<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Murat Çabuk on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Murat Çabuk on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@mcabuk?source=rss-23f592d2fff4------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*K5GAwXS0xduGupWaGC2FKQ.jpeg</url>
            <title>Stories by Murat Çabuk on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@mcabuk?source=rss-23f592d2fff4------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Tue, 17 Nov 2026 16:10:37 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@mcabuk/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Terraform Workspace ile Environment Yönetimi: LXD Provider ile Uygulama]]></title>
            <link>https://medium.com/devopsturkiye/terraform-workspace-ile-environment-y%C3%B6netimi-lxd-provider-ile-uygulama-f823eabaf088?source=rss-23f592d2fff4------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/f823eabaf088</guid>
            <category><![CDATA[terraform-workspace]]></category>
            <category><![CDATA[terraform-modules]]></category>
            <category><![CDATA[hashicorp]]></category>
            <category><![CDATA[cicd]]></category>
            <category><![CDATA[terraform]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Murat Çabuk]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 07 Jul 2025 12:53:05 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-08-18T11:09:52.101Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Bu yazımızda Terraform Workspace yapısnı inceleyeceğiz. Tamemen resmi sayfasındaki <a href="https://developer.hashicorp.com/terraform/cli/workspaces">Workspace başlığını</a> takip edeceğiz.</p><p>Serinin diğer makaleleri için altaki başlıkları ziyaret edebilirsiniz.</p><ul><li><a href="https://medium.com/devopsturkiye/hashicorp-configuration-language-hcl-dili-nedir-nas%C4%B1l-kullan%C4%B1l%C4%B1r-ed413c291f2d">HashiCorp Configuration Language (HCL) Dili Nedir? Nasıl Kullanılır?</a></li><li><a href="https://medium.com/devopsturkiye/lxc-nedir-nas%C4%B1l-kullan%C4%B1l%C4%B1r-terraform-lxd-provider%C4%B1-ile-container-y%C3%B6netimi-dd7125a47c4f">LXC/LXD Nedir, Nasıl Kullanılır? Terraform ile Container Yönetimine Uygulamalı Bakış</a></li></ul><p>Terraform CLI’de “workspace”, aynı konfigürasyon dizini içinde birden fazla bağımsız state dosyasını saklamamızı sağlayan mantıksal bir yapıdır.</p><p>Tavsiye edilen kullanım şekli en basit haliyle aynı kaynakların farklı değişkenlerle yönetmek gerektiğinde kullanılır. Biraz daha somut anlatacak olursak örneğin bir bulut sağlayıcısında test, pre-prod (staging) ve prod ortamlarını yönetmemiz gerektiğini düşünelim. Bu durumda ortamdan ortama kaynaklarımızın tekil olarak sayısı, network ayarları, cpu, memory vb değişecek ancak kaynaklarımızın büyük bir kısmı aynı kalacak. Bu durumda bütün kaynakları tekrar tanımlamaktansa aynı kaynakları farklı özelliklerle tekrar kullanabiliriz. Tabi bunu yapmanın Terraform’da başka yolları da var ancak biz bugün Workspace kavramın odaklanacağız.</p><p>Diğer taraftan alttaki durumalarda kullanımı da önerilmiyor.</p><ul><li>Farklı kullanıcı hesapları için kaynak yönetimi: Aynı ortamı farklı kimliklerle kurmak için uygun değil. Yani mesela AWS üzerinde farklı hesapları yönetmek için Workspace uygun değildir.</li><li>Doğal olarak farklı provider bloklarını yönetmek için de workspace uygun değildir.</li><li>Versiyonlama için de Workspace kullanımı uygun değildir.</li></ul><p>Örneklerimizi de LXD provider ile LXC üzerinde yapcağız. LXD nedir, nasıl çalışır vb sorularınız için serinin ikinci yazısına bakabilirsiniz.</p><ul><li><a href="https://github.com/muratcabuk/terraform-ogreniyorum/blob/main/2.terraform-lxc.md">Terraform LXD provider ile on-prem ortam yönetimi</a></li></ul><h3>Workspace Nasıl Çalışır?</h3><p>Evet şimdi küçük örneklerle başlayalım.</p><p>Amacımız bir tane LXC instance’ının kaç adet çalışacağını, storage pool’unu, network’ünü ve profilini ortama göre farklı farklı yapmak.</p><p>Bu örnek için sadece main.tf dosyası oluşturuyoruz ve içerğini alttaki gibi kıopyalıyoruz. Detaylarını kodun altında devam edeceğiz.</p><pre>terraform {<br>    required_version = &quot;&gt;= 1.6.0&quot;<br>    required_providers {<br>        lxd = {<br>            source  = &quot;terraform-lxd/lxd&quot;<br>            version = &quot;&gt;= 1.10.1&quot;<br>        }<br>    }<br>}<br><br>provider &quot;lxd&quot; {}<br><br><br>// locals bloğu Terraform&#39;da yalnızca o modül içinde geçerli, &quot;sabit-gibi&quot; değişkenler tanımlamak için kullanılır.<br># default durumda da test workspace i kullanılsın<br>locals {<br>    env = terraform.workspace == &quot;default&quot; ? &quot;test&quot; : terraform.workspace<br>}<br><br>// Dışarıdan değiştirebilir değişken<br>variable &quot;instance-count&quot; {<br>    type = map(number)<br>    default = {<br>        dev  = 1<br>        test = 2<br>        prod = 3<br>    }<br>}<br><br>// Dışarıdan değiştirebilir değişken<br>variable &quot;gateway&quot; {<br>    type = map(string)<br>    default = {<br>        dev  = &quot;10.100.10.1/24&quot;<br>        test = &quot;10.100.20.1/24&quot;<br>        prod = &quot;10.100.30.1/24&quot;<br>    }<br>}<br><br>// network<br>resource &quot;lxd_network&quot; &quot;br-network&quot; {<br>    name = &quot;br-${local.env}&quot;<br>    type = &quot;bridge&quot;<br>        config = {<br>    &quot;ipv4.address&quot; = &quot;${var.gateway[local.env]}&quot;<br>    &quot;ipv4.nat&quot;     = &quot;true&quot;<br>    &quot;ipv6.address&quot; = &quot;none&quot;<br>    }<br>}<br><br>// storage<br>resource &quot;lxd_storage_pool&quot; &quot;storage-pool&quot; {<br>    name   = &quot;storage-${local.env}&quot;<br>    driver = &quot;dir&quot;<br>}<br><br><br>// profile<br>resource &quot;lxd_profile&quot; &quot;profile-env&quot; {<br>    name = &quot;profile-${local.env}&quot;<br>    device {<br>        name = &quot;eth0&quot;<br>        type = &quot;nic&quot;<br>        properties = {<br>        network = lxd_network.br-network.name<br>    }<br>}<br><br>    device {<br>        name = &quot;root&quot;<br>        type = &quot;disk&quot;<br>        properties = {<br>            path = &quot;/&quot;<br>            pool = lxd_storage_pool.storage-pool.name<br>        }<br>    }<br>}<br><br>// Instance<br>resource &quot;lxd_instance&quot; &quot;app&quot; {<br>    count  = var.instance-count[local.env]<br>    // SADECE count.index&#39;i kullanın; sayı üzerinde .index yoktur<br>    name   = &quot;app-${count.index + 1}-${local.env}&quot;<br>    profiles = [lxd_profile.profile-env.name]<br>    type  = &quot;container&quot;<br>    image  = &quot;ubuntu:24.04&quot;<br><br>}<br><br><br>// Output<br>output &quot;environment&quot; {<br>    value = lxd_network.br-network.name<br>}<br><br>output &quot;instance_names&quot; {<br>    value = [for instance in lxd_instance.app : instance.name]<br>}</pre><p>locals bloğu ile aktif olan workspace adını alıyoruz ve bunuda env adında bir değişkene atıyoruz. Eğer default workspace&#39;deysek de test ortamının kullanılcağını belirtmiş oluyoruz. Hiç bir workspace tanımı yapmasak bile yani Terraform&#39;da workspace kavramını hiç kullanmasak bilde sistem bizim için defarul adında bir workspace zaten oluşturmuş oluyor.</p><p>instance-count ve gateway adında iki adet değişkenimiz var. Bunlara dikkat ederseniz map olarak tanımlı. Map veri tibi key-value ikilis iolarak çalışır. Yani key verildiğinde value alınır. Burada amacımız ortam bilgisini verdiğimizde on akarşılık gelen veriyi almak. Örneğin dev, veya test key&#39;nini verdiğimizde karşılığında var olan değeri almak.</p><p>Bu değişkenleri kullandığımız / çağırdığımız her yerde dikkat ederseniz ortam değişkenin değerine göre verileri okuyoruz. Yani aktif olan ortam neyse değişkenler ona göre verileri sunuyor.</p><p>output verilerimizi de oluşturulan instance’lar hakkında bilgi alabilelim diye ekledik.</p><p>Şimdi workspace’lerimizi oluşturalım.</p><pre>terraform workspace new dev<br>terraform workspace new test<br>terraform workspace new prod</pre><p>listeye bakalım</p><pre>terraform workspace list<br><br>#* default<br>#  dev<br>#  prod<br>#  test</pre><p>Şimdi test workspace’ine geçiş yapalım.</p><pre>terraform workspace select test</pre><p>Artık kaynaklarımızı oluştuabiliriz.</p><pre>terraform workspace select dev<br><br>terraform init<br>terraform plan<br>terraform apply<br><br># Souç olararak alttakileri göreceğiz.<br># environment = &quot;br-dev&quot;<br># instance_names = [<br>#   &quot;app-1-dev&quot;,<br># ]</pre><p>Görüldüğü gibi test oramı için kaynaklarımız oluşmuş. Şimdi de dev ortamına geçip tekrar kaynakları oluşturalım.</p><pre>terraform workspace select dev<br><br>terraform init<br>terraform plan<br>terraform apply<br># Souç olararak alttakileri göreceğiz.<br># environment = &quot;br-dev&quot;<br># instance_names = [<br>#   &quot;app-1-dev&quot;,<br># ]</pre><p>Bu şekilde birden fazla workspace kullandığımızda root dizinde terraform.tfstate.d adında bir klasör oluştuğunu görebiliriz. Bunun için kontrol edecek olursanız her ortam için ayrı bir tfstate dosyası oluştuğunu görebilirsiniz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/271/0*jyGWiHBTM-fbH0wf" /></figure><ul><li><strong>Örnek Uygulama</strong></li></ul><p>Daha kapsamlı bir örnek yapalım.</p><p>Bir uygulama için bir api, bir veritabanı ve birde Web UI sunucusuna ihtiyacımız olduğunu düşünüelim.</p><p>Mesela alttaki gibi yapı kurmak istiyoruz.</p><ul><li>prod ortamında bir api, web ui ve veritabanı sunucuları</li><li>test ortamında api ile web ui tek bir sunucuda ve bir db sunucusu</li><li>dev ortamında ise hepsi için tek bir sunucu</li></ul><p>Prod ve test ortamında veritabanı aynı amaçla kullanılan kaynaklarken, diğer kaynaklar tamamen biribirlerinden farklı.</p><p>Bu sistemi kurmanın tabii ki bir çok yolu var ama biz workspace’e odaklanacağız.</p><h3>Örnek Uygulama: İlk Versiyon</h3><p>İlk versiyonumuz alttaki gibi bir yapıda olacak. İkinci bir versiyon daha yazacağız.</p><pre>.<br>├── backend.tf  # state dosyalarımızı nerede tutacağımızı ayarlar<br>├── versions.tf # kullanacağımız terraform ve provider versiyonlarını ayalar<br>├── main.tf<br>├── outputs.tf  # bu root modülün çıktılarını belirler<br>└── env-module/<br>      └── main.tf<br>      ├── network.tf # network ayarları<br>      ├── storage.tf # lxc storace pool ayarı<br>      ├── profile.tf # lxc profile ayaları<br>      ├── outputs.tf<br>      └── instances.tf  # lxc instance ayaları</pre><p>Yapıya bakarak varmak istediğimiz sonucu yorumlayalım.</p><ul><li>Modules klasörüne bakacak olursak her bir ortam için network ve storage tanımlartının ortak olduğunu görebiliyoruz.</li><li>root dizindeki main workspace seçimine göre ilgili ortamı import ediyor.</li></ul><p>Şimdi dosya içeriklerimizi yazalım.</p><p><strong>Root Dizini</strong></p><ul><li>backend.tf</li></ul><pre>// biz belirtmesek de kendisi yönetiyor sadece bu şekilde de yapılabileceğini gösteriyoruz<br>terraform {<br>  backend &quot;local&quot; {<br>    path = &quot;terraform.tfstate&quot;          # sabit değer olmak zorunda yani  değpişken olamaz. bizde default değeri atadık.<br>  }<br>}</pre><ul><li>versions.tf</li></ul><pre>terraform {<br>  required_version = &quot;&gt;= 1.6.0&quot;<br>  required_providers {<br>    lxd = {<br>      source  = &quot;terraform-lxd/lxd&quot;<br>    }<br>  }<br>}<br><br>provider &quot;lxd&quot; {<br>  generate_client_certificates = true<br>  accept_remote_certificate   = true<br>}</pre><ul><li>main.tf</li></ul><pre>locals {<br>  env = terraform.workspace == &quot;default&quot; ? &quot;dev&quot; : terraform.workspace<br>}<br><br>// Module seçili olan environment için gerekli kaynakları oluşturacak<br>module &quot;env-module&quot; {<br>  source = &quot;./env-module&quot;<br>  env    = local.env<br>}</pre><ul><li>outputs.tf</li></ul><pre>// Output<br>output &quot;root-module-environment&quot; {<br>    value = local.env<br>}</pre><p><strong>env-module dizini</strong></p><ul><li>network.tf</li></ul><pre>locals  {<br>  network_gateways = {<br>    dev = &quot;10.100.10.1/24&quot;<br>    test = &quot;10.100.20.1/24&quot; <br>    prod = &quot;10.100.30.1/24&quot; <br>  }<br>}<br><br>resource &quot;lxd_network&quot; &quot;bridge&quot; {<br>  name = &quot;br-${var.env}&quot;<br>  type = &quot;bridge&quot;<br><br>  config = {<br>    &quot;ipv4.address&quot; = local.network_gateways[var.env]<br>    &quot;ipv4.nat&quot;     = &quot;true&quot;<br>    &quot;ipv6.address&quot; = &quot;none&quot;<br>  }<br>}</pre><ul><li>storage.tf</li></ul><pre>resource &quot;lxd_storage_pool&quot; &quot;pool&quot; {<br>  name   = &quot;pool-${var.env}&quot;<br>  driver = &quot;dir&quot;                     // Ortak driver, boyut havuzda sınırlanmıyor<br>}</pre><ul><li>profile.tf</li></ul><pre>resource &quot;lxd_profile&quot; &quot;base&quot; {<br>  name = &quot;profile-${var.env}&quot;<br><br>  // NIC → ortamın ağı<br>  device {<br>    name = &quot;eth0&quot;<br>    type = &quot;nic&quot;<br>    properties = { network = lxd_network.bridge.name }<br>  }<br><br>  // Kök disk → ortamın havuzu (boyut yok, instance&#39;ta override edilecek)<br>  device {<br>    name = &quot;root&quot;<br>    type = &quot;disk&quot;<br>    properties = {<br>      path = &quot;/&quot;<br>      pool = lxd_storage_pool.pool.name<br>    }<br>  }<br>}</pre><ul><li>instances.tf</li></ul><pre>// instance sayısı ve özellikleri alttaki listeden ayarlanabilir.<br>locals {<br><br>  instances_matrix = {<br>    dev = [<br>      { name = &quot;apiwebdb-${var.env}&quot;, image = &quot;ubuntu:22.04&quot;, size = &quot;2GB&quot;, cpu = 1, memory = &quot;2GB&quot; }<br>    ]<br><br>    test = [<br>      { name = &quot;apiweb-${var.env}&quot;, image = &quot;ubuntu:22.04&quot;, size = &quot;2GB&quot;, cpu = 1, memory = &quot;2GB&quot; },<br>      { name = &quot;db-${var.env}&quot;,  image = &quot;ubuntu:22.04&quot;, size = &quot;4GB&quot;, cpu = 1, memory = &quot;2GB&quot; }<br>    ]<br><br>    prod = [<br>      { name = &quot;api-${var.env}&quot;, image = &quot;ubuntu:22.04&quot;, size = &quot;2GB&quot;, cpu = 1, memory = &quot;2GB&quot; },<br>      { name = &quot;web-${var.env}&quot;, image = &quot;ubuntu:22.04&quot;, size = &quot;3GB&quot;, cpu = 1, memory = &quot;2GB&quot; },<br>      { name = &quot;db-${var.env}&quot;,  image = &quot;ubuntu:22.04&quot;, size = &quot;4GB&quot;, cpu = 1, memory = &quot;2GB&quot; }<br>    ]<br>  }<br>}<br><br>resource &quot;lxd_instance&quot; &quot;node&quot; {<br>  for_each = { <br>    for inst in local.instances_matrix[var.env] : <br>        &quot;${inst.name}-${var.env}&quot; =&gt; inst // Her instance için benzersiz bir anahtar oluşturuyoruz<br>  } <br><br>  name     = each.value.name<br>  image    = each.value.image<br>  limits = {<br>    cpu = each.value.cpu,<br>    memory = each.value.memory<br>  }<br><br>  profiles = [lxd_profile.base.name]<br><br>  device {<br>    name = &quot;root&quot;<br>    type = &quot;disk&quot;<br>    properties = {<br>      path = &quot;/&quot;<br>      pool = lxd_storage_pool.pool.name<br>      size = each.value.size          <br>    }<br>  }  <br>}</pre><ul><li>output.tf</li></ul><pre>// Output<br>output &quot;root-module-environment&quot; {<br>    value = var.env<br>}</pre><p>Bütün dosyaları oluşturduktan sonra alttaki komutlarda testimizi yapabiliriz.</p><pre>terraform init<br><br>terraform workspace new dev<br>terraform workspace select dev<br>terraform apply<br>terraform workspace new test<br>terraform workspace select test<br>terraform apply                     <br>terraform workspace new prod<br>terraform workspace select prod<br>terraform apply<br># destroy etmek için<br>terraform workspace select dev<br>terraform destroy<br>terraform workspace select test<br>terraform destroy                     <br>terraform workspace select prod<br>terraform destroy</pre><h3>Örnek Uygulama: İkinci Versiyon</h3><p>Yukarıdaki örneğimize hem biraz best-practice’lere uymaya çalışalım hem de hatalarımız düzeltelim.</p><p>Alttaki gibi bir yapımız olacak.</p><pre>.<br>├── backend.tf  # state dosyalarımızı nerede tutacağımızı ayarlar<br>├── main.tf <br>└── env-module/<br>      └── main.tf<br>      ├── network.tf # network ayarları<br>      ├── storage.tf # lxc storace pool ayarı<br>      ├── profile.tf # lxc profile ayaları<br>      ├── outputs.tf # modülün ürettiği bütün instance lar hakkında terminale bilgi yazar<br>      ├── variables.tf # değişkenler ve default değerlinin tanımı<br>      └── instances.tf  # lxc instance ayaları</pre><ul><li>Root module’deki gereksiz dosyaları kaldırıp module seviyesinde gerekli olanlar tutuldu. Örneğin root dizinden version.tf kaldırıldı. Zaten lcd provider&#39;ı da zaten env-module modülü kullanıyor.</li><li>Ayrıca değişkenleri de env-module modülünde ayrı bir dosya da (variables.tf) topladık. Böylece module içinde ne derdedir karmaşasını çözmüş ve bütün değişkenleri tek yerden yönetiyor olduk.</li><li>Root dizindeki main.tf dosyasından kullandığımız env-module modülündeki değişkenleri isteğimize göre değişkelnleri ezerek kullandık. Böylece module ile onu kullanan root modülü arasını daha iyi ayırmış olduk. Yani modülü kullanmak için modüle girmemize gerek kalamadı (ki öyle olmalı).</li></ul><p>Şimdi dosya içeriklerini yazalım.</p><p><strong>Root Dizini</strong></p><ul><li>backend.tf</li></ul><pre>terraform {<br>  backend &quot;local&quot; {<br>    path = &quot;./terraform.tfstate&quot;<br>  }<br>}</pre><ul><li>main.tf</li></ul><pre>locals {<br>  # worspace bilgisini environment tanımı için alıyoruz<br>  env = terraform.workspace == &quot;default&quot; ? &quot;dev&quot; : terraform.workspace<br>}<br><br># environment bilgisine göre modülü çağırıyoruz<br>module &quot;env-module&quot; {<br>  source = &quot;./env-module&quot;<br><br>  env = local.env<br><br>  # her ortam için instance yapılandırması<br>  # module içinde tanımlı instance tanımlarını ezmek için örnek olsun diye tanımladık<br>  instances_config = {<br>    dev = [<br>      { name = &quot;apiwebdb&quot;, image = &quot;ubuntu:22.04&quot;, size = &quot;2GB&quot;, cpu = 1, memory = &quot;2GB&quot; }<br>    ]<br>    test = [<br>      { name = &quot;apiweb&quot;, image = &quot;ubuntu:22.04&quot;, size = &quot;2GB&quot;, cpu = 1, memory = &quot;2GB&quot; },<br>      { name = &quot;db&quot;, image = &quot;ubuntu:22.04&quot;, size = &quot;4GB&quot;, cpu = 1, memory = &quot;2GB&quot; }<br>    ]<br>    prod = [<br>      { name = &quot;api&quot;, image = &quot;ubuntu:22.04&quot;, size = &quot;2GB&quot;, cpu = 1, memory = &quot;2GB&quot; },<br>      { name = &quot;web&quot;, image = &quot;ubuntu:22.04&quot;, size = &quot;3GB&quot;, cpu = 1, memory = &quot;2GB&quot; },<br>      { name = &quot;db&quot;, image = &quot;ubuntu:22.04&quot;, size = &quot;4GB&quot;, cpu = 1, memory = &quot;2GB&quot; }<br>    ]<br>  }<br><br>  # Her ortam için network yapılandırması<br>  # module içinde tanımlı default network ayarlarını ezmek için örnek olsun diye tanımladık<br>  network_config = {<br>    dev  = &quot;10.100.10.1/24&quot;<br>    test = &quot;10.100.20.1/24&quot;<br>    prod = &quot;10.100.30.1/24&quot;<br>  }<br><br>}</pre><p><strong>env-module dizini</strong></p><ul><li>instances.tf</li></ul><pre>resource &quot;lxd_instance&quot; &quot;node&quot; {<br>  for_each = {<br>    for inst in var.instances_config[var.env] :<br>    &quot;${inst.name}-${var.env}&quot; =&gt; inst<br>  }<br><br>  name  = &quot;${each.value.name}-${var.env}&quot;<br>  image = each.value.image<br><br>  limits = {<br>    cpu    = each.value.cpu<br>    memory = each.value.memory<br>  }<br><br>  profiles = [lxd_profile.base.name]<br><br>  device {<br>    name = &quot;root&quot;<br>    type = &quot;disk&quot;<br>    properties = {<br>      path = &quot;/&quot;<br>      pool = lxd_storage_pool.pool.name<br>      size = each.value.size<br>    }<br>  }<br>}</pre><ul><li>main.tf</li></ul><pre>terraform {<br>  required_version = &quot;&gt;= 1.6.0&quot;<br>  required_providers {<br>    lxd = {<br>      source  = &quot;terraform-lxd/lxd&quot;<br>      version = &quot;~&gt; 2.0&quot;<br>    }<br>  }<br>}<br><br>provider &quot;lxd&quot; {<br>  generate_client_certificates = true<br>  accept_remote_certificate    = true<br>}</pre><ul><li>network.tf</li></ul><pre>resource &quot;lxd_network&quot; &quot;bridge&quot; {<br>  name = &quot;br-${var.env}&quot;<br>  type = &quot;bridge&quot;<br><br>  config = {<br>    &quot;ipv4.address&quot; = var.network_config[var.env]<br>    &quot;ipv4.nat&quot;     = &quot;true&quot;<br>    &quot;ipv6.address&quot; = &quot;none&quot;<br>  }<br>}</pre><ul><li>outputs.tf</li></ul><pre>output &quot;environment&quot; {<br>  description = &quot;Aktif Ortam&quot;<br>  value       = var.env<br>}<br><br>output &quot;instances&quot; {<br>  description = &quot;Oluşturulan instance ların detayları&quot;<br>  value = {<br>    for k, v in lxd_instance.node : k =&gt; {<br>      name         = v.name<br>      status       = v.status<br>      ip_address   = v.ipv4_address<br>      ipv6_address = v.ipv6_address<br>      image        = v.image<br>      cpu_limit    = v.limits.cpu<br>      memory_limit = v.limits.memory<br>      type         = v.type<br>    }<br>  }<br>}<br><br>output &quot;network_info&quot; {<br>  description = &quot;Network configuration&quot;<br>  value = {<br>    bridge_name = lxd_network.bridge.name<br>    gateway     = var.network_config[var.env]<br>    type        = lxd_network.bridge.type<br>  }<br>}<br><br>output &quot;storage_info&quot; {<br>  description = &quot;Storage pool information&quot;<br>  value = {<br>    pool_name = lxd_storage_pool.pool.name<br>    driver    = lxd_storage_pool.pool.driver<br>  }<br>}<br><br># Detaylı instance bilgileri için formatted output<br>output &quot;instance_summary&quot; {<br>  description = &quot;instance detayları&quot;<br>  value = join(&quot;\n&quot;, concat([<br>    &quot;=== ${upper(var.env)} ENVIRONMENT INSTANCES ===&quot;<br>  ], [<br>    for k, v in lxd_instance.node :<br>    &quot;  ${v.name}: ${v.ipv4_address != &quot;&quot; ? v.ipv4_address : &quot;No IP&quot;} | Type: ${v.type} | Status: ${v.status}&quot;<br>  ]))<br>}</pre><ul><li>profile.tf</li></ul><pre>resource &quot;lxd_profile&quot; &quot;base&quot; {<br>  name = &quot;profile-${var.env}&quot;<br><br>  # Network interface<br>  device {<br>    name = &quot;eth0&quot;<br>    type = &quot;nic&quot;<br>    properties = {<br>      network = lxd_network.bridge.name<br>    }<br>  }<br><br>  # Root disk<br>  device {<br>    name = &quot;root&quot;<br>    type = &quot;disk&quot;<br>    properties = {<br>      path = &quot;/&quot;<br>      pool = lxd_storage_pool.pool.name<br>    }<br>  }<br>}</pre><ul><li>storage.tf</li></ul><pre>resource &quot;lxd_storage_pool&quot; &quot;pool&quot; {<br>  name   = &quot;pool-${var.env}&quot;<br>  driver = &quot;dir&quot; # Directory-based storage driver<br>}</pre><ul><li>variables.tf</li></ul><pre>variable &quot;env&quot; {<br>  description = &quot;Ortam Adı (dev, test, prod)&quot;<br>  type        = string<br><br>  validation {<br>    condition     = contains([&quot;dev&quot;, &quot;test&quot;, &quot;prod&quot;], var.env)<br>    error_message = &quot;Ortam bunlardan biri olmalı: dev, test, prod.&quot;<br>  }<br>}<br><br>variable &quot;instances_config&quot; {<br>  description = &quot;Ortama göre İnstance yapılandırması için değişken&quot;<br>  type = map(list(object({<br>    name   = string<br>    image  = string<br>    size   = string<br>    cpu    = number<br>    memory = string<br>  })))<br><br>  default = {<br>    dev = [<br>      { name = &quot;apiwebdb&quot;, image = &quot;ubuntu:22.04&quot;, size = &quot;2GB&quot;, cpu = 1, memory = &quot;2GB&quot; }<br>    ]<br>    test = [<br>      { name = &quot;apiweb&quot;, image = &quot;ubuntu:22.04&quot;, size = &quot;2GB&quot;, cpu = 1, memory = &quot;2GB&quot; },<br>      { name = &quot;db&quot;, image = &quot;ubuntu:22.04&quot;, size = &quot;4GB&quot;, cpu = 1, memory = &quot;2GB&quot; }<br>    ]<br>    prod = [<br>      { name = &quot;api&quot;, image = &quot;ubuntu:22.04&quot;, size = &quot;2GB&quot;, cpu = 1, memory = &quot;2GB&quot; },<br>      { name = &quot;web&quot;, image = &quot;ubuntu:22.04&quot;, size = &quot;3GB&quot;, cpu = 1, memory = &quot;2GB&quot; },<br>      { name = &quot;db&quot;, image = &quot;ubuntu:22.04&quot;, size = &quot;4GB&quot;, cpu = 1, memory = &quot;2GB&quot; }<br>    ]<br>  }<br>}<br><br>variable &quot;network_config&quot; {<br>  description = &quot;her ortam için network konfigürasyonu için değişken&quot;<br>  type        = map(string)<br><br>  default = {<br>    dev  = &quot;10.100.10.1/24&quot;<br>    test = &quot;10.100.20.1/24&quot;<br>    prod = &quot;10.100.30.1/24&quot;<br>  }<br>}</pre><p>Bütün dosyaları oluşturduktan sonra alttaki komutlarda testimizi yapabiliriz.</p><pre>terraform init                      <br><br>terraform workspace new dev<br>terraform workspace select dev<br>terraform apply<br><br>terraform workspace new test<br>terraform workspace select test<br>terraform apply                     <br><br>terraform workspace new prod<br>terraform workspace select prod<br>terraform apply<br><br># destroy etmek için<br><br>terraform workspace select dev<br>terraform destroy<br><br>terraform workspace select test<br>terraform destroy                     <br><br>terraform workspace select prod<br>terraform destroy                    </pre><p>Evet Terraform hakkında bir yazımızın sonuna geldik. Umarım faydalı olmuştur.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=f823eabaf088" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/devopsturkiye/terraform-workspace-ile-environment-y%C3%B6netimi-lxd-provider-ile-uygulama-f823eabaf088">Terraform Workspace ile Environment Yönetimi: LXD Provider ile Uygulama</a> was originally published in <a href="https://medium.com/devopsturkiye">Devops &amp; AI Türkiye☁️ 🐧 🐳 ☸️</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[LXC Nedir, Nasıl Kullanılır? Terraform LXD Provider’ı ile Container Yönetimi]]></title>
            <link>https://medium.com/devopsturkiye/lxc-nedir-nas%C4%B1l-kullan%C4%B1l%C4%B1r-terraform-lxd-provider%C4%B1-ile-container-y%C3%B6netimi-dd7125a47c4f?source=rss-23f592d2fff4------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/dd7125a47c4f</guid>
            <category><![CDATA[terraform]]></category>
            <category><![CDATA[hashicorp]]></category>
            <category><![CDATA[ci-cd-pipeline]]></category>
            <category><![CDATA[lxc]]></category>
            <category><![CDATA[lxd]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Murat Çabuk]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 26 Jun 2025 22:19:35 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-08-18T11:10:24.262Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>LXC/LXD Nedir, Nasıl Kullanılır? Terraform ile Container Yönetimine Uygulamalı Bakış</h3><p>Merhabalar,</p><p>Bu yazımızda Terraform ile LXC üzerinde bir ortam oluşturmak için LXD provider nasıl kullanılır öğrenmeye çalışacağız. Bunun için öncelikle</p><ul><li>LXC/LCD nedir?</li><li>Docker container’ları ile arasındaki fark tam olarak nedir?</li></ul><p>sorularına yanıp bulup ardından Terraform üzerinde terraform-lxd provider ile HA bir Kubernetes cluster için alttaki ropolojide makinelerimizi nasıl oluşturacağımızı göreceğiz.</p><p>Makelede terraform nedir konusuna değinmiyoruz. Ancak Terraform gibi Hashicorp’un diğer ürünlerinde de kullandığı HashiCorp Configuration Language hakkında bilgi almak isterseniz daha önce yazdığım <a href="https://medium.com/p/ed413c291f2d">HashiCorp Configuration Language (HCL) Dili Nedir? Nasıl Kullanılır?</a> başlıklı yazıyı inceleyebilirsiniz. Hem dili temde Terraform üzerinden bu dil nasıl kullanılı ronun hakkında bilg alabilirsiniz.</p><p>LXC ile konuya bir girelim.</p><p>Her ne kadar konteyner denince günümüzde akla ilk olarak Docker gelse de, aslında bu teknolojinin kökleri çok daha eskiye, 2008 yılında geliştirilen LXC (Linux Containers) sistemine kadar uzanır.</p><p>LXC, Linux çekirdeğinin sunduğu cgroups ve namespaces gibi özellikleri kullanarak, izole edilmiş işlem alanları oluşturma amacıyla ortaya çıkmıştır. Bu sayede, sanal makinelerin sağladığı izolasyona benzer bir yapı daha hafif ve doğrudan çekirdek düzeyinde mümkün hale gelmiştir. LXC’nin ortaya koyduğu sistem konteyner yaklaşımı, yalnızca bir uygulamayı değil, adeta bütün bir işletim sistemini izole bir ortamda çalıştırmayı hedefler.</p><p>Zamanla bu altyapının daha kullanıcı dostu bir hale getirilmesi ihtiyacı doğmuş ve bu bağlamda Canonical tarafından 2015 yılında geliştirilen LXD projesi devreye girmiştir. LXD, LXC üzerine inşa edilmiş bir konteyner yöneticisidir ve REST API, ağ ve disk yönetimi gibi yüksek seviyeli araçlarla LXC’yi daha erişilebilir kılar.</p><p>Öte yandan Docker, 2013 yılında geliştirildiğinde, başlangıçta LXC’yi konteyner motoru olarak kullanmış, ancak daha sonra runc adı verilen kendi container runtime bileşenine geçerek, uygulama konteynerlerine odaklanan daha sade ve hızlı bir çözüm sunmuştur. Docker’ın yaklaşımı, “her konteyner bir uygulamadır” ilkesine dayanırken, LXC’nin felsefesi “her konteyner bir sistemdir” şeklinde özetlenebilir.</p><p>Bu bağlamda, LXC ile Docker arasında temel bir ayrım ortaya çıkar: LXC sistem konteynerleri üretirken, Docker yalnızca tek bir uygulamayı izole etmeye odaklanır. Bu fark, konteynerlerin kullanım amaçlarını, performans kriterlerini ve izolasyon düzeylerini doğrudan etkiler.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*LpILc6IJ-xfqaRxar_Epog.png" /><figcaption><a href="https://8grams.medium.com/lxd-lxc-linux-container-to-rule-them-all-5f488322d667">resim kaynak</a></figcaption></figure><p>Ayrıca, klasik sanal makineler (VM) ile karşılaştırıldığında, LXC konteynerleri çok daha hızlı başlatılabilir, daha az kaynak tüketir ve host sistemin çekirdeğini doğrudan paylaşarak, native Linux performansı sağlar. Ancak VM’ler, tam donanım emülasyonu sundukları için farklı işletim sistemleri veya çekirdek sürümleri çalıştırmak isteyen senaryolarda hala tercih edilmektedir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*WlnUmf51cH425wja7BoMMQ.png" /><figcaption><a href="https://8grams.medium.com/lxd-lxc-linux-container-to-rule-them-all-5f488322d667">resim kaynak</a></figcaption></figure><p>Şekilde de görüleceği üzere LXC Docker konteynerleri ile sanal makinelerinin tam ortasında duruyor. Bu tabiiki sanal mekinelere göre daha fazla hız kazantırıyor an cak diğer taraftan da tabiiki sanal makineler kadar soyutlama getirmediği bir gerçek. Ancak burada şunu da belirtmek gerekiyor. LXD 3–4 yıl önce sanal makine oluşturma özelliğini de getirdi. İlk zamanlar ufak tefek işler ve lab ortamı kurmak için kullanmıştım. Windows VM bile oluşturulabiliyordu. Bir yıl kadar önce yazılmış <a href="https://ubuntu.com/blog/lxd-virtual-machines-an-overview">şu resmi blok yazısından</a> nasıl çalıştığı hakkında bilgi verilmiş. Aslında arkada QEMU kullanıyor. O zaman ne nalamı oldu diyebilirsiniz ama buradaki ama sadece LXC komutlarıyla hem konteyner hem de sanal makine oluşturma ve yönetebilme rahatlığı. Eğer alışırsanız hakikaten hem hızına hem de bir iki komutla özellikle test ve lab ortamları oluşturmanın rahatalığını seveceksiniz.</p><p>Bu arada LXC kullanalarak fiziksel sunucular üzerinden LXC cluster kurarak da kullnabilirsiniz. Altta birazdan LXD kurarken sorulacak cluster parametresine yes cevabı verip diğer node&#39;ların bigilerini de verirseniz bir LXC cluster&#39;ı kurmuş olacaksınız. <a href="https://documentation.ubuntu.com/lxd/stable-4.0/clustering/">LXD resmi dokümanlarını</a> da takip edebilirsiniz. Ayrıca <a href="https://ubuntu.com/tutorials/how-to-setup-a-basic-lxd-cluster#2-initializing-clustering-on-the-first-server">şu resmi sayfada</a> tam bir LXD cluster&#39;ının kurulumu anlatılıyor.</p><p>Biz tek makine üzerinde LXD kurup bir iki komut görüp ardından Kubernetes cluster için Terraform ile ototmasyon yapmayı öğreneceğiz.</p><h3>LXD Kurulumu</h3><p>Herhalde LXD’nin sadece Linux sistemlerde çalıştığıjnı söylememe gerek yok. Kurlumu şok basit. LXD, Ubuntu’nun geliştiridiği bir sistem olduğu için snap üzerinden kuruluyor.</p><p>Snap Ubuntu’nun Linux sistemler için geliştirdiği cross platform bir paket yöneticisi. <a href="https://snapcraft.io/snapcraft">Şu linkten</a> kurulumunu yapabilirsiniz. Kurulum yaptıktan sonra alttaki komutla LXD kurulumu yapılıyor.</p><pre>sudo snap install lxd<br><br># lxd grubu oluşturulmuş mu kontrol ediyoruz?<br>getent group lxd | grep &quot;$USER&quot;<br><br># Kullanıcıyı lxd grubuna ekliyororuz<br>sudo usermod -aG lxd &quot;$USER&quot;<br>newgrp lxd</pre><p>Daha sonra lxd init komutunu çalıştırıyoruz ve sorulara alttaki cevapları veriyoruz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/548/1*Apf3vV7g2QAVJAy50M1K2w.png" /></figure><p>Sistemi yönetmek için ayrıca bir de web üzerinde çalışan UI var. LXD kurulduğunda aslınd abu da kurluyor zaten. Sadece aktif etmemiz gererkiyor.</p><pre>lxc config set core.https_address :8443</pre><p>Daha sonra bir tarayıcıdan https://localhost:8443 adresine gidecek olursanız arayüze erişebilirsiniz.</p><p>UI konusuna devam etmeyeceğiz ancak çok faydalı bir araç olduğunu söyleyebilirim. UI üzerinden konteyner oluşturabilir ve kaynaklarını yöntebilirsiniz. <a href="https://documentation.ubuntu.com/lxd/latest/tutorial/ui/#access-the-ui">Bu sayfada</a> adım adım herşey anlatılıyor.</p><h3>LXD Temel Kullanım</h3><ul><li>Image kaynaklarının listesi</li></ul><pre>lxc remote list</pre><ul><li>Uzak sunucudaki Image’ları listelemek</li></ul><pre>lxc image list images: ubuntu<br>lxc image list images: alpine</pre><ul><li>Ubuntu container çalıştırmak</li></ul><pre>lxc launch ubuntu:24.04 ubuntu-container</pre><ul><li>Çalışan konteynerleri listelemek</li></ul><pre>lxc image list</pre><ul><li>Komut çalıştırmak</li></ul><pre>lxc exec  ubuntu-container -- echo merhaba</pre><ul><li>Çalışan konteynere giriş yapmak</li></ul><p>Docker konteynerlerden farklı olarak --it parametresi yerine -- kullanıyoruz.</p><pre>lxc exec  ubuntu-container -- bash</pre><p>Bir Linux makinesinde ne yapabiliyorsak aynısını burada da yapabiliriz.</p><ul><li>Çalışan konteyneri durdurmak tekrar çelıştırm k ve silmek</li></ul><pre>lxc stop ubuntu-container<br><br>lxc start ubuntu-container<br><br># alttaki örneklkeri için konteyneri silmeyin<br># lxd delete ubuntu-container<br><br></pre><ul><li>Konteynerin özelliklerini değiştirmek</li></ul><p>Lxd’yi init ettiğimizde varsayılan aylarla bir konfigürasyon oluştu. Biz bir konteyner oluşturduğumuzda da bu ayarlara göre intance oluştumuş oluyoruz. Ancak tabii ki bu ayaları değiştirmek mümkün.</p><pre># özellikleir set etmek için alttaki template kullanılır<br># lxc config set &lt;instance_name&gt; &lt;option_key&gt;=&lt;option_value&gt; &lt;option_key&gt;=&lt;option_value&gt; ...<br><br># örneğin<br><br>lxc config set ubuntu-container limits.memory=2GiB</pre><p>Bütün opsiyon ve özellik listesi için: <a href="https://documentation.ubuntu.com/lxd/latest/reference/instance_options/#">https://documentation.ubuntu.com/lxd/latest/reference/instance_options/#</a></p><ul><li>Konteyner’in özelliklerini görmek ve editlemek</li></ul><pre>lxc config show ubuntu-container<br>lxc config edit ubuntu-container # stop edildikten sonra editlenebilir.</pre><ul><li>Konteynerler İçin Device ve Ağ Yönetimi</li></ul><p>Bir makinenin Network device, disk, usb, pci vb farklı device’ları eklemek ve konfisgürasyonunu yapmak için de ayalarlar yapılabilir.</p><p>Bütün device listesi için: <a href="https://documentation.ubuntu.com/lxd/latest/reference/devices/">https://documentation.ubuntu.com/lxd/latest/reference/devices/</a></p><p>Bu başlığa örnek için önce bir network oluşturup bu network’e bağlı iki konteyner oluşturalım. Bu konteyner’lar sadee birbirleriyle konuşabilsin, önceden oluşturduğumuz konteyner ile konuşamasın.</p><p>Ayrıca disk device’ını da kendimiz bağlayalım.</p><p>Altta görüleceği üzere hem netwrok hem de disk device ekledik.</p><pre># Ağ oluşturduk<br><br>lxc network create isolated-br0 \<br>  ipv4.address=10.200.200.1/24 \<br>  ipv4.nat=false \  # nat iptal ettik<br>  ipv6.address=none<br><br># birinci mekineyi init et<br>lxc init ubuntu:24.04 ubuntu-a<br><br># root diski bağla<br>lxc config device add ubuntu-a root disk path=/ pool=default<br><br># izole ağı bağla<br>lxc config device add ubuntu-a eth0 nic name=eth0 network=isolated-br0 type=nic<br><br># birinci makineyi başlat<br>lxc start ubuntu-a<br><br><br># ikinci mekineyi ayarlar ve çalıştır<br><br>lxc init ubuntu:24.04 ubuntu-b<br><br>lxc config device add ubuntu-b root disk path=/ pool=default<br><br>lxc config device add ubuntu-b eth0 nic name=eth0 network=isolated-br0 type=nic<br><br>lxc start ubuntu-b<br><br><br># conteyner listesini al<br><br>lxc list<br><br># network kontolü yap<br><br>lxc exec ubuntu-a -- ping 10.200.200.11<br><br># alttaki komut başarısız olmalı<br>lxc exec ubuntu-a -- ping 8.8.8.8</pre><ul><li>Konteyner dosya ve dizin işlemleri</li></ul><p>Konteynerden dosya kopyalamak için</p><pre>lxc file pull ubuntu-container/etc/hosts $HOME/</pre><p>Konteynere dosya göndermek için</p><pre>lxc file push /etc/hosts ubuntu-container/etc/hosts2</pre><p>Bütün bir klaör kopyalancaksa -r parametresi eklenir.</p><h3>Proceed ve Profile Dosyaları Hakkında</h3><ul><li><strong>Proceed dosyası</strong>, bir LXD sunucusunu tamamen otomatik olarak yapılandırmak için kullanılan bir YAML formatında konfigürasyon dosyasıdır. Bu dosya ile lxd init işlemini otomatikleştirebilir, storage, network, profile ve hatta container’ları önceden tanımlayabiliriz.</li></ul><p>Hatırlarsanız LXD kurulumu sonrasnda LXD init komutun çalıştırmaıştık ve bazı sorulara cevap vermiştik. Bu dosya tam oalrak init komutunu otomatikleştirmek için kullanılır. Alttaki gibi bir formatı var.</p><pre>config:<br>  core.https_address: &quot;[::]:8443&quot;              # LXD API&#39;nın dışarıya açık dinleme adresi<br>  images.auto_update_interval: &quot;24&quot;            # Image&#39;ler otomatik her 24 saatte bir güncellensin<br><br>networks:<br>- name: lxdbr0<br>  type: bridge<br>  config:<br>    ipv4.address: 10.0.3.1/24<br>    ipv4.nat: &quot;true&quot;<br>    ipv6.address: none<br><br>storage_pools:<br>- name: default<br>  driver: zfs<br>  config:<br>    size: 10GB                                 # ZFS pool büyüklüğü<br>  # Note: Eğer zfs mevcut değilse, &#39;dir&#39; veya &#39;btrfs&#39; kullanılabilir.<br><br>profiles:<br>- name: default<br>  description: &quot;Default profile for LXD containers&quot;<br>  devices:<br>    eth0:<br>      name: eth0<br>      network: lxdbr0<br>      type: nic<br>    root:<br>      path: /<br>      pool: default<br>      type: disk<br><br>cluster:                                       # (İsteğe bağlı) Eğer cluster kuruyorsan<br>  server_name: node1<br>  enabled: false                               # Tek düğümde kullanılacaksa false<br><br># (İsteğe bağlı) Başlangıçta bir konteyner oluşturmak için:<br>instances:<br>- name: test-container<br>  type: container<br>  source:<br>    type: image<br>    alias: ubuntu/22.04<br>    server: https://images.linuxcontainers.org<br>  profiles:<br>    - default<br>  config:<br>    limits.cpu: &quot;2&quot;<br>    limits.memory: 1GBBu dosyayı cat lxd-preseed.yaml | lxd init --preseed komutyla çalıştıp LXD sunucumuzu initialize edebiliriz.</pre><p>Ayrıca istersek lxd init --dump komutuyla Proceed.yml dosyaını mevcut ortamımızdan da alabiliriz.</p><ul><li>Profile Dosyası ise container ve VM’ler için varsayılan yapılandırma şablonları tanımlar. Bu yapı, her instance oluşturulduğunda otomatik olarak atanabilecek bir şablon görevi görür.</li></ul><p>LXC’de Docker’da olduğu gibi Dockerfile benzeri bir dosya bulunmaz. Çünkü burada amacımız biruygulamayı build edip yayına vermek değil. Temel amacımız tabiri caizse bir sanal makinemsi :) birşey oluşturmak. Burada ihtiyacımız olan şey ouşturlacak container veya VM’in bir deklerasyona göre oluşturulması. Bunun içine profile dosyası kullanılır.</p><p>LXD’deki profile, instance’lara uygulanacak:</p><ul><li>Ağ ayarları (network devices),</li><li>Disk ayarları (storage volumes),</li><li>Limitler (CPU, bellek),</li><li>Ortam değişkenleri (config),</li><li>ve diğer ayarları merkezi olarak tanımlamak için kullanılır.</li></ul><p>Örnek bir profile dosyası aşağıdaki gibidir.</p><pre>config:<br>  limits.cpu: &quot;2&quot;                  # Konteyner maksimum 2 CPU çekirdeği kullanabilir<br>  limits.memory: &quot;2GB&quot;             # Maksimum 2GB RAM<br>  environment.HTTP_PROXY: &quot;&quot;       # Ortam değişkeni tanımı (boş da olabilir)<br><br>description: &quot;Web uygulamaları için temel profil&quot;<br><br>devices:<br>  eth0:<br>    name: eth0                     # Konteyner içindeki network interface adı<br>    network: lxdbr0                # LXD üzerindeki mevcut bridge ağı<br>    type: nic                      # Aygıt türü: NIC (ağ kartı)<br><br>  root:<br>    path: /                        # Root dizin mount noktası<br>    pool: default                  # Bağlanacağı storage pool adı<br>    type: disk                     # Aygıt türü: disk (mount işlemi yapılacak)<br><br>  webport:<br>    type: proxy                    # Proxy cihaz: port yönlendirmesi sağlar<br>    listen: tcp:0.0.0.0:8080       # Host sistemde dinlenecek adres<br>    connect: tcp:127.0.0.1:80      # Konteyner içinde yönlendirilecek hedef port</pre><p>Mesela bu dosya kullanılarak alttaki komutlarla profile oluşturulur.</p><pre>lxc profile create web<br>lxc profile edit web &lt; web-profile.yml</pre><p>Daha sonra bu profile kullanılarak alttaki komutla container oluşturulur.</p><pre>lxc launch ubuntu:22.04 my-container --profile web</pre><h3>Cloud-init</h3><p>Bulut bilişim teknolojilerinin yükselişiyle birlikte, sanal makinelerin dinamik ve otomatik biçimde başlatılması, yapılandırılması ve yönetilmesi kritik bir ihtiyaç haline gelmiştir. Bu ihtiyaca yanıt olarak geliştirilen cloud-init, ilk olarak Ubuntu tarafından 2009 yılında tanıtılmış ve hızla bulut ekosisteminin vazgeçilmez bir bileşeni haline gelmiştir.</p><p>Cloud-init, bir sanal makine veya konteyner ilk kez başlatıldığında, sistemin otomatik olarak kullanıcı hesaplarını oluşturma, ağ yapılandırmalarını ayarlama, paketleri yükleme ve script çalıştırma gibi işlemleri gerçekleştirmesine olanak tanır. Başlangıçta sadece Ubuntu için geliştirilen bu araç, bugün Debian, CentOS, RHEL, Fedora, openSUSE gibi birçok dağıtım tarafından da desteklenmektedir.</p><p>Modern altyapılarda “ilk açılışta konfigürasyon” (first boot provisioning) ihtiyacına pratik ve güçlü bir çözüm sunan cloud-init, bulut servis sağlayıcıları (AWS, Azure, OpenStack), sanallaştırma platformları ve LXD gibi konteyner sistemleriyle entegre çalışarak altyapı otomasyonunun temel taşlarından biri olmuştur.</p><p>Biz de LXC tarafında makinelerimizi ilk ayağa kaldırırken ihtiyacımız olan kurulumları ve ayarları cloud-init ile yapacağız.</p><p><a href="https://cloudinit.readthedocs.io/en/latest/explanation/introduction.html">Resmi sayfasında</a> daha detaylı bilgiye ulaşabilirsiniz.</p><p>Şimdilik biz burada basit bir örnek yapacağız. Alttaki maddeleri yapan bir cloud-init config dosyası hazırlayalım.</p><ul><li>Admin adında bir kulanıcı eklensin ve sudoers grubuna eklensin</li><li>Nginx kurulsun ve index dosyasına merhaba yazılsın ve yayına verilsin</li><li>Test emaçlı bir kaç kerne modülü eklensin</li><li>Firewall kapatılsın</li></ul><p>Alttaki komutu terminalde çalıştıralım.</p><pre><br>lxc launch ubuntu:24.04 myweb \<br>  -c user.user-data=&quot;$(cat &lt;&lt;EOF<br>#cloud-config<br>hostname: lxc-web<br>timezone: Europe/Istanbul<br><br>users:<br>  - name: admin<br>    gecos: Admin Kullanıcısı<br>    sudo: ALL=(ALL) NOPASSWD:ALL<br>    shell: /bin/bash<br>    groups: sudo<br><br><br>package_update: true<br>package_upgrade: true<br>packages:<br>  - nginx<br><br>runcmd:<br>  - echo &#39;&lt;h1&gt;Merhaba Dünya&lt;/h1&gt;&#39; &gt; /var/www/html/index.html<br>  - systemctl enable nginx<br>  - systemctl start nginx<br>  - systemctl stop ufw || true<br>  - systemctl disable ufw || true<br>  - modprobe loop<br>  - modprobe dm_mod<br>  - modprobe ip_tables<br>EOF<br>)&quot;</pre><p>Yada bir dosyaya yazıp alttaki gibi de çalıştırabiliriz.</p><pre>lxc launch ubuntu:24.04 myweb -c user.user-data=&quot;$(cat user-data.yaml)&quot;</pre><p>Yaptıklarımızı test edelim.</p><pre># nginx servisine bakalım<br>lxc exec  myweb  -- systemctl status nginx<br><br># 80 portunu test edelim ama önce ip adresini öğrenelim<br>lxc exec  myweb  -- ip a<br><br>curl 10.44.213.22 # üstteki komutta bende bu ip göründü<br># &lt;h1&gt;Merhaba Dünya&lt;/h1&gt;</pre><p>10.44.213.22 ip adresini tarayıcıda da çağırdığımızda sonucu görebiliriz.</p><h3>Prometheus ve Grafana ile Metriklerin Takibi</h3><p>Bu konuya girmeyeceğiz ancak en çok kullanılan Prometheus ve Grafana ikilisini desteklediğni belirtmek istedim.</p><p>Kurulumu ve yapılandırmasıçok kolay alttaki linkten taşp edebilirsiniz. Ekran görüntüleriyle birlikte kurulumunu anlatılmış.</p><ul><li><a href="https://documentation.ubuntu.com/lxd/latest/howto/grafana/">https://documentation.ubuntu.com/lxd/latest/howto/grafana/</a></li></ul><h3>Terraform Kullanılarak LXC Otomasyonu</h3><p>LXC için Terraform registry’de LXD provider’ı var. <a href="https://registry.terraform.io/providers/terraform-lxd/lxd/latest/docs/resources/instance">Şu linkten</a> provider dokümanına ulaşabilirsiniz.</p><p>Alttaki dokümanı bir klasör içinde main.tf adıyla kaydedelim. Açıklama satılarına baktığımızda kodun ne için yazıldığı gör lebiliyor.</p><pre><br>terraform {<br>  required_providers {<br>    lxd = {<br>      source = &quot;terraform-lxd/lxd&quot;<br>    }<br>  }<br>}<br><br>provider &quot;lxd&quot; {<br>  generate_client_certificates = true<br>  accept_remote_certificate   = true<br>  # Varsayılan olarak local Unix socket (/var/snap/lxd/common/lxd/unix.socket) üzerinden bağlanır<br>}<br><br><br># LXC container oluştur<br>resource &quot;lxd_instance&quot; &quot;example-container&quot; {<br>  name  = &quot;example-container&quot;<br>  image     = &quot;ubuntu:24.04&quot;<br><br>  # CPU ve RAM limitleri<br>  limits = {<br>    cpu    = &quot;1&quot;<br>    memory = &quot;2GB&quot;<br>  }<br><br><br>  # Root diski tanımla<br>  device {<br>    name = &quot;root&quot;<br>    type = &quot;disk&quot;<br><br>    properties = {<br>      pool = &quot;default&quot;<br>      path = &quot;/&quot;<br>    }<br>  }<br><br>  # Ağ arayüzü tanımla (lxdbr0 köprüsü üzerinden)<br>  device {<br>    name = &quot;eth0&quot;<br>    type = &quot;nic&quot;<br><br>    properties = {<br>      network = &quot;lxdbr0&quot;<br>      type    = &quot;nic&quot;<br>    }<br>  }<br><br>}<br><br></pre><p>Daha sonra alttaki komutlarla konteynerimizi ayağa kaldıralım.</p><pre>terraform init<br>terraform plan<br>terraform apply</pre><p>Konteyner listesine baktığımızda listede example-container adlı konteyneri görebiliriz.</p><pre>lxc list<br># sonuç<br>+-------------------+---------+----------------------+------+-----------+-----------+<br>|       NAME        |  STATE  |         IPV4         | IPV6 |   TYPE    | SNAPSHOTS |<br>+-------------------+---------+----------------------+------+-----------+-----------+<br>| example-container | RUNNING | 10.44.213.178 (eth0) |      | CONTAINER | 0         |<br>+-------------------+---------+----------------------+------+-----------+-----------+<br>| myweb             | RUNNING | 10.44.213.22 (eth0)  |      | CONTAINER | 0         |<br>+-------------------+---------+----------------------+------+-----------+-----------+<br>| ubuntu-container  | RUNNING | 10.44.213.153 (eth0) |      | CONTAINER | 0         |<br>+-------------------+---------+----------------------+------+-----------+-----------+</pre><p>Bu main.yml dosyasıyla aynı dizine user-data.yml adında bir doaya oluşturup altttaki cloud-init içeriğini bu dosyaya kopyalayalım. Bu yukarıda cloud-init konusunu işlerken yazdığımız dosyanın aynısı.</p><pre>#cloud-config<br>hostname: lxc-web<br>timezone: Europe/Istanbul<br><br>users:<br>  - name: admin<br>    gecos: Admin Kullanıcısı<br>    sudo: ALL=(ALL) NOPASSWD:ALL<br>    shell: /bin/bash<br>    groups: sudo<br><br><br>package_update: true<br>package_upgrade: true<br>packages:<br>  - nginx<br><br>runcmd:<br>  - echo &#39;&lt;h1&gt;Merhaba Dünya&lt;/h1&gt;&#39; &gt; /var/www/html/index.html<br>  - systemctl enable nginx<br>  - systemctl start nginx<br>  - systemctl stop ufw || true<br>  - systemctl disable ufw || true<br>  - modprobe loop<br>  - modprobe dm_mod<br>  - modprobe ip_tables</pre><p>Terraform dosyamızı alttaki gibi değişiriyoruz.</p><ul><li>Instance tanımı içinde config diye bir bölüm tanımlayıp içini cloud-init dosyamızı ekledik.</li><li>Ayrıca yeni bir network oluşturup LXC instance’ımızın ağ device’ına parent = &quot;${lxd_network.new_default.name}&quot; parametresi ekledik.</li></ul><pre><br>terraform {<br>  required_providers {<br>    lxd = {<br>      source = &quot;terraform-lxd/lxd&quot;<br>    }<br>  }<br>}<br><br>provider &quot;lxd&quot; {<br>  generate_client_certificates = true<br>  accept_remote_certificate   = true<br>  # Varsayılan olarak local Unix socket (/var/snap/lxd/common/lxd/unix.socket) üzerinden bağlanır<br>}<br><br><br>resource &quot;lxd_network&quot; &quot;new_default&quot; {<br>  name = &quot;new_default&quot;<br><br>  config = {<br>    &quot;ipv4.address&quot; = &quot;10.150.19.1/24&quot;<br>    &quot;ipv4.nat&quot;     = &quot;true&quot;<br>  }<br>}<br><br><br># LXC container oluştur<br>resource &quot;lxd_instance&quot; &quot;example-container&quot; {<br>  name  = &quot;example-container&quot;<br>  image     = &quot;ubuntu:24.04&quot;<br><br><br>  # cloud-init configürasyonumuzu  tanımlıyoruz<br>  config = {<br>  &quot;user.user-data&quot; = file(&quot;user-data.yml&quot;)<br>  }<br><br>  # CPU ve RAM limitleri<br>  limits = {<br>    cpu    = &quot;1&quot;<br>    memory = &quot;2GB&quot;<br>  }<br><br><br>  # Root diski tanımla<br>  device {<br>    name = &quot;root&quot;<br>    type = &quot;disk&quot;<br><br>    properties = {<br>      pool = &quot;default&quot;<br>      path = &quot;/&quot;<br>    }<br>  }<br><br>  # Ağ arayüzü tanımla (lxdbr0 köprüsü üzerinden)<br>  device {<br>    name = &quot;eth0&quot;<br>    type = &quot;nic&quot;<br><br>    properties = {<br>      nictype = &quot;bridged&quot;<br>      parent  = &quot;${lxd_network.new_default.name}&quot;<br>    }<br>  }<br><br>}</pre><p>Alttaki komutlarla instance’ımızı tekrar oluşturuyoruz.</p><pre>terraform init<br>terraform plan<br>terraform apply</pre><p>Daha sonra konteyner listesini alalım.</p><pre>lxc list<br>+-------------------+---------+----------------------+-----------------------------------------------+-----------+-----------+<br>|       NAME        |  STATE  |         IPV4         |                     IPV6                      |   TYPE    | SNAPSHOTS |<br>+-------------------+---------+----------------------+-----------------------------------------------+-----------+-----------+<br>| example-container | RUNNING | 10.150.19.10 (eth0)  | fd42:9a0d:a982:1c8d:216:3eff:fe82:d166 (eth0) | CONTAINER | 0         |<br>+-------------------+---------+----------------------+-----------------------------------------------+-----------+-----------+<br>| myweb             | RUNNING | 10.44.213.22 (eth0)  |                                               | CONTAINER | 0         |<br>+-------------------+---------+----------------------+-----------------------------------------------+-----------+-----------+<br>| ubuntu-container  | RUNNING | 10.44.213.153 (eth0) |                                               | CONTAINER | 0         |<br>+-------------------+---------+----------------------+-----------------------------------------------+-----------+-----------+</pre><p>example-container konteynerimizin ip adresi network oluştutuken belirttiğimiz ip adresiyle aynı.</p><p>Birde network listesine bakalım.</p><pre>lxc network ls</pre><p>new_default networkünün oluştuğunu görebiliriz. Son olarak bir de nginx çalışıyor mu onu test edelim.</p><pre>curl 10.150.19.10 # üstteki komutta bende bu ip göründü<br># &lt;h1&gt;Merhaba Dünya&lt;/h1&gt;</pre><p>Bu şekilde çalıştığını görebiliriz.</p><h3>Örnek Çalışma: HA Kubernetes cluster kurulumu için Terraform LXD Provider ile sunucuların hazırlanması</h3><p>Buraya kadar basit bir örnekle provider’ı anlamaya çalıştık. Şİmdi daha büyük bir örnek yapmaya çalışacağız.</p><p>Alttaki gibi bir yapımız olacak.</p><p>Bir Load Balancer, 3 Master ve 3 Worker node’dan oluşan bir HA Kubernetes cluster kurmak için bir altapıya ihtiyacımız var. Alttaki kısıtları göz önüne alarak 7 makinelik bir yapı kurmyaı hedefliyoruz.</p><p>Alttakiler terraform için kısıtları belirtiyor</p><ul><li>Load balancer, master ve worker node’lar için bir terraform dosyasında (profiles.tf) profiller ayrı ayrı lxc profile olarak tanımlanacak</li><li>Bu cluster için ayrı bir network ve subnet oluşturulacak ve buda ayrı bir terraform doaysında (network.tf) tanımlanacak</li><li>Birde ayrıca bir terraform dosyasında (storage.tf) storage pool tanımı yapılcak</li><li>Bu storage ve netowrk tanımları profilerde kullanılacak</li><li>Bir de instances.tf dosyası oluşturulup instance&#39;lara ait resource&#39;lar burada tanımlanacak</li><li>Load balancer, master ve worker node’ları için her bir gruba cpu, ram ve disk ayarı yapılabilecek. bunu ayrı vir vars.tf adnda bir variable&#39;ların toplanacağı dosya tanımlanacak.</li><li>Bütün makinere birbirlerinine hostname ile ulaşabilmesleri için hosts dosyalarına ip ve hostname bilgileri yazılacak</li></ul><p>Alttakiler Kubernetes için kısıtları belirtiyor. Amacımız kubernetes kurmak değil zaten bunu Terraform ilö eyapmak çok mantıkjlı da olmaz. Sadece master ve worker node’ları Kubernetes için hazır hale getirecek kurlumları ve ayarları yapmak istiyoruz.</p><ul><li>Bütün master ve worker node’lara Kubernetes için gerekli olan ayarlar yapılacak</li><li>Her birine sadece kubeadm kurulacak</li><li>Master ve worker node’lara Container runtime olarak Docker ve CRI olarak da doğal olarak cri-dockerd yüklenecek. Yükleme sonrası docker info komutuyla yükleme kontrol edilecek</li></ul><p>Adım adım sistemimizi kuralım. Kodları çok detaylı anlatmayacağım çünkü yukarıda anlattıklarım ve ilk makalede anlattıklarımdan zaten net bir şekilde kodun ne yaptığı anlaşılıyor olacak. Zaten Terraform’un kullandığı HCL dini ve yapısı da çok kolay anlaşılıyor.</p><ul><li>Öncelikle bir klasör oluşturup içine script adında bir klasör daha oluşturuyoruz. ben alttaki gibi bir yapımız olacak</li></ul><p>lxd-k8s adında bir klasör oluşturdum. İlerde oluşturacağımız doaylarla altakki gib ibir yapı kurmuş olacağız.</p><pre>├── main.tf          # Terraform provider konfigürasyonu<br>├── vars.tf          # Değişkenler (CPU, RAM, disk, vb)<br>├── network.tf       # Network ve subnet tanımları<br>├── storage.tf       # Storage pool tanımları<br>├── profiles.tf      # LXD profilleri (load balancer, master, worker)<br>├── instances.tf     # LXD instance&#39;ları<br>├── README.md        # Readme dosyası<br>└── scripts<br>    ├── install-haproxy.sh   # HaProxy kurulumu<br>    └── install-k8s-node.sh  # Kubernetes kurulumu için gerekli ayarların yapılması</pre><ul><li>Daha sonra HaProxy konteynereimizin konfigürasyonu için install-haproxy.sh adında bir script dosyası oluşturuyoruz ve işçeriğini alttan kopyalıyoruz.</li></ul><p>Çok basit ve yalın bir şekilde HaProxy kurup konfigürayonunu yapıyoruz.</p><pre>#!/bin/bash<br><br># HAProxy Load Balancer Installation Script<br><br>echo &quot;Installing HAProxy on Load Balancer...&quot;<br><br># Update system<br>apt-get update<br>apt-get install -y haproxy<br><br># Configure HAProxy<br>cat &gt; /etc/haproxy/haproxy.cfg &lt;&lt; EOL<br>global<br>    daemon<br>    maxconn 4096<br><br>defaults<br>    mode tcp<br>    timeout connect 5000ms<br>    timeout client 50000ms<br>    timeout server 50000ms<br><br>frontend kubernetes-api<br>    bind *:6443<br>    default_backend kubernetes-api-backend<br><br>backend kubernetes-api-backend<br>    balance roundrobin<br>    server k8s-master1 10.100.0.11:6443 check<br>    server k8s-master2 10.100.0.12:6443 check<br>    server k8s-master3 10.100.0.13:6443 check<br>EOL<br><br># Update hosts file<br>cat &gt;&gt; /etc/hosts &lt;&lt; EOL<br>10.100.0.10 k8s-lb<br>10.100.0.11 k8s-master1<br>10.100.0.12 k8s-master2<br>10.100.0.13 k8s-master3<br>10.100.0.14 k8s-worker1<br>10.100.0.15 k8s-worker2<br>10.100.0.16 k8s-worker3<br>EOL<br><br># Enable and start HAProxy<br>systemctl enable haproxy<br>systemctl start haproxy<br><br>echo &quot;HAProxy installation and configuration completed&quot;<br><br></pre><ul><li>Script klasörüne bir install-k8s-node.sh adında bir doaya oluşturup içerğini alttan kopyalıyoruz. Burada da basitçe amacımız Kubernetes için gerekli olan temel ayları ve kurulumları yapıyoruz. Örnek olması açısından Container Runtime olarak Docker ve CRI olarak da cri-dockerd yüklüyoruz. Bunu isteğinize göre değiştirebilirsiniz.</li></ul><pre><br>#!/bin/bash<br><br># Kubernetes Node Installation Script<br># This script installs Docker, cri-dockerd, and kubeadm on master and worker nodes<br><br>KUBERNETES_VERSION=&quot;1.29.0&quot;<br><br>echo &quot;Installing Kubernetes components...&quot;<br><br># Update system<br>apt-get update<br>apt-get install -y apt-transport-https ca-certificates curl gpg<br><br># Add Docker GPG key and repository<br>curl -fsSL https://download.docker.com/linux/ubuntu/gpg | gpg --dearmor -o /usr/share/keyrings/docker-archive-keyring.gpg<br>echo &quot;deb [arch=amd64 signed-by=/usr/share/keyrings/docker-archive-keyring.gpg] https://download.docker.com/linux/ubuntu $(lsb_release -cs) stable&quot; | tee /etc/apt/sources.list.d/docker.list &gt; /dev/null<br><br># Install Docker<br>apt-get update<br>apt-get install -y docker-ce docker-ce-cli containerd.io<br><br># Install cri-dockerd<br>wget https://github.com/Mirantis/cri-dockerd/releases/download/v0.3.8/cri-dockerd_0.3.8.3-0.ubuntu-jammy_amd64.deb<br>dpkg -i cri-dockerd_0.3.8.3-0.ubuntu-jammy_amd64.deb<br><br># Configure cri-dockerd<br>systemctl enable cri-docker.service<br>systemctl enable cri-docker.socket<br>systemctl start cri-docker.service<br>systemctl start cri-docker.socket<br><br># Add Kubernetes GPG key and repository<br>curl -fsSL https://pkgs.k8s.io/core:/stable:/v1.29/deb/Release.key | gpg --dearmor -o /etc/apt/keyrings/kubernetes-apt-keyring.gpg<br>echo &quot;deb [signed-by=/etc/apt/keyrings/kubernetes-apt-keyring.gpg] https://pkgs.k8s.io/core:/stable:/v1.29/deb/ /&quot; | tee /etc/apt/sources.list.d/kubernetes.list<br><br># Install kubeadm<br>apt-get update<br>apt-get install -y kubeadm=${KUBERNETES_VERSION}-1.1<br>apt-mark hold kubeadm<br><br># Configure system for Kubernetes<br>modprobe br_netfilter<br>modprobe overlay<br>echo &quot;br_netfilter&quot; &gt;&gt; /etc/modules-load.d/k8s.conf<br>echo &quot;overlay&quot; &gt;&gt; /etc/modules-load.d/k8s.conf<br><br># Configure sysctl for Kubernetes<br>cat &gt; /etc/sysctl.d/k8s.conf &lt;&lt; EOL<br>net.bridge.bridge-nf-call-iptables = 1<br>net.bridge.bridge-nf-call-ip6tables = 1<br>net.ipv4.ip_forward = 1<br>EOL<br>sysctl --system<br><br># Disable swap<br>swapoff -a<br>sed -i &quot;/swap/d&quot; /etc/fstab<br><br># Update hosts file<br>cat &gt;&gt; /etc/hosts &lt;&lt; EOL<br>10.100.0.10 k8s-lb<br>10.100.0.11 k8s-master1<br>10.100.0.12 k8s-master2<br>10.100.0.13 k8s-master3<br>10.100.0.14 k8s-worker1<br>10.100.0.15 k8s-worker2<br>10.100.0.16 k8s-worker3<br>EOL<br><br># Verify Docker installation<br>docker info<br><br>echo &quot;Kubernetes components installation completed&quot;</pre><ul><li>Şimdi de cluster kurarken gerekli olacak kaynakları isteğimize göre yöntebilmek için root dizine yani lxd-k8s klasörüne değikenlerden oluşan bir vars.tf adında bir doaya oluşturup içeriğin alttan kopyalıyoruz. Açıklama gereken bir şey yok gibi görünüyor. Yani değişken isimlerinden bile ne olduğu anlaşılıyor zaten.</li></ul><pre># Kubernetes Cluster Variables<br><br># Kubernetes version<br>variable &quot;kubernetes_version&quot; {<br>  description = &quot;Kubernetes version to install&quot;<br>  type        = string<br>  default     = &quot;1.33.0&quot;<br>}<br><br># Load Balancer configuration<br>variable &quot;lb_config&quot; {<br>  description = &quot;Load balancer configuration&quot;<br>  type = object({<br>    cpu_cores = number<br>    memory_gb = number<br>    disk_gb   = number<br>  })<br>  default = {<br>    cpu_cores = 1<br>    memory_gb = 2<br>    disk_gb   = 2<br>  }<br>}<br><br># Master nodes configuration<br>variable &quot;master_config&quot; {<br>  description = &quot;Master nodes configuration&quot;<br>  type = object({<br>    count     = number<br>    cpu_cores = number<br>    memory_gb = number<br>    disk_gb   = number<br>  })<br>  default = {<br>    count     = 3<br>    cpu_cores = 1<br>    memory_gb = 2<br>    disk_gb   = 2 <br>  }<br>}<br><br># Worker nodes configuration<br>variable &quot;worker_config&quot; {<br>  description = &quot;Worker nodes configuration&quot;<br>  type = object({<br>    count     = number<br>    cpu_cores = number<br>    memory_gb = number<br>    disk_gb   = number<br>  })<br>  default = {<br>    count     = 3<br>    cpu_cores = 1<br>    memory_gb = 2<br>    disk_gb   = 2<br>  }<br>}<br><br># Network configuration<br>variable &quot;network_config&quot; {<br>  description = &quot;Network configuration&quot;<br>  type = object({<br>    name   = string<br>    subnet = string<br>    gateway = string<br>  })<br>  default = {<br>    name    = &quot;k8s-network&quot;<br>    subnet  = &quot;10.100.0.0/24&quot;<br>    gateway = &quot;10.100.0.1/24&quot;<br>  }<br>}<br><br># Storage pool configuration<br>variable &quot;storage_pool&quot; {<br>  description = &quot;Storage pool name&quot;<br>  type        = string<br>  default     = &quot;k8s-storage&quot;<br>}<br><br># Base image<br>variable &quot;base_image&quot; {<br>  description = &quot;Base LXD image&quot;<br>  type        = string<br>  default     = &quot;ubuntu:24.04&quot;<br>}</pre><ul><li>Sistemimiz için gerelen network’ü oluşturuyoruz. Bunun için root dizinde network.tf adında bir dosya oluşturup alttakileri kopyalıyoruz.</li></ul><pre># Network Configuration<br><br>resource &quot;lxd_network&quot; &quot;k8s_network&quot; {<br>  name = var.network_config.name<br>  <br>  config = {<br>    &quot;ipv4.address&quot; = var.network_config.gateway<br>    &quot;ipv4.nat&quot;     = &quot;true&quot;<br>    &quot;ipv6.address&quot; = &quot;none&quot;<br>  }<br>}<br><br># Output network information<br>output &quot;network_name&quot; {<br>  value = lxd_network.k8s_network.name<br>}<br><br>output &quot;network_gateway&quot; {<br>  value = var.network_config.gateway<br>}<br><br>output &quot;network_subnet&quot; {<br>  value = var.network_config.subnet<br>}</pre><ul><li>Storage için storage.tf dosyası oluşturup alttakileri kopyalıyoruz.</li></ul><pre># Storage Pool Configuration<br><br>resource &quot;lxd_storage_pool&quot; &quot;k8s_storage&quot; {<br>  name   = var.storage_pool<br>  driver = &quot;dir&quot;<br>  <br>}</pre><ul><li>Ve bu kaynkları kullnacak olan profil doyasmızı oluşturuyoruz. Bunun için profiles.tf adında bir dosya oluşturup içerğini alttan kopyalıyoruz.</li></ul><pre># LXD Profiles for Kubernetes Cluster<br><br># Base profile for all nodes<br>resource &quot;lxd_profile&quot; &quot;k8s_base&quot; {<br>  name = &quot;k8s-base&quot;<br>  <br>  config = {<br>    &quot;security.nesting&quot;       = &quot;true&quot;<br>    &quot;security.privileged&quot;    = &quot;true&quot;<br>    &quot;linux.kernel_modules&quot;   = &quot;ip_tables,ip6_tables,netlink_diag,nf_nat,overlay,br_netfilter&quot;<br>    &quot;raw.lxc&quot;               = &quot;lxc.apparmor.profile=unconfined\nlxc.mount.auto=proc:rw sys:rw cgroup:rw\nlxc.cgroup.devices.allow=a\nlxc.cap.drop=&quot;<br>  }<br><br>  device {<br>    name = &quot;eth0&quot;<br>    type = &quot;nic&quot;<br>    properties = {<br>      network = lxd_network.k8s_network.name<br>    }<br>  }<br><br>  device {<br>    name = &quot;root&quot;<br>    type = &quot;disk&quot;<br>    properties = {<br>      path = &quot;/&quot;<br>      pool = lxd_storage_pool.k8s_storage.name<br>    }<br>  }<br>}<br><br># Load Balancer Profile<br>resource &quot;lxd_profile&quot; &quot;lb_profile&quot; {<br>  name = &quot;k8s-lb&quot;<br>  <br>  config = {<br>    &quot;limits.cpu&quot;    = var.lb_config.cpu_cores<br>    &quot;limits.memory&quot; = &quot;${var.lb_config.memory_gb}GB&quot;<br>  }<br><br>  device {<br>    name = &quot;root&quot;<br>    type = &quot;disk&quot;<br>    properties = {<br>      path = &quot;/&quot;<br>      pool = lxd_storage_pool.k8s_storage.name<br>      size = &quot;${var.lb_config.disk_gb}GB&quot;<br>    }<br>  }<br><br>  device {<br>    name = &quot;eth0&quot;<br>    type = &quot;nic&quot;<br>    properties = {<br>      network = lxd_network.k8s_network.name<br>    }<br>  }<br>}<br><br># Master Node Profile<br>resource &quot;lxd_profile&quot; &quot;master_profile&quot; {<br>  name = &quot;k8s-master&quot;<br>  <br>  config = {<br>    &quot;limits.cpu&quot;             = var.master_config.cpu_cores<br>    &quot;limits.memory&quot;          = &quot;${var.master_config.memory_gb}GB&quot;<br>    &quot;security.nesting&quot;       = &quot;true&quot;<br>    &quot;security.privileged&quot;    = &quot;true&quot;<br>    &quot;linux.kernel_modules&quot;   = &quot;ip_tables,ip6_tables,netlink_diag,nf_nat,overlay,br_netfilter&quot;<br>    &quot;raw.lxc&quot;               = &quot;lxc.apparmor.profile=unconfined\nlxc.mount.auto=proc:rw sys:rw cgroup:rw\nlxc.cgroup.devices.allow=a\nlxc.cap.drop=&quot;<br>  }<br><br>  device {<br>    name = &quot;root&quot;<br>    type = &quot;disk&quot;<br>    properties = {<br>      path = &quot;/&quot;<br>      pool = lxd_storage_pool.k8s_storage.name<br>      size = &quot;${var.master_config.disk_gb}GB&quot;<br>    }<br>  }<br><br>  device {<br>    name = &quot;eth0&quot;<br>    type = &quot;nic&quot;<br>    properties = {<br>      network = lxd_network.k8s_network.name<br>    }<br>  }<br>}<br><br># Worker Node Profile<br>resource &quot;lxd_profile&quot; &quot;worker_profile&quot; {<br>  name = &quot;k8s-worker&quot;<br>  <br>  config = {<br>    &quot;limits.cpu&quot;             = var.worker_config.cpu_cores<br>    &quot;limits.memory&quot;          = &quot;${var.worker_config.memory_gb}GB&quot;<br>    &quot;security.nesting&quot;       = &quot;true&quot;<br>    &quot;security.privileged&quot;    = &quot;true&quot;<br>    &quot;linux.kernel_modules&quot;   = &quot;ip_tables,ip6_tables,netlink_diag,nf_nat,overlay,br_netfilter&quot;<br>    &quot;raw.lxc&quot;               = &quot;lxc.apparmor.profile=unconfined\nlxc.mount.auto=proc:rw sys:rw cgroup:rw\nlxc.cgroup.devices.allow=a\nlxc.cap.drop=&quot;<br>  }<br><br>  device {<br>    name = &quot;root&quot;<br>    type = &quot;disk&quot;<br>    properties = {<br>      path = &quot;/&quot;<br>      pool = lxd_storage_pool.k8s_storage.name<br>      size = &quot;${var.worker_config.disk_gb}GB&quot;<br>    }<br>  }<br><br>  device {<br>    name = &quot;eth0&quot;<br>    type = &quot;nic&quot;<br>    properties = {<br>      network = lxd_network.k8s_network.name<br>    }<br>  }<br>}</pre><ul><li>Variable’ları ve Profile bilgilerini kullnarak instance’ları oluşturacak olan instances.tf dosyasını oluşturuyoruz.</li></ul><p>Burada yukarıda daha önce bahsetmediğim bir konu var. Hazırladığımız script’i local-exec provision ile çalıştırırken konteyner’in oluştuğuna ve ayağa kalkmış olduğuna dikkat edin. Yani cloud-init gibi çalıştırmıyoruz.</p><p>Hatırlarsanız cloud-init konteyner veya VM ilk kez oluşturulduğunda kullanılıyordu.</p><pre># LXD Instances for Kubernetes Cluster<br><br># Load Balancer Instance<br>resource &quot;lxd_instance&quot; &quot;k8s_lb&quot; {<br>  name  = &quot;k8s-lb&quot;<br>  image = var.base_image<br>  type  = &quot;container&quot;<br>  <br>  profiles = [lxd_profile.lb_profile.name]<br>  <br>  config = {<br>    &quot;boot.autostart&quot; = &quot;true&quot;<br>  }<br><br>  # Load Balancer configuration<br>  provisioner &quot;local-exec&quot; {<br>    command = &lt;&lt;-EOF<br>      sleep 30<br>      lxc file push ${path.module}/scripts/install-haproxy.sh k8s-lb/tmp/install-haproxy.sh<br>      lxc exec k8s-lb -- chmod +x /tmp/install-haproxy.sh<br>      lxc exec k8s-lb -- /tmp/install-haproxy.sh<br>    EOF<br>  }<br><br>  depends_on = [lxd_profile.lb_profile, lxd_network.k8s_network]<br>}<br><br># Master Nodes, count parametresi ile master node larının kaç tane oluşrurulacağını da belirtmiş oluyoruz.<br>resource &quot;lxd_instance&quot; &quot;k8s_masters&quot; {<br>  count = var.master_config.count<br>  name  = &quot;k8s-master${count.index + 1}&quot;<br>  image = var.base_image<br>  type  = &quot;container&quot;<br>  <br>  profiles = [lxd_profile.master_profile.name]<br>  <br>  config = {<br>    &quot;boot.autostart&quot; = &quot;true&quot;<br>  }<br><br>  # Master node configuration<br>  provisioner &quot;local-exec&quot; {<br>    command = &lt;&lt;-EOF<br>      sleep 30<br>      lxc file push ${path.module}/scripts/install-k8s-node.sh k8s-master${count.index + 1}/tmp/install-k8s-node.sh<br>      lxc exec k8s-master${count.index + 1} -- chmod +x /tmp/install-k8s-node.sh<br>      lxc exec k8s-master${count.index + 1} -- /tmp/install-k8s-node.sh<br>    EOF<br>  }<br>  # öncelikle alttaki resource&#39;ların tamamlanmış olması lazım<br>  depends_on = [lxd_profile.master_profile, lxd_network.k8s_network]<br>}<br><br># Worker Nodes<br>resource &quot;lxd_instance&quot; &quot;k8s_workers&quot; {<br>  count = var.worker_config.count<br>  name  = &quot;k8s-worker${count.index + 1}&quot;<br>  image = var.base_image<br>  type  = &quot;container&quot;<br>  <br>  profiles = [lxd_profile.worker_profile.name]<br>  <br>  config = {<br>    &quot;boot.autostart&quot; = &quot;true&quot;<br>  }<br><br>  # Worker node configuration<br>  provisioner &quot;local-exec&quot; {<br>    command = &lt;&lt;-EOF<br>      sleep 30<br>      lxc file push ${path.module}/scripts/install-k8s-node.sh k8s-worker${count.index + 1}/tmp/install-k8s-node.sh<br>      lxc exec k8s-worker${count.index + 1} -- chmod +x /tmp/install-k8s-node.sh<br>      lxc exec k8s-worker${count.index + 1} -- /tmp/install-k8s-node.sh<br>    EOF<br>  }<br><br>  # öncelikle alttaki resource&#39;ların tamamlanmış olması lazım<br>  depends_on = [lxd_profile.worker_profile, lxd_network.k8s_network]<br>}<br><br># Outputs<br>output &quot;load_balancer_ip&quot; {<br>  value = &quot;10.100.0.10&quot;<br>}<br><br>output &quot;master_ips&quot; {<br>  value = [for i in range(var.master_config.count) : &quot;10.100.0.${11 + i}&quot;]<br>}<br><br>output &quot;worker_ips&quot; {<br>  value = [for i in range(var.worker_config.count) : &quot;10.100.0.${14 + i}&quot;]<br>}</pre><ul><li>Ve son olarak main.tf doyamızı oluşturuyoruz. Bu dosyada kullanılacak modül ve provider tanımlarını ve ayalarını yapıyoruz.</li></ul><pre># Main Terraform configuration<br><br>terraform {<br>  required_providers {<br>    lxd = {<br>      source  = &quot;terraform-lxd/lxd&quot;<br>      version = &quot;~&gt; 2.0&quot;<br>    }<br>  }<br>  required_version = &quot;&gt;= 1.0&quot;<br>}<br><br># LXD provider configuration<br>provider &quot;lxd&quot; {<br>  # Configure LXD provider<br>  generate_client_certificates = true<br>  accept_remote_certificate    = true<br>}</pre><p>Evet, artık yapımız tamamlanmış oldu.</p><pre>├── main.tf          # Terraform provider konfigürasyonu<br>├── vars.tf          # Değişkenler (CPU, RAM, disk, vb)<br>├── network.tf       # Network ve subnet tanımları<br>├── storage.tf       # Storage pool tanımları<br>├── profiles.tf      # LXD profilleri (load balancer, master, worker)<br>├── instances.tf     # LXD instance&#39;ları<br>├── README.md        # Readme dosyası<br>└── scripts<br>    ├── install-haproxy.sh   # HaProxy kurulumu<br>    └── install-k8s-node.sh  # Kubernetes kurulumu için gerekli ayarların yapılması</pre><p>Artık alttaki komutları çalıştırarak ortamımızı kaldırmış olacağız.</p><pre><br>terraform init<br><br>terraform plan<br><br>teraform apply</pre><h3>Incus Hakkında</h3><p>Son olarak birde Incus projesinden bahsedeelim.</p><p>2023 yılında Canonical, LXD projesini bağımsız bir açık kaynak topluluğu projesi olmaktan çıkararak kendi kontrolü altına aldı. Bu değişiklik, topluluğun katılımını sınırladı ve LXD’nin daha kapalı bir geliştirme modeline geçmesine neden oldu. Bu durumdan rahatsızlık duyan orijinal geliştiricilerden bazıları, LXD’nin özgün açık kaynak ruhunu sürdürmek amacıyla Incus adlı çatallanmış (fork) bir projeyi başlattı. Incus, LXD’nin topluluğa açık bir alternatifi olarak doğdu ve hızla benimsenmeye başladı.</p><p>Incus, teknik olarak LXD ile büyük ölçüde uyumludur; hatta birçok komut ve yapılandırma doğrudan taşınabilir durumdadır. Ancak uzun vadede Incus, daha şeffaf, topluluk odaklı ve özgür yazılım ilkelerine sadık bir yol izlemeyi hedeflemektedir. Canonical’ın kontrolündeki LXD’nin tersine, Incus’un yönetimi Linux Containers (LXC) topluluğu tarafından yapılmakta ve bu sayede dış katkılar daha özgürce kabul edilmektedir. Bu ayrım, LXD ve Incus’un gelecekte farklı yönlere evrilmesine zemin hazırlamaktadır.</p><p>Yukarıda bahsettiğimiz hemen hemen herşey Incus’da da aynı. Bütün Komutlar bile aynı. Incus için Terraform’da bir provider da var.</p><ul><li>Terraform Incus provider sayfası: <a href="https://registry.terraform.io/providers/lxc/incus/latest/docs">https://registry.terraform.io/providers/lxc/incus/latest/docs</a></li><li>Incus Resmi Sayfası: <a href="https://linuxcontainers.org/incus/">https://linuxcontainers.org/incus/</a></li></ul><p>Bu yazımız da bu kadar, umarım faydalı olmuştur.</p><p>Diğer yazılarımızda görüşmek üzere kendinize iyi bakın.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=dd7125a47c4f" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/devopsturkiye/lxc-nedir-nas%C4%B1l-kullan%C4%B1l%C4%B1r-terraform-lxd-provider%C4%B1-ile-container-y%C3%B6netimi-dd7125a47c4f">LXC Nedir, Nasıl Kullanılır? Terraform LXD Provider’ı ile Container Yönetimi</a> was originally published in <a href="https://medium.com/devopsturkiye">Devops &amp; AI Türkiye☁️ 🐧 🐳 ☸️</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Ansible Collection ile Kişisel Linux Sistem ve Dotfiles Otomasyonu]]></title>
            <link>https://medium.com/devopsturkiye/ansible-collection-ile-ki%C5%9Fisel-linux-sistem-ve-dotfiles-otomasyonu-af03fb128e15?source=rss-23f592d2fff4------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/af03fb128e15</guid>
            <category><![CDATA[automation]]></category>
            <category><![CDATA[technology]]></category>
            <category><![CDATA[programming]]></category>
            <category><![CDATA[devops]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Murat Çabuk]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 27 May 2025 10:46:01 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-06-03T12:31:24.680Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Bu yazımızda birden fazla farklı Linux dağıtımı için Ansible ile hem uygulamalarımızı hem de dotfile’larımızı nasıl yönetebilceğimizi öğrenmeye çalışacağız. Amacımız full bir sitemden ziya de bir başlangıç oluşturmak. Açık yalın bir yapı kurup isteğimize göre genişletebilceğimiz bir örnek yapmış olacağız.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*HwG6Dv94rBl5Z9f0mpaHAg.png" /></figure><p>Yazıyı anlamak ve örnekleri çalıştırabilmek için biraz Ansible bilmek gerekiyor. Amacımız Ansible öğrenmekten ziyade Ansible’ı kişisel sistemlerimizde nasıl kullnacağımız konusunda basit bir örnek yapmak.</p><p>Yazıda ayrıca Ansible’in özelliklerinden biri olan Colleciton yapısını da görüyor olacağız. Temelde amacımız sıfırdan bir Linux dağıtımı kurduğumuzda kullanığımız uygulamaların kurulmasını ve bütün ayarlarımızın da yapılmasını sağlamak. Hatta mümkünse farklı dağıtımlarda da çalıştırabilmek.</p><h3>Ansible Collection Nedir? Nasıl Kullanılır?</h3><p>Ansible Collection, Ansible ekosisteminde rolleri (roles), eklentileri (plugins), modülleri (modules), playbook’ları ve diğer Ansible içeriklerini tek bir paket gibi toplayıp paylaşmayı sağlayan bir yapıdır. Aslında “Ansible paketleme ve dağıtım mekanizması” olarak düşünülebilir.</p><p>Yani colleciton ansible playbook yazarken ansible objelerimizi gruplandırmak ve tekrar kullnabilmek için kullandığımız bir yöntem.</p><p>Örneğin, Ansible ile bir altyapıyı yönetirken, sıklıkla benzer roller ya da özel eklentiler geliştirmemiz gerekebilir. Bu rolleri ve eklentileri tek tek paylaşmak yerine, Collection adı verilen bir yapı içinde düzenleyip, sürümleyip, Ansible Galaxy (ya da özel bir repository) üzerinden dağıtabiliriz. Böylece farklı projelerde veya makinede kullanmak istediğimizde, tek bir komutla (örneğin ansible-galaxy collection install &lt;namespace&gt;.&lt;collection_name&gt;) toptan kurulumu yapabiliriz.</p><p>İlk yapacağımız örnekte collection tam olarak nedir nasıl çalışır onu anlamaya çalışacağız. Bu nedenle ilk çalışmayı sadece okuyup collection nedir onu anlamaya çalışın.</p><p>Bu başlıktan sonra altta gerçek bir sistem kurlumu yapacağız zaten.</p><p>Şimdi çalışmaya başlayalım. Bir klasör oluştutup içine Vagrantfile adında bir dosya oluşturup içine alttaki metti kopyalıyoruz.</p><pre>Vagrant.configure(&quot;2&quot;) do |config|<br><br>  config.vm.box = &quot;bento/ubuntu-24.04&quot;<br>  config.vm.box_version = &quot;202502.21.0&quot;<br>  config.vm.provider &quot;virtualbox&quot; do |vb|<br><br>  vb.gui = true<br>  vb.memory = &quot;4048&quot;<br>  end<br><br>end</pre><p>Daha sonra aynı dizinde terminal/powershell açıp vagrant up komutuyla ubuntu makinemizi ayağa kaldırıyoruz.</p><p>Kurulum bittikten sonra aşağıdaki komutla makineye bağlanıyoruz. İsterseniz Virtualbox üzerinden arayüzü kullnarak da login olabilirsiniz. Kullanıcı adı ve şifreyi vagrant olarak girebilirsiniz.</p><pre>vagrant ssh</pre><p>Daha sonra alttaki komutlarla Python3 ve Ansible kurulumu yapıyoruz.</p><pre>sudo apt update &amp;&amp; sudo apt upgrade -y &amp;&amp; sudo apt install python3 python3-pip -y &amp;&amp; sudo apt install python3-venv -y<br><br>cd $HOME<br><br>python3 -m venv ansible_virtual_env<br><br>source ansible_virtual_env/bin/activate<br><br>pip install ansible</pre><p>Birden fazla dağıtımı, birden fazla kullanıcı oluşturarak desteklemek istiyoruz.</p><p>Dosya ve klasör yapısını manuel oluşturabiliriz ancak biz öyle yapmacağız. Bunu yerine <em>Ansible Collection</em> kullanacağız.</p><p>Bütün komutlarımızı daha önce oluşturduğumuz sanal makine üzerinden çalıştıracağız. Tabi kendi bilgisayarınızda çalıştırıp git üzerinden senkronize de edebilirsiniz. Bütün komutlarımızı daha önce oluşturduğumuz sanal makine üzerinden çalıştıracağız. Tabi kendi bilgisayarınızda çalıştırıp git üzerinden senkronize de edebilirsiniz.</p><p>Bu komutta kullandığımız <em>my_ansible_dotfiles</em> collection namespace adı ve <em>developer_machine</em> ise collection adı.</p><pre>ansible-galaxy collection init my_ansible_dotfiles.developer_machine</pre><p><em>developer_machine</em> dizinine bakacak olursak;</p><ul><li>galaxy.yml dosyası collection&#39;ınımız için meta bilgilerini taşır. Bu dosyayı kendi bilgilerinizle değiştirebilirsiniz.</li><li>Roles dizinine makinemizde çalıştırmak isteğimiz uygulma ve servislerin kurlum ve konfigürasyonlarını koyacağız</li><li>meta klasöründeki runtime.yml dosyası da Ansible sürüm uyumluluğu, Eski/yeni plugin ve modül yolları (redirection / deprecation), Ortak modül gruplarının tanımlanması, gibi daha gelişmiş veya ileri seviye konfigürasyonları yönetmek için oluşturulan bir dosyadır.</li></ul><p>Şimdi rollerimizi eklemeye başlayalım. Collection dizinindeyken terminalden role ekliyoruz. İlk rolümüz vs-code olacak.</p><pre>cd developer_machine<br>ansible-galaxy init roles/vs-code</pre><p>vs-code Rolünün eklendiğini görebiliriz.</p><p>Klasör yapısı alttaki gibi olacak.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/146/0*Ukf6lPOn7trHAi27.png" /></figure><p>İlerde bu rolü playbook’larımızda kullanırken alttaki gibi namespace adını yazarak kullanacağız.</p><pre>- name: my_ansible_dotfiles.developer_machine collection&#39;ınından rol kullan<br>  hosts: all<br>  roles:<br>    - name: my_ansible_dotfiles.developer_machine.vs-code</pre><p>Şimdi vs-code rolümüzü yazmaya başlayalım. Öncelikle vs-code’u kuralım. Roles klasöründe oluşan vs-code klasörüne girip task içindekiş main.yml dosyasına alttaki kodları ekliyoruz.</p><pre>---<br><br>- name: Install vscode<br>  become: yes<br>  apt:<br>    name: code<br>    state: present<br>- name: Install vscode extensions<br>  ansible.builtin.command:X-Forwarded-For<br>    cmd: code --force --install-extension {{ item }}<br>  changed_when: false<br>  loop:<br>    - github.copilot<br>    - github.vscode-github-actions<br>    - ms-python.python</pre><p>Şu ana kadar bir collection oluşturduk bu collection’a VS Code ve bazı extension’lari yükledik. Şimdi buraya kadar yaptıklarımızı makinemizde test edelim.</p><p>Bunun için öncelikle collection’ımızı built alıp install etmemiz gerekiyor.</p><p>Collection ana dizininde iken terminalden alttaki komutları çalıştırıyoruz.</p><pre>ansible-galaxy collection build --force</pre><p>Sonuçta elimizde my_ansible_dotfiles-developer_machine-1.0.0.tar.gz adında bir dosya oluşmuş olacak.</p><p>Yukarıda da bahsettiğimiz gibi collection oluştup install etmemiz buradaki kodları çalıştırdığımız anlamına gelmiyor. Yani bu colleciton’ı install ettiğimizde bu uygulamaları kurmuş olmayacağız. Elimizde playbook’larda kullanabilceğimiz bir rollerden, plugin’lerden, modullerden vb oluşan bir koleksiyonumuz olacak.</p><p>Şimdi install edelim.</p><pre>ansible-galaxy collection install my_ansible_dotfiles-developer_machine-1.0.0.tar.gz</pre><p>Komutu çalıştırdığımızda /home/vagrant/.ansible/collections/ansible_collections dizinine oluşturduğumuz collection kurulur.</p><p>Artık buradaki rolleri kullanabilir hale geldik. Alttaki gibi bir playbook yazıp çalıştırabliriz.</p><pre>- hosts: all<br>  collections:<br>    - my_ansible_dotfiles.developer_machine<br>  roles:<br>    - vs-code</pre><p>Üstteki kodları bir playbook.yml adında bir dosyaya kopyalayıp alttaki komutla çalıştırabiliriz.</p><pre>ansible-playbook playbook.yml</pre><p>Bu komutla birlikte vs-code rolümüz rolde belirttiğimiz github.copilot, github.vscode-github-actions, ms-python.python VS Code extension&#39;larıyla birlikte çalışacaktır.</p><p>Tabii bir burada lokal sistemde collection’ı yazıp kullandığımız için paketleyip kurduk. Ancak Ansible Galaxy sayfasından bir collection kullanmak isteseydik alttaki örnekte olduğu gibi kurulum yapmalıyız. Mesela alttaki örnkete Microsoft IIS collection’ı kuruyoruz. Collection sayfası : <a href="https://galaxy.ansible.com/ui/repo/published/microsoft/iis/">https://galaxy.ansible.com/ui/repo/published/microsoft/iis/</a></p><pre>ansible-galaxy collection install microsoft.iis</pre><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*4Nej405XWlN_KBqA.png" /></figure><p>Ancak diyelimki biz kendimiz başka bir collection’ı kullanan collection yazıyoruz ve bunu da Ansible Galaxy’de yayınlayacağız. Dolayısıyla yazdığımız collection’ı kullancak geliştiriciye git bide şu colleciton’ları yükle demememiz gerkiyor. Bunun için de collection yapısında galaxy.yml adında bir dosya bir mevcut.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/146/0*i6P6r96tDLoKS-oy.png" /></figure><p>Bu dosyanın kısa bir kısmını altta veriyorum. Burada <em>dependencies</em> diye bir bölüm var. Bu kısma alttaki örnkte yazdığım gibi diğer collection bağımlılıklarımızı ekleyebiliriz.</p><pre>description: My developmnet machine<br><br>license:<br>- GPL-2.0-or-later<br><br>license_file: &#39;&#39;<br><br>tags: []<br><br>dependencies: { other_namespace.some_collection: &#39;&gt;=2.0.0,&lt;3.0.0&#39;, community.crypto: &#39;*&#39;}<br><br># The URL of the originating SCM repository<br>repository: http://example.com/repository<br><br># The URL to any online docs<br>documentation: http://docs.example.com<br><br># The URL to the homepage of the collection/project<br>homepage: http://example.com<br><br># The URL to the collection issue tracker<br>issues: http://example.com/issue/tracker</pre><p>Böylece bizim collection’ımız yüklenirken bağımlılıklar da yüklenmiş olacak.</p><p>Buraya kadar mevzuyu anlamaya çalıştık. Şimdi artık içinde kullanıcı yönetimi ve birden fazla mekineyi destekleyecek bir sistem nasıl geliştirebiliriz ona bakalım.</p><h3>Sistem ve Dotfiles Yönetimi</h3><p>Öncelikle yapmak istediklerimiz listeleyelim.</p><ul><li>Bütün roller tekil olarak eklenip kaldırılabilmeli</li><li>Bütün roller toplu halde kaldırılıp eklenebilmeli</li><li>Herhangi bir rolün ek bileşenleri her dağıtım için (mesela VC Code bileşenleri) eklenip kaldırılabilmeli</li><li>Sisteme kullanıcı eklenip kaldırılabilmeli</li><li>Kullanıcı rolleri düzenlenebilmeli</li><li>Kullanıcı home konfigürasyonları yapılabilmeli</li><li>Farklı makineler yönetilebilmeli (örneğin makineye özel uygulama, driver vb kurulumlar yapılabilmeli)</li><li>ve aynı anda birden fazla makineye farklı dağıtımlar için paket kurulabilmeli</li></ul><p>Yani son tahlilde biz sıfırdan bir makine kurduğumuzda buna kullanıcı, kullanıcıya özel ayarları ve gerekli olan uygulamaları yükleyebilmeliyiz.</p><p>Şimdi yeni bir collection oluştutup böyle bir sistem kurmaya çalışalım. Yapacağımız çalışmayı doğrudan Vagrant ile oluşturduğumuz makine de arayüz üzerinden login olup yaparsanız sizin için daha kolay olacaktır.</p><p>Bunun için alttaki komutla yeni bir collection oluşturalım.</p><pre><br># Daha önce yukarıda oluşturduğumuz Python virtual environmöent&#39;ı aktif ediyoruz<br><br>source $HOME/ansible_virtual_env/bin/activate<br><br>ansible-galaxy collection init my_namespace.my_machines</pre><p>Kodu çalıştırdığımızda my_namespace/my_machine dizini oluşmuş oldu.</p><p>Projemizi dışarıdan içeriye doğru yazacağız. Yani önce ne istediğimizin taslağını çıkartıp sonra içini dolduracağız. Bunun için Önce inventory yazacağız, daha sonra playbook ve son olarak colleciton’ımızın içini doldrucağız.</p><h3>Inventory Oluşturmak</h3><p>my_namespace/my_machine dizinide inventory.yml adında bir dosya oluşturup alttaki gibi dolduralım. Amacımız hatırlarsanız aynı paketleri farklı dağıtımlara kurmak.</p><p>Şuan elimizde sadece localhost makinemiz var ve o da bir ubuntu makinesi.</p><p>Fakat ilerde Vagrant üzerinden test yapabileceğimiz ve bütün dağıtımları test edebileceğimiz yapıyı da kuracağız.</p><pre>all:<br>  children:<br>    ubuntu_hosts:<br>      hosts:<br>        ubuntu1:<br>          ansible_connection: local<br>          ansible_become_method: sudo<br>          ansible_become: yes<br>    arch_hosts:<br>      hosts:<br>        arch1:<br>          ansible_host:<br>        arch2:<br>          ansible_host:<br>    fedora_hosts:<br>      hosts:<br>        fedora1:<br>          ansible_host: <br>        fedora2:<br>          ansible_host:</pre><p>Şimdi aynı dizine bir de playbook ekleyelim. Bu bütün rolleri, oluşturlacak kullanıcıları ve dağıttımlara özel ayaları barındırsın.</p><p>Ben my_machine_playbook.yml adında bir dosya oluşturdum ve içeriğini alttan kopyaladım.</p><pre>---<br>- name: Setup Ubuntu systems # inventory dosyasımızda birden fazla Ubuntu sisttemi kurabilceğimizi belirtmiştik<br>  hosts: ubuntu_hosts<br>  gather_facts: yes<br>  connection: local<br>  become_method: sudo<br>  become: yes  # sudo yetkisi için<br>  collections:<br>    - my_namespace.my_machines # istenirse klasör yapısındak farklı bişr isim de kullanılabilir. galaxy.xml dosyası üzerinden ayarlanabiliyor.<br>    # sadece kendi collection&#39;ımızı kullanıyoruz.<br>  vars:<br>    target_distribution: Ubuntu<br>    system_users:<br>      - username: developer<br>        shell: /bin/zsh # developer kullanıcısı için zsh shell<br>      - username: admin <br>        shell: /bin/bash # admin kullanıcısı için bash shell<br>    excluded_packages: # Rollerde ilerde varsayılan peketleri kuracağız ama onlardan kurmak istemediğimiz varsa buradan yönetelim istiyoruz.<br>      - vim<br>    install_ohmyzsh: true # zsh için ohmyzsh temasının yüklneip yüklenmeyeceğini belirlemek için bir ayar.<br><br><br>  pre_tasks:<br>    - name: Verify target distribution # kurulum başlamadan önce kurulum yapacağımız makinenin ubuntu olup olamdığını kontrol ediyoruz.<br>      fail:<br>        msg: &quot;Kurulum yapacağınız makine Ubuntu olmalıdır&quot; <br>      when: ansible_distribution != target_distribution<br><br>  roles:  # amacımız alttaki rolleri kurmak.<br>    - my_namespace.my_machines.base_setup # bütün dağıtımlarda minimum olmasını istediğimiz paketler, kullanıcıların oluşturlması ve diğer ayalar.<br>    - my_namespace.my_machines.common_packages # genelö paketler<br>    - my_namespace.my_machines.zsh # zsh ın kurlumu ve dotfile&#39;ların yönetimi için role<br>    - my_namespace.my_machines.vscode # vscode ve extension&#39;ların kurlumu ve ayaları <br><br>######################## Örnek Archlinux konfigürasyonu ##########################<br>- name: Setup Arch Linux systems<br>  hosts: arch_hosts<br>  gather_facts: yes<br>  connection: local<br>  become_method: sudo<br>  become: yes  # sudo yetkisi için<br>  collections:<br>    - my_namespace.my_machines<br>  vars:<br>    target_distribution: Archlinux<br>    system_users:<br>      - username: developer<br>        shell: /bin/zsh # developer kullanıcısı için zsh shell<br>      - username: admin <br>        shell: /bin/bash # admin kullanıcısı için bash shell<br>    excluded_packages:<br>      - vim<br>    install_ohmyzsh: true<br><br>  pre_tasks:<br>    - name: Verify target distribution<br>      fail:<br>        msg: &quot;Kurulum yapacağınız makine Archlinux olmalıdır&quot;<br>      when: ansible_distribution != target_distribution<br><br>  roles:<br>    - my_namespace.my_machines.base_setup<br>    - my_namespace.my_machines.common_packages<br>    - my_namespace.my_machines.zsh<br>    - my_namespace.my_machines.vscode<br><br>######################## Örnek Fedora konfigürasyonu ##########################<br><br>- name: Setup Fedora systems<br>  hosts: fedora_hosts<br>  gather_facts: yes<br>  connection: local<br>  become_method: sudo<br>  become: yes  # sudo yetkisi için<br>  collections:<br>    - my_namespace.my_machines<br>  vars:<br>    target_distribution: Fedora<br>    system_users:<br>      - username: developer<br>        shell: /bin/zsh # developer kullanıcısı için zsh shell<br>      - username: admin <br>        shell: /bin/bash # admin kullanıcısı için bash shell<br>    excluded_packages:<br>      - vim<br>    install_ohmyzsh: true<br><br>  pre_tasks:<br>    - name: Verify target distribution<br>      fail:<br>        msg: &quot;Kurulum yapacağınız makine Fedora olmalıdır&quot;<br>      when: ansible_distribution != target_distribution<br><br>  roles:<br>    - my_namespace.my_machines.base_setup<br>    - my_namespace.my_machines.common_packages<br>    - my_namespace.my_machines.zsh<br>    - my_namespace.my_machines.vscode</pre><p>Artık rollerimizi ekleyebiliriz. Alttaki komutları my_machine klasöründeyken çalıştırıyoruz.</p><pre>ansible-galaxy init roles/base_setup<br>ansible-galaxy init roles/common_packages<br>ansible-galaxy init roles/zsh<br>ansible-galaxy init roles/vscode</pre><p>Bu komutlardan sonra dizin yapımız alttaki gibi görünüyor olacak.</p><pre>├── docs<br>├── galaxy.yml<br>├── inventory.yml<br>├── meta<br>├── my_machine_playbook.yml<br>├── plugins<br>├── README.md<br>└── roles<br>    ├── base_setup<br>    ├── common_packages<br>    ├── vscode<br>    └── zsh</pre><p>Rollerden herhangi birini kontrol edecek olursanız bir çok klasör eklendiğini görebilirsiniz. Biz bunların hespsini kullanmayacağız. Konumuz buradaki bütün klasörleri incelemk değil zaten ancak yine de ne işe yaradıklarını bilmiyorsanız ve öğrenmek isteseniz alttaki iki kaynağa göz atabilirsiniz.</p><ul><li><a href="https://docs.ansible.com/ansible/latest/playbook_guide/playbooks.html">Ansible Resmi Playbook Sayfası</a></li><li><a href="https://docs.ansible.com/ansible/latest/playbook_guide/playbooks_reuse_roles.html#roles">Ansible Resmi Roles Sayfası</a></li></ul><h3>Base_Setup Role Yönetimi</h3><p>Şimdi base_setup rolümüzü yazmaya başlayalım.</p><p>Öncelikle sistem gruplarının ve base paketlerin tanımlarından başlayalım. Bunun için base_setup altındaki vars dizinine ubuntu.yml adında bir dosya açıp içeriğini alttaki gibi yapalım. Alttaki paketler sadece bir örnek, siz istediklerinizi ekleyiep çıkartabilirsiniz. Ancak burada dikkat etmeniz gereken konu buradaki paketlerin çok alt seviye olduğu. Yani hiç bir uygulama kurmasak bile sistemin çalışmasında bize lazım olacak uygulamalar.</p><p>Vars klasöründe tanımladığımız değerler role içinde değiştirlmeyecek yani sabit kalamsını istediğimiz değişkenler için kullanılır.</p><pre>system_groups:<br>  admin: sudo<br>  developer: sudo<br>base_packages:<br>  - sudo<br>  - build-essential<br>  - man-db<br>  - bash-completion</pre><p>Şimdi bir de defaults klasöründe main.yml adında bir dosya tanımlayıp içeriğini alttaki gibi yapıyoruz. Bu kalsörde tanımladıklarımız dışarıdan mesela playbook üzerinden değiştirebiliriz. Hatırlarsanız yukardaki playbook tanımlamamızda sistem_users değişkenini ezmiştik. Burada sadece admin kullanıcısı tanımlıyken yukarıda bir de developer kullanıcısını ekeldik. Burada</p><pre>system_users:<br>  - username: admin<br>    groups: wheel,sudo<br>    shell: /bin/bash<br><br>excluded_packages: []<br><br>base_packages:<br>  - vim<br>  - git<br>  - curl<br>  - wget<br>  - htop</pre><p>Şimdide bunları yönetecek task’i yazalım. Task’lari de dağıtımma göre farklılaştıracağız.</p><p>tasks klasöründe ubuntu.yml adında bir dosya oluşturup içeriğpini alttaki gibi değiştiriyoruz.</p><pre><br>- name: Update apt cache<br>  apt:<br>    update_cache: yes<br>    cache_valid_time: 3600<br><br>- name: Install base packages<br>  apt: # base_packages da tanımlı ve playbook&#39;da exclude edilmeiş paketleri kuruyoruz.<br>    name: &quot;{{ base_packages | difference(excluded_packages | default([])) }}&quot;<br>    state: present<br><br>- name: Create system users # sistem_users da tanımlı kullanıcı listesini dolaşıp kullanıcıları oluşturuyoruz. <br>  ansible.builtin.user:<br>    name: &quot;{{ item.username }}&quot;<br>    groups: &quot;{{ system_groups[item.username] }}&quot;<br>    shell: &quot;{{ item.shell }}&quot;<br>    create_home: yes<br>  loop: &quot;{{ system_users }}&quot;</pre><p>Ancak ubuntu.yml dosyası tek başına çalışamaz bunun için tasks içimdeki main.yml dosyasının içeriğini alttaki gibi değiştiriyoruz. Eğer dosya yoksa oluşturmalıyız.</p><pre>- name: Get system information<br>  ansible.builtin.setup:<br>    gather_subset:<br>      - distribution # dağıtım bilgisini playbook üzerindeki target_distribution değişlkeni ile veriyoruz<br><br>- name: Include distribution specific variables # dağıtıma göre ilgili dağıtım değişkenlerini yüklüyoruz.<br>  include_vars: &quot;{{ ansible_distribution | lower }}.yml&quot;<br><br><br># istenirse bütün dağıtımlarda bu role ile ilgili yapılcak diğer işler için task&#39;ler de eklenebilir.</pre><h3>Common_Packages Role Yönetimi</h3><p>Konfigürasyon ihtiyacı olmadan kurup hemen kullanabilceğimiz uyuglamalrı bu role ile yükleyeceğiz. Zsh, Visual Studio Code gibi dotfiles’ı olan ve bunları kurulumdan sonra da yönetememiz gerekn paketler için ayrı ayrı role yazacağız.</p><p>Öncelikle kurulacak paketleri tanımlamak için common_packages dizini altındaki vars klasörüne ubuntu.yml adında bir dosya oluşturuyoruz ve içerğini alttaki gibi değiştiriyoruz.</p><pre>common_packages:<br>  - git<br>  - vim<br>  - curl<br>  - wget<br>  - htop<br>  - ffmpeg<br>  - jq<br>  - tree<br>  - unzip<br>  - zip<br>  - tmux<br>  - net-tools</pre><p>Doha sonra tasks klsörüne ubuntu.yml adında bir dosya ekleyip içeriğini alattaki gibi değiştiriyoruz.</p><pre>- name: Install common packages for Ubuntu # variables olarka tanımlı olan paketler kuruluyor.<br>  apt:<br>    name: &quot;{{ common_packages | difference(excluded_packages | default([])) }}&quot;<br>    state: present<br>    update_cache: yes</pre><p>Son olarak birde main.yml dosyası ekliyoruz.</p><pre>- name: Include distribution specific variables # dağıtıma özel var dosyası yükleniyor<br>  include_vars: &quot;{{ ansible_distribution | lower }}.yml&quot;<br><br>- name: Include distribution specific tasks<br>  include_tasks: &quot;{{ ansible_distribution | lower }}.yml&quot; # dağıtıma özel task&#39;lar yükleniyor.</pre><p>Şimdi burada kadar yaptıklarımızı bi test edelim. Bunun için Bunun için öncelikle collection’ımızı built alıp install etmemiz gerekiyor.</p><p>Collection ana dizininde iken terminalden alttaki komutları çalıştırıyoruz.</p><pre><br># Öncelikle Ansible için oluştuduğumuz virtual environment&#39;ı aktif ediyoruz<br>source $HOME/ansible_virtual_env/bin/activate<br><br># daha sonra build alıyoruz<br>ansible-galaxy collection build --force</pre><p>Sonuçta elimizde my_namespace-my_machines-1.0.0.tar.gz adında bir dosya oluşmuş olacak.</p><p>Yukarıda da bahsettiğimiz gibi collection oluştup install etmemiz buradaki kodları çalıştırdığımız anlamına gelmiyor. Yani bu colleciton’ı install ettiğimizde bu uygulamaları kurmuş olmayacağız. Elimizde playbook’larda kullanabilceğimiz bir rollerden, plugin’lerden, modullerden vb oluşan bir koleksiyonumuz olacak.</p><p>Şimdi install edelim.</p><pre>ansible-galaxy collection install my_namespace-my_machines-1.0.0.tar.gz --force</pre><p>Komutu çalıştırdığımızda /home/vagrant/.ansible/collections/ansible_collections/my_namespace/my_machines/ dizinine oluşturduğumuz collection kurulur. Bu dizine gidip playbook&#39;u çalıştırıyoruz.</p><p>Artık tanımladığımız playbook ve invenrory doyalarını kullanarka kurulum yapabiliriz.</p><pre>ansible-playbook -i inventory.yml my_machine_playbook.yml  --limit ubuntu_hosts -e &quot;target_distribution=Ubuntu&quot;</pre><p>Kurulum bittikten sonra mesela kurduğumuz paketlerden bazılarını mesela jq, ffmpeg, tree terminalden çalıştırabilirsiniz.</p><p>Birde eklediğimiz kullanıcıları kontrol edelim.</p><pre>cat /etc/passwd<br><br># sonuç<br>#developer:x:1001:1001::/home/developer:/bin/zsh<br>#admin:x:1002:1002::/home/admin:/bin/bash</pre><p>Kullanıcılarımızın da eklendiğini görebiliriz.</p><h3>VsCode Role Yönetimi</h3><p>Öncelikle vscode dizinindeki vars klasörüne ubuntu.yml adında bir dosya oluşturuyoruz ve içerğini alttaki gibi değiştiriyoruz.</p><p>Linux kurulumu için VS Code resmi sayfasındaki <a href="https://code.visualstudio.com/docs/setup/linux#_install-vs-code-on-linux">şu linki</a> takip ediyoruz.</p><pre>vscode_package: code<br>vscode_repository_key: https://packages.microsoft.com/keys/microsoft.asc<br>vscode_repository: deb [arch=amd64] https://packages.microsoft.com/repos/vscode stable main</pre><p>Daha sonra dışarıdan role dışından da değiştirilebilmesi için defaults klasörü altına main.yml adında doya oluşturup içeriğin alttaki gibi değiştiryoruz.</p><p>Extension isimlerini VS Code marketplace’den bulabilirsiniz. Extension’ların kurulum ve yönetim işleri için VS Code’un bir cli’ı var. <a href="https://code.visualstudio.com/docs/configure/command-line">Resmi web sitesinden</a> bakabilirsiniz. Biz sadece kurulum ve kaldırma işlemlerini yapıyoruz ancak daha bir çok özelliği var.</p><pre><br>vscode_extensions_present: # yüklemek istediklerimiz<br>  - ms-python.python<br>  - redhat.ansible<br>  - github.copilot<br>  - esbenp.prettier-vscode<br>  - yzhang.markdown-all-in-one<br>  - github.vscode-github-actions<br>vscode_extensions_absent: ## yüklü ise kaldırmak istediklerimiz<br>  - hashicorp.terraform</pre><p>Tasks klasörü altına ubuntu.yml adında bir dosya koyup içeriğini alttaki gbi dğeiştiriyoruz.</p><pre>- name: Add VS Code repository key<br>  apt_key:<br>    url: &quot;{{ vscode_repository_key }}&quot;<br>    state: present<br><br>- name: Add VS Code repository<br>  apt_repository:<br>    repo: &quot;{{ vscode_repository }}&quot;<br>    state: present<br><br>- name: Install VS Code<br>  apt:<br>    name: &quot;{{ vscode_package }}&quot;<br>    state: present<br>    update_cache: yes</pre><p>Ve son olarak tasks altına main.yml dosyası ekliyoruz ve içeriğini alttaki gibi yapıyoruz.</p><pre>- name: Include distribution specific variables   # dağıtıma uygun vars yükleniyor<br>  include_vars: &quot;{{ ansible_distribution | lower }}.yml&quot;<br><br>- name: Include distribution specific tasks       # dağıtıma uygun task yükleniyor<br>  include_tasks: &quot;{{ ansible_distribution | lower }}.yml&quot;<br><br>- name: Install VS Code extensions<br>  become: no  # Root olarak çalıştırmaya çalışma<br>  ansible.builtin.shell: |<br>    code --no-sandbox --user-data-dir=/home/{{ item.0.username }}/.vscode --install-extension {{ item.1 }}<br>  register: vscode_ext_install<br>  changed_when: &quot;&#39;successfully installed&#39; in (vscode_ext_install.stdout | default(&#39;&#39;))&quot; # eğer shell stdout çıktısında &quot;successfully installed&quot; yazıyorsa extension başarıyla kuruldu demektir.<br>  failed_when: <br>    - vscode_ext_install.rc is defined   # yani shell komutu çalıştı mı?<br>    - vscode_ext_install.rc != 0  # shell çalıştıysa sonuç sıfırdan farklı mı? yani hata var mı?<br>    - &quot;&#39;already installed&#39; not in (vscode_ext_install.stderr | default(&#39;&#39;))&quot; # # shell hata çıktısında &quot;already installed&quot; yoksa o zaman gerçekten hata var demektir. <br>  with_nested:<br>    - &quot;{{ system_users }}&quot; # her kullanıcı için ayrı ayrı kuruyoruz<br>    - &quot;{{ vscode_extensions_present | default([]) }}&quot;<br>  environment:<br>    DISPLAY: &quot;:0&quot; # code --install-extension komutu arkada tarafta GUI&#39;ye erişim isteyebiliyor. Biz shell üzerinden kurulum yapıyoruz bu nedenle komuta GUI kullanma izni vermiş oluyoruz. Eğer bunu kullanmazsak bazı extension&#39;lar kurulumda hata verebilir. Eğer kesinlikle kullanmayacaksak yani tamamen shell üzerinden kurulum yapacaksak ozaman vsix paketlerini indirip script ile de kurulum yapılabilir. <br><br>- name: Uninstall VS Code extensions<br>  become: no  # Root olarak çalıştırmaya çalışma<br>  ansible.builtin.shell: |<br>    code --no-sandbox --user-data-dir=/home/{{ item.0.username }}/.vscode --uninstall-extension {{ item.1 }}<br>  register: vscode_ext_uninstall<br>  changed_when: &quot;&#39;successfully uninstalled&#39; in (vscode_ext_uninstall.stdout | default(&#39;&#39;))&quot;<br>  failed_when:<br>    - vscode_ext_uninstall.rc is defined<br>    - vscode_ext_uninstall.rc != 0<br>    - &quot;&#39;is not installed&#39; not in (vscode_ext_uninstall.stderr | default(&#39;&#39;))&quot;<br>  with_nested:<br>    - &quot;{{ system_users }}&quot;<br>    - &quot;{{ vscode_extensions_absent | default([]) }}&quot; # state&#39;i absend olanlar uninstall ediliyor.<br>  environment:<br>    DISPLAY: &quot;:0&quot;</pre><p>Bunu da hemen test edebiliriz.</p><pre>source $HOME/ansible_virtual_env/bin/activate<br><br># daha sonra build alıyoruz<br>ansible-galaxy collection build --force<br><br>ansible-galaxy collection install my_namespace-my_machines-1.0.0.tar.gz --force<br><br>cd /home/vagrant/.ansible/collections/ansible_collections/my_namespace/my_machines/<br><br>ansible-playbook -i inventory.yml my_machine_playbook.yml  --limit ubuntu_hosts -e &quot;target_distribution=Ubuntu&quot;</pre><p>Kurulum sonrasında artık VS Code’u çalıştırabiliyor olacağız. Extension’ları da kontrol ettiğimizde kurulu olduklarını görebiliriz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/308/0*pYgPDE6_PnMrveQ5.png" /></figure><h3>Zsh Role ve Dotfile (Custom Configuration) Yönetimi</h3><p>Zsh kurulumunda ayrıca kendi konfigürasyon dosyamızı da sisteme ekleyeceğiz.</p><p>Yine öncelikle vars dizininden başlayalım. Zsh rolündeki vars klasörüne ubuntu.yml adında bir dosya oluşturup içeriğini alttaki gibi değiştyiriyoruz.</p><pre>zsh_packages:<br>  - zsh</pre><p>Zsh’ı özelleştirmek için kullancağımız konfigürayon dosyasının değiştirlmesi ve kopyalanması için Jinja2 template kullanacağız. Bunun iiçin tempales klasörüne zshrc.j2 adında bir doya oluşturuyoruz. İçeriği alttaki gibi olacak.</p><pre><br># Path to Oh My Zsh installation<br>export ZSH=&quot;{{ user_homes[item.username] }}/.oh-my-zsh&quot;<br><br># Set theme<br>ZSH_THEME=&quot;robbyrussell&quot;<br><br># Define plugins<br>plugins=(<br>    git<br>    zsh-autosuggestions<br>    zsh-syntax-highlighting<br>)<br><br># Set common options<br>HYPHEN_INSENSITIVE=&quot;true&quot;<br>ENABLE_CORRECTION=&quot;true&quot;<br>COMPLETION_WAITING_DOTS=&quot;true&quot;<br><br># History settings<br>HIST_STAMPS=&quot;yyyy-mm-dd&quot;<br>HISTSIZE=10000<br>SAVEHIST=10000<br>HISTFILE=~/.zsh_history<br><br># Load Oh My Zsh<br>source $ZSH/oh-my-zsh.sh<br><br># User configuration<br>export LANG=en_US.UTF-8<br><br># Preferred editor for local and remote sessions<br>if [[ -n $SSH_CONNECTION ]]; then<br>    export EDITOR=&#39;vim&#39;<br>else<br>    export EDITOR=&#39;vim&#39;<br>fi<br><br># Compilation flags<br>export ARCHFLAGS=&quot;-arch $(uname -m)&quot;</pre><p>Eğer Zsh nedir bilmiyorsanız çok takılmayın. Sadece bir bash gibi buda bir shell. Kişiselleştirilebilmesinden dolayı son yıllarda belki en çok kullanılan shell sistemlerinden biri haline geldi. Plugin yapısı ile birlikte genişletilebiliyor. Kişiselleştirme ayarlarınıza bir dosya da turabiliyoruz. Böylece her kurulumdan sonta bütün ayarları tekrar yapmak zorunda kalmıyoruz.</p><p>Zsh kulanan herkesin ilk yüklediği araçlardan biri Oh My Zsh ollabilir. Bu da Zsh&#39;ın plugin ve theme konfigürayonunu daha kolay ve efektif yürütmemizi sağlayan bir araç.</p><p>Üstteki zshrc.j2 dosyasının içeriğine bakacak olursak ikici satırda {{ user_homes[item.username] }} metnini görebiliriz. Jinja2 template&#39;i bize {{ }} arasıda kod çalıştırmamızı sağlıyor. Ayrıca Jinja2 ile Python&#39;dan dosya içine veride akatarabiliyoruz. Mesela {{ user_homes[item.username] }} satırındaki user_home Ansible&#39;dan değer okurken item.username ile Ansible task&#39;inden aktarılan bilgiyi okumuş oluyoruz. Task&#39;lari de oluşturduğumuzda daha iyi anlıyor olcağız.</p><p>Şimdi tasks klasörü içine ubuntu.yml adında bir dosya oluşturup alttaki kodu ekliyoruz.</p><pre>- name: Install zsh packages<br>  apt:<br>    name: &quot;{{ zsh_packages }}&quot;<br>    state: present</pre><p>Daha sonra main.yml dosyamızı oluşturuyoruz ve alttaki içeriği kopyalıyoruz.</p><pre><br>- name: Include distribution specific variables<br>  include_vars: &quot;{{ ansible_distribution | lower }}.yml&quot;<br><br>- name: Include distribution specific tasks<br>  include_tasks: &quot;{{ ansible_distribution | lower }}.yml&quot;<br><br>- name: Install zsh and dependencies<br>  package:<br>    name: &quot;{{ zsh_packages }}&quot;<br>    state: present<br><br>- name: Get user home directory # her bir kullanıcının home dizinini fact olrak set liyoruz. Böylece bütün task lerlden de erişebilir olmuş oluyor.<br>  ansible.builtin.set_fact:<br>    user_homes: &quot;{{ user_homes | default({}) | combine({ item.username: &#39;/home/&#39; + item.username }) }}&quot;<br>  loop: &quot;{{ system_users }}&quot;<br><br>- name: Install Oh My Zsh # oh-my-zsh bütün kullacılar için indiriliyor.<br>  ansible.builtin.git:<br>    repo: https://github.com/ohmyzsh/ohmyzsh.git<br>    dest: &quot;{{ user_homes[item.username] }}/.oh-my-zsh&quot;<br>  loop: &quot;{{ system_users }}&quot;<br>  when: install_ohmyzsh | default(true)<br>  become: false<br><br>- name: Deploy .zshrc configuration file # template dosyamız olan zshrc.j2 dosyası her kullanıcı için kopyalanırken loop daki system_users item&#39;ı template doyasına geçirilir. <br>  ansible.builtin.template:<br>    src: zshrc.j2<br>    dest: &quot;{{ user_homes[item.username] }}/.zshrc&quot;<br>    owner: &quot;{{ item.username }}&quot;<br>    group: &quot;{{ item.username }}&quot;<br>    mode: &#39;0644&#39;<br>  loop: &quot;{{ system_users }}&quot;<br>  when: item.shell == &#39;/bin/zsh&#39;<br><br>- name: Set zsh as default shell<br>  ansible.builtin.user:<br>    name: &quot;{{ item.username }}&quot;<br>    shell: /bin/zsh<br>  loop: &quot;{{ system_users }}&quot;<br>  when: item. Shell == &#39;/bin/zsh&#39;<br></pre><p>Zsh rolündeki en önemli konu dotfile dosyamızın git üzerinde tutulması ve istediğimiz zaman kurlum yaparken Jinja2 template yardımıyla home dizinimize kopyalayabilmemiz.</p><p>Bu şekilde örneğin KDE Plasma veya Gnome ayarlarınızı, diğer kullandığınız tüm home dizini ve uygulaa yalarınızı Ansible ile saklayabilir, düzeleyebilir ve otomatik olarak yükleyebilirsiniz.</p><p>Şimdi buraya kadar yaptıklarımız tekrar çalıştıralım.</p><pre>source $HOME/ansible_virtual_env/bin/activate<br><br># daha sonra build alıyoruz<br>ansible-galaxy collection build --force<br><br>ansible-galaxy collection install my_namespace-my_machines-1.0.0.tar.gz --force<br><br>cd /home/vagrant/.ansible/collections/ansible_collections/my_namespace/my_machines/<br><br>ansible-playbook -i inventory.yml my_machine_playbook.yml  --limit ubuntu_hosts -e &quot;target_distribution=Ubuntu&quot;</pre><p>Playbook’a eklediğimiz developer kullanıcısı için zsh’ı varsayılan shell yapmıştık. Terminalde bu kullanıcıya geçiş yaptığımızda zsh’ın da ayalarlandığını görebiliriz.</p><h3>Diğer Dağıtımları da Yönetmek</h3><p>Burad tek yapmanız gereken sadece ubuntu için yazdığımız ubunut.yml dosyalarını Fedora ve Archlinux için klonlayıp içerklerini onlara uygun şekile editlemek. İnventory dosyasını güncelleyip playbook&#39;u çalıştırdığınıda ilgili dağıtım kurulumu yapılcaktır.</p><h3>Kapanış</h3><p>Şimdi collection’ınımızı Ansible Galaxy’ye ekleyebiliriz. Hem kendimiz doğrudan Galaxy’den indirip kullnabiliriz hem de diğer son kullanıcılara açmış oluruz. Bunun için öncelikle <a href="https://galaxy.ansible.com/">https://galaxy.ansible.com</a> adresinden bir hesap açıyoruz. Bu detaya girmiyorum zaten çok kolay.</p><p>Login oluktan sonra token oluşturuyoruz. Alttaki resimde de görülen load token butonuna tıklıyoruz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1018/0*AeiRlIT9CdhTMWaW.png" /></figure><p>Atrık build alıp publish yapabiliriz. Ancak şuna dikkat edin alttaki namespace ve collection name sizinkiyle aynı olmak sorunda. Bunu sağlmak için de galaxy.yml altındaki namespace ve collection name alanlarını kendi namespace adınızla değiştirmelisiniz.</p><pre>ansible-galaxy collection build --force<br><br>ansible-galaxy collection install my_namespace-my_machines-1.0.0.tar.gz --force<br><br>ansible-galaxy collection publish --token token_buraya_gelecek -c  my_namespace-my_machines-1.0.0.tar.gz</pre><p>Bundan sonra artık doğrudan Galaxy üzerinden install yapabiliriz. Tekrar hatırlatayım burada kendi namespace ve collection adınızı yazmanız gerekiyor.</p><pre>ansible-galaxy collection install my_namespace.my_machines</pre><p>Bundan sonra yine yukarıda yaptığımız gibi ilgili dizine gidip playbook çalıştırılabilir.</p><p>Uygulamanın bitmiş çalışır versiyonunu alttaki linklerden bulabilirsiniz.</p><ul><li>Github Reposu: <a href="https://github.com/muratcabuk/murat_dotfiles">https://github.com/muratcabuk/murat_dotfiles</a></li><li>Kullanılabilir Colleciton Linki: <a href="https://galaxy.ansible.com/ui/repo/published/muratcabuk/murat_dotfiles/">https://galaxy.ansible.com/ui/repo/published/muratcabuk/murat_dotfiles/</a></li></ul><p>Bu yazımıda bu kadar. Bir sonraki yazımızda görüşmek üzere.</p><p>Originally published at <a href="https://github.com/muratcabuk/makaleler/tree/master/ansible/dotfiles_and_system_management">https://github.com</a>.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=af03fb128e15" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/devopsturkiye/ansible-collection-ile-ki%C5%9Fisel-linux-sistem-ve-dotfiles-otomasyonu-af03fb128e15">Ansible Collection ile Kişisel Linux Sistem ve Dotfiles Otomasyonu</a> was originally published in <a href="https://medium.com/devopsturkiye">Devops &amp; AI Türkiye☁️ 🐧 🐳 ☸️</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Mendix Uygulamaları Deployment Teknikleri Nelerdir? Nasıl Dockerize Edilir, Yayına Verilir?]]></title>
            <link>https://medium.com/devopsturkiye/mendix-uygulamalar%C4%B1-deployment-teknikleri-nelerdir-nas%C4%B1l-dockerize-edilir-yay%C4%B1na-verilir-2436703a5806?source=rss-23f592d2fff4------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/2436703a5806</guid>
            <category><![CDATA[mendix-training]]></category>
            <category><![CDATA[docker]]></category>
            <category><![CDATA[mendix-developer]]></category>
            <category><![CDATA[kubernetes]]></category>
            <category><![CDATA[mendix]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Murat Çabuk]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 19 Jan 2025 23:04:29 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-01-22T10:20:50.626Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Bu yazımızda bir low-code yazılım geliştirme aracı olan Mendix uygulamalarının nasıl dockerize edileceğiniz ve yayına verileceğini inceleyeceğiz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*FW4el41wWRicvZPJ.png" /></figure><p>Son zamanlarda low-code veya no-code geliştirme ortamlarını sıkça duyuyoruz. Farklı dillerde bir çok low-code ürün açok kaynak veya lisanslı olarak piyasaya çıkıyor.</p><p>2024 Gartner raporuna bakacak olursak ilk üçte Mendix, Microsoft ve OutSystem’i görebiliriz.</p><ul><li>Mendix: Java</li><li>Microsoft Power App: C#</li><li>OutSystem: C#</li></ul><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/570/0*hJ3kbCmRA6n3WltP.png" /></figure><p>Bu ürünlerin üçü de cross platform ürünler çıkartmamızı sağlıyor. Yani üçünde de web sayfası ve mobil uygulama geliştirebiliyoruz.</p><p>Mendix ve OutSystem daha çok low-code ürün iken Power App daha çok no-code ürün diyebiliriz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/890/1*R9BEEl4OyTAm2sEwc7MedQ.png" /></figure><p>Ufak bir bilgi verdikten sonra konumuza dönebiliriz.</p><h3>Mendix Uygulamaları Nasıl Deploy Edilir?</h3><p>Mendix uygulamalarını deploy etmek için bir çok yol var. Aslında bu teknikler uygulamanızı nereye deploy etmek istediğinize göre değişiyor. <a href="https://docs.mendix.com/deployment/">Resmi sayfasında</a>n da detaylarına bakabilirsiniz.</p><ul><li><strong>Mendix Cloud</strong>: Bu en çok tercih edilen yöntem. Eğer sistem işleriyle ve CI/Cd süreçleriyle uğraşmak istemiyorsanız en iyi ve hızlı yöntem. Üstelik takımlarınız için proje yönetimi ve Scrum board’ları sunuyor. Tek tık ile uygulamasını farklı ortamlar (test, uat, prod) için yayına verebilirsiniz. <a href="https://docs.mendix.com/developerportal/deploy/mendix-cloud-deploy/deploying-an-app/">Resmi sayfasından</a> detaylarını okuyabilirsiniz.</li><li><strong>Mendix Cloud Dedicated</strong>: Mendix Cloud ile tamamen aynı tek farkı tamamen firmanıza özel bir cluster üzerinde uygulamalarınız çalıştığı yöntem. Deetaylarını <a href="https://www.mendix.com/evaluation-guide/deployment/mendix-cloud/dedicated/">resmi sayfasından</a> okuyabilirsiniz.</li><li><strong>Mendix Private Cloud</strong>: Bu yöntemde Mendix Cloud kendi veri merkezinize kurulur ve Mendix Cloud’daki yetenekleri kullanarak deployment çıkılır. Ancak tabi bu çok maliyetli bir yöntem. Yani iş hacminizin ciddi miktarada büyük olması lazım.</li><li><strong>Cloud Foundary</strong>: Cloud Foundary (CF) destekli platformalara deploy edilebilir. CF nedir,ne yapar kopnumuz olamdığı için burada detaylarına girmiyoruz ama merak ederseniz <a href="https://www.cloudfoundry.org/get-started/">resmi sayfasını</a> ziyaret edebilirsiniz.</li><li><strong>Azure Maketplace</strong>: Azure Maketplace uygulaması üzerinden Azure’da sanal makine üzerinde yayına verebilirsinniz. Yapmanız gereken Azure üzerinde kaynak olarka Mendix Pro’yu oluşturmak. Zaten Mendix Pro size sorular sorarak nasıl bir mekinede, nasıl bir networkde yayına vermek isterseniz ona göre bir ortam kuruyor.</li><li><strong>Industrial Edge</strong>: Siemens’in IOT platformların adeplşoy etmek için kullanılır. <a href="https://docs.mendix.com/developerportal/deploy/mendix-app-on-industrial-edge/">Şu sayfadan</a> detaylarına bakabilirsiniz.</li><li><strong>On-Premises</strong>: Bu yöntemde ise klasik yöntemlerle uygulama poaketi alınır ve manule olarka bir Linux veya Windows sunucuda yayına verilir. Uygulama bir servis olarak çalıştırılır ve Windows IIS, Linux’de ise Nginx veya HAProxy benzeri bir Proxy ile uygulama dışarı açılır. Windows için süreç bir daha kolayken Linux tarafında (kişisel düşüncem) gereksiz bir karmaşıklık var. Linux için Python ile yazdıkları m2ee-tools adında bir Python paketini ve komutlarını kullnarak uygulamanızı puslish edebiliyorsunuz .Aslında Windows’da da bir GUI olması işleri kolaylaştırıyor. Aslında amacımız bir Java uygulmasını publish alıp yayına vermek ama zannediyorum low-code olma amacıyla birşeyleri hep soyutlama yoluna gitmişler ancak bu da daha fazla karmaşıklaştırmış. Üstelik doküman bulmanızı da zorlaştırıyor. Windows için <a href="https://docs.mendix.com/developerportal/deploy/deploy-mendix-on-microsoft-windows/">şu sayfayı</a> Linux için de <a href="https://github.com/mendix/m2ee-tools/blob/develop/doc/README.md">resmi Github sayfasına</a> bakmanız gerekiyor.</li><li><strong>Docker ve Kubernetes</strong>: Yukarıda bahsettiğimiz Mendix Cloud da aslında uygulamamızı bir Docker image haline getirip kendi Kubernmetes Cluster’larında yayına veiyor. Normal şartlarda On-Premise yönteminde Linux üzerinde yapılan deployment süreçlerini Dockerfile üzerinden yazıp çalıştırmamız yeterli olacaktır. Ancak Mendix bütün bu süreci Cloud Foundary kullanarak uygulamamızı paketleyip Dockerize edecek bir yöntem geliştirmiş. Açıkçası Cloud Foundry kullanmaya zorlamak da bana biraz gereksiz geldi. Yine low-code ürün olma ünvanından olmamak için her yeri soyutlamışlar ancak bu da hata ayıklama konusunda zorlayıcı oluyor.</li></ul><p>Bu konuyu da lattaki başlık da inceliyor olacağız.</p><h3>Mendix Uygulamalar Nasıl Dockerize Edilir?</h3><p>Mendix uygulamalarımızı Dockerize edebilmemiz için Github’da bir proje yayınlamış. Adı da <a href="https://github.com/mendix/docker-mendix-buildpack">docker-mendix-buildpack</a> ve bu da Mendix’in diğer bir Github projesini kullanıyor onun adı da <a href="https://github.com/mendix/cf-mendix-buildpack">cf-mendix-buildpack</a>. Biz bunların detaylarına girmeyeceğiz. Amacımız sadece elimizdeki mendiz uygulmasını dockerize etmek ve yayına vermek.</p><p>Bu arada Prod ortamlarında da lisans işlemlerini nasıl çözeceğinizi de değineceğim.</p><p>Mendix uygulamamızı build alırken bizden 2 adet image istiyor.</p><ul><li>Mendix uygulamamızın çalışacağı image</li><li>Mendix uygulamamızı build alacak image</li></ul><p>Bu iki image’ı da kendimiz build almamız gerekiyor.</p><p>Şimdi adım adım uygulamamızı Dockerize edelim. Öncelikle bahsettiğimiz image’ları build almayı görelim. Bunları kendimiz build labildiğimiz için içide istediğimiz değişiklikleri de yapabiliriz. Ancak çok zorunda kalmadıkça yapmanızı tavsiye etmiyorum.</p><p>Öncelike docker-mendix-buildpack reposunu uygun versiyonunu lokal’imize klonluyoruz. Bu makaleyi yazdığımda enson altıncı versiyonu yayındaydı. Özellikle bu versiyonun dokümanını takip edeceğiz. Master branch’deki en son haline bakmıyoruz yani. Şu <a href="https://github.com/mendix/docker-mendix-buildpack/tree/v6.0.0">linkten altıncı</a> versiyona ulaşbilirsiniz.</p><pre>git clone https://github.com/mendix/docker-mendix-buildpack.git<br>cd docker-mendix-buildpack<br>git checkout v6.0.0</pre><p>Daha sonra Docker image’ımızı oluşturuyoruz. İndirdiğimiz Git reposunun dizinindeyken alttaki komutları çalıştırıyoruz.</p><pre>cd docker-mendix-buildpack<br>docker build -t mendix-rootfs:app -f rootfs-app.dockerfile .</pre><p>Şimdi de Mendix builder image’ını build alıyoruz.</p><pre>docker build -t mendix-rootfs:builder -f rootfs-builder.dockerfile .</pre><p>Böylece mendix-rootfs:app ve mendix-rootfs:builder adında iki image oluşturmuş olduk. İsterseniz bu image&#39;ları bir repoya kaydedip oradan da kullanabilirsiniz böylece her defasında build lmak zorunda kalmazsınız.</p><p>Şimdi bunları kullanarak uygulamamızı build alalım. Örnek uygulama için alttaki komutları repo dizinindeyken çalıştırıyoruz.</p><pre>mkdir -p downloads build<br>wget https://s3-eu-west-1.amazonaws.com/mx-buildpack-ci/BuildpackTestApp-mx-7-16.mda -O build/BuildpackTestApp-mx-7-16.mda</pre><p>Genellikle uygulamamız bir kaynak MPK dosyası, bir MPR proje dizini veya sıkıştırılmış bir MDA dosyası olacaktır. Bu durumda CF Buildpack tarafından desteklenen bir formata dönüştürülmesi veya derlenmesi gerekir. Buda aslında çıkarılmış bir MDA dosyasıdır. Bu özellik, Docker Buildpack sürüm v6.0.0 ve sonrasında mevcuttur ve Mendix 8, 9 ve 10 uygulamalarının özel CI/CD pipeline’larında derlenmesine olanak tanımaktadır.</p><pre>./build.py --source  downloads/  --destination build/ build-mda-dir</pre><p>Bu script bizim için uyygulamamızı extract edip birde Dockerfile dosyası oluşturmuş oldu.</p><p>Artık uygulamamızı build alabiliriz. Komutta en sondaki build kelimesi projemizin extract edilmiş ve Dockerfile dosyasını içeren dizin.</p><pre>docker build --build-arg ROOTFS_IMAGE=mendix-rootfs:app --build-arg BUILDER_ROOTFS_IMAGE=mendix-rootfs:builder --tag my-mendixapp:latest build<br># yada<br># docker build --tag my-mendixapp:latest build</pre><p>Build argümanları sadece BUILD_PATH, ROOTFS_IMAGE ve BUILDER_ROOTFS_IMAGE parametrelerinden ibaret değil. Altta diğer parametleri de listeliyorum.</p><ul><li><strong>BUILD_PATH</strong>: Uygulama modelinin bulunduğu yeri belirtir. Bu, açılmış bir .MDA veya .MPK dosyasının kök dizinidir. İkinci durumda, bu, .MPR dosyanızın bulunduğu dizindir. Build bağlamı içinde olmalıdır. Varsayılan olarak ./project olarak ayarlanmıştır.</li><li><strong>ROOTFS_IMAGE</strong>: Bir tür rootfs (kök dosya sistemi) görüntüsüdür. Varsayılan olarak mendix/rootfs:ubi8 (Red Hat Universal Base Image 8) kullanılır. Ubuntu 18.04 kullanmak için bunu mendix/rootfs:bionic olarak değiştirebilirsiniz. Ayrıca, gelişmiş özelliklerde belirtildiği gibi özel bir rootfs görüntüsü kullanmak da mümkündür.</li><li><strong>BUILDER_ROOTFS_IMAGE</strong>: Mendix uygulama bağımlılıklarını indirip Mendix uygulamasını kaynaktan derlemek için kullanılan bir rootfs görüntüsüdür. Varsayılan olarak mendix/rootfs:bionic kullanılır. Ayrıca, gelişmiş özelliklerde belirtildiği gibi özel bir rootfs görüntüsü kullanmak da mümkündür.</li><li><strong>CF_BUILDPACK</strong>: CloudFoundry buildpack sürümüdür. Varsayılan olarak v4.30.14&#39;tür. Kararlı hatlar için, v4.30.14 ve sonrasındaki sabit bir sürüm kullanılması önerilir. CloudFoundry buildpack sürümleri v4.30.14&#39;ten önce desteklenmemektedir.</li><li><strong>EXCLUDE_LOGFILTER</strong>: Eğer true olarak ayarlanırsa, mendix-logfilter ikili dosyasını son Docker imajından hariç tutar. Varsayılan olarak true’dur. mendix-logfilter’ı hariç tutmak, imaj boyutunu küçültür ve genellikle kullanılmayan bir bileşeni kaldırır; LOG_RATELIMIT ortam değişkeni seçeneği devre dışı bırakılır.</li><li><strong>UNINSTALL_BUILD_DEPENDENCIES</strong>: Uygulama başlatmak için gerekli olmayan ve yalnızca build aşamasında kullanılan paketleri kaldırır. Varsayılan olarak true’dur. Bu seçenek, yamanmamış CVE güvenlik açıklarına sahip olduğu bilinen birkaç kütüphaneyi kaldırır.</li><li><strong>CF_BUILDPACK_URL</strong>: CF buildpack’in indirileceği URL’yi belirtir (örneğin, yerel bir yansıma). Varsayılan olarak <a href="https://github.com/mendix/cf-mendix-buildpack/releases/download/$%7BCF_BUILDPACK%7D/cf-mendix-buildpack.zip">https://github.com/mendix/cf-mendix-buildpack/releases/download/${CF_BUILDPACK}/cf-mendix-buildpack.zip</a> kullanılır.</li><li><strong>CF_BUILDPACK_URL</strong> belirtildiğinde, CF_BUILDPACK’ten gelen sürüm geçersiz kılınır.</li><li><strong>BLOBSTORE</strong>: Alternatif bir buildpack kaynak sunucusu belirtmek için kullanılabilir (varsayılan Mendix CDN yerine). Daha fazla bilgi için, CF Buildpack çevrimdışı ayarlarına bakın.</li><li><strong>BUILDPACK_XTRACE</strong>: CF Buildpack hata ayıklama günlüklemesini etkinleştirmek için kullanılabilir. Bu değişkeni true olarak ayarlayarak hata ayıklama günlüklemesini etkinleştirebilirsiniz.</li></ul><h3>Mendix Uygulaması Docker Olarak Nasıl Yayına Verilir?</h3><p>Artık elimizde my-mendixapp adında bir image var. Uygulamayı açlıştıamk için bir veritabanına ihtiyacımız olacak. Alttaki komutla bir postgres ayağa kaldıralım.</p><pre>docker run --name mendix-postgres -e POSTGRES_PASSWORD=abc123 -p 5436:5432 -d  postgres:12</pre><p>Daha sonra uygulamamız için bir veritabanı oluşturalım</p><pre>docker exec -it mendix-postgres psql -h localhost -U postgres -c &#39;create database mendixdb;&#39;</pre><p>Bağlanabilmek için host makinemizin 5436 portuna bağlanmamız gerekiyor. Benim ip adresim 192.168.0.25 olarak görünüyor. Siz kendihost ip adresinizle bunu değiştirmelisiniz.</p><pre>docker run -d --name mymendixapp  -e ADMIN_PASSWORD=Password1! -e DATABASE_ENDPOINT=postgres://postgres:abc123@192.168.0.25:5436/mendixdb -p 8585:8080  my-mendixapp:latest</pre><p>Daha sonra tarayıcınızda http://localhost:8585 adresine girdiğimizde kullanıcı adı olarak MxAdmin ve şifre Password1! olarak giriyoruz. Kullanıcı adı ve şifreyi de büyük/küçük harf duyarlı girmek girekiyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/876/0*VF3w_eJwMhJmNz9y.png" /></figure><h3>Production Ortamları için Lisanslama</h3><p>Lisans almak için https://newnode.mendix.com/index.html adresine giriş yapmamız gerekiyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/604/0*-fBuHc0RYzHX_aQx.png" /></figure><p>Company, Contact Name ve Email address kısımları zaten dolu gelecek. Hosting Type olarak On-Premise seçiyoruz ve Uygulama dını (App name) girip next butonuna tıklıyoruz. Uygulama adını Mendix üzerinde veya Mendix Studio üzerinde uygulama oluştururken verdiğimiz ismi olduğu gibi kullanarak yazıyoruz.</p><p>Bir sonraki ekranda Add Environment Butonuna tıklayıp bir de Test ortamı eklemiş oluyoruz. Docker kullandığımız için Server Id yazan kısımlara altta görüdüğünüz gibi metinler giriyoruz. Bunların bir önemi yok sadece boş geçemediğimiz için yazdık.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/567/0*dLJhlYCXx5jDAXn_.png" /></figure><p>Daha sonra save butonuna tıklayıp devam ediyoruz. Sonuç oalrak 1 gün içinde emailimize bir email gelcek burada ekrandi üç ortam için de birer LICENSE_ID ve LICENSE_ID gelecek.</p><p>Lisanslar geldiğinde her ortam için alttaki gibi LICENSE_ID ve LICENSE_ID değerlerini de ekleyerek konteynerlerimizi çalıştırmamız gerekiyor.</p><pre>docker run -d --name mymendixapp  \ <br>            -e ADMIN_PASSWORD=Password1! \ <br>            -e DATABASE_ENDPOINT=postgres://postgres:abc123@192.168.0.25:5436/mendixdb \<br>            -e LICENSE_ID=Lisans_Id_gelecek \<br>            -e LICENSE_KEY=Lisans_Key_gelecek \<br>            -p 8585:8080 \  <br>            my-mendixapp:latest</pre><h3>Environemet Variable (Constants) Kullanımı</h3><p>Environment variables ve Constant kullanımı hakkında resmi sayfasındaki <a href="https://docs.mendix.com/refguide/constants/">şu dokümana</a> bakabilirsiniz.</p><p>Mendix için constant uygulamanız ayakta olduğu sürece global olarak kullanılan değişkenlerdir diyebiliriz. Bu da bize environment variable kavramını tanımlıyor. Aradaki fark Mendix kendi içinden sistemin environment variable’larını okumaktansa constant’ları okuyor ve bunları dışarıdan uygulamaya verebilmemiz için yöntemler sunuyor. Bunlar Docker üzerinden Environment Variable olarak uygulamaya geçirilebiliyor.</p><p>Örneğin MyModule.MyConstant şeklinde bir constant tanımladıysak bunu container&#39;a geçirirken -e MX_MyModule_MyConstant=abc şeklinde tanımlıyoruz. Yani MX ile başlayacak ve her nokta _ alt çizgi olarak yazılır.</p><h3>Runtime Customization Kullanımı</h3><p>Runtime Customization hakkında detaylı bilgi almak için resmi sayfasındaki <a href="https://docs.mendix.com/refguide/custom-settings/">şu dokümanı</a> okuyabilirsiniz.</p><p>Buna da kısaca değinecek olursak uygulamamızın framework’ünün kullantığı rruntime değişkenlerini ifade eder. Verdiğim linkte yüzlerce parametre var. Sertifika, veritabanı, veritabanı migration, proxy, log, storage, metrik vb bir çok ayarı yapabiliyoruz.</p><p>Burada linkte verdiğimiz her bir runtime ayarı için alttaki örneklerideki gibi her birinin basşına MXRUNTIME kelimesini ekliyoruz.</p><pre>-e MXRUNTIME_DatabaseUserName=db_username <br>-e MXRUNTIME_DatabaseType=POSTGRESQL<br>-e MXRUNTIME_DatabasePassword=db_sifre <br>-e MXRUNTIME_DatabaseName=db_name</pre><p>Altta örneğin alttaki gibi konfigürasyonla uygulama çalıştırılabilir.</p><pre>docker run -d \<br>  -p 8080:80 \<br>  -e ADMIN_PASSWORD=Password1! \<br>  -e DATABASE_ENDPOINT=postgres://mendix:mendix@172.17.0.2:5432/mendix \<br>  -e MX_Module_Constant=ABC123 \<br>  -e LICENSE_ID=&lt;UUID&gt; \<br>  -e LICENSE_KEY=&lt;LICENSE_KEY&gt; \<br>  -e MXRUNTIME_DatabaseUserName=db_username <br>  -e MXRUNTIME_DatabaseType=POSTGRESQL<br>  -e MXRUNTIME_DatabasePassword=db_sifre <br>  -e MXRUNTIME_DatabaseName=db_name <br>  mymandixapp</pre><h3>Kubernetes ile Uygulama Yayına Nasıl Verilebilir?</h3><p>Yukarıda anlattıklarımı dikkate alarak normal bir uygulama nasıl yayına veriliyorsa aynı şekilde yayına verilir. Sadece Constant ve Runtime setting’lere dikkat etmek yeterli. Yani sonuçta elimizde halen bir Docker image var.</p><p>Bu yazımızda bu kadar. Umarım faydalı olmuştur.</p><p>Bir sonraki yazımızda görüşmek üzere.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=2436703a5806" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/devopsturkiye/mendix-uygulamalar%C4%B1-deployment-teknikleri-nelerdir-nas%C4%B1l-dockerize-edilir-yay%C4%B1na-verilir-2436703a5806">Mendix Uygulamaları Deployment Teknikleri Nelerdir? Nasıl Dockerize Edilir, Yayına Verilir?</a> was originally published in <a href="https://medium.com/devopsturkiye">Devops &amp; AI Türkiye☁️ 🐧 🐳 ☸️</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[HashiCorp Configuration Language (HCL) Dili Nedir? Nasıl Kullanılır?]]></title>
            <link>https://medium.com/devopsturkiye/hashicorp-configuration-language-hcl-dili-nedir-nas%C4%B1l-kullan%C4%B1l%C4%B1r-ed413c291f2d?source=rss-23f592d2fff4------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/ed413c291f2d</guid>
            <category><![CDATA[hashicorp]]></category>
            <category><![CDATA[hashicorp-terraform]]></category>
            <category><![CDATA[configuration-management]]></category>
            <category><![CDATA[declarative-programming]]></category>
            <category><![CDATA[hcl]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Murat Çabuk]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 15 Jan 2025 19:44:03 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-06-26T22:23:00.433Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/707/1*vVKySoI2Te58kuam6WN0_w.png" /></figure><p>Bu yazımızda HashiCrop firmasının ürünlerinde kullandığı declarative bir konfigürasyon dili olan HCL hakkında birşeyler öğrenmeye çalışacağız.</p><p>HCL’in en çok kullanıldığı araç olan Terraform ile LXC konteynerleri nasıl oluşturulur ve kullanılır öğrenemek isteersniz bu makaleden sonra yazının devamı olan “<a href="https://medium.com/@mcabuk/lxc-nedir-nas%C4%B1l-kullan%C4%B1l%C4%B1r-terraform-lxd-provider%C4%B1-ile-container-y%C3%B6netimi-dd7125a47c4f">LXC Nedir, Nasıl Kullanılır? Terraform LXD Provider’ı ile Container Yönetimi</a>” başlıklı yazyı da okumanızı tavsiye ederim.</p><p>Amacımız HCL dilini sadece dil olarak anlamaya çalışmak olacak. Yani mümkün olduğunda araçlardan bağımsız anlamaya çalışacağız. Özellikle Terraform, Packer vb bir ürün hakkında çalışma yapmadığımız için yazdığımız örnekler HashiCorp’un bir veya birkaç ürünü üzerinde olacak. Ancak bütün kodları çalıştıramayacağız.</p><p>En sonda çalıştırlabilir kod örnekleri yapıyor olacağız. Eğer devam edebilirsem yazısnın ikinci makalesinde de Terraform’u Azure üzerinden incelemeye ve öğrenmeya çalışacağız.</p><p>İyi okumalar.</p><h3>HCL Dili Nedir?</h3><p>HCL HashiCrop firmasının geliştirdiği declarative bir yapılandırma dilidir.</p><p>Declarative kelime anlamı olarak bildirimsel demek. Biraz açacak olursak, kodun nasıl çalışacağına kafa yormadan sadece ne istediğimizi söylediğimiz ve sonucunu dilin kedisinin bize hazırladığı dillere declarative diyoruz. Declarative’in birde tem tersi var buna da imperative diyoruz. Bu dillerde ise işin nasıl yapılacağını yazarak dilin asıl amacımızı nasıl gerçekleştireceğini belirtiyoruz.</p><p>Biraz daha açarsak daha iyi anlaşılacağını düşünüyorum.</p><p><strong>Deklaratif (Bildirimsel):</strong></p><ul><li>Deklaratif yaklaşım, bir sistemi veya işlemi nasıl elde edileceği yerine ne elde edilmek istendiğiyle tanımlar. Yani, bir hedefin açıklamasıdır.</li><li>Kullanıcı, bir durumu belirtir ve sistem bu durumu sağlamak için gerekli adımları otomatik olarak gerçekleştirir. Kullanıcı, işlemin detaylarına odaklanmak yerine nihai durumu tanımlar.</li><li>SQL, HTML ve NixOS konfigürasyon dosyaları gibi deklaratif örnekler vardır. SQL’de bir veri setinin nasıl alınacağını değil, alınan veri setinin ne olması gerektiğini belirtirsiniz.</li><li>Daha kolay anlaşılır ve bakımı yapılabilir.</li><li>Yapılandırma dosyaları ve sistem konfigürasyonları genellikle daha kısa ve açık olabilir.</li></ul><p><strong>Emir Kipi (Imperative):</strong></p><ul><li>Imperative yaklaşım, bir sistemi veya işlemi adım adım nasıl gerçekleştireceğimizi belirtir. Yani, bir işlemi adım adım açıklar ve her adımı belirli bir sırayla yürütür.</li><li>Kullanıcı, işlemin her adımını belirtir ve her adımın nasıl gerçekleştirileceğini ayrıntılı olarak açıklar.</li><li>Birçok programlama dilindeki genel programlama mantığı emir kipindedir. Örneğin, bir döngü içinde adım adım bir işlemin nasıl gerçekleştirileceğini belirlemeniz gerekir.</li><li>Daha fazla kontrol sağlar, özellikle belirli bir sıra veya koşul durumu gerektiren durumlarda.</li><li>Deklaratif ve Imperatif Arasındaki Ana Fark: Deklaratif, ne yapılması gerektiğini belirtirken, emir kipinde olan nasıl yapılması gerektiğini belirtir.</li><li>Kullanım Bağlamı: Deklaratif genellikle yapılandırma dosyaları, sorgu dilleri ve sistem konfigürasyonları gibi tanımlayıcı bağlamlarda kullanılırken, emir kipinde genellikle genel programlama ve adım adım kontrol gerektiren durumlarda kullanılır.</li></ul><p>Dolayısıyla HCL’in de neden declarative bir dil olduğunu da daha iyi anlamış olduk.</p><p>Şuan bildiğim kadarıyla sadece HashiCorp tarafından kullanılıyor. Packer, Terraform ve diğerlerinin konfigüsasyonunda bu dil kullanılıyor. Dosya uzantıları kullanılan araca göre farklılık gösterebilir. Örneğin Terraform için .tf veya iken Packer için .pkr.hcl olarak kullanılır.</p><p>Konfigürasyon dili olduğu için yani genel bir programlşama dili olmadığı için doğrudan bir runtime’ı yoktur. Bu nedenle kullanıldıldı araç (Terraform, Packer, Nomad, Vault vb.) tarafından yorumlanır ve çalıştırılır.</p><ul><li>Nomad: <a href="https://developer.hashicorp.com/nomad/docs/configuration">https://developer.hashicorp.com/nomad/docs/configuration</a></li><li>Vault: <a href="https://developer.hashicorp.com/vault/docs/configuration">https://developer.hashicorp.com/vault/docs/configuration</a></li><li>Terraform: <a href="https://developer.hashicorp.com/terraform/language">https://developer.hashicorp.com/terraform/language</a></li><li>Packer: <a href="https://developer.hashicorp.com/packer/docs/templates/hcl_templates">https://developer.hashicorp.com/packer/docs/templates/hcl_templates</a></li></ul><p>En basit haliyle bir Terraform HCL dokümanı alttaki gibidir.</p><pre># Yorumlar buraya yazılır<br><br>variable &quot;example_variable&quot; {<br>  type = string<br>  default = &quot;Hello, HCL!&quot;<br>}<br><br>resource &quot;aws_instance&quot; &quot;example&quot; {<br>  ami           = &quot;ami-123456&quot;<br>  instance_type = &quot;t2.micro&quot;<br>}</pre><p>Bu örnekte:</p><ul><li>variable bloğu bir değişkeni tanımlar.</li><li>resource bloğu bir kaynak (örneğin bir AWS örneği) tanımlar.</li><li># sembolüyle başlayan satırlar yorum satırlarıdır.</li></ul><p>Dikkat ederseniz json formatına oldukça benzer ancak bazı farkları vardır.</p><ul><li>HCL’de Anahtar-değer çiftleri ve bloklar şeklinde yapılandırılırken, Json’da Anahtar-değer çiftleri şeklinde yazılır, ancak yazım kuralları daha katıdır.</li><li>JSON’da her anahtar çift tırnak içinde yazılmalı ve öğeler arasında virgül olmalıdır.</li><li>HCL, parametreler arasında boşluk bırakılmasına izin verir ve daha esnek bir yazım sunar.</li><li>HCL, yorumları destekler (JSON’da yorum yok).</li></ul><p>HCL versiyonu:</p><pre>variable &quot;region&quot; {<br>  type    = string<br>  default = &quot;us-west-2&quot;<br>}</pre><p>Json Versiyonu:</p><pre>{<br>  &quot;region&quot;: &quot;us-west-2&quot;<br>}</pre><ul><li>Karmaşık veri yapıları (listeler, haritalar, bloklar) ve iç içe yapılar daha esnek ve düzenli bir şekilde yazılabilir. Listeler ve haritalar gibi veri yapıları da rahatça tanımlanabilir. JSON’da da aynı veri yapıları kullanılabilir, ancak JSON yazımının daha katı ve daha az okunabilir olduğunu unutmamak gerekir.</li></ul><p>HCL Versiyonu:</p><pre>regions = [&quot;us-west-1&quot;, &quot;us-west-2&quot;, &quot;us-east-1&quot;]</pre><p>Json Versiyonu:</p><pre>{<br>  &quot;regions&quot;: [&quot;us-west-1&quot;, &quot;us-west-2&quot;, &quot;us-east-1&quot;]<br>}</pre><ul><li>Yorum eklemek mümkündür ve bu yorumlar dosyanın okunabilirliğini artırır. Yorumlar, kodu açıklamak veya geçici olarak devre dışı bırakmak için kullanılabilir. Tek satır yorumları # veya // ile başlar, ve çok satırlı yorumlar için &lt;&lt;EOF kullanabilirsiniz. JSON dosyalarında yorum eklenemez. JSON’un amacı, veri iletimi olduğu için yorumlar genellikle yasaktır.</li></ul><p>Syntax hakkında daha fazla bilgi almak için <a href="https://github.com/hashicorp/hcl/blob/main/hclsyntax/spec.md">şu sayfayı</a> takip edebilirsiniz.</p><h3>Veri Tipleri</h3><p>HCL’deki veri tipleri temel olarak basit veri tipleri ve karmaşık veri yapıları olarak iki grupta inceleyelim</p><h3>Basit Veri Tipleri</h3><p><strong>String (Dize):</strong></p><ul><li>String veri tipi, metin veya dizi verilerini saklamak için kullanılır.</li><li>HCL’de stringler çift tırnak (&quot;) içinde yazılır. Eğer içinde özel karakterler veya boşluklar varsa, onları da doğru bir şekilde yazabilirsiniz.</li></ul><p>Örnek:</p><pre>name = &quot;Murat&quot;<br>greeting = &quot;Hello, HCL!&quot;</pre><ul><li>Stringler ayrıca çok satırlı olabilir. Çok satırlı stringler için birden fazla satır kullanabilir ve her satır &lt;&lt;EOF gibi bir gösterimle açılabilir:</li></ul><pre>description = &lt;&lt;EOF<br>This is a string<br>that spans multiple lines.<br>EOF</pre><p><strong>Number (Sayı):</strong></p><ul><li>Number veri tipi, sayıları (tam sayılar ve ondalıklı sayılar) temsil eder.</li><li>HCL’de sayılar tam sayı veya ondalıklı sayı formatında olabilir.</li></ul><p>Örnek:</p><pre>age = 30<br>price = 99.99</pre><p><strong>Bool (Boolean — Mantıksal Değer):</strong></p><ul><li>Bool veri tipi, iki değer alabilir: true veya false. Genellikle mantıksal karşılaştırmalar, koşul ifadeleri veya durum kontrolü için kullanılır.</li></ul><p>Örnek:</p><pre>is_active = true<br>is_deleted = false</pre><h3>Karmaşık Veri Yapıları</h3><p>HCL, daha karmaşık veri yapılarını da destekler. Bu veri türleri, daha büyük yapılandırmalar oluşturmanıza olanak tanır.</p><p><strong>List (Liste):</strong></p><ul><li>List, sıralı verileri tutar ve her biri belirli bir sıraya sahip olan birden fazla öğe içerebilir.</li><li>Listeler, köşeli parantezler ([]) içinde tanımlanır.</li><li>HCL, listelere farklı veri tipleri de dahil edebilir (örneğin, string, number, vb.).</li></ul><p>Örnek:</p><pre>fruits = [&quot;apple&quot;, &quot;banana&quot;, &quot;cherry&quot;]<br>numbers = [1, 2, 3, 4, 5]</pre><p><strong>Map (Harita):</strong></p><ul><li>Map, anahtar-değer çiftlerinden oluşan bir veri yapısıdır. Anahtarlar genellikle string olur ve her anahtar bir değere bağlanır.</li><li>Mapler, {} (küme parantezleri) ile tanımlanır.</li></ul><p>Örnek:</p><pre>user_info = {<br>  name = &quot;John&quot;<br>  age = 25<br>  city = &quot;New York&quot;<br>}</pre><ul><li>Map içinde, anahtarlar benzersiz olmalıdır ve her bir anahtar bir değere karşılık gelir.</li></ul><p><strong>Set (Küme):</strong></p><ul><li>Set, birbirinden benzersiz öğeler içeren bir koleksiyondur. Set, tekrarlı öğelere izin vermez.</li><li>Setler genellikle listeler gibi tanımlanır, ancak HCL’de set türü hakkında net bir sözdizimi olmasa da, HCL’de bu türdeki yapıların çoğunlukla listeler şeklinde kullanıldığını görebilirsiniz.</li></ul><p>Örnek:</p><pre>unique_numbers = [1, 2, 3, 4, 5]</pre><p><strong>Object (Nesne):</strong></p><ul><li>Object, iç içe geçmiş anahtar-değer çiftlerinden oluşan veri yapılarıdır. Bu, daha karmaşık veri yapılarını tanımlamak için kullanılır.</li></ul><p>Örnek:</p><pre>person = {<br>  name = &quot;Alice&quot;<br>  address = {<br>    street = &quot;123 Main St&quot;<br>    city = &quot;Wonderland&quot;<br>  }<br>}</pre><ul><li>Burada, person nesnesi içinde bir address nesnesi bulunmaktadır. Bu tür nesneler, daha büyük ve daha karmaşık veri yapılarının tanımlanmasına olanak tanır.</li></ul><h4>Değişkenler ve Veri Tipi Belirleme</h4><p>HCL’de, veri tipleri genellikle otomatik olarak belirlenir. Ancak, veri tipi doğrulama veya sınırlamalar eklemek için değişken tanımlamaları yapabilirsiniz. HCL’de, bir değişkeni tanımlarken, veri tipi belirtmek isteyebilirsiniz.</p><p>Örnek:</p><pre>variable &quot;example_string&quot; {<br>  type = string<br>  default = &quot;Hello&quot;<br>}<br><br>variable &quot;example_number&quot; {<br>  type = number<br>  default = 42<br>}<br><br>variable &quot;example_bool&quot; {<br>  type = bool<br>  default = true<br>}</pre><p>Bu örneklerde:</p><ul><li>&quot;example_string&quot; bir string tipinde tanımlanmıştır.</li><li>&quot;example_number&quot; bir sayı tipinde tanımlanmıştır.</li><li>&quot;example_bool&quot; bir bool tipinde tanımlanmıştır.</li></ul><h4>Veri Tipi Dönüşümleri</h4><p>HCL, bazı veri tipi dönüşümleri ve fonksiyonlar kullanarak bir veri türünü başka bir veri türüne çevirebilir. Örneğin, bir sayıyı string’e dönüştürme gibi işlemler yapılabilir.</p><ul><li>Örnek:</li></ul><pre>number_value = 123<br>string_value = tostring(number_value)  # number&#39;ı string&#39;e çevir</pre><h3>Yapılandırma Blokları</h3><p>Block kavramının içeriği de araçtan araca göre farklılık gösterecektir. Bizim amacımız syntax olarak mevzuyu kavramak. Ancak sonuçta bir araç üzerinden konuyu anlamamız gerekiyor ki bizde burada Terraform’u baz aldık. Mesela Packer için <a href="https://developer.hashicorp.com/packer/docs/templates/hcl_templates/blocks">şu sayfaya</a> bakabilirsiniz.</p><p>Terraform üzerinden block’ları inceledikten sonra Packer, Nomad ve Vault için de özet olarak block kavramına bakacağız.</p><p>HCL dilinde Yapılandırma Blokları (Configuration Blocks), yapılandırma dosyasının temel bileşenleridir ve belirli bir işlevi yerine getiren yapıların veya kaynakların tanımlanmasını sağlar. HCL’deki bloklar, genellikle kaynaklar (resources), değişkenler (variables), modüller (modules) ve çıkışlar (outputs) gibi yapıların tanımlanmasını içerir. Yapılandırma blokları, HCL dilinde birçok farklı kullanım amacı için kullanılır. Bu bloklar, belirli bir işlevi yerine getiren ve genellikle başlıklar ve anahtar-değer çiftleri ile yapılandırılan kısımlardır. HCL dilinde bir yapılandırma bloğu, blok tipi ile başlar ve onun altında yapılandırma özellikleri ve parametreler bulunur.</p><h3>Blokların Genel Yapısı</h3><p>Her blok, şu şekilde bir yapıya sahiptir:</p><ol><li>Blok Türü: Yapılandırma tipini belirler (örneğin, resource, variable, output).</li><li>Blok Adı: Yapılandırma bloğunun özel bir ismi olabilir (örneğin, aws_instance, database).</li><li>İçerik: Anahtar-değer çiftlerinden oluşan parametreler ve ayarlar.</li></ol><p>Örnek:</p><pre>resource &quot;aws_instance&quot; &quot;example&quot; {<br>  ami           = &quot;ami-123456&quot;<br>  instance_type = &quot;t2.micro&quot;<br>}</pre><p>Burada:</p><ul><li>resource blok türüdür.</li><li>&quot;aws_instance&quot; blok adı ve &quot;example&quot; kaynak etiketidir.</li><li>İçerikteki ami ve instance_type anahtar-değer çiftleri, kaynak özellikleridir.</li></ul><h4>Kaynak Blokları (Resources)</h4><p>Kaynak blokları, altyapı öğelerini (örneğin, sunucular, veritabanları, ağlar) tanımlamak için kullanılır. HCL dilindeki resource blokları, belirli bir altyapı öğesini temsil eder ve bu öğenin özelliklerini tanımlar.</p><ul><li>Örnek:</li></ul><pre>resource &quot;aws_instance&quot; &quot;example&quot; {<br>  ami           = &quot;ami-123456&quot;<br>  instance_type = &quot;t2.micro&quot;<br>}</pre><ul><li>Burada, aws_instance kaynağı tanımlanmıştır ve bu kaynak için ami ve instance_type gibi özellikler belirtilmiştir.</li></ul><p>Kaynak blokları:</p><ul><li>Altyapı oluşturma veya mevcut altyapıyı yönetme işlemleri için kullanılır.</li><li>Her kaynak, bir blok adı ve kaynak türü ile tanımlanır.</li></ul><h4>Değişken Blokları (Variables)</h4><p>Değişken blokları, yapılandırma dosyalarında dinamik değerler sağlamak için kullanılır. Bu bloklar, özellikle yapılandırmanın farklı ortamlar veya parametreler ile yeniden kullanılabilir olmasını sağlar.</p><p>Örnek:</p><pre>variable &quot;region&quot; {<br>  type    = string<br>  default = &quot;us-west-2&quot;<br>}</pre><p>Burada, &quot;region&quot; adlı bir değişken tanımlanmış ve varsayılan değeri &quot;us-west-2&quot; olarak belirlenmiştir.</p><p>Değişken blokları:</p><ul><li>Yapılandırma dosyasındaki değerleri parametreleştirerek tekrar kullanılabilir hale getirir.</li><li>Değişkenlerin tipi ve varsayılan değeri tanımlanabilir.</li></ul><h4>Çıktı Blokları (Outputs)</h4><p>Çıktı blokları, bir yapılandırmanın sonucunda elde edilen değerleri dışarıya sunmak için kullanılır. Örneğin, oluşturduğunuz bir kaynak hakkında bilgi çıkarmak için output bloğu kullanılabilir.</p><p>Örnek:</p><pre>output &quot;instance_ip&quot; {<br>  value = aws_instance.example.public_ip<br>}</pre><ul><li>Burada, aws_instance.example.public_ip değerini dışarıya çıktıyı olarak sunuyoruz.</li></ul><p>Çıktı blokları:</p><ul><li>Kaynaklardan elde edilen değerlerin dışarıya sunulması için kullanılır.</li><li>Genellikle oluşturulan kaynakların IP adresi veya diğer parametreleri gibi bilgileri dışarıya çıkarmak için kullanılır.</li></ul><h4>Modül Blokları (Modules)</h4><p>Modüller, bir veya birden fazla kaynağı, değişkeni veya çıktıyı içeren yapılandırma birimleridir. Modüller, daha büyük ve daha karmaşık yapılandırmaların tekrar kullanılabilir olmasını sağlar. HCL dilindeki module blokları, başka bir yapılandırma dosyasını içerir ve onu mevcut yapılandırmaya entegre eder.</p><p>Örnek:</p><pre>module &quot;vpc&quot; {<br>  source = &quot;./modules/vpc&quot;<br>  cidr_block = &quot;10.0.0.0/16&quot;<br>}</pre><p>Burada, vpc modülü, dışarıdaki ./modules/vpc dizininden bir yapılandırmayı alır ve yapılandırma içerisinde kullanır. Burayı ilerde ilerde daha detaylı göreceğiz.</p><p>Modül blokları:</p><ul><li>Altyapı kodunun tekrar kullanılabilir olmasını sağlar.</li><li>Tekrarlanan yapılandırmaları modüller aracılığıyla daha yönetilebilir hale getirir.</li></ul><h4>Provider Blokları (Providers)</h4><p>Provider blokları, HCL yapılandırmasında kullanılan dış hizmet sağlayıcılarını belirtmek için kullanılır. Örneğin, bir AWS kaynağı oluşturacaksanız, provider bloğu ile AWS sağlayıcısını tanımlamanız gerekir.</p><ul><li>Örnek:</li></ul><pre># AWS region ayarlarını yapıyoruz<br>provider &quot;aws&quot; {<br>  region = &quot;us-west-2&quot;<br>}</pre><p>Burada, aws sağlayıcısı, AWS altyapısı ile bağlantı kurmak için yapılandırılmıştır.</p><p>Provider blokları:</p><ul><li>Bulut hizmet sağlayıcılarıyla (AWS, Azure, Google Cloud, vb.) bağlantı kurar.</li><li>Sağlayıcıya ait parametreler burada tanımlanır (örneğin, API anahtarları, bölge vb.).</li></ul><h4>Yorumlar ve Açıklamalar</h4><p>Yapılandırma blokları içinde yorumlar da ekleyebilirsiniz. Yorumlar, kodun ne yaptığını açıklamak için kullanılır ve yapılandırma dosyasındaki herhangi bir işlevi etkilemez. Yorumlar genellikle satır başında # veya // ile yazılır.</p><p>Örnek:</p><pre># AWS region ayarlarını yapıyoruz<br>provider &quot;aws&quot; {<br>  region = &quot;us-west-2&quot;<br>}</pre><h4>Blokları Birleştirmek ve İleri Düzey Yapılandırmalar</h4><p>Birden fazla blok birleştirilerek daha karmaşık yapılandırmalar oluşturulabilir. HCL, bloklar arası bağımlılıkları belirlemek için bu blokları etkili bir şekilde birleştirebilir.</p><ul><li>Örnek:</li></ul><pre>resource &quot;aws_security_group&quot; &quot;example&quot; {<br>    name = &quot;example-security-group&quot;<br>    description = &quot;Allow SSH access&quot;<br>    ingress {<br>      from_port   = 22<br>      to_port     = 22<br>      protocol    = &quot;tcp&quot;<br>      cidr_blocks = [&quot;0.0.0.0/0&quot;]<br>    }<br>  }<br><br>resource &quot;aws_instance&quot; &quot;example&quot; {<br>    ami           = &quot;ami-123456&quot;<br>    instance_type = &quot;t2.micro&quot;<br>    security_groups = [aws_security_group.example.name]<br>  }</pre><p>Burada, bir aws_security_group kaynağı ile oluşturulan güvenlik grubu, bir aws_instance kaynağına entegre edilmiştir.</p><p>Daha fazla detay için Terraform resmi sayfasına <a href="https://developer.hashicorp.com/terraform/language/resources/syntax">şu linkten</a> bakabilirsinizi.</p><h3>Packer, Nomad ve Vault için Block Kavramı</h3><p>Kısaca değinip birer örnekle anlamaya çalışalım.</p><h4>Packer için Block Kavramı</h4><p>Packer, sanal makineler, konteynerler ve diğer ortamlarda imajlar (machine images) oluşturmak için kullanılan bir araçtır. HCL, Packer yapılandırmalarında da kullanılır, ancak Packer’ın yapılandırma blokları daha çok image creation (imaj oluşturma) süreciyle ilgilidir.</p><ul><li>source Blokları: Packer’da imaj oluşturmak için kullanılan kaynakları tanımlar. Bir kaynak, bir şablonun temelini oluşturur. Kaynaklar, örneğin bir AWS AMI veya bir Docker imajı olabilir.</li></ul><pre>source &quot;amazon-ebs&quot; &quot;example&quot; {<br>  ami_name      = &quot;my-ami&quot;<br>  instance_type = &quot;t2.micro&quot;<br>  region        = &quot;us-west-2&quot;<br>  source_ami    = &quot;ami-123456&quot;<br>  ssh_username  = &quot;ubuntu&quot;<br>}</pre><ul><li>build Blokları: build blokları, belirli kaynakları kullanarak imaj oluşturulmasını sağlar.</li></ul><pre>build {<br>  sources = [&quot;source.amazon-ebs.example&quot;]<br>}</pre><ul><li>provisioner Blokları: Provisioner blokları, oluşturulan imaj üzerine konfigürasyonları uygulamak için kullanılır. Bu bloklar, genellikle dosyalar kopyalama veya yazılımlar yükleme gibi işlemleri yapar.</li></ul><pre>provisioner &quot;shell&quot; {<br>  inline = [&quot;echo Hello, World!&quot;]<br>}</pre><h4>Nomad için Block Kavramı</h4><p>Nomad, HashiCorp’un iş yükü planlama ve yönetim aracıdır. Nomad, uygulamaları ve işleri (job) konteynerler veya sanal makineler üzerinde çalıştırmak için kullanılır. HCL, Nomad yapılandırma dosyalarında iş tanımlarını yapmak için kullanılır.</p><ul><li>job Blokları:</li></ul><p>Nomad’da bir iş tanımlaması job bloğuyla yapılır. Her iş, belirli bir iş yükünü ifade eder (örneğin, bir web sunucusu veya bir batch işlemi).</p><pre>job &quot;example&quot; {<br>  datacenters = [&quot;dc1&quot;]<br>  type = &quot;batch&quot;<br><br>  task &quot;web&quot; {<br>    driver = &quot;docker&quot;<br>    config {<br>      image = &quot;nginx:latest&quot;<br>    }<br>  }<br>}</pre><ul><li>task Blokları:</li></ul><p>Bir task, Nomad’da işin daha küçük birimidir ve her task, bir container veya bir iş süreci olabilir. Her bir task, genellikle belirli bir uygulamanın veya servisin çalıştırılmasını sağlar.</p><pre>task &quot;web&quot; {<br>  driver = &quot;docker&quot;<br>  config {<br>    image = &quot;nginx:latest&quot;<br>  }<br>}</pre><ul><li>group Blokları:</li></ul><p>Group blokları, birden fazla task’ı gruplayarak, belirli bir iş yükünü organize etmek için kullanılır.</p><pre>group &quot;web-group&quot; {<br>  task &quot;web&quot; {<br>    driver = &quot;docker&quot;<br>    config {<br>      image = &quot;nginx:latest&quot;<br>    }<br>  }<br>}</pre><h4>Vault için Block Kavramı</h4><p>Vault, gizli verilerin (secrets) yönetimi için kullanılan bir HashiCorp aracıdır. Vault, özellikle kimlik doğrulama, yetkilendirme ve güvenli veri depolama ile ilgilidir. Vault yapılandırma dosyaları da HCL kullanılarak yazılır.</p><ul><li>backend Blokları:</li></ul><p>Vault’un storage backend’ini tanımlar. Hangi tür veri depolama kullanılacağı (örneğin, file veya consul gibi) belirlenir.</p><pre>backend &quot;file&quot; {<br>  path = &quot;/vault/data&quot;<br>}</pre><ul><li>seal Blokları:</li></ul><p>Vault’un şifreleme sistemini yapılandırır. Şifreleme (seal/unseal) işlemleri Vault’un güvenliğini sağlamak için kullanılır.</p><pre>seal &quot;awskms&quot; {<br>  region = &quot;us-east-1&quot;<br>  kms_key_id = &quot;arn:aws:kms:us-east-1:123456789012:key/abcdefg-1234-5678-abcd-efghijklmnop&quot;<br>}</pre><ul><li>listener Blokları:</li></ul><p>Vault’un ağ üzerinden erişimi yapılandırır. Hangi port üzerinden Vault’un erişilebileceği gibi bilgiler burada tanımlanır.</p><pre>listener &quot;tcp&quot; {<br>  address = &quot;0.0.0.0:8200&quot;<br>  tls_disable = 1<br>}</pre><ul><li>audit Blokları:</li></ul><p>Vault içindeki denetim (audit) işlemlerini yapılandırır. Hangi denetim sistemlerinin kullanılması gerektiği belirtilir.</p><pre>audit &quot;file&quot; {<br>  path = &quot;/var/log/vault_audit.log&quot;<br>}</pre><h3>Kontrol Yapıları ve Döngüler</h3><p>Kontrol Yapıları HCL’de, yapılandırmaların dinamik hale gelmesini sağlayan, mantıksal kararlar ve veri üzerinde işlem yapma yeteneği sunan önemli özelliklerdir. HCL, genellikle deklaratif bir dil olsa da, belirli koşullar ve döngülerle esneklik sağlar.</p><h3>Kontrol Yapıları</h3><ul><li>Koşullar (If-Else)</li></ul><p>HCL’deki koşul yapıları, bir değerin doğruluğunu veya belirli bir durumu kontrol etmek için kullanılır. Bu, belirli bir işlemi yalnızca belirli bir koşul sağlandığında gerçekleştirmeyi sağlar.</p><p>HCL, geleneksel if-else ifadeleri yerine, ternary operatörü kullanarak koşul ifadelerini kısaltır.</p><p>Ternary (Üçlü) Operatörü Kullanımı: Ternary operatörü, şu yapıyı takip eder:</p><pre>condition ? true_value : false_value</pre><p>Bu, eğer koşul doğruysa true_value, yanlışsa false_value döndüren bir ifadedir.</p><p>Örneğin:</p><pre>variable &quot;environment&quot; {<br>  default = &quot;development&quot;<br>}<br><br>output &quot;instance_count&quot; {<br>  value = var.environment == &quot;production&quot; ? 5 : 1<br>}</pre><p>Eğer environment değişkeni &quot;production&quot; ise, instance_count çıktısı 5 olacak. Eğer &quot;development&quot; veya başka bir değer ise, instance_count çıktısı 1 olacaktır.</p><ul><li>Döngüler (For)</li></ul><p>HCL, döngülerle veri yapılarını işlemek ve üzerinde işlem yapmak için de esneklik sağlar. for döngüsü özellikle listeler üzerinde işlem yapmak için yaygın şekilde kullanılır. Bu döngü, bir veri kümesi (liste, harita vb.) üzerinde yineleme yaparak her bir öğe ile işlem yapılmasına imkan verir.</p><p>Listelerde Döngü Kullanımı: for döngüsü, bir liste üzerinde işlem yapmak için şu şekilde kullanılır:</p><p>Örnek:</p><pre>variable &quot;regions&quot; {<br>  type    = list(string)<br>  default = [&quot;us-west-1&quot;, &quot;us-west-2&quot;, &quot;us-east-1&quot;]<br>}<br><br>output &quot;doubled_regions&quot; {<br>  value = [for region in var.regions : region]<br>}</pre><p>Bu örnekte, regions listesindeki her bir öğe üzerinde işlem yaparak her öğeyi döndüren bir for döngüsü bulunuyor. Bu, listedeki her öğeyi yeniden işleyip çıktı olarak verecektir.</p><p>Listeyi Dönüştürme Örneği: Bir listeyi işleyip dönüştürmek için de for döngüsünü kullanabiliriz. Örneğin, her öğenin değerini iki katına çıkarmak için alttaki gibi bi kod yazılabilir.</p><p>Örnek:</p><pre>variable &quot;numbers&quot; {<br>  type    = list(number)<br>  default = [1, 2, 3, 4, 5]<br>}<br><br>output &quot;doubled_numbers&quot; {<br>  value = [for num in var.numbers : num * 2]<br>}</pre><p>numbers listesi üzerinde bir for döngüsü çalıştırılıyor ve her bir öğe (num), 2 ile çarpılıyor ve yeni liste olarak döndürülüyor.</p><p>Harita (Map) Üzerinde Döngü Kullanımı: HCL’de for döngüsü, haritalar (map) üzerinde de kullanılabilir.</p><p>Örnek:</p><pre>variable &quot;tags&quot; {<br>  type = map(string)<br>  default = {<br>    &quot;env&quot; = &quot;production&quot;<br>    &quot;owner&quot; = &quot;admin&quot;<br>  }<br>}<br><br>output &quot;tag_values&quot; {<br>  value = [for key, value in var.tags : value]<br>}</pre><p>Bu örnekte, tags haritasındaki her anahtar-değer çifti üzerinde döngü yapılır ve sadece değerler (value) döndürülür.</p><p>Koşul İfadesi ile for Döngüsü: HCL’de, for döngüsüne koşul ifadeleri ekleyerek daha dinamik bir işlem yapabilirsiniz. Bu, bir koşula göre hangi öğelerin işleneceğini belirlemenizi sağlar.</p><p>Örnek:</p><pre>variable &quot;numbers&quot; {<br>  type    = list(number)<br>  default = [1, 2, 3, 4, 5]<br>}<br><br>output &quot;even_numbers&quot; {<br>  value = [for num in var.numbers : num if num % 2 == 0]<br>}</pre><p>Bu örnekte, numbers listesinde sadece çift sayılar (num % 2 == 0) filtrelenir ve döndürülür.</p><p>Döngüler ve Karmaşık Yapılar</p><p>HCL’de döngüler, daha karmaşık veri yapılarını işlemek için de kullanılabilir. Özellikle, nested (iç içe) listeler veya haritalar ile çalışırken döngülerden faydalanabilirsiniz.</p><p>Örnek:</p><pre>variable &quot;users&quot; {<br>  type = list(object({<br>    name  = string<br>    email = string<br>  }))<br>  default = [<br>    { name = &quot;Alice&quot;, email = &quot;alice@example.com&quot; },<br>    { name = &quot;Bob&quot;, email = &quot;bob@example.com&quot; }<br>  ]<br>}<br><br>output &quot;user_emails&quot; {<br>  value = [for user in var.users : user. Email]<br>}</pre><p>Burada, users listesinde her bir öğe bir nesne (object) olup, her nesnenin email alanı bir for döngüsü ile işlenir.</p><p>count ile Döngü Kullanımı</p><p>HCL’de döngüler için count özelliği de kullanılabilir. Bu, özellikle aynı kaynağın birden çok örneğini oluşturmak için kullanışlıdır. count ile bir kaynağın kaç kez oluşturulacağını belirleyebilirsiniz.</p><p>Örnek:</p><pre>resource &quot;aws_instance&quot; &quot;example&quot; {<br>  count = 3<br>  ami   = &quot;ami-123456&quot;<br>  instance_type = &quot;t2.micro&quot;<br>}</pre><p>Bu örnekte, aws_instance kaynağı 3 kez oluşturulacaktır. count değerini dinamik olarak değiştirerek daha esnek yapılandırmalar yapabilirsiniz.</p><h3>Modüller</h3><p>HCL (özellikle Terraform) yapılandırmalarında çok önemli bir rol oynar ve altyapı kodlarının yeniden kullanılabilir, modüler ve daha yönetilebilir olmasını sağlar. Modüller, bir veya birden fazla kaynak, değişken veya çıkıştan oluşabilir ve bu modüller başka bir yapılandırma dosyasında kolayca kullanılabilir. Modüller, özellikle büyük ve karmaşık altyapı yönetiminde büyük fayda sağlar.</p><p>Modül Tanımlaması (Örnek): Bir modül, bir kaynak veya kaynaklar grubu içerebilir. Örneğin, bir AWS EC2 örneği oluşturacak bir modül tanımlayalım.</p><pre># ./modules/ec2_instance/main.tf<br>resource &quot;aws_instance&quot; &quot;example&quot; {<br>  ami           = &quot;ami-123456&quot;<br>  instance_type = &quot;t2.micro&quot;<br>}</pre><p>Burada, ec2_instance adlı bir modül tanımlandı ve bu modül, bir EC2 örneği oluşturmak için gerekli kaynağı içeriyor.</p><p><strong>Modül Kullanımı</strong></p><p>Tanımladığınız modülleri, başka bir HCL dosyasına module bloğu ile çağırabilirsiniz. source parametresi, modülün nerede bulunduğunu belirtir.</p><p>Örneğin, modülü çağırmak için başka bir dosyada şu şekilde yapılandırma yapılabilir:</p><pre># main.tf (ana dosya)<br>module &quot;ec2_instance&quot; {<br>  source = &quot;./modules/ec2_instance&quot;<br>}</pre><ul><li>module bloğu ile daha önce tanımladığınız ec2_instance modülünü çağırıyorsunuz.</li><li>source parametresi, modülün dosya sistemindeki yerini belirtir.</li></ul><p><strong>Modül Parametreleri (Değişkenler)</strong></p><p>Modüller, dışarıdan değer almak için değişkenler kullanabilir. Modülleri parametreleştirerek, farklı ortamlarda aynı modülü farklı değerlerle kullanabilirsiniz.</p><p>Modül Değişkenleri (Örnek): Öncelikle modülde kullanılacak değişkeni tanımlayalım.</p><pre># ./modules/ec2_instance/variables.tf<br>variable &quot;ami_id&quot; {<br>  type = string<br>}<br>variable &quot;instance_type&quot; {<br>  type = string<br>}</pre><p>Bu modül, dışarıdan ami_id ve instance_type değerlerini alacak.</p><p>Modül Kullanımı ve Parametre Geçirme (Örnek): Modülün kullanıldığı ana dosyada, bu değişkenlere değer atayabiliriz.</p><pre># main.tf (ana dosya)<br>module &quot;ec2_instance&quot; {<br>  source        = &quot;./modules/ec2_instance&quot;<br>  ami_id        = &quot;ami-123456&quot;<br>  instance_type = &quot;t2.micro&quot;<br>}</pre><p>Burada:</p><ul><li>ami_id ve instance_type değişkenlerine değerler atanır.</li><li>Bu değerler, modülde tanımlanan değişkenlerle eşleşir ve modülün içindeki kaynaklara bu değerler geçirilir.</li></ul><p><strong>Modül Çıktıları (Outputs)</strong></p><p>Modüller, belirli çıktıları dışarıya sunabilir. Modül içerisindeki çıktılar, başka bir yapılandırmada kullanılabilir.</p><p>Modül Çıkışı Tanımlama (Örnek): Modül içerisinde bir çıktı tanımlayalım:</p><pre># ./modules/ec2_instance/outputs.tf<br>output &quot;instance_id&quot; {<br>  value = aws_instance.example.id<br>}</pre><p>Burada, aws_instance.example.id değeri bir çıktı olarak belirlenmiştir. Bu, modülü kullanan yapılandırma tarafından erişilebilir.</p><p>Modül Çıktısını Kullanma (Örnek): Ana dosyada modül çıktısını kullanabiliriz:</p><pre># main.tf (ana dosya)<br>module &quot;ec2_instance&quot; {<br>  source        = &quot;./modules/ec2_instance&quot;<br>  ami_id        = &quot;ami-123456&quot;<br>  instance_type = &quot;t2.micro&quot;<br>}<br><br>output &quot;instance_id&quot; {<br>  value = module.ec2_instance.instance_id<br>}</pre><ul><li>Modülde tanımlanan instance_id çıktısı, ana dosyada kullanılabilir.</li><li>Bu çıktı, EC2 örneğinin ID’sini döndürür.</li></ul><p><strong>Modüllerin Yeniden Kullanımı ve Modüler Altyapı</strong></p><p>Modüller, altyapı kodlarının yeniden kullanılabilir olmasını sağlar. Aynı modülü farklı dosyalarda veya projelerde tekrar kullanabilirsiniz. Bu, kodun sürdürülebilirliğini artırır ve altyapı yönetimini daha verimli hale getirir.</p><p>Örneğin, bir VPC modülü oluşturduğunuzda, bunu sadece AWS üzerinde değil, GCP veya başka bir sağlayıcıda da kullanabilirsiniz. Her seferinde aynı altyapıyı kurmak yerine, sadece gerekli parametrelerle modülü kullanmak yeterlidir.</p><p><strong>VPC Modülü Örneği (Tekrar Kullanım):</strong></p><pre># ./modules/vpc/main.tf<br>resource &quot;aws_vpc&quot; &quot;example&quot; {<br>  cidr_block = var.cidr_block<br>}<br><br># main.tf (ana dosya)<br>module &quot;vpc&quot; {<br>  source     = &quot;./modules/vpc&quot;<br>  cidr_block = &quot;10.0.0.0/16&quot;<br>}</pre><p>Burada, vpc modülü yeniden kullanılabilir ve farklı parametrelerle farklı ortamlar için uyarlanabilir.</p><p>Modüller hakkında daha fazla bilgi almak için resmi dokümanları <a href="https://developer.hashicorp.com/terraform/language/modules">şu sayfadan</a> takip edebilirsiniz.</p><h3>Veri Yapıları ve İleri Seviye Konular</h3><p>HCL, temel veri yapılarına (string, number, bool) ek olarak daha karmaşık veri yapılarını da kullanmanıza olanak tanır. Bu, büyük altyapı kodlarının daha modüler, tekrar kullanılabilir ve esnek olmasını sağlar.</p><ul><li><strong>Nesneler (Objects)</strong></li></ul><p>HCL’deki object veri yapıları, birden fazla anahtar-değer çiftini içeren karmaşık veri yapılarını ifade eder. Nesneler, özellikle iç içe geçmiş veri yapıları oluşturmak için kullanılır.</p><p>Object Tanımlama: Nesneler, birden fazla key-value pair içerir ve genellikle daha karmaşık yapılandırma verilerini tanımlamak için kullanılır.</p><p>Örnek:</p><pre>variable &quot;server&quot; {<br>  type = object({<br>    name    = string<br>    ip      = string<br>    enabled = bool<br>  })<br>  default = {<br>    name    = &quot;server1&quot;<br>    ip      = &quot;192.168.1.1&quot;<br>    enabled = true<br>  }<br>}</pre><p>server değişkeni bir nesne olarak tanımlandı ve bu nesne, name, ip, ve enabled anahtar-değer çiftlerini içeriyor. Nesnenin her bir özelliği, farklı veri tiplerinde olabilir.</p><p>Nesneye Erişim: Nesnenin özelliklerine erişmek için şu şekilde yazılabilir:</p><pre>output &quot;server_name&quot; {<br>  value = var.server.name<br>}</pre><p>Bu, server nesnesinin name özelliğini dışarıya çıkartır.</p><ul><li><strong>Yinelemeli Yapılandırmalar (Nested Structures)</strong></li></ul><p>HCL’de veri yapıları, iç içe (nested) olabilir. Bu, bir nesne içinde başka nesnelerin veya listelerin yer almasına olanak tanır. Yinelemeli yapılandırmalar, daha karmaşık ve hiyerarşik veri yapılarını temsil etmek için kullanılır.</p><p>İç İçe Nesneler (Nested Objects): HCL’de, bir nesne içinde başka nesneler tanımlanabilir.</p><p>Örnek:</p><pre>variable &quot;server&quot; {<br>  type = object({<br>    name    = string<br>    address = object({<br>      ip   = string<br>      port = number<br>    })<br>  })<br>  default = {<br>    name    = &quot;webserver&quot;<br>    address = {<br>      ip   = &quot;192.168.1.1&quot;<br>      port = 80<br>    }<br>  }<br>}<br><br>output &quot;server_ip&quot; {<br>  value = var.server.address.ip<br>}</pre><p>server nesnesi içinde address adında başka bir nesne var. Bu nesne, IP adresini ve port numarasını içeriyor. output bloğunda, server.address.ip şeklinde iç içe verilere erişim sağlanmıştır.</p><p><strong>Listeler İçinde Nesneler (Nested Lists):</strong> HCL’de listeler içinde de nesneler tanımlanabilir.</p><p>Örnek:</p><pre>variable &quot;servers&quot; {<br>  type = list(object({<br>    name    = string<br>    ip      = string<br>    enabled = bool<br>  }))<br>  default = [<br>    {<br>      name    = &quot;server1&quot;<br>      ip      = &quot;192.168.1.1&quot;<br>      enabled = true<br>    },<br>    {<br>      name    = &quot;server2&quot;<br>      ip      = &quot;192.168.1.2&quot;<br>      enabled = false<br>    }<br>  ]<br>}<br><br>output &quot;server1_ip&quot; {<br>  value = var.servers[0].ip<br>}</pre><p>servers adlı liste, birden fazla nesne içeriyor. Her nesne bir sunucunun bilgilerini tutuyor. İlk sunucunun IP adresini elde etmek için var.servers[0].ip kullanılır.</p><ul><li><strong>Map (Harita) Veri Yapıları</strong></li></ul><p>HCL’de map (harita) veri yapısı, anahtar-değer çiftlerini depolamak için kullanılır. Map’ler, her bir anahtarın bir değere bağlandığı koleksiyonlardır. HCL, string türünde anahtarlar ve çeşitli değer türlerini (string, number, bool, vb.) destekler.</p><p>Map Tanımlama: HCL’de map, genellikle bir dizi anahtar-değer çiftini depolamak için kullanılır.</p><p>Örnek:</p><pre>variable &quot;tags&quot; {<br>  type = map(string)<br>  default = {<br>    &quot;env&quot;   = &quot;production&quot;<br>    &quot;owner&quot; = &quot;admin&quot;<br>    &quot;team&quot;  = &quot;devops&quot;<br>  }<br>}<br><br>output &quot;env_tag&quot; {<br>  value = var.tags[&quot;env&quot;]<br>}</pre><p>tags map türünde bir değişken olup, env, owner, team anahtarlarına karşılık gelen değerler içeriyor. output bloğunda, tags[&quot;env&quot;] ifadesiyle env anahtarına ait değer dışarıya çıkarılıyor.</p><ul><li><strong>Yineleme ve Koşullar ile Veri Manipülasyonu</strong></li></ul><p>HCL, veri manipülasyonunu sadece veri türleriyle sınırlı bırakmaz; aynı zamanda for döngüleri ve koşul ifadeleri ile verileri filtreleme ve dönüştürme işlemleri yapılabilir.</p><p>Listeleri Filtreleme ve Dönüştürme: for döngüsü, özellikle liste elemanlarını dönüştürme veya filtreleme işlemleri için kullanılır.</p><p>Örnek:</p><pre>variable &quot;numbers&quot; {<br>  type    = list(number)<br>  default = [1, 2, 3, 4, 5]<br>}<br><br>output &quot;even_numbers&quot; {<br>  value = [for num in var.numbers : num if num % 2 == 0]<br>}</pre><p>for döngüsü, numbers listesi üzerindeki her öğe için çalışır ve yalnızca çift sayıları (num % 2 == 0) döndürür.</p><p><strong>Nested List Filtering:</strong> Bir liste içinde filtreleme işlemi yapılabilir, hatta iç içe listelerde de işlem yapılabilir.</p><p>Örnek:</p><pre>variable &quot;users&quot; {<br>  type = list(object({<br>    name  = string<br>    email = string<br>    active = bool<br>  }))<br>  default = [<br>    { name = &quot;Alice&quot;, email = &quot;alice@example.com&quot;, active = true },<br>    { name = &quot;Bob&quot;, email = &quot;bob@example.com&quot;, active = false },<br>    { name = &quot;Charlie&quot;, email = &quot;charlie@example.com&quot;, active = true }<br>  ]<br>}<br><br>output &quot;active_users&quot; {<br>  value = [for user in var.users : user.email if user. Active]<br>}</pre><p>users listesi, kullanıcı bilgilerini içeren nesnelerden oluşuyor. for döngüsü, yalnızca aktif kullanıcıların (active = true) email değerlerini döndürüyor.</p><ul><li><strong>Veri Manipülasyonu ve İleri Seviye Fonksiyonlar</strong></li></ul><p>HCL, bazı yerleşik fonksiyonlar ile veri üzerinde işlemler yapmanıza olanak tanır. Bu fonksiyonlar, string manipülasyonu, liste işlemleri ve sayısal hesaplamalar gibi işlemleri içerir.</p><p><strong>Örnek Join Fonksiyonu: </strong>Listeleri birleştirme işlemi yapabilirsiniz:</p><pre>variable &quot;regions&quot; {<br>  type    = list(string)<br>  default = [&quot;us-west-1&quot;, &quot;us-west-2&quot;, &quot;us-east-1&quot;]<br>}<br><br>output &quot;regions_string&quot; {<br>  value = join(&quot;, &quot;, var.regions)<br>}</pre><p>Bu örnekte, join fonksiyonu, listedeki öğeleri birleştirir ve virgülle ayırır.</p><h3>Çıktılar ve Sonuçlar (Outputs)</h3><p>HCL dilinde altyapı yönetiminde ve yapılandırmaların değerlendirilmesinde önemli bir rol oynar. Çıktılar, bir yapılandırmanın sonucunu dışarıya sunar ve başka yapılandırma dosyalarında, modüllerde veya çıktı olarak başka işlemlerle kullanılabilir. Özellikle Terraform gibi araçlarda çıktıların kullanımı yaygındır, çünkü bu çıktılar, yapılan altyapı değişikliklerinin veya kaynakların durumunu dışarıya iletmeye olanak tanır.</p><p><strong>Çıktı Tanımlama</strong></p><p>HCL’de bir output (çıktı) bloğu, belirli bir değeri dışa sunmak için kullanılır. Çıktı, genellikle bir kaynağın, değişkenin veya hesaplanan bir değerin sonucunu gösterir.</p><p>Temel Çıktı Tanımlaması (Örnek):</p><pre>output &quot;instance_id&quot; {<br>  value = aws_instance.example.id<br>}</pre><p>Bu örnekte:</p><ul><li>instance_id adlı bir çıktı tanımlanmıştır.</li><li>Bu çıktı, aws_instance.example.id değerini dışarıya sunar. Yani, AWS EC2 örneğinin ID’si bu çıktı olarak dönecektir.</li></ul><p><strong>Çıktının Kullanımı</strong></p><p>Bir çıktıyı kullanmak, genellikle dışarıya sunulan veriyi başka bir işlemde veya dosyada kullanmak için yapılır. Çıktılar, modüller aracılığıyla da başka yapılandırmalara iletilebilir.</p><p>Çıktı Kullanımı (Örnek):</p><pre>module &quot;web_server&quot; {<br>  source = &quot;./modules/web_server&quot;<br>}<br><br>output &quot;web_server_ip&quot; {<br>  value = module.web_server.instance_ip<br>}</pre><p>module.web_server.instance_ip, web_server modülünde tanımlanan bir çıktıyı kullanarak dışarıya IP adresini sunar. Bu, modülün bir sonucu olan IP adresinin başka bir yapılandırmada kullanılmasına olanak tanır.</p><p><strong>Çıktılarda Hesaplamalar ve Manipülasyonlar</strong></p><p>Çıktılar sadece doğrudan kaynaklardan alınan değerleri sunmakla kalmaz, aynı zamanda hesaplamalar veya manipülasyonlar da yapabilir. Bu, elde edilen değerlerin daha anlamlı bir şekilde dışarıya aktarılmasını sağlar.</p><p>Hesaplama ile Çıktı (Örnek):</p><pre>output &quot;instance_count&quot; {<br>  value = length(aws_instance.example)<br>}</pre><p>Bu örnekte: length(aws_instance.example) fonksiyonu, oluşturulan aws_instance.example kaynaklarının sayısını döndürür.</p><p><strong>Şifreli ve Gizli Çıktılar</strong></p><p>Çıktılar, güvenlik nedeniyle şifreli veya gizli bilgiler içerebilir. sensitive parametresi, bir çıktıyı gizlemek için kullanılır. Bu, özellikle şifreler, API anahtarları veya diğer hassas veriler için önemlidir.</p><p>Gizli Çıktı Tanımlaması (Örnek):</p><pre>output &quot;db_password&quot; {<br>  value     = aws_secretsmanager_secret.example.secret_string<br>  sensitive = true<br>}</pre><p>Burada:</p><ul><li>db_password çıktısı, şifreli bir veri içeriyor ve bu yüzden sensitive = true olarak işaretlenmiştir.</li><li>Bu, çıktının gizli olduğunu belirtir ve genellikle terminalde veya çıktı dosyasında gizli tutulur.</li></ul><p><strong>Modül Çıktıları</strong></p><p>Modüller, kendi içlerinde tanımladıkları çıktıları dışarıya sunabilir. Bir modülün çıktısı, başka bir yapılandırma veya modül tarafından kullanılabilir.</p><p>Modül Çıktısı Tanımlama (Örnek):</p><pre># ./modules/web_server/outputs.tf<br>output &quot;instance_ip&quot; {<br>  value = aws_instance.example.public_ip<br>}</pre><p>Bu, web_server modülünün bir çıktısını tanımlar ve dışarıya sunar.</p><p>Modül Çıktısını Kullanma (Örnek):</p><pre>module &quot;web_server&quot; {<br>  source = &quot;./modules/web_server&quot;<br>}<br><br>output &quot;web_server_ip&quot; {<br>  value = module.web_server.instance_ip<br>}</pre><p>web_server modülündeki instance_ip çıktısı, ana yapılandırmaya aktarılmıştır.</p><p><strong>Çıktıların Türünü Belirtme</strong></p><p>Çıktıların değerinin türünü belirlemek mümkündür. Bu, çıktının veri türünü kontrol etmenize olanak tanır.</p><p>Çıktı Türü Belirtme (Örnek):</p><pre>output &quot;instance_ip&quot; {<br>  value = aws_instance.example.public_ip<br>  type  = string<br>}</pre><p>instance_ip çıktısının türü string olarak belirtilmiştir. Bu, çıktının değerinin bir metin olduğunu belirtir.</p><p><strong>Çıktıların Kullanım Alanları</strong></p><p>Kaynak Kimlik Bilgilerini Döndürme: Çıktılar genellikle, bir kaynakla ilgili kimlik bilgilerini dışarıya çıkarmak için kullanılır. Örneğin, bir EC2 örneği oluşturduğunuzda, örneğin IP adresi, ID veya DNS adı gibi bilgileri dışarıya verebilirsiniz.</p><p>Örnek:</p><pre>output &quot;instance_ip&quot; {<br>  value = aws_instance.example.public_ip<br>}</pre><p>Bağımlı Modüllere Bilgi Sağlama: Modüller arasındaki bağımlılıkları yönetmek için çıktılar kullanılır. Bir modülün çıktısı, başka bir modülün girdi parametreleri olarak kullanılabilir.</p><p>Örnek:</p><pre>module &quot;network&quot; {<br>  source = &quot;./modules/network&quot;<br>}<br><br>module &quot;server&quot; {<br>  source = &quot;./modules/server&quot;<br>  network_id = module.network.network_id<br>}</pre><p>Çıktıları Kullanarak Altyapıyı İzleme: Çıktılar, altyapının durumunu izlemek ve denetlemek için de kullanılabilir. Örneğin, bir kaynağın ne zaman oluşturulduğu veya yapılandırıldığı ile ilgili bilgi edinmek.</p><h3>HCL ile Uygulama Yapma</h3><p>Örneklerimizi Terraform üzeriden çalıştıracağımız için bilgisayarımızda kurulu olması gerekiyor. Bu arada fazladan bir bilgi daha vereyim. Terraform artık lisanslandığı için alternatifi hatta bi birebir kopyalarak devam eden bir opensource proje var. En son okuduğum kadarıyla Terraform state dosyalarını bile birebir destekliyır. Aracın adı OpenTofu, <a href="https://opentofu.org/">resmi sayfasından</a> takip edebilirsiniz. Şuan baktığımda neredeyse 24 bin yıldıza ulaşmış.</p><p><a href="https://developer.hashicorp.com/terraform/install">Resmi sayfasından</a> bütün işletim sistemleri için kurulum dokümanlarına erişebilirsiniz.</p><p>Ancak örneklerimizde bir cloud hesabınızın olmasın agerek yok. Yani gerçekten Terraform kullanarak cloud sistemlere bileşenler oluşturmayacağız.</p><p><strong>Output’un konsola yazdırılması</strong></p><p>İlk örneğimiz için example1 adında bir klaösr oluşturup içine main.tf adında bir dosya oluşturup alttaki kodları kopyalıyoruz.</p><pre>variable &quot;name&quot; {<br>  type    = string<br>  default = &quot;Murat&quot;<br>}<br><br>variable &quot;age&quot; {<br>  type    = number<br>  default = 30<br>}<br><br>output &quot;greeting&quot; {<br>  value = &quot;Hello, my name is ${var.name} and I am ${var.age} years old.&quot;<br>}</pre><p>Daha sonra terminalde veya powershell kullnarak example1 klasörün egidip alttaki komutları sırayla çalıştırıyoruz.</p><pre>terraform init<br><br>terraform plan<br><br>terraform apply</pre><p>son komutu çalıştıdığımızda uygulamak için yes yazmamızı isteyecek. Yes yazıp enter&#39;a tıkladığımızda alttaki gibi bir sonuç göreceğiz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/981/0*NoyoUfpHl-1KCRxw.png" /></figure><p><strong>Kullanıcıdan alınan input’un kontrol edilmesi ve sonucun konsola yazdırılması</strong></p><p>İkinci örneğimizde kulanıcıdan bir değer alıp kotrol ettikten sonra alınan değere göre konsole bir sonuç döneceğiz.</p><p>Örneğimiz için example2 adında bir klasör oluşturup içine main.tf adında bir dosya oluşturup alttaki kodları kopyalıyoruz.</p><pre>variable &quot;is_admin&quot; {<br>  type    = bool<br>  description = &quot;Set to true if the user is an admin&quot;<br>}<br><br>output &quot;role&quot; {<br>  value = var.is_admin ? &quot;Admin&quot; : &quot;User&quot;<br>}</pre><p>Daha sonra terminalde veya powershell kullnarak example1 klasörün egidip alttaki komutları sırayla çalıştırıyoruz.</p><pre>terraform init<br><br>terraform plan<br><br>terraform apply</pre><p>Son komutta bize user’ın admin olup olmadığı soruluyor. Bu soruya true veya false depğerini girmemiz gerekiyor. Eğer true girersek lattaki gibi bir sonuç göreceğiz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*d7g6ksgS74L2cQWn.png" /></figure><p><strong>Dögülerin kullanımı ve konsola yazdırılması</strong></p><p>Example3 adında bir klasör oluşturup içine main.tf adında bir dosya koyup alttaki kodları kopyalıyoruz.</p><pre>variable &quot;numbers&quot; {<br>  type    = list(number)<br>  default = [1, 2, 3, 4, 5]<br>}<br><br>output &quot;doubled_numbers&quot; {<br>  value = [for num in var.numbers : num * 2]<br>}</pre><p>örnek 1 ve 2 deki gibi kodları çalıştırabiliriz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/492/0*F90fCDWud4aKS4d0.png" /></figure><p><strong>Nesneler ve İleri Seviye Veri Yapıların (Objects and Nested Structures) kullanımı ve konsola sonuçların yazdırılması</strong></p><p>example4 adından bir klasör oluşturup example 1 ve 2 deki gibi kodumuzu çalıştırıyoruz.</p><pre>variable &quot;user&quot; {<br>  type = object({<br>    name  = string<br>    email = string<br>    age   = number<br>  })<br>  default = {<br>    name  = &quot;Alice&quot;<br>    email = &quot;alice@example.com&quot;<br>    age   = 28<br>  }<br>}<br><br>output &quot;user_info&quot; {<br>  value = &quot;Name: ${var.user.name}, Email: ${var.user.email}, Age: ${var.user.age}&quot;<br>}</pre><p>Sonuç alttaki gibi olacaktır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/547/0*p2aJlqeVr1ji70X_.png" /></figure><p><strong>Gizli Veriler ve Çıktılar (Sensitive Outputs)</strong></p><p>db_password çıktısı gizli olarak işaretlenmiştir. Bu, verinin çıktısının konsolda gözükmemesini sağlar. Çıktı: Gizli veri olduğu için görünmez olacaktır.</p><pre>output &quot;db_password&quot; {<br>  value     = &quot;supersecretpassword&quot;<br>  sensitive = true<br>}</pre><p><strong>Modül kullanımı</strong></p><p>Bu örnek içinde example5adında bir klasör açıp alttaki gibi bir klasör ve dosya yapısı kuruyoruz.</p><pre>modules<br>      |<br>       greet_user<br>                |<br>                 main.tf<br>main.tf</pre><p>greet_user dizini altındaki main.tf dosyasının içerğini alttaki gibi ayarlıyoruz.</p><pre>variable &quot;name&quot; {<br>  type    = string<br>  default = &quot;Ahmet&quot;<br>}<br><br>output &quot;greeting&quot; {<br>  value = &quot;Hello, ${var.name}!&quot;<br>}</pre><p>Ana dizindeki main.tf dosyasının içerğini alttaki gibi ayarlıyoruz.</p><pre>variable &quot;name&quot; {<br>  type    = string<br>  default = &quot;Ahmet&quot;<br>}<br><br>output &quot;greeting&quot; {<br>  value = &quot;Hello, ${var.name}!&quot;<br>}</pre><p>terminalde example5 dizinide iken alttaki komutları sırasıyla çalıştırdığımızda</p><pre>terraform init<br><br>terraform plan<br><br>terraform apply</pre><p>greet_user modülü, name parametresine bağlı olarak bir selam mesajı döndürür. Ana dosyada bu modül çağrılır ve çıktısı konsola yazdırılır.</p><p>Alttaki gibi bir sonuç görmemiz gerekiyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/547/0*zYyjuSCfHho1VVts.png" /></figure><h3>Fonksiyon Kullanımı</h3><p>HCL içinde kullanabileceğimiz bit çok fonksiyon var. Bunların içinde numeric, string, collection, encoding, file system, date-time, ip network, hash ve crypto, type conversion fonksiyonları yer alır.</p><p>Detaylı örnklerle kullanımlarını <a href="https://developer.hashicorp.com/terraform/language/functions">resmi sayfasında</a> bulabilirsiniz.</p><p>Evet bu yazımızında sonuna geldik. Umarım faydalı olmuştur. Bir sonraki yazımızda Terraform’u inceleyeceğiz ve Azure üzerinden örnekler yapacağız.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=ed413c291f2d" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/devopsturkiye/hashicorp-configuration-language-hcl-dili-nedir-nas%C4%B1l-kullan%C4%B1l%C4%B1r-ed413c291f2d">HashiCorp Configuration Language (HCL) Dili Nedir? Nasıl Kullanılır?</a> was originally published in <a href="https://medium.com/devopsturkiye">Devops &amp; AI Türkiye☁️ 🐧 🐳 ☸️</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Server-Side Render mı, Client-side render mı? Hangisini hangi durumda tercih etmeliyiz?]]></title>
            <link>https://medium.com/kodcular/server-side-render-m%C4%B1-client-side-render-m%C4%B1-hangisini-hanhi-durumda-se%C3%A7meliyiz-6cca74a578c7?source=rss-23f592d2fff4------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/6cca74a578c7</guid>
            <category><![CDATA[cms]]></category>
            <category><![CDATA[server-side-rendering]]></category>
            <category><![CDATA[client-side-rendering]]></category>
            <category><![CDATA[framework]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Murat Çabuk]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 07 Oct 2024 17:14:09 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-01-29T07:20:52.568Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*-dLvHQlXEzy09alB" /><figcaption><a href="https://www.developerupdates.com/blog/what-is-the-difference-between-clientside-and-serverside-rendering">resim kaynak</a></figcaption></figure><p><strong>Server-Side Rendering (SSR)</strong> ve <strong>Client-Side Rendering (CSR)</strong>, web sayfalarının kullanıcılara nasıl sunulduğunu belirleyen iki farklı yaklaşımdır. <strong>SSR</strong>, sayfa içeriğinin sunucuda hazırlanıp tamamen işlenmiş halde istemciye (tarayıcıya) gönderildiği bir tekniktir. Kullanıcı bir sayfa talep ettiğinde, sunucu tüm HTML yapısını oluşturur ve tarayıcıya gönderir. Bu sayede, tarayıcı sayfayı daha hızlı bir şekilde görüntüler. <strong>SEO</strong> açısından büyük avantaj sağlar, çünkü arama motorları sayfanın tam HTML yapısına erişebilir. <strong>Next.js</strong> (React için) ve <strong>Nuxt.js</strong> (Vue.js için), <strong>Nest.js</strong>, <strong>Asp.net MVC</strong>, <strong>Java Spring MVC, Django</strong>, <strong>Ruby on Rails</strong>, <strong>Lavarel</strong> gibi popüler framework’ler SSR için yaygın olarak kullanılır. Ayrıca, kullanıcının sayfayı ilk defa yüklemesi daha hızlıdır, çünkü içeriğin tamamı sunucu tarafından gönderilmiş olur. Mesela Umbraco, Joomla, WordPress gibi CMS’ler SSR ile çalışır.</p><p><strong>CSR</strong> ise, sayfanın temel HTML yapısının tarayıcıya gönderildiği ve ardından JavaScript’in tarayıcıda çalışarak sayfanın kalan içeriğini oluşturduğu bir tekniktir. Bu yöntem, genellikle kullanıcı etkileşimi yoğun olan web uygulamalarında tercih edilir. CSR, sayfa yüklenirken JavaScript dosyalarının tarayıcı tarafından indirilmeye ve işlenmeye başlamasını bekler, bu nedenle ilk sayfa yükleme süresi daha uzun olabilir. Ancak sayfa yüklendikten sonra, CSR ile sayfanın parçaları daha hızlı güncellenebilir çünkü tam sayfa yeniden yüklenmez, yalnızca gerekli veriler ve bileşenler yenilenir. <strong>Angular</strong>, <strong>React</strong> ve <strong>Vue.js</strong> gibi framework’ler, CSR’ı etkin bir şekilde kullanır.</p><p>Her iki yaklaşımın da kendine özgü avantajları ve zorlukları vardır. SEO ve ilk yükleme hızı kritik olduğunda <strong>SSR</strong>, daha dinamik ve interaktif kullanıcı deneyimleri sağlamak istendiğinde ise <strong>CSR</strong> tercih edilebilir. Bu iki yaklaşım, modern web geliştirme çerçevelerinde, proje ihtiyaçlarına göre uyarlanabilir. Bu uygulamalar sonucunda bir de hybrid yöntemler gelişmiştir. Farklı şekilleri var var ama en basit haliyle bazı sayfaların ilk açılışlarını SSR ile yapıp sayfa içindeki değişiklikleri CSR yönetmek şeklinde tanımlama yapabiliriz. Yani hangi işi hangi teknikle yapmak daha efektifse o yolu tercih etmektir. Hybrid çözümlere kesinlikle CSR frameworklerinin (Angular, Vue vb) SSR çözümlerini dahil etmiyoruz. Bunlar tamamen günü kurtarmak. Sadece html taglerinin sunucu tarafında render edilmesini sağlıyor ve asla gerçek bir SSR deneyimi sunmuyor. Bunu zaten dünya üzerinde özellikle içerik üreten ve e-ticaret yapan bütün sitlerde gerçekten SSR kullanılmasından anlayabilirsiniz. Çoğu sadece gerekli durumlarda AJAX kullanıyor.</p><p>Peki hangi durumlarda hangisini tercih etmeliyiz? Bu sorunun cevabı inetnette yıllardır forumlarda tartışılır. Bir iş frontend ile ilgili ise kesinlikle CSR, backend ise kesinlikle SSR olmalıdır diye basit kuralı veya bir best practice’i yok ancak deneyimlerle veya framework’lerin kendilerini konumladıkları yerler iyi incelenerek bulunan bazı temek kriterler var. Bunlardan bazılarını altta listeliyorum.</p><ul><li><strong>SEO İhtiyaçları</strong>: Arama motorlarının sayfanızı tam olarak tarayabilmesi kritikse, <strong>SSR</strong> tercih edilmeli. SSR, tarayıcıya tam HTML sunar, bu da SEO açısından avantaj sağlar.</li><li><strong>İlk Yükleme Süresi</strong>: Kullanıcıların sayfayı ilk ziyaretlerinde hızlı bir deneyim sunmak istiyorsanız, <strong>SSR</strong> kullanın. Sayfanın tam hali sunucudan render edilip gelir, bu da ilk yüklemeyi hızlandırır.</li><li><strong>Dinamik Etkileşim</strong>: Yoğun kullanıcı etkileşimi gerektiren ve sürekli veri güncellemesi yapan uygulamalarda <strong>CSR</strong> daha uygundur. CSR, sayfanın her seferinde yeniden yüklenmesi yerine bileşenlerin anlık güncellenmesini sağlar.</li><li><strong>Düşük Performanslı Cihazlar</strong>: Zayıf donanımlı cihazlarda kullanıcıların deneyimlerini optimize etmek için <strong>SSR</strong> tercih edin. SSR, sayfa yükleme süresini cihazın gücüne bırakmadan sunucuda halleder.</li><li><strong>Karmaşık Müşteri Tarafı Mantığı</strong>: Müşteri tarafında yoğun JavaScript işlemleri olan uygulamalar için <strong>CSR</strong> daha uygundur. CSR, kullanıcı tarafındaki etkileşimleri hızlı ve akıcı tutar.</li><li><strong>İçerik Sıklıkla Güncelleniyorsa</strong>: Eğer sürekli olarak değişen ve sık güncellenen dinamik içerikler varsa, <strong>CSR</strong> tercih edilmelidir. Sayfa tamamıyla yeniden render edilmeden sadece değişen parçalar güncellenir.</li><li><strong>Önbellek ve CDN Kullanımı</strong>: <strong>SSR</strong>, önceden render edilmiş HTML’lerin CDN’ler aracılığıyla kolayca önbelleğe alınmasını sağlar, bu da büyük ölçekli global uygulamalarda performansı artırır.</li><li><strong>JavaScript Rendering Problemleri</strong>: Eğer uygulamanız eski veya kısıtlı tarayıcılar için de destek sağlamak zorundaysa, <strong>SSR</strong> kullanmak mantıklıdır. Bazı ortamlar (örneğin, e-posta önizlemeleri) JavaScript çalıştırmakta sınırlı olabilir.</li><li><strong>Sunucu Maliyeti ve Karmaşıklık</strong>: Basit projelerde ve düşük maliyetli altyapılarda <strong>CSR</strong> daha uygundur. CSR, her kullanıcının talebine göre sunucu tarafında sürekli render gerektirmez.</li><li><strong>Yüksek Ölçeklenebilirlik</strong>: Büyük kullanıcı kitlesine hitap eden uygulamalarda <strong>SSR</strong>, cache mekanizmaları ile performans iyileştirmesi sağlar, ancak çok dinamik uygulamalarda bu karmaşıklık yaratabilir. <strong>CSR</strong>, bu tür uygulamalarda daha esnek olabilir.</li><li><strong>Güvenlik İhtiyaçları</strong>: Hassas veri işleyen uygulamalarda <strong>SSR</strong>, sayfa yüklemeleri sırasında client tarafına daha az veri gönderdiği için güvenlik açısından tercih edilebilir. Ancak, güvenlik genel olarak her iki mimariyle de sağlanabilir.</li><li><strong>Offline Kullanım İhtiyacı</strong>: <strong>CSR</strong>, kullanıcıların internet bağlantısı olmadan da bazı özellikleri kullanabilmelerini sağlar. Uygulamanızda bu tür bir senaryo varsa CSR tercih edilebilir.</li><li><strong>Kullanıcı Deneyimi Optimizasyonu</strong>: Eğer amacınız kullanıcıya daha etkileşimli, anlık geri dönüşlerle dolu bir deneyim sunmaksa <strong>CSR</strong> daha uygun olabilir. Sayfa yeniden yüklenmeden değişiklikler gerçekleşir ve daha pürüzsüz bir deneyim yaratır.</li></ul><p>Özetleyecek olursak;</p><ul><li>Eğer bir web, haber, e-ticaret vb içerik odaklı bir web sitesi yapıyorsak SSR kullanmalıyız. İçerik çok olsa da önemli değil. Eğer amacımız bir içeriği kullanıcıya sunmak ve onun odaklanmasını ve okumasını sağlamaksa kesinlikle SSR kullanılmalı.</li><li>Onlarca sayfası olan, ekranlarında bol miktarda kontrolün olduğu ve kullanıcı etkilerişimine çok ihitiyaç duyulan bir uygulama geliştirilecekse CSR kullanmalıyız.</li></ul><p>Daha da özetleyecek olursak :) Web sitesi yapıyorsak SSR, uygulama yapıyorsak CSR kullanmalıyız.</p><p>Son olarak bir de “<a href="https://www.youtube.com/watch?v=3bn6cgaIjME&amp;t=251s">Hafif Programming</a>” Youtube kanalından bir video paylaşayım. Konuyu bir örnek üzerinden çok daha iyi anlatmışlar.</p><p>Umarım faydalı olmuştur. Diğer yazılamızda görüşmek üzere kendinize iyi bakın.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=6cca74a578c7" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/kodcular/server-side-render-m%C4%B1-client-side-render-m%C4%B1-hangisini-hanhi-durumda-se%C3%A7meliyiz-6cca74a578c7">Server-Side Render mı, Client-side render mı? Hangisini hangi durumda tercih etmeliyiz?</a> was originally published in <a href="https://medium.com/kodcular">Kodcular</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[ETCD Cluster Kurulumu ve Backup-Restore İşlemleri]]></title>
            <link>https://medium.com/devopsturkiye/etcd-cluster-kurulumu-ve-backup-restore-i%CC%87%C5%9Flemleri-009f4696be1f?source=rss-23f592d2fff4------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/009f4696be1f</guid>
            <category><![CDATA[restore]]></category>
            <category><![CDATA[backup]]></category>
            <category><![CDATA[etcd]]></category>
            <category><![CDATA[documentdb]]></category>
            <category><![CDATA[cluster]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Murat Çabuk]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 09 Sep 2024 19:25:24 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-09-16T12:26:58.798Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Merhaba arkadaşlar,</p><p>Bu yazımızda high available secure etcd cluster kurulumu yapacağız ve ardından backup restore işlemlerini inceleyeceğiz.</p><p>İlgilinizi cekebilecek diğer yazılar.</p><ul><li><a href="https://medium.com/devopsturkiye/zor-yoldan-kubernetes-kurulumu-tek-makale-ve-2024-g%C3%BCncel-versiyon-559e9355afe8">Zor Yoldan Kubernetes Kurulumu (Tek Makale 2024 Güncel Versiyon)Zor Yoldan Kubernetes Kurulumu (Tek Makale 2024 Güncel Versiyon)</a></li><li><a href="https://medium.com/devopsturkiye/distributed-sistemlerde-consistency-kavram%C4%B1-ve-document-db-kar%C5%9F%C4%B1la%C5%9Ft%C4%B1rmalar%C4%B1-53f62ec2071dhttps://medium.com/devopsturkiye/distributed-sistemlerde-consistency-kavram%C4%B1-ve-document-db-kar%C5%9F%C4%B1la%C5%9Ft%C4%B1rmalar%C4%B1-53f62ec2071d">Distributed Sistemlerde Consistency Kavramı ve Document DB Karşılaştırmaları</a></li></ul><p>Genellikle adı hep Kubernetes ile anılıyor ancak aslında etcd bağımsız bir araç. Yani etcd kurmak için ya da projelerimizde kullanmak için Kubernetes&#39;e ihtiyacımız yok. Ayrıca birçok <a href="https://etcd.io/docs/v3.4/integrations/">programlama dili için SDK</a>’i de mevcut. Eğer persistent bir key-value veri tabanına ihtiyacınız varsa rahatlıkla kullanabilirsiniz.</p><p>Kurgumuz şu şekilde olacak.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*XofiZ0hwwDtzA_1p.jpg" /></figure><h3>Virtualbox ile Vagrant Lab Ortamı Kurulumu</h3><p>Makinamıza <a href="https://www.virtualbox.org/wiki/Downloads">VirtualBox</a> ve ardından <a href="https://www.vagrantup.com/downloads">Vagrant</a>’ı kurduktan sonra alttaki satırları bilgisayarımızda açtığımız bir klasöre <a href="https://www.vagrantup.com/docs/providers/virtualbox/configuration">Vagrantfile</a> adında bir dosya açıp içine kopyalıyoruz.</p><pre># -*- mode: ruby -*-<br># vi: set ft=ruby :<br><br><br># centos kurmak isteseniz generic/ubuntu2004 yerine generic/centos8  yazmanız yeterli<br><br><br>Vagrant.configure(&quot;2&quot;) do |config|<br><br># node1<br>config.vm.define &quot;node1&quot; do |node1|<br>    node1.vm.box = &quot;generic/ubuntu2004&quot;<br>    node1.vm.hostname=&quot;node1&quot;<br>    node1.vm.network &quot;private_network&quot;, ip: &quot;10.200.10.10&quot;<br>    <br>    node1.vm.provider :virtualbox do |lv|<br>       lv.memory=1024<br>       lv.cpus=1<br>    end <br> end<br><br><br># node2<br>config.vm.define &quot;node2&quot; do |node2|<br>    node2.vm.box = &quot;generic/ubuntu2004&quot;<br>    node2.vm.hostname=&quot;node2&quot;<br>    node2.vm.network &quot;private_network&quot;, ip: &quot;10.200.10.11&quot;<br>    <br>    node2.vm.provider :virtualbox do |lv|<br>       lv.memory=1024<br>       lv.cpus=1<br><br>    end<br> end<br><br><br># node3<br>config.vm.define &quot;node3&quot; do |node3|<br>    node3.vm.box = &quot;generic/ubuntu2004&quot;<br>    node3.vm.hostname=&quot;node3&quot;<br>    node3.vm.network &quot;private_network&quot;, ip: &quot;10.200.10.12&quot;<br>    <br>    node3.vm.provider :virtualbox do |lv|<br>       lv.memory=1024<br>       lv.cpus=1<br><br>    end <br> end<br><br>end</pre><p>Daha sonra terminal veya command-com üzerinde Vagrantfile dosyasının bulunduğu dizinde iken <em>vagrant up</em> komutunu çalıştırıyoruz</p><p>ssh ile makinalarımıza bağlanıyoruz.</p><ul><li>Kullanıcı adı: vagrant</li><li>Şifre: vagrant</li></ul><p>halen terminalimiz Vagrantfile ile aynı dizindeyken alttaki komutla bağlanabiliriz.</p><pre>vagrant ssh node1</pre><p>Bütün makinalara bu şekilde bağlanıp (10.200.10.10,11 ve 12) ip’ilerine ping attığımızda cevap almamız lazım.</p><p>Bütün makinalarda aşağıdaki işlemleri yapıyoruz</p><ul><li><em>/etc/ssh/sshd_config</em> dosyasında <em>#PasswordAuthentication yes</em> satırını açıklama satırından çıkarıyoruz.</li><li><em>PermitRootLogin yes</em> satırını ekliyoruz.</li><li>olarak <em>sudo passwd root</em> komutu ile root password ataması yapıyoruz.</li><li><em>systemctl reload sshd</em> ile servisi güncelliyoruz</li></ul><h3>Sertifikaların Oluşturulması</h3><p>Host makinamızda sertifikalarımızı oluşturup etcd makinalarımıza paylaştıracağız.</p><p>Bunun için cfssl aracını kullanacağız. Detaylar için <a href="https://github.com/cloudflare/cfssl"><em>https://github.com/cloudflare/cfssl</em></a> adresini ziyaret ediniz.</p><p>Kurulu yapmak için <a href="https://github.com/cloudflare/cfssl/releases"><em>https://github.com/cloudflare/cfssl/releases</em></a> adresine gidiyoruz. 1.6.1 versiyonunu kullacağız.</p><p>Linux İçin</p><ul><li><a href="https://github.com/cloudflare/cfssl/releases/download/v1.6.1/cfssl_1.6.1_linux_amd64">https://github.com/cloudflare/cfssl/releases/download/v1.6.1/cfssl_1.6.1_linux_amd64</a></li><li><a href="https://github.com/cloudflare/cfssl/releases/download/v1.6.1/cfssljson_1.6.1_linux_amd64">https://github.com/cloudflare/cfssl/releases/download/v1.6.1/cfssljson_1.6.1_linux_amd64</a></li></ul><pre><br>wget -q --show-progress --https-only --timestamping \<br>  https://github.com/cloudflare/cfssl/releases/download/v1.6.1/cfssl_1.6.1_linux_amd64 \<br>  https://github.com/cloudflare/cfssl/releases/download/v1.6.1/cfssljson_1.6.1_linux_amd64<br><br><br>chmod +x cfssl_1.6.1_linux_amd64 cfssljson_1.6.1_linux_amd64<br>sudo mv cfssl_1.6.1_linux_amd64 /usr/local/bin/cfssl<br>sudo mv cfssljson_1.6.1_linux_amd64  /usr/local/bin/cfssljson<br><br>cfssl version<br><br># sonuc<br>Version: 1.6.1<br>Runtime: go1.12.12Mac İçin</pre><p>Linux için yapılan işlemlerin aynısını sadece dosya isminde darwin olanları kullanmanız yeterli olacaktır.</p><p>Windows İçin</p><p>Alttaki dosyaları uygun bir yere indirmeniz yeterli olacak.</p><ul><li><a href="https://github.com/cloudflare/cfssl/releases/download/v1.6.1/cfssljson_1.6.1_windows_amd64.exe">https://github.com/cloudflare/cfssl/releases/download/v1.6.1/cfssljson_1.6.1_windows_amd64.exe</a></li><li><a href="https://github.com/cloudflare/cfssl/releases/download/v1.6.1/cfssl-scan_1.6.1_windows_amd64.exe">https://github.com/cloudflare/cfssl/releases/download/v1.6.1/cfssl-scan_1.6.1_windows_amd64.exe</a></li></ul><p>Artık sertifikalarımızı oluşturabiliriz</p><p>Öncelikle Certificate Authority (CA Oluşturuyoruz. Daha sonra bunu kullanarak etcd sertifikalarımızı oluşturacağız.</p><pre><br>cd /tmp<br>cat &gt; ca-config.json &lt;&lt; EOF<br>{<br>    &quot;signing&quot;: {<br>        &quot;default&quot;: {<br>            &quot;expiry&quot;: &quot;8760h&quot;<br>        },<br>        &quot;profiles&quot;: {<br>            &quot;etcd-cluster&quot;: {<br>                &quot;expiry&quot;: &quot;8760h&quot;,<br>                &quot;usages&quot;: [<br>                    &quot;signing&quot;,<br>                    &quot;key encipherment&quot;,<br>                    &quot;server auth&quot;,<br>                    &quot;client auth&quot;<br>                ]<br>            }<br>        }<br>    }<br>}<br>EOF <br><br><br>cat &gt; ca-csr.json &lt;&lt; EOF<br>{<br>    &quot;CN&quot;: &quot;My own CA&quot;,<br>    &quot;key&quot;: {<br>        &quot;algo&quot;: &quot;rsa&quot;,<br>        &quot;size&quot;: 2048<br>    },<br>    &quot;names&quot;: [<br>        {<br>            &quot;C&quot;: &quot;US&quot;,<br>            &quot;L&quot;: &quot;CA&quot;,<br>            &quot;O&quot;: &quot;My Company Name&quot;,<br>            &quot;ST&quot;: &quot;San Francisco&quot;,<br>            &quot;OU&quot;: &quot;Org Unit 1&quot;,<br>            &quot;OU&quot;: &quot;Org Unit 2&quot;<br>        }<br>    ]<br>}<br>EOF <br><br><br>cfssl gencert -initca ca-csr.json | cfssljson -bare ca</pre><p>Sonuç olarak aşağıdaki dosyalar oluşmuş olmalı.</p><pre>ls<br><br>#sonuc<br>ca-config.json<br>ca.csr<br>ca-csr.json<br>ca-key.pem<br>ca.pem</pre><p>Artık sertifikalarımızı oluşturabiliriz.</p><pre>cat &gt; ca-csr.json &lt;&lt; EOF<br>{<br>    &quot;CN&quot;: &quot;etcd-cluster&quot;,<br>    &quot;hosts&quot;: [<br>        &quot;localhost&quot;,<br>        &quot;10.200.10.10&quot;,<br>        &quot;10.200.10.11&quot;,<br>        &quot;10.200.10.12&quot;,<br>        &quot;127.0.0.1&quot;<br>    ],<br>    &quot;key&quot;: {<br>        &quot;algo&quot;: &quot;ecdsa&quot;,<br>        &quot;size&quot;: 256<br>    },<br>    &quot;names&quot;: [<br>        {<br>            &quot;C&quot;: &quot;US&quot;,<br>            &quot;L&quot;: &quot;CA&quot;,<br>            &quot;ST&quot;: &quot;San Francisco&quot;<br>        }<br>    ]<br>}<br>EOF<br><br># ca-config.json<br># ca.csr<br># ca-csr.json<br># ca-key.pem<br># ca.pem<br><br>cfssl gencert -ca=ca.pem -ca-key=ca-key.pem -config=ca-config.json -profile=etcd-cluster ca-csr.json | cfssljson -bare etcd-cluster</pre><p>sonuçta aşağıdaki 3 dosya oluşmuş olacak</p><pre>etcd-cluster.csr<br>etcd-cluster-key.pem<br>etcd-cluster.pem</pre><p>Sertifikalarımızı etcd node’larımıza kopyalıyoruz. Alttaki komutu sertifikalarımızın olduğu klasörde local makinamızda çalıştırıyoruz.</p><pre><br>nodes=(10.200.10.10 10.200.10.11 10.200.10.12)<br><br>for node in ${nodes[@]}; do<br>    scp ca.pem etcd-cluster.pem etcd-cluster-key.pem root@$node:<br>done</pre><p>Bütün node’larımıza root kullanıcımızı kullanarak ssh ile bağlanıp alttaki komutları çalıştırıyoruz. Hepsinde aynı anda aynı komutu çalıştırmak için Linux’de <a href="https://github.com/tmux/tmux">Tmux</a> kullanabilirsiniz. Bildiğim kadarıyla Windows ortamları için de <a href="https://cmder.net/">Cmder</a> aynı işi yapabiliyor.</p><pre><br>mkdir -p /etc/etcd/pki<br><br>mv ca.pem etcd-cluster.pem etcd-cluster-key.pem /etc/etcd/pki/</pre><h3>Etcd Kurulumu</h3><p>Daha sonra etcd binary indireceğiz. Halen ssh ile bağlıyken bütün node’larda alttaki komutları çalıştırıyoruz.</p><pre>wget -q --show-progress &quot;https://github.com/etcd-io/etcd/releases/download/v3.5.1/etcd-v3.5.1-linux-amd64.tar.gz&quot;<br>tar zxf etcd-v3.5.1-linux-amd64.tar.gz<br>mv etcd-v3.5.1-linux-amd64/etcd* /usr/local/bin/<br>rm -rf etcd*</pre><p>Artık service (unit) dosyamızı oluşturabiliriz.</p><ul><li>2380: bu port sunucular kendi aralarında haberleşirken kullanılır.</li><li>2379: node’ların kendi aralarında haberleşmesi için gerekli.</li></ul><p>Alttaki komutu her node’da ayrı ayrı localip değerini değiştirerek çalıştırınız.</p><p>Bütün konfigürasyon flag’lari için : <a href="https://etcd.io/docs/v3.5/op-guide/configuration">https://etcd.io/docs/v3.5/op-guide/configuration</a></p><p>Alttaki konfigürasyonda — data-dir parametresini belirtmediğimiz ve root kullanıcısı ile kurulum yaptığımız için veritabanları root (/) dizinde oluşturulacak (node1.etcd, node2.etcd, node3.etcd).</p><pre>localip=&quot;10.200.10.12&quot; # her node da kendi ipsi gelecek. yani ayrı ayrı çalıştırmamız gerekiyor<br><br>nodename=$(hostname -s)<br><br>node1=&quot;10.200.10.10&quot;<br>node2=&quot;10.200.10.11&quot;<br>node3=&quot;10.200.10.12&quot;<br><br><br>cat &lt;&lt;EOF &gt;/etc/systemd/system/etcd.service<br>[Unit]<br>Description=etcd<br><br>[Service]<br>Type=notify<br>ExecStart=/usr/local/bin/etcd --name ${nodename} --cert-file=/etc/etcd/pki/etcd-cluster.pem --key-file=/etc/etcd/pki/etcd-cluster-key.pem --peer-cert-file=/etc/etcd/pki/etcd-cluster.pem --peer-key-file=/etc/etcd/pki/etcd-cluster-key.pem --trusted-ca-file=/etc/etcd/pki/ca.pem --peer-trusted-ca-file=/etc/etcd/pki/ca.pem --peer-client-cert-auth --client-cert-auth --initial-advertise-peer-urls https://${localip}:2380 --listen-peer-urls https://${localip}:2380 --advertise-client-urls https://${localip}:2379 --listen-client-urls https://${localip}:2379,https://127.0.0.1:2379 --initial-cluster-token etcd-cluster-1 --initial-cluster node1=https://${node1}:2380,node2=https://${node2}:2380,node3=https://${node3}:2380 --initial-cluster-state new<br>Restart=on-failure<br>RestartSec=5<br><br>[Install]<br>WantedBy=user. Target<br>EOF</pre><p>Dosya üzerindeki alttaki satırlar oluşturduğumuz sertifika adreslerini ve kendi aralarında (peer) haberleşirken kullanacakları sertifikaların adresini göstermektedir.</p><pre>--cert-file=/etc/etcd/pki/etcd-cluster.pem \\<br>  --key-file=/etc/etcd/pki/etcd-cluster-key.pem \\<br>  --peer-cert-file=/etc/etcd/pki/etcd-cluster.pem \\<br>  --peer-key-file=/etc/etcd/pki/etcd-cluster-key.pem \\<br>  --trusted-ca-file=/etc/etcd/pki/ca.pem \\<br>  --peer-trusted-ca-file=/etc/etcd/pki/ca.pem \\</pre><p>Eğer konfigürasyonda değişiklik yaptıysanız ve “couldn’t find local name …” ile başlana bir hata alırsanız ilk satırda — name parametresi ile hostname’i kullandığımız isim ile — initial-cluster parametresinde belirttiğimiz isim aynı olmalı.</p><p>Daha sonra servisi enable edip çalıştırıyoruz.</p><pre>systemctl daemon-reload<br>systemctl enable --now etcd</pre><p>Eğer her şey yolunda gittiyse etcd servisimiz çalışıyor olmalı. Test etmek için alttaki komutu kullanabiliriz.</p><pre>systemctl status etcd<br># sonuçta servisin çalıştığını görmeliyiz.<br><br><br><br># alttaki komutlarla etcdctl üzerinden cluster&#39;ımız hakkında bilgi alabiliriz. Herhangi bir node üzerinde çalıştırabiliriz.<br>ETCDCTL_API=3 etcdctl --endpoints=https://127.0.0.1:2379 --cacert=/etc/etcd/pki/ca.pem --cert=/etc/etcd/pki/etcd-cluster.pem --key=/etc/etcd/pki/etcd-cluster-key.pem  member list<br><br># sonuç<br># 2c23f7e5644642b8, started, node1, https://10.200.10.10:2380, https://10.200.10.10:2379, false<br># 77ae7dbb2fcbe2cc, started, node2, https://10.200.10.11:2380, https://10.200.10.11:2379, false<br># e97ff5301dcea58e, started, node3, https://10.200.10.12:2380, https://10.200.10.12:2379, false<br><br><br><br>ETCDCTL_API=3 etcdctl --endpoints=https://127.0.0.1:2379 --cacert=/etc/etcd/pki/ca.pem --cert=/etc/etcd/pki/etcd-cluster.pem --key=/etc/etcd/pki/etcd-cluster-key.pem  endpoint status<br><br>ETCDCTL_API=3 etcdctl --endpoints=https://127.0.0.1:2379 --cacert=/etc/etcd/pki/ca.pem --cert=/etc/etcd/pki/etcd-cluster.pem --key=/etc/etcd/pki/etcd-cluster-key.pem  endpoint health</pre><p>Son olarak etcdctl ile host makinamızdan da etcd cluster’ımıza bağlanabiliriz. Tek yapmamız gereken etcd’yi kurmak ver sertifikaları göstererek cluster’a bağlanmak.</p><pre>wget -q --show-progress &quot;https://github.com/etcd-io/etcd/releases/download/v3.5.1/etcd-v3.5.1-linux-amd64.tar.gz&quot;<br>tar zxf etcd-v3.5.1-linux-amd64.tar.gz<br>sudo mv etcd-v3.5.1-linux-amd64/etcd* /usr/local/bin/<br>rm -rf etcd*<br><br><br>ETCDCTL_API=3 etcdctl --endpoints=https://10.200.10.10:2379 --cacert=ca.pem --cert=etcd-cluster.pem --key=etcd-cluster-key.pem member list<br><br># sonuç<br><br>2c23f7e5644642b8, started, node1, https://10.200.10.10:2380, https://10.200.10.10:2379, false<br>77ae7dbb2fcbe2cc, started, node2, https://10.200.10.11:2380, https://10.200.10.11:2379, false<br>e97ff5301dcea58e, started, node3, https://10.200.10.12:2380, https://10.200.10.12:2379, false</pre><p>Biraz da kayıt girelim. Ancak öncelikle her komutta uzun uzun sertifika ve endpoint bilgisi girmemek için host makinamızda alttaki tanımlamaları yapalım.</p><p>Sertifikalarımızın olduğu klasörde alttaki komutları çalıştırıyoruz.</p><p>Amacımız host makinamızdan uzak etcd üzerinde komut çalıştırmk.</p><pre>export ETCDCTL_API=3 <br>export ETCDCTL_ENDPOINTS=https://10.200.10.10:2379,https://10.200.10.11:2379,https://10.200.10.12:2379<br>export ETCDCTL_CACERT=ca.pem<br>export ETCDCTL_CERT=etcd-cluster.pem<br>export ETCDCTL_KEY=etcd-cluster-key.pem</pre><p>Artık kayıt girebiliriz.</p><pre>etcdctl put key1 value1<br># result OK<br><br>etcdctl put key2 value2<br># result OK<br><br>etcdctl get key1<br># sonuç<br>key1<br>value1<br><br><br>etcdctl del key1<br>#sonuç 1<br><br><br>etcdctl get key1<br>#sonuç : boşluk</pre><p>Veri tabanını yönetmek ve kullanmak için sadece etcdctl yok. Şu <a href="https://etcd.io/docs/v3.5/integrations/">linkten</a> daha birçok araca ulaşabilirsiniz.</p><p>Etcdctl hakkında daha detaylı bilgi için <a href="https://github.com/etcd-io/etcd/tree/main/etcdctl">şu linkten</a> faydalanabilirsiniz.</p><h3>Backup-Restore İşlemleri</h3><p>Backup almak için kullanabileceğimiz araçlardan birisi <a href="https://github.com/gardener/etcd-backup-restore">Etcd-backup-restore</a>. Etcd veritabanınızı düzenli (zamanlanmış) backup almak için kullanabileceğimiz bir araç. Aynı zamanda cloud sistemlere backup alabildiği gibi local diske de backup alabiliyor. Zaten sayfasında yeterli bilgi mevcut.</p><p>Biz diğer yolu yani manuel olarak backup ve restore yapmayı deneyeceğiz.</p><p>Etcd kurlumu yaptıktan sonra host makinamızdan etcd cluster’ımıza bağlanmıştık. Aynı şekilde alttaki komutları çalıştırara etcdctl cli’mız üzerinde backup-restore yapacağız.</p><p>Sertifikalarımızın olduğu klasörde alttaki komutları çalıştırıyoruz.</p><pre>export ETCDCTL_API=3 <br>export ETCDCTL_ENDPOINTS=https://10.200.10.10:2379,https://10.200.10.11:2379,https://10.200.10.12:2379<br>export ETCDCTL_CACERT=ca.pem<br>export ETCDCTL_CERT=etcd-cluster.pem<br>export ETCDCTL_KEY=etcd-cluster-key.pem</pre><p>Artık etcdctl için uzun uzun komut yazmak durumunda kalmayacağız.</p><p>Öncelikle veri tabanımızda birkaç key ekleyelim.</p><pre>etcdctl put backupkey &quot;backup öncesi eklendi&quot;<br># sonuç OK<br><br># aynı key i okuyalım<br>etcdctl get backupkey<br><br>#sonuç<br>backupkey<br>backup öncesi eklendi</pre><p>Daha sonra snapshot alıyoruz. Tek bir sunucunun adresini girmeliyiz bu yüzden endpoint’i değiştirdikten sonra snapshot alıyoruz.</p><pre>export ETCDCTL_ENDPOINTS=https://10.200.10.10:2379<br><br>etcdctl snapshot save snapshotdb<br><br># sonuç<br>{&quot;level&quot;:&quot;info&quot;,&quot;ts&quot;:1642365289.2360406,&quot;caller&quot;:&quot;snapshot/v3_snapshot.go:68&quot;,&quot;msg&quot;:&quot;created temporary db file&quot;,&quot;path&quot;:&quot;snapshotdb.part&quot;}<br>{&quot;level&quot;:&quot;info&quot;,&quot;ts&quot;:1642365289.2391188,&quot;logger&quot;:&quot;client&quot;,&quot;caller&quot;:&quot;v3/maintenance.go:211&quot;,&quot;msg&quot;:&quot;opened snapshot stream; downloading&quot;}<br>{&quot;level&quot;:&quot;info&quot;,&quot;ts&quot;:1642365289.2391815,&quot;caller&quot;:&quot;snapshot/v3_snapshot.go:76&quot;,&quot;msg&quot;:&quot;fetching snapshot&quot;,&quot;endpoint&quot;:&quot;https://10.200.10.10:2379&quot;}<br>{&quot;level&quot;:&quot;info&quot;,&quot;ts&quot;:1642365289.2411199,&quot;logger&quot;:&quot;client&quot;,&quot;caller&quot;:&quot;v3/maintenance.go:219&quot;,&quot;msg&quot;:&quot;completed snapshot read; closing&quot;}<br>{&quot;level&quot;:&quot;info&quot;,&quot;ts&quot;:1642365289.2462823,&quot;caller&quot;:&quot;snapshot/v3_snapshot.go:91&quot;,&quot;msg&quot;:&quot;fetched snapshot&quot;,&quot;endpoint&quot;:&quot;https://10.200.10.10:2379&quot;,&quot;size&quot;:&quot;20 kB&quot;,&quot;took&quot;:&quot;now&quot;}<br>{&quot;level&quot;:&quot;info&quot;,&quot;ts&quot;:1642365289.246416,&quot;caller&quot;:&quot;snapshot/v3_snapshot.go:100&quot;,&quot;msg&quot;:&quot;saved&quot;,&quot;path&quot;:&quot;snapshotdb&quot;}<br>Snapshot saved at snapshotdb</pre><p>Snaphot’ı doğrulayalım</p><pre><br>etcdutl --write-out=table snapshot status snapshotdb<br><br># sonuç<br>+----------+----------+------------+------------+<br>|   HASH   | REVISION | TOTAL KEYS | TOTAL SIZE |<br>+----------+----------+------------+------------+<br>| afc822ab |        5 |         12 |      20 kB |<br>+----------+----------+------------+------------+</pre><p>Daha sonra restore yapalım. Backup tek bir node üzerinden alınıyordu ancak tabii ki restore’u tüm node’lara yapıyor olacağız.</p><p>Öncelikle bütün node’larda etcd servisini durduruyoruz.</p><pre>systemctl stop etcd</pre><p>Restore yapmadan önce bütün node’larda root dizininde olan veritabanı klasörlerinin (node1.etcd, node2.etcd, node3.etcd) adını değiştirelim.</p><p>Restore sonrası zaten yenisini kopyalayacağız.</p><pre># etcdctl restore işlemleri icin artık kullanılmıyor<br># etcdctl snapshot restore snapshotdb<br><br>etcdutl snapshot restore snapshotdb</pre><p>Komut sonrasında host makinamızda default.etcd adında bir klasör oluşacaktır. Bu klasörü bütün node’lara kopyalıyoruz.</p><pre># node1<br>scm -r default.etcd root@10.200.10.10:/<br><br># node2<br>scm -r default.etcd root@10.200.10.11:/<br><br># node3<br>scm -r default.etcd root@10.200.10.12:/</pre><p>Daha sonra her bir node’un root dizinin de bu dosyanın adını değiştiriyoruz.</p><pre># node 1 de çalıştırılacak<br>mv default.etcd node1.etcd<br><br># node 2 de çalıştırılacak<br>mv default.etcd node2.etcd<br><br># node 3 de çalıştırılacak<br>mv default.etcd node3.etcd</pre><p>Etcd servisini bütün node’larda çalıştırıyoruz.</p><pre>systemctl start etcd</pre><p>Son olarak testimizi yapalım.</p><p>Host makinamızda alttaki komutla daha önce kaydettiğimiz key’i çağırıyoruz. Aynı</p><pre>etcdctl get backupkey<br><br>#sonuç<br>backupkey<br>backup öncesi eklendi</pre><p>Bu yazımızda bu kadar. Umarım faydalı olmuştur.</p><h3>Kaynaklar</h3><ul><li><a href="https://kubernetes.io/docs/tasks/administer-cluster/configure-upgrade-etcd/">https://kubernetes.io/docs/tasks/administer-cluster/configure-upgrade-etcd/</a></li><li><a href="https://etcd.io/docs/v3.5/op-guide/clustering/">https://etcd.io/docs/v3.5/op-guide/clustering/</a></li><li><a href="https://etcd.io/docs/v3.5/op-guide/security/">https://etcd.io/docs/v3.5/op-guide/security/</a></li><li><a href="https://etcd.io/docs/v3.5/op-guide/configuration/">https://etcd.io/docs/v3.5/op-guide/configuration/</a></li><li><a href="https://etcd.io/docs/v3.5/op-guide/monitoring/">https://etcd.io/docs/v3.5/op-guide/monitoring/</a></li><li><a href="https://pcocc.readthedocs.io/en/latest/deps/etcd-production.html">https://pcocc.readthedocs.io/en/latest/deps/etcd-production.html</a></li><li><a href="https://thenewstack.io/tutorial-set-up-a-secure-and-highly-available-etcd-cluster/">https://thenewstack.io/tutorial-set-up-a-secure-and-highly-available-etcd-cluster/</a></li><li><a href="https://etcd.io/docs/v3.5/op-guide/recovery/">https://etcd.io/docs/v3.5/op-guide/recovery/</a></li><li><a href="https://etcd.io/docs/v3.3/dev-guide/interacting_v3/">https://etcd.io/docs/v3.3/dev-guide/interacting_v3/</a></li></ul><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=009f4696be1f" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/devopsturkiye/etcd-cluster-kurulumu-ve-backup-restore-i%CC%87%C5%9Flemleri-009f4696be1f">ETCD Cluster Kurulumu ve Backup-Restore İşlemleri</a> was originally published in <a href="https://medium.com/devopsturkiye">Devops &amp; AI Türkiye☁️ 🐧 🐳 ☸️</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Zor Yoldan Kubernetes Kurulumu (Tek Makale 2024 Güncel Versiyon)]]></title>
            <link>https://medium.com/devopsturkiye/zor-yoldan-kubernetes-kurulumu-tek-makale-ve-2024-g%C3%BCncel-versiyon-559e9355afe8?source=rss-23f592d2fff4------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/559e9355afe8</guid>
            <category><![CDATA[hard-way]]></category>
            <category><![CDATA[on-prem]]></category>
            <category><![CDATA[kubernetes-cluster]]></category>
            <category><![CDATA[kubernetes]]></category>
            <category><![CDATA[dağıtık-sistemler]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Murat Çabuk]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 16 Aug 2024 12:35:44 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-08-19T06:55:02.706Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Yaklaşık 2 yıl kadar önce 17 makaleden oluşan çok daha kapsamlı “<a href="https://medium.com/devopsturkiye/zor-yoldan-kubernetes-1-41ae00a0e77f">Zor Yoldan Kubernetes Kurulumu</a>” adlı bir yazı serisi yayınlamıştım. Lab ortamı olarak LXD, KVM, Vagrant-Libvirt ve Vagrant-Virtualbox olmak üzere 4 farklı şekilde kurmuştuk. Aradan yaklaşık 2 yıl geçmiş. Aslında o seri halen geçerli ancak sadece Kubetnetes’e odaklanmadığı için biraz karmaşık. Hem daha sade, daha konuya odaklı hem de Kubernetes’in en son sürümüyle konuyu tek makalede tekrar gözden geçirmek istedim.</p><p>Önceki makaleden farklı olarak Kubernetes bileşenlerini daha iyi anlamak için diyagramlarla anlatımlar var. Ayrıca sertifika yönetimi daha detaylı anlatıldı. Sertifika oluşturulurken bilerek bir hata yaptım ve devamında troubleshooting yaparak konun pekişmesini hedefledim.</p><p>Umarım zevkli ve faydalı bir içerik olur sizin için.</p><p>Diğer yazı serisini hiç okumadan buraya gelecekler için girizgahı eski makalemden alacağım.</p><p>Başlığın aslı Kelsey Hightower’ın “<a href="https://github.com/kelseyhightower/kubernetes-the-hard-way">Kubernetes The Hard Way</a>” başlıklı Github’daki yazı dizisinden geliyor. İsterseniz öncelikle duymayanlar için nedir şu “Kubernetes The Hard Way” meselesi ondan bahsedelim.</p><p>Basitçe Kelsey Hightower makalesinde Kubernetes’in Controller Plane ve Node (Worker) bileşenlerini herhangi bir deployment aracı (örneğin Kubeadm, Ansible, RKE..vb) kullanmadan kuruyor.</p><p>İlk zamanlar kurduğu cluster’lar her zaman Google Cloud üzerindeydi ama en son gücellemesinde artık bare-metal ARM64 bir sistem üzerine kurulum yapmış.</p><p>Bu sefer Kelsey’nin yaptığı kuruluma mümkün olduğunda bağlı kalacağım ancak biz x64 mimari üzerinden kurulum yapacağız. Aralarda bolca not düşeceğim. Biraz da troubleshooting yapmaya çalışacağız. Makaleyi okurken script aralarına eklediğim acıklama satırlarını okursanız iyi olur.</p><p>Şimdi hangi bileşenlerin hangi versiyonlarını kuracağız buna bakalım.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*ilRaZb3gWdMoA03s.png" /></figure><p><a href="https://devopscube.com/kubernetes-architecture-explained/">resim kaynak</a></p><ul><li><strong>kubectl 1.30.3:</strong> Kullanıcıların Kubernetes API Server ile iletişim kurmasını sağlar ve çeşitli yönetim görevlerini gerçekleştirmek için kullanılır.</li><li><strong>kube-apiserver 1.30.3</strong>: Kubernetes API’sini sunar ve tüm işlemler bu API üzerinden gerçekleştirilir. Kullanıcılar, yönetim araçları ve diğer bileşenler bu sunucu ile iletişime geçerek kaynak oluşturma, silme veya güncelleme gibi işlemleri gerçekleştirir. Ayrıca, API Server, doğrulama ve yetkilendirme işlemlerini de yönetir.</li><li><strong>kube-controller-manager 1.30.3:</strong> Kubernetes denetleyicilerini çalıştıran bir bileşendir. Denetleyiciler, Kubernetes nesnelerinin durumunu gözlemler ve istenen durum ile mevcut durumu karşılaştırır. Eğer farklılık varsa, denetleyiciler gerekli düzeltici eylemleri gerçekleştirir. Örneğin, bir Deployment denetleyicisi, belirtilen sayıda Pod’un çalıştığından emin olur.</li><li><strong>kube-scheduler: 1.30.3:</strong> Yeni oluşturulan Pod’ların hangi düğümlerde çalıştırılacağını belirler. Bu karar, düğümlerin mevcut kaynak kullanımı, donanım kapasiteleri, ağ konumları ve belirli politikalar gibi çeşitli faktörler göz önünde bulundurularak verilir. Scheduler, Pod’ların dengeli ve verimli bir şekilde dağıtılmasını sağlar.</li><li><strong>kube-proxy: 1.30.3:</strong> Her düğümde çalışır ve Kubernetes Service nesnelerine trafik yönlendirilmesini sağlar. Ağ kurallarını uygulayarak, Pod’lar arasındaki iletişimi düzenler ve dış dünyadan içeri gelen trafiği ilgili Pod’lara yönlendirir. Bu, Kubernetes içinde dinamik IP adreslemeyi yönetmenin ve yük dengeleme yapmanın bir yoludur.</li><li><strong>kubelet: 1.30.3:</strong> Her Kubernetes düğümünde çalışan bir ajan olup, düğümdeki pod’ların ve konteynerlerin yaşam döngüsünü yönetir. Kubelet, API Server’dan gelen talimatları alır ve konteynerleri başlatmak, durdurmak veya yeniden başlatmak için Container Runtime ile etkileşime girer. Ayrıca, pod’ların sağlık durumunu izler ve gerektiğinde yeniden başlatma işlemlerini gerçekleştirir.</li><li><strong>crictl: 1.30.1:</strong> Kubernetes cluster’ı debug yapmak için kullanılır. Kubernetes API’yi kullanmadan doğrudan Kubernetes bileşenleri (pod, container…vb) üzerinde işlem yapılabilir. Docker cli gibi düşünebiliriz. CRI tabanalı continer runtime’lari ile iletişim kurabilen bir araç.</li><li><strong>runc 1.1.13:</strong> Düşük seviyeli bir container runtime’dir cgroup, namespace vb özellikleri kullanarak izolasyon sağlar. Aslında Docker, Containerd veya CRI-O gibi üst seviye runtime’lar runc’yi kullanır.</li><li><strong>containerd 1.7.20:</strong> CRI uyumlu bir Container Runtime’dır.</li><li><strong>etcd 3.5.15:</strong> Kubernetes kümesindeki tüm durum bilgilerini (örn. Pod, Service, ConfigMap) saklar. Bu bilgiler, kümenin mevcut durumunun yanı sıra istenen durumu da içerir, böylece sistem herhangi bir aksaklık durumunda doğru durumu yeniden oluşturabilir.</li></ul><p>Listedeki Kubernetes bileşenleri için servis dosyası, sertifika ve kubeconfig dosyası oluşturup çalıştıracağız. Aslında bir sihir yok. Sadece Kubernetes denen şeyi ayağa kaldırmak için bir cok servisi TLS ile ayağa kaldırmamız gerekiyor.</p><p>Lab ortamımızı Vagrant-Virtulbox ile yapacağız. Altta Vagrantfile dosyasını bulabilirsiniz.</p><p>Vagrant daha önce kullanmadıysanız takılmanıza gerek yok. Vagrant komutlarıyla çok işimiz olamayacak. Sadece <a href="https://developer.hashicorp.com/vagrant/install?product_intent=vagrant">şu sayfadan</a> Vagrant’ı kurmalısınız. Birde tabi Virtualbox’ı kurmanız gerekiyor.</p><p>Şöyle bir sistemimiz olacak.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*vEwh5YP-KNcZ6ww9KDnrjg.png" /></figure><h3>Lab Ortamının Kurulumu</h3><p>Kubernetes cluster kurabilmemiz için sistemimizin sağlaması gereken bazı ön şartları sağlaması lazım.</p><ul><li>Makineler birbirine root hesabı ile ssh üzerinden şifresiz bağlanabiliyor olmalı</li><li><a href="https://kubernetes.io/docs/reference/networking/ports-and-protocols/">Resmi Kubernetes dokümanlarından</a> kontrol edebileceğiniz portlar cluster içinde açık olmalı. Biz kolaylık olsun diye sunucular arasında firewall’u kapalı tutacağız.</li><li>Swap kapalı olmalı</li><li>Sunucuların <a href="https://tr.wikipedia.org/wiki/Network_Time_Protocol">NTP</a> ayarları yapılmış olmalı. Yani bütün sunucularda tarih ve saat aynı olmalı.</li><li>Network engeli olmamalı. Biz zaten bütün sunucuları aynı subnet üzerinde açtık ve firewall kapalı.</li><li>(tavsiye) Eğer büyük bir veri merkeziniz ve bir çok sunucu ve farklı subnet’leriniz varsa sunuculara hostname üzerinden değil de DNS isimleri üzerinden erişmek daha mantıklı olacaktır. Biz de kendi sistemimizde DNS olmadığı için hosts dosyamıza DNS isimlerini yazarak durumu simule etmiş olacağız.</li><li>(tavsiye) Production ortamlarınızda pod network subnet ile servis networklerinin subnetlerini veri merkezi genelinde bloklayın.</li></ul><p>Tabi production ortamları için daha bir çok konuya dikkat etmek lazım. Ben sadece oluşturduğumuz lab ortamını çalıştıracağınız yeri bilmediğim için bir problem yaşatmayacak ufak tefek şeyleri söyledim.</p><p>Production ortamı için Kubernetes resmi dokümanları çok detaylı bir sayfa hazırlamış. <a href="https://kubernetes.io/docs/setup/production-environment/">Şu linkten</a> okuyabilirsiniz.</p><p>Kubernetes kurulumu için gerekli olan ön şartları Vagrantfile içindeki script’ler hallediyor. Detaylar script içindeki açıklama satırlarında yazıyor. Eğer Vagranfile içine yazmasaydık alttaki komutları sunucular üzerinde çalıştıracaktır. Hangi sunucuda hangi komutların çalıştırılacağı da yine script’lerde yazıyor.</p><p>Alttaki kodları bir klasörde Vagrantfile adında bir dosya oluşturup içine kopyalıyoruz. Ardından aynı dizinde iken vagrant up komutunu çalıştırıyoruz.</p><p>Ubuntu 22.04 (jammy64) versiyonunu kullanıyor olacağız. Echo komuyu ile hangi satırın ne iş yaptığını analtıyorum. Eğer olursa bu lab ortamınuı kullanmazsanız, kendi makinelerinizi kullanmak isterseniz bütün nakinelrde alıştıraılacak komutlarla sadece worker node’larda calıştırılacak komutları script icinde bulabilirsiniz.</p><pre># -*- mode: ruby -*-<br># vi: set ft=ruby :<br><br>MASTER_COUNT = 1<br>WORKER_COUNT  = 2<br><br>MASTER_IP_PREFIX  = &quot;192.168.56.4&quot;<br>WORKER_IP_PREFIX  = &quot;192.168.56.5&quot;<br><br>PROVIDER = &quot;virtualbox&quot;<br><br>BASTION_IP = &quot;192.168.56.31&quot;<br><br>ROOT_PASS = &quot;vagrant&quot;<br><br>ENV[&#39;VAGRANT_DEFAULT_PROVIDER&#39;] = PROVIDER<br><br>$allscript = &lt;&lt;-ALLSCRIPT<br><br>MASTER_COUNT=$1<br>WORKER_COUNT=$2<br>MASTER_IP_PREFIX=$3<br>WORKER_IP_PREFIX=$4<br>BASTION_IP=$5<br>ROOT_PASS=$6<br><br>echo master count : $MASTER_COUNT<br>echo worker count : $WORKER_COUNT<br>echo master ip prefix : $MASTER_IP_PREFIX<br>echo master worker prefix : $WORKER_IP_PREFIX<br>echo bastion ip : $BASTION_IP<br>echo root pass : $ROOT_PASS<br><br>sudo su<br><br>echo &quot;============== gerekli kurulumlar yapılıyor =====&quot;<br><br>sudo apt install ntpstat socat conntrack ipset -y<br>sudo apt install ntp -y<br><br> <br><br>echo &quot;============== root user aktif ediliyor ====&quot;<br><br>echo -e &quot;$ROOT_PASS\n$ROOT_PASS&quot; | (passwd root)<br>echo -e &quot;$ROOT_PASS\n$ROOT_PASS&quot; | (passwd vagrant)<br>echo &quot;export TERM=xterm&quot; | tee -a /etc/bash.bashrc<br><br>echo &quot;============== ntp aktif ediliyor ====&quot;<br><br>sudo apt install ntp<br>sudo systemctl restart ntp<br><br>timedatectl status<br><br>echo &quot;============== swap ve firewall iptal ediliyor ====&quot;<br><br>sed -i &quot;/swap/d&quot; /etc/fstab<br>swapoff -a<br>systemctl disable --now ufw<br><br>echo &quot;============== kubernetes network için sysctl update ediliyor ====&quot;<br><br># gerekli kernel moduller kuruluyor<br><br>modprobe overlay<br>modprobe br_netfilter<br><br>cat &lt;&lt;EOF | sudo tee -a /etc/sysctl.d/kubernetes.conf<br>net.bridge.bridge-nf-call-ip6tables = 1<br>net.bridge.bridge-nf-call-iptables  = 1<br>net.ipv4.ip_forward                 = 1<br>EOF<br>sysctl --system<br><br>echo &quot;============= ssh ayarları yapılıyor =====&quot;<br><br>sed -i &quot;s/#PasswordAuthentication yes/PasswordAuthentication yes/&quot; /etc/ssh/sshd_config<br>sed -i &quot;s/#PermitRootLogin prohibit-password/PermitRootLogin yes/&quot; /etc/ssh/sshd_config<br>sed -i &quot;s/#PubkeyAuthentication yes/PubkeyAuthentication yes/&quot; /etc/ssh/sshd_config<br><br>sudo systemctl restart ssh<br><br>echo &quot;============= host dosyaları düzenleniyor ===&quot;<br>for i in $(seq 1 $MASTER_COUNT); do<br>    echo &quot;$MASTER_IP_PREFIX$i master$i&quot; &gt;&gt;/etc/hosts<br>    echo &quot;$MASTER_IP_PREFIX$i master$i.kubernetes.local&quot; &gt;&gt;/etc/hosts<br>done<br><br>for i in $(seq 1 $WORKER_COUNT); do<br>    echo &quot;$WORKER_IP_PREFIX$i worker$i&quot; &gt;&gt;/etc/hosts<br>    echo &quot;$WORKER_IP_PREFIX$i worker$i.kubernetes.local&quot; &gt;&gt;/etc/hosts<br>done<br><br>echo &quot;$BASTION_IP bastion&quot; &gt;&gt;/etc/hosts<br><br>ALLSCRIPT<br><br>$bastionscript = &lt;&lt;-BASTION<br><br>MASTER_COUNT=$1<br>WORKER_COUNT=$2<br>MASTER_IP_PREFIX=$3<br>WORKER_IP_PREFIX=$4<br>BASTION_IP=$5<br>ROOT_PASS=$6<br><br>echo master count : $MASTER_COUNT<br>echo worker count : $WORKER_COUNT<br>echo master ip prefix : $MASTER_IP_PREFIX<br>echo master worker prefix : $WORKER_IP_PREFIX<br>echo bastion ip : $BASTION_IP<br>echo root pass : $ROOT_PASS<br><br>sudo apt install sshpass -y<br><br>sudo su<br><br>ssh-keygen -t rsa -N &quot;&quot; -f ~/.ssh/id_rsa<br><br>for i in $(seq 1 $MASTER_COUNT); do<br>    sshpass -p $ROOT_PASS ssh-copy-id -i ~/.ssh/id_rsa.pub -o StrictHostKeyChecking=no root@$MASTER_IP_PREFIX$i<br>    echo &quot;yes \n&quot; | scp ~/.ssh/id_rsa root@$MASTER_IP_PREFIX$i:.ssh/<br>    echo key kopyalandı: $MASTER_IP_PREFIX$i<br>done<br><br><br>for i in $(seq 1 $WORKER_COUNT); do<br>    sshpass -p $ROOT_PASS ssh-copy-id -i ~/.ssh/id_rsa.pub -o StrictHostKeyChecking=no root@$WORKER_IP_PREFIX$i<br>    echo &quot;yes \n&quot; | scp ~/.ssh/id_rsa root@$WORKER_IP_PREFIX$i:.ssh/<br>    echo key kopyalandı: $WORKER_IP_PREFIX$i<br>done<br><br>BASTION<br><br>Vagrant.configure(&quot;2&quot;) do |config|<br><br>    # master<br>    (1..MASTER_COUNT).each do |i|<br><br>        config.vm.define &quot;master#{i}&quot; do |master|<br>            master.vm.box = &quot;gusztavvargadr/ubuntu-server-2404-lts&quot;<br>            master.vm.network &quot;private_network&quot;, ip: MASTER_IP_PREFIX+&quot;#{i}&quot;<br>            master.vm.hostname = &quot;master#{i}&quot;<br>            master.ssh.username = &quot;vagrant&quot;<br>            master.ssh.password = $ROOT_PASS<br>            master.ssh.insert_key = &quot;true&quot;<br><br>            master.vm.provider :PROVIDER do |lv|<br>                lv.memory=2048<br>                lv.cpus=2<br>            end<br>        end<br>    end<br><br>    # worker<br>    (1..WORKER_COUNT).each do |i|<br><br>        config.vm.define &quot;worker#{i}&quot; do |worker|<br>            worker.vm.box = &quot;gusztavvargadr/ubuntu-server-2404-lts&quot;<br>            worker.vm.network &quot;private_network&quot;, ip: WORKER_IP_PREFIX+&quot;#{i}&quot;<br>            worker.vm.hostname = &quot;worker#{i}&quot;<br>            worker.ssh.username = &quot;vagrant&quot;<br>            worker.ssh.password = $ROOT_PASS<br>            worker.ssh.insert_key = &quot;true&quot;<br><br><br>            worker.vm.provider :PROVIDER do |lv|<br>                lv.memory=2048<br>                lv.cpus=2<br>                lv.storage :file, :size =&gt; &#39;10G&#39;<br><br>            end<br>        end<br>    end<br><br>    # bastion <br>    config.vm.define &quot;bastion&quot; do |bastion|<br>            bastion.vm.box = &quot;gusztavvargadr/ubuntu-server-2404-lts&quot;<br>            bastion.vm.network &quot;private_network&quot;, ip: BASTION_IP<br>            bastion.vm.hostname = &quot;bastion&quot;<br>            bastion.ssh.username = &quot;vagrant&quot;<br>            bastion.ssh.password = $ROOT_PASS<br>            bastion.ssh.insert_key = &quot;true&quot;<br><br>            bastion.vm.provider :PROVIDER do |lv|<br>                lv.memory=2048<br>                lv.cpus=2<br>            end<br><br>            bastion.vm.provision &quot;shell&quot;, run: &quot;once&quot;, inline: $bastionscript, args: [MASTER_COUNT,WORKER_COUNT, MASTER_IP_PREFIX,WORKER_IP_PREFIX, BASTION_IP, ROOT_PASS]<br>    end<br><br>    # global olarak tanımlanmış shell provision. Bütün vm lerde çalışacak<br>    config.vm.provision :shell, run: &quot;once&quot; do |s|<br>        s.args = [MASTER_COUNT,WORKER_COUNT, MASTER_IP_PREFIX,WORKER_IP_PREFIX, BASTION_IP, ROOT_PASS]<br>        s.inline = $allscript<br>    end<br><br>end<br><br></pre><p>Kurulum bittikten sonra alttaki testleri yapıyoruz.</p><ul><li>Bastion bakinesine yine Vagrantfile dosyasının bulunduğu dizinde iken vagrant ssh bastion komutuyla giriş yapıyoruz. Giriş yapar yapmaz root kullanıcısına geçip bütün makinelere hostname adıyla ping atıp test ediyoruz.</li><li>Bastion makinesinden bürün makinelere root kullanıcısı ile şifresiz olarak ssh yapabilmemiz grekiyor. Bunu test edin mutlaka.</li><li>Testleri yaparken DNS isimleriyle de yapmamız gerekiyor. Yani örneğin bastion’dan worker1&#39;e ssh yapacaksak domain adı olarak worker1.kubernetes.local kullanmalıyız.</li></ul><p>Eğer testlerde sorun çıktıysa Vagranfile üzerinde yaptığımız adımlardan birinde veya bir kaçında problem çıkmış olabilir. Bu durumda vagrant up komutunu tekrar çalıştırabilirsiniz veya vagrant destroy komutuyla bütün makineleri silip tekrar vagrant up komutuyla kurulum yapabiliriz. Son olarak yine düzelmezse hata adlığımız yerlerde Vagrantfile dosyasındaki ilgili komutu manuel olarak çalıştırabiliriz.</p><p>Ayrıca Kelsey’in <a href="https://github.com/kelseyhightower/kubernetes-the-hard-way/blob/a9cb5f7ba50b3ed496a18a09c273941f80c6375a/docs/03-compute-resources.md">GitHub sayfasından</a> da kontrol edebilirsiniz.</p><h3>Bastion Sunucusunun Kurulum İçin Hazırlanmsı</h3><p>Bastion sunucumuz üzerinden bitin sunucular kurulum ve konfigürasyon yapacağız.Dolayısıylae hem sunucunun ihtiyacı olan uygulamaların hem de diğer sunuculara kurulacak binary’lerin de bu sunucu üzerinden paylaşacağımız için onların da indirilmesi gerekiyor.</p><p>İhtiyaç olması muhtemel openssl, git, curl, wget ve ssh gibi araçlar kurulu geliyor zaten. Diğer kurlumlar için bastion sunucumuza vagrant ssh bastion komutu ile bağlanıp root kullanıcısına geçiyoruz. Dosyalarımız için bir dizin oluşturuyoruz.</p><pre>KHOME=$HOME/kubernetes-files<br>mkdir $KHOME<br>cd $KHOME</pre><p>İndireceğimiz bütün uygulamarın adreslerini downloads.txt dosyasına ekliyoruz.</p><pre><br>mkdir -p $KHOME/downloads<br><br>cat &lt;&lt; EOF &gt; $KHOME/downloads/downloads.txt<br>https://dl.k8s.io/v1.30.3/bin/linux/amd64/kubectl<br>https://dl.k8s.io/v1.30.3/bin/linux/amd64/kube-apiserver<br>https://dl.k8s.io/v1.30.3/bin/linux/amd64/kube-controller-manager<br>https://dl.k8s.io/v1.30.3/bin/linux/amd64/kube-scheduler<br>https://dl.k8s.io/v1.30.3/bin/linux/amd64/kube-proxy<br>https://dl.k8s.io/v1.30.3/bin/linux/amd64/kubelet<br>https://github.com/containernetworking/plugins/releases/download/v1.5.1/cni-plugins-linux-amd64-v1.5.1.tgz<br>https://github.com/kubernetes-sigs/cri-tools/releases/download/v1.30.1/crictl-v1.30.1-linux-amd64.tar.gz<br>https://github.com/opencontainers/runc/releases/download/v1.1.13/runc.amd64<br>https://github.com/containerd/containerd/releases/download/v1.7.20/containerd-1.7.20-linux-amd64.tar.gz<br>https://github.com/etcd-io/etcd/releases/download/v3.5.15/etcd-v3.5.15-linux-amd64.tar.gz<br>EOF</pre><p>Gerekli bütün binary’leri alttaki linklerden de bulabilirsiniz. Ama biz alttaki ufak scriptle hepsini indireceğiz zaten.</p><ul><li><a href="https://www.downloadkubernetes.com/">https://www.downloadkubernetes.com</a></li><li><a href="https://github.com/opencontainers/runc/releases">https://github.com/opencontainers/runc/releases</a></li><li><a href="https://github.com/kubernetes-sigs/cri-tools/releases">https://github.com/kubernetes-sigs/cri-tools/releases</a></li><li><a href="https://github.com/containerd/containerd/releases">https://github.com/containerd/containerd/releases</a></li><li><a href="https://github.com/etcd-io/etcd/releases">https://github.com/etcd-io/etcd/releases</a><br>Alltaki komutla binary’leri indiriyoruz</li></ul><pre>KHOME=$HOME/kubernetes-files<br>wget -q --show-progress \<br>  --https-only \<br>  --timestamping \<br>  -P $KHOME/downloads \<br>  -i $KHOME/downloads/downloads.txt</pre><p>Dosyaları listelediğimizde alttaki bir liste görmeliyiz.</p><pre>cni-plugins-linux-amd64-v1.5.1.tgz<br>containerd-1.7.20-linux-amd64.tar.gz<br>crictl-v1.30.1-linux-amd64.tar.gz<br>downloads.txt<br>etcd-v3.5.15-linux-amd64.tar.gz<br>kube-apiserver<br>kube-controller-manager<br>kubectl<br>kubelet<br>kube-proxy<br>kube-scheduler<br>runc.amd64</pre><p>Bastion sunucumuza kubectl’i kurabiliriz.</p><pre>KHOME=$HOME/kubernetes-files<br><br>chmod +x $KHOME/downloads/kubectl<br><br>cp $KHOME/downloads/kubectl /usr/local/bin/<br><br>kubectl version --client<br># Client Version: v1.30.3<br># Kustomize Version: v5.0.4-0.20230601165947-6ce0bf390ce3</pre><h3>TLS Sertifikalarının Oluşturulması</h3><p>Sertifikaları openssl ile oluşturacağız. Bunun için alttaki komutla sertifika konfigürasyon dosyamızı oluşturuyoruz. Alttaki sertifikaları oluşturacağız.</p><ul><li>admin</li><li>worker1</li><li>worker2</li><li>kube-proxy</li><li>kube-scheduler</li><li>kube-controller-manager</li><li>kube-api-server</li><li>service-accounts</li></ul><p>Sertika isimlerinin konfigürasyonda görebilirsiniz.</p><pre><br>KHOME=$HOME/kubernetes-files<br><br>mkdir $KHOME/certs<br><br>cat &lt;&lt; EOF &gt; $KHOME/certs/ca.conf<br>[req]<br>distinguished_name = req_distinguished_name<br>prompt             = no<br>x509_extensions    = ca_x509_extensions<br><br>[ca_x509_extensions]<br>basicConstraints = CA:TRUE<br>keyUsage         = cRLSign, keyCertSign<br><br>[req_distinguished_name]<br>C   = US<br>ST  = Washington<br>L   = Seattle<br>CN  = CA<br><br>[admin]<br>distinguished_name = admin_distinguished_name<br>prompt             = no<br>req_extensions     = default_req_extensions<br><br>[admin_distinguished_name]<br>CN = admin<br>O  = system:masters<br><br># Service Accounts: hem admin kullanıcısı hem de sistemin tamamında yetkili işlemler için gerekli olan sertifika<br><br>[service-accounts]<br>distinguished_name = service-accounts_distinguished_name<br>prompt             = no<br>req_extensions     = default_req_extensions<br><br>[service-accounts_distinguished_name]<br>CN = service-accounts<br><br># Worker Nodes: Buradaki sertifikalar aslında kubelet için oluşturuluyor.<br># authorization işlemleri için system:node:&lt;nodeName&gt; şeklinde CN (CommonName) isimledirmesi gerekiyor.<br># https://kubernetes.io/docs/concepts/overview/components/#kubelet<br><br>[worker1]<br>distinguished_name = worker1_distinguished_name<br>prompt             = no<br>req_extensions     = worker1_req_extensions<br><br>[worker1_req_extensions]<br>basicConstraints     = CA:FALSE<br>extendedKeyUsage     = clientAuth, serverAuth<br>keyUsage             = critical, digitalSignature, keyEncipherment<br>nsCertType           = client<br>nsComment            = &quot;Worker 1 Certificate&quot;<br>subjectAltName       = DNS:worker1, IP:127.0.0.1<br>subjectKeyIdentifier = hash<br><br>[worker1_distinguished_name]<br>CN = system:node:worker1<br>O  = system:nodes<br>C  = US<br>ST = Washington<br>L  = Seattle<br><br>[worker2]<br>distinguished_name = worker2_distinguished_name<br>prompt             = no<br>req_extensions     = worker2_req_extensions<br><br>[worker2_req_extensions]<br>basicConstraints     = CA:FALSE<br>extendedKeyUsage     = clientAuth, serverAuth<br>keyUsage             = critical, digitalSignature, keyEncipherment<br>nsCertType           = client<br>nsComment            = &quot;Worker 2 Certificate&quot;<br>subjectAltName       = DNS:worker2, IP:127.0.0.1<br>subjectKeyIdentifier = hash<br><br>[worker2_distinguished_name]<br>CN = system:node:worker2<br>O  = system:nodes<br>C  = US<br>ST = Washington<br>L  = Seattle<br><br><br># Kube Proxy Section<br>[kube-proxy]<br>distinguished_name = kube-proxy_distinguished_name<br>prompt             = no<br>req_extensions     = kube-proxy_req_extensions<br><br>[kube-proxy_req_extensions]<br>basicConstraints     = CA:FALSE<br>extendedKeyUsage     = clientAuth, serverAuth<br>keyUsage             = critical, digitalSignature, keyEncipherment<br>nsCertType           = client<br>nsComment            = &quot;Kube Proxy Certificate&quot;<br>subjectAltName       = DNS:kube-proxy, IP:127.0.0.1<br>subjectKeyIdentifier = hash<br><br>[kube-proxy_distinguished_name]<br>CN = system:kube-proxy<br>O  = system:node-proxier<br>C  = US<br>ST = Washington<br>L  = Seattle<br><br><br># Controller Manager<br>[kube-controller-manager]<br>distinguished_name = kube-controller-manager_distinguished_name<br>prompt             = no<br>req_extensions     = kube-controller-manager_req_extensions<br><br>[kube-controller-manager_req_extensions]<br>basicConstraints     = CA:FALSE<br>extendedKeyUsage     = clientAuth, serverAuth<br>keyUsage             = critical, digitalSignature, keyEncipherment<br>nsCertType           = client<br>nsComment            = &quot;Kube Controller Manager Certificate&quot;<br>subjectAltName       = DNS:kube-proxy, IP:127.0.0.1<br>subjectKeyIdentifier = hash<br><br>[kube-controller-manager_distinguished_name]<br>CN = system:kube-controller-manager<br>O  = system:kube-controller-manager<br>C  = US<br>ST = Washington<br>L  = Seattle<br><br><br># Scheduler<br>[kube-scheduler]<br>distinguished_name = kube-scheduler_distinguished_name<br>prompt             = no<br>req_extensions     = kube-scheduler_req_extensions<br><br>[kube-scheduler_req_extensions]<br>basicConstraints     = CA:FALSE<br>extendedKeyUsage     = clientAuth, serverAuth<br>keyUsage             = critical, digitalSignature, keyEncipherment<br>nsCertType           = client<br>nsComment            = &quot;Kube Scheduler Certificate&quot;<br>subjectAltName       = DNS:kube-scheduler, IP:127.0.0.1<br>subjectKeyIdentifier = hash<br><br>[kube-scheduler_distinguished_name]<br>CN = system:kube-scheduler<br>O  = system:system:kube-scheduler<br>C  = US<br>ST = Washington<br>L  = Seattle<br><br><br># API Server<br><br>[kube-api-server]<br>distinguished_name = kube-api-server_distinguished_name<br>prompt             = no<br>req_extensions     = kube-api-server_req_extensions<br><br>[kube-api-server_req_extensions]<br>basicConstraints     = CA:FALSE<br>extendedKeyUsage     = clientAuth, serverAuth<br>keyUsage             = critical, digitalSignature, keyEncipherment<br>nsCertType           = client<br>nsComment            = &quot;Kube Scheduler Certificate&quot;<br>subjectAltName       = @kube-api-server_alt_names<br>subjectKeyIdentifier = hash<br><br><br># Burada eğer bir load balancer konfigurasyonumuz olsaydı onunda domainini girmemiz gerekiyordu.<br><br>[kube-api-server_alt_names]<br>IP.0  = 127.0.0.1<br>IP.1  = 10.32.0.1<br>DNS.0 = kubernetes<br>DNS.1 = kubernetes.default<br>DNS.2 = kubernetes.default.svc<br>DNS.3 = kubernetes.default.svc.cluster<br>DNS.4 = kubernetes.svc.cluster.local<br>DNS.5 = server.kubernetes.local<br>DNS.6 = api-server.kubernetes.local<br><br>[kube-api-server_distinguished_name]<br>CN = kubernetes<br>C  = US<br>ST = Washington<br>L  = Seattle<br><br><br>[default_req_extensions]<br>basicConstraints     = CA:FALSE<br>extendedKeyUsage     = clientAuth<br>keyUsage             = critical, digitalSignature, keyEncipherment<br>nsCertType           = client<br>nsComment            = &quot;Admin Client Certificate&quot;<br>subjectKeyIdentifier = hash<br>EOF</pre><p>Dosyamız /root/kubernetes-files/ca.conf adresinde oluştu. Alttaki komutla sertifiakalrı oluşturabiliriz.</p><pre>KHOME=$HOME/kubernetes-files<br><br>cd $KHOME/certs<br><br>{<br>  openssl genrsa -out ca.key 4096<br>  openssl req -x509 -new -sha512 -noenc \<br>    -key ca.key -days 3653 \<br>    -config ca.conf \<br>    -out ca.crt<br>}<br><br>certs=(<br>  &quot;admin&quot; &quot;worker1&quot; &quot;worker2&quot;<br>  &quot;kube-proxy&quot; &quot;kube-scheduler&quot;<br>  &quot;kube-controller-manager&quot;<br>  &quot;kube-api-server&quot;<br>  &quot;service-accounts&quot;<br>)<br><br><br>for i in ${certs[*]}; do<br>  openssl genrsa -out &quot;${i}.key&quot; 4096<br><br>  openssl req -new -key &quot;${i}.key&quot; -sha256 \<br>    -config &quot;ca.conf&quot; -section ${i} \<br>    -out &quot;${i}.csr&quot;<br>  <br>  openssl x509 -req -days 3653 -in &quot;${i}.csr&quot; \<br>    -copy_extensions copyall \<br>    -sha256 -CA &quot;ca.crt&quot; \<br>    -CAkey &quot;ca.key&quot; \<br>    -CAcreateserial \<br>    -out &quot;${i}.crt&quot;<br>done</pre><p>Alttaki listedeki sertifikaların oluşmuş olması lazım.</p><pre>ls -1 *.crt *.key *.csr<br><br># sonuç<br># <br># admin.crt<br># admin.csr<br># admin.key<br># ca.crt<br># ca.key<br># kube-api-server.crt<br># kube-api-server.csr<br># kube-api-server.key<br># kube-controller-manager.crt<br># kube-controller-manager.csr<br># kube-controller-manager.key<br># kube-proxy.crt<br># kube-proxy.csr<br># kube-proxy.key<br># kube-scheduler.crt<br># kube-scheduler.csr<br># kube-scheduler.key<br># service-accounts.crt<br># service-accounts.csr<br># service-accounts.key<br># worker1.crt<br># worker1.csr<br># worker1.key<br># worker2.crt<br># worker2.csr<br># worker2.key</pre><h3>Client ve Server Sertifikalarının Dağıtılması</h3><p>Öncelikle client sertifikalarını dağıtalım. Worker node’larımız kubeapi için birer client.</p><pre><br># dikkat edin worker node&#39;lar için hazırladığımız worker1 ve worker2 sertifikalarını kubelet sertifikası olarak kullanıyoruz.<br><br># Kubelet: düğümdeki Pod&#39;ların ve konteynerların yaşam döngüsünü yönetir. Kubelet, API Server&#39;dan gelen talimatları alır ve konteynerları başlatmak, durdurmak veya yeniden başlatmak için Container Runtime ile etkileşime girer. Ayrıca, Pod&#39;ların sağlık durumunu izler ve gerektiğinde yeniden başlatma işlemlerini gerçekleştirir.<br>KHOME=$HOME/kubernetes-files<br><br>cd $KHOME/certs<br><br>for host in worker1 worker2; do<br>  ssh root@$host mkdir /var/lib/kubelet/<br>  <br>  scp ca.crt root@$host:/var/lib/kubelet/<br>    <br>  scp $host.crt \<br>    root@$host:/var/lib/kubelet/kubelet.crt<br>    <br>  scp $host.key \<br>    root@$host:/var/lib/kubelet/kubelet.key<br>done</pre><p>Şimdi de server sertifikalarını dağıtalım. Şimdilik root’a kopyalayalım. İleride doğru dizinlere toplayacağız.</p><pre>scp ca.key ca.crt kube-api-server.key kube-api-server.crt service-accounts.key service-accounts.crt root@master1:~/</pre><h3>Authentication için Kubernetes Konfigürasyon Dosyalarının Oluşturulması</h3><p>Şimdi bir önceki başlıkta oluşturduğumuz sertifikaları kullanarak authentication için konfigürasyon dosyalarını oluşturalım. Bu oluşturacağımız konfigürasyon dosyalarına genel olarak kubeconfig deniliyor.</p><p>Ne yapmaya çalıştığımızı bir anlayalım. Alttaki resimde gördüğümüz bileşenler kube-api-server’a bağlanıyorlar. Bu bağlantıların hepsi için TLS gerekli ki zaten sertifikaları oluşturduk. Ayrıca bu bileşenlerin çalışabilmesi için bir çok parametre gerekiyor. Ayrıca sunucular restart edildiğinde bileşenlerin de otomatik olarak çalışması için uygulamaları servis olarak ayağa kaldırmamız gerekiyor gerekiyor. Bütün bunlar için de kubelet’lerin konfigürasyonu içinde kubeconfig dosyamıza ihtiyacımız var. Bunu da kubectl cli ile oluşturabiliriz.</p><p>Tabi sadece kubelet için değil bütün bileşenler için bu konfigürasyon dosyalarına ihtiyacımız olacak.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*yhrjNllMMgJE-Eqa.png" /></figure><p><a href="https://devopscube.com/kubernetes-architecture-explained/">resim kaynak</a></p><p>Bastion sunucusundan devam ediyoruz. Konfigürasyonları oluşturmak için certs klasöründe olmamız gerekiyor.</p><p>Komutlarda --embed-certs=true parametresi sertifika verisini doğrudan kubeconfig dosyasına base64 alınarak yazmak için kullanılıyor. Tabii ki bunu parametre kullanılmayıp adres olarak da kullanılması sağlanabilir. Biz burada adres olarak tercih etmedik. İki kullanımında artı ve eksileri var.</p><p>Bu arada bütün kubeconfig dosyaları aynı yöntemle oluşturuluyor dikkat ederseniz. Yani bir magic yok. kubectl ile admin kullanıcısu ile işlem yaparken kullandığımız kubeconfig dosyası ile aynı işi yapıyor buradaki dosyalar da. Bildiğiniz gibi Kubernetes’da user mangement yok sadece servis herapları var.</p><h3>Client Authentication Konfigürasyonlarının Oluşturulması</h3><ul><li><strong>Kubelet Kubeconfig</strong></li></ul><pre><br>KHOME=$HOME/kubernetes-files<br><br>cd $KHOME/certs<br><br>for host in worker1 worker2; do<br>  kubectl config set-cluster kubernetes-the-hard-way \<br>    --certificate-authority=ca.crt \<br>    --embed-certs=true \<br>    --server=https://master1.kubernetes.local:6443 \<br>    --kubeconfig=${host}.kubeconfig<br><br>  kubectl config set-credentials system:node:${host} \<br>    --client-certificate=${host}.crt \<br>    --client-key=${host}.key \<br>    --embed-certs=true \<br>    --kubeconfig=${host}.kubeconfig<br><br>  kubectl config set-context default \<br>    --cluster=kubernetes-the-hard-way \<br>    --user=system:node:${host} \<br>    --kubeconfig=${host}.kubeconfig<br><br>  kubectl config use-context default \<br>    --kubeconfig=${host}.kubeconfig<br>done</pre><p>İşlem bittiğinde iki tane kube config oluşmuş olacak.</p><pre>worker1.kubeconfig<br>worker2.kubeconfig</pre><ul><li><strong>Kube-proxy Kubeconfig</strong></li></ul><p>Alttaki komu çalıştırdığımızda kube-proxy.kubeconfig adından bir dosya oluşmuş olacak.</p><pre>{<br>  kubectl config set-cluster kubernetes-the-hard-way \<br>    --certificate-authority=ca.crt \<br>    --embed-certs=true \<br>    --server=https://master1.kubernetes.local:6443 \<br>    --kubeconfig=kube-proxy.kubeconfig<br><br>  kubectl config set-credentials system:kube-proxy \<br>    --client-certificate=kube-proxy.crt \<br>    --client-key=kube-proxy.key \<br>    --embed-certs=true \<br>    --kubeconfig=kube-proxy.kubeconfig<br><br>  kubectl config set-context default \<br>    --cluster=kubernetes-the-hard-way \<br>    --user=system:kube-proxy \<br>    --kubeconfig=kube-proxy.kubeconfig<br><br>  kubectl config use-context default \<br>    --kubeconfig=kube-proxy.kubeconfig<br>}</pre><ul><li><strong>Kube-controller-manager Kubeconfig</strong> Alttaki komu çalıştırdığımızda kube-controller-manager.kubeconfig adından bir dosya oluşmuş olacak.</li></ul><pre>{<br>  kubectl config set-cluster kubernetes-the-hard-way \<br>    --certificate-authority=ca.crt \<br>    --embed-certs=true \<br>    --server=https://master1.kubernetes.local:6443 \<br>    --kubeconfig=kube-controller-manager.kubeconfig<br><br>  kubectl config set-credentials system:kube-controller-manager \<br>    --client-certificate=kube-controller-manager.crt \<br>    --client-key=kube-controller-manager.key \<br>    --embed-certs=true \<br>    --kubeconfig=kube-controller-manager.kubeconfig<br><br>  kubectl config set-context default \<br>    --cluster=kubernetes-the-hard-way \<br>    --user=system:kube-controller-manager \<br>    --kubeconfig=kube-controller-manager.kubeconfig<br><br>  kubectl config use-context default \<br>    --kubeconfig=kube-controller-manager.kubeconfig<br>}</pre><ul><li><strong>Kube-scheduler Kubeconfig</strong></li></ul><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*f3P42yKpzMrmNjAK.png" /></figure><p><a href="https://devopscube.com/kubernetes-architecture-explained/">resim kaynak</a></p><p>Alttaki komu çalıştırdığımızda kube-scheduler.kubeconfig adından bir dosya oluşmuş olacak.</p><pre>{<br>  kubectl config set-cluster kubernetes-the-hard-way \<br>    --certificate-authority=ca.crt \<br>    --embed-certs=true \<br>    --server=https://master1.kubernetes.local:6443 \<br>    --kubeconfig=kube-scheduler.kubeconfig<br><br>  kubectl config set-credentials system:kube-scheduler \<br>    --client-certificate=kube-scheduler.crt \<br>    --client-key=kube-scheduler.key \<br>    --embed-certs=true \<br>    --kubeconfig=kube-scheduler.kubeconfig<br><br>  kubectl config set-context default \<br>    --cluster=kubernetes-the-hard-way \<br>    --user=system:kube-scheduler \<br>    --kubeconfig=kube-scheduler.kubeconfig<br><br>  kubectl config use-context default \<br>    --kubeconfig=kube-scheduler.kubeconfig<br>}</pre><ul><li><strong>Admin Kullanıcısı İçin Kubeconfig</strong></li></ul><p>Alttaki komu çalıştırdığımızda admin.kubeconfig adından bir dosya oluşmuş olacak.</p><p>Dikkat ederseniz server adresi olarak üsttekiler gibi https://master1.kubernetes.local:6443 adresi yerine https://127.0.0.1:6443 adresini kullandık.</p><pre>{<br>  kubectl config set-cluster kubernetes-the-hard-way \<br>    --certificate-authority=ca.crt \<br>    --embed-certs=true \<br>    --server=https://127.0.0.1:6443 \<br>    --kubeconfig=admin.kubeconfig<br><br>  kubectl config set-credentials admin \<br>    --client-certificate=admin.crt \<br>    --client-key=admin.key \<br>    --embed-certs=true \<br>    --kubeconfig=admin.kubeconfig<br><br>  kubectl config set-context default \<br>    --cluster=kubernetes-the-hard-way \<br>    --user=admin \<br>    --kubeconfig=admin.kubeconfig<br><br>  kubectl config use-context default \<br>    --kubeconfig=admin.kubeconfig<br>}</pre><h3>Kubeconfig Dosyalarının Dağıtılması</h3><p>Kubelet ve kube-proxy konfigürasyonlarını sunuculara kopyalayalım.</p><pre><br>KHOME=$HOME/kubernetes-files<br><br>cd $KHOME/certs<br><br>for host in worker1 worker2; do<br>  ssh root@$host &quot;mkdir /var/lib/{kube-proxy,kubelet}&quot;<br>  <br>  scp kube-proxy.kubeconfig \<br>    root@$host:/var/lib/kube-proxy/kubeconfig \ # dikkat kube-proxy.kubeconfig dosylarını kubeconfig olarak kayediyoruz<br>  <br>  scp ${host}.kubeconfig \<br>    root@$host:/var/lib/kubelet/kubeconfig # dikkat worker1.kubeconfig ve worker2.kubeconfig dosylarını kubeconfig olarak kayediyoruz<br>done</pre><p>Birde controller (yani master1) sunucumuzun kubeconfig dosyalarını dağıtalım.</p><pre>scp admin.kubeconfig \<br>  kube-controller-manager.kubeconfig \<br>  kube-scheduler.kubeconfig \<br>  root@master1:~/</pre><h3>Gizli Verilerin Kaynağında Şifrelenmesi için Encryption Key ve Config Oluşturulması</h3><p>Kubernetes, cluster durumu, uygulama yapılandırmaları ve secret’lar dahil olmak üzere çeşitli verileri depolar. Bu verilerin güvenli saklanmasını da sağlamaya çalışır. Detaylar için <a href="https://kubernetes.io/docs/tasks/administer-cluster/encrypt-data/#understanding-the-encryption-at-rest-configuration">şu sayfayı</a> ziyaret edebilirsiniz.</p><pre># Öncelikle ana dizinde configs adından bir klasör oluşturuyoruz<br>KHOME=$HOME/kubernetes-files<br><br>mkdir $KHOME/configs<br><br>cat &lt;&lt; EOF &gt; $KHOME/configs/encryption-config-template.yaml<br>apiVersion: apiserver.config.k8s.io/v1<br>kind: EncryptionConfiguration<br>resources:<br>  - resources:<br>      - secrets<br>    providers:<br>      - aescbc:<br>          keys:<br>            - name: key1<br>              secret: ${ENCRYPTION_KEY}<br>      - identity: {}<br>EOF<br><br><br># key oluşturuyoruz<br>export ENCRYPTION_KEY=$(head -c 32 /dev/urandom | base64)<br><br># envsubst komutu ile template dosyasını kullanarak config dosyamızı oluşturuyoruz.<br>envsubst &lt; configs/encryption-config-template.yaml &gt; configs/encryption-config.yaml</pre><p>Konfigürasyon dosyamızı da master1 sunucumuza root dizinine kopyalıyoruz. Vakti gelince oradaki dosyaların hepsini kullanacağız. Kube-apiserver’ı ayağa kaldırırken bu konfigürasyonu kullanacağız.</p><pre>scp $KHOME/configs/encryption-config.yaml root@master1:~/</pre><h3>Etcd Sunucumuzu Ayağa Kaldırıyoruz</h3><p>Etcd veritabanımızı server1 sunucumuza kuracağız. Etcd yi ayağa kaldırabilmek için systemd (unit) dosyamıza ihtiyacımız olacak.</p><p>Dikkat ederseniz daha önceki “<a href="https://mcabuk.medium.com/zor-yoldan-kubernetes-11-760b7a0c7162">Zor Yoldan Kubernetes Kurulumu</a>” makalemizde yaptığımız gibi burada ETCD için sertifika kullanmadık. Tabi bu production ortamlarında asla yapılmamalı. Burada gerek duymadık çünkü ETCD ile haberleşecek olan Kube Api Server zaten aynı makinede çalışıyor.</p><pre>KHOME=$HOME/kubernetes-files<br><br>cd $KHOME/<br><br>mkdir units<br><br>cat &lt;&lt; EOF &gt; $KHOME/units/etcd.service<br>[Unit]<br>Description=etcd<br>Documentation=https://github.com/etcd-io/etcd<br><br>[Service]<br>Type=notify<br>ExecStart=/usr/local/bin/etcd \<br>  --name controller \<br>  --initial-advertise-peer-urls http://127.0.0.1:2380 \<br>  --listen-peer-urls http://127.0.0.1:2380 \<br>  --listen-client-urls http://127.0.0.1:2379 \<br>  --advertise-client-urls http://127.0.0.1:2379 \<br>  --initial-cluster-token etcd-cluster-0 \<br>  --initial-cluster controller=http://127.0.0.1:2380 \<br>  --initial-cluster-state new \<br>  --data-dir=/var/lib/etcd<br>Restart=on-failure<br>RestartSec=5<br><br>[Install]<br>WantedBy=multi-user.target<br>EOF<br><br><br># dosyaları server1 sunucusuna kopyalıyoruz.<br>scp \<br>  downloads/etcd-v3.5.15-linux-amd64.tar.gz \<br>  units/etcd.service \<br>  root@master1:~/</pre><p>Şimdi etcd’yi ayağa kaldırabiliriz. Ancak bunun için master1 sunucusuna bağlanmamız gerekiyor. Bastion sunucusundan master1 sunucusuna ssh root@master1 komutu ile bağlanıyoruz ve alttaki komutları sunucuda çalıştırıyoruz.</p><p>Bütün dosyalarımızı master1 sunucusunda root dizinine kopyaladığımızı hatırlayın.</p><pre>{<br>  tar -xvf etcd-v3.5.15-linux-amd64.tar.gz<br>  mv etcd-v3.5.15-linux-amd64/etcd* /usr/local/bin/<br>}</pre><p>Etcd’yi konfigüre ediyoruz.</p><pre>{<br>  mkdir -p /etc/etcd /var/lib/etcd<br>  chmod 700 /var/lib/etcd<br>  cp ca.crt kube-api-server.key kube-api-server.crt \<br>    /etc/etcd/<br>}<br>mv etcd.service /etc/systemd/system/</pre><p>Servisi başlatıyoruz.</p><pre>{<br>  systemctl daemon-reload<br>  systemctl enable etcd<br>  systemctl start etcd<br>}</pre><p>Kurulumu doğruluyoruz.</p><pre>etcdctl member list<br># Sonuç olarak aşağıdaki gibi bir çıktı almamız gerekiyor.<br># 6702b0a34e2cfd39, started, controller, http://127.0.0.1:2380, http://127.0.0.1:2379, false</pre><h3>Control Plane’i Ayağa Kaldırıyoruz</h3><p>Öncelikle alttaki 3 systemd (unit) dosyasına ihtyacımız olacak.</p><ul><li>units/kube-apiserver.service</li><li>units/kube-controller-manager.service</li><li>units/kube-scheduler.service</li></ul><p>Bastion sunucumuzda çalışıyoruz.</p><ul><li><strong>kube-apiserver.service</strong></li></ul><p>Daha önce oluşturduğumuz sertifikaların, encryption-config dosyasının, service-cluster-ip aralığının parametre olarak geçildiğine dikkat edin.</p><pre><br>KHOME=$HOME/kubernetes-files<br><br>cd $KHOME/<br><br>cat &lt;&lt; EOF &gt; units/kube-apiserver.service<br>[Unit]<br>Description=Kubernetes API Server<br>Documentation=https://github.com/kubernetes/kubernetes<br><br>[Service]<br>ExecStart=/usr/local/bin/kube-apiserver \<br>  --allow-privileged=true \<br>  --apiserver-count=1 \<br>  --audit-log-maxage=30 \<br>  --audit-log-maxbackup=3 \<br>  --audit-log-maxsize=100 \<br>  --audit-log-path=/var/log/audit.log \<br>  --authorization-mode=Node,RBAC \<br>  --bind-address=0.0.0.0 \<br>  --client-ca-file=/var/lib/kubernetes/ca.crt \<br>  --enable-admission-plugins=NamespaceLifecycle,NodeRestriction,LimitRanger,ServiceAccount,DefaultStorageClass,ResourceQuota \<br>  --etcd-servers=http://127.0.0.1:2379 \<br>  --event-ttl=1h \<br>  --encryption-provider-config=/var/lib/kubernetes/encryption-config.yaml \<br>  --kubelet-certificate-authority=/var/lib/kubernetes/ca.crt \<br>  --kubelet-client-certificate=/var/lib/kubernetes/kube-api-server.crt \<br>  --kubelet-client-key=/var/lib/kubernetes/kube-api-server.key \<br>  --runtime-config=&#39;api/all=true&#39; \<br>  --service-account-key-file=/var/lib/kubernetes/service-accounts.crt \<br>  --service-account-signing-key-file=/var/lib/kubernetes/service-accounts.key \<br>  --service-account-issuer=https://master1.kubernetes.local:6443 \<br>  --service-cluster-ip-range=10.32.0.0/24 \<br>  --service-node-port-range=30000-32767 \<br>  --tls-cert-file=/var/lib/kubernetes/kube-api-server.crt \<br>  --tls-private-key-file=/var/lib/kubernetes/kube-api-server.key \<br>  --v=2<br>Restart=on-failure<br>RestartSec=5<br><br>[Install]<br>WantedBy=multi-user.target<br>EOF</pre><ul><li><strong>kube-controller-manager.service</strong></li></ul><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*oajvR6c7BT4OU04s.png" /></figure><pre>KHOME=$HOME/kubernetes-files<br><br>cd $KHOME/<br><br>cat &lt;&lt; EOF &gt; units/kube-controller-manager.service<br>[Unit]<br>Description=Kubernetes Controller Manager<br>Documentation=https://github.com/kubernetes/kubernetes<br><br>[Service]<br>ExecStart=/usr/local/bin/kube-controller-manager \<br>  --bind-address=0.0.0.0 \<br>  --cluster-cidr=10.200.0.0/16 \<br>  --cluster-name=kubernetes \<br>  --cluster-signing-cert-file=/var/lib/kubernetes/ca.crt \<br>  --cluster-signing-key-file=/var/lib/kubernetes/ca.key \<br>  --kubeconfig=/var/lib/kubernetes/kube-controller-manager.kubeconfig \<br>  --root-ca-file=/var/lib/kubernetes/ca.crt \<br>  --service-account-private-key-file=/var/lib/kubernetes/service-accounts.key \<br>  --service-cluster-ip-range=10.32.0.0/24 \<br>  --use-service-account-credentials=true \<br>  --v=2<br>Restart=on-failure<br>RestartSec=5<br><br>[Install]<br>WantedBy=multi-user.target<br>EOF</pre><ul><li><strong>kube-scheduler.service</strong></li></ul><pre>KHOME=$HOME/kubernetes-files<br><br>cd $KHOME/<br><br>cat &lt;&lt; EOF &gt; units/kube-scheduler.service<br>[Unit]<br>Description=Kubernetes Scheduler<br>Documentation=https://github.com/kubernetes/kubernetes<br><br>[Service]<br>ExecStart=/usr/local/bin/kube-scheduler \<br>  --config=/etc/kubernetes/config/kube-scheduler.yaml \<br>  --v=2<br>Restart=on-failure<br>RestartSec=5<br><br>[Install]<br>WantedBy=multi-user.target<br>EOF</pre><ul><li>Gerekli dosyaları master1 sunucusuna kopyalıyoruz.</li></ul><p>Kubernetes API sunucusunun (kube-apiserver) kubelet ile iletişim kurabilmesi için gerekli olan yetkilendirmeler için kube-apiserver-to-kubelet.yaml adında bir dosya oluşturacağız. Kube-apiserver ile kubelet arasındaki bu iletişim, Kubernetes cluster&#39;ının düzgün çalışması için kritiktir. Bu dosya, Role-Based Access Control (RBAC) kullanarak gerekli izinleri tanımlamış olacak.</p><pre><br>KHOME=$HOME/kubernetes-files<br><br>cd $KHOME/<br><br>cat &lt;&lt; EOF &gt; configs/kube-apiserver-to-kubelet.yaml<br>apiVersion: rbac.authorization.k8s.io/v1<br>kind: ClusterRole<br>metadata:<br>  annotations:<br>    rbac.authorization.kubernetes.io/autoupdate: &quot;true&quot;<br>  labels:<br>    kubernetes.io/bootstrapping: rbac-defaults<br>  name: system:kube-apiserver-to-kubelet<br>rules:<br>  - apiGroups:<br>      - &quot;&quot;<br>    resources:<br>      - nodes/proxy<br>      - nodes/stats<br>      - nodes/log<br>      - nodes/spec<br>      - nodes/metrics<br>    verbs:<br>      - &quot;*&quot;<br>---<br>apiVersion: rbac.authorization.k8s.io/v1<br>kind: ClusterRoleBinding<br>metadata:<br>  name: system:kube-apiserver<br>  namespace: &quot;&quot;<br>roleRef:<br>  apiGroup: rbac.authorization.k8s.io<br>  kind: ClusterRole<br>  name: system:kube-apiserver-to-kubelet<br>subjects:<br>  - apiGroup: rbac.authorization.k8s.io<br>    kind: User<br>    name: kubernetes<br>EOF</pre><p>Birde kube-scheduler için KubeSchedulerConfiguration objesi için alttaki dosyaya ihtiyacımız olacak.</p><pre>cat &lt;&lt; EOF &gt; configs/kube-scheduler.yaml<br>apiVersion: kubescheduler.config.k8s.io/v1<br>kind: KubeSchedulerConfiguration<br>clientConnection:<br>  kubeconfig: &quot;/var/lib/kubernetes/kube-scheduler.kubeconfig&quot;<br>leaderElection:<br>  leaderElect: true<br>EOF</pre><p>Artık dosyaları taşıyabiliriz.</p><pre>scp \<br>  downloads/kube-apiserver \<br>  downloads/kube-controller-manager \<br>  downloads/kube-scheduler \<br>  downloads/kubectl \<br>  units/kube-apiserver.service \<br>  units/kube-controller-manager.service \<br>  units/kube-scheduler.service \<br>  configs/kube-scheduler.yaml \<br>  configs/kube-apiserver-to-kubelet.yaml \<br>  root@master1:~/</pre><p>Bu noktadan sonra master1 sunucusunda devam edeceğiz. Bunun için ssh root@master1 komutuyla master1 sunucusuna bağlanıyoruz.</p><p>Kubernetes konfigürasyon dizinini oluşturuyoruz.</p><pre>mkdir -p /etc/kubernetes/config</pre><p>Binary’leri yüklüyoruz.</p><pre>{<br>  chmod +x kube-apiserver \<br>    kube-controller-manager \<br>    kube-scheduler kubectl<br>    <br>  mv kube-apiserver \<br>    kube-controller-manager \<br>    kube-scheduler kubectl \<br>    /usr/local/bin/<br>}</pre><p>Api server’ı konfigüre ediyoruz.</p><pre>{<br>  mkdir -p /var/lib/kubernetes/<br><br>  mv ca.crt ca.key \<br>    kube-api-server.key kube-api-server.crt \<br>    service-accounts.key service-accounts.crt \<br>    encryption-config.yaml \<br>    /var/lib/kubernetes/<br>}</pre><p>Servis dosyamızı taşıyoruz.</p><pre>mv kube-apiserver.service \<br>  /etc/systemd/system/kube-apiserver.service</pre><p>Contoller Manager’ı konfigüre ediyoruz.</p><pre>mv kube-controller-manager.kubeconfig /var/lib/kubernetes/<br>mv kube-controller-manager.service /etc/systemd/system/</pre><p>Kubernete Scheduler’ı konfigüre ediyoruz.</p><pre>mv kube-scheduler.kubeconfig /var/lib/kubernetes/<br>mv kube-scheduler.yaml /etc/kubernetes/config/<br>mv kube-scheduler.service /etc/systemd/system/</pre><p>Controller servislerini (kube-apiserver ve kube-scheduler) başlatıyoruz.</p><pre>{<br>  systemctl daemon-reload<br>  <br>  systemctl enable kube-apiserver \<br>    kube-controller-manager kube-scheduler<br>    <br>  systemctl start kube-apiserver \<br>    kube-controller-manager kube-scheduler<br>}</pre><p>Şimdi de çalıştığını onaylayalım.</p><pre>kubectl cluster-info \<br>  --kubeconfig admin.kubeconfig<br># sonuçta alttaki gibi çalıştığını görmemiz gerekiyor.<br># Kubernetes control plane is running at https://127.0.0.1:6443</pre><h3>Kubelet Authorization İçin RBAC</h3><p>Master1 sunucundayken daha önce oluşturduğumuz kube-apiserver-to-kubelet.yaml dosyasını kullanarak Kubernetes API sunucusunun (kube-apiserver) kubelet ile iletişim kurabilmesi için gerekli olan yetkilendirmeleri yapıyoruz.</p><pre>kubectl apply -f kube-apiserver-to-kubelet.yaml \<br>  --kubeconfig admin.kubeconfig</pre><p>Şimdi de herşeyin yolunda olup olmadığını kontrol edelim.</p><p>Bunun için bastion sunucusunda alttaki komutları çalıştırıyoruz.</p><pre>KHOME=$HOME/kubernetes-files<br><br>curl -k --cacert $KHOME/certs/ca.crt https://master1.kubernetes.local:6443/version<br><br># sonuç olarak alttaki gibi birşey görmeliyiz.<br># {<br>#   &quot;major&quot;: &quot;1&quot;,<br>#   &quot;minor&quot;: &quot;30&quot;,<br>#   &quot;gitVersion&quot;: &quot;v1.30.3&quot;,<br>#   &quot;gitCommit&quot;: &quot;6fc0a69044f1ac4c13841ec4391224a2df241460&quot;,<br>#   &quot;gitTreeState&quot;: &quot;clean&quot;,<br>#   &quot;buildDate&quot;: &quot;2024-07-16T23:48:12Z&quot;,<br>#   &quot;goVersion&quot;: &quot;go1.22.5&quot;,<br>#   &quot;compiler&quot;: &quot;gc&quot;,<br>#   &quot;platform&quot;: &quot;linux/amd64&quot;<br># }</pre><h3>Worker Node’ları Ayağa Kaldırıyoruz</h3><p>Bu bölümde worker node’ları kuracağız. Worker node’larda runc, container networking plugin, containerd, kubelet, ve kube-proxy calışacak.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*Z1DEAndtRp4N7lc3.png" /></figure><p><a href="https://devopscube.com/kubernetes-architecture-explained/">resim kaynak</a></p><p>Öncelikle konfigürasyon dosyalarımızı oluşturuyoruz. Bunun icin bastion sunucusunda root kullanıcı ile calışıyoruz.</p><ul><li><strong>10-bridge.conf:</strong> dosyası, Kubernetes cluster’ındaki pod ağlarının yapılandırılmasında kullanılan bir CNI (Container Network Interface) eklentisi konfigürasyon dosyasıdır. Bu dosya, Kubernetes cluster’ında her node üzerinde çalışan pod’ların ağ bağlantılarını yapılandırmak için bir köprü (bridge) ağı kurar.</li></ul><p>CNI hakkında ilerde konuşacağız.</p><p>Bu template’i aşağıda kullanarak “10-bridge.conf” dosyasını oluşturacağız.</p><p>Bu cni-plugin için alttaki konfigürasyonu kullanacağız. Ama diğer spec’ler için <a href="https://github.com/containernetworking/cni/blob/main/SPEC.md">resmi sayfasına</a> bakabilirsiniz.</p><pre>KHOME=$HOME/kubernetes-files<br><br>cat &lt;&lt; EOF &gt; configs/10-bridge_template.conf<br>{<br>  &quot;cniVersion&quot;: &quot;1.0.0&quot;,<br>  &quot;name&quot;: &quot;bridge&quot;,<br>  &quot;type&quot;: &quot;bridge&quot;,<br>  &quot;bridge&quot;: &quot;cni0&quot;,<br>  &quot;isGateway&quot;: true,<br>  &quot;ipMasq&quot;: true,<br>  &quot;ipam&quot;: {<br>    &quot;type&quot;: &quot;host-local&quot;,<br>    &quot;ranges&quot;: [<br>      [{&quot;subnet&quot;: &quot;SUBNET&quot;}]<br>    ],<br>    &quot;routes&quot;: [{&quot;dst&quot;: &quot;0.0.0.0/0&quot;}]<br>  }<br>}<br>EOF</pre><ul><li><strong>99-loopback.conf:</strong> dosyası, Kubernetes cluster’ında her pod için bir loopback ağ arayüzü (lo) oluşturmak amacıyla kullanılan bir CNI (Container Network Interface) yapılandırma dosyasıdır. Loopback arayüzü, pod içindeki uygulamaların kendi kendilerine (localhost) ağ üzerinden erişebilmelerini sağlar.</li></ul><pre>KHOME=$HOME/kubernetes-files<br>cat &lt;&lt; EOF &gt; configs/99-loopback.conf<br>{<br>  &quot;cniVersion&quot;: &quot;1.1.0&quot;,<br>  &quot;name&quot;: &quot;lo&quot;,<br>  &quot;type&quot;: &quot;loopback&quot;<br>}<br>EOF</pre><ul><li><strong>containerd-config.toml:</strong> dosyası, containerd container runtime’ının yapılandırma dosyasıdır. containerd, containerlerin yönetimini ve çalıştırılmasını sağlayan bir daemon’dur ve Kubernetes gibi container orkestrasyon araçları tarafından kullanılır. Bu dosya, containerd’nin nasıl yapılandırılacağını ve hangi ayarlarla çalışacağını belirler.</li></ul><p>CNI dizinin verildiği son 2 satıra dikkat edin. Bu sayede yeni oluşacak podlara ip verilmiş olacak.</p><pre>KHOME=$HOME/kubernetes-files<br><br>cat &lt;&lt; EOF &gt; configs/containerd-config.toml<br>version = 2<br>[plugins.&quot;io.containerd.grpc.v1.cri&quot;]<br>  [plugins.&quot;io.containerd.grpc.v1.cri&quot;.containerd]<br>    snapshotter = &quot;overlayfs&quot;<br>    default_runtime_name = &quot;runc&quot;<br>  [plugins.&quot;io.containerd.grpc.v1.cri&quot;.containerd.runtimes.runc]<br>    runtime_type = &quot;io.containerd.runc.v2&quot;<br>  [plugins.&quot;io.containerd.grpc.v1.cri&quot;.containerd.runtimes.runc.options]<br>    SystemdCgroup = true<br>[plugins.&quot;io.containerd.grpc.v1.cri&quot;.cni]<br>  bin_dir = &quot;/opt/cni/bin&quot;<br>  conf_dir = &quot;/etc/cni/net.d&quot;<br>EOF</pre><ul><li><strong>kube-proxy-config.yaml:</strong></li></ul><p>Bunun için template dosyası oluşturup onun üzerinden gerçek dosyamızı oluşturacağız.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/748/0*bmhU6EZSBR2XFvZD.png" /></figure><p><a href="https://devopscube.com/kubernetes-architecture-explained/">resim kaynak</a></p><pre>KHOME=$HOME/kubernetes-files<br><br>cat &lt;&lt; EOF &gt; configs/kube-proxy-config.yaml<br>kind: KubeProxyConfiguration<br>apiVersion: kubeproxy.config.k8s.io/v1alpha1<br>clientConnection:<br>  kubeconfig: &quot;/var/lib/kube-proxy/kubeconfig&quot;<br>mode: &quot;iptables&quot;<br>clusterCIDR: &quot;10.200.0.0/16&quot;<br>EOF<br></pre><ul><li><strong>kubelet-config.yaml:</strong></li></ul><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/830/0*QSD8C6htAWXxSXyL.png" /><figcaption><a href="https://devopscube.com/kubernetes-architecture-explained/">resim kaynak</a></figcaption></figure><pre>KHOME=$HOME/kubernetes-files<br><br>cat &lt;&lt; EOF &gt; configs/kubelet-config_template.yaml<br>kind: KubeletConfiguration<br>apiVersion: kubelet.config.k8s.io/v1beta1<br>authentication:<br>  anonymous:<br>    enabled: false<br>  webhook:<br>    enabled: true<br>  x509:<br>    clientCAFile: &quot;/var/lib/kubelet/ca.crt&quot;<br>authorization:<br>  mode: Webhook<br>clusterDomain: &quot;cluster.local&quot;<br>clusterDNS:<br>  - &quot;10.32.0.10&quot;<br>cgroupDriver: systemd<br>containerRuntimeEndpoint: &quot;unix:///var/run/containerd/containerd.sock&quot;<br>podCIDR: &quot;SUBNET&quot;<br>resolvConf: &quot;/etc/resolv.conf&quot;<br>runtimeRequestTimeout: &quot;15m&quot;<br>tlsCertFile: &quot;/var/lib/kubelet/kubelet.crt&quot;<br>tlsPrivateKeyFile: &quot;/var/lib/kubelet/kubelet.key&quot;<br>EOF<br></pre><p>Artık template dosyalarımızı kullanarak kubelet-config.yml ve 10-bridge.conf dosyalarımızı oluşturup taşıyabiliriz.</p><pre>KHOME=$HOME/kubernetes-files<br><br>cd $KHOME/configs<br><br>declare -A machines<br><br>machines[worker1]=&quot;10.200.0.0/24&quot;<br>machines[worker2]=&quot;10.200.1.0/24&quot;<br><br>for key in &quot;${!machines[@]}&quot;; do<br><br>  echo &quot;-------------${key} dosyaları --- başlangıç&quot;<br>  ssh root@${key} &quot;ls ~/&quot;<br>  SUBNET=${machines[$key]}<br>  sed &quot;s|SUBNET|$SUBNET|g&quot; \<br>    10-bridge_template.conf &gt; 10-bridge.conf <br>    <br>  sed &quot;s|SUBNET|$SUBNET|g&quot; \<br>    kubelet-config_template.yaml &gt; kubelet-config.yaml<br>    <br>  scp 10-bridge.conf kubelet-config.yaml \<br>  root@${key}:~/<br><br>  echo &quot;-------------${key} dosyaları --- bitiş&quot;<br>  ssh root@${key} &quot;ls ~/&quot;<br>done</pre><p>Worker node’larımızda çalışacak bileşenler için 3 adet unit (service) dosyasına ihtiyacımız olacak.</p><ul><li>containerd.service</li><li>kubelet.service</li><li>kube-proxy.service</li></ul><p>Dosyalarımızı oluşturmaya başlayalım.</p><ul><li><strong>containerd.service</strong></li></ul><pre>KHOME=$HOME/kubernetes-files<br><br>cat &lt;&lt; EOF &gt; $KHOME/units/containerd.service<br>[Unit]<br>Description=containerd container runtime<br>Documentation=https://containerd.io<br>After=network.target<br><br>[Service]<br>ExecStartPre=/sbin/modprobe overlay<br>ExecStart=/bin/containerd<br>Restart=always<br>RestartSec=5<br>Delegate=yes<br>KillMode=process<br>OOMScoreAdjust=-999<br>LimitNOFILE=1048576<br>LimitNPROC=infinity<br>LimitCORE=infinity<br><br>[Install]<br>WantedBy=user. Target<br>EOF</pre><ul><li><strong>kubelet.service</strong></li></ul><pre>KHOME=$HOME/kubernetes-files<br><br>cat &lt;&lt; EOF &gt; $KHOME/units/kubelet.service<br>[Unit]<br>Description=Kubernetes Kubelet<br>Documentation=https://github.com/kubernetes/kubernetes<br>After=containerd.service<br>Requires=containerd.service<br><br>[Service]<br>ExecStart=/usr/local/bin/kubelet \<br>  --config=/var/lib/kubelet/kubelet-config.yaml \<br>  --kubeconfig=/var/lib/kubelet/kubeconfig \<br>  --register-node=true \<br>  --v=2<br>Restart=on-failure<br>RestartSec=5<br><br>[Install]<br>WantedBy=user. Target<br>EOF</pre><ul><li><strong>kube-proxy.service</strong></li></ul><pre>KHOME=$HOME/kubernetes-files<br><br>cat &lt;&lt; EOF &gt; $KHOME/units/kube-proxy.service<br>[Unit]<br>Description=Kubernetes Kube Proxy<br>Documentation=https://github.com/kubernetes/kubernetes<br>[Service]<br>ExecStart=/usr/local/bin/kube-proxy \<br>  --config=/var/lib/kube-proxy/kube-proxy-config.yaml<br>Restart=on-failure<br>RestartSec=5<br>[Install]<br>WantedBy=user. Target<br>EOF<br></pre><p>Geriye kalan bütün worker node dosyalarını da suculara kopyalıyoruz.</p><pre>KHOME=$HOME/kubernetes-files<br><br>cd $KHOME<br><br>for host in worker1 worker2; do<br>  scp \<br>    downloads/runc.amd64 \<br>    downloads/crictl-v1.30.1-linux-amd64.tar.gz \<br>    downloads/cni-plugins-linux-amd64-v1.5.1.tgz \<br>    downloads/containerd-1.7.20-linux-amd64.tar.gz \<br>    downloads/kubectl \<br>    downloads/kubelet \<br>    downloads/kube-proxy \<br>    configs/99-loopback.conf \<br>    configs/containerd-config.toml \<br>    configs/kube-proxy-config.yaml \<br>    units/containerd.service \<br>    units/kubelet.service \<br>    units/kube-proxy.service \<br>    root@$host:~/<br>done<br><br></pre><p>Şimdi her iki worker node üzerinde alttaki komutla kurulum için dinizleri oluşturuyoruz.</p><pre>for host in worker1 worker2; do<br>  ssh root@$host &quot;mkdir -p /etc/cni/net.d /opt/cni/bin /var/lib/kubelet /var/lib/kube-proxy /var/lib/kubernetes /var/run/kubernetes;<br>  echo ${host} : /etc/cni/net.d test;<br>  [ -d &quot;/etc/cni/net.d/&quot; ] &amp;&amp; echo Dizin var;<br><br>  echo ${host} : /opt/cni/bin test;<br>  [ -d &quot;/opt/cni/bin/&quot; ] &amp;&amp; echo Dizin var;<br><br>  echo ${host} : /var/lib/kubelet kubelet test;<br>  [ -d &quot;/var/lib/kubelet/&quot; ] &amp;&amp; echo Dizin var;<br><br>  echo ${host} : /var/lib/kube-proxy kube-proxy test;<br>  [ -d &quot;/var/lib/kube-proxy/&quot; ] &amp;&amp; echo Dizin var;<br><br>  echo ${host} : /var/lib/kubernetes kubernetes test;<br>  [ -d &quot;/var/lib/kubernetes/&quot; ] &amp;&amp; echo Dizin var;<br><br>  echo ${host} : var /var/lib/kubernetes kubernetes test;<br>  [ -d &quot;/var/lib/kubernetes/&quot; ] &amp;&amp; echo Dizin var;<br>  <br>  echo ============================================&quot;<br><br>done</pre><p>Şimdi bütün worker node’larda binary’leri kuralım.</p><pre>for host in worker1 worker2; do<br>  ssh root@$host &quot; mkdir -p containerd;<br>  tar -xvf crictl-v1.30.1-linux-amd64.tar.gz;<br>  tar -xvf containerd-1.7.20-linux-amd64.tar.gz -C containerd;<br>  tar -xvf cni-plugins-linux-amd64-v1.5.1.tgz -C /opt/cni/bin/;<br>  mv runc.amd64 runc;<br>  chmod +x crictl kubectl kube-proxy kubelet runc; <br>  mv crictl kubectl kube-proxy kubelet runc /usr/local/bin/;<br>  mv containerd/bin/* /bin/&quot;<br>done</pre><p>Bütün worker node’larda network konfigürasyon dosyalarını olması gereken yere taşıyalım.</p><pre>for host in worker1 worker2; do<br>ssh root@$host &quot;mv 10-bridge.conf 99-loopback.conf /etc/cni/net.d/&quot;<br>done</pre><p>Containerd’yi ayarlayalım.</p><pre>for host in worker1 worker2; do<br>  ssh root@$host &quot; mkdir -p /etc/containerd/; <br>  mv containerd-config.toml /etc/containerd/config.toml;<br>  mv containerd.service /etc/systemd/system/&quot;<br>done</pre><p>Kubelet’i ayarlayalım.</p><pre>for host in worker1 worker2; do<br>  ssh root@$host &quot;mv kubelet-config.yaml /var/lib/kubelet/;<br>  mv kubelet.service /etc/systemd/system/&quot;<br>done</pre><p>Kubernetes proxy’yi ayarlayalım.</p><pre>for host in worker1 worker2; do<br>  ssh root@$host &quot;  mv kube-proxy-config.yaml /var/lib/kube-proxy/;<br>  mv kube-proxy.service /etc/systemd/system/&quot;<br>done</pre><p>Son olarak worker servisleri de çalıştıralım.</p><pre>for host in worker1 worker2; do<br>  ssh root@$host &quot;systemctl daemon-reload;<br>  systemctl enable containerd kubelet kube-proxy;<br>  systemctl start containerd kubelet kube-proxy&quot;<br>done</pre><p>Şu ana kadar yaptıklarımı doğrulayalım.</p><pre>ssh root@master1 &quot;kubectl get nodes --kubeconfig admin.kubeconfig&quot;</pre><p>Test sonucu bende boş döndü. Büyük ihtimal sizde de aynı problem vardır. Problemi anlamak için ilk yapacağımız şey master node’dan başlayarak logları Kubernetes bileşenlerinin loglarını incelemek olacak.</p><p>Master node’dumuzda alttaki bileşenler çalışıyordu.</p><ul><li>kube-apiserver.service</li><li>kube-controller-manager.service</li><li>kube-scheduler.service</li></ul><p>vagrant ssh master1 veya bastion sunucusundayken ssh root@master1 komutuyla master1 sunucusuna bağlanıyoruz. Eğer vagrant üzerinden bağlandıysak root kullanıcısına geçiyoruz.</p><p>sırayla servis loglarına bakalım.</p><pre><br>systemctl status kube-apiserver<br><br>systemctl status kube-controller-manager<br><br>systemctl status kube-scheduler</pre><p>Kube-scheduler servisinde sertifika ile ilgili anormal durumlar olduğu görülüyor. Daha temiz log almak için journalctl -u kube-schedular komutunu kullanıyoruz.</p><p>Sonuçta alttaki satıra ulaşıyoruz. Aynı sonuca worker1 node üzerinde kubelet loglarına baktığımızda da görebiliriz.</p><pre>master1 kube-controller-manager[5791]: E0804 01:27:08.892114    5791 leaderelection.go:347] error retrieving resource lock kube-system/kube-controller-manager: Get &quot;https://master1.kubernetes.local:6443/apis/coordination.k8s.io/v1/namespaces/kube-system/leases/kube-controller-manager?timeout=5s&quot;: tls: failed to verify certificate: x509: certificate is valid for kubernetes, kubernetes.default, kubernetes.default.svc, kubernetes.default.svc.cluster, kubernetes.default.svc.cluster, kubernetes.svc.cluster.local, server.kubernetes.local, api-server.kubernetes.local, not master1.kubernetes.local</pre><p>Burada alttaki kısma dikkat edelim</p><pre>certificate is valid for<br>  kubernetes, kubernetes.default,<br>  kubernetes.default.svc,<br>  kubernetes.default.svc.cluster,<br>  kubernetes.default.svc.cluster,<br>  kubernetes.svc.cluster.local,<br>  server.kubernetes.local,<br>  api-server.kubernetes.local,<br>not master1.kubernetes.local</pre><p>Buradaki adresler hatırlarsanız sertifika oluşturken kullanığımız adreslerdi. ca.conf dosyamıza bakacak olursak alttaki satırları görebiliriz.</p><pre>[kube-api-server_alt_names]<br>IP.0  = 127.0.0.1<br>IP.1  = 10.32.0.1<br>DNS.0 = kubernetes<br>DNS.1 = kubernetes.default<br>DNS.2 = kubernetes.default.svc<br>DNS.3 = kubernetes.default.svc.cluster<br>DNS.4 = kubernetes.svc.cluster.local<br>DNS.5 = server.kubernetes.local<br>DNS.6 = api-server.kubernetes.local</pre><p>Bu domainler Kubernetes cluster’ımıza erişirken kullandığımız adreslerdi. Hatta eğer bir load balancer kullanacak olursak onunda adresini girmeliyiz diye uyarmıştım. Bu listedeki anormallik master1.kubernetes.local adından bir adresin bu listede olamaması. Tabi bu sertifikaları hatırlarsnız worker node’larda örneğin kubelet ve kube-proxy’de kub eapi server’a erişirken de aynı problemi yaşayacak.</p><p>Bu durumda sertifikalarımızı tekrar oluşturup dağıtmamız gerekiyor. Bunun icin</p><ul><li>bastion sunucumuzda certs klasöründeki ca.conf dosyasında server.kubernetes.local adresini master1.kubernetes.local olarak değiştiriyoruz</li><li>sertifikaları tekrar oluşturuyoruz</li><li>kubeconfig.dosylarını tekrar oluşturuyoruz</li><li>ve sertifika ve kubeconfig dosyalarını ilgili yerlere taşıyoruz.</li></ul><p>Şimdi adım adım bunları yapalım. Bastian sunucusunda iken ca.conf dosyasında değişikliği yaptıktan sonra alttaki komutla sertifikaları tekrar oluşturuyoruz.</p><pre>KHOME=$HOME/kubernetes-files<br><br>cd $KHOME/certs<br><br>{<br>  openssl genrsa -out ca.key 4096<br>  openssl req -x509 -new -sha512 -noenc \<br>    -key ca.key -days 3653 \<br>    -config ca.conf \<br>    -out ca.crt<br>}<br><br>certs=(<br>  &quot;admin&quot; &quot;worker1&quot; &quot;worker2&quot;<br>  &quot;kube-proxy&quot; &quot;kube-scheduler&quot;<br>  &quot;kube-controller-manager&quot;<br>  &quot;kube-api-server&quot;<br>  &quot;service-accounts&quot;<br>)<br><br><br>for i in ${certs[*]}; do<br>  openssl genrsa -out &quot;${i}.key&quot; 4096<br><br>  openssl req -new -key &quot;${i}.key&quot; -sha256 \<br>    -config &quot;ca.conf&quot; -section ${i} \<br>    -out &quot;${i}.csr&quot;<br><br>  openssl x509 -req -days 3653 -in &quot;${i}.csr&quot; \<br>    -copy_extensions copyall \<br>    -sha256 -CA &quot;ca.crt&quot; \<br>    -CAkey &quot;ca.key&quot; \<br>    -CAcreateserial \<br>    -out &quot;${i}.crt&quot;<br>done</pre><p>Alttaki komutla da bütün kubeconfig dosyalarımızı oluşturmuş oluyoruz.</p><ul><li>Kubelet Kubeconfig</li><li>Kube-proxy Kubeconfig</li><li>Kube-controller-manager Kubeconfig</li><li>Kube-scheduler Kubeconfig</li><li>Admin Kullanıcısı için Kubeconfig</li></ul><pre><br>KHOME=$HOME/kubernetes-files<br><br>cd $KHOME/certs<br><br><br># Kubelet Kubeconfig<br>for host in worker1 worker2; do<br>  kubectl config set-cluster kubernetes-the-hard-way \<br>    --certificate-authority=ca.crt \<br>    --embed-certs=true \<br>    --server=https://master1.kubernetes.local:6443 \<br>    --kubeconfig=${host}.kubeconfig<br><br>  kubectl config set-credentials system:node:${host} \<br>    --client-certificate=${host}.crt \<br>    --client-key=${host}.key \<br>    --embed-certs=true \<br>    --kubeconfig=${host}.kubeconfig<br><br>  kubectl config set-context default \<br>    --cluster=kubernetes-the-hard-way \<br>    --user=system:node:${host} \<br>    --kubeconfig=${host}.kubeconfig<br><br>  kubectl config use-context default \<br>    --kubeconfig=${host}.kubeconfig<br>done<br><br># Kube-proxy Kubeconfig<br>{<br>  kubectl config set-cluster kubernetes-the-hard-way \<br>    --certificate-authority=ca.crt \<br>    --embed-certs=true \<br>    --server=https://master1.kubernetes.local:6443 \<br>    --kubeconfig=kube-proxy.kubeconfig<br><br>  kubectl config set-credentials system:kube-proxy \<br>    --client-certificate=kube-proxy.crt \<br>    --client-key=kube-proxy.key \<br>    --embed-certs=true \<br>    --kubeconfig=kube-proxy.kubeconfig<br><br>  kubectl config set-context default \<br>    --cluster=kubernetes-the-hard-way \<br>    --user=system:kube-proxy \<br>    --kubeconfig=kube-proxy.kubeconfig<br><br>  kubectl config use-context default \<br>    --kubeconfig=kube-proxy.kubeconfig<br>}<br><br># Kube-controller-manager Kubeconfig<br><br>{<br>  kubectl config set-cluster kubernetes-the-hard-way \<br>    --certificate-authority=ca.crt \<br>    --embed-certs=true \<br>    --server=https://master1.kubernetes.local:6443 \<br>    --kubeconfig=kube-controller-manager.kubeconfig<br><br>  kubectl config set-credentials system:kube-controller-manager \<br>    --client-certificate=kube-controller-manager.crt \<br>    --client-key=kube-controller-manager.key \<br>    --embed-certs=true \<br>    --kubeconfig=kube-controller-manager.kubeconfig<br><br>  kubectl config set-context default \<br>    --cluster=kubernetes-the-hard-way \<br>    --user=system:kube-controller-manager \<br>    --kubeconfig=kube-controller-manager.kubeconfig<br><br>  kubectl config use-context default \<br>    --kubeconfig=kube-controller-manager.kubeconfig<br>}<br><br># Kube-scheduler Kubeconfig<br><br>{<br>  kubectl config set-cluster kubernetes-the-hard-way \<br>    --certificate-authority=ca.crt \<br>    --embed-certs=true \<br>    --server=https://master1.kubernetes.local:6443 \<br>    --kubeconfig=kube-scheduler.kubeconfig<br><br>  kubectl config set-credentials system:kube-scheduler \<br>    --client-certificate=kube-scheduler.crt \<br>    --client-key=kube-scheduler.key \<br>    --embed-certs=true \<br>    --kubeconfig=kube-scheduler.kubeconfig<br><br>  kubectl config set-context default \<br>    --cluster=kubernetes-the-hard-way \<br>    --user=system:kube-scheduler \<br>    --kubeconfig=kube-scheduler.kubeconfig<br><br>  kubectl config use-context default \<br>    --kubeconfig=kube-scheduler.kubeconfig<br>}<br><br><br># Admin Kullanıcısı İçin Kubeconfig<br><br>{<br>  kubectl config set-cluster kubernetes-the-hard-way \<br>    --certificate-authority=ca.crt \<br>    --embed-certs=true \<br>    --server=https://127.0.0.1:6443 \<br>    --kubeconfig=admin.kubeconfig<br><br>  kubectl config set-credentials admin \<br>    --client-certificate=admin.crt \<br>    --client-key=admin.key \<br>    --embed-certs=true \<br>    --kubeconfig=admin.kubeconfig<br><br>  kubectl config set-context default \<br>    --cluster=kubernetes-the-hard-way \<br>    --user=admin \<br>    --kubeconfig=admin.kubeconfig<br><br>  kubectl config use-context default \<br>    --kubeconfig=admin.kubeconfig<br>}</pre><p>Evet bütün doyalarımız hazır şimdide hangi dosyası sunucularda hangi dizinlere kopyalacağız onu belirlememişz gerekiyor.</p><p>Master sunucu üzerinde calışan servisler ve ilgili dizinler</p><p>Alttaki sertifikaların hepsi master1 üzerinde /var/lib/kubernetes/ dizinine kaydedilmeli</p><ul><li>ca.crt</li><li>ca.key</li><li>kube-api-server.key</li><li>kube-api-server.crt</li><li>service-accounts.key</li><li>service-accounts.crt</li></ul><p>mesela burada neden kube-scheduler veya kube-conroller-manager sertifikaları yok? cünkü bunlar kendi kendine çalışan servisler. Bunlar sadece api servisiyle haberleşirken bir servis hesabına ihtiyaç duyarlar ve buradaki sertifikaları da biz kendi kubeconfig dosyalarına koyduk zaten. Yani bu servislere kimse bağlanmıyor ki sertifika konfigürasyonuna ihtiyaçları olsun.</p><p>Master1 üzerindeki kubeconfig dizinleri</p><ul><li>kube-schedular — kubeconfig dizini: /var/lib/kubernetes/</li><li>Kube-controller-manager — kubeconfig dizini: /var/lib/kubernetes/</li><li>Birde admin için oluşturduğumuz kubeconfig dosyası var. Bu dosya master1 sunucusunun root dizininde ve oraya kopyalayabiliriz yenisini de.</li></ul><p>Worker sunucu üzerinde çalışan servisler ve ilgili dizinler. Burada kubelet sertifikalarını taşımamız gerekiyor. Çünkü kubelet ile bazı servisler iletişime geçip konuşur. Örneğin kube api server. Bu nedenle api server’ın servis (unit) dosyasına bakacak olursanız kubelet’le konuşmak için sertifika adresi ister parametre olarak.</p><ul><li>kubelet — kubeconfig dizini: /var/lib/kubelet/kubeconfig/</li><li>kubelet — sertifika dizini : /var/lib/kubelet/</li><li>kube-proxy kubeconfig dizini: /var/lib/kube-proxy/kubeconfig/</li></ul><p>Evet şimdi bütün bu dosyaları ilgili sunucalara ve dizinlere taşıyalım.</p><p>Bastion sunucusundayken alttaki komutları çalıştırıyoruz.</p><pre><br>KHOME=$HOME/kubernetes-files<br><br>cd $KHOME/certs<br><br>scp ca.crt ca.key kube-api-server.key kube-api-server.crt service-accounts.key service-accounts.crt root@master1:/var/lib/kubernetes/<br><br>scp kube-scheduler.kubeconfig root@master1:/var/lib/kubernetes/<br><br>scp kube-controller-manager.kubeconfig root@master1:/var/lib/kubernetes/<br><br><br><br>for host in worker1 worker2; do<br><br>scp ${host}.kubeconfig root@${host}:/var/lib/kubelet/kubeconfig # dikkat worker1.kubeconfig ve worker2.kubeconfig dosylarını kubeconfig olarak kayediyoruz<br><br>scp kube-proxy.kubeconfig root@${host}:/var/lib/kube-proxy/kubeconfig # dikkat kube-proxy.kubeconfig dosylarını kubeconfig olarak kayediyoruz<br><br><br>scp ca.crt root@${host}:/var/lib/kubelet/<br><br>scp ${host}.crt root@${host}:/var/lib/kubelet/kubelet.crt<br><br>scp ${host}.key  root@${host}:/var/lib/kubelet/kubelet.key<br><br><br><br>done<br><br><br><br>for host in worker1 worker2; do<br>  ssh root@$host mkdir /var/lib/kubelet/<br><br>  scp ca.crt root@$host:/var/lib/kubelet/<br><br>  scp $host.crt \<br>    root@$host:/var/lib/kubelet/kubelet.crt<br><br>  scp $host.key \<br>    root@$host:/var/lib/kubelet/kubelet.key<br>done<br><br>vet artık servislerimizi tekrar başlatabiliriz.</pre><p>Bastion sunucusundayken bütün sunucularda ilgili servisleri restart ediyoruz.</p><pre><br>ssh root@master1 &quot;systemctl restart kube-apiserver.service; systemctl restart kube-controller-manager.service; systemctl restart kube-scheduler.service;&quot;<br><br><br>for host in worker1 worker2; do<br><br>ssh root@${host} &quot;systemctl restart containerd.service; systemctl restart kubelet.service; systemctl restart kube-proxy.service;&quot;<br><br>done</pre><p>10–15 sn kasunuculardaverip tekrar tet edebiliriz. Bastion sunucusundayken alttaki komutla test edebiliriz.</p><pre><br># admin kullanıcımz kubeconfig dosyasını da taşıyıp tet ediyoruz<br><br><br>scp admin.kubeconfig root@master1:~/<br><br>ssh root@master1 &quot;kubectl get nodes --kubeconfig admin.kubeconfig&quot;<br><br># sonuc<br># worker1   Ready    &lt;none&gt;   3h27m   v1.30.3<br># worker2   Ready    &lt;none&gt;   3h23m   v1.30.3<br></pre><p>Kubelet’i master node üzerine kurmadığımız için onu dolayısıyla göremiyoruz.</p><h3>Kubectl’i Uzak Erişim İcin Bastion Sunucusunda Ayarlıyoruz</h3><p>Şuan en azından bastion sunucumuz master1.kubernetes.cluster domainini çözebilmeli ve istek atabilmeli. Bunu test edelim.</p><pre>KHOME=$HOME/kubernetes-files<br><br>cd $KHOME<br><br>curl -k --cacert $KHOME/ca.crt \<br>  https://master1.kubernetes.local:6443/version<br><br><br># sonuc<br>#{<br>#&quot;major&quot;: &quot;1&quot;,<br>#&quot;minor&quot;: &quot;30&quot;,<br>#&quot;gitVersion&quot;: &quot;v1.30.3&quot;,<br>#&quot;gitCommit&quot;: &quot;6fc0a69044f1ac4c13841ec4391224a2df241460&quot;,<br>#&quot;gitTreeState&quot;: &quot;clean&quot;,<br>#&quot;buildDate&quot;: &quot;2024-07-16T23:48:12Z&quot;,<br>#&quot;goVersion&quot;: &quot;go1.22.5&quot;,<br>#&quot;compiler&quot;: &quot;gc&quot;,<br>#&quot;platform&quot;: &quot;linux/amd64&quot;<br>#}<br><br></pre><p>Bütün sertifikalar zaten basiton sunucumuzda var. Ozman kandimize bir kubeconfig oluşturabiliriz.</p><pre><br>{<br>  kubectl config set-cluster kubernetes-the-hard-way \<br>    --certificate-authority=certs/ca.crt \<br>    --embed-certs=true \<br>    --server=https://master1.kubernetes.local:6443<br><br>  kubectl config set-credentials admin \<br>    --client-certificate=certs/admin.crt \<br>    --client-key=certs/admin.key<br><br>  kubectl config set-context kubernetes-the-hard-way \<br>    --cluster=kubernetes-the-hard-way \<br>    --user=admin<br><br>  kubectl config use-context Kubernetes-the-hard-way<br>}</pre><p>Kontrol edebiliriz</p><pre><br>kubectl get nodes<br><br># sonuc<br>#NAME      STATUS   ROLES    AGE     VERSION<br>#worker1   Ready    &lt;none&gt;   3h48m   v1.30.3<br>#worker2   Ready    &lt;none&gt;   3h44m   v1.30.3<br>#root@bastion:~/kubernetes-files#</pre><h3>Pod Network İcin Route Ayarlarını Yapıyoruz</h3><p>Bildiğiniz üzere Kuberntes’de temel olarak üç adet network bulunuyor.</p><ul><li>Servis: Servislerin pod’larla ve kendileriyle haberleşebilmesi için network</li><li>Pod: Pod’ların birbirleriyle haberleşebilmesi için kullanılan network</li><li>Node: Makinelerin fiziksel network’ü</li></ul><p>Alttaki şekilde de görebilirsiniz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*j1ixxzVYbqqLJFX0.png" /><figcaption><a href="https://kubernetes.io/docs/concepts/cluster-administration/networking/#kubernetes-ip-address-ranges">resim kaynak</a></figcaption></figure><p>Node’lar birbirleriyle haberleşebiliyor zaten. Ancak pod’ların haberleşmesi fiziksel network üzerinde olmuyor. Genel ad olarak overlay network dediğimiz izole bir network üzerinden haberleşiyorlar. Bunun için Kubenetes’de CNI adından bir sprecification var. Bun uygun yazılmış herhangi bir araç kullanabiliriz aslında. Eğer daha önce deneyimlediyseniz alttaki listedekilerden birini mutlaka kullanmışsınızdır.</p><ul><li>Calico</li><li>Weave</li><li>Flannel</li><li>Cilium</li></ul><p>Ancak biz burada CNI stadartını yazan takımın cıkartmış olduğu cni-plugin’i kurmuştuk hatırlarsanız. CNI basitce pod network’ü icin sanal bir iterface oluşturup pod’ların bu network üzerinden haberleşmelerini sağlar. Tabi yukarıdaki listedeki araçlar çok daha fazlasını yapabiliyor ancak şuan konumuz oralar değil. Bunu yaparken de aslında yine Linux namespace kavramından yararlanarak yapıyorlar. Konu hakkında daha detaylı bilgi almak isterseniz daha önceleri yazmış olduğum “<a href="https://medium.com/devopsturkiye/linux-namespaceleri-kullanarak-kendi-container-%C4%B1m%C4%B1z%C4%B1-olu%C5%9Fturuyoruz-f83eebc3e92f">Linux Namespace’leri Kullanarak Kendi Container’ımızı Oluşturuyoruz</a>” başlıklı yazıyı okuyabilirsiniz.</p><p>Mesela kullanığımız cni-plugin’in resmi sayfasında alttaki özelliklerden bahsedilmiş.</p><ul><li><strong>bridge</strong>: Creates a bridge, adds the host and the container to it.</li><li><strong>ipvlan</strong>: Adds an ipvlan interface in the container.</li><li><strong>loopback</strong>: Set the state of loopback interface to up.</li><li><strong>macvlan</strong>: Creates a new MAC address, forwards all traffic to that to the container.</li><li><strong>ptp</strong>: Creates a veth pair.</li><li><strong>vlan</strong>: Allocates a vlan device.</li><li><strong>host-device</strong>: Move an already-existing device into a container.</li><li><strong>dummy</strong>: Creates a new Dummy device in the container.</li></ul><p>Yukarıda konfigürasyonda alttaki gibi konfigürasyonu vardı. Alttaki kod örneğini <a href="https://github.com/containernetworking/cni#running-the-plugins">CNI resmi GitHub sayfasından</a> aldım. Bu sayfada aynı zamanda yukarıda yaptığımız konfigürasyonun da nasıl yapılcağını anlatmış</p><p>örnekteki IPAM kavramına değinmek istiyorum. ipam, “IP Address Management” (IP Adresi Yönetimi) anlamına gelir. Bu, Kubernetes’te pod’lara IP adresi tahsis etme sürecini yönetir. ipam bloğu, CNI plugin konfigürasyonunda, ağdaki pod’lara hangi IP adreslerinin atanacağını belirlemek için kullanılır.</p><p>Konfigürasyonda gördüğümüz &quot;type&quot;: &quot;host-local&quot; ise IP adresi yönetiminin yerel host seviyesinde yapılacağını belirtir. Yani, her bir Kubernetes node&#39;u, pod&#39;lar için IP adreslerini kendi üzerinde yönetir. host-local, yerel bir IP adres havuzu kullanır ve her node, pod&#39;lara bu havuzdan (subnet) IP adresleri atar.</p><p>Routes kısmı, pod’ların hangi hedefe yönlendirileceğini tanımlar. Bu örnekte dst (destination) “0.0.0.0/0” olarak tanımlanmış, yani bu pod’dan gelen tüm trafik (herhangi bir hedef IP adresine sahip trafik) varsayılan ağ geçidine yönlendirilecektir. Bu, pod’un internete veya başka bir ağa erişmesine olanak tanır.</p><p>Loopback kullanılacak CNI plugin türünü belirtir. “loopback” olarak tanımlanmış, yani bu yapılandırma, loopback arayüzü için geçerlidir. Loopback, container içinde kendi kendine veri trafiği oluşturmak için kullanılır ve 127.0.0.1 gibi adresler üzerinden iletişimi sağlar.</p><pre># /etc/cni/net.d/10-mynet.conf<br>{<br>  &quot;cniVersion&quot;: &quot;1.0.0&quot;,<br>  &quot;name&quot;: &quot;bridge&quot;,<br>  &quot;type&quot;: &quot;bridge&quot;,<br>  &quot;bridge&quot;: &quot;cni0&quot;,<br>  &quot;isGateway&quot;: true,<br>  &quot;ipMasq&quot;: true,<br>  &quot;ipam&quot;: {<br>    &quot;type&quot;: &quot;host-local&quot;,<br>    &quot;ranges&quot;: [<br>      [{&quot;subnet&quot;: &quot;SUBNET&quot;}] # biz burası iicin worker1:10.200.0.0/24 worker2:10.200.1.0/24 kullanmıştık.<br>    ],<br>    &quot;routes&quot;: [{&quot;dst&quot;: &quot;0.0.0.0/0&quot;}]<br>  }<br>}<br><br># /etc/cni/net.d/99-loopback.conf &lt;&lt;EOF<br>{<br> &quot;cniVersion&quot;: &quot;0.2.0&quot;,<br> &quot;name&quot;: &quot;lo&quot;,<br> &quot;type&quot;: &quot;loopback&quot;<br>}<br>EOF</pre><p>Yukarıdaki konfigürasyonda CNI worker node’ları üzerinde pod ip’lerini dağıtabilir ancak iki worker node’un birbiriyle haberleşmesi için bu iki subnet’in birbiriyle haberleşebiliyor olması lazım. Bunun içinde her worker node üzerinde routing’e ihtiyacımız olacak.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*_OoPPKnjpYXV-Hfp.png" /><figcaption><a href="https://devopscube.com/kubernetes-architecture-explained/">resim kaynak</a></figcaption></figure><p>Bastion makinesindeyken alttaki komutları çalıştıralım.</p><pre>ssh root@master1 &lt;&lt;EOF<br>  ip route add 10.200.0.0/24 via 192.168.56.51<br>  ip route add 10.200.1.0/24 via 192.168.56.52<br>EOF<br><br>ssh root@worker1 &lt;&lt;EOF<br>  ip route add 10.200.1.0/24 via 192.168.56.52<br>EOF<br><br>ssh root@worker2 &lt;&lt;EOF<br>  ip route add 10.200.0.0/24 via 192.168.56.51<br>EOF</pre><p>Yaptıklarımızı doğrulayalım.</p><pre><br>ssh root@master1 ip route<br># ...<br>#10.200.0.0/24 via 192.168.56.51 dev eth1<br>#10.200.1.0/24 via 192.168.56.52 dev eth1<br><br><br>ssh root@worker1 ip route<br># ...<br># 10.200.1.0/24 via 192.168.56.52 dev eth1<br><br><br>ssh root@worker2 ip route<br># ...<br># 10.200.0.0/24 via 192.168.56.51 dev eth1</pre><p>Tabi burada yaptığımız route konfigürasyonu makineler restart olduğunda silinmiş olacak bunu persistant (kalıcı) yapmamız gerekiyor. Ubuntu kalıcı network ayarları icin NetPlan kullanıyor. Bunu da size bırakıyorum. <a href="https://netplan.readthedocs.io/en/stable/examples/#how-to-configure-source-routing">Şu linkten</a> burayı kendiniz yapabilirsiniz. İnternette de bir cok kaynak bulabilirsiniz.</p><h3>Smoke Test</h3><p>Bütün testleri bastion sunucusu üzerinden yapabiliriz.</p><ul><li><strong>Data Encryption</strong></li></ul><p>Gizli bir veriyi encrypt ederek kaydedebiliyor olmamız lazım.</p><pre>kubectl create secret generic kubernetes-the-hard-way \<br>  --from-literal=&quot;mykey=mydata&quot;</pre><p>Şimdi bu veriyi etcd’den okuyalım. İlk satırda sağda key1&#39;i görebilirsiniz.</p><pre>ssh root@master1 \<br>    &#39;etcdctl get /registry/secrets/default/kubernetes-the-hard-way | hexdump -C&#39;<br><br><br>#00000000  2f 72 65 67 69 73 74 72  79 2f 73 65 63 72 65 74  |/registry/secret|<br>#00000010  73 2f 64 65 66 61 75 6c  74 2f 6b 75 62 65 72 6e  |s/default/kubern|<br>#00000020  65 74 65 73 2d 74 68 65  2d 68 61 72 64 2d 77 61  |etes-the-hard-wa|<br>#00000030  79 0a 6b 38 73 3a 65 6e  63 3a 61 65 73 63 62 63  |y.k8s:enc:aescbc|<br>#00000040  3a 76 31 3a 6b 65 79 31  3a 19 9e 6a f7 dc 2e e5  |:v1:key1:..j....|<br>#00000050  94 34 02 b3 18 82 01 84  ca e9 d3 a4 4c 65 4c 67  |.4..........LeLg|<br>#00000060  8c 1f ac e8 d0 e3 fb e9  f7 26 98 5b 2d 6a 9a 9c  |.........&amp;.[-j..|<br>#00000070  6f dc 7e a6 88 f3 cb 49  34 d8 13 25 24 88 3c 13  |o.~....I4..%$.&lt;.|<br>#00000080  00 27 a6 23 13 82 40 35  3e 2e 25 85 aa f6 e2 d8  |.&#39;.#..@5&gt;.%.....|<br>#00000090  0c 5c fd cd df da 12 89  83 dd f2 2c 1f 9e 04 9d  |.\.........,....|<br>#000000a0  6f 90 ea 88 2b 3d 83 fc  4f 0d ee 63 4a 2f 69 49  |o...+=..O..cJ/iI|<br>#000000b0  43 2b 3e 3c 2e b4 59 bd  04 3d d1 5c 20 6c 9b cc  |C+&gt;&lt;..Y..=.\ l..|<br>#000000c0  1d 8a e8 f3 ae 07 81 b5  53 b1 54 6e c9 7b 88 db  |........S.Tn.{..|<br>#000000d0  fa ce aa a5 e7 d5 5a 95  5f 11 47 23 32 94 67 b3  |......Z._.G#2.g.|<br>#000000e0  dc 2c c3 b9 fc 7a fe fe  bb 99 68 55 2e 2f e5 f7  |.,...z....hU./..|<br>#000000f0  07 43 cf 91 4a 5e fb 63  62 c1 bb 9d d5 72 1a 2d  |.C..J^.cb....r.-|<br>#00000100  fa f6 7b 37 98 6c cc ca  91 58 8d c7 7b 77 b1 a1  |..{7.l...X..{w..|<br>#00000110  b3 ef 3e ed c4 e6 01 b5  64 72 2d 3f e1 45 80 db  |..&gt;.....dr-?.E..|<br>#00000120  55 fc 8f fd b0 c4 f8 53  4f 22 8a 1d c2 ac b4 20  |U......SO&quot;..... |<br>#00000130  b3 5b 38 64 09 fd a7 ac  8c 16 77 8a f1 b0 82 8e  |.[8d......w.....|<br>#00000140  57 2d ef a1 a9 17 29 b9  0f 81 65 41 44 5a 01 e3  |W-....)...eADZ..|<br>#00000150  77 0e 32 f1 86 46 27 9a  26 0a                    |w.2..F&#39;.&amp;.|<br>#0000015a</pre><ul><li><strong>Deployment</strong></li></ul><pre>kubectl create deployment nginx \<br>  --image=nginx:latest</pre><p>Şimdi kontrol edelim.</p><pre>kubectl get pods -l app=nginx<br><br>#NAME                     READY   STATUS    RESTARTS   AGE<br>#nginx-7584b6f84c-r7qd5   1/1     Running   0          4h10m</pre><ul><li><strong>Port Forwarding</strong></li></ul><pre># pod adını alıyoruz<br><br>POD_NAME=$(kubectl get pods -l app=nginx \<br>  -o jsonpath=&quot;{.items[0].metadata.name}&quot;)<br><br># ve basiton sunucumuzdaki 8080 portunu kubectl üzerinden worker node üzerindeki nginx pod&#39;unun 80 portuna bağlıyoruz.<br><br>kubectl port-forward $POD_NAME 8080:80</pre><p>Test etmek için başka bir terminalden bastion sunucusuna bağlanıp alttaki komutu çalıştırıyoruz. Sonucta nginx’i iceriğini görüyor olmamız lazım.</p><pre>curl --head http://127.0.0.1:8080<br><br>#HTTP/1.1 200 OK<br>#Server: nginx/1.27.0<br>#Date: Thu, 15 Aug 2024 19:37:59 GMT<br>#Content-Type: text/html<br>#Content-Length: 615<br>#Last-Modified: Tue, 28 May 2024 13:22:30 GMT<br>#Connection: keep-alive<br>#ETag: &quot;6655da96-267&quot;<br>#Accept-Ranges: bytes</pre><p>Artık önceki terminalde ctrl+c ile cıkabiliriz.</p><ul><li><strong>Exec</strong></li></ul><p>Birde pod’a bağlanıp bağlamayacağımıza bakalım.</p><pre>kubectl exec -ti $POD_NAME -- nginx -v<br><br># nginx version: nginx/1.27.0</pre><ul><li><strong>Service</strong></li></ul><pre>kubectl expose deployment nginx \<br>  --port 80 --type NodePort<br><br># daha sınra portumuzu alıyoruz<br><br>NODE_PORT=$(kubectl get svc nginx \<br>  --output=jsonpath=&#39;{range .spec.ports[0]}{.nodePort}&#39;)<br><br><br># daha sonra kontrol ediyoruz.<br><br>curl -I http://worker1:${NODE_PORT}<br><br>#HTTP/1.1 200 OK<br>#Server: nginx/1.27.0<br>#Date: Thu, 15 Aug 2024 20:00:12 GMT<br>#Content-Type: text/html<br>#Content-Length: 615<br>#Last-Modified: Tue, 28 May 2024 13:22:30 GMT<br>#Connection: keep-alive<br>#ETag: &quot;6655da96-267&quot;<br>#Accept-Ranges: bytes</pre><p>Evet bu yazımızda bu kadar. Umarım faydalı olur. Gelecek yazılarda görüşmek üzere.</p><p>Originally published at <a href="https://github.com/muratcabuk/makaleler/tree/master/kubernetes/zor-yoldan-2024">https://github.com</a>.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=559e9355afe8" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/devopsturkiye/zor-yoldan-kubernetes-kurulumu-tek-makale-ve-2024-g%C3%BCncel-versiyon-559e9355afe8">Zor Yoldan Kubernetes Kurulumu (Tek Makale 2024 Güncel Versiyon)</a> was originally published in <a href="https://medium.com/devopsturkiye">Devops &amp; AI Türkiye☁️ 🐧 🐳 ☸️</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Rust Dilinde Makro Kavramı ve Meta Programlama (Metaprogramming)]]></title>
            <link>https://medium.com/devopsturkiye/rust-dilinde-makrolar-ve-meta-programlama-metaprogramming-ad3aeeaaafe9?source=rss-23f592d2fff4------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/ad3aeeaaafe9</guid>
            <category><![CDATA[makro]]></category>
            <category><![CDATA[rust-programming-language]]></category>
            <category><![CDATA[rustlang]]></category>
            <category><![CDATA[rust]]></category>
            <category><![CDATA[macro]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Murat Çabuk]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 24 Jul 2024 19:41:43 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-07-29T11:46:06.262Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Nap3JwHSdjybJA892rX41Q.png" /><figcaption><a href="https://dribbble.com/shots/16028848-Ferris-the-Rustacean">Resim Kaynak</a></figcaption></figure><p>Bir süredir vakit buldukça Rust ve Go ile ilgilenmeye çalışıyorum. Modern diller arasında ikisi de çok popüler. İkisi de farklı alanlarda çok iyi iş çıkartıyor. Web programlama ve lokal uygulama geliştirme gibi daha üst seviye işler yapıyorsanız Go kesinlikle çok iyi bir dil. Biraz daha donanıma yakın alt seviye işler yapıyorsanız da Rust iyi bir tercih. Aktif kullanma şansım olamasa da yüzeysel olarak bütün diller hakkında birşey öğrenmeye çalışıyorum. Bu makalede de öğrenme sürecimde beni zorlayan konulardan biri olan Rust dilinde meta programlama konusuna değinmek istedim. Ancak çok uzun bir yazı oldu. Umarın sabırla okuyabilirsiniz. Şimdiden iyi okumalar diliyorum.</p><p>Rust dilinde makro en basit tanımıyla kod yazan kod olarak tanımlanır. Genel anlamda buna meta programlama (metaprogramming) diyoruz. Rust makro kavramı ve yapısı büyük ölcüde Lisp dilinden esinlenerek oluşturulmuştur. Bunun yanı sıra C, C++ ve Scheme dillerinden de esinlenilmiştir. Ancak Rust dilindeki makro kullanımı bu dillere göre daha kullanışlı ve daha güvenlidir. Ben de dahil bir cok yazılımcı Türkiye’de genellikle Java, C#, JavaScript ve Python kökenliyiz. Acıkcası bu dillerin hiç birinde doğrudan Rust dilindeki makro kavramını tamamen standart olarak kaşılayan bir teknoloji yok. Farklı teknikler veya kütüphanelerle tabii ki benzer şeyler yapılabiliyor ancak incelediğinizde hakikaten cok güclü bir yapı olduğunu farkedeceksiniz. Evet bu kadar pazarlamacılık yeter birazda ürünü inceleyelim.</p><p>Metaprogramming konusuna girmeden önce sade bir girişle başlayalım. Rust ile ufak tefek kodlama yaptıysanız illaki makroları kullanmışsınızdır. En azından println! yazmışsınızdır :). Println! ilk bakışta sadece bir fonksiyon gibi görünüyor. Acıkcası benim ilk aklıma gelen soru “eğer bir fonksiyon gibi yazıyorsam naden adı makro ve neden ünlem işareti var?” oldu.</p><p>Derinlere dalmadan önce makro kullanmanın avantajları nelerdir? Fonksiyon yerine makroları neden tercih etmeliyiz ya da etmemeliyiz? gibi sorulara cevap arayarak mevzuya yavaş yavaş girelim.</p><h3>Makro Kullanmanın Avantajları ve Fonksiyon Arasındaki Farklar Nelerdir?</h3><ul><li>Fonksiyonlar, belirli bir görevi yerine getiren ve çağrıldıklarında çalıştırılan kod bloklarıdır. Fonksiyonlar sabit sayıda ve türde parametre alırlar.</li></ul><pre>fn add(a: i32, b: i32) -&gt; i32 {<br>    a + b<br>}<br><br>fn main() {<br>    let sum = add(5, 3);<br>    println!(&quot;Sum: {}&quot;, sum);<br>}</pre><ul><li>Makrolar, derleme zamanında genişleyen ve kod üreten yapılar olup, değişken sayıda ve türde parametre alabilirler. Makrolar, Rust kodu yazarak diğer Rust kodlarını oluşturur.</li></ul><pre>macro_rules! multiply {<br>    ($num1:expr, $num2:expr) =&gt; {<br>        println!(&quot;{}&quot;, ($num1 as f64 * $num2 as f64));<br>    };<br><br>    ($num1:expr, $num2:expr, $num3:expr) =&gt; {<br>        println!(&quot;{}&quot;, ($num1 as f64 * $num2 as f64 * $num3 as f64));<br>    };<br>}<br><br>fn multiply(num1:f64, num2:f64) {<br>  println!(&quot;{}&quot;, (num1 * num2));<br>}<br><br>fn main() {<br>  multiply!(1.5, 2);<br>  multiply!(1.5, 1.5);<br>  multiply!((1.5 * 1.5), 2);<br>  multiply!((1.5 * 1.5), 2, -1);<br><br>  multiply(1.5, 2.0);<br>}</pre><p>Şuan kodu anlayamayabilirsiniz buna takılmayın ileride detaylarına değineceğiz.</p><p>Bu makro, <strong>create_function!</strong> makrosu ile iki fonksiyon oluşturur: foo ve bar. Makro, verilen isimleri kullanarak bu fonksiyonların gövdesini oluşturur. Yani sistem bizim için iki adet fonksiyon oluşturuyor. Bunu ne kadar zenginleştirebilceğimizi, Bu iki fonksiyonun hangi durumda nasıl davranacağını, parametre sayılarını, vb daha bir cok genişlemeyi yapabildiğimizi, kod tekrarını ne kadar azaltyabilceğimizi hayal edin. Henüz daha hic birşey görmedik ancak bu kadarlık bilgi bile bize çok şeyi yapma özgürlüğü sağlıyor.</p><p>Fakat açıklamada makroların derleme zamanında kodu genişlettiğinden yani bizim için kod ürettiğinden bahsetmiştik. Bundan nasıl emin olacağız? Yani makroyu tanımladık ve aynı isimle çalıştırdık sanki bir kod üretilmemiş gibi görünüyor.</p><p>Hakikaten derleme aşamasında kod üretilip üretilmediğini görmek için <a href="https://crates.io/crates/cargo-expand">cargo-expand</a> adında bir crate kullanacağız. Bunun için öncelikle cargo install cargo-expand komutu ile crate&#39;yi yüklüyoruz ve projemizin bulunduğu dizin de terminalde veya powershell&#39;de cargo expand komutunu çalıştırıyoruz. Alttakine benzer bir çıktı alacağız.</p><pre>fn multiply(num1: f64, num2: f64) {<br>    {<br>        ::std::io::_print(format_args!(&quot;{0}\n&quot;, (num1 * num2)));<br>    };<br>}<br>fn main() {<br>    {<br>        ::std::io::_print(format_args!(&quot;{0}\n&quot;, (1.5 as f64 * 2 as f64)));<br>    };<br>    {<br>        ::std::io::_print(format_args!(&quot;{0}\n&quot;, (1.5 as f64 * 1.5 as f64)));<br>    };<br>    {<br>        ::std::io::_print(format_args!(&quot;{0}\n&quot;, ((1.5 * 1.5) as f64 * 2 as f64)));<br>    };<br>    {<br>        ::std::io::_print(<br>            format_args!(&quot;{0}\n&quot;, ((1.5 * 1.5) as f64 * 2 as f64 * -1 as f64)),<br>        );<br>    };<br>    multiply(1.5, 2.0);<br>}</pre><p>Dikkat ederseniz tanımladığımız fonksiyon olduğu gibi dururken yazıdğımız makroyu kullandığımız main fonksiyonu içinde kullandığımız kadar fonksiyon oluşturultuğunu görebiliyoruz.</p><p>Peki şimdi alttaki örneği inceleyerek makro ile fonksiyon arasındaki teknik farklılıkları inceleyelim.</p><pre><br>macro_rules! multiply {<br>    ($num1:expr, $num2:expr) =&gt; {<br>        println!(&quot;{}&quot;, ($num1 as f64 * $num2 as f64));<br>    };<br><br>    ($num1:expr, $num2:expr, $num3:expr) =&gt; {<br>        println!(&quot;{}&quot;, ($num1 as f64 * $num2 as f64 * $num3 as f64));<br>    };<br>}<br><br>fn multiply(num1:f64, num2:f64) {<br>  println!(&quot;{}&quot;, (num1 * num2));<br>}<br><br>fn get_num()-&gt;i32{<br>    return -1<br>}<br><br>fn main() {<br>  multiply!(1.5, 2);<br>  multiply!(1.5, 1.5);<br>  multiply!((1.5 * 1.5), 2);<br>  multiply!((1.5 * 1.5), 2, get_num());<br><br>  multiply(1.5, 2.0);<br>}</pre><p>Bir fonksiyon imzası, fonksiyonun sahip olduğu parametrelerin sayısını ve türünü belirtir. Yani bu yapı onun imzası gibidir. Multiply fonksiyonu bir kez tanımlanır ve kullanılır. Daha sonra runtime’da değiştirmek, genişletmek veya overload etme gibi işlemler yapılamaz.</p><p>Diğer taraftan multiply! makrosunu inceleyecek olursak, aldığı parametreler birer expression yani isteğimiz bir Rust kodunu sayısal bir değer döndürmsi koşuluyla parametre olarak gecebiliyoruz makroya.</p><p>Ayrıca makro 2 veya 3 parametre ile çalışabiliyor. Bu da bir nevi overload kavramını andırıyor.</p><p>Yukarıda bahsettiğimiz gibi makrolar derleme aşamasında kodu genişlertir. Makro <a href="https://doc.rust-lang.org/book/ch18-01-all-the-places-for-patterns.html">pattern macthing</a> kullanarak kaç farklı genişleme yapacağını kontol ediyor. Burada görüleceği üzere 2 ve 3 parametreli bir desenimiz var. Dolayısıyla kodumuz aslında 2 farklı şekilde genişlemiş oluyor.</p><p>Tabii ki bu iki genişlemeyi fonkisyon yazarak da yapabilirdik. Bu durumda kodumuz daha hızlı derlenirdi. Ancak tabi gerçek hayatta kod yazdığımızda makrosuz bir dünyada binlerce fonksiyon yazmak ve bakımını yapmak durumunda kalacaktık.</p><ul><li>Ayrıca, makrolar derleyicinin kodun anlamını yorumlamasından önce genişletilir, bu nedenle bir makro, örneğin, belirli bir tür üzerinde bir trait uygulayabilir. Bir fonksiyon bunu yapamaz, çünkü çalıştırma zamanında çağrılır ve bir trait’in derleme zamanında uygulanması gerekir.</li></ul><p>Alttaki örnek üzerinden ne anlatılmak istediğini anlamaya çalışalım.</p><p>Detayına ileride değinecceğiz ama burada sadece acıklama olarak verelim, <strong>#[derive(Debug)]</strong> aslında bir makro çağrısıdır. Rust’ta derive makrosu, belirli trait’leri otomatik olarak uygulamak için kullanılır.</p><pre>use std::fmt;<br><br>// Trait&#39;i uygulamak için makro tanımı<br>macro_rules! impl_display {<br>    ($t:ty) =&gt; {<br>        impl fmt::Display for $t {<br>            fn fmt(&amp;self, f: &amp;mut fmt::Formatter) -&gt; fmt::Result {<br>                write!(f, &quot;{:?}&quot;, self)<br>            }<br>        }<br>    };<br>}<br><br>// Debug trait&#39;ini eklemek için derive kullanımı<br>#[derive(Debug)]<br>struct Point {<br>    x: i32,<br>    y: i32,<br>}<br><br>// Point struct&#39;ı için Display trait&#39;ini uygulamak<br>impl_display!(Point);<br><br>fn main() {<br>    let point = Point { x: 10, y: 20 };<br>    println!(&quot;{}&quot;, point); // Output: Point { x: 10, y: 20 }<br>}</pre><p>Amacımız Display trait’ini Point struct’ına uygulamak. Bunun için de impl_display makrosunu yazdık. Display trait’i println! makrosunun Point Struct’ını yazdırabilmesini sağlıyor. Yukarıda yaptığımız gibi cargo expand komutuyla inceleyelim.</p><pre>use std::fmt;<br>struct Point {<br>    x: i32,<br>    y: i32,<br>}<br>#[automatically_derived]<br>impl ::core::fmt::Debug for Point {<br>    #[inline]<br>    fn fmt(&amp;self, f: &amp;mut ::core::fmt::Formatter) -&gt; ::core::fmt::Result {<br>        ::core::fmt::Formatter::debug_struct_field2_finish(<br>            f,<br>            &quot;Point&quot;,<br>            &quot;x&quot;,<br>            &amp;self.x,<br>            &quot;y&quot;,<br>            &amp;&amp;self.y,<br>        )<br>    }<br>}<br>impl fmt::Display for Point {<br>    fn fmt(&amp;self, f: &amp;mut fmt::Formatter) -&gt; fmt::Result {<br>        f.write_fmt(format_args!(&quot;{0:?}&quot;, self))<br>    }<br>}<br>fn main() {<br>    let point = Point { x: 10, y: 20 };<br>    {<br>        ::std::io::_print(format_args!(&quot;{0}\n&quot;, point));<br>    };<br>}</pre><p>Dikkat ederseniz Display trait’i Point struct’ına implement edilmiş görünüyor. Kodun geri kalanına cok odaklanmamıza gerek yok. Diğer makroların da nasıl kod ürettiğini görebiliyoruz ancak şuan konumuz oralar değil.</p><p>Trait daha kod yorumlanmaya başlamadan once yazılmış oluyor. Eğer bu olmasaydı zaten println! fonksiyonu hic çalışmayacak hatta kodumuz derlenmeyecekti bile. Mesela ben RustRover kullanıyorum ve makro çağrısını yaptığım satırı açıklama satırına cevirdiğimde derlemeye bile izin vermeden syntax hatası alıyorum.</p><ul><li>Makrolar ve fonksiyonlar arasındaki bir diğer önemli fark, makroları tanımlamak veya dosyada çağırmadan önce scope’a getirmek zorundayız; fonksiyonları ise herhangi bir yerde tanımlayıp herhangi bir yerde çağırabiliriz.</li></ul><p>Alttaki kod bloğunda fonksiyon tanımı kullanıldığı main fonksiyonundan sonra tanımlandığı halde hata almadan çalışacaktır.</p><pre>fn main() {<br>    // Fonksiyon burada çağrılıyor<br>    greet();<br>}<br><br>// Fonksiyon herhangi bir yerde tanımlanabilir<br>fn greet() {<br>    println!(&quot;Hello, world!&quot;);<br>}</pre><p>Alltaki makro tanımı ise hata verecektir cünkü main fonksiyonundan sonra tanımlanmış.</p><pre>fn main() {<br>    // Bu çağrı hata verecektir çünkü makro henüz tanımlanmamış<br>    greet!();<br>}<br><br>// Makro burada tanımlandığında hata alırsınız<br>macro_rules! greet {<br>    () =&gt; {<br>        println!(&quot;Hello, world!&quot;);<br>    };<br>}</pre><p>Eğer makro bulunduğumuz scope’un dışından tanımlandıysa çalışmayacaktır. Alttaki örnekte my_macros.rs dosyasındaki makro #[macro_use] ile import ediliyor. Aynı zamanda makro üzerinde de #[macro_export] satırıyla da makro export ediliyor. İki tanımlamadan birini silebiliriz. Yani ya macro_ue yada macro_export kalmak zorunda.</p><pre>// main.rs<br><br>#[macro_use]<br>mod my_macros;<br><br>fn main() {<br>    greet!();<br>}<br><br>// my_macros.rs<br><br>#[macro_export]<br>macro_rules! greet {<br>    () =&gt; {<br>        println!(&quot;Hello from macro!&quot;);<br>    };<br>}</pre><p>Burada bilmemiz gereken konu makroyu kullanmadan önce scope’a dahil etmemiz gerekiyor. Yani mod my_macros; satırını main fonksiyonu içinde makroyu kullanmadan önce import etmiş olamamız gerekiyor.</p><p>Tabii ki bu kadar güzel olsalarda makroların da dezavantajlı olduğu durumlar var. Zaten makroların temel amacı fonksiyonların yerini almak değil. Yukarıda bahsettiğimiz konular sadece mokroların nasıl çalıştığını anlamak. Ama yine de negatif taraflarına da bakalım.</p><ul><li><strong>Hata Ayıklama ve Anlaşılabilirlik</strong>: Makrolar genellikle hata ayıklaması zor olan kodlar üretir. Hatalar makronun genişletildiği kodda değil, makronun tanımında bulunabilir ve bu hataları izlemek zor olabilir. Fonksiyonlar daha belirgin ve anlaşılır hatalar üretir, bu da hata ayıklamayı kolaylaştırır.</li><li><strong>Tür Kontrolü</strong>: Fonksiyonlar belirli türlerle çalışır ve tür denetimi derleme zamanında yapılır. Bu, tür hatalarını erken yakalamaya yardımcı olur. Makrolar ise tür denetimi yapmazlar ve genişletildiklerinde tür hataları oluşabilir. Bu, derleme hatalarını anlamayı zorlaştırabilir.</li><li><strong>Performans ve Derleme Süresi</strong>: Makrolar her çağrıldıklarında genişletilerek tekrar derlenir, bu da derleme süresini uzatabilir. Fonksiyonlar ise bir kere derlenir ve derleme süresini optimize eder.</li><li><strong>Kod Yeniden Kullanımı ve Modülerlik</strong>: Fonksiyonlar modüler ve yeniden kullanılabilir bir yapı sağlar. Bu, kodun okunabilirliğini ve bakımını kolaylaştırır. Makrolar ise kodu genişletme yoluyla tekrar kullanır, bu da kodun karmaşıklığını artırabilir.</li><li><strong>Hata Mesajları</strong>: Makroların oluşturduğu hata mesajları genellikle daha karmaşık ve anlaşılması zor olabilir. Fonksiyonlar daha doğrudan ve anlaşılır hata mesajları üretir, bu da geliştiricilerin hataları daha hızlı çözmelerine yardımcı olur.</li><li><strong>Kapsam Yönetimi</strong>: Makrolar kapsam (scope) ile ilgili sorunlar yaratabilir. Özellikle makrolar iç içe kullanıldığında kapsam yönetimi zorlaşabilir. Fonksiyonlar ise belirli bir kapsama sahiptir ve kapsam yönetimi daha basittir.</li></ul><p>Şimdi biraz daha derinlere dalabiliriz.</p><h3>Abstract Syntax Tree (AST)</h3><p>Konuya başlamadan önce Abstract Syntax Tree kavramını anlamamız gerekiyor. Abstract Syntax Tree (AST), bir programın kaynak kodunu, programın sözdizimsel yapısını temsil eden bir veri yapısına dönüşmüş halini temsil eden birkavramdır. AST, programın yapısını ve hiyerarşisini anlamayı ve işlemeyi kolaylaştırır.</p><p>AST’de her düğüm (node), programın belirli bir kısmını temsil eder ve bu düğümler birbirleriyle ilişkili olarak bir ağaç yapısı oluşturur. Rust dilinde AST’yi anlamak ve kullanmak, özellikle derleyici yazımı, kod analizi ve araç geliştirme gibi alanlarda oldukça önemlidir.</p><p>Örnek üzerinden gidelim.</p><pre>fn add(a: i32, b: i32) -&gt; i32 {<br>    a + b<br>}</pre><p>Üstteki kodun AST’si şuna benzer birşey olacaktır.</p><pre>Function<br>  ├─ Ident: &quot;add&quot;<br>  ├─ Inputs<br>  │   ├─ Argument<br>  │   │   ├─ Ident: &quot;a&quot;<br>  │   │   └─ Type: i32<br>  │   └─ Argument<br>  │       ├─ Ident: &quot;b&quot;<br>  │       └─ Type: i32<br>  ├─ Output: i32<br>  └─ Body<br>      └─ Expression<br>          └─ BinaryOperation: &quot;+&quot;<br>              ├─ Identifier: &quot;a&quot;<br>              └─ Identifier: &quot;b&quot;</pre><p>Bu yapı coğu modern programlama dilinde bulunmaktadır. Örneğin altta C# Roselyn derleyisinden bir örnek görebilirsiniz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/715/0*O6_27yiR_60aU1bD.png" /></figure><p><a href="https://learn.microsoft.com/en-us/dotnet/csharp/roslyn-sdk/get-started/syntax-analysis">resim kaynak</a></p><p>AST’nin bize sağladığı bazı faydalar.</p><p><strong>Sözdizimsel Analiz</strong>:</p><ul><li>Kodun Anlaşılması: AST, kaynak kodun sözdizimsel yapısını temsil eder ve kodun yapılandırılmış bir şekilde analiz edilmesine olanak tanır.</li><li>Hata Tespiti: Derleyiciler ve analiz araçları, AST’yi kullanarak sözdizim hatalarını tespit edebilir ve raporlayabilir.</li></ul><p><strong>Kodun Dönüştürülmesi ve Optimizasyonu</strong>:</p><ul><li>Kod Dönüşümleri: AST, kodun farklı biçimlere dönüştürülmesini sağlar. Örneğin, bir derleyici AST’yi kullanarak kaynak kodu makine koduna veya ara koda dönüştürebilir.</li><li>Optimizasyonlar: Derleyiciler, AST üzerinde çeşitli optimizasyonlar yaparak daha verimli kod üretebilir.</li></ul><p><strong>Kod Analizi ve Araçlar</strong>:</p><ul><li>Statik Kod Analizi: AST, statik analiz araçlarının kodu detaylı bir şekilde incelemesini sağlar. Bu araçlar, kodun kalitesini artırmak için hataları ve potansiyel sorunları tespit eder.</li><li>Kod Formatlayıcılar ve Refaktör Araçları: AST, kodun belirli stil kurallarına göre formatlanmasını veya kodun yeniden düzenlenmesini sağlar.</li></ul><p>Rust Dilinde AST’nin Sağladığı Faydalara da bir göz atalım</p><p><strong>Güvenlik ve Hata Yönetimi</strong>:</p><ul><li>Tip Güvenliği: Rust, güçlü tip sistemiyle bilinir. AST, tip kontrolünü sağlayarak derleme zamanında tip hatalarını tespit eder ve güvenli bir şekilde kodun çalışmasını sağlar.</li><li>Bellek Güvenliği: Rust’ın sahiplik modeli, bellek güvenliği sağlar. AST, bu modeli uygulayarak bellekle ilgili hataları ve bellek sızıntılarını önler.</li></ul><p><strong>Performans ve Optimizasyon</strong>:</p><ul><li>Optimizasyonlar: Rust derleyicisi, AST üzerinde çeşitli optimizasyonlar yaparak yüksek performanslı kod üretir. Bu optimizasyonlar, bellek ve işlemci kullanımını minimize eder.</li><li>Zero-Cost Abstractions: Rust, soyutlamaların performans maliyeti olmadan kullanılmasını sağlar. AST, bu soyutlamaların verimli bir şekilde uygulanmasını ve optimize edilmesini sağlar.</li></ul><p><strong>Makrolar ve Metaprogramlama</strong>:</p><ul><li>Makro Sistemi: Rust’ın güçlü makro sistemi, kodun otomatik olarak oluşturulmasını ve tekrarlayan kodların azaltılmasını sağlar. AST, makro işlemleri sırasında kodun analiz edilmesini ve dönüştürülmesini sağlar.</li><li>Derive Makroları: Rust, derive makroları ile belirli özelliklerin otomatik olarak uygulanmasını sağlar. AST, bu makroların işlenmesi ve uygun kodun üretilmesi için kullanılır.</li></ul><p><strong>Gelişmiş Derleme Süreci</strong>:</p><ul><li>Hızlı Derleme: Rust derleyicisi, AST’yi kullanarak hızlı ve verimli bir derleme süreci sağlar. Bu, büyük projelerde bile derleme sürelerinin kısa olmasını sağlar.</li><li>Detaylı Hata Mesajları: AST, derleme sırasında detaylı ve anlaşılır hata mesajları üretilmesini sağlar. Bu, geliştiricilerin hataları hızlıca tespit edip düzeltmelerine yardımcı olur.</li></ul><p>Artık makrolarla devam edebiliriz.</p><h3>Makro Çeşitleri ve Metaprogramming</h3><p>Rust dilinde makrolar iki şekilde oluşturulabiliyor.</p><ol><li><strong>Declarative</strong>: macro-rules! makrosu kullanılarak yapılır. Makro tanımlamanın en kolay yoludur.</li><li><strong>Procedural</strong>: Rust sözdizimini hem tüketen hem de üreten Rust sözdizimi (syntax) üzerinden çalışan kodu derleme zamanında çalıştırmanıza olanak tanır. Prosedürel makroları bir AST’den (abstract syntax tree) başka bir AST’ye giden işlevler olarak düşünebiliriz. Üç farklı şekilde tanımlanabilir.</li></ol><ul><li><strong>Custom derive macro</strong></li><li><strong>Attribute-like macro</strong></li><li><strong>Function-like macro</strong></li></ul><p>Şimdi tek tek inceleyelim.</p><h3>Declarative Makro</h3><p>Daha önce yüzeysel görmüştük declarative makroları ancak değinmediğimiz bir cok kısım var.</p><p>Match expression’lara benzer bir yapısı vardır. Eşleşen pattern’deki kod bloğu çalıştırlır. macro-rules! makrosu kullanılarak yazılır.</p><pre><br>macro_rules! add{<br>    // 2 parametre alan bir pattern<br>    // a ve b parametre adı iken expr kelimesi ise bu parametrenin bir expression yani bir rust ifadesi olduğunu ifade eder<br>    ($a:expr,$b:expr)=&gt;{<br>    // a ile b parametreleri toplanarak sonuçu geri döndürür.<br>    // bu sayede bu makro iki expression&#39;un toplamıyle kodumuzu genişletmiş olur.<br>    // deerleme aşamasında kodumuza bu makronun kullanıldıuğı her yer için kod eklemsi yapılır.<br>            $a+$b<br>        }<br>    }<br>}<br><br>fn main(){<br> // $a=1 and $b=2<br>    println!(&quot;{}&quot;, add!(1,2));<br>    <br>    println!(&quot;{}&quot;, add!((3*5), (2.0 + 4.0)));<br>}</pre><p>Bu kodu cargo expand komutu ile inceleyecek olursak alttaki gibi bir sonuç göreceğiz.</p><pre>fn main() {<br>    {<br>        ::std::io::_print(format_args!(&quot;{0}\n&quot;, 1 + 2));<br>    };<br>    {<br>        ::std::io::_print(format_args!(&quot;{0}\n&quot;, (3 * 5) + (2.0 + 4.0)));<br>    };<br>}</pre><p>Görüleceği üzere makro kac kez çalıştırıldıysa o kadar kod üretilmiş.</p><p>Tabii ki tek yapabildiğimiz parametre tanımlayıp kullanmak değil. expr dışında başka token tiplerimiz de var.</p><ul><li><strong>item</strong>: function, struct, module vb</li><li><strong>block</strong>: süslü parantez içinde bir kod bloğu</li><li><strong>stmt</strong>: statement (let x = 5; bir statement’dır)</li><li><strong>pat</strong>: pattern</li><li><strong>expr</strong>: expression (let x = 5 + 6; // 5 + 6 bir expression’dır)</li><li><strong>ty</strong>: type</li><li><strong>ident</strong>: identifier (mesela bir fonkisyon ismi gibi)</li><li><strong>path</strong>: path (e.g., foo, ::std::mem::replace, transmute::&lt;_, int&gt;, …)</li><li><strong>meta</strong>: meta öğesi, #[…] ve #![…] attribute’larının içine gelcek ifadeler</li><li><strong>tt</strong>: tek bir token tree</li><li><strong>vis</strong>: pub (public olup olamama durumunu ifade eder)</li></ul><p>Şimdi bunlar ve daha fazlası için biraz örnek yapalım.</p><pre>macro_rules! print{<br><br>    ($a:expr,$b:expr,$typ:ty)=&gt;{<br>        println!(&quot;{}&quot;, ($a as $typ + $b as $typ));<br>    };<br><br>    ($a:expr)=&gt;{<br>        println!(&quot;{}&quot;, ($a as &amp;str));<br>    }<br><br>}<br><br>fn main(){<br>    print!(0,2,u16);<br>    print!(&quot;Merhaba&quot;);<br><br>}</pre><p>İki farklı farklı pattern tanımlamış ve kullanmış olduk.</p><ul><li><strong>Declarative Makrolarda Yineleme</strong></li></ul><pre>macro_rules! create_vector {<br><br>    // yinelenen expression: * sayesinde expression&#39;ın tekrarlanması sağlanabiliyor.<br>    ($($elem:expr),*) =&gt; {<br>        {<br>            let mut vec = Vec::new();<br>            $(vec.push($elem);)*<br>            vec<br>        }<br>    };<br>}<br><br>fn main() {<br><br>    // 2 saynın toplamını döndüren bir closure<br>    let num=|x| 3 + x;<br><br>    // tanımladığımız makroya istediğimiz kadar expression gonderebiliyoruz.<br>    let v = create_vector![1, 2, (1+2), (2*2), num(2)];<br>    println!(&quot;{:?}&quot;, v);<br>}</pre><p>Acıklama satırlarından da anlaşılacağı üzere parametlerimizi tekrarlamak istersek * kullanabiliriz.</p><ul><li><strong>ident (Identifier)</strong>: Bir tanımlayıcı, yani bir değişken, fonksiyon veya tür adı.</li></ul><pre>macro_rules! example {<br>    ($i:ident) =&gt; {<br>        let $i = 42;<br>    };<br>}<br><br>fn main() {<br><br>    example!(my_number);<br>    println!(&quot;{:?}&quot;, my_number);<br>}</pre><p>Example adlı makromuz my_number adında bir değişken tanımlıyor. bunu cargo expand komutuyla çağıracak olursak alttaki gibi bir kod üretildiğini göreceğiz.</p><pre>fn main() {<br>    let my_number = 42;<br>    {<br>        ::std::io::_print(format_args!(&quot;{0:?}\n&quot;, my_number));<br>    };<br>}</pre><ul><li><strong>ty (Type)</strong>: Bir tür. Örneğin, i32, f64, String, vb.</li></ul><p>Alttaki kod da bize ismini ve tipini verdiğimiz 2 tane değiken oluşturacak</p><pre>macro_rules! create_variable {<br>    ($v:ident, $t:ty) =&gt; {<br>        let $v: $t = Default::default();<br>        println!(&quot;{}: {:?}&quot;, stringify!($v), $v);<br>    };<br>}<br><br>fn main() {<br>    create_variable!(x, i32);   // x: 0<br>    create_variable!(y, String); // y: &quot;&quot;<br>}macro_rules! create_variable {<br>    ($v:ident, $t:ty) =&gt; {<br>        let $v: $t = Default::default();<br>        println!(&quot;{}: {:?}&quot;, stringify!($v), $v);<br>    };<br>}</pre><ul><li><strong>pat (Pattern)</strong>: Bir desen. Örneğin, Some(x), None, Ok(v), vb.</li></ul><pre>macro_rules! match_pattern {<br><br>     // pattern parametre olarak alınıyor<br>    ($p:pat) =&gt; {<br>        match Some(42) {<br>            // pattern eşleşirse pattern eşleşti yazacak<br>            $p =&gt; println!(&quot;Pattern eşleşti!&quot;),<br>            _ =&gt; println!(&quot;Pattern eşleşmedi.&quot;),<br>        }<br>    };<br>}<br><br>fn main() {<br>    match_pattern!(Some(x) if x == 42); // eşleşen pattern<br>}</pre><ul><li><strong>path (Path)</strong>: Bir yol. Örneğin, std::cmp::Ordering, self::module::Type, vb.</li></ul><pre>macro_rules! create_type {<br><br>    // path parametre olarak geciliyor ve _x adınca bu tipte bir değişken oluşturluyor<br>    ($p:path) =&gt; {<br>        let _x: $p = Default::default();<br>        println!(&quot;oluşturulan tip: {:?}&quot;, std::any::type_name::&lt;$p&gt;());<br>    };<br>}<br><br>fn main() {<br>    create_type!(std::collections::HashMap&lt;String, i32&gt;); // oluşturulan tip:<br>    // std::collections::HashMap&lt;alloc::string::String, i32&gt;<br>}</pre><ul><li><strong>meta (Meta Item)</strong>: Bir attribute meta öğesi. Örneğin, cfg(test), derive(Debug), vb.</li></ul><pre>macro_rules! apply_attribute {<br><br>    // Test dından oluştulan bir struct a parametre olarak gecilen attribute uygulanıyor<br>    ($m:meta) =&gt; {<br>        #[$m]<br>        struct Test;<br>    };<br>}<br><br>fn main() {<br>    apply_attribute!(derive(Debug));<br>    let t = Test;<br>    println!(&quot;{:?}&quot;, t); // Test<br>}</pre><ul><li><strong>tt (Token Tree)</strong>: Bir token ağacı. Herhangi bir token dizisi.</li></ul><p>tt token tipi, bir token ağacı belirtir. Bu, herhangi bir token dizisi olabilir ve genellikle makroların iç içe geçmesi gerektiğinde kullanılır.</p><pre>macro_rules! print_token_tree {<br>    // burada * karakterini karmaşık tree leri de parametre olarak algılayabilsin diye ekledik.<br>    ($($t:tt)*) =&gt; {<br>        println!(&quot;Token tree: {:?}&quot;, stringify!($($t)*));<br>    };<br>}<br><br>fn main() {<br>    print_token_tree!(foo(1, 2)); // Token tree: &quot;foo ( 1 , 2 )&quot;<br>    print_token_tree!({ let x = 42; x + 1 }); // Token tree: &quot;{ let x = 42 ; x + 1 }&quot;<br>}</pre><p>Şimdi buraya kadar öğrendiklerimizle bir örnek yapalım. Amacımız makro kullanarak SQL benzeri bir <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Domain-specific_language">DSL</a> dili oluşturmak.</p><pre><br>macro_rules! sql_query {<br>    // SELECT * FROM table<br>    (SELECT * FROM $table:ident) =&gt; {<br>        format!(&quot;SELECT * FROM {}&quot;, stringify!($table))<br>    };<br><br>    // SELECT columns FROM table WHERE condition<br>    (SELECT $($columns:ident),* FROM $table:ident WHERE $condition:expr) =&gt; {<br>        format!(<br>            &quot;SELECT {} FROM {} WHERE {}&quot;,<br>            stringify!($($columns),*),<br>            stringify!($table),<br>            stringify!($condition)<br>        )<br>    };<br><br>    // SELECT columns FROM table<br>    (SELECT $($columns:ident),* FROM $table:ident) =&gt; {<br>        format!(<br>            &quot;SELECT {} FROM {}&quot;,<br>            stringify!($($columns),*),<br>            stringify!($table)<br>        )<br>    };<br><br>    // INSERT INTO table (columns) VALUES (values)<br>    (INSERT INTO $table:ident ($($columns:ident),*) VALUES ($($values:expr),*)) =&gt; {<br>        format!(<br>            &quot;INSERT INTO {} ({}) VALUES ({})&quot;,<br>            stringify!($table),<br>            stringify!($($columns),*),<br>            stringify!($($values),*)<br>        )<br>    };<br><br><br>}<br><br>fn main() {<br><br>    /*bu satırlarda yukarı belirlediğimiz pattern lere uymayan bir sql cümleceği yazdığımızda hata alırız. <br>    mesela lattkai satırda SELECT cümlesinden sonra Test yazdığımız için hata alırız. <br>    Güzel tarafı ise dikket ederseniz burada yazdığımız SQL cümlesi bir string ifade değil.<br>    Baya bildiğimiz kendi keyword lerimiz de bir SQL cümles iyazıyoruz ve bu derleme aşamasınd kontrol ediliyor.<br>    <br>    let select_query = sql_query!(SELECT test name, age FROM users WHERE age &gt; 30);*/<br>    <br>    let select_query = sql_query!(SELECT name, age FROM users WHERE age &gt; 30);<br>    let insert_query = sql_query!(INSERT INTO users (name, age) VALUES (&quot;Alice&quot;, 30));<br><br><br>    println!(&quot;{}&quot;, select_query);  // SELECT name, age FROM users WHERE age &gt; 30<br>    println!(&quot;{}&quot;, insert_query);  // INSERT INTO users (name, age) VALUES (&quot;Alice&quot;, 30)<br><br>}</pre><ul><li><strong>item (Item)</strong>: Bir madde. Örneğin, fonksiyonlar, modüller, türler, sabitler, vb.</li></ul><p>Altta mesela bir fonksiyon oluşturmuş oluyoruz.</p><pre>macro_rules! create_function {<br>    ($i:item) =&gt; {<br>        $i<br>    };<br>}<br><br>create_function!(<br>    fn hello() {<br>        println!(&quot;Hello, world!&quot;);<br>    }<br>);<br><br>fn main() {<br>    hello(); // Hello, world!<br>}</pre><p>cargo expand komutu ile kontrol edecek olursak yeni bir fonksiyon oluşturulduğunu görebiliriz.</p><pre>fn hello() {<br>    {<br>        ::std::io::_print(format_args!(&quot;Hello, world!\n&quot;));<br>    };<br>}<br>fn main() {<br>    hello();<br>}</pre><ul><li><strong>block (Block)</strong>: Bir blok. Örneğin, { … } blokları.</li></ul><p>Altta birkode bloğu makroya parametre olarak geciliyor. Burada sadecce tek bir item değil bir çok şey yazmak mümkün. Mesel alttaki örnekte içice makro tanımladık.</p><pre>macro_rules! exec_block {<br>    ($b:block) =&gt; {<br>        $b<br>    };<br>}<br>fn main() {<br>    exec_block!({<br>        macro_rules! nested_macro {<br>            ($e:expr) =&gt; {<br>                    println!(&quot;From nested macro : {}&quot;,$e);<br>            };<br>        }<br>        let x = 42;<br>        println!(&quot;Block executed, x = {}&quot;, x); // Block executed, x = 42<br>        nested_macro!(3);<br>    });<br>}</pre><ul><li><strong>stmt (Statement)</strong>: Bir ifade. Örneğin, bir let bildirimi, bir ifade vb.</li></ul><pre>macro_rules! exec_statement {<br>    ($s:stmt) =&gt; {<br>        $s<br>    };<br>}<br><br>fn main() {<br>    exec_statement!(let x = 42);<br>    // Statement çalıştırıldı, x = 42<br>    exec_statement!(println!(&quot;Statement çalıştırıldı, x = {}&quot;, x)); <br><br>    exec_statement!(let y = &quot;Merhaba&quot;);<br>    // Statement çalıştırıldı, y = Merhaba<br>    exec_statement!(println!(&quot;Statement çalıştırıldı, y = {}&quot;, y)); <br>}</pre><ul><li><strong>literal (Literal)</strong>: Bir sabit değer. Örneğin, sayılar, karakterler, dizeler vb. literal token tipi, bir sabit değeri belirtir. Bu, sayılar, karakterler, dizeler vb. olabilir.</li></ul><p>dikkat ederseniz expression’dan farklı bir tip literal. Burada bir kod değil sadece sabit değeri veriyoruz.</p><pre>macro_rules! print_literal {<br>    ($l:literal) =&gt; {<br>        println!(&quot;Literal: {}&quot;, $l);<br>    };<br>}<br><br>fn main() {<br>    print_literal!(42); // Literal: 42<br>    print_literal!(&quot;Hello, world!&quot;); // Literal: Hello, world!<br>}</pre><ul><li><strong>vis (Visibility)</strong>: Bir görünürlük belirleyicisi. Örneğin, pub, pub(crate) vb.</li></ul><p>vis token tipi, bir görünürlük belirleyicisini belirtir. Bu, pub, pub(crate) vb. olabilir.</p><pre>macro_rules! define_struct {<br>    ($v:vis $name:ident) =&gt; {<br>        $v struct $name;<br>    };<br>}<br><br>define_struct!(pub MyStruct);<br><br>fn main() {<br>    let _ = MyStruct;<br>}</pre><p>Oluşturulan struct’ın public olup olmayacağını belirtmiş olduk. Burada MyStruct adından public bir struct oluşturuluyor.</p><ul><li><strong>Örnek Uygulama</strong></li></ul><p>Şimdi detaylı bir örnek uygulama yapalım. Amacımız oluştuduğumuz struct tiplerimiz için getter ve setter metodlarını tanımlamak. Bunun için paste adında bir de crate kullancağız.</p><p>Paste tam olarak alttaki örnekteki gibi bir iş yapıyor. Yani ident’leri birleştirmemizi sağlıyor.</p><pre>use paste::paste;<br><br>paste! {<br>    // verdiğimiz her bir harfi birleştirerek bizim için QRST adında bir contant oluşturacak<br>    const [&lt;Q R S T&gt;]: &amp;str = &quot;success!&quot;;<br><br>}<br><br>fn main() {<br><br>        paste! { [&lt;Q R S T&gt;].len() };<br>        println!(&quot;{}&quot;, QRST); // &quot;success!&quot;<br>}</pre><p>Paste crate’sini de kullanarak alttaki örneği yazıyoruz. Toml dosyaınıza paste crate’sini bağımlılığını eklemeyi unutmayın.</p><pre>// Cargo.toml<br>// [dependencies]<br>// paste = &quot;1.0&quot;<br><br>use paste::paste;<br><br>macro_rules! define_struct {<br>    (<br>        struct $name:ident {<br>            $(<br>                $field:ident : $ftype:ty<br>            ),* $(,)?<br>        }<br>    ) =&gt; {<br>        // Yapıyı tanımla<br>        struct $name {<br>            $(<br>                $field: $ftype,<br>            )*<br>        }<br><br>        // Getter ve Setter metotlarını ekle<br>        impl $name {<br>            $(<br>                // Getter<br>                pub fn $field(&amp;self) -&gt; &amp;$ftype {<br>                    &amp;self.$field<br>                }<br><br>                // Setter<br>                paste! {<br>                    pub fn [&lt;set_ $field&gt;](&amp;mut self, value: $ftype) {<br>                        self.$field = value;<br>                    }<br>                }<br>            )*<br>        }<br>    };<br>}<br><br>// Makroyu kullanarak bir struct tanımlayalım<br>// define_scruect makromuz bizim için setter ve getter metodlarını yazacak<br>// hatta en güzeli butun filed lar için set_field şeklinde setter&#39;larımız yazmış olacak.<br>// altta kullanımını da görebilirsiniz.<br>define_struct!(<br>    struct Person {<br>        name: String,<br>        age: u32,<br>        email: String,<br>    }<br>);<br><br>fn main() {<br><br>    println!(&quot;------------------- öğrenci ------------------&quot;);<br>    // Yapıyı örnekleyelim ve getter/setter metotlarını kullanalım<br>    let mut student = Person {<br>        name: String::from(&quot;Murat&quot;),<br>        age: 18,<br>        email: String::from(&quot;murate@example.com&quot;),<br>    };<br><br>    // Getter metotları<br>    println!(&quot;Name: {}&quot;, student.name());<br>    println!(&quot;Age: {}&quot;, student.age());<br>    println!(&quot;Email: {}&quot;, student.email());<br><br>    // Setter metotları<br>    // set_name ve set_age matodlarına dikkat ediniz.<br>    student.set_name(String::from(&quot;Murat Ali&quot;));<br>    student.set_age(25);<br><br><br><br>    // Yeni değerleri yazdıralım<br>    println!(&quot;Updated Name: {}&quot;, student.name());<br>    println!(&quot;Updated Age: {}&quot;, student.age());<br>    println!(&quot;Updated Email: {}&quot;, student.email());<br><br>    println!(&quot;------------------- öğretmen ------------------&quot;);<br><br>    let mut teacher = Person {<br>        name: String::from(&quot;Mehmet&quot;),<br>        age: 18,<br>        email: String::from(&quot;mehmet@example.com&quot;),<br>    };<br><br>    // Getter metotları<br>    println!(&quot;Name: {}&quot;, teacher.name());<br>    println!(&quot;Age: {}&quot;, teacher.age());<br>    println!(&quot;Email: {}&quot;, teacher.email());<br><br>    // Setter metotları<br><br>    teacher.set_age(48);<br><br><br>    // Yeni değerleri yazdıralım<br>    println!(&quot;Updated Name: {}&quot;, teacher.name());<br>    println!(&quot;Updated Age: {}&quot;, teacher.age());<br>    println!(&quot;Updated Email: {}&quot;, teacher.email());<br><br>}</pre><p>Evet zanndiyorum declarative makrolara için bu kadar yeterli olacaktır. Şimdi birazda procedural makrolara bakalım.</p><h3>Procedural Makrolar</h3><p>Konuya dalmadan önce iletlyen başlıklarda işimize yarayacak bazı kütüphanelerden bahsetmek istiyorum. Bu iki crate makro yazarken daha doğrusu metaprogramming yazarken en cok kullanılan kütüphanaler.</p><ul><li><strong>syn</strong>: Rust kaynak kodunu soyut sözdizimi ağacı (AST) olarak ayrıştırır. Bu, kodu parçalarına ayırarak analiz etmeyi ve dönüştürmeyi kolaylaştırır.</li><li><strong>quote</strong>: Rust kodunu stringler yerine Rust diline özgü bir biçimde oluşturmayı sağlar. Bu, kod üretmeyi ve dönüştürmeyi daha güvenilir ve okunabilir hale getirir.</li></ul><p>syn için bir proje oluştutup main.rs dosyasını alttaki gibi düzenliyoruz.</p><pre>use syn::{parse_str, ItemFn};<br><br>fn main() {<br>    // Ayrıştırılacak fonksiyon imzası<br>    let code = &quot;fn my_function(param1: i32, param2: String) -&gt; bool {}&quot;;<br><br>    // `syn` crate&#39;i ile fonksiyon imzasını ayrıştır<br>    let ast: ItemFn = parse_str(code).expect(&quot;Failed to parse function&quot;);<br><br>    // Fonksiyon ismini al<br>    let fn_name = &amp;ast.sig.ident;<br>    println!(&quot;Function name: {}&quot;, fn_name);<br><br>    // Parametreleri al<br>    for input in &amp;ast.sig.inputs {<br>        if let syn::FnArg::Typed(pat_type) = input {<br>            if let syn::Pat::Ident(pat_ident) = &amp;*pat_type.pat {<br>                println!(&quot;Parameter: {}&quot;, pat_ident.ident);<br>            }<br>        }<br>    }<br>}</pre><p>Cargo.toml dosyamızı alattaki gibi düzenliyoruz.</p><pre>[package]<br>name = &quot;my_app&quot;<br>version = &quot;0.1.0&quot;<br>edition = &quot;2021&quot;<br><br>[dependencies]<br>syn = { version = &quot;2.0&quot;, features = [&quot;full&quot;] }</pre><p>Kodumuzu çalıştırıığımızda altaki gibi bir sonuç görmeliyiz. Kodumuza dikkat edersek bilgiğimiz syring bir ifadeden bir AST oluştutup daha sonra analiz ederek koddaki fonksiyon ve parametre adlarını ekrana yazıyoruz.</p><pre>Function name: my_function<br>Parameter: param1<br>Parameter: param2</pre><p>Aynı projeyi kullanarak birde quote’yi inceleyelim.</p><p>Cargo.toml dosyasını alttaki gibi değiştirelim.</p><pre>[package]<br>name = &quot;my_app&quot;<br>version = &quot;0.1.0&quot;<br>edition = &quot;2021&quot;<br><br>[dependencies]<br>syn = { version = &quot;2.0&quot;, features = [&quot;full&quot;] }<br>quote = { version = &quot;1.0&quot;, features = [&quot;full&quot;] }</pre><p>main.rs doaysını da alttaki gibi değiştiriyoruz.</p><pre>use quote::quote;<br><br>fn main() {<br>    // Fonksiyon adı ve parametreler<br>    let fn_name = &quot;my_function&quot;;<br>    let param1 = 42;<br>    let param2 = &quot;Hello&quot;.to_string();<br><br>    // `quote` crate&#39;i ile kod oluşturma<br>    let generated_code = quote! {<br>        #fn_name(#param1, #param2);<br>    };<br><br>    // Oluşturulan kodu yazdır<br>    println!(&quot;{}&quot;, generated_code);<br>}</pre><p>Kodu çalıştırdığımızda alttaki gibi bir sonuç görmeliyiz.</p><pre>my_function(42, &quot;Hello&quot;);</pre><p>Eğer amacımız meta programlama yapmaksa bu iki aracın ne kadar işimize yarayacağını zannediyorum farketmişsinizdir. Bir kod içine derleme aşamasında kod eklemek aslında bir kod boluğunu yakalamak ,parametlerini, parametre tiplerini, ilgili tipin adını vb meta bilgilerini anlamak ve üzerindne değişiklik yapamk demek. En basit haliyle parse etmek ve parse etttikten sonra aldığımız kelimelerin eneenalama geldiğini anlamamız gerekiyor. Diğer tarafrtn ekleme veya değiştirme yaptığımız kodları da ilgili AST’de (Abstract Syntax Tree) doğru yere eklememiz gerekiyor. İşte bu iki crate bütün bu sürecte bize yardımcı oluyor.</p><p>Alttaki procedural makro örneklerinde de bu iki kütüphaneyi bolca kullanacağız.</p><h3>Derive Macro</h3><p>Bir trait’i bir tipe uygulamak için kullanılır. #[derive(traid1, traid2)] şeklinde ilgili tipin hemen üstüne yazılarak uygulanır.</p><p>Rust dilinin standart kütüphanelerinde bulunan ve sıklıkla kullanılan bazı derive makroları şunlardır. Herhalde debuk ve default makrolarını kullanmayan yoktur.</p><ul><li>Debug</li><li>Clone</li><li>Copy</li><li>PartialEq</li><li>Eq</li><li>PartialOrd</li><li>Ord</li><li>Hash</li><li>Default</li></ul><p>Mesela alttaki örnekte Debug derive makrosunu uygulayarak User Struct’ımızın printrln! makru ile doğrudan kendisinin print edilebilmesini sağlamış olduk.</p><pre>#[derive(Debug)]<br>pub struct User {<br>    username: String,<br>    first_name: String,<br>    last_name: String,<br>}<br><br>fn main() {<br><br>    let my_user = User {<br>            username: String::from(&quot;muratcabuk&quot;),<br>            first_name : String::from(&quot;Murat&quot;),<br>            last_name: String::from(&quot;Cabuk&quot;)<br>    };<br><br>    println!(&quot;{:?}&quot;, my_user);<br>}</pre><p>Eğer bu olmasaydı bütün yazdığımız struct’lar için alttakine benzer bir kod yazmak durumunda olacaktık.</p><pre>impl ::core::fmt::Debug for User {<br>    #[inline]<br>    fn fmt(&amp;self, f: &amp;mut ::core::fmt::Formatter) -&gt; ::core::fmt::Result {<br>        ::core::fmt::Formatter::debug_struct_field3_finish(<br>            f,<br>            &quot;User&quot;,<br>            &quot;username&quot;,<br>            &amp;self.username,<br>            &quot;first_name&quot;,<br>            &amp;self.first_name,<br>            &quot;last_name&quot;,<br>            &amp;&amp;self.last_name,<br>        )<br>    }<br>}</pre><p>E zaten makroların işi de kod tekrarını azaltmak değil miydi? Yani mevzu anlaşıldığına göre kendi derive makromuzu yazalım.</p><p>Bu projede amacımız herhangi bir struct üzerine #[derive(HelloMacro)] satırın eklediğimizde HelloMacro adlı trait&#39;in eklenmesini sağlamak.</p><p>Proje yapımız alttaki gibi olacak.</p><pre>my_app<br> |-- Cargo.toml<br> |-- src<br>     |-- main.rs<br> |--my_macro (my_app dizini altında)<br>    |-- Cargo.toml<br>    |-- src<br>        |-- main.rs</pre><p>my_app adında bir proje ekleyip src klasrüne main.rs adında bir dosya oluşturup içine alttaki kodları kopyalıyoruz.</p><p>Burada hemen altta yazdığımız HelloMacro adlı derive makromuzu uygulamış oluyoruz. Dikkat ederseniz MyStruct adlı struct’a HelloMacro uygulanıyor ve hello fonkiyonu cağldığında da ekrana Hello, MyStruct! yazması sağlanıyor. `</p><pre>use my_macro::HelloMacro;<br><br>pub trait HelloMacro {<br>    fn hello();<br>}<br><br>#[derive(HelloMacro)]<br>struct MyStruct;<br><br>fn main() {<br>    MyStruct::hello();<br>}</pre><p>my_app projesinin Cargo.toml dosyasını alttaki gibi düzenliyoruz.</p><pre>[package]<br>name = &quot;my_app&quot;<br>version = &quot;0.1.0&quot;<br>edition = &quot;2021&quot;<br><br>[dependencies]<br>my_macro = { path = &quot;my_macro&quot; }</pre><p>my_macro adında bir projeyi de my_app klasörü altına oluşturup src klasörüne lib.rs dosyası ekliyoruz. Alttaki kodları içine kopyalıyoruz.</p><p>Derive makro tanımlarken yazdığımız fonkiyonun üstüne #[proc_macro_derive(YazılanMakroAdı)] şeklinde attribute ekliyoruz. Fonkisyonun aldığı TokenStream ise trait uygulayacağımız struct veya enum&#39;ın token tree&#39;sini ifade ediyor. Geriye döndürdüğümüz TokenStren ise trait uygulanmış yeni versiyonunu ifade ediyor.</p><pre>extern crate proc_macro;<br><br>use proc_macro::TokenStream;<br>use quote::quote;<br>use syn;<br><br>#[proc_macro_derive(HelloMacro)]<br>pub fn hello_macro_derive(input: TokenStream) -&gt; TokenStream {<br>    // Gelen TokenStream&#39;i bir Rust yapısına dönüştür<br>    let ast = syn::parse(input).unwrap();<br>    <br>    // Yeni kodu oluştur<br>    impl_hello_macro(&amp;ast)<br>}<br><br>fn impl_hello_macro(ast: &amp;syn::DeriveInput) -&gt; TokenStream {<br>    let name = &amp;ast.ident;<br>    let gen = quote! {<br>        impl HelloMacro for #name {<br>            fn hello() {<br>                println!(&quot;Hello, {}!&quot;, stringify!(#name));<br>            }<br>        }<br>    };<br>    proc_macro::TokenStream::from(gen)<br>}</pre><p>my_macro projesinin Cargo.toml dosyasını alttaki gibi düzenliyoruz. bir kütüphane olarak yazdığımza ve toml doyasında proc-macro özelliğini true yaptığımıza dikkat edin.</p><pre>[package]<br>name = &quot;my_macro&quot;<br>version = &quot;0.1.0&quot;<br>edition = &quot;2021&quot;<br><br>[lib]<br>proc-macro = true<br><br><br>[dependencies]<br>syn = &quot;1.0&quot;<br>quote = &quot;1.0&quot;</pre><p>my_app projemizi cargo expand komutu ile inceleyecek olursak makromuzun gcekte oluşturduğu kodu da görebiliriz.</p><pre>use my_macro::HelloMacro;<br>pub trait HelloMacro {<br>    fn hello();<br>}<br>struct MyStruct;<br>impl HelloMacro for MyStruct {<br>    fn hello() {<br>        {<br>            ::std::io::_print(format_args!(&quot;Hello, {0}!\n&quot;, &quot;MyStruct&quot;));<br>        };<br>    }<br>}<br>fn main() {<br>    MyStruct::hello();<br>}</pre><h3>Attribute Like Macro</h3><p>Kullanımı derive makrolara cok benziyor. Derive makrolar #[derive(CustomDerive)] şeklinde kullanılırken attribute-like makrolar #[CustomAttribute] şeklinde kullanılıyor.</p><p>Rust dilinde attribute (öznitelik) kavrammı hakkında bilgi almak ve standart olarak kullanılan attribute listesine ulaşamak içi <a href="https://doc.rust-lang.org/reference/attributes.html#built-in-attributes-index">şu linke</a> bakabilirsiniz.</p><ul><li>Aralarındaki en büyük fark ise derive makrolar sadece stuct ve enum’lara uygulanabilirken attribute-like makrolar ise onksiyonlar, modüller, yapılar (structs), enums gibi çeşitli öğelere uygulanabilir.</li><li>Diğer öenmli bir fark ise derive makrolar sadece trait implementasyonu için kullanılırken attribute makroları bir çok işlem için kullanılabilir örneğin <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Cross-cutting_concern">cross cutting concerns</a>’lari yönetebilirsiniz, bir trait uygulayabilirsiniz, koda eklemeler vaya değiştrimeler yabilirsiniz,</li></ul><p>E madem bu kadar iyi birşey ozaman derive makrolara ne gerek var diyebiliriz?</p><ul><li>Öncelikle derive makroları uygularken tek seferde birden fazla trait uuygulayabiliriz.</li><li>Diğer taraftan sistemde sadece trait’lerin implementasyonu için bir makro türü olması sebebiyle diğer Rust programcıları için hemen anlaşılır ve okunabilirdir. Bu sözdizimi, trait implementasyonunun otomatik olarak sağlandığını açıkça belirtir.</li><li>Kodun okunabilirliğini artırır ve diğer geliştiricilerin kodun amacını ve işlevselliğini hızlı bir şekilde kavramasını sağlar.</li><li>derive makrolarının kullanımı, kodun gelecekteki bakımını kolaylaştırır. Trait implementasyonları açıkça belirtilmiş olur ve gelecekteki değişiklikler veya genişletmeler daha kolay yapılabilir.</li></ul><p>Attribute makroları proc_macro_attribute attribute’una sahip bir (TeokenStrem, TokenStream)-&gt;TokenStrem şekilinde iki parametreli ve bir TokenStream geri döndüren fonksiyon imzasına sahip bir public fonksiyonla tanımlanır. İlk TokenStream attribute&#39;un kendi adını ve kendini takip eden token ağaçlarını ifade eder. İkinci parametre olan TokenStream ise attribute&#39;un eklenmiş olduğu kod parçasını ifade eder. Burada diğer attribute&#39;lar ve kodun geri kalanı da bulunur.Geri döndürülen TokenStrem ise değiştirlmiş yeni token ağacıdır. Yani eski kodun yerini alcak yeni koddur.</p><pre>#[proc_macro_attribute]<br>pub fn my_attribute_macro(_attr: TokenStream, item: TokenStream) -&gt; TokenStream {<br>    item<br>}</pre><p>Eğer my_attribute_macro attributu’nu alttaki gibi kullanırsak üstteki kodda yazdığımız ilk TokenStream bu parametreleri içerecektir.</p><pre>#[my_attribute_macro(parametre1, parametre2=&quot;value2&quot;)]<br>fn my_function() {<br>    // some code<br>}</pre><p>İkinci TokenStrem ise aslında makronun uygulantdği item’ı yani onun TokenStream’ini ifade eder. Biz maktomuzun içinde bu kodu ayrıştırır ve istediğimiz değişiklikleri yapabiliriz. Burada my_function fonksiyonunun token ağacı ikinci TokenStream’in içerğini oluşturur. Örneklerle daha iyi anlayacağız.</p><p>Son tahlilde birinci Token ile makronun uygulandığı yerden parametreleri alıyoruz, ikinci Token ile makronun uygulanacağı treeYi alıyoruz ve geriye değiştirilmiş Token’ı donüyoruz.</p><p>Şimdi bir iki örnek yapalım.</p><p>Birinci örneğimizde attribute makronun çalışmasını anyalabilmek için basit bir uygulama ile başlayacağız.</p><p>Amacımız makromuzun kullanıldığı yerde makroya geçilen prametreleri ve kullanılan fonksiyornun içeriğini yazmak.</p><p>Proje yapımız alttaki gibi olacak.</p><pre>my_app<br> |-- Cargo.toml<br> |-- src<br>     |-- main.rs<br> |--my_macro (my_app dizini altında)<br>    |-- Cargo.toml<br>    |-- src<br>        |-- main.rs</pre><p>Alttaki kodları my_macro altindaki lib.rs dosyasına kopyalıyoruz.</p><pre><br>extern crate proc_macro;<br>use proc_macro::TokenStream;<br>#[proc_macro_attribute]<br>pub fn show_streams(attr: TokenStream, item: TokenStream) -&gt; TokenStream {<br>    <br>    // makromuza gelen parametreleri yazdırıyoruz.<br>    println!(&quot;attr: \&quot;{attr}\&quot;&quot;);<br><br>    // değiştirilecek kodu ekrna yazdıyoruz<br>    println!(&quot;item: \&quot;{item}\&quot;&quot;);<br><br>    // ilgili fonkiyonda hiç bir değişiklik yapmadan TokenStrem i geri döndürüyoruz.<br>    item<br>}</pre><p>my_macro projesnin Cargo.toml dosyası alttaki gibi olacak.</p><pre>[package]<br>name = &quot;my_macro&quot;<br>version = &quot;0.1.0&quot;<br>edition = &quot;2021&quot;<br><br>[lib]<br>proc-macro = true<br><br><br>[dependencies]<br>syn = { version = &quot;2.0&quot;, features = [&quot;full&quot;] }<br>quote = &quot;1.0&quot;</pre><p>Alttaki kodları da ana dizindeki main.rs dosyasına kopyalıyoruz.</p><pre>use my_macro::show_streams;<br><br>#[show_streams]<br>fn invoke1() {<br>    println!(&quot;test&quot;);<br>    }<br>//  attr: &quot;&quot;<br>//  item: &quot;fn invoke1() {}&quot;<br><br>#[show_streams(bar)]<br>fn invoke2() {}<br>//  attr: &quot;bar&quot;<br>//  item: &quot;fn invoke2() {}&quot;<br><br><br>// a =&gt; b şeklinde ilişkilerde gönderilebilir<br>#[show_streams(a =&gt; b)]<br>fn invoke3() {}<br>//  attr: &quot;multiple =&gt; tokens&quot;<br>//  item: &quot;fn invoke3() {}&quot;<br><br><br>// kod bloğunu da parametre olarak gönderilebilir<br>#[show_streams { def a = 20; def b = &quot;merhaba&quot;; my_func();}]<br>fn invoke4() {}<br>//  &quot;def a = 20; def b = &quot;merhaba&quot;; my_func();&quot;<br>//  &quot;fn invoke4() {}&quot;<br><br>fn main() {<br>    invoke1();<br>    invoke2();<br>    invoke3();<br>    invoke4();<br><br>    println!(&quot;bitti&quot;)<br>}<br></pre><p>my_app projesinin yani ana dizinin Cargo.toml dosyası alttaki gibi olacak.</p><pre>[package]<br>name = &quot;my_app&quot;<br>version = &quot;0.1.0&quot;<br>edition = &quot;2021&quot;<br><br>[dependencies]<br>my_macro = { path = &quot;my_macro&quot; }<br>syn = { version = &quot;2.0&quot;, features = [&quot;full&quot;] }<br>quote = &quot;1.0&quot;</pre><p>syn ve quote kütüphanelerini ileri de kullanacağız.</p><p>Kodumuzu build aldığımızda alttaki gibi bir sonuç göreceğiz.</p><pre>attr: &quot;&quot;<br>item: &quot;fn invoke1() { println!(&quot;test&quot;); }&quot;<br>attr: &quot;bar&quot;<br>item: &quot;fn invoke2() {}&quot;<br>attr: &quot;a =&gt; b&quot;<br>item: &quot;fn invoke3() {}&quot;<br>attr: &quot;def a = 20; def b = &quot;merhaba&quot;; my_func();&quot;<br>item: &quot;fn invoke4() {}&quot;</pre><p>Görüleceği üzere çok farklı parametreler geçirmek mümkün. Biz burada sadece hangi token ne iş yapıyordu bunu bi de canlı görerek anlamaya çalıştık.</p><p>peki kodumuzu çalıştırırsak ne göreceğiz ona bakalım. Tam olarka alttaki gibi bir sonuç göreceğiz.</p><pre>test<br>bitti</pre><p>Çünkü makromuz hatırsanız geriye aynı fonkiyonu TokenStream olarka dödürüyor yani kodda hiç bir değişiklik yapmıyoruz. Bundan dolayı sadece invoke1 fonkiyonun body kısmında bir işlem olduğu için oranın sonucu olan test kelimesi basılıyor. Birde main fonksiyonumuz ekrana birri yazıyorsu onu görmüş olduk.</p><p>Şimdi mesela şöyle bir şey yapalım. Kodumuz çalıştırıldığında mekronun uygulandığı bütün fonksiyonlar çalıştırıldıklarında ekran “makro çalıştı” diye bir yazı yazsın.</p><p>bunun için makromuzu alttaki gibi değiştiriyoruz.</p><pre>extern crate proc_macro;<br>use proc_macro::TokenStream;<br>use quote::quote;<br>use syn::{parse_macro_input, ItemFn};<br><br>#[proc_macro_attribute]<br>pub fn show_streams(attr: TokenStream, item: TokenStream) -&gt; TokenStream {<br>    // Makromuza gelen parametreleri yazdırıyoruz.<br>    println!(&quot;attr: \&quot;{attr}\&quot;&quot;);<br><br>    // Değiştirilecek kodu ekrana yazıyoruz<br>    println!(&quot;item: \&quot;{item}\&quot;&quot;);<br><br>    // TokenStream&#39;i ItemFn&#39;e dönüştürüyoruz<br>    let input = parse_macro_input!(item as ItemFn);<br><br>    // Fonksiyonun ismini alıyoruz<br>    let func_name = &amp;input.sig.ident;<br><br>    // Fonksiyonun içeriğini alıyoruz<br>    let block = &amp;input.block;<br><br>    // Fonksiyonun yeni kodunu oluşturuyoruz<br>    let expanded = quote! {<br>        fn #func_name() {<br>            // Fonksiyon çalışmadan önce mesajı yazdırıyoruz<br>            println!(&quot;{} çalışmadan öncesinden merhaba&quot;, stringify!(#func_name));<br><br>            // Orijinal fonksiyon kodunu çağırıyoruz<br>            #block<br><br>            // Fonksiyon çalıştıktan sonra mesajı yazdırıyoruz<br>            println!(&quot;{} çalıştıktan sonrasından merhaba&quot;, stringify!(#func_name));<br>        }<br>    };<br><br>    // Yeni kodu TokenStream olarak döndürüyoruz<br>    TokenStream::from(expanded)<br>}</pre><p>Kodumuzu çalıştırdığımızda alattaki gibi sonuç göreceğiz.</p><pre>invoke1 çalışmadan öncesinden merhaba<br>test<br>invoke1 çalıştıktan sonrasından merhaba<br>invoke2 çalışmadan öncesinden merhaba<br>invoke2 çalıştıktan sonrasından merhaba<br>invoke3 çalışmadan öncesinden merhaba<br>invoke3 çalıştıktan sonrasından merhaba<br>invoke4 çalışmadan öncesinden merhaba<br>invoke4 çalıştıktan sonrasından merhaba<br>bitti</pre><p>Göreceğiniz üzere fonksiyonlarımızda hiç bir değişiklik yapmadan bir nda dört fonkiyonumuzn başına ve sonuna metinler ekelyebildik.</p><p>Şimdi kodumuzu biraz daha geliştirelim ve eğer age adında bir parametre eklendiyse ve değer de 18&#39;den küçükse değeri 18 ile değiştirip fokiyonu değiştirelim.</p><p>bunun için main.rs doayamızı alttaki gibi değiştiriyoruz.</p><pre><br>use my_macro::show_streams;<br><br>#[show_streams]<br>fn invoke1() {<br>    println!(&quot;test&quot;);<br>}<br><br>#[show_streams(bar)]<br>fn invoke2(age: i32) {<br>    println!(&quot;{}&quot;, age);<br>}<br><br>#[show_streams(a =&gt; b)]<br>fn invoke3(age: i32) {<br>    println!(&quot;{}&quot;, age);<br>}<br><br>#[show_streams { def a = 20; def b = &quot;merhaba&quot;; my_func();}]<br>fn invoke4() {}<br><br>fn main() {<br>    invoke1();<br>    invoke2(17);<br>    invoke3(25);<br>    invoke4();<br><br>    println!(&quot;bitti&quot;)<br>}<br></pre><p>Eğer bu şekliyle build almayı ve kodu çalıştırmayı denerseniz age parametrelerinin olmadığına dair hatalar alacaksınız. Bunun sebebi ise makromuzdaki alttaki satırlada gizli. fn #func_name() satırında dikket ederseniz biz aldığımız fonksiyonu geriye parametresiz olarak döndürüyoruz. Makrolar derleme aşamasında çalıştığı için istediğimiz kadar parametre ekeleyelim sonuçta çalışma zamanına hep parametresiz bir fonksiyon elde ediyoruz.</p><pre>// kısaltıldı<br> // Fonksiyonun içeriğini alıyoruz<br>    let block = &amp;input.block;<br><br>    // Fonksiyonun yeni kodunu oluşturuyoruz<br>    let expanded = quote! {<br>        fn #func_name() {<br>            // Fonksiyon çalışmadan önce mesajı yazdırıyoruz<br>            println!(&quot;{} çalışmadan öncesinden merhaba&quot;, stringify!(#func_name));<br><br>            // Orijinal fonksiyon kodunu çağırıyoruz<br>            #block<br><br>            // Fonksiyon çalıştıktan sonra mesajı yazdırıyoruz<br>            println!(&quot;{} çalıştıktan sonrasından merhaba&quot;, stringify!(#func_name));<br>        }<br>    };<br><br>// kısaltıldı</pre><p>Bu nedenle makromuzu alttaki gibi değiştiriyoruz. İlgili satıra dikket ederseniz fn #func_name(#params) { artık fonkiyon parametrelerini alıp yeni oluşturdupumuz fonksiyonun TokenStream&#39;ine ekliyoruz.</p><pre>extern crate proc_macro;<br>use proc_macro::TokenStream;<br>use quote::quote;<br>use syn::{parse_macro_input, ItemFn};<br><br>#[proc_macro_attribute]<br>pub fn show_streams(attr: TokenStream, item: TokenStream) -&gt; TokenStream {<br>    // Makromuza gelen parametreleri yazdırıyoruz.<br>    println!(&quot;attr: \&quot;{attr}\&quot;&quot;);<br><br>    // Değiştirilecek kodu ekrana yazıyoruz<br>    println!(&quot;item: \&quot;{item}\&quot;&quot;);<br><br>    // TokenStream&#39;i ItemFn&#39;e dönüştürüyoruz<br>    let input = parse_macro_input!(item as ItemFn);<br><br>    // Fonksiyonun ismini alıyoruz<br>    let func_name = &amp;input.sig.ident;<br><br>    // Fonksiyonun içeriğini alıyoruz<br>    let block = &amp;input.block;<br><br><br>    // Fonksiyonun parametrelerini alıyoruz<br>    let params = &amp;input.sig.inputs;<br><br>    // Fonksiyonun yeni kodunu oluşturuyoruz<br>    let expanded = quote! {<br>        fn #func_name(#params) {<br>            // Fonksiyon çalışmadan önce mesajı yazdırıyoruz<br>            println!(&quot;{} çalışmadan öncesinden merhaba&quot;, stringify!(#func_name));<br><br>            // Orijinal fonksiyon kodunu çağırıyoruz<br>            #block<br><br>            // Fonksiyon çalıştıktan sonra mesajı yazdırıyoruz<br>            println!(&quot;{} çalıştıktan sonrasından merhaba&quot;, stringify!(#func_name));<br>        }<br>    };<br><br>    // Yeni kodu TokenStream olarak döndürüyoruz<br>    TokenStream::from(expanded)<br>}</pre><p>Kodu çalıştırdığımızda altak igibi bir sonuç alacağız.</p><pre>invoke1 çalışmadan öncesinden merhaba<br>test<br>invoke1 çalıştıktan sonrasından merhaba<br>invoke2 çalışmadan öncesinden merhaba<br>17<br>invoke2 çalıştıktan sonrasından merhaba<br>invoke3 çalışmadan öncesinden merhaba<br>25<br>invoke3 çalıştıktan sonrasından merhaba<br>invoke4 çalışmadan öncesinden merhaba<br>invoke4 çalıştıktan sonrasından merhaba<br>bitti</pre><p>Ancak bu hali istediğimiz bir şey değil biz 18 den küçük değerler için 18 yazmasını istiyorduk. İşte burası baya karışık bir konu. Çünkü birden fazla parametre verilmesi durumunda diğer parametrelere hiç dokunmadan sadece age barapametsini değiştirmemiz gerekiyor.</p><p>Tam burada bir kez daha düşünelim yapmak istediğimiz şey mantıklı mı? Yazımızın en başında makroların derleme zamanında çalıştığını söylemiştik hatırlarsanız. Yani çalışma zamanında örneğin veritabanından veya kullanıcıdan aldığımız bir değeri age parametresini değeri olak verirsek bu durumda makro o değeri değerlendiremeyecektir. O zaman bu durmu da dikkate alarak kodumuzu değiştirmeliyiz.</p><p>Bunun için şöyle bir yol izleyebiliriz. Eğer parametreler arasında age adında bir prametre varsa ilgili fonksiyona bu oaratreyi kontrol edecek bir fonksiyon ekleyebiliriz. lib.rs dosyasını alttaki gibi değiştiriyoruz.</p><pre>extern crate proc_macro;<br>use proc_macro::TokenStream;<br>use quote::quote;<br>use syn::{parse_macro_input, ItemFn, FnArg, PatType, Pat};<br><br>#[proc_macro_attribute]<br>pub fn show_streams(attr: TokenStream, item: TokenStream) -&gt; TokenStream {<br>    // Makromuza gelen parametreleri yazdırıyoruz.<br>    println!(&quot;attr: \&quot;{attr}\&quot;&quot;);<br><br>    // Değiştirilecek kodu ekrana yazıyoruz<br>    println!(&quot;item: \&quot;{item}\&quot;&quot;);<br><br>    // TokenStream&#39;i ItemFn&#39;e dönüştürüyoruz<br>    let input = parse_macro_input!(item as ItemFn);<br><br>    // Fonksiyonun ismini alıyoruz<br>    let func_name = &amp;input.sig.ident;<br><br>    // Fonksiyonun içeriğini alıyoruz<br>    let block = &amp;input.block;<br><br>    // Fonksiyonun parametrelerini alıyoruz<br>    let params = &amp;input.sig.inputs;<br><br>    // age parametresini kontrol eden kodu ekleyin<br>    let mut age_check_call = quote! {};<br><br>    for param in params.iter() {<br>        if let FnArg::Typed(PatType { pat, .. }) = param {<br>            if let Pat::Ident(ident) = pat.as_ref() {<br>                if ident.ident == &quot;age&quot; {<br>                    age_check_call = quote! {<br>                        age = age_check(age);<br>                    };<br>                    break;<br>                }<br>            }<br>        }<br>    }<br><br>    // Parametreler ve işleyişi destekleyen kodu oluşturuyoruz<br>    let expanded = quote! {<br>        fn #func_name(#params) {<br>            // age parametresini kontrol edip gerekirse ayarlıyoruz<br>            #age_check_call<br><br>            // Orijinal fonksiyon kodunu çağırıyoruz<br>            #block<br><br>            // Fonksiyon çalıştıktan sonra mesajı yazdırıyoruz<br>            println!(&quot;{} çalıştıktan sonrasından merhaba&quot;, stringify!(#func_name));<br>        }<br>    };<br><br>    // Yeni kodu TokenStream olarak döndürüyoruz<br>    TokenStream::from(expanded)<br>}</pre><p>Koda dikkat ederseniz for döngüsü ile bütün parametreler taranıyor ve eğer age adında bir parametre varsa age = age_check(age); satırı expanded değişkeni için de #block satırında önce #age_check_call satırı ile ekleniyor.</p><p>Ancak age_check fonksiyonunun kullanılcağı yerde scope içinde tanımlanması gerekiyor. Bizim örneğimizde buun yeri main.rs dosyası. Ayrıca age parametrelerini de mutabel olması gerekiyor. Bu değşiklikleir de altta görebilirsiniz.</p><pre>use my_macro::show_streams;<br><br>// age_check fonksiyonu, age parametresini kontrol edip gerekirse 18&#39;e ayarlar<br>fn age_check(mut age: i32) -&gt; i32 {<br>    if age &lt; 18 {<br>        age = 18;<br>    }<br>    age<br>}<br><br><br>#[show_streams]<br>fn invoke1() {<br>    println!(&quot;test&quot;);<br>}<br><br>#[show_streams(bar)]<br>fn invoke2(mut age: i32) {<br>    println!(&quot;{}&quot;, age);<br>}<br><br>#[show_streams(a =&gt; b)]<br>fn invoke3(mut age: i32) {<br>    println!(&quot;{}&quot;, age);<br>}<br><br>#[show_streams { def a = 20; def b = &quot;merhaba&quot;; my_func();}]<br>fn invoke4() {}<br><br>fn main() {<br>    invoke1();<br>    invoke2(17);<br>    invoke3(25);<br>    invoke4();<br><br>    println!(&quot;bitti&quot;)<br>}</pre><p>Kodu çalıştırdığımızda alttaki gibi bir sonuş göreceğiz.</p><pre>test<br>invoke1 çalıştıktan sonrasından merhaba<br>18<br>invoke2 çalıştıktan sonrasından merhaba<br>25<br>invoke3 çalıştıktan sonrasından merhaba<br>invoke4 çalıştıktan sonrasından merhaba<br>bitti<br><br>Process finished with exit code 0</pre><p>Dikkat ederseniz biz invode2 fonksiyonuna parametreyi 17 vermiştik ancak ekranımıza 18 olarak basıldı.</p><p>Peki aslında ne oldu onu inceleyelim. Bunun için cargo expand komutunu çalıştıralım ve sonuca bakalım.</p><p>main.rs dosyamız alttaki değişmiş.</p><pre>fn age_check(mut age: i32) -&gt; i32 {<br>    if age &lt; 18 {<br>        age = 18;<br>    }<br>    age<br>}<br>fn invoke1() {<br>    {<br>        {<br>            ::std::io::_print(format_args!(&quot;test\n&quot;));<br>        };<br>    }<br>    {<br>        ::std::io::_print(<br>            format_args!(&quot;{0} çalıştıktan sonrasından merhaba\n&quot;, &quot;invoke1&quot;),<br>        );<br>    };<br>}<br>fn invoke2(mut age: i32) {<br>    age = age_check(age);<br>    {<br>        {<br>            ::std::io::_print(format_args!(&quot;{0}\n&quot;, age));<br>        };<br>    }<br>    {<br>        ::std::io::_print(<br>            format_args!(&quot;{0} çalıştıktan sonrasından merhaba\n&quot;, &quot;invoke2&quot;),<br>        );<br>    };<br>}<br>fn invoke3(mut age: i32) {<br>    age = age_check(age);<br>    {<br>        {<br>            ::std::io::_print(format_args!(&quot;{0}\n&quot;, age));<br>        };<br>    }<br>    {<br>        ::std::io::_print(<br>            format_args!(&quot;{0} çalıştıktan sonrasından merhaba\n&quot;, &quot;invoke3&quot;),<br>        );<br>    };<br>}<br>fn invoke4() {<br>    {}<br>    {<br>        ::std::io::_print(<br>            format_args!(&quot;{0} çalıştıktan sonrasından merhaba\n&quot;, &quot;invoke4&quot;),<br>        );<br>    };<br>}<br>fn main() {<br>    invoke1();<br>    invoke2(17);<br>    invoke3(25);<br>    invoke4();<br>    {<br>        ::std::io::_print(format_args!(&quot;bitti\n&quot;));<br>    }<br>}</pre><p>Dikkat ederseniz sadece invoke2 ve invoke3 fonksiyonarına age_check fonksiyonu çağrısı eklenmiş.</p><p>Alında bakarsanız geröek hayatta iş akışınız değişitrecek bu tarz bir kodu doğrudan bu şekilde yazmamalısınız. Bu tarz işler için validation veya business specification pattern tarzi implementasyonlar yapmak daha mantıklı olacaktır. Tabiiki bu pattern’lerde de makrolar kullanılacak tır ancak bunlar belli bir düzende olacaktır.</p><p>Fakat burada verdiğim örnekle cash, loglama, güvenlik vb cross cutting concern tarzı işlemerinizi halldebilirsiniz. Zaten eğer web framework’lerini ncelerseniz bu tarz attribute makrolarının bu tarz işler için sıklıkla kullanıldığını da görebilirsiniz.</p><p>Zannediyorum attribute makrosunu anlamk için bu akdar yeterli oalcaktır.</p><h3>Function-like Macro</h3><p>İlk bakışta declarative (makro_rules!) makroyu andırır. Ancak bazı farklılıklar vardır.</p><ul><li>Declarative makrolar belirli desenlerle çalışır. Desene uyan kural çalıştırılır. Kullanımı kolaydır belirli öğeleri hızlıca manipüle etmek ve kodu genişletmek için kullanılır.</li><li>Procedural (burada tabi özellikle function-like) makrolar ise daha gelişmiş özellikler sunarak kodu analiz etmemizi sağlarken doğrudan (syntax tree) kodu manipüle etmemize izin verir. Yeniden kod üretebilir, kod usilebilir veya nyeni kodlar ekleyebilir.</li></ul><p>Şimdi bir iki örnek yapalım konu daja iyi anlaşılacaktır.</p><p>Basit bir örnekle başlayalım. Proje yapımız öncekilerle aynı artık tekrar yazmıyorum.</p><p>my_macro projesindeki lib.rs dosyasını alttaki kodlasrla değiştiriyoruz.</p><pre>// lib.rs<br><br>use proc_macro::TokenStream;<br><br>#[proc_macro]<br>pub fn add_func(input: TokenStream) -&gt; TokenStream {<br>    println!(&quot;Inputs: {}&quot;, input.to_string());<br>    &quot;fn add(a:i32, b:i32) -&gt; i32 { a + b }&quot;.parse().unwrap()<br>}</pre><p>Tek bir TokenStream alıyor bu da üzerinde değişiklik yapılacak tree’yi fade ediyor. Geriye de TokenStream döndürüyor bu tahmin edebilceğiniz üzere kodun değişmiş halini ifade ediyor.</p><p>my_app dizini aldında yani ana disindek yer alan main.rs dosyamızı da alttaki gibi değiştiriyoruz.</p><pre>// main.rs<br><br>use my_macro::add_func;<br><br>add_func!();<br><br>fn main() {<br>    // kmakroyu buraya da koyabilirdik.<br>    // sonuçta içiçe fonksiyon yazabiliyoruz.<br>    // add_func!();<br><br>    println!(&quot;The sum is: {}&quot;, add(2, 3));<br>}</pre><p>Kodumuzu cargo expand komutu ile incelyecek olursak alttaki gibi kod üretildiğini göreceğiz. Normalde main.rs içinde add diye bir fonkiyon tanımlamamıştık. Ancak main fonksiyonu içinde sanki varmış gibi çağırmıştık. Böylece hata almadan kodumu derledik ve çalışatırabildik.</p><pre>fn add(a: i32, b: i32) -&gt; i32 {<br>    a + b<br>}<br>fn main() {<br>    fn add(a: i32, b: i32) -&gt; i32 {<br>        a + b<br>    }<br>    {<br>        ::std::io::_print(format_args!(&quot;The sum is: {0}\n&quot;, add(2, 3)));<br>    };<br>}</pre><p>String parametre alıp ekran abasacak bir örnek yapalım.</p><p>my_macro altındaki lib.rs doayamızı alttaki gibi değiştiriyoruz.</p><pre>use proc_macro::TokenStream;<br>use quote::quote;<br>use syn::parse_macro_input;<br><br>#[proc_macro]<br>pub fn print_string(input: TokenStream) -&gt; TokenStream {<br>    // Input token stream&#39;ini parse et<br>    let input = parse_macro_input!(input as syn::LitStr);<br><br>    // String ifadesini al<br>    let string_value = input.value();<br><br>    // Code gen için quote kullanarak Rust kodu üret<br>    let expanded = quote! {<br>        println!(&quot;{}&quot;, #string_value);<br>    };<br><br>    // Üretilen kodu geri döndür<br>    TokenStream::from(expanded)<br>}</pre><p>main.rs dosyamızı da alttaki gibi değiştiriyoruz.</p><pre>use my_macro::print_string;<br><br>fn main() {<br>    print_string!(&quot;Merhaba, dünya!&quot;);<br>    print_string!(&quot;Rust procedural makroları ile çalışıyorum!&quot;);<br>}</pre><p>kodu çalıştırdığımızda alttaki gibi bir çıktı alacağız.</p><pre>Merhaba, dünya!<br>Rust procedural makroları ile çalışıyorum!</pre><p>Şimdi daha önce yaptığımız bir örneği bir de function-like makro ile yapalım. Makromuza parametre olarak geçilen struct’a getter ve setter trait’ini implemet edecek bir function-like makro yazalım.</p><p>Bunun için lib.rs dosyamızı alttaki gibi değiştiriyoruz.</p><pre>use proc_macro::TokenStream;<br>use quote::quote;<br>use syn::spanned::Spanned;<br>use syn::{parse_macro_input, ItemStruct, Fields};<br><br><br>#[proc_macro]<br>pub fn create_accessors(input: TokenStream) -&gt; TokenStream {<br>    // Makro girişi olarak verilen TokenStream&#39;i ItemStruct&#39;a parse et<br>    let input = parse_macro_input!(input as ItemStruct);<br>    let struct_name = &amp;input.ident;  // struct adını al<br><br>    // Struct tanımını oluştur<br>    let struct_definition = quote! {<br>        #input<br>    };<br><br>    // Struct&#39;ın alanları üzerinden iterate et<br>    let gen = match &amp;input.fields {<br>        Fields::Named(fields) =&gt; {<br>            // Getter ve setter metodları oluştur<br>            let getters_setters = fields.named.iter().map(|f| {<br>                let field_name = &amp;f.ident;  // Alan adını al<br>                let field_type = &amp;f.ty;  // Alan türünü al<br>                let setter_name = syn::Ident::new(&amp;format!(&quot;set_{}&quot;, field_name.as_ref().unwrap()), field_name.span());  // Setter adı oluştur<br><br>                // Getter metodu tanımı<br>                let getter = quote! {<br>                    pub fn #field_name(&amp;self) -&gt; &amp;#field_type {<br>                        &amp;self.#field_name<br>                    }<br>                };<br><br>                // Setter metodu tanımı<br>                let setter = quote! {<br>                    pub fn #setter_name(&amp;mut self, value: #field_type) {<br>                        self.#field_name = value;<br>                    }<br>                };<br><br>                // Getter ve setter metodlarını birleştir<br>                quote! {<br>                    #getter<br>                    #setter<br>                }<br>            });<br><br>            // Getter ve setter metodlarını struct için implement et<br>            quote! {<br>                impl #struct_name {<br>                    #(#getters_setters)*<br>                }<br>            }<br>        }<br>        _ =&gt; panic!(&quot;create_accessors only supports named fields&quot;),  // Yalnızca named fields desteklenir<br>    };<br><br>    // Struct tanımı ve getter-setter implementasyonlarını birleştir<br>    let output = quote! {<br>        #struct_definition<br>        #gen<br>    };<br><br>    TokenStream::from(output)  // Sonuç olarak TokenStream döndür<br>}<br></pre><p>main.rs dosyasını da alttaki gibi değiştiriyoruz.</p><pre>use my_macro::create_accessors;<br><br>create_accessors!(struct Person {<br>    name: String,<br>    age: u32,<br>});<br><br>fn main() {<br>    let mut person = Person {<br>        name: &quot;Alice&quot;.to_string(),<br>        age: 30,<br>    };<br><br>    // Getter&#39;ları kullan<br>    println!(&quot;Name: {}&quot;, person.name());<br>    println!(&quot;Age: {}&quot;, person.age());<br><br>    // Setter&#39;ları kullan<br>    person.set_name(&quot;Bob&quot;.to_string());<br>    person.set_age(25);<br><br>    println!(&quot;Updated Name: {}&quot;, person.name());<br>    println!(&quot;Updated Age: {}&quot;, person.age());<br>}</pre><p>Kodun çıktısını artık yazmaya gerek yok zannediyorum. Ancak şunu hatorlatmak istiyorum burada yazdıklarımız sadece konuyu anlamak için yoksa sadece get ve set metrodlarını eklemek için sadece bu şekilde bir makro yazmak mantoıklı olamayabilir.</p><p>Mevzuyu sonlandırmadan önce bir konudan daha bahsetmek istiyorum.</p><h3>Macro Hygiene</h3><p>Macro Hygiene (makro hijyeni), Rust’ta makroların güvenli ve tahmin edilebilir bir şekilde çalışmasını sağlayan bir özelliktir. Bu kavram, makroların kod üretirken beklenmedik değişken isimleri çakışmalarını ve benzer sorunları önlemeyi amaçlar. Makro hijyeni sayesinde, makrolar tarafından tanımlanan veya kullanılan değişkenler, çağrıldıkları kodun bağlamından bağımsız olarak izole edilir.</p><p>Makro hijyenini anlamak için basit bir örnek üzerinde inceleyelim:</p><pre>macro_rules! create_var {<br>    () =&gt; {<br>        let x = 42;<br>        println!(&quot;x = {}&quot;, x);<br>    };<br>}<br><br>fn main() {<br>    let x = 0;<br>    create_var!();<br>    println!(&quot;Main scope x = {}&quot;, x);<br>}</pre><p>Yukarıdaki kodda, create_var! makrosu tanımlanıyor ve makro içinde x adlı bir değişken oluşturuluyor. Makro çağrıldığında x değişkeni tanımlanır ve değer olarak 42 atanır. Ancak, main fonksiyonunda da x adlı bir değişken tanımlanmış durumda ve değeri 0. Makro hijyeni sayesinde, makronun içinde tanımlanan x değişkeni, main fonksiyonundaki x değişkeni ile çakışmaz.</p><p>Çıktı şu şekilde olacaktır:</p><pre>x = 42<br>Main scope x = 0</pre><p>Bu, makro içinde tanımlanan x değişkeninin main fonksiyonundaki x ile karışmadığını gösterir. Makro hijyeni sayesinde, makro içindeki kod, çağrıldığı yerin yerel değişkenlerinden etkilenmez ve aynı isimli değişkenlerin karışmasına neden olmaz.</p><p>Alttaki örneği inceleyelim.</p><pre>macro_rules! use_external_var {<br>    ($var:ident) =&gt; {<br>        println!(&quot;The value of {} is: {}&quot;, stringify!($var), $var);<br>    };<br>}<br><br>fn main() {<br>    let x = 100;<br>    use_external_var!(x); // &quot;x&quot; burada dışarıdan gelen bir değişken adı<br>}</pre><p>Yukarıdaki örnekte, use_external_var! makrosu, kendisine verilen ident türündeki x parametresini kullanarak bir değişkeni dışarıdan getirir ve onunla işlem yapar. Bu, makro hijyenini atlatarak x değişkeninin değerine erişir. Makro hijyeni korunsaydı, x değişkeninin makro içinde tanımlanması veya makro tarafından tanımlanmış bir değişken olması gerekirdi.</p><p>Çıktı şu şekilde olacaktır:</p><pre>The value of x is: 100</pre><p>Makro hijyenini atlatan bu tür kullanımlar, özellikle büyük projelerde beklenmedik davranışlara ve çakışmalara neden olabilir. Örneğin, aşağıdaki senaryoda çakışma görülebilir:</p><pre>macro_rules! use_external_var {<br>    ($var:ident) =&gt; {<br>        let $var = 200;<br>        println!(&quot;The value of {} is: {}&quot;, stringify!($var), $var);<br>    };<br>}<br><br>fn main() {<br>    let x = 100;<br>    use_external_var!(x); // Burada &quot;x&quot; dışarıdan gelen bir değişken adı<br>    println!(&quot;Main scope x = {}&quot;, x);<br>}</pre><p>Öıktı şu şekilde olacak.`</p><pre>The value of x is: 200<br>Main scope x = 100</pre><p>Bu durumda, use_external_var! makrosu içindeki let $var = 200; satırı, x değişkenini yeniden tanımlar ve değerini 200 yapar. Ancak bu x, main fonksiyonundaki x ile aynı değildir çünkü makro hijyeni x’in global olarak yeniden tanımlanmasını engeller. Bu, karışıklığa neden olabilir ve kodun davranışını tahmin etmeyi zorlaştırabilir.</p><p>Özet olarak makro kullanırken bir yeri etkilememeye ve etkilenmemeye dikkat etmek gerekir. Yani <strong>kontrolsüz güç güç eğildir</strong>.</p><h3>Kapanış</h3><p>Detaya girmeden bir iki taviyede bulunup birkaç tane de faydalı olacağını düşündüğün kaynak vereceğim.</p><h3>Tavsiyeler</h3><ul><li>Makroları uygularken sıraya dikkat etmelisiniz. Bir biriyle iliklili makrolarda sıra önemli olacaktır.</li><li>Macro Hygiene konusuna dikkat edin.</li><li>Aynı kod yapısını birçok yerde kullanma amacınız varsa declarative makro macro_rules! ile bu yapıyı bir defa tanımlayıp her yerde kullanın.</li><li>Trait uygulamak için derive makro kullanın.</li><li>Belirli bir yapı üzerinde analiz yapıp ona göre kod üretmek için attribue-like makro kullanın.</li><li>Belirli bir kod yapısını dönüştürmek veya genişletmek için function-like makro kullanın.</li><li>Test edilebilir makro yazmaya özen gösterin.</li><li>Makroların yazımı karışık olduğu gibi eğer iyi dokğmante edilmezse nasıl kulalnılacığını anlamk dakarışık olabilir Bu nedenle çok iyi dokümante edin.</li></ul><h3>Tavsiye Kaynaklar</h3><ul><li><a href="https://earthly.dev/blog/rust-macros/">earthly.dev</a> sayfasında <strong>Practical Examples of Macros</strong> başlığında gerçek hayatta makro kullanımları hakkında güzel bilgiler var.</li><li>Rust <a href="https://doc.rust-lang.org/reference/macros-by-example.html">resmi dokümanlarındaki</a> <strong>Macro by Example</strong> başlığını kesinlikle inceleyin.</li><li>Şu <a href="https://towardsdatascience.com/nine-rules-for-creating-procedural-macros-in-rust-595aa476a7ff">Medium linkini</a> de özellikle konuyu biraz daha ileri seviye daha detay konular için okursanız iyi olur.</li><li>Jetbrains resmi sayfalarında daha basit seviye de şekillerle şemalarla mkroların anlatıldığı bir blok serisi var <a href="https://blog.jetbrains.com/rust/2022/03/18/procedural-macros-under-the-hood-part-i/">şu linkten</a> erişebilirsiniz.</li><li>Sadece rust kamroları için hazırlanmış bir github.io sayfası. <a href="https://danielkeep.github.io/tlborm/book/README.html">Şu linkten</a> ulaşabilirsiniz.</li><li>Solona Developmen için kaynaklar bulunan soldev.app sayfasında makrolar için güzel bir sayfa hazırlanmı. Adım adım bütün makroları detaylı bir şekilde anlatıyor. <a href="https://www.soldev.app/course/rust-macros">Şu linkten</a> ulaşabilirsiniz.</li></ul><p>Evet şimdilik Rust hakkındaki ilk yazımızı bu kadar umarım farydalı olmuştur. Bir süre daha vakit buldukça Ruat hakkında yazılarıma devam edeceğim.</p><p>Kendinize iyi bakın.</p><p><em>Originally published at </em><a href="https://github.com/muratcabuk/makaleler/blob/master/rust-lang/1.mata-programming.md"><em>https://github.com</em></a><em>.</em></p><h3>Kaynaklar</h3><ul><li><a href="https://doc.rust-lang.org/book/ch19-06-macros.html#the-difference-between-macros-and-functions">https://doc.rust-lang.org/book/ch19-06-macros.html#the-difference-between-macros-and-functions</a></li><li><a href="https://web.mit.edu/rust-lang_v1.25/arch/amd64_ubuntu1404/share/doc/rust/html/book/second-edition/appendix-04-macros.html">https://web.mit.edu/rust-lang_v1.25/arch/amd64_ubuntu1404/share/doc/rust/html/book/second-edition/appendix-04-macros.html</a></li><li><a href="https://doc.rust-lang.org/book/ch18-01-all-the-places-for-patterns.html">https://doc.rust-lang.org/book/ch18-01-all-the-places-for-patterns.html</a></li><li><a href="https://doc.rust-lang.org/rust-by-example/index.html">https://doc.rust-lang.org/rust-by-example/index.html</a></li><li><a href="https://learn.microsoft.com/en-us/dotnet/csharp/roslyn-sdk/get-started/syntax-analysis">https://learn.microsoft.com/en-us/dotnet/csharp/roslyn-sdk/get-started/syntax-analysis</a></li><li><a href="https://blog.logrocket.com/macros-in-rust-a-tutorial-with-examples/">https://blog.logrocket.com/macros-in-rust-a-tutorial-with-examples/</a></li><li><a href="https://earthly.dev/blog/rust-macros/">https://earthly.dev/blog/rust-macros/</a></li><li><a href="https://www.rareskills.io/post/rust-function-like-macro">https://www.rareskills.io/post/rust-function-like-macro</a></li><li><a href="https://developerlife.com/2022/03/30/rust-proc-macro/">https://developerlife.com/2022/03/30/rust-proc-macro/</a></li><li><a href="https://www.rareskills.io/post/rust-attribute-derive-macro">https://www.rareskills.io/post/rust-attribute-derive-macro</a></li><li><a href="https://doc.rust-lang.org/book/ch19-06-macros.html#function-like-macros">https://doc.rust-lang.org/book/ch19-06-macros.html#function-like-macros</a></li><li><a href="https://www.freecodecamp.org/news/procedural-macros-in-rust/">https://www.freecodecamp.org/news/procedural-macros-in-rust/</a></li><li><a href="https://github.com/imbolc/rust-derive-macro-guide">https://github.com/imbolc/rust-derive-macro-guide</a></li><li><a href="https://web.mit.edu/rust-lang_v1.25/arch/amd64_ubuntu1404/share/doc/rust/html/book/first-edition/procedural-macros.html">https://web.mit.edu/rust-lang_v1.25/arch/amd64_ubuntu1404/share/doc/rust/html/book/first-edition/procedural-macros.html</a></li><li><a href="https://cetra3.github.io/blog/creating-your-own-derive-macro/">https://cetra3.github.io/blog/creating-your-own-derive-macro/</a></li><li><a href="https://blog.devgenius.io/a-beginners-guide-to-rust-procedural-macros-creating-a-json-derive-macro-eb44279e7244">https://blog.devgenius.io/a-beginners-guide-to-rust-procedural-macros-creating-a-json-derive-macro-eb44279e7244</a></li><li><a href="https://github.com/dtolnay/proc-macro-workshop">https://github.com/dtolnay/proc-macro-workshop</a></li><li><a href="https://towardsdatascience.com/nine-rules-for-creating-procedural-macros-in-rust-595aa476a7ff">https://towardsdatascience.com/nine-rules-for-creating-procedural-macros-in-rust-595aa476a7ff</a></li><li><a href="https://doc.rust-lang.org/reference/macros-by-example.html#hygiene">https://doc.rust-lang.org/reference/macros-by-example.html#hygiene</a></li></ul><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=ad3aeeaaafe9" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/devopsturkiye/rust-dilinde-makrolar-ve-meta-programlama-metaprogramming-ad3aeeaaafe9">Rust Dilinde Makro Kavramı ve Meta Programlama (Metaprogramming)</a> was originally published in <a href="https://medium.com/devopsturkiye">Devops &amp; AI Türkiye☁️ 🐧 🐳 ☸️</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[NixOs’u Cloud ve Uzak Ortamlara Deploy Etmek]]></title>
            <link>https://mcabuk.medium.com/nixosu-cloud-ve-uzak-ortamlara-deploy-etmek-8787906e2cea?source=rss-23f592d2fff4------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/8787906e2cea</guid>
            <category><![CDATA[nix]]></category>
            <category><![CDATA[nixos]]></category>
            <category><![CDATA[linux]]></category>
            <category><![CDATA[fonksiyonel-programlama]]></category>
            <category><![CDATA[açık-kaynak]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Murat Çabuk]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 28 Mar 2024 07:26:39 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-03-28T10:51:44.539Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>İlk yazımızda bahsettiğim Nix Gernerator aracından tekrar bahsederek konuya girmek istiyorum.</p><ol><li><a href="https://medium.com/@mcabuk/nixos-i%CC%87%C5%9Fletim-sistemlerine-fonksiyonel-yakla%C5%9F%C4%B1m-4083e49b35c6">NixOS: İşletim Sistemlerine Fonksiyonel Yaklaşım</a></li><li><a href="https://medium.com/@mcabuk/nix-dili-ve-%C3%B6zellikleri-dbfc798f7b43">Nix Dili ve Özellikleri</a></li><li><a href="https://medium.com/@mcabuk/nix-dili-ile-ilgili-al%C4%B1%C5%9Ft%C4%B1rmalar-nix-%C3%B6%C4%9Freniyoru-2-caa8e0fbf920">Nix Dili ile ilgili Alıştırmalar</a></li><li><a href="https://medium.com/@mcabuk/nix-dilinde-builtins-fonksiyonlar-09cf741f24d9">Nix Dilinde Builtins Fonksiyonlar</a></li><li><a href="https://medium.com/@mcabuk/nix-paket-y%C3%B6neticisi-0dd48d0d0202">Nix Paket Yöneticisi</a></li><li><a href="https://medium.com/@mcabuk/nix-paket-y%C3%B6neticisi-shell-profile-kavram-ve-komutlar%C4%B1-6a33041310b1">Nix Paket Yöneticisi Shell, Profile Kavram ve Komutları</a></li><li><a href="https://medium.com/@mcabuk/nix-flake-nedir-399c41784a2b">Nix Flake Nedir?</a></li><li><a href="https://medium.com/@mcabuk/birden-%C3%A7ok-paketi-ayn%C4%B1-repo-%C3%BCzeriden-yay%C4%B1nlamak-5d744e220380">Birden Çok Paketi Aynı Repo Üzeriden Yayınlamak</a></li><li><a href="https://mcabuk.medium.com/override-ve-overlay-6b8269743df1">Nix Paket Yöneticisinde Override ve Overlay Kavramları</a></li><li><a href="https://mcabuk.medium.com/nix-paket-y%C3%B6neticisi-ile-developer-ve-profile-ortamlar%C4%B1-olu%C5%9Fturmak-49ee74248902">Nix Paket Yöneticisi ile Developmen Ortamları ve Profile Oluşturmak</a></li><li><a href="https://medium.com/@mcabuk/nix-ile-nixos-konfig%C3%BCrasyonu-nix-%C3%B6%C4%9Freniyoruz-10-9bebce7f5ae8">Nix ile NixOs Konfigürasyonu</a></li><li><a href="https://medium.com/@mcabuk/nixos-module-ve-option-kullan%C4%B1m%C4%B1-c6dfbc7a4621">NixOs Module ve Option Kullanımı</a></li><li><a href="https://medium.com/@mcabuk/nixos-kurulumu-ve-konfig%C3%BCrasyonu-be2010bb9450">NixOs Kurulumu ve Konfigürasyonu</a></li><li><a href="https://medium.com/@mcabuk/nixosu-cloud-ve-uzak-ortamlara-deploy-etmek-8787906e2cea">NixOs’u Cloud ve Uzak Ortamlara Deploy Etmek</a></li></ol><p>Tek bir konfigürasyonu kullanarak <a href="https://github.com/nix-community/nixos-generators">nix-generator</a> aracı ile alttaki bütün ortamlara çıktı üretebilirsiniz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/689/0*qtV2bX6jLnWu4gvl.png" /></figure><p><a href="https://github.com/nix-community/nixos-generators">Tablo Kaynak</a></p><p>Sayfasında detaylarına bakabilirsiniz. Uygulama olarak Nix paket yöneticisi ile kurulum yapıp kullanılabiliyor veya flake dosyasına konfigürasyon olarak da girilebiliyor. Yani illa Nixos sahibi olmak zorunda değiliz. Yani örneğin bir Ubuntu üzerinde Nix paket yöneticisini kurup bu aracı kullanabiliriz.</p><p>Elimizdeki Konfigürasyon üzerinden bu aracı kullanarak ISO, Docker Image ve VM oluşturmak çok vakit alcaktır. Bu nedenle Github sayfamda önceki yazılarımızda kullandığımız repo’da ilk oluşturduğumuz base konfigürasyonu kullanarak uygulamaları yapacağız.</p><p>Bunun için alttaki komutla base brach’i klonlayalım.</p><pre>git clone -b base https://github.com/muratcabuk/nixos-sample-dotfiles.git</pre><h3>Nixos-Generator ile ISO, Docker Image ve VM oluşturma</h3><p><strong>ISO Oluşturmak</strong></p><ul><li>Configuration.nix dosyasında boot.loader.grub.enable = true; satırını boot.loader.grub.enable = pkgs.lib.mkForce true; olarak değiştiriyoruz.</li><li>Configuration.nix dosyasında networking.networkmanager.enable = true; satırını networking.networkmanager.enable = false; olarak değiştiriyoruz.</li><li>Daha sonra nix profile install github:nix-community/nixos-generators komutuyla kurulumu yapıyoruz. Son olarak nixos-generate -f install-iso -c configuration.nix komutu ile ISO dosyamızı oluşturuyoruz.</li></ul><p>Bu biraz vakit alcaktır. İşlem bittiğinde /nix/store/4sqxkbx1im3wsrdfrzxcyklkaynq3mpy-nixos-23.11pre536306.12bdeb01ff9e-x86_64-linux.iso/iso/nixos-23.11pre536306.12bdeb01ff9e-x86_64-linux.iso adresine benzer şekilde ISO dosyasının adresini görebilirsiniz.</p><p><strong>Ddocker Image Oluşturmak</strong></p><p>Mesela docker image oluşturmak için nixos-generate -f docker -c configuration.nix komutunu kullanmak yeterli olacaktır.</p><p>komutu çalıştırdığınızda /nix/store/5bmzn6rrjqjb3j1vn7h09vplfjn960r2-tarball/tarball/nixos-system-x86_64-linux.tar.xz adresine benzer şekilde docker image dosyasının adresini görebilirsiniz. Bu paketi load etmek için alttaki komutu çalıştırabilirsiniz.</p><pre>docker import  /nix/store/5bmzn6rrjqjb3j1vn7h09vplfjn960r2-tarball/tarball/nixos-system-x86_64-linux.tar.xz<br><br>sha256:31f06f10c13b90698c2764c16f0b2a9c50d52113f3b8ddf9771c3c4c1070dcfe<br><br>docker image ls<br>REPOSITORY                                                          TAG                         IMAGE ID       CREATED         SIZE<br>&lt;none&gt;                                                              &lt;none&gt;                      31f06f10c13b   8 seconds ago   1.07GB<br>&lt;none&gt;                                                              &lt;none&gt;                      925f5d1664a6   4 days ago      1.11GB<br>&lt;none&gt;                                                              &lt;none&gt;                      bb873de60531   4 days ago      3.02GB<br>&lt;none&gt;                                                              &lt;none&gt;                      1b6b71ea5c5c   4 days ago      966MB</pre><ul><li>Docker için doğrudan Nix paket yöneticisinde de bir çok paket var. Kendi <a href="https://nix.dev/tutorials/nixos/building-and-running-docker-images.html">resmi developer sayfasında</a> da konu ilgili bir başlık var.</li><li>Nix paket yöneticisi içinde de docker ile ilgili bir çok örnek bulabilirsiniz. Örneğin <a href="https://github.com/NixOS/nixpkgs/blob/master/pkgs/build-support/docker/examples.nix">şu sayfada</a> aklınıza gelebilecek hemen hemen bir çok örnek var.</li><li>Bir de <a href="https://fasterthanli.me/series/building-a-rust-service-with-nix/part-11">şu harika örneği</a> inceleyebilirsiniz. Baştan sona bir uygulamanın dev ortamının ve paketin oluşturulması ve uygulamanın docker image’ı haline getirilmesi sürecinin tamamını Nix ile anlatıyor.</li><li>Nixpkgs içinde Docker image’larını oluştururken çok daha detaylı çalışabileceğiniz <a href="https://nixos.org/manual/nixpkgs/stable/#sec-pkgs-dockerTools">dockerTools</a> adında ir paket bulunuyor. Buna da bakmanızı tavsiye ederim.</li><li>Diğer bir araç da <a href="https://docs.hercules-ci.com/arion/">Arion</a>. Bu aracı daha doğrusu paketi kullanarak Docker Compose’daki gibi aynı anda bir den fazla uygulamayı hem container yapabilir hem de çalıştırabilirsiniz.</li></ul><p><strong>VM Oluşturmak</strong></p><p>Virtualbox virtual Machine oluşturmak için öncelikle configuration.nix dosyasındaki disk bilgisini açıklama satırına alarak devre dışı bırakıyoruz.</p><pre># fileSystems.&quot;/&quot; =<br>  #   { device = &quot;/dev/disk/by-uuid/5b06bc26-f363-4810-bc0d-a44a9c7cdc12&quot;;<br>  #     fsType = &quot;ext4&quot;;<br>  #   };</pre><p>Daha sonra nixos-generate -f virtualbox -c configuration.nix komutunu kullanarak VirtualBox için sanal bir makine oluşturmuş olacağız.</p><p>İşlem bittiğinde /nix/store/7qy9wvm93p4ycwq2rxf6184xj8bna32c-nixos-ova-23.11pre536306.12bdeb01ff9e-x86_64-linux/nixos-23.11pre536306.12bdeb01ff9e-x86_64-linux.ova şeklinde bir dizinde VirtualBox image&#39;ımızın oluştuğunu görebiliriz.</p><h3>Nixos’u Uzak Sistemlere ve Cloud’a Kurmak</h3><p>Burada karşımıza alttaki araçlar çıkıyor. Bir iki araç daha var ama ya geliştirmeleri durmuş ya da çok popüler değil o yüzden listeye eklemedim.</p><p><a href="https://github.com/nix-community/nixos-anywhere">Nixos Everywhere</a>: Yıldız Sayısı 950. Temel amacı SSH ile bağlanılabilen bir sisteme elinizdeki Flake ile kurulum yapmak. Nix Everywhere’de cloud kısmı yok ancak <a href="https://github.com/nix-community/disko">Disco</a> eklentisi sayesinde disk formatlama ve biçimlendirme işlerini de yapabiliyor. Detaylar için <a href="https://github.com/nix-community/nixos-anywhere/blob/main/docs/howtos/INDEX.md">resmi dokümanına</a> bakabilirsiniz.</p><p><strong>Yetenekleri</strong></p><ol><li>Disk formatlama ve bölümlendirme</li><li>Nixos’un kurulumu ve konfigürasyonu</li><li>Uygulama kurabilir</li><li>Ayrıca ekstra dosya konulacaksa onları ekleyebilir</li></ol><p><strong>Nasıl Çalışır?</strong></p><ol><li>SSH ile bağlanılabiliyor olması lazım.</li><li>SSh ile ayarları sayfasında bulabilirsiniz.</li><li>Karşı makinede Nixos kurulu olmalı yada installer çalışıyor olmalı. Eğer o yoksa kexec ile makine boot edilmiş olmalı.</li><li>şu komutla sisteme kurulum yapılır nix run github:nix-community/nixos-anywhere -- --flake &#39;.#myconfig&#39; nixos@remote-host-ip-address</li></ol><p><a href="https://github.com/serokell/deploy-rs/">deploy-rs</a>: Yıldız Sayısı (1100)</p><p><strong>Yetenekleri</strong></p><ol><li>Birden fazla profili deploy edebiliyor</li><li>Rust diliyle yazılmış çok hızlı bir araç</li><li>Kurulum işlemleri ters giderse sistemi temiz bir şekilde rollback yapabiliyor.</li><li>Temel amacı bir flake üzerideki profili alıp tanımlanan makine (node) üzerine kurmaktır.</li><li>Blok sitesinden baştan sona <a href="https://serokell.io/blog/deploy-rs">bir örnek</a>. Diğer bir örnek Github sayfasındaki tam sistem kurulumu gösteren <a href="https://github.com/serokell/deploy-rs/tree/master/examples/system">örnek</a>.</li></ol><p><strong>Nasıl Çalışır</strong></p><ol><li>Flake içinde node (makine) tanımı yapılır (ip, ssh port, kullanıcı adı, parola, ssh key, vb.)</li><li>daha sonra deploy-rs cli kullanılarak deploy-rs --flake ./flake.nix --profile defaultPackage --node myNode1 --node myNode2 komutu ile kurulum yapılır.</li></ol><p><a href="https://github.com/zhaofengli/colmena">colmena</a>: Yıldız sayısı 930. Rust diliyle yazılmış diğer bir deployment aracı.</p><p><strong>Yetenekleri</strong></p><ol><li>Node’lara tag vererek gruplandırmak mümkün.</li><li>Nixops network konfigurayonu ile uyumlu değişiklik yapmadan kullanılabilir.</li><li>Local makine deployment’ı da yapabiliyor.</li><li>Paralel deployment yapabiliyor. Zaten Rust ile yazılı olduğu için de hızlı.</li><li>Cloud deployment yeteneği yok. Sadece local ve uzak makinelere kurulum yapabiliyor.</li></ol><p><strong>Kullanımı</strong> Nixops’a çok benziyor. YAni bir flake deployment’ı yok daha çok sunucu kurulumlar için uygun görünüyor.</p><p><a href="https://github.com/DBCDK/morph">Morph</a>: Yıldız Sayısı 700</p><ol><li>Temel amacı birden fazla host üzerinde Nixos’u yönetmek. Kurulum yapıp health check yapabiliyor.</li><li>Daha önce Ansible, Chef veya Puppet gibi araçlar kullandıysanız tam olarak onların yaptığı için Nixos ve Nix paket yöneticisini kullanarak yapıyor.</li><li>Çok basit bir kullanımı var. Bir nix dosyasına makinelerin bilgilerini yazdıktan morph komutu ile elinizdeki konfigürasyonu toplu halde makinelerinize uygulayabiliyorsunuz.</li></ol><p><a href="https://github.com/NixOS/nixops">Nixops</a>: Yıldız Sayısı 1700. Araçlardan en dikkat çekeni Nixops. Temelde Nixops bir flake’i alıp onu belirtilen makineye kurmaya odaklanmıyor. Bunu Nix Everywhere veya Deploy-rs ile yapabiliriz. Nixops amacı çok farklı ortamlardaki makinelere bağlanmak ve onlara Nixops konfigürasyonunda belirttiğimiz paketleri ve uygulamaları kurmaktır. Toplu halde paket kurmak, toplu halde sistemleri destroy etmek gibi işlemleri yapabilir. Yani daha çok sunucu işlemleri ve konfigürasyonu için kullanılır.</p><p>Nixops’un yeni versiyonu Nixops 2.0&#39;da bazı değişikliliklere gidilmiş. Yeni versiyonla ilgili olarak da elimizdeki tek kaynak da <a href="https://nixops.readthedocs.io/en/latest/introduction.html">resmi dokümanlar</a>. Ancak bu versiyondaki bazı yapısal problemlerden dolayı da Rust diliyle yeniden yazmaya karar verilmiş. Bu yeni versiyonu da tamamen yeni bir Github hesabından devam ettiriyorlar. <a href="https://github.com/nixops4/nixops4">Şu linkten</a> takip edebilirsiniz. Mevzu halen <a href="https://github.com/NixOS/nixops/issues/1574">şu issue’da</a> tartışılıyor.</p><p>Elimizdeki çalışan en temiz versiyon olarak 1.7&#39;nin <a href="https://releases.nixos.org/nixops/nixops-1.7/manual/manual.html">resmi dokümanlarına da şu linkten</a> erişebilirsiniz.</p><p>Konu ile ilgili Türkçe olarak bulabileceğiniz belki tek içerik <a href="https://www.youtube.com/watch?v=VIBPfXmkvr8&amp;t=4309s">şu Youtube videosu</a> olacaktır. Bunu da izlemenizi tavsiye ederim. Çünkü videonun yarısında Nix paket yöneticisi ve Nixos hakkında çok güzel bilgiler veriliyor.</p><p>Baştan sona tüm detaylarıyla Nixops’un anlatıldığı <a href="https://www.thedroneely.com/posts/nixops-towards-the-final-frontier/">bir makale</a>.</p><p><strong>Yetenekleri</strong></p><ol><li>Local veya uzak makinelere kurulum yapabilirsiniz.</li><li>Hetzner fiziksel makinelere kurulum yapabilirsiniz.</li><li>Libvirt (Qemu) üzerinde VM oluşturabilirsiniz.</li><li>VirtualBox üzerinde çalışan bir Nixos üzerinde kurulum ve değişiklik yapabilirsiniz. Ancak buraya dikkat çekmek istiyorum Nixops Virtualbox üzerinden makine oluşturmaz sadece vorolan makşneye bağlanablir.</li><li>AWS (Amazon Web Services), GCE (Google Compute Engine), Azure (Microsoft Azure), Digital Ocean gibi cloud ortamlarına kurulum yapabilir hatta network, storage, IP, firewall gibi</li><li><a href="https://nixops.readthedocs.io/en/latest/manual/migrating.html">Şu kaynakta da</a> Versiyon 1&#39;den 2&#39;ye geçişle alakalı konulara değinilmiş.</li></ol><p>Son tahlilde eğer 1.7 kullanmak istiyorsak özellikle ilgili Nixos versiyonunu bulup onun üzerinden nixops’u yüklememiz gerekiyor. Nixops 1.7 versiyonunun bulunduğu Nixpks’nin en son versiyonu <a href="https://github.com/NixOS/nixpkgs/blob/nixos-23.05/pkgs/tools/package-management/nixops/default.nix">Nixos 23.05&#39;de</a> bulabiliyoruz. O zaman registry (channel) olarak 23.05 versiyonunu registry’lere ekleyip bu versiyon üzeridnen Nixops’u kurabiliriz.</p><pre>     nix registry add nixpkgs2305 github:NixOS/nixpkgs/nixos-23.05<br><br>     export NIXPKGS_ALLOW_INSECURE=1   <br><br>     nix profile install flake:nixpkgs2305#nixops<br><br>     nixops --version</pre><p>Nixops’u kullanırken flake içine veya flake’den bağımsız olarak bir dosya içine konfigürasyonu yazabiliriz. Bu dosya içinde birden fazla makine tanımlayabiliriz. Bu makinelere bağlanarak Nixos konfigürasyonunu uygulayabiliriz.</p><p>Flake içinde tanımlama yaparken alttaki gibi bir template kullanmalısınız. nixopsConfigurations bloğuna bakacak olursanız network, defaults ve machine bloklarını görebilirsiniz. network bloğunda genel network ayarları yapılırken machine bloğunda ise tekbir makinenin tanımını gösteriyor. Defaults bloğu ise tüm makinelere uygulanacak genel ayarları gösteriyor. Konfigürasyondaki databasefile kısmı ise eskiye uyumluluk için gerekiyor. Bu dosya içinde deployment&#39;lar ve makine bilgileri tutuluyor.</p><p>Network bloğuna eğer örneğin bir AWS konfigürasyonu yapacak olursak bu durumda makinelerimiz ve diğer AWS kaynakları AWS üzerinden Nixops tarafından oluşturulacaktır. Alttaki örnek Virtualbox üzerinde bir makine oluşturmak için kullanılabilir.</p><pre># flake.nix<br>{<br>description = &quot;Murat Cabuk NixOs Configuration&quot;;<br><br>inputs = {<br>  nixpkgs.url = &quot;github:NixOS/nixpkgs/nixos-23.11&quot;;<br>  nixops.url = &quot;github:NixOS/nixops&quot;;<br>};<br><br>outputs = { self, nixpkgs, ... }@inputs: {<br><br>nixopsConfigurations.default = {<br><br>          inherit nixpkgs;<br>          <br>          network =  {<br>              description = &quot;my virtual network&quot;;<br>              enableRollback = true;  <br>              storage.legacy = {<br>                  databasefile = &quot;~/.nixops/deployments.nixops&quot;;<br>              };<br>              <br>              deployment.targetEnv = &quot;virtualbox&quot;;<br>              deployment.virtualbox.memorySize = 4096; # megabytes<br>              deployment.virtualbox.vcpu = 2; # number of cpus<br>              deployment.virtualbox.headless = true;<br><br>          };<br><br>          defaults = {<br>              imports = [ ];<br>          };<br><br>          machine = { config, pkgs, ...  }: {<br>              services = {<br>                httpd.enable = true;<br>                openssh.enable = true;<br>              };<br><br>              environment.systemPackages = with pkgs; [ vim git htop];<br>          };<br>  };<br><br>  nixosConfigurations.nixos = nixpkgs.lib.nixosSystem {<br>    system = &quot;x86_64-linux&quot;;<br>    modules = [ /configuration.nix ];<br>    };<br>  };<br>}</pre><h3>Kubernetes Cluster’ı Oluşturmak</h3><ul><li><a href="https://github.com/saschagrunert/kubernix">Kubenix</a>: Bu araç Rust dili kullnılarak yazılmış amaç development ortamı için Kubernetes cluster’ı oluşturmak.</li></ul><p>Nixops ile Kubernetes kurulumu için fikir olması adına altta 2 Github projesinin linkini paylaşıyorum.</p><ul><li>Sadene Kubernetes değil ELK, Kafka, Mesos ve Postgres cluster’larının da Nixops ile nasıl oluşturabilceğinize örnek olarak <a href="https://github.com/thpham/magics/tree/master/k8s-cluster">şu linkten</a> inmceleyebilirsiniz.</li><li><a href="https://gist.github.com/offlinehacker/5f77f4ae9accc1859a4381429bd6fdbb">Bu örnek</a> de sade bir şekilde 6 sunuculu bir Kubernetes cluster’ının nasıl yapılabileceğini gösteriyor.</li></ul><p>Evet bu yazmızda bu kadar. Fırsat buldukça Nixos hakkındaki deneyimlerimi paylaşmaya devam edeceğim. Umarım faydalı olmuştur diğer yazılarımda görüşmek ümidiyle.</p><p><em>Originally published at </em><a href="https://github.com/muratcabuk/nix-ogreniyoruz/blob/main/13.Nix-With-NixOS-Iso-Docker-Cloud.md"><em>https://github.com</em></a><em>.</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=8787906e2cea" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>