firsatciligi-yapiliyor/">Bursa</a>, <a href="https://www.evrensel.net/haber/402721/rize-guneysulularin-hes-insaatina-tepkisi-berlin-duvari-gibi-koyumuzu-ikiye-bolduler">Rize</a> gibi illerde ÇED raporları hiçe sayılarak yeni HES’ler yapılmasının önünü açacak projelere onay verildi. Doğa bütün bunları bir şeylerden ders alamayışımıza yoruyor: <em>“Türkiye’de ne kadar maden ve boru hattı varsa, hazır insanlar çıkamıyorken buraya da gireyim mantığıyla bütün projelere tam gaz onay verdiler. Doğayı talana devam ediyorlar.”</em> Doğayı bu kadar sevmesine karşın, yaptığı işin doğayı tahrip eden de bir yapısı olduğunu düşünüyor mu diye merak ediyorum. Üzerine düşününce, çelişkili bir durum olabileceğini tahmin ediyorum. Doğa şöyle yanıt veriyor: <em>“İşimle doğa arasında bir çelişki görüyorum tabii. Yeni bir şeyler yapmaktansa olanı dönüştürmek daha iyi geliyor. Belki işte, kırla beraber doğal ekolojik yaşama dair bir şeyler yapabilirsem, dönüştürebilirsem yaptığım işi, daha mutlu olabilirim. Minik ekolojik evler gibi…”</em></p><p><strong>Yeni dayanışma ağları ve iş imkânları kurmak</strong></p><p>Bir arkadaşıyla pandemi sürecinde başladıkları dayanışma paketleri dağıtma işinden ve bunu fonlarla sürdürülebilir hale getirmeye olan heyecanlarından bahsediyor: <em>“Proje olursa, mahallelerde bazı ağlar kurmaya çalışacağız, bu krizde dayanışmayı büyütmeye çalışıyoruz.”</em><strong> </strong>Dayanışmaktan, bir şekilde dayanışma ağları kurmaktan ne kadar keyif aldığı, anlatırken gözlerinin ışıldamasından anlaşılıyor. Koronavirüs karantinası sırasında pek çok insan gibi LGBTİ+ bireyler de tazminatsız, geleceği belirsiz bir halde işlerinden ayrılmak zorunda kaldılar. Doğa, şimdilik işi devam etse de, arkadaşları üzerinden güvencesizliğe dair düşündüğünü anlatıyor:<em> “Devlet desteklerinin, aile, çocuk, bir sürü kriteri var. Zaten bizi kapsamıyor. İş güvencesiz ve belirsiz durumdaki insanlar yararlanamıyor bu yardımlardan. Şu an işi olmayan, ne yapacağını bilemeyen bir sürü arkadaşım var ve ben de kaygılanıyorum onlar için.” </em>Bu belirsizlikte dayanışmanın daha önemli hale geldiğinin ve uzun vadede yeni iş ağları kurmak, yeni gelir kaynakları yaratmak gerektiğinin altını çiziyor.<strong> </strong>Çünkü<strong> </strong>eşit istihdamın gerçekleşemediği noktada, LGBTİ+’ların emeği daha da güvencesizleşiyor ve görünmezleşiyor.</p><p>Konuşmamızın sonuna doğru güncel meselelerden bahsetmeye başlıyoruz. Diyanet başkanı Ali Erbaş’ın 24 Nisan’daki <a href="https://www.kaosgl.org/haber/diyanet-in-cuma-hutbesinde-nefret-islam-escinselligi-lanetliyor">LGBTİ+ fobik açıklamalar</a>ından sonra dayanışma paketlerini dağıtırken, “lubunya olduklarının anlaşılıp anlaşılmaması üzerine şakalaştıklarından” bahsediyor: <em>“Yüzler kapalı, saçlar kısa filan tam da anlaşılmıyor ilk bakışta, biraz dikkat edince memeler var, toplumsal kodlar filan devreye giriyor. İbne kılıklı bir şekilde dayanışma paketlerini dağıtmaya gitmiştik.”</em><strong> </strong>Maskelerin belirsizleştirdiği yüzler ve kimliklerin LGBTİ+ bireyler için olumlu bir tarafı olabiliyor. Yüzden okunamayan cinsiyet, mecburen vücudun diğer parçalarına yönelebiliyor. Başka yerlerde de bulunamayınca belirsizliğe teslim olunuyor. Kuir olmanın belirsizliği, güvencesiz işlerin ve geleceğin belirsizliğine karışırken, ikimiz de dayanışmanın güçlendirici olduğu konusunda hemfikir olarak röportajı bitiriyoruz.</p><p><a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/ne-id%C3%BC%C4%9F%C3%BC-belirsiz-bir-mimarl%C4%B1k-deneyimi-usta-cinsiyetsiz-bir-kelime-usta-demeyi-%C3%A7ok-ee3aaca166b5#_ftnref1">[1]</a> Röportajı yaptığım insan adının açıklanmasını istemediği için takma isim kullandım.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=d0fb134c30d4" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/ne-id%C3%BC%C4%9F%C3%BC-belirsiz-bir-mimarl%C4%B1k-deneyimi-usta-cinsiyetsiz-bir-kelime-usta-demeyi-%C3%A7ok-d0fb134c30d4">“‘Ne idüğü belirsiz’ bir mimarlık deneyimi: “Usta cinsiyetsiz bir kelime, usta demeyi çok…</a> was originally published in <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87">İş Hayatında LGBTİ+</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Cinsiyetçilik ve Fobiler Kıskacında Sağlık Sektörü]]></title>
            <link>https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/cinsiyet%C3%A7ilik-ve-fobiler-k%C4%B1skac%C4%B1nda-sa%C4%9Fl%C4%B1k-sekt%C3%B6r%C3%BC-77d43db90fee?source=rss-dbddff419551------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/77d43db90fee</guid>
            <category><![CDATA[i̇ş-hayatı]]></category>
            <category><![CDATA[discrimination]]></category>
            <category><![CDATA[work]]></category>
            <category><![CDATA[lgbt]]></category>
            <category><![CDATA[ayrımcılık]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Lara Ozlen]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 04 Jun 2020 16:13:56 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-08-01T16:23:00.530Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><strong>Cinsiyetçilik ve Fobiler Kıskacında Sağlık Sektörü</strong></p><p>Haber dosyasının bundan sonraki yarısı daha kurumsal, düzenli işlerde LGBTİ+ olmaya ve beyaz yakalı alanlardaki güvencesizliklere daha çok yer veriyor olacak.</p><p>“İş Hayatında LGBTİ+” dosyasını yazmaya başladığımdan beri alanının ve meselelerinin daha az görünür olduğunu düşünen pek çok insanla konuşma fırsatı buldum. 7 yıldır diş hekimliği yapan Büşra<a href="#_ftn1">[1]</a> da onlardan biriydi.</p><p>Büşra 17 Mart’ta, koronavirüs pandemisi başlarken, çalıştığı hastaneden çıkarılan 2 hekimden biri. Çıkarılmasa da para kazanamayacağının, çünkü “<em>özel hastanelerde yaptıkları işten yüzde ile para kazandıklarının”</em> altını çiziyor. İşten çıkarıldıktan sonra işsizlik maaşı aldığını ve ev sahibiyle kirayı birkaç ay vermemek üzere konuşacağını söylüyor. Mart ortasından beri biriktirdiği parayı harcadığını 2–3 ay daha böyle devam edeceğini varsaydığını ekliyor: <em>“Diş hekimliğinin devam ediyor olması ve benim de iş bulmuş olmam lazım hayatıma devam edebilmek için. Aslında çeviri yapabilirim, daha önce de medikal çeviri yapmıştım.”</em><strong> </strong>Sağlık sektörü, özellikle diş hekimliği alanı pandemi başlangıcından beri en çok hastalık riski barındıran iş alanlarından biri oluverdi.</p><p>Büşra aslında diş hekimliğini puanı boşa gitmesin diye, biraz tesadüfen, biraz da ailesinin telkinleriyle okumuş. Aslında diş hekimliği alanıyla ilgili sıkıldığı çok şey olduğunu ama şimdilik gönlünün kaydığı başka bir şey olmadığı için devam etmekte beis görmediğini anlatıyor: <em>“Tecrübem de kazandığım para da artıyor, zaten yaşlanıyorum. Şimdi işin sevdiğim yanları da var onları da görebiliyorum. Sevmediğim yanları da var onları da kabul ediyorum, bir yerde barıştım gibi.”</em><strong> </strong>Yapılan işlerin insanları o kadar da tanımlamadığını, işi olduğu gibi kabul edebilmenin olgunluğunu hatırlatıyor söyledikleri.<strong> </strong>Üniversite sınavına girdiği zamanlardan bugüne anlattığı kısacık bölüm, ergenliğin kafa karışıklığını, başarılı olma, yüksek puan alma baskısını ikimizin de gözlerinin önünden bir film şeridi gibi geçiriyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*V5fxgBPHagJ0oxPHS-phAQ.jpeg" /><figcaption>İllüstrasyon: <a href="https://www.instagram.com/aslialpar/">Aslı Alpar</a></figcaption></figure><p>Kurumsal çalışılan iş yerlerinde açık olmak, LGBTİ+ bireyler için serbest çalışılan, kısa dönemli işlerden daha zorlayıcı olabiliyor. Kaos GL’nin Aralık 2019 tarihli <a href="http://www.kaosgldernegi.org/resim/yayin/dl/ozel_sektor_2019_web.pdf">Türkiye’de Özel Sektör Çalışanı Lezbiyen, Gey, Biseksüel, Trans ve İntersekslerin Durumu</a> raporu da benzer şekilde özel sektörde çalışan LGBTİ+ bireylerin sadece %17’sinin iş hayatında açık olabildiğini, LGBTİ+ bireylerin toplumsal olarak gizliliğe zorlandığını ortaya koyuyor. Raporda sağlık sektöründe çalışan LGBTİ+ bireyler, iş arkadaşlarının, patronlarının LGBTİ+ bireylerle ilgili aşağılayıcı söylemleri olduğunu, dini referanslar vererek ayrımcılıklarını meşrulaştırdıklarını aktarıyorlar(sayfa 36,37,40). Pek çok insan için açıklık, sonraki iş ihtimallerini de etkileyecek bir çeşit bulaşıcılığa sahip. Büşra da benzer bir kaygıyla hiçbir işyerinde açık olamadığını ve bunun <em>“kanayan bir yara” </em>olduğunu<strong> </strong>söylüyor:<strong> </strong><em>“Şu anda da açık olmayı düşünmüyorum, sektörde güvende hissetmiyorum. Camiamız küçük, birbirimizi kurslarda, eğitimlerde, kongrelerde görüyoruz. Ben bir yerde açılsam, hepsine açılmış olacağım. Bunun önemli olmasını istemiyorum.”</em><strong> </strong>Güvende hissetmeyişinin işini kaybetmekten, başka iş bulamamaya uzanan bir skalada türlü sebepleri var. Aynı sektörde çalışmaya devam ediliyorsa bu bilginin yayılmaması ihtimali, her ne kadar kimseyi ilgilendirmese ve yaptığı işle ilgisi olmasa da, oldukça düşük görünüyor.<strong> </strong>Aşama aşama nasıl hisler yaşadığını anlatıyor bu açıklıkla ilgili olarak.</p><p>Partnerler, eşler ve ev hayatı iş arkadaşlarıyla gayri ihtiyari konuşulan şeyler olduğunda, <em>“kendiliğinden gelişen bir yabancılaşma ve yalnızlaşmaya düştüğünden”</em> bahsediyor.<strong> </strong>Sevgilisi olmadığını söylediğinde insanların “iyi niyetlerle” kendisine sevgili ayarlamaya çalıştığını da ekliyor<em>. “Hastalar dahil…Bir hastamla çok sohbet ediyorduk, oğlu ekledi geçenlerde sosyal medyadan.”</em><strong> “</strong>Doktor olmuş” ve “başarılı” bir kadının, bunu seçmiş olsa bile, yalnız olmasını anlayamadıklarını düşünüyor.<strong> </strong>Bir diğer durum da, mutlu ve birlikte yaşadığı bir ilişkisinin olduğunu partnerinin cinsiyetini açık etmeden söylediğinde, insanların merakla hikayenin devamını beklemesi olabiliyor: <em>“‘…adı ne, fotoğrafını göster, ne iş yapıyor, neden şirket etkinliklerine gelmiyor…’ Tabii ki böyle sorular oluyor.” </em>İş hayatı, sosyal yaşamdan tertemiz kesilerek ayrıştırılabilecek bir şey olmuyor çoğunlukla: iş arkadaşları bazen yakın arkadaşlara dönüşüyor, ortak konular, meseleler insanları yakınlaştırabiliyor. Tüm bu mesafeli tavrı ve kendisiyle ilgili detay vermeyişinin yanı sıra bir şeylerin tahmin ediliyor olabileceğinin de farkında ama bununla bir problemi yok: <em>“Bunu teyitlemeyeceğim. Üzerine konuşabilirler bunun, emin olmadıktan sonra bana zarar veremezler. Üzerime şüphe çekmek istemiyorum.” </em>Büşra’nın kendince geliştirdiği bu kendi kendini görünmezleştirme hali LGBTİ+ bireyler için bir savunma mekanizması olarak<strong> </strong>çoğu zaman kurtarıcı olabiliyor. <strong>“</strong><em>Trans olsaydım ya da daha görünür bir performansım olsaydı belki bu yaptıklarımı yapamazdım. Burada biraz lezbiyen görünmezliğine de sığınıyorum. Biri bana baktığında ‘lezbiyendir’ demiyor. Bu belirsizliğin konforuyla da kendimi iyi hissetmeye çalışıyorum. Ama ne kadar konforluyum tartışılır tabii.”</em><strong> </strong>Büşra maruz kaldığı, tepki gösteremediği ayrımcılık durumlarının bu “konforu” sarstığını eklemeden edemiyor.</p><p>Açılma, kapalı olma hallerinin türlü ihtimallerini barındıran bu pazarlıklar içinde zaman zaman yakın ilişki kurabildiği iş arkadaşlarının olduğundan da bahsediyor. <em>“Bir sefer yakalandım mesela gökkuşağı bayrağıyla hekim bir arkadaşıma…Zaten arkadaşlık kurabileceğim biriydi, hala görüşüyoruz arada.” </em>Arada sırada da olsa tatlı anlar yaşanabildiğini, insanların desteğini hissettiğini söylüyor.<em> </em>Sonra açılmayı tercih etmezken birden bir Onur Haftası etkinliğinde ya da Onur Yürüyüşü’nde birileriyle karşılaşıp açılmış oluverdiğinden bahsediyor: <em>“Bir hastamla da son Onur Yürüyüşü’nde (2014) karşılaştım. Büyük bayrağın altından çıktım bir yerden, ‘aa siz de buradasınız,’ dedik birbirimize.”</em><strong> </strong>Sonuç olarak başka insanlarla karşılaşmadan, tesadüf etmeden yaşamak çok da mümkün olamıyor.</p><p>Büşra, ayrımcılıktan ve bunun sağlık alanındaki yansımalarından bahsederken, esasında bu alanın ne kadar hiyerarşiye dayalı bir yapısı ve eğitiminin olduğunun altını çiziyor: <em>“Sorgulamanın, itirazın çok da kabul görmediği, usta çırak ilişkisinin köklerinde olduğu bir alan. Eğitimden başlayan öyle bir kapalılık var. Hiyerarşi, cinsiyetçilik, homofobi hepsi çok var. Dolayısıyla kendin olarak var olmak çok kolay değil.”</em> Sağlık alanının ve muhtemelen pek çok iş kolunun da, içinde halihazırda var olan bu bileşenler LGBTİ+ bireylerin, kadınların mücadele ettiği ayrımcılık, LGBTİ+ fobi gibi şeyleri normalleştirebiliyor. Sağlık alanındaki LGBTİ+ görünmezliğinin bu alandaki baskıyla doğrudan ilişkisi olduğunu söylüyor. Bu durum aklıma 1970’lerde <a href="https://www.youtube.com/watch?v=71X6uBCbZmc">Harvey Milk</a> ve öğretmenlerle başlayan San Fransisco’daki açılma dalgasını hatırlatıyor. LGBTİ+’ların toplumun her alanında olduğunun ve aslında azınlık olmadığının altını çizmişti bu dalga. Büşra anlatmaya devam ediyor: <em>“Sağlıkçı LGBTİ+ çok görmüyoruz mesela. Daha çok sosyal bilimci, akademi alanlarında varmış gibi LGBTİ+’lar. Görünebilir olanlar öyle aslında muhtemelen….Ben başka LGBTİ+ sağlıkçılarla karşılaşınca seviniyorum mesela.” </em>Genellemekten hoşlanmasa da, görünür olabilen LGBTİ+ aktivistlerin kurumsal alanlarda daha az çalışan, dolayısıyla kurumsallığın ona hissettirdiği baskıyı üzerinde hissetmeyen insanlar olduğunu söylüyor.</p><p>Büşra, saklayabildiği, üzerine konuşmadan geçiştirebildiği özelliklerinin yanı sıra göstermekten çok da kaçınamadığı başka özellikleri olduğunu da ekliyor. İş hayatında prensipli biri olduğunu, doğru olduğunu düşündüğü şeyleri söylemekten kaçınmadığını, dolayısıyla yönetim ve patronlarla ters düşebildiğini söylüyor: <em>“Biraz çıkıntı ve sevimsiz kadın oluyorum. Lezbiyenliğimi göstermiyor olabilirim ama bunu saklayamıyorum. Sert bir mizacım var. Kadın çalışanlardan gülmen ve tatlı olman beklenir ya, onu yapmıyorum yönetime karşı. İşini iyi yapıyor olmak ön planda olmuyor ve tat kaçıran tarafı bu zaten.”</em> Bu sevimli olma performansının iş hayatında var olmaya, tutunmaya çalışan pek çok kadın tarafından empatiyle karşılanacağına eminim. Son çalıştığı yerin dindar olduğundan, lezbiyen olarak açık olmasa da, dövmeli ve Ramazan’da oruç tutmayan bir kadın olarak kendini saklayamadığından, dolayısıyla “makbul” olmadığını bildiğinden bahsediyor.</p><p>Farklı karakterdeki özel şirketlerin farklı dinamikleri, farklı odakları olduğunu, bunlara uygun davranmayı önemsediğini açıklıyor: “<em>Biraz daha seküler şirketlerde nispeten daha açık olabiliyor insanlar, ama konservatif yerlerde böyle olmayabiliyor. İkisinde de çok rahat değildim ama seküler olanda ‘insanlar tahmin ediyor mu’ diye daha rahat olabiliyordum. Son çalıştığım yer daha dindar olduğu için umurumda oluyordu.</em>”</p><p><strong>Birkaç kanaldan yükselen ayrımcılık: yönetim, meslektaşlar ve hastalar</strong></p><p>Konuşmamız ayrımcılığın farklı veçhelerine doğru aşama aşama ilerliyor. Büşra, kendi durumunda yönelimiyle ilgili açık olmadığı için, kadın olmasına yönelik ayrımcılığın, zaten halihazırda her an karşısında dikildiğini, açılarak işini zorlaştırmayı tercih etmediğini söylüyor. Kadın bir diş doktoru olarak en çok cinsiyetçilikle boğuştuğunu; bunun hem yönetim, hem meslektaşları hem de hastalardan kaynaklandığını ekliyor. Hastaların erkek hekim düşkünlüğünün yönetimlerin elini rahatça cinsiyetçilik yapabilmeleri için güçlendirdiğini de ekliyor: <em>“Erkeklerin bir işi yapabildiğini ya da daha iyi yaptığını düşünüyorlar. Kadın olacaksa da genç olmasın, tecrübeli olsun istiyorlar. Hastalar ilk beni gördüğünde, genç gösterdiğim için, ‘yeni mi mezunsun, yapabilecek misin?’ diye sormaya başlıyor. Benden 5 yaş küçük erkek hekime ‘siz’ diyor, bana ‘sen’ diyor.”</em><strong> </strong>Her alana sirayet eden ve görünmezleşen ayrımcılıklarla mücadele etmek de bir o kadar zor olabiliyor. Bir hastanın daha muayene ederken, ya da ismini duyduğunda irkildiğinden, anında ‘bayan hekim istemediğini söyleyebilme lüksünün olduğundan’ bahsediyor sonra: <em>“‘Neden peki?’ dedim, ‘daha önce dolgu yaptırmıştım bayan bir hekime, dolgularım düştü, o yüzden erkek hekim istiyorum’ dedi. Dolgunun düşmesinin bir sürü sebebi olabilir, dolgunun düşmesi cinsiyetle bağlantılı değil. Kadın bir hekimin yaptığı hata kadınlığına bağlanıyor, erkek hekimin yaptığı dolgu düşüyor demez. Bu dünyanın her yerinde var ama çok yıpratıcı oluyor.”</em> Daha liberal ve seküler görünen bir özel hastanede çalışırken, hastanede 3 kadın hekim olduğunu, çıkan bir hekimin yerine hemen erkek hekim almak istendiğini, bunun gerekçesinin <em>de “hastaların erkek hekim tercih etmesi”</em> olduğunu anlatıyor. Bu durumda kadınlar ya da lezbiyen, biseksüel, trans, kuir bireyler için nasıl eşit bir istihdamdan söz edilebilir ki?</p><p><em>“Benim derdim işimi iyi yapmak, hastaların tedavisini doğru yapmakken bir sürü bunlar gibi mücadele alanı da çıkıyor bana. Zaten işin kendisi yeterince meşakkatli. İşverenler, parayla ilişkiler, ayrımcılık, mobbing bir yandan; zor, hakaret eden, inanmayan, hata arayan hastalar bir yandan insanı yıpratıyor.”</em><strong> </strong>Her ne kadar işinin sevdiği tarafları olduğunu vurgulasa da, cinsiyetçilikle mücadele etmekten yorulduğu her halinden anlaşılıyor.</p><p>Meslektaşlarının da farkında olarak ya da olmadan ayrımcılık, LGBTİ+fobi yaptığından, bunların karşısında sessiz kalmanın zorlayıcılığından da bahsediyor. Staj sırasında karşılaştığı bir olayı anlatıyor gözlerini devirerek:<strong> </strong><em>“…Trans bir kadın gelmişti. İşlemini yaptık. Staj grubundaki arkadaşlardan biri tedaviyi yapan arkadaşa ‘aman iyi dezenfekte et aletleri, hastalık vardır onda,’ dedi.”</em><strong> </strong>Bunun ayan beyan nefret söylemi içeren bir transfobi olduğu LGBTİ+ komünite içinde konuşulabilir, ama iş hayatında bu rahatlığın olmayışı Büşra’nın kötü hissetmesine sebep olmuş.</p><p><strong>Ayrımcılığa karşı geliştirilen mücadele yöntemleri</strong></p><p>Ayrımcılıkla mücadele etmek için nasıl yöntemlere başvurduğunu merak ediyorum; Büşra ilk tepkisinin genelde konuşmaya, açıklamaya çalışmak olduğunu söylüyor:<strong> </strong><em>“Uğraştıktan sonra değişmiyorsa bırakıyorum. Ben de kırılıyorum tabii, o koşullarda ben de çalışmak istemiyorum. Bazen de tartışmadan ‘hemen yönlendirelim erkek hekime’ diyorum. Saf cinsiyetçilik çok tat kaçırıyor.”</em><strong> </strong>Çoğunlukla açıklamayla, konuşmayla çözülemeyecek kadar sertleşebiliyor ayrımcılığı yaratan koşullar. Çalışarak geçirdiği 7 yılın onu sertleştirdiğini ve güçlendirdiğini de ekliyor.</p><p>Bir meslektaşıyla muhabbet ederlerken, komik vakalardan, hikayelerden bahsedilmeye başlanıyor ve arkadaşı bir hikaye anlatmaya başlıyor: <em>“İlk anlattığı trans bir kadındı. Zorluğu trans kadın olması, başka bir şey yok. İkinci zor vaka da lezbiyen bir çift. Varlıkları zor gelmiş belli ki…”</em><strong> </strong>Sinir bozukluğuna bir kahkaha eşlik ediyor bunları anlatırken. Bir noktada bu hikayeleri anlatan meslektaşına ifadesiz bir şekilde “bunların normal olduğunu” söyleyebilmiş: <em>“Yapabildiğim bu kadar, daha fazlasını yapamıyorum. Asıl zorluk burada, kapalı olmakta. Gerçekten savunamıyorsun kendini. O önyargıları yıkamıyorsun. ‘Bunu yaparsam, demek ki ben de sorgulanabilir olacağım’ diye düşünüyorum sürekli.”</em></p><p>İş dışında, sokakta rahat olduğunu, partnerleriyle el ele dolaştığını, hatta bazen gözlerini diken insanlara tepki gösterdiğini söylüyor. Büşra daha önce <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/kimlikle-ilgili-hayat%C3%AE-meseleler-ve-kariyer-denen-%C5%9Fey-79fe54755f8f">Deniz </a>ve <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/me%C4%9Fer-benim-istedi%C4%9Fim-ama-d%C4%B1%C5%9Far%C4%B1daki-kar%C5%9F%C4%B1la%C5%9Fmalar%C4%B1n-bana-yapamayaca%C4%9F%C4%B1m%C4%B1-s%C3%B6yledi%C4%9Fi-%C5%9Feymi%C5%9F-a5e9d620664e">Bulut</a>’la yaptığım röportajlarda da sık sık dile getirilen bir metaforu tekrar ediyor: “kendine ve başkalarına güvenli alanlar açmak.”</p><p><em>“Hepimizin içinde kendimizi rahat hissettiğimiz, iyi hissettiğimiz alanların özlemi var bence. Hem yaşam alanı hem eğlence olarak, işte de güvenli alan kıymetli. Kendi kliniğimi açabilseydim gizlemezdim kendimi, istemeyen gelmesin, çalışmasın diyebilirdim.” </em>Büşra için de bu LGBTİ+ dostu güvenli alanı oluşturmak sadece kendisi için değil, başkaları için de murat ettiği bir şey. LGBTİ+ arkadaşlarının hepsini gönül rahatlığıyla iş yerine çağıramadığını, bunun canını sıktığını ekliyor. LGBTİ+ bireyler için heteronormatif, ayrımcı olabilecek, fobilerin rahatça dile gelebildiği alanlarda var olmak yaralayıcı olduğu kadar mecburi de oluyor. İnsanların ve kurumların değişimi meşakkatli ve uzun bir süreç olacağa benziyor. Ama Büşra yine de geleceğe dair umutlu olduğunu belli ederek konuşmaya, hayal kurmaya devam ediyor: <em>“Keşke insanlara ağzının payını verebiliyor olsaydım. Yaşım ilerledikçe de yüklenme artıyor belki de. Keşke açılsam tabii o da çok kıymetli. Kendimi güvende hissettiğim bir an gelir umarım.”</em></p><p><strong>Koronavirüs ve değişen diş hekimliği</strong></p><p>Büşra işten çıkarılmasının ve koronavirüs sürecinde askıya alınan sağlık sektörünün geleceğinin belirsizliğinin onu yıllar sonra ilk kez “iş bulma kaygısıyla” yüzyüze getirdiğini söylüyor. <em>“İyi bir iş bulamayabilirim hatta vasat bir iş de bulamayabilirim. Süreci tahmin etmek zor. Daha önce yaşamadığım kaygılar yaşıyorum.” </em>Büşra’yla konuşmamız göreceli olarak daha güvenceli sayılan kurumsal alanların da kadınlar ve LGBTİ+’lar için bolca belirsizlik ve güvencesizlik barındırdığını açık ediyor.</p><p>Haziran’da başlayan normalleşme sürecinin hala risk barındırıyor olduğunu ve diş hekimliği alanında pandemi geçse bile çok fazla prosedürün değişeceğini düşünüyor. “<em>WHO’nun (Dünya Sağlık Örgütü) risk listesinde bir numarada diş hekimleri var. Direkt ağızla çalışıyoruz, bulaşma oranı çok yüksek. Tükürük damlacıkları havaya yayılıyor. Koruyucu harika ekipmanlar kullanılsa da, 3 saatte onu çıkarırsan hastalığı kapabilirsin.”</em><strong> </strong>Riskin sadece kendisinde bitmediğini, hastadan hastaya enfeksiyon yayılması riskinin de yüksek olduğunu ekliyor. Pandemi süreci geçse ve normalleşilse bile, pek çok yerin küçülmeye gideceğini ya da kapanacağını dolayısıyla yeni işe alımların çok daha az olacağını düşünüyor: <em>“Bunlar beni kaygılandırıyor. Diş hekimliğinin geleceğinin nasıl şekilleneceğini de bilmiyorum. Daha az hasta alacağız muhtemelen, hastalar arası daha uzun aralar verilecek, Baktığın hastadan aldığın yüzde düşecek, artık daha az insana bakmaya başlayacağız,”</em> Yeni gelişmeleri takip etmek için sürekli okuduğunu, webinar’ları takip ettiğini de ekliyor. Pandemi başlamadan önce kolonu çatlak olan evinden taşınmayı düşündüğünü, işten çıkarılınca bunun da havada kaldığını söylüyor: <em>“Temmuz’dan itibaren iş bakınmaya başlayacağım. Benim de küçüleceğim bir dönem geliyor.”</em> Tüm bu belirsizliğin getirdiği gerginlikten bahsettikten sonra durumu kabullenmeye çalışan bir gülümsemeyle <em>“bakacağız artık”</em> diye ekliyor.</p><p>Haziran’da hayatın biraz daha normalleşmesini umduğunu, evde olmaktan çok sıkıldığını söylerken pek çok insanın hislerine tercüman olduğunu tahmin ediyorum: <em>“Her şey çok ani oldu, işim gitti, sporlarım gitti, sosyal hayatım gitti. Boş kalıverdim evde. Arada çıkıyorum yürüyüşe, arkadaşlarımla yürüyüş yapıyorum.”</em> Geçtiğimiz haftalarda İzmir’de sosyal mesafe için parkta 1 metre mesafeyle daireler <a href="https://twitter.com/tuncsoyer/status/1263182206463246340?s=21">çizilmişti</a>. Maçka Parkı’nda oturmaya duyduğumuz özlemden bahsediyoruz. Daireler İstanbul’a geldiğinde parkta buluşmak üzere sözleşerek konuşmayı bitiriyoruz.</p><p><a href="#_ftnref1">[1]</a> Görüştüğüm kişi gerçek ismini vermek istemediği için, ona Büşra takma ismini verdim.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=77d43db90fee" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/cinsiyet%C3%A7ilik-ve-fobiler-k%C4%B1skac%C4%B1nda-sa%C4%9Fl%C4%B1k-sekt%C3%B6r%C3%BC-77d43db90fee">Cinsiyetçilik ve Fobiler Kıskacında Sağlık Sektörü</a> was originally published in <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87">İş Hayatında LGBTİ+</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Eğlence sektöründe çalışmanın dayanılmaz güvencesizliği]]></title>
            <link>https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/e%C4%9Flence-sekt%C3%B6r%C3%BCnde-%C3%A7al%C4%B1%C5%9Fman%C4%B1n-dayan%C4%B1lmaz-g%C3%BCvencesizli%C4%9Fi-f7af5545e3d0?source=rss-dbddff419551------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/f7af5545e3d0</guid>
            <category><![CDATA[discrimination]]></category>
            <category><![CDATA[ayrımcılık]]></category>
            <category><![CDATA[lgbtq]]></category>
            <category><![CDATA[i̇ş-hayatı]]></category>
            <category><![CDATA[work]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Lara Ozlen]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 28 May 2020 19:00:08 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-08-01T16:07:56.586Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*CAHdr2vyoCI75RQtcat3UQ.jpeg" /><figcaption>Fotoğraf: <a href="https://seneryilmazaslan.com/">Şener Yılmaz Aslan</a></figcaption></figure><p>Güneşin ve vapurun çok güzel ve kucaklayıcı olduğu bir haftaiçi günü Ceren’le iş hayatı tecrübelerini konuşmak için Kadıköy’e geçiyorum. Bir süre kimse elini kolunu nereye koyacağını bilemiyor: röportaj heyecanına koronavirüs gerilimi karışmış gibi.</p><p>Ceren de eğlence sektöründe etkinlik ve operasyon sorumlusu olarak çalışırken koronavirüs salgını ve karantinasıyla işine son verilen insanlardan olmuş. Kısa dönem çalıştığı için ne tazminat ne de işsizlik maaşı gibi seçeneklerden faydalanabilmiş. Kültür sanat alanının güvencesizliği salgınla iyice büyürken, dönemlik sözleşmelerle, festival başı ya da proje başına iş yapan, para kazanan insanlar ilk gözden çıkarılanlar olmuş. İşinin kapsadığı alan geniş; türlü yerlerden gelen konukları ağırmak, organizasyonun problemsiz akışını sağlamak. İşini çok sevdiğini, işinden bahsederken “tutku” kelimesini çok sık kullanmasından anlayabiliyorum. Sahneye yakın olmayı ve organizasyonun arka planında olmayı da sevdiğini ekliyor: <em>“Müzik seni o ana çeken, iyi hissettiren ve enerji veren bir şey. Bunu herkes için yapabilmek çok keyifli. Sahnede değilsin, spotlar sana çevrilmiyor, ama oradasın ve o işin bir parçasısın. Bunu bilen tek insan sen olsan bile bu seni besliyor, müthiş mütevazı bir şey.”</em></p><p>Ceren kültür-sanat ve eğlence sektöründe 2014 sonundan beri aktif olarak çalışıyor. Aslında Bilgi Üniversitesi’nde AB İlişkileri okumuş ama diplomasinin çok da ona göre olmadığını gömlek ve ceketiyle işe gitmek zorunda kaldığı bir stajda farketmiş. Mezun olduktan sonra 1 ay petrol ticareti yapan bir firmada çalışmaya başlamış. Bir gün yemeğe gidilmiş ve LGBTİ+’lardan bahsedilmeye başlanmış. O zaman Lambdaistanbul’daki örgütlülüğün de gazıyla başlamış anlatmaya: <em>“Hepsi okumuş eğitimli ya, bir durakladılar. ‘Şu an açık fikirli olup olmadığımız, dünya görüşümüz sınanıyor’ dediler içlerinden bence. Hiçbir şey söyleyemediler, ‘haklısın tabii’ diyebildiler.”</em><strong> </strong>Bu konuşmanın o zaman bir açılmaya dönüşmediğini, onlar için sadece bu konulardan bahseden bir insan hakları aktivisti olduğunu ekliyor.</p><p>Müzik-eğlence sektöründe organizasyon işlerine nasıl düştüğünü merak ediyorum. Ceren aslında hep müzik seviyormuş, bir dönem bateri de çalmış:<strong><em> </em></strong><em>“Organizasyon işini o kadar seviyordum ki, sürekli konserde kim çalışıyor, ne yapıyor diye insanları izlerdim. Ama sektörle ilgili hiçbir şey bilmiyordum.”</em><strong><em> </em></strong>Hayal kırıklığı yaşatan ve ona uymadığını farkettiği işlerden sonra bir arkadaşı aracılığıyla sanatçı temsil eden bir organizasyon şirketinde çalışmaya başlamış. Orada çok şey öğrendiğini ve kendini çok geliştirdiğini,böylece bu alanda olmaya karar verdiğini söylüyor. Sonra yine o tanıdıklardan oluşan ağlar sayesinde !f Bağımsız Filmler Festivali’ne asistan olarak girmiş. !f’in açık fikirliliğinin, yaratıcı enerjisinin ona çok iyi geldiğini anlatıyor. Hem işin kendisine, hem de LGBTİ+ olmaya dair bir açıklık söz konusuymuş orada. İşe duyulan sevginin, para kazanmanın önünde olduğunu da ekliyor<em>: “İnsanlarla rekabet ederek değil, birlik olarak iş yapmanın daha geliştirici olduğunu öğrendiğim bir süreç oldu. Orası olmasaydı bu sektöre o kadar tutunmazdım.”</em><strong> </strong>!f Bağımsız Film Festival direktörleri Serra Ciliv ve Pelin Turgut’un Ekim 2018&#39;de markanın yasal hak sahibi CGV Mars Entertainment Group tarafından görevlerine son verilmişti. Bu durum, sinema çevresinde pek çok insanın tepkisini çekmiş ve festivalin bağımsızlığına uygulanan bir sansür olarak da <a href="https://www.altyazi.net/soylesiler/serra-ciliv-pelin-turgut-ile-soylesi-kilcal-damarlardan/">görülmüştü</a>. Canı sıkkın bir şekilde !f’in bitişinin ve kültür sanat sektörünün tekelleşmesinin yakın dönemde gerçekleştiğinden, diğer organizasyonların !f’ten ne kadar farklı olduğunu o zaman farkettiğinden bahsediyor.</p><p><strong>Sektörün Değişimi: Kültür sanatta tekelleşme</strong></p><p>2012’de One Love Festivali’ne 11 yıl boyunca sponsor olmuş Efes Pilsen, Eyüp Belediyesi, Yeşilay gibi kurumlar tarafından hedef gösterildikten sonra festivalde içki satışını <a href="https://t24.com.tr/haber/eyupte-helal-festival-one-loveda-icki-yasagi-resmen-aciklandi,208441">durdurmuştu</a>. Festivallerde ve umuma açık yerlerde içki sponsorlukları ve marka görünürlüğü tartışılmaya başlandı ve AKP’nin sunduğu <a href="https://t24.com.tr/haber/alkollu-icki-duzenlemesi-ile-ilgili-yasa-taslagi-aciklandi,229644">yeni yasa tasarısıyla</a> bu sponsorluklara sınırlama gelmiş oldu. Pek çok küçük müzik festivali ve organizasyon bu yasaktan ve baskıdan nasibini aldı, küçülmeye gitti ya da kapandı. Dolayısıyla müzik ve eğlence sektörü büyük sponsorluklar çalışabilen büyük organizasyonların alanında tekelleşerek daralmış oldu<a href="#_ftn1">[1]</a>. 2013’te Zorlu PSM’nin büyük prodüksiyonlar için tasarlanmış sahnesinin açılmasıyla özellikle müzik sektörü Zorlu ve İKSV’nin müzik organizasyonlarına teslim oldu. Bu süreç sadece müzik alanında değil, küçük, butik sinema salonlarının taşınması (Emek Sineması süreci) ya da kapanmasıyla <a href="https://www.birgun.net/haber/tekellesmenin-kacinilmaz-sonucu-241739">sinema sektöründe</a> de yaşandı<a href="#_ftn2">[2]</a>. Ceren’le konuşurken de konu azalan, tektipleşen festivallere, alanın daralışına doğru ilerliyor: <em>“‘Babylon ruhu’ diye bir şey anlatılır ya, 3 arkadaş bir şey hayal ediyor ve yapıyor gibi. Bunu zorladığında yapabildiğin bir ekonomik ortam vardı o zaman, hayal kurabiliyordun. Şu an bunlar olamıyor.”</em><strong> </strong>Ekonomik durumun eğlence sektörü için oldukça belirleyici olduğunu söylüyor ve devam ediyor: <em>“Tekelleşme var şu an, kimin parası varsa sektörü de o yönetiyor. O ne sunuyorsa ona amenna olman gerekiyor.”</em><strong> </strong>Birbirinden farklı pek çok organizayonda serbest çalışmasının ona çok deneyim kattığını, çok kötü organizayonlarla iyiler arasındaki farkı artık rahatça tartabildiğini söylüyor. Kültür sanat ve eğlence sektöründe çalışmanın kendi içinde sanatın ne için, kimin için yapıldığı tartışmasını da barındıran, çelişkilerle dolu bir halet-i ruhiyesi var: ‘kâr için sanat mı, sanat için sanat mı?’ Ceren de bu çelişkiye dair şunları ekliyor: <em>“Sürekli sanatsal üretimden bahsediliyor, ama bakınca kimsenin hiçbir şey üretmeye gücü, hali kalmamış.”</em><strong> </strong>Çalışma koşullarının ağırlığı ve yoğunluğu sanat yapma arzusuyla çalışıyor da olsalar insanları tüketen bir hale gelebiliyor.</p><p>Çalıştığı bir organizasyondan bahsederken sinirini gizleyemiyor: “32 saat çalıştırıp bayat ekmekli köfte verdiler, gerçekten bu kadar kötü bir organizasyon hatırlamıyorum.” Ceren için en önemli iki şey, çalışanların tatmin olması ve kâr odaklı olunmaması.</p><p><strong>Vahşileşen çalışma koşulları ve güvencesizlik</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*CG6QskuNcFFsndtDKYnu9Q.jpeg" /><figcaption>Fotoğraf: <a href="https://seneryilmazaslan.com/">Şener Yılmaz Aslan</a></figcaption></figure><p>Organizasyonların tekelleşmesi çalışma koşullarında yaşanan zorluklarla mücadelenin önünü tıkıyabiliyor. Çünkü kültür sanat organizasyonu sektöründe çalışılacak kurumların azalması, alanın daralması, artan baskı ya da mobbing karşısında dayanışmayı, hak ihlallerine ses çıkarmayı zorlaştırıyor. Çalışma saatlerinin ve koşullarının halihazırda ağır olduğu bu sektör için de durum farklı olmamış. Ceren bir festival organize ettiği dönemki rutininden öfke ve sıkıntıyla bahsetmeye başlıyor: <em>“Gece 3’te eve geliyordum, 1 saat ağlıyordum, sabah 9’da yine işin başına dönüyordum. Beni çok travmatize etti bu süreç, kendime güvenim kalmadı.</em><strong> </strong><em>Bu alana tutkusu olan, bundan keyif alan, üretmek isteyen insanların bir araya geldiği bir şey değil miydi bu?’ diye düşünmeye başladım.”</em><strong> </strong>Bu cümle <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/koronavir%C3%BCs-zamanlar%C4%B1nda-u%C3%A7ucu-konsantrasyon-ve-serbest-%C3%A7al%C4%B1%C5%9Fma-halleri-c18975e83158?source=collection_detail----6fb27ab7f0e7-----2-----------------------">Leman’la setlerle ilgili yaptığımız konuşmayı</a> hatırlatıyor.<strong> </strong>Çalışma koşullarının sertliği, o alanlarda bir kadın ya da LGBTİ+ olarak varolmanın zorluğu işin kendisinin verdiği keyif ve mutlulukla çoğunlukla çelişiyor. Ceren özellikle festival süreçlerinin ne kadar yorucu olduğunun ve çalışan herkesin hissettiği çaresizlik ve seçeneksizliğin altını çiziyor: <em>“Koca bir festival yapılıyor mesela bir sefer ve 3 kişiydik. Kimsenin başka bir hayatı olamıyordu. Çalışan herkes kendi arasında işin ne kadar zor olduğunu, yorulduğunu konuşuyor, ama bir şey değişmiyordu. Kimse bu konuda bir şey yapmıyor, söylemiyordu. Çünkü senin yerine geçebilecek çok insan var.”</em></p><p>Çalışma koşullarının zorluğunun üzerine bu iş alanında rekabetin de yüksek olduğundan dolayısıyla iş yapmanın bir kat daha zorlaştığından bahsediyor:<strong> </strong><em>“Robotik çalışman gerekiyor, hata payın yok…Senin bilmemkaç kademe üstündeki biri, bir şeyleri yanlış yaptığında seni düşmanı belleyip İnsan Kaynakları’na şikayet edebiliyor. Pozisyon farketmiyor.”</em><strong> </strong>İnsanların hayatta kalmak, çalıştıkları yerlere tutunmak ya da pozisyonlarını korumak için kendilerince farklı yollar geliştirdiğini tahmin ediyoruz. Ama Ceren kurum içinde yaşanan rekabetin, gerilimin yine kurumlar tarafından dengelenmesi gerektiğini vurguluyor. Bu sektörde çalışanlar, iş hayatındaki pek çok insanın da aşina olduğu bir hiyerarşi ve mobbing zincirinde, aynı şiddetin, tahammülsüzlüğün tekrar tekrar üretilmesine katkıda bulunabiliyor. Anlatmaya devam ederken gülerek sinirini gizlemeye çalışıyor:<strong> </strong><em>“Bu iş deli işi. Neden 18 saatini ayakta koşturarak, mesai almadan ve sosyal hakların minimumda tutularak çalışasın ki? Başka iş mi yok? Bunun bir sendikası, topluluğu yok, başına bir şey geldiğinde dayanışma kuramıyorsun kimseyle.</em> <em>Ses çıkarabileceğin bir alan yok.”</em><strong> </strong>Sık sık film setlerinde de duyduğum bir cümleyle burada da karşılaşmak sektörlerin süregiden benzerliği üzerine düşünmeme sebep oluyor.</p><p>Koronavirüs ve karantina süreçleri daha önce de bahsettiğim gibi pek çok sanat alanını derinden etkiledi; sinema, tiyatro ve sergi salonları kapandı, konserler iptal edildi veya belirsiz bir geleceği ertelendi. Bu süreç sonunda bir şeylerin değişmesine dair umudu olup olmadığını merak ediyorum. Ceren yılların getirdiği tecrübeyle pek umutlu görünmüyor:<strong> </strong><em>“Kurumlar çatırdadığında, bu mobbingleri, baskıları yapan birileri kovulduğunda ya da yeni yetişen birilerini bulamadıklarında, neden böyle oldu diye sorduklarında bir şeyler değişebilir.”</em></p><p>Tanıdığı pek çok insanın hâlâ bu kurumlarda çalıştığından ve çok zorlandığından bahsediyor. Tabii koronavirüs süreci ve yarattığı belirsizlik de insanları mobbinge uğradıkları, performans baskısı gördükleri kurumlarda çalışmaya devam etmeye mahkum ediyor.</p><p><strong>Kuir dostu eğlence sektörü (?)</strong></p><p>Eğlencenin organizasyonunun yapıldığı bu sektörde LGBTİ+’lara yönelik ayrımcılığa dair tecrübelerinin nasıl olduğunu merak ediyorum. Zor çalışma koşullarına rağmen pek çok LGBTİ+ bireyin bu alanda çalışmaya devam ettiğini söylüyor Ceren: <em>“Eğlence sektörünün kuir pozitif bi tarafı var ve biz kendimiz var edebildiğimizi düşünüyoruz. Kesinlikle böyle. Ama o sektördeki elitizmle mücadele etmen çok zor. Sen ne yaparsan yap hep sınıfsal bir ayrımcılık yaşıyorsun. Sen oraya tırnaklarınla kazıyarak gelmişsin, bunu algılayamıyorlar.”</em><strong> </strong>Sonra birlikte çalıştığı ve yaşadığı mobbingleri ona anlatan birinden ve kendisinin bu süreçte onunla dayanışmaya çalıştığından bahsetmeye başlıyor: <em>“Biraz rahatladıktan sonra, ‘lezbiyenler nasıl sevişiyor?’ diye sordu. Bilmesi ve benim kimliğime onay vermesi gerekiyor, ya da ortamlarda bunu biliyorum demek istiyor.” </em>Açık kimlikli ve bununla barışık, rahat görünen bir LGBTİ+ olmanın getirisi, yüze çarpan bu tarz densiz sorulara maruz kalmak olabiliyor. Bu sektörde taciz edildiğinde, mobbinge uğradığında na-trans bir kadın olmasının kuir olmasından daha belirgin olduğunu da ekliyor. Ceren, çalışılan ortamlar büyüyüp kurumsallaştıkça ayrımcılık ihtimalinin artabileceğini de ekliyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*qCn5-tS95df9-El68Ynu_A.jpeg" /><figcaption>Fotoğraf: <a href="https://seneryilmazaslan.com/">Şener Yılmaz Aslan</a></figcaption></figure><p>Biz bunlardan bahsededuralım, 2 aydır alışmaya çalıştığımız koronavirüs hutbesi camlardan içeri doluyor. Paralel olarak, karantina sürecinin eğlence ve organizasyon sektörünü nasıl etkileyebileceğinden ve onun iş arama sürecinden bahsetmeye başlıyoruz. Ceren sektörün “2022 civarı normale döneceğini” düşünüyor: <em>“Yakın zamanda aşı geliştirilemeyeceği için, normale dönmek çok mümkün olmayacak gibi görünüyor. Bu sektörde ve ortamda varolabiliyor muyum diye bakıyorum. O yüzden şimdi de yapabileceğimi düşündüğüm şeylere başvuruyorum.”</em><strong> </strong>Karantina süregiderken, Ceren de ev sahibiyle birkaç ay kira vermemeyi konuşmayı düşünüyor.</p><p>Kültür sanat alanında pandemi sebebiyle yaşanan ve etkileri sürecek olan ekonomik krizin karşısında pek çok kültür sanat organizasyonu <a href="https://www.iksv.org/tr/haber/iksv-den-yeni-bir-politika-metni-pandemi-sirasinda-kultur-sanatin-birlestirici-gucu-ve-alanin-ihtiyaclari">raporlar</a> çıkarmaya başladı. Ayrıca bağımsız kurumları ya da alandaki emekçileri desteklemeye yönelik pek çok inisiyatif alındı. Kadıköy Sineması <a href="https://twitter.com/KadikoySinemasi/status/1265654151876431872">Koltuk Destek Kampanyası</a>’nı başlattı. Netflix, İKSV ve Sinema Televizyon Sendikası’nın set çalışanları için geliştirdiği <a href="https://www.iksv.org/tr/haber/netflix-iksv-ve-sinema-televizyon-sendikasi-pandemiden-olumsuz-etkilenen-sektor-calisanlarina-destek-olacak">destek programı</a> bunlardan biri.</p><p>Ceren’in aslında bu karantina dönemi başlamadan Berlin’e taşınma planı varmış, tabii onu da askıya almak zorunda kalmış. Güvencesiz ve mobbingli çalışma koşullarına sektörün uzun bir süre “eski normale” dönemeyeceği gerçeği de eklenince gidip başka yerlerde yaşamayı denemeye daha sıcak bakmaya başlamış:<strong> </strong><em>“Bu iş benim tutkum, çok seviyorum. Bu değişmeyecek. Ne kadar yorulsam da, müziğin ve izleyicinin buluştuğu andaki enerjinin çok özel olduğunu düşünüyorum. Bu her şeyi silip süpürüyor. Burası olmadı başka yer olur…Gücüm yettiğince ben bunu kovalayacağım, o kesin.” </em>Ceren konuşurken, onun işine olan sevgisini hissetmemek mümkün değil. <em>“Ailen de toplum da önüne set çekebilir yapmak istediğin şeylerle ilgili, ama senin içinden yükselen böyle bir şey varsa sen onu dinlememezlik edemezsin. Onu dinlediğinde olduğun insana yakın oluyorsun. O yüzden bu kadar içselleştiriyorum konuyu.” </em>Ceren’in konuşması,<em> </em>neredeyse bir çeşit açılma metaforu, kendinle barışma, kendini bulma süreci gibi tınlıyor.</p><p>LGBTİ+’lar üzerindeki artan baskıdan bahsederken konu diyanet 24 Nisan’daki cuma hutbesinde koronavirüs salgınıyla ilgili olarak HIV+ ve LGBTİ+ bireyleri hedef göstermesine geliyor. Kaos GL’nin yakında yayınladığı bir <a href="https://twitter.com/KaosGL/status/1263932646146453504">infografikten</a> de görülebileceği gibi, LGBTİ+’lara yönelik hedef gösterilmeler, nefret söylemleri bu açıklamadan sonra yükselerek artıyor. Bu yazı üzerine çalışırken TRT’nin “Doğrusu Ne?” programının 25 Mayıs bölümünden önce gösterdiği anti-LGBTİ+ propagandası <a href="https://t.co/CPxhhT4vJt?amp=1">gündeme düştü</a>. Ceren karantina sürecinde Zoom üzerinden etkinlikler düzenlemeye başlayan, eskiden de gönüllülük yaptığı Lambdaistanbul’a tekrar destek olmaya başlamış. Diyanet’in açıklaması üzerine başına gelen bir olayı anlatıyor: <em>“Kamerasını açmayan sesi titreyen bir kız vardı, 19 yaşındaymış. ‘Ben kendime açıldım’ dedi. ‘Çok zorladım dine yöneldim, kapandım, sonra aileme açıldım. Bu süreç böyle inişli çıkışlı ilerledi. Ama diyanetin şeyini görmek beni bitirdi’ dedi. Hepimiz mahvolduk.”</em><strong> </strong>Bunun gibi hedef gösteren, suçlayan açıklamalar genç müslüman LGBTİ+ insanların açılmakta tereddüt etmesine, yalnızlaşmasına, içinden çıkılması zor bir ikileme düşmelerine sebep oluyor. Ceren <em>“aslında, komünite içinde daha konforlu ve güvenli alanlar oluşturabildiğimizden ve şanslı olduğumuzu”</em> söylüyor ve devam ediyor: <em>“Bir sürü insan var ve onlar bu açıklamayı görüyor. Görünmez bir kalabalık var, sana karşılar ve seni öldürmek istiyorlar gibi bir his veriliyor.”</em><strong> </strong>Bu konuşma üzerine kuir kadın olmanın konuşulacağı bir podcast fikri geliştirmeye başladığını, insanların kendini yalnız hissetmesini istemediğini söylüyor. Böyle minik adımlarla dayanışma ağları örülmeye ve genişlemeye başlıyor.</p><p><a href="#_ftnref1">[1]</a> Müzik festivallerinin büyük organizasyonların akantları altında tekelleşmesi üzerine de <a href="http://www.sanatatak.com/view/turkiyede-muzik-festivali-tekeli-mi-var">tartışmalar yaşanmıştı</a>.</p><p><a href="#_ftnref2">[2]</a> <a href="https://www.youtube.com/watch?v=QXRJnj-jVvU">Kapalı Gişe: Türkiye’de Tekelleşen Film Dağıtımı</a> ve <a href="https://www.youtube.com/watch?v=j7A0eyEpYBc">caz ve dahası: caz müziğin türkiye’deki yolculuğu</a> belgeselleri kültür sanatta tekelleşme üzerine izlenecek iyi örnekler olabilir.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=f7af5545e3d0" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/e%C4%9Flence-sekt%C3%B6r%C3%BCnde-%C3%A7al%C4%B1%C5%9Fman%C4%B1n-dayan%C4%B1lmaz-g%C3%BCvencesizli%C4%9Fi-f7af5545e3d0">Eğlence sektöründe çalışmanın dayanılmaz güvencesizliği</a> was originally published in <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87">İş Hayatında LGBTİ+</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[“Meğer benim istediğim, ama dışarıdaki karşılaşmaların bana yapamayacağımı söylediği şeymiş…]]></title>
            <link>https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/me%C4%9Fer-benim-istedi%C4%9Fim-ama-d%C4%B1%C5%9Far%C4%B1daki-kar%C5%9F%C4%B1la%C5%9Fmalar%C4%B1n-bana-yapamayaca%C4%9F%C4%B1m%C4%B1-s%C3%B6yledi%C4%9Fi-%C5%9Feymi%C5%9F-a5e9d620664e?source=rss-dbddff419551------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/a5e9d620664e</guid>
            <category><![CDATA[discrimination]]></category>
            <category><![CDATA[ayrımcılık]]></category>
            <category><![CDATA[i̇ş-hayatı]]></category>
            <category><![CDATA[lgbtq]]></category>
            <category><![CDATA[work]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Lara Ozlen]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 21 May 2020 15:26:46 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-08-04T14:19:32.899Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><strong>“Meğer benim istediğim, ama dışarıdaki karşılaşmaların bana yapamayacağımı söylediği şeymiş oyunculuk”</strong></p><p>Birkaç senedir kendini oyunculuğa ve performansa adayan Bulut’la aşağı yukarı bir buçuk ay önce, gönüllü karantinalarımızın başında çevrimiçi olarak buluşmuştuk. Aynı mahallede, çok yakın oturuyor olduğumuzu fotoğraf çekimi için evine gittiğimde farkettim.</p><p>İstanbullu ve esasında işletme bitirmiş olan Bulut, kendine uyan işin tiyatroculuk olduğuna beş yıl önce işten ayrılıp ve oyunculuk kurslarına başladığında çoktan karar vermiş. O da koronavirüs karantinası ve önlemleri sebebiyle işleri ciddi olarak sekteye uğrayan insanlardan. Malum tiyatrolar ve sinemalar Mart ortasından beri kapalı ve iki sektör de Haziran ayında geleceği düşünülen normalleşmeyi bekliyor. Hal böyleyken, özellikle bağımsız tiyatrolar için mekan kirası vermek, açık kalmaya devam edebilmek bir mesele haline geldi. <a href="http://www.tiyatromuzyasasin.com/">Tiyatromuz Yaşasın</a> gibi inisiyatifler ve <a href="https://bizdeyerinayri.com/">Bizde Yerin Ayrı</a> gibi kampanyalar kültür alanında devlet desteğinin her alana eşit bir şekilde dağıtılması gerektiğinin ve yeni dayanışma yolları bulmanın aciliyetinin altını çiziyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*YqJjvNKPt6u9kbT2OeVpeA.jpeg" /><figcaption>Fotoğraf: <a href="https://seneryilmazaslan.com/">Şener Yılmaz Aslan</a></figcaption></figure><p>Bulut bu süreçten önce senede bir kez organize edilen bir sanat etkinliği içinde bir proje geliştirme programına seçilmiş ve “normal koşullarda” Nisan başında performansını sergileyecekmiş. Bundan 5 sene önce iş hayatının bambaşka bir yerinde, bambaşka bir halde olduğundan ve bunun bir noktadan sonra onun için ne kadar dayanılmaz bir hale geldiğinden bahsediyor. 15 seneye yakın çağrı merkezi yöneticiliği yapmış ve 2015’te çok istediğini kabul ettiği oyunculuğa başlamaya karar vermiş, Şahika Tekand ve Stüdyo Oyuncuları’yla çalışmaya başlamış: <em>“‘Ne yapacağım, kendim için ne istiyorum’ diye sormaya başlamıştım. ‘Ben aslında oyunculuk istiyorum’ dedim ve bu çok uç bir hayaldi. Asla ve asla olacağını düşünmedim. Kendimi saklamaya ve göstermemeye alışmış biri olduğum için…Kaygıları endişeleri bırakıp daldım. İstifa ettim. Çok korkuyordum sahneye çıkmaya. 2 ay sonra bir modern dans seçmesine girdim. 3 ay sonra Aksanat’taki bir afişte fotoğrafım vardı…inanamıyordum yapabildiğime…” </em>Bulut’u ilk performanslarından biri olan <a href="https://www.artfulliving.com.tr/kultur-ve-yasam/yapan-ve-bozan-bir-performans-dislokasyon-i-16869">Dislokasyon</a>’da izlemiş ve çok rahat olduğunu düşünmüştüm. Neden kafasında böyle bir bariyer olduğunu açıklarken, kendisi için yaptığı iki önemli şeyin birbiriyle paralel olduğundan da bahsediyor. Oyunculuğa eğilmeye karar vermesiyle mastektomi ameliyatının aynı zamanlarda olması onun önünü açan, onu rahatlatan iki şey olmuş: <em>“Bütün engel memelermiş gibi oldu. Zaten büyüklerdi, kimseye özellikle açılmam gerekmedi. Ameliyattan sonrası hızlı hızlı geldi. Meğer benim kafamda, istediğim, için için bildiğim ama dışardaki karşılaşmaların hep bana yapamayacağımı söylediği şeymiş oyunculuk.”</em><strong> </strong>Aslında insanın kendi iradesinin, isteklerinin önünde ne kadar çok toplumsal bariyerin olabileceğinin altını çiziyor. LGBTİ+ bireyler için bu durum, dış dünyada “kendine benzer kimseyi görememek,” dolayısıyla bazı alanların “normatif olmayan” kendileri gibi bireylere ve performanslara kapalı olduğuna inanmak şeklinde tezahür edebiliyor: <em>“Uzun yıllar tiyatro oyununa gitmedim mesela. Çünkü o kadar normatif, o kadar senin gibi olmayan şeylerle dolu ki, senin orada yerin olmadığını düşünüyorsun. Dans da öyle, kadınlar — erkekler net çizgiler… Şimdi adını cis-seksist</em><a href="#_ftn1"><em>[1]</em></a><em> koyuyoruz, ama o zaman seni iten şeyler bunlar oluyor.”</em><strong> </strong>Na-trans<a href="#_ftn2">[2]</a> görünürlüğün çoğunluk oluşu özellikle Amerika’da son yıllarda yükselen LGBTİ+, özellikle trans görünürlüğüyle ufak ufak değişmeye başlıyor. Trans bireylerin dizi ve filmlerde trans ve na-trans karakterleri oynamaya, dolayısıyla kendilerine sektörde bir alan açmaya başlaması Orange Is the New Black, Transparent gibi dizilerle başlamıştı<a href="#_ftn3">[3]</a>. Şimdi Pose, Sense gibi daha pek çok dizi üretilmeye başlandı.</p><p>Heyecanla her bir adımını kendi geliştirmeye başladığı multidisipliner performansından bahsetmeye başlıyor: <em>“10 dakikalık ve otobiyografik bir iş, seçildiğim program bu işi çok sahiplendi, sevdi. Kasım’da sergilemeyi düşünüyorlar.</em><strong> </strong><em>Şimdilik tek kişilik, bunun devamında 20 kişiyle bir performans yapmak istiyorum. İkinci kısım da başka insanlarla dönüşüm sonrasının nasıl yaşandığına dair bir iş olacak.”</em><strong> </strong>Yaşının 40’a yaklaşıyor olmasını, bunun oyunculuk sektöründe çok sınırlı bir rol dağılımı alanına tekabül ettiğini ve bir şeyleri gerçekleştirmek için az zamanı olduğunu söylüyor: “<em>Trans birinin tabii ki bu alanda var olması zor. Her rol oynanabilir, ama seçme gelmiyor bana. Çok sınırlı şeyler oluyor. Mesela 40 yaşında çocuklarına yemek yapan anne rolü…Beni buna vermezler zaten. Bana verebilecekleri bir rol algısı kafalarında yok.”</em><strong> </strong>Oyunculuk alanındaki na-trans domisnasyonunun da gevşeyeceğini, bir şeylerin değişeceğini, trans bireylerin her alanda olmasının insanlar için yeni olduğunu söylüyor: “<em>En azından bizim neslimizde, potansiyeli olan ve bir şeyler yapmak isteyen insanlar için süreç böyle. Bu böyle bir dünya. Bununla savaşmaya inadına devam edeceğiz. Geçmişle kıyaslayınca insanların bu konuda daha çok ses çıkarabildiğini düşünüyorum.”</em><strong> </strong>Eşit istihdam, iş imkânı için çaba harcayan, kendine alan açmaya çalışan pek çok LGBTİ+ bireyin, özellikle trans komünitenin empati kurabileceği şeyler söylediğini düşünüyorum. LGBTİ+ bireyleri, dünyanın heteronormatif<a href="#_ftn4">[4]</a> olduğunun kabulü bir yana, iş hayatı ve kariyer öbür yana savurabiliyor.<strong> </strong>Pek çok na-trans oyuncu için iş bulma ihtimalinin daha fazla ve kolay olduğunu, LGBTİ+ bireylerin “daha kişisel ağlar,” “tanışlar” üzerinden iş bulabildiğini de ekliyor. Şimdi, kendi kendisinin patronu olduğunu ve normalde insanların kendilerini göstermek, iş bulmak için menajerleriyle yaptıkları pek çok şeyi kendi başına yapmak zorunda olduğunu söylüyor.</p><p><strong>Heteronormativiteyi beslememek ve kendi alanlarımızı açmak</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*-tt19hoIGQJc5HfKq3Wr-Q.jpeg" /><figcaption>Fotoğraf: <a href="https://seneryilmazaslan.com/">Şener Yılmaz Aslan</a></figcaption></figure><p>Oyunculuk yapmaya karar verdiğinden beri gittiği oyunculuk stüdyolarının ona çok şey öğrettiğini, neleri yapabildiğini görebilmesi açısından çok besleyici olduğunu söylüyor. Açılmasını, beslenmesini bu kadar destekleyen mekanizmaların benzer bir şekilde neden bu piyasada varolamayacağını yüzüne vurduğunu da itiraf ediyor. Örneğin oyuncuların ‘kadınlar’ ve ‘erkekler’ olarak bir performans için ayrıldığı bir anda ‘kadınlar’ bloğuna trans olduğu bilindiği halde itilmesinin onu ne kadar yaraladığından bahsediyor: <em>“Heteronormatif tiyatrolardan çıkan işlerde trans bir oyuncu olarak ikili sistem dışına çıkmaya çalışmak, aslında sadece var olabilmek, gün boyunca uğraşacağınız bir mesele haline geliyor. Onlar için çok küçük ama aslında büyük olan meselelerden şiştim…”</em><strong> </strong>Daha önce konuştuğum <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/sivil-toplumdan-akademiye-kolay-elenen-halka-olmak-d06613ea498f">Demir</a> ve <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/kimlikle-ilgili-hayat%C3%AE-meseleler-ve-kariyer-denen-%C5%9Fey-79fe54755f8f">Deniz</a>’in de sıklıkla bahsettiği, “küçük şeyler,” kimlikler, performanslar ya da tanımlamalar, LGBTİ+ bireyler için hayati önem taşıyabiliyor. Hayatın her alanında LGBTİ+ bireylerin önüne çıkıveren, ‘heteroseksüel olduğunun varsayılması,’ dışlanma ya da seni nereye konumlandıracağını bilememe halleri oyunculuk alanında da belirdiğinde canını sıkmış: <em>“Profesyonel olarak oyunculuk yapmaya başladığımda tekrar çarptı o cis-seksist tutumlar ve beni, bedenimi dışarıda bırakan o durumlar… Na-trans herhangi bir kişiden nasıl 5 kat daha fazla çalışman gerektiğini gösteren durumlar, haksızlıklar, beni nefes alamayacak noktaya getirdi,”</em><strong> </strong>diye devam ediyor.</p><p>Beyaz yaka olarak çalışırken benzer şeyler yaşayıp yaşamadığını, bu iki alanı nasıl karşılaştırdığını merak ediyorum. Yönetici olduğu için göreceli olarak ‘daha şeffaf’ ve korunaklı bir pozisyonda olduğunu kabul ediyor:<em> “Kendim de daha pasif ve çekingendim, sürekli ‘hanım değil yalnız’ diyerek birilerini düzeltmiyordum. Yeni yeni açılıyordum, yeni biriyle tanışıyordum kendi içimde. O yüzden başkalarına ne diyeceğimi bilemiyordum.”</em> Bir yandan şirkette taciz, ayrımcılık gibi meselelerle başa çıkmak için oluşturulan disiplin kuruluna da alınmış orada çalışırken. <em>“…Taciz vardı, ama baş etmek için görmezden geldiğim sonradan adını koyduğum çok şey oldu. Bunlar sana hem bir şeyler katıyor hem de senden götürüyor.”</em><strong> </strong>Çalışma hayatında pek çok insanın empati kurabileceği bir görmezden gelme, idare etme ve patlama süreci yaşamış. Kendi durumunun hayallerinin peşinde koşacak motivasyona tutunabilmenin dışında para kazanıp biriktirebildiği için ayrıcalıklı olduğunu da kabul ediyor: <em>“Biz [LGBTİ+ bireyler] hayatta kalabilen insanlarız. Herhangi bir na-trans oyuncu konfor alanında kalıp gelecek işleri bekleme lüksüne sahip. Ama ben başka bir şey gelmeyeceğini, ya da bana bir şey verirken benden 10 şey alacaklarını bildiğim için, bu süreçte kendim üretmek istiyorum. O yüzden bizler hep bir şekilde yolumuzu bulacağız, en azından uzun vadede…” </em>Sürekli başa dönme, kendini yeni girdiği her alanda tekrar açıklama halinin onu çok yorduğunu, bu yüzden ‘kendi alanını yaratabilmenin’ onun için sağaltıcı olduğunu söylüyor:<strong> </strong><em>“10 yıl önce olsa böyle davranmazdım belki. Ama artık bu normativiteyi beslemek istemiyoruz, kendimize de başkalarına da başka kapılar açmak istiyoruz. Bizi yaralayanlar bunlar, marazlar da bunlar yüzünden.”</em> Kendine ve başkalarına alan açabilme gücüne sahip olma arzusunu konuştuğum insanlardan sık sık duyuyorum. Bu tam da LGBTİ+ bireylerin iş hayatında, okulda, sokakta yaşadıkları şeyin münferit olmadığını bilmesinden geliyor: ayrımcılık, farklı muamele, sebepsiz yere işten kovulma, okulda alay edilme…Bunların hepsi daha sistematik problemlere, fobilere işaret ediyor.</p><p>Oyunculuk alanında yaşadığı, kimliğine dair bütün bu gerilimler onu bu konular üzerine düşünerek başka bir şeyler üretmeye itmiş: <em>“O anda mücadele etmeye gücüm yoktu bunlarla. Ama ‘tamam’ demek de istemedim. Zaten kurumsal olarak çalışırken çok fazla yapmıştım bunu. İkili cinsiyet sistemi ve heteronormativiteyle olan savaşımdan </em><a href="https://l.facebook.com/l.php?u=https%3A%2F%2Finstagram.com%2Ftenderrgenderr%3Figshid%3D10dfbgr5ezl6y%26fbclid%3DIwAR3AtqKOBwe75Y_IE97mrL6RA1rGc7P4hRFI37GmfzGngvXSzBsDGxOpkVM&amp;h=AT2sfuvItfOLssjILx2cQ7Y0fkdV4tFYn6EfmjQjoVP6ylvpJvFqXLbfbnPKhqMmtLhEklg-G6U0rmaC6H343pEYFn4hYbdnAlAf7wbFBgwe0nmKMmEpwNVJ8MBmvVvBuD0"><em>‘Tender gender’</em></a><em> hesabı çıktı…Açılmanın bu kadar yaralayıcı ve zor olacağını bilmezdim. Ama en azından yaşadığımı hissediyorum. Öyle abuk sabuk iş yerlerinde ‘… Hanım’ olarak bilindiğim bir yerden çıktım. Hiç kendimi bu kadar iyi hissetmemiştim.”</em> Düşünceli bir şekilde hayatını etkileyen konuların açılmak, trans olmak gibi eksenlerde dolaştığından, muhtemelen bir süre daha böyle devam edeceğinden bahsediyor. Kendi kendini tanımak, kimseye olmasa bile kendine açılmak insanın özgüveni, kendisiyle barışık bir şekilde yaşayabilmesi için önemli meseleler. <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/kimlikle-ilgili-hayat%C3%AE-meseleler-ve-kariyer-denen-%C5%9Fey-79fe54755f8f">Deniz</a>’in ‘kariyer meseleleri hayati başka konuları çözdükten sonra geliyor’ deyişi aklıma geliyor.</p><p><strong>Güçlendiren, ilham veren dayanışma ağları: “Hep hayatta kalmak için yollar bulduk, yine buluruz”</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*bNrqbZu3gcSLNhbX9pba9A.jpeg" /><figcaption>Fotoğraf: <a href="https://seneryilmazaslan.com/">Şener Yılmaz Aslan</a></figcaption></figure><p>Bedene odaklanan, translık hallerinden beslenen işlerin ne kadar az olduğundan yakınıyor sonra. “<em>…Bu varoluşta üretimler çok yok bir yandan. Nasıl olsun? Yok ediliyor, insanda heves bırakmıyorlar.”</em><strong> </strong>Ayrımcılığa uğramak, tam olarak anlaşılmadığını hissetmek pek çok LGBTİ+’nın iş alanında değişiklik yapmasına sebep olabiliyor. Bulut’un oyunculuk yaparken idare edemediği şeyler onu kendi işlerine odaklanmaya, ya da anlaşabileceğine emin olduğu komüniteden insanlarla çalışmaya itmiş. Dolayısıyla işiyle ve bundan sağlayabileceği gelirle ilgili daha güvencesiz bir noktaya düşmüş: <em>“Beni anlayabilen, geri çekilmeme sebep olmayan insanlarla çalışmak istiyorum. kendi içinde inandığın şey hep doğru oluyor…Aslında küçük bir çocukken de bazı şeyleri biliyordum. O heyecana ve ateşe sahiptim, ama büyürken alıyorlar elinden. Nasıl çocukken, kendi odamda takılırken, bir şeyleri yapabildiğimi hissediyordum; şimdi de ona tutunmaya çalışıyorum.”</em><strong> </strong>Aslında oyunculuğun, kendi kendine oynamaktan hoşlanmanın ne kadar çocuksu bir tarafı olduğunu hatırlatıyor söyledikleri. Neredeyse konuşmanın sonuna gelmişiz ve Bulut’un ne kadar ilham verici ve akıcı konuştuğunu o zaman farkediyorum. Bir soru sormam her şeyi birbirine bağlayan bir hikaye anlatıcısı gibi konuşmasına yetmiş neredeyse.</p><p>Konuşmanın türlü anları korona günlerindeki gelişmelerle bezeniyor. Bulut şimdilerde mahallede arkadaşlarıyla yürüyüşe çıkıyor ve evden yapabileceği, kendini geliştirebileceği iş ihtimallerine odaklanmaya çalışıyor.<em> “Bu işlerden para kazanabilmek zor, sürekli üretmem lazım. Ama bağlantı işleri tabii bunlar, platformlar var bir şekilde bulabileceğin. Kendimi geliştirmeye çalışıyorum bedensel ifade, ses vs. konularında. Nasıl devam edilir online olarak filan onlara bakacağım.</em>” Performans derslerine başlamış, çevrim içi olarak onlara katılıp motivasyonunu canlı tutmaya çalışıyor. Yakın zamanda da BGST’nin <a href="https://www.youtube.com/watch?v=MoBX9w0eJA0&amp;fbclid=IwAR2gz8w35YtHqAkpcrkRD1vo8wHsXPuPq5P7-b2KBRcctUIVPyxAto1IOPM">Her Güne Bir Vaka</a> serisinde salgın sırasında kargo şirketinde çalışan birini canlandırdı. “Belki de motivasyonu değiştirmek lazım, ‘ne yapayım ne olacak?’ gibi değil de, kendine iyi gelmesi üzerinden bir şey yapmak belki daha iyidir.” Teknik işler hariç performansının hazır olduğunu, koronavirüs olmasa sergilemeye her anlamda hazır olduğunu ekliyor. Zamanlamayla ilgili bu şanssızlığı biraz canını sıkmış belli ki. Ama umutlu olmaktan başka seçenek de yok: <em>“Kurduğum hayalleri başka bir şeye adapte etmek biraz zor ve zaman alacak gibi görünüyor. Bir şekilde yollar buluyoruz, hep bulduk, bundan sonra da böyle olacak” diyor.</em> Konuşmamızın sonuna doğru ilerlerken ilham verici bir şekilde konuşmaya devam ediyor:<strong> </strong><em>“İnsanlar cesaret alsın istiyorum, ben yaptıysam herkes yapabilir. Ben de başka cesaretli insanlarla tanışmayla bu hale geldim.”</em> Cesaretin, aktivizmin, birbirine alan açabilen ilişkilerin aslında ne kadar geliştirici ve bulaşıcı olduğunu farkediyoruz konuşurken.</p><p>Evden çıktığımızda havaların artık ısınmaya başladığını, “normal”e dönme umudunun ağaçlarla beraber tekrar yeşermeye yüz tuttuğunun, herkesin dışarı fırladığını görüyoruz. Nemli ve esmeyen o havaların gitgide kendini hissettirmeye başladığı, maskelerin her şeyi daha da boğucu hale getirdiği bir günün sonuna geliyoruz.</p><p><a href="#_ftnref1">[1]</a> <a href="https://gaiadergi.com/bir-cinsiyetcilik-bicimi-olarak-cisseksizm/">https://gaiadergi.com/bir-cinsiyetcilik-bicimi-olarak-cisseksizm/</a></p><p><a href="#_ftnref2">[2]</a> Trans olmayan, cis-gender</p><p><a href="#_ftnref3">[3]</a> <a href="https://www.kaosgl.org/gokkusagi-forumu-kose-yazisi/odul-garantili-trans-rolleri-ve-trans-oyuncular">https://www.kaosgl.org/gokkusagi-forumu-kose-yazisi/odul-garantili-trans-rolleri-ve-trans-oyuncular</a></p><p><a href="#_ftnref4">[4]</a> <a href="https://www.kaosgldernegi.org/belge.php?id=sozluk">https://www.kaosgldernegi.org/belge.php?id=sozluk</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=a5e9d620664e" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/me%C4%9Fer-benim-istedi%C4%9Fim-ama-d%C4%B1%C5%9Far%C4%B1daki-kar%C5%9F%C4%B1la%C5%9Fmalar%C4%B1n-bana-yapamayaca%C4%9F%C4%B1m%C4%B1-s%C3%B6yledi%C4%9Fi-%C5%9Feymi%C5%9F-a5e9d620664e">“Meğer benim istediğim, ama dışarıdaki karşılaşmaların bana yapamayacağımı söylediği şeymiş…</a> was originally published in <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87">İş Hayatında LGBTİ+</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[“Kimlikle ilgili hayatî meseleler” ve “kariyer” denen şey]]></title>
            <link>https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/kimlikle-ilgili-hayat%C3%AE-meseleler-ve-kariyer-denen-%C5%9Fey-79fe54755f8f?source=rss-dbddff419551------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/79fe54755f8f</guid>
            <category><![CDATA[discrimination]]></category>
            <category><![CDATA[lgbtq]]></category>
            <category><![CDATA[work]]></category>
            <category><![CDATA[ayrımcılık]]></category>
            <category><![CDATA[i̇ş-hayatı]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Lara Ozlen]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 14 May 2020 11:48:23 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-08-01T15:35:53.455Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Pandemi öncesinde bir sanat galerisinde çalışıyor olduğunu bildiğim Deniz’le* şimdilik askıya alınan özel bir sanat galerisinde, ziyaretçi ilişkileri yaptığı son işinden ve nereye ilerleyeceği belirsiz karantina sürecinden başlıyoruz konuşmaya. Sevdiği ve 4 yıl yaptığı baristalık ve hizmet sektörü, konuşmamızın akışında asıl odaklandığımız konuya dönüşüveriyor.</p><p>Deniz üniversitede sinema okumuş ama o sektöre “fazla bulaşamamış.” Film sektörüyle ilişkisi olan pek çok insanın da tahmin edebileceği ve önceki yazımda da bahsettiğim, ayarsız çalışma saatleri, muhtemel cinsiyetçi, fobik ve na-trans<a href="#_ftn1">[1]</a> erkek ağırlıklı çalışma ortamı bu sektörde çalışmaması için yeterli sebepler olmuş.</p><p>Okulu bitirip 2015’te baristalığa başlamış. Sanat galerisinde ziyaretçi ilişkilerinde çalışmaya başlayana kadar, uzun bir süre bu işi yapmış. Sık sık bu işi aslında ne kadar sevdiğini ve geri dönmeyi istediğini söylüyor. Sonra romantik bir şekilde ekliyor: <em>“…Kahveyi hep çok sevdim, çok değerli şeylerden biri. Yaptığım işe saygı duymayı da seviyorum ve kahve denen meyveye baya saygı duyuyorum.”</em><strong> </strong>Şimdilerde işsiz ve biraz ortada kalmış hissettiğini söylüyor.</p><p>Sanat galerilerinde, süreli sergilerde ziyaretçi ilişkileri ya da sergi görevlisi gibi görev tanımlarıyla çalışmak yarı zamanlı çalışan, birkaç işle jonglörlük yapanlar için biçilmiş kaftan. Galerilerde ziyaretçi ilişkilerinde çalışmak, değişen ders ve iş saatleri dolayısıyla özellikle öğrencilerin dönem dönem tercih ettiği bir iş kolu olabiliyor. Galerilerde sözleşmeler kısa dönemli yapılıyor, insanlar genelde taşeron firmalar üzerinden işe alınıyor, herhangi bir sebeple ve tazminatsız işten çıkarılabiliyor. Güvencesizliği tam da buradan geliyor. Deniz de galerideki işini öğrencilerin yarı zamanlı yapacağı bir iş gibi görüyor bir kariyer gibi görmektense: <em>“Ama ben çok uzun süre ne yapmak istediğimi bilmiyordum. Kaldım ortada, baristalığa da küstüm. Çünkü çalıştığım yerler fobik ve mobbinge maruz kaldığım yerlerdi.”</em><strong> </strong>Tüm bunların yanında esasında kimsenin çok da seçme şansı olmayabileceğini, para kazanmak için istemediğin şeyleri yapmak zorunda kalabildiğinin de farkında olarak anlatmaya devam ediyor:<strong> </strong><em>“Bazı şeyler de şans, o kadar çok işsizlik var ki neye tutunursan onu kabul ediyorsun.”</em><strong> </strong>“İdeal”i kurgulanan kariyerlerle, gerçekte bulunabilen işler arasında koca bir uçurum olabiliyor bazen, özellikle işssizliğin yüksek ve ekonomik krizin azılı olduğu Türkiye gibi ülkelerde.</p><p>Koronavirüs sürecinde büyük sergilerin önemli bir kısmı çevrimiçi sergilerle ziyaretçileriyle buluşmaya başladı. <a href="https://bianet.org/bianet/yasam/224164-arter-de-cevrimici-rehberli-turlar">Arter</a>’in ve <a href="https://www.istanbulmodern.org/tr/sergiler/sanatci-ve-zamani-sanal-tur_2249.html">İstanbul Modern</a>’in sürekli sergileri, <a href="https://saltonline.org/tr/2234/cevrimici-gosterim-the-salt-of-the-earth-topragin-tuzu">Salt</a>’ın film gösterimleri artık bir tık uzağımızda. Bu durum, bu alanda ve sektörde çalışanların iş gücüne ihtiyacın şimdilik minimuma indirilmesine ve belirsiz bir işsizlik durumuna sebep oldu. Kültür sanat alanında çalışan, gazetecilik yapan pek çok insan salgından sonra ekonomisi ziyeretçilerine, seyircilerine bağlı, sürekli sponsorluğu olmayan sanat alanlarının geleceğinin tehlikede olduğundan, dayanışma için yeni yollar bulunması gerektiğinden <a href="http://www.argonotlar.com/2020/05/salgindan-sonra-sanat-dunyasi-orgutluluk-ve-alternatif-yaratmak/">sıklıkla bahsediyor</a>.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*lYsFYYC-xzww0oh47DXGCA.jpeg" /><figcaption>İllustrasyon: <a href="https://www.instagram.com/aslialpar/">Aslı Alpar</a></figcaption></figure><p>Konuşmamızın bir noktasında saat 9 oluyor ve dışarıdan dalga dalga yükselen alkış seslerini duyuyoruz: sağlık çalışanlarını alkış saati. Onunla konuştuğumuzda, yaklaşık 1 ay önce, sağlık çalışanlarını alkışlıyorduk, üzerine 23 Nisan ve 1 Mayıs’ta da alkış tuttuk, onlar da karantinada geldi geçti. Bu bol alkışlı garip döneme bıyık altından gülüp konuşmaya devam ediyoruz. Galerideki işinden bahsetmeye ve onu baristalık tecrübesiyle kıyaslamaya devam ediyor. Ayrımcılık karşıtı politikaları olması sebebiyle çalıştığı galerinin LGBTİ+ bireyler için ideal bir çalışma ortamı oluşturduğundan bahsediyor. İş arkadaşları açısından, birçoğu zaten “kuir<a href="#_ftn2">[2]</a>” ya da “kuir dostu” olduğu için problem yaşamadığından bahsediyor: <em>“Ekip arkadaşlarımda da birkaç hata dışında hiç sıkıntı yaşamadım, yanlış yaptıklarında deli gibi özür dilediler ve kendilerini düzeltmek için çok çabaladılar.”</em><strong> </strong>Ama bunun yanında yönetim kadrosuyla ilgili gerilimleri olduğunu ekliyor: <em>“Mesela ben yöneticimi transfobik buluyorum. Çünkü bana ‘hanım’ diye hitap etmekten geri kalmıyor. Sürekli özür diliyor ama sürekli yapınca özrün anlamı kalmıyor.”</em><strong> </strong>Pek çok insan için küçük detaylar olarak ‘idare edilebilecek’ hitap biçimleri, ‘heteroseksüel olduğun sanılarak’ yapılan espriler LGBTİ+ bireyler için toplanıp bir araya geldiğinde kocaman bir ayrımcılık bulutu haline dönüşebiliyor (<a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/koronavir%C3%BCs-zamanlar%C4%B1nda-u%C3%A7ucu-konsantrasyon-ve-serbest-%C3%A7al%C4%B1%C5%9Fma-halleri-c18975e83158">Leman</a>, <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/sivil-toplumdan-akademiye-kolay-elenen-halka-olmak-d06613ea498f">Demir</a>). Ayrımcılıkla, ya da ‘hanım’ varsayılmakla nasıl baş ettiğini merak ediyorum. Bir noktadan sonra alıcılarının çok geliştiğini, fobileri “kategorize edebildiğini” söylüyor:<strong> </strong><em>“Alışıyorsun. Alışmazsan kafayı sıyırıp sinir krizi geçiriyorsun.” </em>Özgüvenle ve çok net bir tavırla anlatmaya devam ediyor:<strong> </strong><em>“İşyerlerimde hep açıktım ben. 15 yaşımdan beri bir daha geri dönmedim, hep açıktım her yerde, işyerinde dersanede…”</em><strong> </strong>Bu kadar açık olmanın yorucu ve yıpratıcı da olabileceğini tahmin ediyorum. LGBTİ+ bireyler her seferinde sıfırdan başlayan, tahammül gerektiren bir açıklamalar zincirine girebiliyor “neyi, kimi, nasıl sevdiğine” dair.</p><p>Bu açık olma halinin aktivist bir tarafı olup olmadığını, aktivizmle ilişkisinin nasıl olduğunu merak ediyorum:<strong> </strong><em>“Aktivizmimi çok kişisel yaptım, gittiğim her yerde açık olmak benim için çok büyük bir aktivizmdi. En bilgisiz ortamlarda bile fobi ihtimallerini göze alarak ‘bakın kardeşim’ demek…Örgütlü aktivizm zor geldi ama…”</em><strong> </strong>Konuştuğum, tanıdığım birçok insanın aktivizmi bireysel karşılaşmalarla, kişisel bir görünürlükle devam ediyor aslında. Birçok LGBTİ+ birey için açık olmamak bir seçenek bile değil; çok “erkeksi” ya da “kadınsı” olmak, ya da hiçbirine benzetilememek dış dünyanın şüphelenmesi için yeterli olabiliyor. İlk açıldığı dönemi hatırlıyor sonra. “<em>İlk lezbiyen olduğumu keşfettiğim dönem, ne olduğumu bilmek sonunda, bana çok iyi gelmişti. Bir şeylerin kafamda oturmasının özgüveniyle, ben buyum ve bu olmaya devam edeceğim dedim…O zaman açıldığımda kuir muir yoktu…Biz de kendimizi butch lezbiyen sanıyorduk.”</em> Cinsiyetin de toplumsal cinsiyetin de kocaman bir yelpaze olup elimizde salınadurduğu bugünlerde, açılmanın, kendi kendini tanımanın bitmeyen bir süreç olduğunu farketmiş ve artık kendini na-binary<a href="#_ftn3">[3]</a> olarak tanımlıyor.</p><p><strong>Aktivist ruhlar ve duyarlı antenler</strong></p><p>Daha önce konuştuğum insanların da bahsettiği bir şeylerden birine ilerliyoruz sonra: insanın işi hayatından soyutlayıp sadece iş olarak yapabilmesi lüksü. “<em>Biz yapamayız öyle şeyler, ruhumuz aktivist…”</em> diyor gülerek. Kulakları, seninle ilgili fikirler zincirleri oluşturan insanların söyledikleri şeyleri anlamlandıran tüm sistemleri kapatıp “sadece çalışabilmek” çok da mümkün olamıyor LGBTİ+ bireyler için<em>: “…sadece LGBTİ+ değil azınlık olan herkese dair bir şey duyduğumda ‘ding’ diye antenlerim çıkıyor ve ‘sen ne diyorsun’ diye başlıyorum,”</em> diye ekliyor.</p><p>Baristalıkta yaşadığı mobbing ve ayrımcılıktan bahsetmeye dönüyor sık sık. Belli ki sevdiği, aslında değer verdiği bir şeyden uzaklaştırılmış olmaya içerlemiş: <em>“Bir yerde bar şefim 2 hafta boyunca makineye dokundurmadı, temizlik yaptırdı ve bu yüzden işi bıraktım. Fobisinden değildi belki de sadece taktı, bilmiyorum. Bulaşık yıkadım sürekli.”</em><strong> </strong>Ya da başka durumlarda, işlerde açık konuşulamadığı için tam olarak anlamlandıramadığı bazı tuhaf anlar yaşamış: <em>“Birinde bar şefi fobikti. Normalde baristanın görevi kahve yapmak ve servis etmek. Benim elime faraşla süpürge tutuşturup sigara izmaritlerini temizlettiler. Olay çıkarınca da göze battım tabii ki.”</em><strong> </strong>Esasında temel bir görev tanımı tartışması/gerilimi sayılabilecek bu vaka da onu baristalıktan, o sektörde çalışmaktan soğutan şeylerden olmuş.</p><p>Açık olmak, olmamak, bununla ilgili ne yapacağını, nasıl pozisyon alacağını bilememe hallerinin üzerine sık sık çalışma koşullarının güvencesizliği ekleniyor. Aslında açık olmaya karar verdikten, ya da mecburen birilerinin ifşasıyla açıldıktan sonra pratik olarak LGBTİ+ların yüzyüze geldikleri her şey uzun vadede neler yapıp neler yapamayacaklarını belirliyor.</p><p>Ailen seni kabul ediyor mu, ediyorsa maddi desteğe devam ediyor mu, topyekün red mi ediyor, okula devam edebiliyor musun yoksa ailen desteğini çektiği için çalışmaya başlamak zorunda mı kalıyorsun… Deniz, açık olmanın ve bununla ilgili değişen dinamiklerin trans komüniteyi, özellikle trans kadınları çok etkilediğini düşünüyor:<strong> </strong><em>“…trans erkekler toplumsal erkeklik algısı içinde kaybolup daha konforlu yaşayabiliyorlar, bunu seçerlerse. Na-trans bir adam olarak görülüyorsa toplum tarafından, hayatına devam edebiliyor. Trans kadınların böyle bir şansı daha az oluyor. Belki yeni jenerasyon daha güçlü geliyor ama eskiler hep üç kuruşa berbat yerlerde çalıştılar. Bunun tabii ki kimliğimizle ilgisi var. Bunun kişilerin yetersizliği, karakterlerinin kötülüğüyle filan ilgisi olduğunu düşünmüyorum…” </em>Trans kimlikler iş bulma, işi sürdürebilme, ayrımcılıkla burun buruna gelme gibi konularda, risklere na-trans bireylerden daha açık oluyorlar. Sonra geçekten çok vurucu, insanın içine oturuveren birkaç cümleyle devam ediyor: <em>“Uğraşmamız gereken bambaşka ve kendi adımıza hayati olabilecek konular olduğunda işe odaklanmak ve kariyer yapmak da çok kolay olmuyor. Ben bu yaşa gelene kadar kendi kimliğim ve yolculuğumla uğraştım, bu arada kariyer yapmak biraz geri planda kaldı. Çünkü ben kimim sorusuna cevap bulmak açıldığım andan itibaren 13 yılımı aldı.”</em><strong> </strong>Kimlik, insanın kendi kendisiyle rahat edebilmesi o kadar temel ve mühim bir mesele ki, hayatî görünen başka şeyleri ikinci plana iteleyebiliyor. Bu hisle pek çok insanın empati kurabileceğini düşünüyorum.</p><p><strong>Gelecek “güzel” günler</strong></p><p>Koronavirüs gündemi içermeyen, “gelecek güzel günleri” nasıl hayal ediyor diye soruyorum. Çizmekten, sanattan para kazandığını hayal ediyor ama bu koşullarda pek mümkün olmayabileceğinin de farkında. Koronavirüs salgını, her şeyin askıya alındığı bu dönem insana hayallerini bile askıya aldırabiliyor. Şu ara plan yapamadığını, geleceği göremediğini ekliyor. Baristalığa dönmeyi ne kadar istediğini tekrar söylüyor bu noktada, hayalleri tekrar canlanıyor: <em>“Kendi mekanımı açamazsam da işletmeci olmak isterim. Şehirde varolmak istemiyorum. Antalya’yı konuşuyoruz şimdi. İstanbul çok zor. Eskiden LGBTİ+ kitle burada gibi düşünüyordum, şu anda çok umrumda değil, daha huzurlu bir hayat istiyorum. Her yerde LGBTİ+ var sonuçta, örgütlenmek mesele.”</em> Bu dönemde 30’larına yaklaşan pek çok insan gibi o da İstanbul kaosundan kurtulmanın hayalini kuruyor. Hayaller, planlara evrilmiş bile bu arada: <em>“Akdeniz Üniversitesi’nin yakınında gökkuşağı bayrağıyla bir kafe açmak isterim mesela. Translar çalışsın, insanların güvenli alanı olsun istiyorum.”</em></p><p>Röportajın sonuna doğru ilerlerken konuşmayı niyet ettiğimizden çok daha farklı konulara daldığımızı farkediyoruz. Sergi-ziyaretçi ilişkileri görevlisi olmaktan bahsedecekken aslında ağırlıklı olarak özlediği, geri dönmeyi, üzerine bir hayat planı kuruverdiği baristalıktan, mekancılıktan bahseder olmuşuz. Şimdiye onuştuğum pek çok insanın da benzer şekilde birden fazla iş alanı olduğunu hatırlatıyor bana bu durum.</p><p>*Deniz röportaj yaptığım insanı korumak için kullandığım takma isimlerden biri.</p><ul><li>Bu yazıyı yazarken denk geldiğim güncel konulardan bazıları da koronavirüs günlerinde LGBTİ+’ların ihtiyaçlarına <a href="https://www.kaosgl.org/haber/covid-19-salgininda-lgbti-larin-ihtiyaclarina-yonelik-arastirmalar?fbclid=IwAR0BtItPRsc1HZX-yxKxg02KNms9S5Q7bn26G3NTZcpIF7FYKm6Q2pKNDQs">yönelik yapılan araştırmalar</a> oldu. Ayrıca LGBTİ+’ların istihdamları ve çalışma hayatında karşılaştıkları ayrımcılıkla ilgili <a href="https://tr.surveymonkey.com/r/ISTIHDAMDALGBTI2020">Kaos GL’nin anketini</a> doldurarak araştırmaya katkıda bulunabilirsiniz.</li></ul><p><a href="#_ftnref1">[1]</a> İngilizcesi: Cis-gender. Burada “trans olmayan” anlamında kullanılıyor.</p><p><a href="#_ftnref2">[2]</a> İngilizcesi “queer”: LGBTİ+’ların dünyanın çeşitli yerlerinde sahiplendiği, esasında “ibne” anlamına gelen şemsiye terim. Akademik metinlerin Türkçeleşmesiyle dilimize queer ya da kuir olarak da girdi. Detaylı bilgi için <a href="https://www.e-skop.com/skopbulten/ne-o-ne-bu-ne-su-queer-kurami-ve-kimliksizlesme/749">şuraya</a> tıkalayabilirsiniz.</p><p><a href="#_ftnref3">[3]</a> Na ya da Non-binary: Kendini ikili cinsiyet sisteminin dışında tanımlayan anlamında kullanılıyor. Detaylı bilgi için <a href="https://www.kaosgl.org/haber/non-binary-olmak-ne-demektir-1">şuraya</a> tıklayabilirsiniz.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=79fe54755f8f" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87/kimlikle-ilgili-hayat%C3%AE-meseleler-ve-kariyer-denen-%C5%9Fey-79fe54755f8f">“Kimlikle ilgili hayatî meseleler” ve “kariyer” denen şey</a> was originally published in <a href="https://medium.com/i%CC%87%C5%9F-hayat%C4%B1nda-lgbti%CC%87">İş Hayatında LGBTİ+</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>