<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Mattias De Backer on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Mattias De Backer on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@mattiasdebacker?source=rss-bec54ec09a38------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/0*u8rbHZUs4pL7LNQw</url>
            <title>Stories by Mattias De Backer on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@mattiasdebacker?source=rss-bec54ec09a38------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Wed, 18 Nov 2026 03:13:17 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@mattiasdebacker/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[De burgemeester heeft de plicht de burger te beschermen.]]></title>
            <link>https://medium.com/@mattiasdebacker/de-burgemeester-heeft-de-plicht-de-burger-te-beschermen-c07d24684f66?source=rss-bec54ec09a38------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/c07d24684f66</guid>
            <category><![CDATA[israel]]></category>
            <category><![CDATA[palestine]]></category>
            <category><![CDATA[protest]]></category>
            <category><![CDATA[police-violence]]></category>
            <category><![CDATA[police]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mattias De Backer]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 05 Jun 2024 11:47:55 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-06-05T11:47:55.321Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><strong>De burgemeester heeft de plicht de burger te beschermen. En ja, protesterende studenten zijn óók burgers</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*ExMtqUxhigQhRnOX" /><figcaption>Beeld: BELGA</figcaption></figure><p><a href="https://www.demorgen.be/meningen/de-burgemeester-heeft-de-plicht-de-burger-te-beschermen-en-ja-protesterende-studenten-zijn-ook-burgers~b5083b6cd/?utm_campaign=shared_earned&amp;utm_medium=social&amp;utm_source=copylink">https://www.demorgen.be/meningen/de-burgemeester-heeft-de-plicht-de-burger-te-beschermen-en-ja-protesterende-studenten-zijn-ook-burgers~b5083b6cd</a></p><p>Op 28 en 29 mei zakte een groep demonstranten — waaronder een delegatie VUB-studenten — af naar Ukkel voor een betoging aan de Israëlische ambassade. De demonstranten veroordelen de genocide in Gaza door Israël en verwijzen naar de recente, gruwelijke luchtaanval op een vluchtelingenkamp in Rafah, waarbij meer dan 50 Palestijnse vluchtelingen het leven lieten (<a href="https://www.standaard.be/cnt/dmf20240529_95218721">Gruwelbeelden aanval op vluchtelingenkamp Gaza zijn voor velen de druppel: “Moreel verwerpelijk” | De Standaard</a>). De demonstranten bekritiseren het gebrek aan actie door de internationale gemeenschap en eisen onder andere een onmiddellijk staakt-het-vuren. De betoging, die volgens verschillende getuigenissen van betogers en persmedewerkers vreedzaam verliep, werd op vraag van de burgemeester opgebroken door de politie met behulp van waterkanonnen, matrakken en traangas. Tijdens dit politieoptreden raakten verschillende demonstranten gewond; één VUB-studente werd zelfs zwaargewond met de MUG afgevoerd naar het ziekenhuis nadat ze vol in het gezicht werd geraakt door de straal van een waterkanon. Naar aanleiding van het politiegeweld dienden een groep betogers een gezamenlijke klacht in tegen de gemeente Ukkel, burgemeester Boris Dilliès en politiezone Marlow.</p><p><strong>De positieve zorgplicht van de staat en de rol van de politie</strong></p><p>Op de overheid berust overeenkomstig artikel twee van de Wet op het politieambt de positieve zorgplicht haar burgers te beschermen, en het recht op vrij protest en vrije meningsuiting te vrijwaren. In het kader van betogingen houdt deze plicht in dat zij ervoor dient te zorgen dat deze vreedzaam kunnen doorgaan, ook wanneer die niet vergund zijn. Inderdaad, het recht om te protesteren is een hoeksteen van de westerse democratie. Om dit recht te garanderen kan de overheid, indien nodig, haar burgers beschermen door het inzetten van haar politiemacht. Bovendien dient de politie zich discreet en tolerant op te stellen ten aanzien van vreedzame bijeenkomsten en bovendien een lage zichtbaarheidsdrempel aan te houden. Ook <a href="https://www.amnesty-international.be/nieuws/amnesty-international-bezorgd-over-het-uiteendrijven-van-protest-aan-israelische-ambassade">Amnesty International</a> wees eerder al op de rol van de politie. Die dient ervoor te zorgen dat een protest “veilig en vrij kan uitgeoefend worden” binnen “gezichts- en gehoorafstand van het doel van de demonstranten”, in dit geval de Israëlische ambassade.</p><p>Wat we de afgelopen dagen gezien hebben lijkt eerder het omgekeerde. De overheid, in dit geval de burgemeester van Ukkel, heeft haar politiemacht ingezet om te verhinderen dat haar burgers het recht om te protesteren hebben kunnen uitoefenen aan de Israëlische ambassade. Op 28 mei werden de betogers na slechts dertig minuten verdreven met pepperspray en waterkanonnen door politiemensen in <em>riot gear. </em>Op 29 mei kwam daar nog eens de barricadering van de toegangswegen tot de Israëlische ambassade bij en gebruikten de ordediensten daarbovenop traangas.</p><p>De burgemeester werpt het ontbreken van een vergunning op als rechtvaardiging voor de repressie. Echter vervalt hiermee de positieve zorgplicht niet; zelfs bij een niet aangevraagde of niet toegelaten manifestatie dient de overheid te zorgen voor een vreedzaam verloop.</p><p>Men kan zich bijgevolg de vraag stellen welk belang de burgemeester met het repressief optreden probeert te dienen? Wanneer we de getuigenissen, de berichtgeving, en de klachten van manifestanten in beschouwing nemen, lijkt het erop dat de burgemeester weinig inspanningen heeft geleverd om een vreedzaam verloop van het protest te garanderen. In plaats van te streven naar een positieve zorgplicht ten opzichte van haar burgers, belemmerde de politie, onder bevel van de burgemeester, actief de studenten in het uiten van hun stem en het aanspreken van de staat Israël op haar genocidale praktijken.</p><p>Waar is de tijd dat de politie via haar genegotieerd beheer van de publieke ruimte minstens probeerde in overleg met de betogers stem te geven aan hun boodschap in ruil voor vreedzaam protest? Nu lijkt er zelfs niet te zijn nagedacht over hoe een vreedzaam protest kan plaatvinden, men zet er gewoon het waterkanon op.</p><p><strong>Risico van escalatie</strong></p><p>Dit soort ongeoorloofd politieoptreden draagt bovendien het risico van escalatie in zich. Waar het protest op dinsdag vreedzaam verliep, leidde de gewelddadige onderdrukking door de politie de volgende dag tot onrust bij de manifestanten, wat opnieuw resulteerde in meer politiegeweld. Het inzetten van waterkanonnen en politiemensen in <em>riot gear</em> draagt niet bij aan de legitimiteit en het gezag van de politie, integendeel. Dergelijk repressief politieoptreden werkt als een rode lap op een stier. Het lijkt erop dat de Belgische politie, die ooit zo sterk was in openbare ordehandhaving, de kunst om een betoging vreedzaam te laten verlopen, is verleerd. Ondertussen verdwijnen de protesten niet; ze lijken alleen maar harder te worden. Het vertrouwen in de politie van de betogers raakt op, en vertrouwen komt te voet en gaat te paard.</p><p>De gewelddadige onderdrukking van het protest door de politie heeft ertoe geleid dat verschillende studenten gewond zijn geraakt. Als criminologen en leden van de VUB-community, kunnen we niet anders dan het optreden van de burgemeester en de door hem aangestuurde politiediensten te veroordelen. We delen de bezorgdheid van Amnesty International Vlaanderen over de repressieve aanpak van deze betoging en sluiten ons aan bij <a href="https://www.amnesty-international.be/nieuws/amnesty-international-bezorgd-over-het-uiteendrijven-van-protest-aan-israelische-ambassade">hun vraag naar een grondig onderzoek</a>. Daarbij scharen we ons achter onze studenten en hun protestactie. We aanvaarden niet dat onze studenten zo worden behandeld. We steken onze studenten tot slot ook graag een hart onder de riem, want ze hebben gelijk: de genocide in Palestina door Israël móet stoppen. Verontwaardigheid over de acties van de studenten en de ‘onrust’ die dit met zich mee kan brengen, is hier volledig misplaatst.</p><p>Auteurs:</p><p>Katrien Vanlerberghe, Marijke Van Buggenhout, Jenneke Christiaens, Bram Visser, Steven Debbaut, Sofie De Kimpe, Els Enhus, Julie Caluwaerts, Lucas Melgaço, Mattias De Backer, Els Dumortier, Rosamunde Van Brakel, Floris Liekens.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=c07d24684f66" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Objectief of neutraal? Universiteiten moeten vooral niet hypocriet zijn]]></title>
            <link>https://medium.com/@mattiasdebacker/objectief-of-neutraal-universiteiten-moeten-vooral-niet-hypocriet-zijn-b0c7d029e4fd?source=rss-bec54ec09a38------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/b0c7d029e4fd</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Mattias De Backer]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 25 Jan 2024 08:16:02 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-01-25T08:16:02.690Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Wat is er nog meer nodig voor de VUB om over te gaan tot een academische boycot, vragen 64 VUB-academici zich af.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/960/0*b_K48pDfZKjBwHRY.jpg" /></figure><p>Een universiteit moet niet neutraal, maar objectief zijn. Dat stelde Jan Danckaert, VUB-rector en voorzitter van de Vlaamse Interuniversitaire Raad (Vlir), vorige week <a href="https://www.standaard.be/cnt/dmf20240110_96314974">in deze krant</a>. Een verbazingwekkend betoog, want een kleine twee maanden eerder schreef hij nog “geen kant te willen kiezen in het conflict” en riep hij op om “weg te blijven van veroordelende en polariserende opinies”. Op de vraag hoe dit te verenigen was met de academische boycot tegen Rusland, liet hij vervolgens zes weken lang niets van zich horen. Ook na <a href="https://www.standaard.be/cnt/dmf20231228_96444956">de oproep</a> tot een academische boycot van Israël eind december bleef het stil.</p><p>Pas nadat <a href="https://www.standaard.be/cnt/dmf20240103_95952859">Raf Geenens</a> en <a href="https://www.standaard.be/cnt/dmf20240107_96604944">Maarten Boudry</a> zich in deze krant uitspraken tegen een academische boycot, kroop de VUB-rector in de pen om zich comfortabel tussen de twee kampen als ‘objectief’ te positioneren. Die handelingswijze doet fronsen. Studenten en personeel met gegronde zorgen over de opstelling van onze universiteit tegenover Israël moeten weken wachten, terwijl er op een opiniemaker als Boudry, die zich op een wansmakelijke manier over dit onderwerp uitlaat, snel wordt gereageerd.</p><p>Danckaerts betoog is oude wijn in nieuwe zakken. De positie van de rector evolueert van ‘neutraal’ naar ‘objectief’, maar vreemd genoeg blijft de conclusie dezelfde: een academische boycot is niet aan de orde. Een wetenschapsfilosofische discussie over de mogelijkheid, wenselijkheid en de machtsdynamieken die van invloed zijn op wat als objectief wordt beschouwd, gaan we (even) niet aan. Laten we precies meegaan in de redenering van de rector en het standpunt van de VUB toetsen aan wetenschappelijk onderzoek en EU- en VN-rapporten. We lezen dat de Vlir werkt aan een “objectief kader” dat samenwerkingen toetst aan “de mensenrechtensituatie in een land [en] de kenmerken van specifieke instellingen”.</p><h3>Wapenfabrikanten</h3><p>Een reeks VN-rapporten en de <a href="https://www.ochaopt.org/crisis">UN-OCHA-</a>monitoring tonen dat Israël stelselmatig de mensenrechten van Palestijnen schendt. Na de escalatie op 7 oktober is het aantal oorlogsmisdaden, dodelijke slachtoffers, Palestijnse gevangenen, verdwenen burgers en ontheemden alleen maar toegenomen. Dat alles staat uitgebreid gedocumenteerd in het zonet verschenen World Report 2024 van Human Rights Watch, en werd op 11 januari nog eens opgelijst door de Zuid-Afrikaanse delegatie bij het Internationaal Gerechtshof in Den Haag.</p><p>De huidige humanitaire crisis is het directe gevolg van de keuzes van Israëlische gezagsdragers en wordt mede mogelijk gemaakt en gesteund door verschillende Israëlische bedrijven en <a href="https://bdsmovement.net/files/2011/02/EOO23-24-Web.pdf">kennisinstellingen</a>. Zo staat <a href="https://nyact.net/links/about-the-technion/">Technion</a> als ‘Israel Institute of Technology’ bekend om zijn vervlochtenheid met het Israëlische leger. De universiteit heeft in samenwerking met wapenfabrikanten als Elbit en Rafael technologische toepassingen, raketten en tanks ontwikkeld waar op dit moment Palestijnse burgers mee worden vermoord. Tegelijk stonden zij aan de basis van de surveillance-apparatuur waarmee Israël zijn door de VN als illegaal bestempelde nederzettingen ‘beveiligt’.</p><p>Hoewel Technion meer dan voldoende ‘objectieve kenmerken’ heeft om een samenwerking bij voorbaat uit te sluiten, werkt de VUB er nog mee samen. De Brusselse universiteit geeft daarmee impliciet goedkeuring en legitimiteit aan een instelling die bijdraagt aan de bezettingspolitiek. Dat het onderzoek naar borstkanker gaat, doet daar weinig aan af. Sterker, Technion kan het gebruiken om zijn imago op te poetsen.</p><p>Waar was de ethische commissie bij het ‘objectief’ beoordelen van deze samenwerking? Hoe kan een universiteit als de VUB zich enerzijds uitspreken tegen het ‘Israëlische systeem van bezetting en kolonisering’ en anderzijds blijven samenwerken met een belangrijke academische steunpilaar van dat systeem? De ‘objectieve’ criteria van de mensenrechtentoets zouden zo’n samenwerking met een Israëlisch instituut toch precies moeten uitsluiten.</p><p>Een academische boycot richt zich niet op individuele onderzoekers en is ook geen aanval op de academische vrijheid, maar wel een instrument dat voorkomt dat instellingen de Israëlische bezettingspolitiek ondersteunen. Zo’n breed gedragen academische boycot was mogelijk tegen Iran, na 7 jaar gevangenschap van VUB-gastprofessor Ahmadreza Djalali. Ook in Palestina worden studenten en onderzoekers al decennialang <a href="https://usacbi.org/2011/06/barghouti-struggle-equal-right/">systematisch ­vervolgd</a>, onderdrukt en worden hun mensenrechten geschonden door ­Israël. Zijn mensenrechtenschendingen van sommige mensen soms minder erg dan die van anderen?</p><p>De rector roept op tot “academische diplomatie” en schaart zich trots achter de “toonaangevende, humanistische” VUB-eredoctor Yuval Noah Harari. Dat is een pijnlijke verwijzing, want Harari riep eerder in <em>The Guardian </em>juist op tot diplomatie met andere middelen: een internationaal ondersteunde militaire interventie in Gaza.</p><p>Verstandiger was het geweest als de rector het betoog van Naomi Klein in <a href="https://www.theguardian.com/commentisfree/2023/oct/12/israelis-palestinians-greatest-danger-since-1948"><em>The Guardian</em></a> had gelezen. Zij sprak zich uit voor het gebruik van boycots, desinvesteringen en sancties (BDS) om Israël tot een staakt-het-vuren te bewegen en zo mogelijk nog duizenden doden te voorkomen. Als de universiteit objectief is, wat is er dan nog meer nodig om over te gaan tot een academische boycot? Ten aanzien van Russische en Iraanse universiteiten lukte het toch ook. Om het met Naomi Kleins afsluitende woorden te zeggen: <em>if not now, when?</em></p><p>Namens het VUB Palestine Solidarity Network, en Jouke Huijzer (Doctorandus, Vakgroep Politieke Wetenschappen VUB), Jihane Sliti (Doctorandus, Vakgroep Politieke Wetenschappen VUB), Lander Govaerts (Doctorandus, Vakgroep Criminologie VUB), Lena Imeraj (Postdoc, Vakgroep Geografie en Sociologie VUB), Vjosa Musliu (Professor, Vakgroep Politieke Wetenschappen VUB), Iman Lechkar (Professor, vakgroep Politieke wetenschappen, VUB) Yana Jaspers (Professor, Vakgroep Criminologie VUB), Jenneke Christiaens (Professor, Vakgroep Criminologie VUB), Els Dumortier (Professor, Vakgroep Criminologie VUB), Mattias De Backer (Gastprofessor en postdoc, Vakgroep Criminologie VUB), Mireille Hildebrandt (Professor, Faculteit Recht &amp; Criminologie VUB), Ilke Adam (Professor, Brussels School of Governance VUB), Kristin Henrard (Professor, Brussels School of Governance VUB), Tuba Bircan (Professor, Vakgroep Sociologie VUB), Nele Aernouts (Professor, Vakgroep Geografie VUB), René Kreichauf (Assistant Professor, Vakgroep Geografie VUB), An-Sofie Smetcoren (Professor, Vakgroep Educatiewetenschappen VUB), Elvira Crois (Professor, Vakgroep Educatiewetenschappen VUB),Hichem Sahli (Professor, Vakgroep Electronics &amp; Informatics VUB),Koen Bogaert (UGent/ Gastdocent VUB),Serge Gutwirth (Emeritus Professor, Vakgroep Metajuridica VUB),Jacques Vilrokx (Emeritus Professor, Vakgroep Sociologie VUB),Madeline Lutjeharms (Emeritus Professor, VUB),Guy Vanthemsche (Emeritus Professor, VUB),Gerrit Loots (Emeritus Professor, VUB),Reijer Hendrikse (Postdoc, Vakgroep Geografie VUB),Amy Phillips (Postdoc, Vakgroep Geografie VUB),Valerie De Craene (Postdoc, Vakgroep Geografie VUB),Serena D’Agostino (Postdoc, Vakgroep Politieke Wetenschappen VUB),Memory Mphaphuli (Postdoc, Research Centre for Gender, Diversity, and Intersectionality VUB),Hannelore Van Bavel (Postdoc, Research Centre for Gender, Diversity, and Intersectionality VUB),Jorrit Smit (Postdoc, Vakgroep Metajuridica VUB),Desara Dushi (Postdoc, Faculteit Recht &amp; Criminologie VUB)Laura Westerveen (Postdoc, Brussels School of Governance),Andrew Crosby (Senior Associate Researcher, Brussels School of Governance),Adriana Moreno Cely (Postdoc, Vakgroep Educatiewetenschappen VUB),Sofie Van Regenmortel (Postdoc, Vakgroep Educatiewetenschappen VUB),Yara Teffaha (Pedagogisch medewerker, Vakgroep Educatiewetenschappen VUB),Karin Verelst (Senior Researcher, CLEA, VUB),Honghui Pan (Postdoctoral researcher, BIRMM VUB),Megan Hadasa Leal Causton (Doctorandus, Vakgroep Metajuridica VUB),Marijke Van Buggenhout (Doctorandus, Vakgroep Criminologie VUB),Stephanie Garaglia (Doctorandus, Vakgroep Criminologie VUB),Bram Visser (Doctorandus, Vakgroep Criminologie VUB),Alice Whelan (Doctorandus, Faculteit Recht &amp; Criminologie VUB),Hideyuki Matsumi (Doctorandus, Faculteit Recht &amp; Criminologie VUB),Iwan Oostrom (Doctorandus, Faculteit Recht &amp; Criminologie VUB),Gaia Romeo (Doctorandus, Brussels School of Governance),Samuel Cipers (Doctorandus, Brussels School of Governance),Louise Hantson (Doctorandus, Brussels School of Governance),Octavia Kint (Doctorandus, Vakgroep Educatiewetenschappen VUB),Yasemin Inaç (Doctorandus, Vakgroep Educatiewetenschappen VUB),Bas Dikmans (Doctorandus, Vakgroep Educatiewetenschappen VUB),Aline Verbeke (Doctorandus, Vakgroep Educatiewetenschappen VUB),Line Algoed (Doctorandus, Vakgroep Geografie VUB),Céline Drieskens (Doctorandus, Vakgroep Geografie VUB),Anna Luo (Doctorandus, Communication Studies, VUB),Mariska Jung (Doctorandus, Vakgroep Politieke Wetenschappen VUB),Hannah Oorts (Doctorandus, Vakgroep Politieke Wetenschappen VUB)Ambroos Verwee (Doctorandus, Vakgroep Politieke Wetenschappen VUB)Nadège Boels (Doctorandus, Vakgroep Politieke Wetenschappen VUB),Duha Ceylan (Doctorandus, Sociologie VUB/Social Work UGent),Hannan Jamaï (Doctorandus, Sociologie VUB),Christina Bache (onderzoeksmedewerker, Brussels School of Governance).</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=b0c7d029e4fd" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Na Pano over wangedrag aan universiteiten: ‘Laten we het profiel van de ‘goede’ professor in vraag…]]></title>
            <link>https://medium.com/@mattiasdebacker/na-pano-over-wangedrag-aan-universiteiten-laten-we-het-profiel-van-de-goede-professor-in-vraag-a4c1a0f572b1?source=rss-bec54ec09a38------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/a4c1a0f572b1</guid>
            <category><![CDATA[grensoverschrijdend]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mattias De Backer]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 04 Apr 2022 14:49:37 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2022-04-04T14:49:37.855Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>Na Pano over wangedrag aan universiteiten: ‘Laten we het profiel van de ‘goede’ professor in vraag stellen en hertekenen’</h3><p>Marijke Roosen, Yana Jaspers en Mattias De Backer. De Morgen, 22 maart 2022.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/763/0*Nd4mYzQVyroDP5BC" /></figure><p>We zouden graag stellen dat we met open mond naar de <em>Pano</em>-reportage van 16 maart over wangedrag aan de universiteit keken, maar dat zou een leugen zijn. Dergelijke wanpraktijken zijn een publiek geheim aan de universiteit. Denigrerende en seksistische opmerkingen, auteursfraude, misbruik van vertrouwen en van medische informatie en ga zo maar door. Uit onderzoek blijkt dat die wanpraktijken vaker voorkomen aan de universiteit dan in andere professionele settings. Zoals W.F. Hermans hyperbolisch schreef: “Wie zich aan de universiteit misdraagt, zit goed.”</p><p>Het Belgische academisch landschap is enorm verkokerd met een sterk hiërarchische piramide die alle macht concentreert bij professoren met een permanente aanstelling. Onderzoekers zijn afhankelijk van die ene centrale figuur. Dat leidt gemakkelijk tot misbruik. Universiteiten zijn bovendien <em>greedy institutions</em>, zou socioloog Lewis Coser zeggen. Hebberige instituties eisen een verregaande toewijding aan de instelling, waarbij grenzen vervagen. Uit een studie van <em>Nature </em>blijkt dat deze competitieve omgeving leidt tot mentale problemen bij één op de drie doctoraatsstudenten. De publicatiedruk is hoog, contracten zijn tijdelijk en deeltijds, toekomstige financiering en tewerkstelling is onzeker.</p><p>Het probleem is dat machtsmisbruik in het academische milieu steevast dient te worden beoordeeld en geremedieerd door collega’s of directe oversten. Dat kan nooit een goede werkwijze zijn. De universiteit is onvoldoende uitgerust om een dergelijk gedrag in te tomen; <em>old boys networks</em> floreren volop en er zijn te weinig checks-and-balances om een en ander te corrigeren.</p><p>Het is daarom ironisch dat het academische milieu zich profileert als een instituut met hoge maatstaven wat betreft ethiek en waarheid. Papers en projectvoorstellen worden onderworpen aan strenge internationale peerreviews en projecten worden beoordeeld door ethische commissies allerhande. In het licht van de Pano-reportage lijken die mechanismen bijna windowdressing. En ze zijn in alle geval niet geschikt om fraude met bevindingen of machtsmisbruik ten aanzien van onderzoekers te detecteren.</p><p>De dag na de <em>Pano</em>-reportage komt UGent-rector Rik Van de Walle met een statement waarin hij stelt wangedrag ondubbelzinnig te erkennen. We worden er wat cynisch van dat er blijkbaar media-aandacht nodig is vooraleer problemen, waarvan de hele universitaire gemeenschap allang op de hoogte was, worden besproken en aangepakt. Men stopt pas met wegkijken wanneer wegkijken écht niet langer een optie is.</p><p>We lezen dat de nodige beslissingen zullen worden genomen om het probleem aan te pakken. Van de Walle pleit voor een extern en onafhankelijk meldpunt. Hij argumenteert dat er een duidelijker onderscheid moet worden gemaakt tussen de rol van vertrouwenspersonen enerzijds en stappen in een tuchtprocedure anderzijds.</p><p>Dat statement stelt ons teleur. Ja, meldpunten en vertrouwenspersonen — zowel intern als extern — zijn zeer belangrijk. Maar door dat als voornaamste ingreep naar voren te schuiven, leggen we opnieuw de verantwoordelijkheid en het initiatief voor het oplossen van het probleem bij (jonge) onderzoekers. Het spreekt vanzelf dat slachtoffers en omstanders hun verhaal ergens kwijt moeten kunnen, zodat er bij concrete incidenten kan worden opgetreden en alle betrokkenen de juiste ondersteuning krijgen. Een extra meldpunt blijft hier echter vijgen na Pasen. Het zijn acties die pas genomen worden nadat het gedrag al gesteld werd. Preventie door het probleem van binnenuit aan te pakken is vele malen belangrijker. De rector lijkt er zich nog steeds niet van bewust dat het hier gaat om een structureel probleem en niet een probleem van enkele individuen. Structurele problemen los je niet op door brandjes te blussen.</p><p>We moeten verder kijken dan getuigenissen over individuen. We moeten het profiel van de ‘goede’ professor in vraag stellen en hertekenen. Werving en evaluaties moeten meer screenen op sociale vaardigheden en peoplemanagement. Er is bovendien een beter evenwicht nodig in de manier waarop verschillende rollen van een academicus te gelde worden gemaakt. Internationale publicaties zijn belangrijk, net als maatschappelijke impact en de inzet als goede lesgever. De ideale prof is een degelijke mentor voor jonge onderzoekers en een fijne collega.</p><p>Het probleem erkennen is een noodzakelijke, maar onvoldoende eerste stap. Vaste waarden en bestaande dynamieken dienen nu op de schop te gaan. Er is veel meer nodig dan wat verontwaardigd getweet en symbolische acties.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=a4c1a0f572b1" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Het “kwaadaardige” probleem van de relatie tussen jongeren en politie]]></title>
            <link>https://medium.com/@mattiasdebacker/het-kwaadaardig-probleem-van-de-relatie-tussen-jongeren-en-politie-b58a8350d7ee?source=rss-bec54ec09a38------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/b58a8350d7ee</guid>
            <category><![CDATA[wetenschapscommunicatie]]></category>
            <category><![CDATA[bemiddeling]]></category>
            <category><![CDATA[politie]]></category>
            <category><![CDATA[keynote]]></category>
            <category><![CDATA[jongeren]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mattias De Backer]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 24 Sep 2021 11:24:43 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2021-09-24T12:33:08.434Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Deze tekst werd als keynote-lezing gebracht op het Habitat Festival in Leuven op 3 augustus 2021.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*jwu1Ui4ku1oRI9UrsTNsAA.jpeg" /></figure><p>Wanneer we het hebben over de gespannen relatie tussen “jongeren” en politie, hebben we het eigenlijk vooral over jongeren met een migratieachtergrond uit de achtergestelde wijken van de grootstad. Vooraleer ik dus wat dieper inga op die relatie, wil ik eerst stilstaan bij die specifieke groep van jongeren.</p><blockquote>Hoe is het om jong te zijn, als zoon of dochter van migranten, in de grootstad, in een achtergestelde wijk, in een klein appartement zonder privacy, in een wijk met weinig kwalitatief vrijetijdsaanbod en met publieke ruimtes, pleinen en parken in een lamentabele staat?</blockquote><p>Ik ben ervan overtuigd dat de spanningen tussen jongeren en politie deels te begrijpen vallen als we meer inzicht verkrijgen in hun leefwereld.</p><p>Ik ben stadsgeograaf van opleiding, dus ik wil graag mijn uiteenzetting structureren aan de hand van drie concentrische cirkels: de jongere in de context van zijn/haar vriendengroep, in de woonwijk en in de stad. In deze lezing ga ik dus eerst enkele elementen beschrijven uit de leefwereld van deze jongeren, hun emotionele verbondenheid met de eigen woonwijk en hun oriëntatie op de bredere stad. Dan pas komt de politie in beeld. Aan het eind geef ik nog enkele suggesties mee van wat moet gebeuren om de relatie tussen beide groepen te verbeteren.</p><h4>De vriendengroep</h4><p>Bij het begin van mijn onderzoek naar stedelijke jeugd, zo’n kleine tien jaar geleden, heb ik even moeten polsen bij de meer ervaren jeugdwerker waarover die jongeren het hadden toen ze de term “drari” gebruikten. <em>Drari</em>, Arabisch voor “jongen” of “vriend”, blijkt een culturele groepsidentiteit, een geuzennaam die jongens en jonge mannen voor zichzelf hanteren. Je kan de <em>draris</em> herkennen aan hun klederdracht, haarsnit, gebaren, gedragingen, muzikale voorkeuren en zo voort. Maar wat <em>draris </em>het meest karakteriseert is hun hoofdactiviteit: rondhangen in de publieke ruimte. Daar “onderhandelen” ze het gebruik ervan met omwonenden, winkeluitbaters, agenten, beveiligingsinfrastructuren. Daar eisen ze plekken voor zichzelf op en ervaren ze eigenaarschap en agency.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Qn2lNELj_KHm1JiUKpxplQ.jpeg" /></figure><p>Hun microcultuur wordt ook gekenmerkt door diversiteit en fluïditeit. Aspecten van etniciteit, religie en cultuur worden door elkaar gemixt. Men moet geen Arabisch spreken of van Noord-Afrikaanse origine te zijn om zich <em>drari </em>te noemen.</p><blockquote>Wat de jongens het meest met elkaar verbindt is net het territorium of de geografie die ze delen. Iedereen weet meteen naar welke plaats men verwijst als het gaat over het skatepark. Het is een betekenisvolle plek, voor de jongeren die er rondhangen en sporten, voor de jongvolwassenen die er joints roken en zelfs voor politieagenten die er een oogje in het zeil moeten houden.</blockquote><h4>De woonwijk</h4><p>Het belang van de tweede concentrische cirkel, die van de eigen woonwijk, kan niet onderschat worden. Uit mijn onderzoek met Brusselse jongeren blijkt dat jongeren uit achtergestelde buurten een veel beperktere mobiliteit doorheen de stad hebben, dat ze als het ware fysiek, sociaal en mentaal gevangen zitten in de eigen woonwijk. Verder blijkt ook, ondermeer uit een Braziliaanse studie, dat jongeren uit buurten met respectievelijk een laag en hoger inkomen rondhangen op duidelijk verschillende plekken. Hun geografie overlapt zelden, omdat bepaalde plaatsen nu eenmaal voor hen veiliger aanvoelen.</p><p>De eigen woonwijk is een plaats waar “iedereen iedereen kent” en relaties van vertrouwdheid tussen kennissen en buren de norm zijn — de Amerikaanse stadsetnografe Lyn Lofland heeft het over “parochiale” relaties. Dit kan voor jongeren uit de lagere klassen resulteren in een grotere gehechtheid aan de eigen woonwijk. Volgens criminologisch onderzoek moeten we dit begrijpen als “territorialiteit”, een versterkte gehechtheid aan plaats die zich ook vertaalt in achterdocht jegens buitenstaanders, en al zeker jegens zij die de staat vertegenwoordigen, zoals de politie.</p><h4>De rest van de stad</h4><p>Territorialiteit kan je dus enerzijds begrijpen als een positieve gehechtheid aan de wijk en de lokale gemeenschap. Maar het gaat ook gepaard met onbehagen in de rest van de stad, met achterdocht tegenover de buitenstaander. Daarbuiten voelen ze zich object van negatieve stereotypering, ze zijn er onzekerder, en beschikken over te weinig sociaal en cultureel kapitaal.</p><p>Onbehagen buiten de eigen woonwijk wordt gevoed door de aanwezigheid en de praktijken van de politie. Gevoelens van achterdocht en vijandigheid tegenover buitenstaanders zijn ook niet helemaal ten onrechte. Volgens de jongeren gedragen agenten zich soms als “cowboys”, zijn ze niet aanspreekbaar in hun combi’s, gaan ze verbaal te agressief te werk. Daar komt ook nog eens bij dat de verhoogde politie- en militaire aanwezigheid in de publieke ruimte na de aanslagen in Parijs en Brussel de spanning nog meer op scherp stelde.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*F0wbK8yn98AwkBDZ" /><figcaption>habitatfestival.be</figcaption></figure><h4>Wederzijds vijandbeeld</h4><p>Om de relatie tussen jongeren en politie te omschrijven gebruik ik vaak de frase “wederzijds vijandbeeld”. Het is gebaseerd op feiten (etnisch profileren, identiteitscontroles, de veelvuldige en gemediatiseerde voorvallen van politiegeweld en verdachte overlijdens tijdens een politieinterventie), maar het wordt ook versterkt door de interne echokamer, verhalen worden doorverteld en aangedikt.</p><p>Maar dus eerst de feiten: 1) identiteitscontroles, 2) geweld en 3) verdachte overlijdens.</p><p>Ten eerste, uit mijn onderzoek blijkt duidelijk dat een gedeelte van de Brusselse jongeren systematisch en lukraak identiteitscontroles ondergaat. Uit mijn onderzoek blijkt, misschien verrassend, dat de meeste jongeren onverschillig of positief staan ten opzichte van de politie en van bewaking in bredere zin. Behalve zij met een migratieachtergrond uit de meer achtergestelde wijk. Want zij worden er dagelijks of wekelijks uitgepikt voor lukrake identiteitscontroles (dat in tegenstelling tot hun witte vrienden of klasgenoten, het contrast is schrijnend).</p><p>Volgens recent Nederlands onderzoek hebben jongeren met migratieachtergrond tussen 3 en 5 keer zoveel kans om gearresteerd te worden dan witte jongeren. Ook in de VS schommelt die kans rond de 3,6. Amnesty International noemt het “onnodig en onwettig”. Maar een gedeelte van het politiekorps vindt dat ethnic profiling gewoon moet kunnen.</p><blockquote>Politievakbond VSOA schreef recent (13/06/2020) nog op haar website dat (in de nasleep van de terreuraanslagen in Parijs en Brussel) er “inderdaad profielen en/of richtlijnen bestonden. Is dit niet normaal? Behoren deze gerichte controles niet tot goed en efficiënt politiewerk?”</blockquote><p>In feite zitten onze anti-discriminatiewetten, aldus deze vakbond, in de weg van doelmatig en werkbaar politiewerk. Verder schrijven ze, terecht, dat “proactieve controles deel uitmaken van het preventieve luik om bestaande fenomenen te kunnen indijken”. Maar zo’n proactieve, systematische controles worden in principe enkel in specifieke, uitzonderlijke situaties uitgevoerd. In theorie. Want uit mijn onderzoek blijkt iets anders.</p><p>Ten tweede, jongeren vertellen ook vaak over het geweld en de micro-agressies waarmee ze te maken hebben. Het verbale geweld. De slag in het gezicht tijdens de interventie op straat, de klappen die ze krijgen in de combi of in het politiekantoor. Ze kunnen er enkel machteloos om lachen. Het is een basisonderdeel van hun geleefde realiteit, waarvan ze niet geloven dat het ooit helemaal zal verdwijnen. Amerikaans onderzoeker en auteur Rob Nixon spreekt over “traag geweld” om de structurele beschadiging te beschrijven die geleidelijk en uit het zicht gebeurt, als de druppel die keer op keer op exact dezelfde plaats neerkomt.</p><p>Met psycholoog R.D. Laing kunnen we de gevolgen van dit traag geweld dan weer “ontologische onzekerheid” noemen. Het gaat over angst en onzekerheid die door het structurele, weerkerende karakter van bedreigende situaties iemands identiteit aantast en een nefaste invloed hebben op het vermogen te ageren. Met andere woorden, zelfs al gaat het politiegeweld enkel over kleine zaken, beledigingen, bedreigende taal, dan nog versterkt het de hierboven al beschreven achterdocht. Daarbovenop verkleint het de kans dat jongeren kunnen ontgroeien aan de wijk, cultureel en sociaal kapitaal kunnen opbouwen. Het trage geweld ondermijnt hun empowerment. Op die manier lijkt het een self-sulfilling prophecy, een cirkel die niet doorboken raakt.</p><p>Ten derde is er de steeds langere lijst van overlijdens in de context van een politieoptreden, bijna steevast gaat het om jongeren of jongvolwassenen met een migratieachtergrond:</p><p>Ilyes, Ibrahima, Abderrahmane, Adil, Mehdi, Mawda, Lamine, Jozef, Sabrina, Ouasim, Dieumerci, Soulaïmane, Jonathan, Fayçal, Ceylan, Karim, Semira, Saïd, Mimoun.</p><p>De rode draad is dat betrokken agenten bijna nooit doorverwezen worden, laat staan veroordeeld. Dat voelt in de ogen van die jongeren als een huizenhoog onrecht. Agenten zijn onaantastbaar; ze kunnen zich alles permitteren.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*f8x3HEww_e9ofcZPYY3drA.jpeg" /></figure><h4>Is de politie dan racistisch?</h4><p>Dat is een heel moeilijke vraag, die ik vandaag liever links wil laten liggen. Wat wel duidelijk is, is dat de korpsen in een grootstad zoals Brussel geen afspiegeling zijn van de gemeenschap. Ze zijn vaak te wit, veel van hen zijn er niet opgegroeid, wonen er niet en kennen de lokale context te weinig. Er was historisch ook een groot verloop van agenten, die er maar kort bleven en daarna in een landelijke gemeente gingen werken. Tot slot is er nog steeds een structureel tekort aan manschappen bij de politie.</p><p>Het is met andere woorden ook voor de goedmenende agenten in Brussel en andere grootsteden niet gemakkelijk werken. Ze blijven zelf ook vaak gefrustreerd achter wanneer ze vaststellen dat ze daders oppakken die nog voor de inkt van het PV is opgedroogd alweer op straat rondlopen. De politie wordt door de gemeenschap afgerekend op de mank lopende justitie en is er zelf ook slachtoffer van.</p><p>De organisatoren van deze debatavond vroegen me ook te reflecteren op de volgende vraag:</p><blockquote>Is er iets fundamenteel veranderd aan de manier waarop de politie te werk gaat? Of is vooral de media-aandacht errond toegenomen?</blockquote><p>Enerzijds denk ik dat er bij jongeren een gelaten, zelfs fatalistisch gevoel heerst. “Dit komt nooit meer goed.” Anderzijds zien we met de komst van nieuwe korpschefs met een frisse en schuldbewuste boodschap ook wel hoop. Er is eindelijk een gevoel van urgentie en openheid, en er worden vele pilootprojecten rond deze gespannen relatie opgezet. Met andere woorden, terwijl het fenomeen (wellicht mede door de media-aandacht en door de megafoonfunctie van de sociale media) aan kracht lijkt te winnen, kunnen we vaststellen dat rellen en opstootjes tegen de politie en geweld door de politie al decennia plaatsvinden in onze grootsteden en waarschijnlijk niet in aantal of intensiteit toenemen.</p><p>En nu de vraag van 1 miljoen.</p><h4>Wat moet er gebeuren?</h4><p>Begeleiding en training. Uit onderzoek van Amnesty International blijkt dat de meeste agenten zelf aangeven niet aan etnisch profileren te willen doen, maar ze worden onvoldoende begeleid en getraind om dit tegen te gaan. Uit onderzoek blijkt dat de perceptie van etnisch profileren de legitimiteit van de politie zwaar aantast. Met andere woorden: hierop inzetten met bijkomende opleiding is louter in het voordeel van de politie zelf. Cruciale vaardigheden zoals geweldloos communiceren worden in de algemene politieopleiding te weinig aangeleerd.</p><p>Onderwijs. Ik heb recent ook gesproken met verschillende agenten en wat al snel naar boven komt is dat ze het gevoel hebben dat jongeren te weinig bekend zijn met hun functie. Er wordt ook op gewezen “dat het van twee kanten moet komen” en dat een dialoog tussen beide groepen enkel kan als er wederzijds respect heerst. Hierop kan in het onderwijs nog meer ingezet worden.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*BkcLBjidAlOnJRL4Tuuulw.jpeg" /></figure><p>Meer diversiteit in het korps, met jongere agenten, meer vrouwen, en meer agenten met migratieachtergrond. Dit moet ook deels de ruim beschreven Politiecultuur doorbreken die er lang heeft geheerst, onder meer gekenmerkt door een gebrek aan transparantie naar de buitenwereld, een sterke interne druk om zich te conformeren aan de geijkte gewoontes, een machistische stijl, en zo voort.</p><p>Meer mankracht. Politieagenten krijgen al jaren te veel werk op hun bord, moeten langere dagen kloppen, moeten ook steeds bijkomende taken (terreurdreiging, manifestaties, lockdowncontroles) op zich nemen.</p><p>Meer nabijheidspolitie. de jongeren in mijn onderzoek geven zelf aan dat ze een voorstander zijn van een terugkeer naar de vroegere wijkagent, de persoon die je kan aanspreken en bekend is met de omgeving.</p><p>Bemiddeling. Een belangrijk (maar misschien weinig sexy) antwoord op de crisis vinden we in conflictbemiddeling, waarbij verschillende partijen rond de tafel gaan zitten om het over een conflict te hebben, de frustraties te uiten, gehoord te worden. Dit kan bij jongeren leiden tot een positievere identiteitsontwikkeling. Het zal ook zorgen voor meer wederzijds begrip en kan de lokale dynamieken weer in juiste richting sturen. Jongeren kampen met gevoelens van onrecht, ontgoocheling en afwijzing. Maar ook agenten maken in gewelddadige confrontaties met groepen jongeren soms zaken mee die traumatiserend zijn. Hierover praten, begeleid door een professionele conflictbemiddelaar, lijkt de enige goede optie om naar een zekere mate van herstel te gaan.</p><p>Tot slot, wellicht vooraleer op structurele manier tot dialoog kan worden overgegaan: er is nood aan publieke verontschuldigingen vanuit de politie. Bemiddeling en dialoog kunnen pas plaatsvinden wanneer het eigen aandeel en de eigen verantwoordelijkheid niet uit de weg worden gegaan. In een ideale wereld wordt ingezet op een soort Waarheidscommissie, zoals indertijd in Zuid-Afrika, waarbij alle betrokken zich op respectvolle manier kunnen uitdrukken over wat ze hebben meegemaakt.</p><h4>Grabbelton</h4><p>Toegegeven, dit is meer een waslijst aan ideeën, een grabbelton, dan het echt een plan van aanpak is. Maar het toont misschien wel aan dat de relatie tussen jongeren en politie niet in een twee drie verbeterd kan worden. Het is wat men in de literatuur noemt een “wicked problem”. Dat betekent voor alle duidelijkheid niet dat jongeren of politie kwaadaardig zijn. Het gaat over een complex maatschappelijk en beleidsprobleem onder meer omdat het geen bepaalbaar eindpunt heeft. Dat lijkt me ook, als we het hebben over oplossingen, wat we in het achterhoofd moeten houden: met eenmalige maatregelen en leuke projectjes komen we er helemaal niet. Deze relatie moet in alle sereniteit en met volharding aangepakt worden.</p><p>Zoals het oude spreekwoord gaat: vertrouwen komt te voet maar gaat te paard.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=b58a8350d7ee" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Hoe groot het probleem is, en hoe oplosbaar — aanbevelingen vanuit de stedelijke frontlinie]]></title>
            <link>https://medium.com/@mattiasdebacker/hoe-groot-het-probleem-is-en-hoe-oplosbaar-aanbevelingen-vanuit-de-stedelijke-frontlinie-5ee052f2495b?source=rss-bec54ec09a38------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/5ee052f2495b</guid>
            <category><![CDATA[vluchtelingen]]></category>
            <category><![CDATA[asielzoekers]]></category>
            <category><![CDATA[covid19]]></category>
            <category><![CDATA[daklozen]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mattias De Backer]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 28 Apr 2020 14:33:45 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-05-01T18:38:00.341Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3><strong>Hoe groot het probleem is, en hoe oplosbaar — aanbevelingen vanuit de stedelijke frontlinie</strong></h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*V-e1Ktw9dqkQOC3XvxW-SQ.png" /><figcaption>Jongeren bij La Chasse, Brussel. Foto: Brecht Vanhoenacker en Mattias De Backer</figcaption></figure><p>In “normale” tijden werken de meeste eerstelijnswerkers met duidelijk te onderscheiden en welomschreven doelgroepen. In tijden van Corona-crisis vervagen de grenzen tussen deze groepen en wordt het zorglandschap helemaal hertekend. Mensen in precaire leefomstandigheden zijn afhankelijk van externe hulp en kloppen aan bij laagdrempelige initiatieven die voorzien in basishulp en geen onderscheid maken in aan wie ze voedsel of kledij uitdelen. Aan deze eerstelijnsprofessionals werd de vraag voorgeschoteld “wat moet de politiek volgens jou weten over de situatie van kwetsbare groepen in onze steden?”</p><p><strong>Onvoldoende zorg</strong></p><p>Algemeen wordt er, zeker in de eerste twee weken van de crisis, gepleit voor meer en betere basisvoorzieningen en voor medische en psychologische ondersteuning. Te veel mensen hebben geen (veilig) onderdak, onvoldoende voedsel, geen internettoegang, onvoldoende zorg, verse kleren of de mogelijkheid om zich te wassen. Veel basisdienstverlening is daarenboven op korte tijd georganiseerd door kleine vzw’s, vrijwilligers, activisten of zelforganisaties die tegen hun capaciteit aan zitten (of zelfs al een hele tijd in het rood gaan).</p><p>Een waarschuwing die door heel veel professionals wordt herhaald is het verborgen psychisch leed van allerlei kwetsbare individuen: kinderen, jongeren of vrouwen in problematische gezinssituaties, <a href="https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2020/04/26/brengt-versoepeling-maatregelen-ook-verlichting-voor-kansarme-jo/?fbclid=IwAR0iK6YyQffWizsUHy0oXCjgkI1TSX1PQf0jzIpqfEt9J8SR7NSG3CUPehc">kwetsbare jongeren in kansarme wijken</a>, asielzoekers in (gesloten) centra zonder psychische hulpverlening, intra-Europese migranten zonder lokaal sociaal netwerk… Ook de nodige economische hulp wordt gevraagd voor de kleine eenmansbedrijfjes en de creatieve ondernemers in de wijken, alsook het tijdelijk opheffen van werkloosheids- en OCMW-schorsingen. Een jeugdwerker waarschuwt dat sommige sanctionerende maatregelen het hardst aankomen bij zwakkere groepen: “als je de hand niet kan versterken, verzwaar dan ook de stok niet.”</p><p>Sommige van hun aanbevelingen kunnen voor meerdere groepen gelden, maar voor elke doelgroep en voor elke problematiek blijft desondanks ook maatwerk nodig. En dat maatwerk is er nu niet. “De mensen die op straat leven dat is zo’n heterogene groep. Er moet een aparte plek zijn voor mensen die op de vlucht zijn en op doortocht zijn, en dan eerder voor mensen met meerdere problematieken, met drugs- en drankproblemen.”</p><p><strong>Onzichtbaar</strong></p><p>Asielzoekers worden in de eerste dagen van de crisis geconfronteerd met de sluiting van de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ), wat nieuwe asielaanvragen onmogelijk maakt. Meerdere respondenten schuwen hierover de zware woorden niet; de sluiting wordt schandalig genoemd.</p><blockquote>“Het feit dat je dat kan doen zonder dat je naar rechtbanken kan gaan met individuele verzoekschriften, of zonder dat dat direct wordt aangevochten bij de Raad van State, vind ik echt hallucinant. <em>Ik had niet gedacht dat dit denkbaar en mogelijk was</em>, laat staan dat het zou behandeld worden als iets dagdagelijks, als amper een bezorgdheid. Daar lig ik letterlijk wakker van.”</blockquote><p>Een gesloten DVZ maakt “een volledige groep van kwetsbare mensen onzichtbaar” en stuurloos. Er moet dus dringend werk gemaakt worden, volgens de professionals, van een coördinatiecentrum waar ze naar de juiste diensten worden doorverwezen en waar correctie informatie over de epidemie wordt verstrekt.</p><p>In asielcentra is meer capaciteit nodig — ze zitten tot de nok gevuld — en ze moeten <a href="https://www.apache.be/gastbijdragen/2020/03/30/menswaardige-opvang-in-coronatijden/">kleinschaliger</a>. Volgens een medewerkster van een van de centra is het momenteel niet mogelijk er een veilige en warme plek aan te bieden, laat staan dat de centra aangepast zijn op maatregelen van <em>social distancing</em>. In deze centra wordt ook gevreesd voor veel schade op psychologisch en psychiatrisch vlak: “ik denk dat het belangrijk is om er rekening mee te houden dat die mensen niet thuis zijn, dat de boodschap om binnen te blijven voor hen een heel andere impact en betekenis heeft, dat dat veel harder aankomt en dat er moet gekeken worden voor extra omkadering want ik denk dat we anders op psychologisch vlak problemen krijgen de komende weken.”</p><p><strong>Een permanente crisis</strong></p><p>De meeste sans-papiers hebben nood aan onderdak: “het is zeker van belang om die mensen niet allemaal op straat te sturen en aan hun lot over te laten. Dat is niet menselijk en het is potentieel een gevaar.” Sommige eerstelijnswerkers pleiten ronduit voor een tijdelijke regularisatie naar het model van <a href="https://www.lunion.fr/id142414/article/2020-03-30/le-portugal-regularise-temporairement-tous-ses-sans-papiers">Portugal</a>:</p><blockquote>“De grenzen zijn dicht. Het moment is daar, een aanzuigeffect is nu niet mogelijk. Regularisatie. Diegene die hier zijn, zijn van ons. Ze zíjn ook van ons, ze hangen hier rond, we kunnen ze niet terugbrengen, we kunnen er niets anders mee doen dan ze rechten geven en genoeg middelen zodat ze zichzelf in quarantaine kunnen zetten.”</blockquote><p>Een gedeelte van deze sans-papiers die leven en werken in de clandestiniteit en kampen met meerdere problematieken zullen hier nooit meer weggaan. “En wat de heel moeilijke groep betreft die op straat leeft, moeten we eens met alle organisaties samenzitten, in plaats van die de hele tijd van ons weg te duwen, en kijken, om net voor dat publiek wel iets te doen.”</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*rjd8xtjIKpuaDaZZ1X_6YA.jpeg" /><figcaption>Digitale ruimte, hub Beursschouwburg Brussel. Foto: Hobo vzw</figcaption></figure><p>Ook voor armen en dak- en thuislozen geldt dat meer ondersteuning en allerlei basisvoorzieningen nodig zijn (voedsel, kleren, medische hulp, hygiënische voorzieningen, juridische ondersteuning, …) en dat de lokale overheid meer het voortouw neemt in de coördinatie van de opvang en hulp. Verder stelt zich de vraag wat er moet gebeuren met zieke daklozen:</p><blockquote>“We hebben momenteel nog geen zieke daklozen, maar hen in quarantaine plaatsen is natuurlijk moeilijk. Dus daar zal er moeten gekeken worden wat te doen met de zieke daklozen, want daar is op dit moment nog geen plek voor voorzien.”</blockquote><p>Dit vraagstuk staat overigens los van de Corona-crisis; de beste langetermijnstrategie is er een waardoor niemand op straat moet slapen en iedereen in bestaande (leegstaande) infrastructuur opgevangen wordt: “het kost ons nu ook handenvol geld en energie om overal te behelpen.”</p><p>Er zijn nog steeds tientallen, zo niet honderden mensen die buiten of in onaangepaste kraakpanden moeten slapen. “Deze crisis toont voor mij dat dat nachtopvangsysteem failliet is… Dat komt op geen enkele manier tegemoet aan menselijke waardigheid. Het is gewoon <em>een permanente crisis die genormaliseerd is</em>, die nachtopvang.” Deze Corona-crisis is een wake-up call. De noodopvang wordt helemaal absurd wanneer mensen met een slechte gezondheid en een gecompromitteerd immuunsysteem met een paar mensen tegelijk op een kamer worden gelegd: “zorg voor volledige opvang, zoals in Frankrijk: eis gewoon hotelkamers op, daar wint iedereen bij.”</p><p><strong>Gevoel voor verantwoordelijkheid</strong></p><p>De voorbije tijd heeft een hele resem eerstelijnsactoren met veel engagement keihard gewerkt in moeilijke omstandigheden. Een medewerkster in een asielcentrum: “Het enige wat ik zou willen vragen is dat er wat meer aandacht komt voor de niet-medische sector. Vooral mensen in opvangcentra en de begeleiders daar, mensen in andere centra voor kwetsbare groepen, gehandicapten, bijzondere jeugdzorg. Ook zij werken keihard en met minimumbezetting. Het gevoel voor verantwoordelijkheid mag daar wel even in het licht gezet worden.” Een professional die met jonge vluchtelingen werkt: “ik zie een doelgroep waar geen rekening mee wordt gehouden. Ik heb het gevoel dat de regering prioriteiten moet leggen. Medische deel, absoluut, op de eerste plaats, maar dat er ook wel mensen die uit de boot vallen, en die zelfs niet benoemd worden. Ook naar het personeel toe is er weinig zorg.”</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*c36f1DS0sn3-EPlYPOpb7g.jpeg" /><figcaption>Wasbassin en doorgeefluik, Hobo Brussel. Foto: Hobo vzw</figcaption></figure><p>Wat, tot slot, nog tot nadenken stemt is het feit dat (lokale) overheden en het traditionele middenveld erg traag op de crisis hebben gereageerd en dat de broodnodige hulpinitiatieven kwamen van kleine vzw’s, vrijwilligers, activisten en zelforganisaties. Loggere structuren waren niet bij machte snel op de bal te spelen. Enerzijds kan je jezelf de vraag stellen of een overheid niet, eens ze zichzelf heeft georganiseerd, weer dat werk uit de handen van vrijwilligers en burgerinitiatieven moet nemen. Het is tenslotte de verantwoordelijk van die overheid, een kerntaak, om basisvoorzieningen aan te bieden aan álle bewoners op haar grondgebied.</p><p>Anderzijds moeten we misschien wel naar een maatschappijmodel waarbij “zwermen” van burgers, zoals <a href="https://www.demorgen.be/nieuws/de-overheid-wilde-duidelijk-niet-dat-mensen-panikeerden-maar-het-probleem-was-net-de-ontkenning~b6b39de8/">Rogier De Langhe</a> ze noemt, zich wendbaar (en soms ook vluchtig) organiseren om de vele kleine brandhaarden van een grote crisis te blussen. Moet een moderne overheid niet meer rekening houden met de oplossingscapaciteit van zo’n spontane netwerken en hun mogelijkheid om zich te verzamelen en deelproblemen op te lossen? Een van de professionals stelt het zo:</p><blockquote>“Er zit zoveel kennis en knowhow bij burgers: praat met ons. Het is echt nodig dat iemand dat hele veld in kaart brengt, ook de kleinere dingen, de moskeeën waar er wordt gekookt. Dat het eens duidelijk wordt hoe groot het probleem is, maar ook hoe oplosbaar het is.”</blockquote><p>Toch wringt hier ook een principieel schoentje. Een overheid ziet het mogelijks graag gebeuren dat <em>grassroots</em> initiatieven haar de verantwoordelijkheid uit de handen neemt. David Cameron muntte een tiental jaar geleden het concept “the big society”: een participatiemaatschappij waarin de overheid gradueel enkele bevoegdheden naar de burger overhevelt. Niet toevallig liep dit politiek project samen met besparingen in de sociale sector. Verdere democratisering van het bestuur kan een schaamlap worden waarachter een steeds dunner wordende overheid zich weg kan stoppen.</p><p><strong>Warmste Week</strong></p><p>In alle geval is een stevige pluim op zijn plaats voor de kleine vzw’s, vrijwilligers, burgers en zelforganisaties die de eersten waren om te reageren, als vitale antennes die onmiddellijk aanvoelden welke basisnoden zouden ontstaan. Wat gebeurde toont ook hoe hartverwarmend de solidariteit kan zijn op buurt- of stadsniveau. Spontane netwerken en solidariteitsfondsen werden opgestart in Gent, Antwerpen en Brussel — na enkele dagen moesten die al vrijwilligers weigeren; er waren helpende handen te veel. De spontane hulp in deze steden was de voorbije weken een soort <a href="https://www.standaard.be/cnt/dmf20200427_04936461">langgerekte Warmste Week</a>, maar dan wel eentje zonder camera’s en microfoons in de buurt.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=5ee052f2495b" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[The invisible Corona crisis]]></title>
            <link>https://medium.com/@mattiasdebacker/the-invisible-corona-crisis-a6a533ef3718?source=rss-bec54ec09a38------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/a6a533ef3718</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Mattias De Backer]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 24 Apr 2020 08:19:22 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-04-24T09:04:57.059Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*aokS1Za-1Ri5qtLeI-epCg.png" /><figcaption>© MediaPunch</figcaption></figure><p>To the Italian sociologist Andrea Mubi Brighenti we owe the insight that reciprocal visibility, or “inter-visibility”, is one of the most important variables to determine if and to what extent a space is “public”. This becomes quite clear in this crisis, in which some groups are rendered invisible and unreachable (young unaccompanied refugees without access to Internet and a social network, for instance) and other groups emerging to the amazement of frontline actors (intra-European labour migrants, due to the disappearance of jobs in the grey or black market and the closure of borders, in need of food and other basic services). Both movements, however, are insufficiently seen by the government and its crisis management; their physical (in)visibility does not bring them to the centre of the public and political debate. This text serves the purpose of shedding light on the hidden dimensions of the Corona crisis by looking at the places where it occurs: home or apartment, institution, closed centre or public space.</p><p>In our cities, an unprecedented shelter and food crisis is taking place among vulnerable groups. According to a social worker homeless people are now looking for shelter in over-populated squats: “that was a space for 35 people, now there are 46, we think about what will happen when someone gets ill there, what we’ll have to do then.” An employee of an organisation for undocumented migrants observes that they are merely distributing food to hundreds and hundreds of urban undesirables and looking for day or night shelter for dozens of people: “I do fear for those who, for one reason or another, cannot find their way to us and who live on the streets, that they feel very lonely”.</p><p><strong>Minimum occupancy</strong></p><p>Some vulnerable groups are currently “lucky” to enjoy some form of shelter. They can live by Minister De Block’s motto “stay in your home”. However, this is not an obvious task for vulnerable groups such as young people in special youth care or refugees in reception centres. “In some [closed] centres [for refugees] the occupancy capacity is 100 percent or more. Everything has already been increased to the maximum because we were already in a reception crisis”.</p><p>In the meantime, these centres have proceeded to a minimum occupancy (“that’s a rational, right decision, but I had the feeling that I was abandoning both the residents and my colleagues”) and all or most of the peripheral activities have been stopped. “All activities are at a standstill, the TV room is often closed. There’s nothing left. I’m worried about that,” says the medical coordinator of one of the centres. Another employee notes that there is a lot of difference between the different centres in terms of indoor and outdoor space; in some of them the only place for some privacy is their own room… which they share with three others. The same picture can be found with young people in special youth care or unaccompanied minor refugees in small reception facilities. For them, too, the space for movement is limited, activities have been stopped and access to medical or psychological support is now minimal: “we try to ensure that the residents are still greeted with a ‘hello’ and a smile”.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*cGhspO9iW5cSTOk5pH6r7Q.png" /><figcaption>Young people hanging out in Brussels © Brecht Vanhoenacker and Mattias De Backer</figcaption></figure><p><strong>Reach groups</strong></p><p>Information about the Covid-19 virus and about government measures is only sparsely received by some groups. Online spaces are massively used to disseminate appropriate health regulations in many languages. But as one youth worker points out, many groups are not easily reached through these online campaigns and social media. Especially in the first days of the lockdown, there was still a lot of hanging around outside by groups of young people who were unaware. “A complete lack of sense of urgency,” says an outreach worker, “giving hands, a kiss, all cosy”. There was a sense of youthful invulnerability, perceived as remote and inaccessible. “Police drive by, wait and then drive on.”</p><p><strong>Pressure on public space</strong></p><p>In the meantime the pressure on and in public space has increased dramatically. A youth worker: “if they continue to act so harshly in the context of that restraining order, it’s going to explode,” and was unfortunately proved right [on 10 April, a young man named Adil died in a pursuit by the police, after which two days of riots ensued in the Brussels municipality Anderlecht]. Many underprivileged urban youths live in small houses with little or no privacy. Public space is the only place they can consider ‘themselves’. They are now losing that because of policemen whose behaviour is perceived as disproportionate and biased.</p><p>For undocumented migrants and homeless people, the situation is even more distressing. Measures concerning public gathering and social distancing are much easier to implement when you have a roof over your head. For these groups, there is a ban on assembly and even a ban on sitting (although a sort of “homeless permit” has been introduced in Ghent in the meantime): “everyone has to move, you can’t stand still. Homeless people are tired of being constantly on the move, you are no longer allowed to sit on a bench”. A young man at a food distribution line: “what am I going to say to the police if they stop me?” However, the presence of a companion may also be a matter of safety and well-being for these people. Due to the increased presence of the police in public space, undocumented migrants do not dare to go out to the shop: “public space is not safe, because of the illness, the presence of the police, the rules that work against them and that are absurd”.</p><p>At the same time, police officers are unclear about what is allowed and what is not, administrative fines are issued when there is no legal basis for doing so, and the pressure on them is increasing as well. In the meantime, there have been many incidents of people spitting at the police. <a href="https://covidpolicing.org.au/about/">Human rights organisations</a> and <a href="https://nowtoronto.com/news/coronavirus-we-cant-police-our-way-out-of-pandemic/">investigators</a> argue that this lack of clarity also means that policemen have to determine on the spot what is acceptable and what should be punished. Frontline professionals also point to the danger of abuse of power, albeit in a small part of the police force.</p><p><strong>Unsafe public space</strong></p><p>Although crime in our cities has fallen dramatically as a result of the Covid-19 measures, and air quality may also have improved, public space in the city is not a paradise in all respects, certainly not for vulnerable groups. As a result of the ban on public gatherings and the general guideline to stay indoors, public space has also become a lot more unsafe, especially for women (while for a significant number of women, their own home has also become a <a href="https://www.theguardian.com/society/2020/apr/12/domestic-violence-surges-seven-hundred-per-cent-uk-coronavirus">dangerous</a> place). Some stories pop up about women being raped in the station or a subway station: “the city is empty, the nooks and crannies are even more empty than before. All sorts of things are happening.” The rise of sexual harassment and cat-calling by groups of men is striking according to some <a href="https://www.hln.be/de-krant/-niemand-op-straat-behalve-vervelende-geile-macho-s~a181d7e4/">female Brussels inhabitants</a>. From <a href="https://www.planinternational.be/fr/blog/victime-harcelement-sexuel">previous research</a>, we know that 9 out of 10 women in Brussels have been victims of sexual harassment in public space and that the presence of bystanders is very important in preventing this type of violence. We can therefore assume that public space has now become more dangerous.</p><p>In other words, there are a number of invisible consequences of the epidemic and of measures against the virus that make the already precarious lives of these vulnerable groups even more difficult. This is something that has received far too little attention, not least from local authorities who acted too late in the face of the crisis and who were outperformed by frontline workers and volunteers. However, necessary measures are not highly complicated: temporary regularisation of undocumented migrants and safe shelter for everyone by temporarily putting vacant premises into use. This is a matter of humanity <em>and</em> of public health. Furthermore, the government should think about how food distribution and other basic services can eventually be taken out of the hands of all kinds of spontaneously organised citizens’ initiatives. This should be a matter of principle.</p><p>But the first step, we believe, must consist of making the impacts of the Corona crisis on vulnerable groups visible and recognising the work of professional frontline actors and numerous volunteers.</p><blockquote>This contribution is based on the testimonies of about 25 frontline workers who, despite the dangers associated with the Covid-19 pandemic, try to provide support to vulnerable groups: undocumented migrants, refugees, asylum seekers, young people in special youth care, homeless people, people in poverty. This research is part of a European, HERA-funded research project on “The everyday experiences of young refugees and asylum-seekers in public space”: <a href="https://refugeeyouthinpublicspace.sites.uu.nl/">https://refugeeyouthinpublicspace.sites.uu.nl/</a></blockquote><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=a6a533ef3718" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[De verborgen coronacrisis]]></title>
            <link>https://medium.com/@mattiasdebacker/de-verborgen-coronacrisis-2cdb1ad86b96?source=rss-bec54ec09a38------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/2cdb1ad86b96</guid>
            <category><![CDATA[refugees]]></category>
            <category><![CDATA[covid19]]></category>
            <category><![CDATA[vulnerable-people]]></category>
            <category><![CDATA[brussels]]></category>
            <category><![CDATA[homeless]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mattias De Backer]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 22 Apr 2020 06:06:57 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-04-24T09:06:15.691Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/676/0*O8uR4EfrvJR8L1Yo" /><figcaption>Dak- en thuislozen, VS. © MediaPunch</figcaption></figure><p>Aan de Italiaanse socioloog Andrea Mubi Brighenti hebben we het inzicht te danken dat onderlinge “zichtbaarheid” een van de belangrijkste variabelen is om te bepalen of en in welke mate een ruimte “publiek” is. Dat wordt erg duidelijk in deze crisis, waarin sommige groepen onzichtbaar en onbereikbaar worden (alleenstaande jonge vluchtelingen zonder internet of sociaal netwerk, bijvoorbeeld) en andere groepen die voorheen onzichtbaar waren, soms tot de verbazing van eerstelijnsactoren, dan weer opduiken (intra-Europese arbeidsmigranten kloppen door het wegvallen van werk en de sluiting van de grenzen opeens aan bij de voedselbedeling). Beide bewegingen, echter, worden door de overheid en haar crisisbeheer veel te weinig gezien; hun fysieke (on)zichtbaarheid maakt hen nog geen inzet van het publieke en politieke debat. Deze bijdrage dient dan ook als schijnwerper op een van de verborgen dimensies van de coronacrisis door te kijken naar de plaatsen waar die ingrijpt: huis of appartement, instelling, gesloten centrum of publieke ruimte. Een basiswerker: “ik heb de hele tijd het gevoel dat de crisis tien keer erger is dan we denken. Je ziet delen van de stad naar boven komen die zelfs de meest ervaren outreach werkers niet kennen.”</p><p>In onze steden tekent zich onder kwetsbare groepen een opvang- én voedselcrisis af van een proportie die we nog niet eerder meemaakten. Volgens een sociaal werkster zoeken daklozen onderdak in overbevolkte kraakpanden: “dat was een plek voor 35 mensen, daar zitten er nu 46, we denken na over wanneer iemand ziek wordt, wat we dan moeten doen.” Een medewerkster van een organisatie voor sans-papiers constateert dat ze louter bezig zijn voedselbedeling van honderden en honderden stedelijke ongewensten en het zoeken van dag- of nachtopvang voor tientallen mensen: “ik vrees wel voor diegene die de weg door een of andere reden niet vinden tot bij ons en die op straat leven, dat die zich heel eenzaam voelen.”</p><p><strong>Minimumbezetting</strong></p><p>Sommige kwetsbare groepen hebben momenteel het “geluk” een vorm van onderdak te genieten. Zij kunnen leven naar het devies van Minister De Block “blijf in uw kot”. Nochtans is dat geen vanzelfsprekende opdracht voor kwetsbare groepen zoals bijvoorbeeld jongeren in de bijzondere jeugdzorg of vluchtelingen in opvangcentra. “In sommige [gesloten] centra [voor vluchtelingen] is de bezettingscapaciteit 100 percent of meer. Alles is al opgetrokken naar het maximum omdat we al reeds in opvangcrisis zaten.”</p><p>Intussen zijn deze centra overgegaan tot een minimumbezetting (“dat is een verstandelijk, juiste beslissing, maar ik had het gevoel dat ik zowel de bewoners als mijn collega’s in de steek liet”) en alle of de meeste randactiviteiten zijn stopgezet. “Alle activiteiten liggen stil, de tv-zaal is vaak gesloten. Er schiet niks meer over. Ik maak mij daar zorgen over,” vertelt de medisch coördinator van een van de centra. Een andere medewerker merkt op dat er veel verschil is qua binnen- en buitenruimte tussen de verschillende centra; in sommige ervan is de enige plek voor wat privacy de eigen kamer… die men deelt met drie anderen. Hetzelfde beeld vinden we terug bij jongeren in de bijzondere jeugdzorg of niet-begeleide minderjarige vluchtelingen die in leefgroepen worden opgevangen. Ook voor hen geldt dat de beweegruimte beperkt is, omkaderende activiteiten zijn stopgezet en toegang tot medische of psychologische ondersteuning nu minimaal is: “we proberen ervoor te zorgen dat de bewoners nog steeds met een glimlach en een goeiedag begroet worden.”</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/676/0*_3SxnH7Wk1vHNOIG" /><figcaption>Jongeren in Brussel © Brecht Vanhoenacker en Mattias De Backer</figcaption></figure><p><strong>Groepen bereiken</strong></p><p>Informatie over het Covid-19 virus en over overheidsmaatregelen geraakt slechts mondjesmaat bij sommige groepen. Online ruimtes worden massaal gebruikt om de juiste gezondheidsvoorschriften in vele talen te verspreiden. Maar zoals een jeugdwerker opmerkt, vele groepen worden niet zomaar bereikt via onlinecampagnes en sociale media. Zeker in de eerste dagen van de lockdown werd nog heel veel buiten rondgehangen door groepen jongeren die niet op de hoogte waren. “Een volledig gebrek aan sense of urgency,” zegt een straathoekwerker, “handen geven, een kus, allemaal gezellig.” Er heerste een gevoel van jeugdige onkwetsbaarheid, een ver van mijn bed-show. “De politie rijdt langs, wacht en rijdt dan weer door.”</p><p><strong>Druk op de publieke ruimte</strong></p><p>Terwijl de eerste dagen van de lockdown bewoners van achtergestelde wijken amper op de hoogte leken is intussen de druk op en in de publieke ruimte danig toegenomen. Een jeugdwerker schat in: “als ze in het kader van dat samenscholingsverbod zo hard gaan blijven optreden gaat dat ontploffen”, en kreeg ondertussen jammer genoeg <a href="https://www.demorgen.be/nieuws/rellen-in-anderlecht-na-dood-19-jarige-beelden-tonen-hoe-relschopper-politiewapen-steelt-en-schoten-lost-43-mensen-opgepakt~b88cfed9/">gelijk</a>. Veel stedelijke jongeren in kansarmoede wonen in kleine huizen met weinig of geen privacy. De publieke ruimte is de enige plek die ze van “zichzelf” kunnen beschouwen. Dat raken ze nu kwijt door agenten wiens controles <a href="https://www.bruzz.be/samenleving/adil-nog-niet-gezien-door-zijn-ouders-maar-de-simplismen-zijn-daar-al-2020-04-12">disproportioneel en vooringenomen worden ervaren</a>.</p><p>Voor sans-papiers en daklozen is de situatie nog schrijnender. Maatregelen rond samenscholing en <em>social distancing</em> zijn nu eenmaal heel wat gemakkelijker uit te voeren wanneer je een dak boven je hoofd hebt. Voor die groepen geldt een samenscholings- én een zitverbod (al introduceerde men in Gent ondertussen een soort “daklozenvergunning”): “iedereen moet bewegen, je mag niet stilstaan. Daklozen zijn vermoeid van continu in beweging te zijn, je mag niet meer op een bank zitten.” Een jongeman bij de voedselbedeling “wat moet ik straks tegen de politie zeggen als ze mij tegenhouden?” Nochtans is de aanwezigheid van een <em>compagnon de route</em> ook een kwestie van veiligheid en welzijn. Door de verhoogde aanwezigheid van de politie in de publieke ruimte durven mensen zonder papieren niet buitenkomen om naar de winkel te gaan: “de publieke ruimte is niet veilig, omwille van de ziekte, de aanwezigheid van politie, de regels die tegen hen inwerken en die absurd zijn.”</p><p>Tegelijk geldt onduidelijkheid bij agenten over wat mag en niet, worden GAS-boetes uitgeschreven terwijl daar <a href="https://www.standaard.be/cnt/dmf20200414_04922481">geen wettelijke basis</a> voor bestaat en stijgt ook bij hen de druk. Veelvuldig zijn intussen de voorvallen van mensen die spuwen naar de ordediensten. <a href="https://covidpolicing.org.au/about/">Mensenrechtenorganisaties</a> en <a href="https://nowtoronto.com/news/coronavirus-we-cant-police-our-way-out-of-pandemic/">onderzoekers</a> stellen dat deze onduidelijkheid ook als gevolg heeft dat agenten ter plekke moeten bepalen wat aanvaardbaar is en wat bestraft moet worden. Ook eerstelijnsprofessionals wijzen op het gevaar van machtsmisbruik, bij een klein gedeelte van de politie, weliswaar.</p><p><strong>Onveilige publieke ruimte</strong></p><p>Hoewel door de coronamaatregelen de criminaliteit in de steden spectaculair is <a href="https://www.tijd.be/dossiers/coronavirus/criminaliteit-zakt-met-30-procent-onder-coronamaatregelen/10216257.html">gedaald</a> en het misschien ook beter gesteld is met de <a href="https://www.vmm.be/nieuwsbrief/april-2020/betere-luchtkwaliteit-door-coronacrisis">luchtkwaliteit</a>, is de publieke ruimte in de stad niet op alle vlakken een paradijs, zeker niet voor kwetsbare groepen. Door het samenscholingsverbod en de algemene richtlijn om binnen te blijven is de publieke ruimte ook een pak onveiliger geworden, met name voor vrouwen (dat terwijl voor een significant aantal vrouwen ook de eigen woning een <a href="https://www.theguardian.com/society/2020/apr/12/domestic-violence-surges-seven-hundred-per-cent-uk-coronavirus">gevaarlijke</a> plek is geworden). Enkele verhalen duiken op over vrouwen die verkracht worden in het station of een metrostation: “de stad is leeg, de hoekjes zijn nog leger dan voordien. Er gebeurt allerlei.” Seksuele intimidatie en cat-calling door groepjes samenscholende mannen wordt als “gevoelig erger” <a href="https://www.hln.be/de-krant/-niemand-op-straat-behalve-vervelende-geile-macho-s~a181d7e4/">ervaren</a>. Uit eerder <a href="https://www.planinternational.be/fr/blog/victime-harcelement-sexuel">onderzoek</a> weten we dat 9 op de 10 vrouwen in Brussel slachtoffer zijn geweest van seksuele intimidatie in de publieke ruimte én dat de aanwezigheid van omstaanders erg belangrijk is in het voorkomen van dit soort geweld. We kunnen dus veronderstellen dat voor het er nu gevaarlijker is geworden.</p><p>Er zijn met andere woorden een aantal onzichtbare gevolgen van de epidemie én van maatregelen tégen het virus, die het al precaire leven van deze kwetsbare groepen extra moeilijk maken. Daar is veel te weinig aandacht voor, ook en vooral door lokale overheden die slechts dankzij de snelle interventie van enkele eerstelijnswerkers en vrijwilligers een antwoord klaar hadden op deze opvang- en voedselcrisis. Maatregelen zijn nochtans simpel in hun eenvoud: tijdelijke regularisatie van sans-papiers en veilige opvang voor iedereen door het tijdelijk in gebruik nemen van leegstaande panden, dat is een kwestie van humaniteit én van volksgezondheid. Verder dient de overheid na te denken over hoe de voedselbedeling en andere basisdiensten op termijn uit de handen van allerlei spontaan georganiseerde burgerinitiatieven kunnen genomen worden. Dat moet een principekwestie zijn.</p><p>Maar de eerste stap, geloven we, moet eruit bestaan: het zichtbaar maken van de leefomstandigheden van kwetsbare groepen én het erkennen van het werk van professionele eerstelijnsactoren en van vrijwilligers.</p><blockquote>Deze bijdrage is gebaseerd op de getuigenissen van een 25-tal eerstelijnswerkers die ondanks de gevaren verbonden aan de Covid-19 pandemie toch proberen steun te bieden aan kwetsbare groepen: sans-papiers, vluchtelingen, asielzoekers, jongeren in een problematische opvoedingssituatie, dak- en thuislozen, mensen in kansarmoede. Deze publicatie is deel van een Europees, door HERA gefinancierd onderzoeksproject naar de alledaagse ervaringen van jonge vluchtelingen en asielzoekers in de publieke ruimte: <a href="https://refugeeyouthinpublicspace.sites.uu.nl/">https://refugeeyouthinpublicspace.sites.uu.nl/</a></blockquote><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=2cdb1ad86b96" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>