<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by mehmet dogan on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by mehmet dogan on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@mehmet-dogan?source=rss-5cb2b198f9f------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*rVhHE_K67HI9NrfIN6DTLw.jpeg</url>
            <title>Stories by mehmet dogan on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@mehmet-dogan?source=rss-5cb2b198f9f------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Wed, 18 Nov 2026 13:50:10 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@mehmet-dogan/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Bilmiyorum!]]></title>
            <link>https://mehmet-dogan.medium.com/bilmiyorum-56fc34100aed?source=rss-5cb2b198f9f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/56fc34100aed</guid>
            <dc:creator><![CDATA[mehmet dogan]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 06 Apr 2020 13:38:30 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-04-06T13:38:30.709Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Hayatınızda, <em>hayatınızı</em> değiştirebilecek bir harita gördünüz mü hiç? Cevabınızı tahmin edemiyorum ama eğer 1854 yılında Londra’da yaşıyor olsaydınız, cevabınız büyük ihtimalle <em>evet</em> olacaktı.</p><p>1850li yıllarda, Londra’da yaşayanlar, şimdi yaşadığımıza benzer ölümcül bir pandemi ile karşı karşıyaydılar. Bu sefer insanları öldüren şey bir virüs değildi. <em>Vibrio cholerae</em> adı verilen ve insanlarda kolera hastalığına neden olan bir bakteriydi. Bu bakteri ile hasta olanların, hastalık belirtilerini hemen gösterip, birkaç gün içinde ölmesi nedeniyle, bu salgına <em>modern veba</em> ismini vermişti Londralılar.</p><p>Sanayi Devrimi, kırsal kesimde yaşayanları Londra’ya getirmişti. Artan nüfus, kirlenen hava, kanalizasyon sistemlerin yetersizliği, şehir içindeki yiyecek tüketiminin artmasıyla oluşan çöp problemi, Londra’yı daha da kalabalık, pis ve yaşanılması güç bir yer haline getirmişti. Thames Nehri, şehrin ortasından akan bir kanalizasyon haline gelmeye başlamıştı.</p><p>O dönemde, modern mikroskop gibi bir teknolojinin, ve 1800lerin sonunda anlaşılacak olan Pastör’ün <em>mikrop teorisi</em>’nin eksikliği, Londra’yı avcuna almış bu salgının nedenini ve nasıl bulaştığını gizemli bir hale getirmişti. Londra’da yaşayanlar— özellikle Soho’da, kötü kokan pis havanın, bu salgına neden olduğunu ve ölümcül hastalığın bu şekilde bulaştığını sanıyordu.</p><p>Herkes aynı görüşü paylaşmıyordu. Bunlardan biri de Kraliçe Victoria’nın doktoru, anestezi uzmanı Dr. John Snow’du (hayır, o The Game of Thrones’daki Jon Snow değil!).</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*bNb6jDWfco462XTWU_bIww.jpeg" /></figure><p>Hastalığın ilk belirtilerinin ishal ve kusma olmasına rağmen, o dönemdeki doktorlar bu hastalığın, hava yoluyla bulaşan, özellikle sanayi devriminin yarattığı kirli hava yüzünden salgına dönüşen bir hastalık olduğunu savunuyorlardı. John Snow ise bu hastalığın sindirim sistemi yoluyla vücuda girdiğini savunuyordu. Ve bu teorisini ispatlamak için veri toplamaya başladı.</p><p>Hastalığın hava yoluyla bulaştığına inanan doktorlar da veri topluyordu. Mesela ölen kişilerin boy uzunluklarını karşılaştırıyorlardı. Çoğu zaman bu veriler onlara <em>yanlış pozitif</em> veriyordu ve sırf yanlış pozitif verilerle oluşturulan modeller nedeniyle uzun boylu Londralılar dışarıya çıkmaya korkuyordu.</p><p>John Snow ise başka veriler topluyordu. Ölen kişilerin hangi mahalleye, hangi eve ait olduğunu araştırıyor, ve bu veriler ile bir harita oluşturuyordu. Bu veri haritası, Dr. Snow’u, koleranın Soho’daki kaynağına götürdü: Broad Caddesi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*x_TUetQsoFrSIBBQ5tPlkg.jpeg" /></figure><p>John Snow, oluşturduğu harita ile belediye yetkililerini inandırmayı başardı, ve Broad Caddesi’nin meydanında olan su pompasını kolunu kaldırıp, kullanılmasını engellediler.</p><p>Zamanla, su pompasını kullanamayan mahallede salgın azaldı ve John Snow, salgının hava değil de içilen su ile yayıldığını ispatlamış oldu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*AQdNxNYb1aesXBUEePH9iA.jpeg" /></figure><p>John Snow’un topladığı veriler, bu veriler ile oluşturduğu teori ve harita, Londra’da on binlerce kişinin hayatını kurtardı… ama daha da önemlisi, İngiltere’ye bu tip salgınlarda ne gibi verilerin pozitif, ne gibi verilerin ise negatif değerler taşıdığını öğretti.</p><p>John Snow’dan bu yana çok şey değişti. Veri toplamak kolaylaşırken, bu verilerden oluşturulan modelleri, haritaları ve tabloları anlamak, bunları kullanıp bir sonuca varmak daha zor ve karmaşık hale gelmeye başladı. Bugün geçmişte hiç görmediğimiz kadar daha çok veriye, daha çok bilgiye sahibiz ama maalesef bu bizi daha iyi yapmıyor çoğu zaman… İngilizcede çok kullanılan “analysis paralysis” efektini yaratıyor bazen.</p><p>Covid-19 salgınının epidemi haline geldiği andan itibaren hemen hemen bütün ülkeler yapay zeka, lokasyon, mobilite ve sağlık verilerini kullanarak — pandemi haline gelen salgının önüne geçmek için, oluşturulan model ve tablolara bakarak birçok kararlar veriyorlar. Verinin ve buna bağlı kararların neredeyse saatlik değiştiği, ve doğru veriye ve bilgiye ulaşmanın yaşam ve ölüm arasındaki fark anlamına geldiği bu kriz döneminde, oluşturduğumuz haritaların hangisi bize doğru bilgi veriyor? Elimizdeki tablolar çoğu zaman, dünyanın dağınıklığını, verilen kararların karmaşıklığını, ekonomik ve politik hesapların ağırlığını, kişi ve toplumun yaşadığı psikolojik etkenleri içinde yansıtmıyor, daha da tehlikelisi bazen gizleyebiliyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/705/1*t0Ce-kBryqi1sNwtEFIrLw.jpeg" /></figure><p>Eğer topladığımız verilerle oluşturulan haritalar –Dr. Snow’un yaptığı gibi ve Edward Tufte’nin dediği gibi, tekil ve açık bir amaca hizmet etmiyorsa (yukarıdaki harita gibi), o modellere bazen gereğinden büyük anlamlar yüklenebiliyor ve sanki gerçek bir “gerçekliği” yansıtıyor gibi anlaşılabiliyor. Halbuki bu araçlar çoğu zaman gereğinden fazla ilkel ve indirgemeci. Çoğu zaman bu tablolar bir senaryo, planlama ya da trajectory için kullanılsa da gerçeği yansıtmaktan uzak olmayı bırakın daha da tehlikelisi yeni “gerçekler” bile yaratabiliyor.</p><p>Neden yazıyorum bütün bunları? <strong>“Bilmiyorum”</strong> demek için.</p><p>Geçenlerde sevgili dostum <a href="https://medium.com/@alper.akcan">Alper Akcan</a> bir tweet attı.</p><h3>Alper Akcan on Twitter</h3><p>Bir çok doktor, büyük bir grup insanın Covid-19 u farkında bile olmadan, evlerinde, hafif veya orta şiddette atlattığını söylüyor. Durum buysa biz aylardır niye o tablolara bakıyoruz? Eksik-yanlış veri ile üretilen tabloların üzerinden yorum yapıp, karar veriyoruz?</p><p>Soru basit gibi görünse de basit bir soru, ya da konu değil. İlk tepkim, bildiğimi sandığım kadar cevap vermek oldu… halbuki cevabım <strong>“bilmiyorum”</strong> olmalıydı. Acaba ne gibi kararlar veriliyor eksik-yanlış veri ile üretilen tablolarla? Ya da ne gibi tablolar yarını, ve gelecekte verilecek kararları değiştirecek?</p><p>“Eğriyi düzleştir” fikri işte Dr. John Snow-vari bir veri tablosuyla ortaya çıktı ki topluma yararlı bir politika geliştirmek için gerekli bir haritaydı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*XQdRB6QSyD-kcqkkkWIn5A.jpeg" /></figure><p>Önümüzdeki günlerde, milyonlarca veri noktasıyla oluşturulmuş yüzlerce harita göreceğiz. Bu haritalar geleceğin kamu yönetimine, halk sağlığı politikalarına, kolektif ve bireysel davranışlara, sosyal inançlara, ve sosyoekonomik modellere yön verecek. Bu kesin!</p><p>İnsanlık tarihinde daha önce sahip olmadığımız kadar daha çok veriyle oluşturacağımız modeller sayesinde, gelecek için vereceğimiz kararlar Dr. Snow’un ki kadar açık ve net olacak mı? <br>Bilmiyorum… Bunu hep birlikte göreceğiz.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=56fc34100aed" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Kitap Tavsiyesi!]]></title>
            <link>https://mehmet-dogan.medium.com/kitap-tavsiyesi-48e7002c969?source=rss-5cb2b198f9f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/48e7002c969</guid>
            <dc:creator><![CDATA[mehmet dogan]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 04 Jan 2017 13:10:04 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2017-01-04T13:10:22.272Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h4>(biraz taraflı)</h4><p><a href="http://www.dr.com.tr/Kitap/Puruzlu-Mukemmellik/Yigit-Ahmet-Kurt/Egitim-Basvuru/Is-Ekonomi-Hukuk/Yonetim-Is-Gelistirme-Kalite/urunno=0000000719072">Pürüzlü Mükemmellik</a> kitabı çıkalı neredeyse 2 ay oluyor. Son birkaç haftadır aldığımız kitapla ilgili olumlu epostalar, bizim için bir mutluluk kaynağı. Bize eposta ile ulaşıp, yorumlarını paylaşan herkese <strong>çok</strong> teşekkürler.</p><p>Bazı okurlar ise yorumlarını eposta ile değil de, daha görünür yerlerde paylaşmışlar. Onlara ise <strong>çok çok</strong> teşekkürler. :)</p><p>İşte kitaba gelen ve sizlerle paylaşmak istediğimiz birkaç yorum:</p><h3><a href="https://eksisozluk.com/puruzlu-mukemmellik--5223046"><strong>Ekşi Sözlük</strong></a></h3><blockquote>mehmet doğan ve yiğit ahmet kurt’un kusursuzluğun kusurlarından bahseden kitabı. (bkz: mükemmellik/@ssg) aslında kitap bize hoş görünmeyen ve “bu nasıl başarılı olur?” dediğimiz, başarısına akıl sır erdiremediğimiz ürünlerin sırrını da açıklıyor: doğru kusurlara sahip olmak. ürün geliştirmede atladığımız çok önemli bir perspektifi bize geri sunuyor. tavsiye ederim.</blockquote><blockquote>- <strong><em>ssg</em></strong></blockquote><blockquote>güzel kitap. kahverengi m&amp;m hikayesiyle akılda kalıcı. bir de sanırım ‘mükemmel’ karşı cinsten neden kaçındığımı (ufak kusurları neden kasten istediğimi) anlatıyor.</blockquote><blockquote>- <strong><em>fakat sureyya bu derin bir tutku</em></strong></blockquote><h3><a href="https://www.goodreads.com/book/show/32815282-p-r-zl-m-kemmellik"><strong>Goodreads</strong></a></h3><blockquote>Kullanıcı deneyimi konusunda bir iş ile uğraşıyorsanız okumanız gereken bir kitap.</blockquote><blockquote>Satın alma / üyelik adımlarını kısaltırken aslında kullanıcı algısında neler değişiyor bunları genelde sorgulamıyoruz. Sadece daha hızlı mı? Daha kolay mı? Daha çok satıldı mı? Ölçmek için baktığımız metrikler bunlar.</blockquote><blockquote>İşe bir tutam friksiyon katmak bize ne katar? Yaptığım işlerde bunu deneyimleyeceğim bundan sonra.</blockquote><blockquote>Teşekkürler Mehmet Doğan, Yiğit Ahmet Kurt.</blockquote><blockquote>- <strong><em>Furkan Açıkgöz</em></strong> rated it — it was amazing</blockquote><blockquote>Emsallerinden eksiği bulunmayan ve bir çırpıda biten bir kitap. Özellikle, referans gösterdikleri kitaplardaki olaylara “friksiyon” açısından yaklaşmış olmalarını çok beğendim. Bildiğiniz bir konuya farklı açıdan bakmanızı sağlıyorlar.</blockquote><blockquote>- <strong><em>Arda Akay</em></strong> rated — really liked it</blockquote><blockquote>Hızlı okunan ama üzerine düşünülmesi gereken bir kitap. Hayatınızdaki hızdan şikayet ediyorsanız “friksiyon” terimi ile tanışmanızda fayda var.</blockquote><blockquote>- <strong><em>Emre Güneş</em></strong> rated it — it was amazing</blockquote><h3><a href="http://www.dr.com.tr/Kitap/Puruzlu-Mukemmellik/Yigit-Ahmet-Kurt/Egitim-Basvuru/Is-Ekonomi-Hukuk/Yonetim-Is-Gelistirme-Kalite/urunno=0000000719072"><strong>D&amp;R</strong></a></h3><blockquote>Harika! Mehmet Abi’yi Medium yazılarından takip ediyordum. Yazıları adeta Sherlock Holmes dizisi kıvamında ne zaman ne çıkacağı belli olmuyor. :) Özellikle pazarlama alanıyla ilgili olan kişilerin okuması gereken bir kitap olmuş. Hem offline hem online pazarlama da yapılacak “friksiyon”larla ürününüze can katabilirsiniz. Herkese tavsiye ederim.</blockquote><blockquote>- <strong><em>anonim</em></strong></blockquote><h3><a href="http://www.kitapyurdu.com/kitap/puruzlu-mukemmellik/406815.html&amp;filter_name=P%C3%BCr%C3%BCzl%C3%BC%20m%C3%BCkemmellik"><strong>Kitapyurdu</strong></a></h3><blockquote>Günlük hayatta yaşadığımız olaylara karşı tutumlarımızı açıkça gözler önüne seren, ilerlemek için bazılarının zaten yaptığı bazılarının ise bilmeden yaptıkları eylemleri analiz eden okuyucuyu sıkmadan, akıcı şekilde anlatan bir kitap. Okuduktan sonra fark ettiğim şey, kitabın iki yazarlı olması ve isimlerini yazıp anlatımda pürüz oluşturarak okuyucuyu duraksatmaları oldu. Belki de kitabın adını yaşatmak amaçlı bilinçli bir pürüzdü. Tavsiye edilir.</blockquote><blockquote>- <strong><em>Adanalı Eczacı</em></strong></blockquote><h3><a href="http://webrazzi.com/2016/11/21/puruzlu-mukemmellik-is-dunyasindaki-puruzlerle-iyi-gecinmenin-yollari-kitap/"><strong>Webrazzi</strong></a></h3><blockquote>Mediacat Yayıncılık’tan çıkan Pürüzlü Mükemmellik‘i e-ticaret sitelerinden veya kitapçılardan satın alabilir; işinizdeki ve hayatınızdaki pürüzlere farklı bir gözle bakmayı deneyebilirsiniz.</blockquote><blockquote>- <strong><em>Fırat Demirel</em></strong></blockquote><h3><a href="https://www.youtube.com/watch?v=C73183abxRc&amp;feature=youtu.be"><strong>Youtube</strong></a></h3><blockquote>Friksiyon mu? O da ne? Başka bir müzik grubu adı mı? Hayır. Pürüzlü Mükemmellik kitabında friksiyon konusu çok güzel açıklanmış. Hani Fizik derslerinde gördüğümüz bir kavram vardır, hareketin gücüne direnen bir kuvvetten söz edilir. Bizim hareket etmemizi zorlaştıran, engelleyen, erteleyen kuvvet de diyebiliriz. İşte friksiyon böyle bir şey.</blockquote><blockquote>- <strong><em>Barış Özcan</em></strong></blockquote><p>Okuyan, yorumlarını paylasan herkese yeniden teşekkürler.</p><p>Eğer halen okuma şansı bulamadıysanız, kitabı size şiddetle (yazarından) <a href="https://twitter.com/mehmet_dogan/status/793083654780182528">tavsiye ederim</a> :)</p><p>Keyifli okumalar!</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=48e7002c969" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Kırmızı Kurdele, Atatürk ve Faiz Bey!]]></title>
            <link>https://mehmet-dogan.medium.com/k%C4%B1rm%C4%B1z%C4%B1-kurdele-atat%C3%BCrk-ve-faiz-bey-1e06b8d0de3c?source=rss-5cb2b198f9f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/1e06b8d0de3c</guid>
            <dc:creator><![CDATA[mehmet dogan]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 10 Nov 2016 06:12:49 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-11-16T09:29:07.820Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>İlkokul yıllarında, çok zeki bir öğrenci değildim. Okurken, yazarken, sorunlarım vardı. Bu sorunlar halen devam ediyor ;-)<br>Hatırlarım, yan komşumuzun oğlu Serdar bir gün <strong>“kırmızı kurdele”</strong> ile gelmişti evine. Kırmızı kurdele çok önemli bir mevzuydu ilkokul yıllarında. Kırmızı kurdele ne kadar “zeki” ve “başarılı” ya da öğretmenin gözdesi olup olmadığının kanıtıydı. Bir kere aldın mı, bütün yıl giyerdin simsiyah gömleğinin üstünde, kıpkırmızı! Annem ara sıra sorardı bana -şaka ile karışık, <em>“Benim oğlum ne zaman alacak kırmızı kurdeleyi”</em> diye. <em>“Bir gün”</em> derdim ama içten içe hiçbir zaman alamayacağımı da bilirdim. Fakat milyon yıl da geçse, günün birinde bu kırmızı kurdelelerden birini -Atatürk (ve Faiz Bey’in) sayesinde, benim de alacağım aklıma gelmezdi.</p><p>Mustafa Kemal Atatürk, Türkiye’nin süper kahramanı ve ilk Cumhurbaşkanı idi. O, Türkiye’yi, Osmanlının küllerinden çıkarıp, yarattı. Avrupa’nın <em>“hasta adamını”</em> iyileştirdi.</p><p>Kısa zamanda, kısacık ömründe, inanılmaz işleri başaran bir lider; bir elin parmağını geçmeyecek unutulmaz tarihi isimlerden biri haline geldi. Türkiye’yi özgür, nefes alan, yaşayan ve saygı duyulan bir ülke haline getirdi. Gücü, başarısı ve geleceği görüş yeteneği -her yaşayan canlıda olduğu gibi- onun da ölümünü engelleyemedi. <br>10 Kasım 1938 günü saat 9:05’de, 57 yaşında hayata veda etti.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/370/0*uRUnVMIPXjQruH7A.jpg" /></figure><p>Atatürk’ün ölüm yıldönümü, benim çocukluğum içinde önemli bir yer kaplar. Hepimiz iyi biliriz… <em>10 Kasımlar</em> yas günüdür. En azından ben küçükken öyleydi. 1980&#39;li yıllarda, her 10 Kasım günü yas tuttuk. Türkiye, her 10 Kasım’da ağlamak zorundaydı. Ben çocukken, her 10 Kasım’da, lokantalar, sinemalar ve barlar kapatılırdı. İçki satılmazdı o gün. Birçok kişi, televizyon seyretmezdi bir gün boyunca. Hatırlarım, annem televizyonu açar ama sesini iyice kısardı komşular duymasın diye. Tüm Türkiye’ye bir gün boyunca eğlence yasağı gelirdi.</p><p>Bana, yalan ve yaptırımcı bir hüzün gibi gelirdi hep bunlar. İnsanlar kahramanlarını her gün anmalı. Onların yaptıklarını her zaman kutlamalı. Bir gün ağlamak… aslında bir kahraman için ağlamak, yapmacık ve gereksiz… gibi geliyordu bana.</p><p>Faiz Bey bir kahraman değildi. Ne Türkiye’nin, ne de doğduğu şehir Urfa’nın. Faiz Bey’in, Atatürk’e benzeyen birkaç yönü vardı. Her ikisinin de derin mavi gözleri vardı. Hani size baktığında içinizi delen türden. Her ikisinde de Hulusi Kentmen bıyığına benzer (çatık) kaşlar vardı :) Her ikisi de zamanına göre yakışıklı sayılırdı. Her ikisi de çapkındı. Maço, sinirli, kontrol düşkünü. Her ikisi de Rakı’yı ve sigarayı çok severdi. Her ikisi de bir Kasım günü hayata gözlerini kapadı.</p><p>Faiz Bey, köklü, örf ve adetlere bağlı bir aileden geliyordu. Zamanında, babası ile aynı odada oturabilmek için izin istemek zorundaymış. İşte öylesine, eski törelerin uygulandığı bir aile. Faiz Bey hayatı boyunca hiç çalışmadı. Elleri hiç nasır tutmadı. Ağa oğlu idi… öyle yetişmişti. İki kez evlendi ve bu evliliklerden dört çocuğu oldu. O, çocuklarını, Rakı’yı ve Maltepe sigarasını çok severdi. Bir de kanaryaları. Uzun uzun kanaryalardan bahsederdi. Her zaman bir kanaryası vardı evinde. Kafesin önüne sandalyesini koyar, uzun süre ıslık çalardı kanaryalar karşılık versin diye. Bazen kanarya kaseti koyduğu da olurdu kasetçalarına. Sonra oturur sandalyesine, sol elini kulağına götürür ve kanaryanın ötmesini beklerdi. Arada sırada da sorardı yanındakilere:</p><blockquote><em>Bu kanarya dişi sanırım. Ötmüyor değil mi?</em></blockquote><p>Kimsenin yüreği yetişmedi <em>“Susmuyor ki mübarek. Sabahtan beri ötüyor. Kafa kalmadı vallahi”</em> demeye. Kulağı ağır işittiğinden duymazdı kanaryanın ona söyledi şarkıları. Bir kulaklık almayı da kendine yakıştıramadı.</p><p>Faiz Bey, hani o Osmanlı adamı dedikleri kişiliklerden biriydi. Çok fazla konuşmaz ama konuştuğunda az ve öz konuşurdu. Bir kere olsun, üç oğlundan hiç birini kucaklamadı ya da <em>“Seni Seviyorum”</em> demedi onlara. Sevmediğinden değildi. O şekilde yetişmişti.</p><p>10 torunu oldu. ilk torununu çok sevdi. ilk torununun yanında çok farklı idi. Uzun uzun yürüyüşlere çıkarlardı onunla. Yürüyüşlerinde bacaklarının ağrıdığından, damar tıkanıklığı probleminden, anjiyo gibi tıbbi terimlerden bahsederdi. Torunu anlamazdı ama dikkatle dinlerdi… çünkü kelimeleri çok tasarruflu bir şekilde harcayan bu adamın bülbül gibi şakıması onu şaşırtırdı. Fazla konuşmayan bu adamın söyledikleri çok önemli olmalı, diye düşünürdü torunu ve can kulağı ile dinlerdi her söyleneni. Konu damar tıkanıklığı bile olsa.</p><p>Faiz Bey torununa hikayeler anlatırdı. Takla atan güvercinlerden bahsederdi. Harran ovasından… Urfa Valisi Neşet Bey’den… Kanaryalardan bahsederdi… oğlu Faruk’a nasıl yüzmeyi öğrettiğinden (oğlunun beline ip bağlayıp, Fırat nehrine atmış bir gün. Can havliyle birkaç günde öğrenmiş yüzmeyi Faruk), kardeşleri ile birlikte, dedelerinin hazinesini bulmak için, mutfaklarının ortasına açtıkları kuyudan ve inanılması güç birçok şeyden bahsederdi, Faiz Bey torununa.</p><p>Yürüyüşlerinde torununa bir şarkı söylerdi. Hep aynı şarkı, hep aynı detone sesi, ve Urfa şivesi ile:</p><blockquote><em>Mehmet Efffendi<br> Aldı tüfffengi<br> Çıktı aviina<br> Vurdu kuşuuni</em></blockquote><p>Şarkı söyledikten sonra da torununa, kuşları hiçbir zaman vurmaması konusunda tavsiye verirdi. <em>“O şarkının gelişi”</em> derdi. İşte öyle bir adamdı Faiz Bey.</p><p>Torununu bu kadar sevmesi, ona zaman ayırması, oğulları üstünde yaptığı yanlışlıkları torunu üzerinde tamir etmek istemesiydi, belki de. Faiz Bey, torununa, kimseye göstermediği, o kırılgan, hassas, sevecen yanını gösterdi hep. Ona önemli bir şeyi öğretti. Ona, babalığın, bir öğrenme süreci olduğunu öğretti. En azından, torunu bunu, yıllar sonra kendi kızları doğduğunda anladı. Ona, bir insanın başkaları tarafından görülen yüzünün, gerçek yüzünden farklı olabileceğini öğretti. Torunu da, Faiz Bey’i çok sevdi. Bir 10 Kasım günü öldü, Faiz Bey.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/200/0*yoAKvrmYOYrPgrXH.jpg" /></figure><p>Günlerden 10 Kasım’dı. Türkiye, yine o sahte üzüntüsüne bürünmüştü. Ben de arkadaşlarım ile birlikte okul bahçesinde sıradaydım. Saat 9&#39;u 5 geçe sirenler kulaklarımızı yırtmaya başladı. Yüce insanın öldüğü anı işaretliyordu bu siren, kulaklarımızda, beynimizde, kalplerimizde. Öğretmenler, etrafa bakınıyordu. Hani gülen bir öğrenci bulsam da çeksem kulaklarını der gibi. <em>Böylesine bir anda gülmeye ya da daha kötüsü konuşmaya cesaret edebilecek kansız var mı acaba</em>, diye aranıyordu gözleri. Ben ise ne konuşuyor, ne de gülüyordum. Ağlıyordum!</p><p>Okul müdürü yanıma geldi, diz çöküp yanıma <em>“Ağlama, üzülme evladım! Benim de ağlayasım geliyor”</em> dedi. Bana kimsenin Onun yerini alamayacağını, Onun kalbimizde yaşadığını söyledi. <em>“Evet”</em> dedim.</p><p>Kimse Onun yerini alamazdı. Müdür, Atatürk’ten; ben ise Faiz Bey’den bahsediyorduk. Daha sonra, müdür beni örnek verdi herkese. Benim, Atatürk’ü nasıl sevdiğimden bahsetti ve kıpkırmızı bir <strong>Kırmızı Kurdele</strong> taktı göğsüme.</p><p>Şimdi düşünüyorum da keşke söyleyebilseydim müdüre. Ben, dünyada tanıdığım en yüce insan için ağlıyordum ve evet, kimse onun yerini dolduramazdı. Ben 10 Kasım günü hayata gözlerinin kapayan dedem<strong> Faiz Doğan</strong> için ağlıyordum.</p><p>Yeni kitabım “<strong>Pürüzlü Mükemmellik</strong>” raflarda! Satın almak isteyenler, <a href="http://www.idefix.com/Kitap/Puruzlu-Mukemmellik/Yigit-Ahmet-Kurt/Egitim-Basvuru/Is-Ekonomi-Hukuk/Yonetim-Is-Gelistirme-Kalite/urunno=0000000719072">buradan buyrun</a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/813/1*Gg8p_pk-U7PLbR_rAO3R4w.jpeg" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=1e06b8d0de3c" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Amerika! Bugün önemli bir gün! Lütfen sıçma (sıçtı)]]></title>
            <link>https://mehmet-dogan.medium.com/amerika-bug%C3%BCn-%C3%B6nemli-bir-g%C3%BCn-l%C3%BCtfen-s%C4%B1%C3%A7ma-9f65fd066d7f?source=rss-5cb2b198f9f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/9f65fd066d7f</guid>
            <dc:creator><![CDATA[mehmet dogan]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 08 Nov 2016 08:57:47 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-11-16T09:29:36.048Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*RrJSkAWOyoT5fAk9EB69YQ.jpeg" /></figure><p>Bazen, öyle anlar vardır ki insan hayatında, işte yaşanan o an, o kişinin hayatını değiştirir. Eski ABD Başkanı Bill Clinton’un da hayatını işte böyle bir an değiştirdi.</p><p>1992 yılında, Bill Clinton, ABD Başkanlık seçiminde, o dönemin ABD Başkanı olan George H.W. Bush’un rakibiydi. Televizyonda canlı olarak yayınlanan seçim oturumlarının ikincisinde, stüdyoda bulunan bir seyirci, başkan adaylarına şu soruyu sordu:</p><blockquote><strong><em>Ulusal borç, </em>şahsen<em> sizin hayatınızı nasıl etkiledi?<br>Eğer etkilemediyse, siz, sıradan insanları etkileyen bu ekonomik sorunları, hiç bir kişisel deneyimizin olmadan nasıl çözebilirsiniz?</em></strong></blockquote><p>Başkan Bush, soruyu cevaplamaya çalıştı…. başarısızlıkla. Seyircinin sorusuna, gelişine vuruş tarzında genel bir cevap vermekle başladı konusmaşına. Moderatör, Bush’a sorunun ‘’kişisel deneyimle” ilgili olduğunu hatırlattı ama Bush bu kez de seyirciye sorusunu anlamadığını söyledi ve sonuçta soruya adamakıllı bir cevap veremedi. Özetlersek, Bush, önce alakasız bir cevap verdi sonra soruyu tam olarak anlamadığını ifade etti ve sonunda yarı kendini savunan, yarı kızgın bir cevap verdi ve yerine oturdu. Cevabını, çoğunuzun oğlundan çok iyi hatırlayacağı bir <a href="http://blogs.reuters.com/talesfromthetrail/files/2009/01/rtr23fi7_comp.jpg">sırıtma</a> ile bitirdi.</p><p>Soruyu cevaplama sırası Clinton’a geldi. Clinton, oturduğu tabureden indi, soruyu soran kadına doğru yürüdü ve kadının gözlerinin içine bakarak sordu:</p><blockquote><strong><em>Seni nasıl etkilediğini söyle bana yeniden? Sen, evini ve işini kaybeden insanlar tanıyorsun, değil mi?” dedi ve devam etti</em></strong></blockquote><blockquote><strong><em>“Ben, 12 yıldır küçük bir eyaletin valisiyim. Ekonomik sorunlar beni nasıl etkiledi anlatayım…</em></strong></blockquote><p>Kadının sorduğu soruyu ve sorunun her noktasını, kendi kişisel hayatından verdiği örneklerle cevapladı. Bu sorunları nasıl çözebileceğini anlattı teker teker. Büyük, karışık, soğuk, ekonomi profesörü kelimeleriyle değil; kadının ve evlerinde tartışmayı seyreden, ekonomik krizden etkilenmiş milyonlarca kişinin anlayacağı bir dilde.</p><p>İşte o an, Bill Clinton seçimi kazandı. Çünkü, kişiseldi verdiği cevap. İnandırıcı ve samimiydi. O politik duruma duygusallık getirdi. Bill Clinton, kadına ders vermiyor, yukardan konuşmuyordu. Onunla sohbet ediyordu. Etrafta hiç kimse yokmuş, yalnızca kendisi ve soruyu soran o kadın varmış gibi gözlerinin içine bakarak konuştu. 1 kişiye cevap veriyormuş gibiydi ama milyonların sorduğu soruyu cevaplıyordu, o an. İşte o an, Bill Clinton, gelecek için ümit ve beklentileri yeniden canlandırdı ve onu seyredenler, o geleceğin yalnızca onunla gerçekleşebileceğine inandırlar.</p><p>Umarım bugün, Bill Clinton yeniden Beyaz Saray’a -bu sefer <em>First Gentleman</em> olarak, geri dönecek!</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2F7ffbFvKlWqE%3Ffeature%3Doembed&amp;display_name=YouTube&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D7ffbFvKlWqE&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2F7ffbFvKlWqE%2Fhqdefault.jpg&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="640" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/baeb812be8f2f6cca2e94a6367ab1400/href">https://medium.com/media/baeb812be8f2f6cca2e94a6367ab1400/href</a></iframe><p>Yeni kitabım “<strong>Pürüzlü Mükemmellik</strong>” raflarda! Satın almak isteyenler, <a href="http://www.idefix.com/Kitap/Puruzlu-Mukemmellik/Yigit-Ahmet-Kurt/Egitim-Basvuru/Is-Ekonomi-Hukuk/Yonetim-Is-Gelistirme-Kalite/urunno=0000000719072">buradan buyrun</a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/813/1*Gg8p_pk-U7PLbR_rAO3R4w.jpeg" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=9f65fd066d7f" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Pürüzlü Mükemmellik]]></title>
            <link>https://mehmet-dogan.medium.com/p%C3%BCr%C3%BCzl%C3%BC-m%C3%BCkemmellik-73b02f63522?source=rss-5cb2b198f9f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/73b02f63522</guid>
            <dc:creator><![CDATA[mehmet dogan]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 02 Nov 2016 12:57:20 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-11-02T17:18:20.566Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Yeni kitabım <em>Pürüzlü Mükemmellik</em> <a href="http://www.idefix.com/Kitap/Puruzlu-Mukemmellik/Yigit-Ahmet-Kurt/Egitim-Basvuru/Is-Ekonomi-Hukuk/Yonetim-Is-Gelistirme-Kalite/urunno=0000000719072">kitapçılarda</a>. Umarım hoşunuza gider. Bu yazıda, kitabın <em>“Yazarlardan Not”</em> kısmını paylaşmak istedim! Kitabı okuma şansı bulursanız, kitap hakkındaki görüşlerinizi duymayı çok isterim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/813/1*Gg8p_pk-U7PLbR_rAO3R4w.jpeg" /></figure><p><strong>Friksiyon<br></strong><em>isim<br>Orijin: Fransızca kökenli Friction kelimesi</em></p><p>- <em>(fizik) </em>Bir yüzeyin ya da bir nesnenin, bir noktadan diğerine hareket ettiği sırada karşılaştığı direnç, delk, sürtünme</p><p>- <em>(isim) </em>Ovma, ovuşturma</p><p>- <em>(politika) </em>Farklı grupların ya da kişilerin görüş ve mizaç farklılığı nedeniyle birbiriyle çatışması, ihtilafı</p><p>Size bir şey itiraf etmek istiyoruz… Bu kitabın ismi <em>Friksiyonomi </em>olacaktı! Evet… Friksiyon kelimesinden türemiş tamamen uydurma bir isim. Bu ismi ilk defa birileriyle paylaştığımızda bize “hani şu berberlerin ‘kafaya bir friksiyon yapayım mı abi?’ dediği friksiyon mu?” geribildirimini aldık ve böylece <em>Friksiyonomi </em>isminin istediğimiz etkiyi yaratmayacağını anlamış olduk. Buna rağmen, uzunca bir süre, <em>Friksiyonomi </em>ismi dışında konuyu tek bir kelimeyle özetleyecek başka bir isim düşünemedik. Bunun en büyük nedeni ise, kitabın konusunun tamamen friksiyon, pürüz, ve kasislerle, yani bizleri yavaşlatan şeylerle ilgili olmasıydı. <em>Friksiyonomi </em>kelimesini biz “Friksiyon sayesinde iş dünyasında, pazarlamada ya da kişisel yaşantıda elde edilen fayda” olarak tanımlıyoruz.</p><p>Peki bu kitapta bahsettiğimiz friksiyon nedir?</p><p>Friksiyon, birkaç anlamı olan bir kelime. İlk anlamı ovma, ovuşturma. Bu kitap içinde, bu anlamı unutmanızı istiyoruz. Bahsettiğimiz friksiyonun, berberlerin kullandığı friksiyon kelimesiyle bir alakası yoktur!</p><p>Friksiyonun diğer anlamı ise, fizik derslerinde duyduğumuz ve bu kitaptaki kullanım şekline daha uygun olan “hareket gücüne direnen kuvvet” ya da bizim hareket etmemizi zorlaştıran, engelleyen, yavaşlatan, erteleyen kuvvet de diyebiliriz buna.</p><p>Bu manada friksiyon hem negatif hem de pozitif bir anlam taşıyabilir. Mesela bir ürün satın alırken, web sitesinin sizin sahip olduğunuz tarayıcıda çalışmaması, belirli bir hizmet almak için girdiğiniz şirketin sizden yanınızda olmayan ve en önemlisi, sizce gereksiz olan belgeler istemesi gibi. Bunlar kötü friksiyon ve olumsuz deneyimlere birer örnek.</p><p>Friksiyon, iş dünyasında kelime anlamıyla çoğunlukla negatif bir çağrışım uyandırsa da, tasarımcılar friksiyonu, kullanıcı deneyiminden çıkarmayı temel görev olarak görse de, friksiyon aslında pozitif deneyimler de yaratabilir.Bunu anlatabilmek için biraz günümüz iş dünyasından bahsetmek gerekiyor.</p><p>Günümüzde web sitelerinden, fiziksel ürünlere; hizmet sektöründen, iş dünyasına kadar her yerde insanlar, çatışmayı, friksiyonu, engelleri, kasisleri kaldırmak üzere tasarlanmış ürünleri kullanıyor. Telefonlar gereksiz bir friksiyon olan tuşları kaldırıyor; web siteleri A’dan B’ye giden yol üzerindeki her şeyi kolaylaştırmak, hızlandırmak üzerine kuruluyor; hizmet sektörü ve iş dünyamız çatışmayı, birbirine zıt fikirleri yok etmeye çalışıyor. Tüketiciler için düşünmek, onların deneyimini tasarlamak, tasarımcıların en önemli görevi olarak görülüyor.</p><p>Belki bildiklerimize, doğru kabul ettiğimiz kurallara aykırı bir düşünce şekli olabilir fakat bazen her şeyin pürüzsüzce, tahmin edildiği gibi çalışması o ürünü kullananları aktif, mutlu ya da etkin hale getirmeyebiliyor. Bütün pürüzler yok edildiğinde, elde ettiğimiz tek şey hoşgörüsüzlük, sabırsızlık ve inatçılık da olabilir. Pürüz ve friksiyonları yok ettikçe, her şeyin çabucak, kolay bir şekilde, emek harcanmadan elde edildiği bir dünya da yaratabiliriz istemeden.</p><p>Maraton koşanlar, Everest’e tırmananlar, 10,000 saatlik uzman olma yolunu gidip gelenler iyi bileceklerdir ki, yolun sonundaki duygu, heyecan ve mutluluk, o yolculuğun içindeki pürüzler ve friksiyon sayesinde hissedilir. Bu deneyimlerden hiç birinde “kolay kullanılır”, “friksiyonsuz”, “sezgisel” kelimeleri kullanılmaz. Zaten sonucu değerli hale getiren de süreç içindeki tahmin edilmeyen ekstra adımlar, görünmez engeller, bizlerin durup düşünmesini sağlayan küçük detaylardır… Amaç bütün pürüzleri ortadan kaldırmak değil… Kötü olanları yok edip, iyi olanları bile bile sürece dahil etmek…Yani pürüzlü mükemmellik yaratmaktır! (Kitabın isim babası <a href="https://medium.com/u/af5f0692371c">Olcayto Cengiz</a>’e teşekkürler.)</p><p>Bu kitabın konusu <em>hızlı ve sürtünmesiz </em>hayatlarımız da değil! Bu kitabın konusu, insan doğasının az bilinen ve kolektif davranış biçimi içinde yer alan küçük bir tuhaflık… Size bu kitapla anlatmak istediğimiz şey, friksiyonun ve hız tümseklerinin, aslında insanların doğasına ait bir kavram olduğu ve bunun, hayatlarımız ve iş yaşantımız içinde önemli bir yeri kapladığı. Birçok mutluluk anınızın, doğru kararlarınızın ve rahat hissettiğiniz anların her zaman rasyonel bir davranışın sonucu olmadığını (olması da gerekmediğini) anlatıyoruz.</p><p>Bu kitapta, sizlere, bizlerin hayatlarımız içinde friksiyona ihtiyaç duymamız ve çoğu zaman bilmeden belirli bir süreç içinde friksiyon istememiz gerçeğinden bahsedeceğiz.</p><p>Elinizdeki, iki yazarlı bir kitap. Kitap içinde verilen hikâyeler ise bazen Mehmet’e (<a href="http://twitter.com/mehmet_dogan">@mehmet_dogan</a>), bazen Yiğit’e (<a href="https://twitter.com/yigitak">@yigitak</a>) ait. Biz “ben” kelimesini her ikimizin anlattığı hikâyeler içinde bazen isim vererek kullandık. Umarım bu küçük friksiyon aklınızı karıştırmaz!</p><p><a href="http://www.idefix.com/Kitap/Puruzlu-Mukemmellik/Yigit-Ahmet-Kurt/Egitim-Basvuru/Is-Ekonomi-Hukuk/Yonetim-Is-Gelistirme-Kalite/urunno=0000000719072">Keyifli okumalar!</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=73b02f63522" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Fırsat Pazarı]]></title>
            <link>https://mehmet-dogan.medium.com/f%C4%B1rsat-pazar%C4%B1-71dd6621a8d?source=rss-5cb2b198f9f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/71dd6621a8d</guid>
            <dc:creator><![CDATA[mehmet dogan]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 11 Oct 2016 02:42:14 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-11-16T09:30:00.048Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Bundan yalnızca 200 yıl önce, mastürbasyon, toplumun düşmanı olarak adlandırılıyor, hatta akıl hastalığının en başta gelen nedenlerinden biri olarak gösteriliyordu. 1800&#39;lü yılların bilimsel makalelerinde ismi “kişinin kendi kendine zarar vermesi” (self-abuse) olan mastürbasyon, o dönemin doktorlarına göre, yalnızca akıl hastalığına değil, ayrıca hafıza kaybına, körlüğe, sinir sistemi rahatsızlıklarına ve hatta sara hastalığına bile neden oluyordu. Bu konu öyle bir hale geldi ki doktorlar bir kişinin alkolik olup olmayacağını, o kişinin mastürbasyon yapıp, yapmadığı ile ölçer oldu.</p><p>Ahlaksız bir davranış olarak adlandırılan mastürbasyona engel olmak için, binlerce erkek ve kız çocuk, sırf böyle bir alışkanlık kazanmamaları için “önlem” amaçlı sünnet ediliyordu.</p><p>O yıllar içinde hangi gazeteyi okusanız, hangi tıp/bilim yayınlarına göz atsanız, mastürbasyon ve mastürbasyonun sağlığa olan zararından bahsediliyordu. Neredeyse, günümüzün <em>“sigara sağlığa zararlıdır”</em> kampanyası kadar yaygın bir konuydu.</p><p>Ve bütün bunları bir pazarlama fırsatı olarak görenler de vardı…</p><p>Konunun popülerliği bahanesi ile işe başlamış ve mastürbasyon bağımlığını “tedavi” etmek için hizmet veren klinikler vardı o yıllarda. Bu kliniklerden en meşhur olanlarından biri Michigan eyaletinde bulunan Battle Creek şehri ile aynı ismi taşıyan <em>Battle Creek Sanatoryum</em>’du (The San).</p><p>Will ve John adındaki doktor kardeşler tarafında işletilen klinikte, mastürbasyonu tedavi etmek için takip edilen ana yol diyetten geçiyordu…. ama tabi ki sıradan bir diyet değildi bu… bu konuyu bir fırsat olarak gören kardeşlerin yarattığı “özel diyet”.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/370/0*F5se6BECUsea6eqx.jpg" /><figcaption>Dr. John Kellogg</figcaption></figure><p>Kliniğin başhekimi Dr. John, mastürbasyon için gerekli arzunun, kendi geliştirdiği ve kahvaltılarda yenilen mısır gevreği ile aşılabileceğini söylemeye başladı ve kısa bir zamanda, Dr. John’un geliştirdiği mısır gevreği, çocukları için endişe eden birçok ailenin evine girmeyi başardı.</p><p>İşte, o dönemde gündemi işgal eden mastürbasyon konusunu bir fırsat olarak gören <a href="http://eksisozluk.com/john-harvey-kellogg--1651494">Dr. John Kellogg</a>, bugün, halen evlerimize giren ve popülerliğini halen koruyan (ama başlangıç nedeni unutulan) Kellogg’s Corn Flakes <a href="http://mentalfloss.com/article/32042/corn-flakes-were-invented-part-anti-masturbation-crusade">ürününün</a> <a href="http://psychcentral.com/lib/2007/do-kelloggs-corn-flakes-help-control-masturbation/">yaratıcısıdır.</a></p><p>Gördüğünüz gibi gündem konularını pazarlama aracı olarak gören <em>fırsat kökenli reklam, </em>yeni bir kavram değil. Markaların, pop kültürü, diğer markaların içinde bulunduğu krizi ya da beklenmedik şekilde gelişen ve gündem haline gelen bir takım olayları pazarlama aracı olarak kullanılması çok ender rastlanan şeyler değil aslında. Ender olan, bu tip olayları çok iyi, hızlı ve zekice kullanabilen markaların sayısı. Bisküvileriyle ünlü Oreo şirketi bu ender markalardan biri.</p><p>Her yıl, ABD’de milyonlarca kişi, televizyonlarının başında, önemli bir spor olayını bekler — Amerikan futbolunun şampiyonluk kupası: <a href="http://eksisozluk.com/super-bowl--57853">Super Bowl</a>.</p><p>Super Bowl’u televizyonlarından seyredenler, yalnızca hangi spor kulübünün kazanacağını merak etmezler. Onların merak ettikleri başka bir şey ise, o gece, hangi markanın en eğlendirici <a href="http://eksisozluk.com/super-bowl-reklamlari--1178578">reklamı yayınlayacağıdır</a>. Super Bowl gecesi, yalnızca iki spor kulübünün değil, markaların da birbiriyle maça çıktığı bir gecedir. Super Bowl maçı, markalar için en önemli TV reklam fırsatı oluşturur ve onlarca şirket, 30 saniyelik reklam için milyonlarca dolar öder her yıl. Birçok şirket, Super Bowl fırsatını kullanarak, yayınladıkları reklamlardan bir gün sonra insanların sohbetlerinden başrol oynamak ister. Mesela Apple’ın meşhur <a href="https://www.youtube.com/watch?v=R706isyDrqIhttps://www.youtube.com/watch?v=R706isyDrqI">1984 reklamı</a>, Super Bowl reklamıdır. Yine bir Super Bowl reklamı sayesinde herkesin ismini öğrendiği GoDaddy şirketi, bugünkü popülerliğini <a href="https://www.youtube.com/watch?v=rmIjnMn3S9M">2005 yılındaki</a> herkesin konuştuğu meşhur Super Bowl reklamına borçludur.</p><p>2013 yılı Super Bowl gecesi, en çok konuşulan reklam, milyonlarca dolar para ve aylarca prodüksiyon zamanı harcanan bir TV reklamı değildi. 2013 yılının en çok konuşulan reklamı, aşağıdaki tweetti.</p><h3>OREO Cookie on Twitter: &quot;Power out? No problem. pic.twitter.com/dnQ7pOgC / Twitter&quot;</h3><p>Power out? No problem. pic.twitter.com/dnQ7pOgC</p><p>3 Şubat gecesi, Super Bowl maçı sırasında beklenmedik bir şekilde elektrikler kesildi (30 dakika boyunca) ve Oreo şirketi, bunu fırsat bilerek yukarıdaki zeki, çevik ve fırsatçı tweeti gönderdi binlerce takipçisine. (Gerçeği söylemek gerekirse, Oreo, o gece bu konuda tweet gönderen <a href="https://twitter.com/Audi/statuses/298244658457354241">ilk firma</a> değildi ama herkesi onu konuştu)</p><p>Oreo –özellikle sosyal medyada, fırsatları seven bir şirket. İşte yukarıdaki olaydan birkaç ay sonra ise, başka bir tweet ile kendini konuşturmayı başardı. Laura Ellen adlı bir kişi, sevdiği markalar olan KitKat ve Oreo’yu bir <a href="https://twitter.com/Laura_ellenxx">tweet konusu</a> yapar yapmaz, KitKat, Oreo’ya <em>tic-tac-toe</em> oynamayı teklif etti.</p><h3>KITKAT on Twitter</h3><p>The fight for @Laura_ellenxx&#39;s affections is on. @oreo your move #haveabreak http://t.co/EN8YAfnNMZ</p><p>İşte fırsatları iyi değerlendirmeyi bilen Oreo’nun gelişine-vuruş fırsatçı cevabı:</p><h3>Oreo Cookie on Twitter</h3><p>Sorry, @kitkat we couldn&#39;t resist ... #GiveOreoABreak</p><p>Blentec şirketi de fırsatları seven, zeki reklamcılardan başka bir tanesi. Blentec CEO’su Tom Dickson, YouTube’un en çok seyredilen videolarını yaratmanın sırrını çok iyi biliyor</p><blockquote><em>Gündeme kulak ver, fırsatları bul ve çabuk davran!</em></blockquote><p>Örneğin herkesin Apple’in yepyeni ürünü iPad’i konuşup, satın almak için sıraya girdiği günlerde, Tom, şöyle bir video ile herkesi karşına çıktı:</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2FlAl28d6tbko%3Ffeature%3Doembed&amp;display_name=YouTube&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DlAl28d6tbko&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FlAl28d6tbko%2Fhqdefault.jpg&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/ace6d449f9af544e4013d3ebce883af6/href">https://medium.com/media/ace6d449f9af544e4013d3ebce883af6/href</a></iframe><p>Bundan bir kaç yıl önce, Kanada’nın Ontario eyaletindeki Richmond Hill şehrinde, 62 yaşındaki bir kadınının arabasını park ederken yaşadıkları (diğer arabalara yaşattıkları) önce güvenlik kameralarına, sonra YouTube’a yansıdı ve kısa zaman içinde viral oldu:</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2FarTB9mlA2O4%3Ffeature%3Doembed&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DarTB9mlA2O4%26feature%3Dyoutu.be&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FarTB9mlA2O4%2Fhqdefault.jpg&amp;key=d04bfffea46d4aeda930ec88cc64b87c&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="640" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/4baa0ef4ce9169a5c7b1a654df8bdf57/href">https://medium.com/media/4baa0ef4ce9169a5c7b1a654df8bdf57/href</a></iframe><p>Herkesin konuşmaya başladığı <em>“Kanada’nın en kötü araba park etme”</em> olayını fırsat bilen Hyundai şirketi, olaydan yalnızca bir hafta sonra, olay sırasında Elantra model arabası hurda haline gelen adama sürpriz yaparak, yepyeni model Hyundai’nin anahtarları sundular:</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2FnJqREWb8gJA%3Ffeature%3Doembed&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DnJqREWb8gJA%26feature%3Dyoutu.be&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FnJqREWb8gJA%2Fhqdefault.jpg&amp;key=d04bfffea46d4aeda930ec88cc64b87c&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="640" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/afc595410c7ddebb0b6d09648efef353/href">https://medium.com/media/afc595410c7ddebb0b6d09648efef353/href</a></iframe><p>Hyundai bunu <em>“İyi niyetli bir kıyak”</em> olarak lanse etmeye çalıştı ama sektörde çalışanlar, bu hareketin, <em>pazarlamada fırsat değerlendirme</em> örnekleri arasında en çabuk ve en güzel olanlarından biri olarak not defterlerine kaydetti.</p><p>Volkswagen şirketi de gündemi çok iyi takip eden şirketlerden biri. ABD’nin, Ay’a insan göndermesinin ertesi günü, gazetelerde şöyle bir ilan yer alıyordu:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/592/0*fmFMAV7Rjzu-iCce.jpg" /></figure><p>1970lerin petrol krizi sırasında ise:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/592/0*M3cXxhZEic-B3mj6.jpg" /></figure><p>Volkswagen, pazarlamada fırsat reklamcılığı yapan tek otomotiv şirketi değil. Son aylarda –özellikle İngiltere’de, konuşulan <em>“at eti”</em> skandalını fırsat bilen Mini şirketi ise, şöyle bir <a href="http://www.campaigntr.com/2013/02/19/34696/mini-at-eti-skandalina-gonderme-yapiyor/">reklam ile</a> tüketiciyi gülümsetmeyi başardı:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/592/0*dSZiJUga7BLvOOPG.jpg" /></figure><p>Bir başka kaza sonucu ortaya çıkan fırsatı ise Mercedes şirketi değerlendirdi. Güney Afrika’da 100 metrelik uçurumdan Mercedes arabasıyla düşüp ve sapasağlam kurtulan bir sürücünün yaşadıklarına dair bir reklam hazırladı Mercedes 1990 yılında.</p><p>Mercedes, bu fırsatı ödüllü bir reklama dönüşürken, bütün bunları fırsat bilen BMW ise elini çabuk tutup, zekice bir reklam ile karşılık verdi Mercedes’e:</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2FMM8s1ilxab8%3Ffeature%3Doembed&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DMM8s1ilxab8%26feature%3Dyoutu.be&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FMM8s1ilxab8%2Fhqdefault.jpg&amp;key=d04bfffea46d4aeda930ec88cc64b87c&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="640" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/0c5afb59421fe4303f5fec4422398baa/href">https://medium.com/media/0c5afb59421fe4303f5fec4422398baa/href</a></iframe><p>İşin en güzel yanı, Mercedes, bahis konusu olan kazayı, markanın arkasında durduğu bir değer (sağlam araba) olarak vermeye çalışırken, aynı değeri, BMW, Mercedes’e karşı kullanmayı bilmesi, fırsat reklamcılığının en zekice yanı sanırım.</p><p>İngiliz kriketçi Matt Prior, kızgınlığı nedeniyle bir maç sırası sopasıyla stadyumdaki bir camı kırınca, bu olayı ertesi gün herkesin konuşacağını bilen İngiltere’de yapı malzemesi satan B&amp;Q markası, fırsatı Google’da değerlendirdi. Google’da “Matt Prior” ismini arayanlar, şu reklam ile karşılaştı:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/592/0*p4g0BfnXbmir8V1-.jpg" /></figure><p>Gençlerin kullandığı Lynx deodorant markası ise, başka bir ünlü İngiliz’in içinde bulunduğu sıkıntılı durumu fırsat olarak görüp, hızlı davrandı gecen yıl. İngiliz Prensi Harry’nin Las Vegas’da ki çıplak fotoğrafları herkesin sohbet konusu olunca, Lynx <em>“Eğer bütün bu olaylar bizim yüzümüzdense, özür dileriz”</em> reklamını yayınladı:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/592/0*9VFvpwNkDqjC5FQv.jpg" /></figure><p>Eğer şehrinizde, üstünde, denizaltı periskobuna benzer bir kamerası olan bir araba görürseniz, Google Street View arabasının yakında sizin de evinizin önünden geçebileceğini tahmin edebilirsiniz. İşte böyle bir fırsatı İsveç’te yakalayan Fiat, Google Street View arabasının Volkswagen binası önünden geçeceği günü çok güzel bir şekilde değerlendirdi:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/592/0*jyQX8yt6FTj5TMRe.jpg" /></figure><p>Google Street View arabası, Volkswagen binası önünden geçtiği gün, kamera Fiat’ın Fiat 500 model arabasını kameralarında ölümsüzleştirdi.</p><p>Bir başka fırsat reklam örneği ve yine araba bir markasına ait. Düello ise Audi ile BMW arasında geçiyor bu kez. 2009 yılında Audi, A4 markası için “Senin hamlen, BMW” diye büyük bir pano reklamı verdi. Bir kaç gün içinde ise BMW, M3 ile <a href="http://www.bmwblog.com/2009/04/13/billboards-war-bmw-vs-audi/">cevap verdi</a>: Şah-Mat!</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/592/0*BRS1Xr9bBfw9FpbY.jpg" /></figure><p>Yazıyı, fırsat reklamcılığı konusunda duyduğum en iyi iki örnek ile bitirmek istiyorum. Bu örneklerden biri İngiltere’den, diğeri ise Kanada’dan.</p><p>Londra’ya gitmiş olanınız varsa çok iyi bilir. Londra’nın en iyi bilinen sembollerinden biri London Eye isimli dönme dolaptır. Yapımı için 70 milyon pound harcanan London Eye, 1999 yılında İngiltere Havayolları (BA) sponsorluğu ile halka açılacaktı. Büyük vinçler ile ayağa kaldırılacak olan London Eye, açılış günü teknik arıza sebebi ile bir türlü kaldırılamadı. Bunu fırsat bilen Virgin Havayolları’nın CEO’su Richard Branson, çok hızlı davranıp, London Eye’i üzerindeki <em>“İngiliz Havayolları kaldıramıyor?”</em> yazılı balonu ile hem kendi şirketinin reklamını yapmış oldu hem de rakibi İngiliz Havayolları’na zekice bir gönderme yapmış oldu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/592/0*p605OTHyiN0ieFce.jpg" /></figure><p>Diğer beğendiğim örnek ise Montreal’den. Apple, iPod Nano’yu piyasa sunar sunmaz, rengârenk iPodların başrolü oynadığı reklamlarına başladı. Bu reklamlardan biri ise, Montreal’de ki pano reklamdı.</p><p>Montreal’de, özellikle geri-dönüşüm (recyle) ve çevreci çalışmalarıyla tanınan yapı malzemeleri satıcısı Rona şirketi, yeni iPodların popülerliğini fırsat olarak bildi ve markanın değerlerinden biri olan geri-dönüşüm fikir ile <em>“eski boyalarınızı atmayın, bize getirin!”</em> sloganlı <a href="http://www.youtube.com/watch?v=XUpY6uXQ_Gg">bir reklamı</a> yayınladı… ama geleneksel kanalların dışında bir metotla:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/592/0*G0yD6wQIhLzoj8HO.jpg" /></figure><p>Apple bu durumdan memnun kalmadı… Rona pankartı indirmek zorunda kaldı ama büyük birkaç ödülü kaldırmayı başardı bu çalışma ile.</p><p>Derler ki leoparlar fırsatçı avcılardır. Onlar, sinsice yaklaşmaz avlarına. Belirli bir rutinleri yoktur aslanlar gibi. Fırsat ayaklarına gelince, atlarla avlarının üzerine.</p><p>Çoğu pazarlamacılar, fırsat avına çıkmaz. Onlar dikkat ve özenle hazırlanmış planlarına sadık kalırlar…. yalnızca planlarına değil, onaylanma, imzalama gibi bir çok kâğıt/dokuman süreçlerine.</p><p>Fakat bazıları ise, antenlerini fırsatlara karşı ince ayar yapmış, beklerler.</p><p>Bazısı elektrik kesintisinde, bazısı ise dünyanın en kötü araba park etme örneğinde…. ve bazısı ise mastürbasyonda fırsat bulur! Fırsatlar farklıdır ama cesaret, zeka ve çeviklik hepsinde aynıdır!</p><p>Yeni kitabım “<strong>Pürüzlü Mükemmellik</strong>” raflarda! Satın almak isteyenler, <a href="http://www.idefix.com/Kitap/Puruzlu-Mukemmellik/Yigit-Ahmet-Kurt/Egitim-Basvuru/Is-Ekonomi-Hukuk/Yonetim-Is-Gelistirme-Kalite/urunno=0000000719072">buradan buyrun</a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/813/1*Gg8p_pk-U7PLbR_rAO3R4w.jpeg" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=71dd6621a8d" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Körü körüne inanmamak, soru sormak üzerine]]></title>
            <link>https://mehmet-dogan.medium.com/k%C3%B6r%C3%BC-k%C3%B6r%C3%BCne-inanmamak-soru-sormak-%C3%BCzerine-eb2e8d8c0e11?source=rss-5cb2b198f9f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/eb2e8d8c0e11</guid>
            <dc:creator><![CDATA[mehmet dogan]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 02 Oct 2016 14:44:24 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-11-16T09:30:50.332Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/370/0*t8HaCSYLoQ-0tVIW.jpg" /></figure><p>Soru sorma yeteneği, insanoğlunu diğer canlılardan ayıran en belirleyici yönlerinden biridir. İnanışa göre, konuşma dili, soru sorma ihtiyacı yüzünden geliştirilmiş. Mağara adamı, isteklerini her zaman vücut dili, homurtu ile halledebilirken, soru sormak için bir dil kullanması gerekliydi. Soru sorma becerimiz, biz insanoğlunun en büyük keşiflerine yol açmış ve bizlerin karşılaştığı büyük sorunlardan bazılarını çözmüştür.</p><p>Şimdi, size umarım birkaç soru sormanızı sağlayacak tarihten 3 hikaye paylaşmak istiyorum. Bu hikayeler Türkiye’den değil ama sanırım son birkaç yıl içinde yaşadığımız <em>“insan gerçekten hayret ediyor”</em> diyebileceğimiz birkaç soruya cevap olacaktır.</p><p>İlk hikayem, bir ülkenin eğitim düzeyinin, o ülkedeki demokrasi algılayışıyla birebir ilgisi ve ülkemizin batısıyla doğusu arasında neden çok büyük farkların olduğu ile alakalı.</p><p>1960larda, dünyanın her yerinde olduğu gibi, Amerika’da da sosyal direniş ve ülkeyi idare eden güçlere karşı bir ayaklanma vardı.</p><p>1973 yılında, Amerikalı milyarder David Rockefeller’in organizasyonu altında <a href="http://eksisozluk.com/trilateral-commission--807756"><em>Trilateral Commission</em></a> (Üçlü Komisyon) adında bir grup oluşturuldu. Bu komisyonun ilk üyelerini Amerika, Avrupa ve Japonya’dan gelen büyük banka sahipleri, avukatlık şirketleri ve hükümet görevlileri oluşturdu. Bu komisyonun kuruluş amaçlarından biri de, 1960larda başlayan sosyal direnişin ana kökenini araştırmak ve bu tip olayların gelecekte bir daha kendini göstermemesi için gereken önlemleri almaktı.</p><p>Komisyon çalışmaları sonucunda “<a href="http://en.wikipedia.org/wiki/The_Crisis_of_Democracy">Demokrasinin Krizi</a>” adlı bir rapor oluşturdu. Raporun en önemli bulgusu eğitim ve eğitim sistemi ile ilgiliydi. Bunun nedeni ise, direniş içinde yer alan Amerikan vatandaşlarının eğitim düzeyi yüksekti ve bir çok direniş, kampüslerde gerçekleşiyordu.</p><p>Komisyon çalışmalarıyla şu sonuca vardı: <br> Halk, gereğinden daha yüksek bir eğitime sahiptir. Amerikan hükümeti, vatandaşlarına sağladığı eğitim ile onların daha iyi bir yaşam beklentisine sahip olma inançlarını artırıyor ve böylece bir üniversite diplomasına sahip olan kişiler, hayatlarında daha fazla kontrol sahibi olmak istiyorlar.</p><p>İşte hazırlanan rapordan bir alıntı:</p><blockquote><em>“Daha önce pasif veya örgütsüz olan nüfus grupları yani siyahlar, Kızılderililer, Meksikalılar, beyaz etnik gruplar, öğrenciler ve kadınlar, artık fırsatlar, pozisyonlar, ödüller, ve kendilerini daha önce verilmemiş hak ve özgürlük için direniş başlattı”</em></blockquote><blockquote><em>Demokrasinin Krizi: Demokrasilerde yönetilebilirlik raporu</em></blockquote><p>Komisyon, hazırlanan raporun ardından, eğitim sisteminde gereken değişimi yapmak için çalışmalara başladı. Eğitim bütçeleri kesintiye uğradı, eğitim sistemi içinde yer alan müfredat değişti ve yeni müfredat, hükümetin planları doğrultusunda yeni bir disiplin ve kontrol altında değiştirilip, tek taraflı bilgi verecek bir yapıya sokuldu.</p><p>Rapor, hem direnişlerin, hem de komisyonun farkında olduğu önemli bir noktayı ortaya koyuyordu: <em>“Eğitim, toplumun en önemli değer üreten sistemidir.” </em>Komisyon bunu kendilerine yarayacak şekle dönüştürmek için de öneride bulundu: <em>“Üniversite eğitimi almış kişilerin, iş ve özgürlük beklentilerini düşürecek yeni bir program gereklidir.”</em></p><p>Komisyonun hazırladığı rapordan 2 yıl sonra, Amerika’nın en yüksek pozisyonları, Trilateral Commission (Üçlü Komisyon) üyelerinin eline geçti: Başkanlık, Başkan Yardımcısı, Dışişleri Bakanlığı, Savunma Bakanlığı ve Hazine. Ayrıca, Ulusal Güvenlik Danışmanlığı’nın başına da komisyonun direktörü ve kurucularından biri olan Zbigniew Brzezinski getirildi.</p><p>Kısaca, eğitim, hükümetin yarattığı eşitsizliği ve kısıtlamaları, kendi oluşturduğu müfredat ile bastırdığı sürece, kendini ve gizli gündemini koruyabilecek ve böylece insanların daha iyi bir hayata sahip olma isteklerini törpüleyebilecekti. Zaten bu nedenle, Amerikan eğitim sisteminde eşitsizliği, şirketlerin toplum üzerindeki etkilerini ve ırkçılık mekanizmasını anlatan tek bir ders bile yoktur.</p><p>Eğitim, sistemi sorgulamayı öğretmez. Yönetici güçleri sorgulamak yerine, onlara, başarılı olmak için bir tablo çizer: <a href="http://breakoutofbushwick.org/good-morning-america-lets-occupy-wall-street/">ev, araba, 2,5 çocuk</a>. Eğer bu hayallere ulaşamazsanız, bu sizin suçunuzdur…. eğitimin değil.</p><p>Sorgusuz bir eğitimin ortaya çıkardığı “başarılı” insanlara en güzel örneği Fizikçi <a href="http://www.amazon.com/Disciplined-Minds-Critical-Professionals-Soul-battering/dp/0742516857/">Jeff Schmidt</a> veriyor:</p><blockquote><em>Yazacağım kitap için araştırma yaparken, </em><a href="http://en.wikipedia.org/wiki/Lawrence_Livermore_National_Laboratory"><em>Lawrence Livermore Ulusal Laboratuvarı</em></a><em>’na ait bir bülten ile karşılaştım. Bu laboratuvar, Amerika’da nükleer silah tasarımı yapan iki laboratuvardan biridir. Bülten’de bir röportaj yer alıyordu. Röportajı yapan kişi, nükleer silah tasarımı yapan iki genç mühendise soruyor:<br> </em>“İşinizin en kötü yanı nedir?”<em> <br> Mühendisler birkaç saniye düşündükten sonra cevap veriyor: <br> </em>“Aaa… bilgisayarlar! Buradaki bilgisayarlar yeterli belleğe ve güce sahip değil. O nedenle ikide bir bozuluyorlar!”<em> <br> İşte bu, otoriteye, sorgusuz itaatin bir kanıtı. Büyük resmi sorgulamayı, kendi işleri olarak görmüyorlar bu mühendisler ve şunları söylemiyor: <br> </em>“İşimin en kötü yanı, dünyayı daha tehlikeli hale getirecek ve felaketler üretecek nükleer silah tasarlamam!”</blockquote><p>İşte bu davranış biçimini deney konusu olarak laboratuvara soktuğunuzda, ortaya çıkan sonuçlar gerçekten inanılmayacak boyutlarda. İkinci hikayem, otoriteye itaat ile ilgili.</p><p>1961 yılının Temmuz ayında, Yale Üniversitesinde Sosyal Psikoloji profesörü olan <a href="http://eksisozluk.com/stanley-milgram--280279">Stanley Milgram</a>, itaatkarlık konusu üzerinde araştırmalar yapıyordu. Onu bu konuya iten en önemli sebep, Hitler Almanya’sında yaşanılan Yahudi soykırımının bir parçası olan sıradan Alman vatandaşlarının, böyle bir vahşete sorgusuz neden itaat ettiklerini bulmaktı. <br> <br> <a href="http://tr.wikipedia.org/wiki/Milgram_deneyi">Deney</a>, deneklere, cezalandırmanın öğrenme üzerindeki etkisi şeklinde anlatıldı, gerçek nedeni saklamak için. Denekler, deneye girdiklerinde ya “öğretmen” ya da “öğrenci” olmak üzere kura çektiler. Deneklerin hepsi “öğretmen” olarak deneye katıldı çünkü “öğrenci” rolü aslında bu deneyin bir parçasıydı ve bu rolü yapan kişi, deneyi yapan Stanley Milgram’ın asistanıydı.</p><p>Deneye katılan “öğretmen” deneklerden istenilen, yan odada kelime çiftlerini ezberlemeye çalışan ve bir elektrik kablosuna bağlanmış “öğrenciye” yanlış cevap verdiklerinde elektrik şoku vermekti. Öğretmenlerin önündeki panelde 15 volttan başlayıp 450 volta kadar giden düğmeler vardı. Verilen her yanlış cevapta, elektriğin dozu arttırılacaktı. “Öğretmen” olarak deneye katılan kişinin bilmediği ise, diğer odada bulunan öğrencinin aslında elektik kablosuna bağlı olmadığı ve bu deneyin bir parçası olduğuydu.<br> <br>Deney başladığında “öğrenci” de yavaş yavaş yanlışlar yapmaya başladı ve 5. hatayı yapıp 75 volt elektrik şoku yediği andan itibaren inlemeye, tuhaf sesler çıkarmaya; 150 voltta deneyden çıkmak için yalvarmaya; 180 voltta <em>“artık acıya dayanamıyorum”</em> diye bağırmaya başladı. Öğretmen rolündeki denek panelin üzerinde “Tehlike: Yüksek Şok” yazan düğmelere geldiğinde ise öğrenci duvarlara vuruyor ve <em>“beni bu odadan çıkartın, kalbim sıkışıyor”</em> diye haykırıyordu.</p><p>Milgram, deney gerçekleştirilmeden önce Yale Üniversitesi’de, 14 psikoloji yüksek lisans öğrencisiyle sonuçların ne olacağına yönelik bir anket yaptı. Katılımcıların tümü, sadece birkaç sadist eğilimli deneğin (%1) en yüksek voltajı uygulayacağını düşünüyordu.<br> <br>Çıkan sonuçlar ise tahminlerden çok farklıydı. Deneklerin %65&#39;inin (40 denekten 26&#39;sının) deneydeki en yüksek gerilim olan 450 voltu, her ne kadar huzursuzluk hissetmiş olsalar da, uyguladıkları görüldü. Hepsi deneyin bir noktasında durup deneyi sorgulamış, hatta bazıları kendilerine ödenen parayı (450 dolar) geri vereceklerini söylemişlerdi. Katılımcılardan hiçbiri 300 volt seviyesinden önce şok uygulamaktan tereddütsüzce vazgeçmedi. Deneyin çeşitlemeleri daha sonra dünya genelinde farklı psikologlarca gerçekleştirildi ve sonuçlar birbirine yakındı: <strong>Yüzde 65!</strong> <br> <br>Eğer bütün bunlara bir bakacak olursak, anlayabiliriz ki, direniş, yıkıcılık anlamına gelmez. Gerçek olan şudur ki, sorgusuz itaat, itaatsizliğe oranla, daha yıkıcı bir güçtür — sorgusuz itaat, tarihimizde soykırımları, savaşları, açlıkları ve çevre yıkımını üretmiştir… direniş değil.</p><p>Bu nedenle, eğer, hiçbir şey söylemeyerek tarafsız olduğunuzu zannediyorsanız, kendinizi kandırıyorsunuz demektir. Çevremizde adaletsizlik, ırkçılık ve ölüm olduğu sürece, bizler sessiz kalıyorsak, esasında tarafsız değil, tam tersine, bütün bunları otoriter bir plan ile ortaya koyan güçlerin söylediklerine itaat etmiş oluruz. Kısaca, dünyada açlığın, zulmün, ırkçılığın, adaletsizliğin çok sık rastlandığı bir dönemde “tarafsız” kalmak diye bir şey söz konusu olamaz, yalnızca “etliye sütlüye karışmamak” veya “kaygısızlık” olur ki bu, bir tip “onaylamadır”!</p><p>Son hikayem ise basının ve hükümetin bir ülkeyi amaçları için nasıl uyutmayı, uyuşturmayı ve duygularıyla oynamayı başardığı ile ilgili. Bu hikaye “camide içki içtiler” ile “başörtülü kardeşlerimizi dövdüler” söylemlerini daha iyi anlamınızı ve sorgulamanızı sağlayacak umarım.</p><p>Saddam Hüseyin, 2 Ağustos 1990 tarihinde <em>‘‘Kuveyt Irak’ın 28&#39;inci eyaletidir’’</em> gerekçesiyle Kuveyt’i işgal etti. Amerika haftalarca bu işgale nasıl cevap vereceğini bilemedi. 10 Ekim’de Amerikan Kongresi’nin İnsan Hakları Komitesi’nde misafir konuşmacı olarak yer alan <em>Hemşire Nayirah</em> adlı 15 yaşında Kuveytli bir kızın açıklamaları ABD ve dünyada geniş tepkiler uyandırdı. Nayirah <em>‘‘Silahlı Irak askerleri hastaneye geldiler. Yeni doğmuş bebekleri kuvözlerden çıkarıp soğuk betonda ölüme terk ettiler’’</em> diye ağlamaklı bir ifade verdi. Ölüme terk edilen bebeklerin hikayesini, aynı gece ABD’de ve dünyada milyonlarca kişi televizyonlarından izledi. Nayirah’ın duygusal konuşması ülkenin hemen hemen her TV istasyonuna taşınarak günlerce yayına girdi. Kongre müzakerelerinde Nayirah’ın hikayesi sürekli tekrarlandı. O döneminin ABD Başkan’ı Bush (George W. Bush’nun babası) Irak’a askeri harekat için bu açıklamayı sık sık dile getirdi.</p><p>Nayirah’ın duygusal ifadeleri etkili oldu. Uzun süre tartışılan Nayirah’ın <em>“hastane zeminine bırakılıp ölen çocuklar”</em> hikayesi Uluslararası Af Örgütü tarafından doğrulandı ve yoğun müzakereleri takiben Kongre, Başkan Bush’a savaş yetkisi verdi ve 18 Ocak 1991&#39;de Irak’ın, ABD tarafından bombalanması başladı.</p><p>Fakat işin gerçeği, <a href="http://en.wikipedia.org/wiki/Nayirah_%28testimony%29">Nayirah</a> hikayesi, çok sinsice tasarlanmış bir hakla ilişkiler ürünüydü. Nayirah’ın anlattığı hikayenin arkasında halkla ilişkilerin en büyük isimlerinden biri olan Hill &amp; Knowlton ve H&amp;K’yi bu iş için kiralayan, ABD hükümetiyle direk ilişkisi olan <em>Hür Kuveyt Vatandaşları</em> adlı bir kuruluş vardı.</p><p>Körfez Savaşı sonra erdikten sonra ABC TV muhabiri John Martin, Kuveyt’teki hastaneye giderek araştırmalar yaptı. Kuveytli doktorlar bebeklerin savaş kaosunda bakımsızlık ve hemşire azlığından öldüklerini, Iraklı askerlerin tek bir bebeği dahi kuvözden çıkarmadığını bildirdi.</p><p>H &amp; K’nın düzmece senaryosunun başkahramanı ve Kuveyt’teki hastanenin <em>sözde</em> görevlisi Hemşire Nayirah aslında Kuveyt’in Washington Büyükelçisi Saud Al-Nasser Al-Sabah’ın kızıydı. Dünya TV’lerinde milyonlarca kişiyi bebek ölümleri hikayesiyle ağlatan genç kız, aslında Kuveyt işgali sırasında Amerika’daydı. Iraklıların işkence yaptığı sözde Kuveytlilerin de ‘sahte’ oldukları ortaya çıktı. Kuveyt Emirliği’nin Irak’a askeri harekatı teşvik için H&amp;K şirketine 11.5 milyon dolar ödediği açıklandı. Tarihte ilk defa bir halkla ilişkiler şirketi, olayları düzmece bir senaryo haline getirerek, insanların duygularıyla oynayarak, otoritenin gündemi doğrultusunda savaş başlatmış oldu.</p><p>Soru sormak kadar, doğru soruları sormak ve gerçekleri araştırmak da çok önemli. Her şeyin 140 karakter ile “kesin bilgi” olduğu bir dönemde, neyi, nasıl analiz edeceğimizi de çok şaşırdık. Bazen, doğru dediğimiz şeylerin, aslında başkalarının doğrularına hizmet ettiğini defalarca gördük son yıllarda. Fakat gerçek bir şey var bunu hiç kimse değiştiremez: <em>sorular soran bir nesil uyandı!</em> Artık soru soran, her şeyi çabucak kabullenmeyen, artık her şeyi “doğru” kabul eden bir jenerasyondan, “şüpheci” bir nesile ulaştık ki bence, doğru soruları sormak yolunda güzel bir adım! <br>Ama yine de, bazen, Mehmet Atakan Foça’lara ihtiyacımız var.</p><p><a href="https://twitter.com/matakanfoca">Mehmet Atakan Foça (@matakanfoca) | Twitter</a></p><p>Yeni kitabım “<strong>Pürüzlü Mükemmellik</strong>” raflarda! Satın almak isteyenler, <a href="http://www.idefix.com/Kitap/Puruzlu-Mukemmellik/Yigit-Ahmet-Kurt/Egitim-Basvuru/Is-Ekonomi-Hukuk/Yonetim-Is-Gelistirme-Kalite/urunno=0000000719072">buradan buyrun</a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/813/1*Gg8p_pk-U7PLbR_rAO3R4w.jpeg" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=eb2e8d8c0e11" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Kazın ayağı öyle değil]]></title>
            <link>https://mehmet-dogan.medium.com/kaz%C4%B1n-aya%C4%9F%C4%B1-%C3%B6yle-de%C4%9Fil-6ba346672683?source=rss-5cb2b198f9f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/6ba346672683</guid>
            <dc:creator><![CDATA[mehmet dogan]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 27 Sep 2016 12:48:37 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-11-16T09:31:05.286Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/450/0*Gr-Zgo_Mdm_gQnVt.jpg" /></figure><p>2009 yılında, Amerika’da, köpekbalıklarının insan öldürme oranı, son 5 yılın en düşük seviyesine indi. Herkes bunun nedenini merak ediyordu!</p><p>Hayvan severler, bunu köpekbalıklarının avlanmasına ve neslinin azalmasına bağladı. Politikacılar, bunu, plajlarda daha fazla koruyucu olmasıyla açıklamaya çalıştı. Çevreciler ise global ısınmaya bağladı bunu…. fakat bu düşüşün nedenini en iyi anlayan ne çevreciler, ne de politikacılardı… nedeni en iyi anlayıp, açıklayan pazarlamacılar oldu.</p><p>Pazarlamacılar, ürünlerini satın almayan tüketicilerin, ekonomik krizden etkilendiğini çok iyi biliyorlardı. <a href="http://www.reuters.com/article/2009/02/19/us-sharks-idUSTRE51I4JM20090219">Ekonomik kriz, tatile gidenlerin sayısını da azaltmıştı</a> ve böylece, köpekbalığının insan ölümüne neden olma sayısı da azalmıştı. Tamamen insan davranışları ile ilgili… ne içgörü, ne de bizim “kesin” diyebileceğimiz bir neden!</p><p>Yani, bazen, (esasında çoğu zaman), bizim <em>“</em><a href="https://medium.com/turkce/vuja-de-yeni-bak%C4%B1%C5%9F-a%C3%A7%C4%B1s%C4%B1-5215483cf078#.8193pc78w"><em>çok iyi bildiğimiz</em></a><em>”</em>, yüzde yüz <em>“kesin”</em> dediğimiz, <em>“abi, bak bu fikir iyi tutar”</em> diye sattığımız çok şey, insan davranışlarıyla başka bir yön alabiliyor, boyut kazanabiliyor… her ne kadar insanlar pazar araştırmasının yenilikçiliği öldürdüğüne inansa bile. Yani sonuçta <em>kazın ayağı öyle değil</em>. Müşterimiz ile yapacağınız birkaç dakikalık basit bir sohbet, sizin, web analitik içinde geçirdiğiniz onlarca saatten çok daha verimli olabiliyor.</p><blockquote><strong>Kazın ayağı öyle değil</strong>: söylemin kökeni Arapça kelime <em>“kazaya”</em>dan geliyor. Kazaya’nın anlamı: konu, sorun.<br>Deyimin orijinali “Kazaya öyle değil” iken, zaman içinde ses yapısına uygun olarak “kazın ayağı öyle değil” şeklinde değişerek dilimize yerleşmiş. (<a href="http://bad-isaba.blogspot.com/2008/07/kaziye-i-anha-yle-deil.html">kaynak</a>)</blockquote><p>Yeni kitabım “<strong>Pürüzlü Mükemmellik</strong>” raflarda! Satın almak isteyenler, <a href="http://www.idefix.com/Kitap/Puruzlu-Mukemmellik/Yigit-Ahmet-Kurt/Egitim-Basvuru/Is-Ekonomi-Hukuk/Yonetim-Is-Gelistirme-Kalite/urunno=0000000719072">buradan buyrun</a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/813/1*Gg8p_pk-U7PLbR_rAO3R4w.jpeg" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=6ba346672683" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Sosyal Girişimcilik]]></title>
            <link>https://mehmet-dogan.medium.com/sosyal-giri%C5%9Fimcilik-ee8c5972cf47?source=rss-5cb2b198f9f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/ee8c5972cf47</guid>
            <dc:creator><![CDATA[mehmet dogan]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 08 Sep 2016 11:46:35 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-11-16T09:31:20.054Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h4>Hepinizin İstanbul’da bildiği, adını duyduğu hastaneye isim kaynağı olan, Flörence Nightingale, dünyadaki en eski sosyal girişimcilerden biridir.</h4><p>Örneğin hastanelere sterilize kavramını getirmiş; sterilize edilmiş alet kullanımı ve temizliğin sayesinde Crimean Savaşı’nda, İngiliz ordusunda yaşanan ölüm oranını yüzde 50, Hindistan ordusunda ki yaralı asker sayısındaki ölümleri de yüzde 75 oranında düşürmüş.</p><p>Peki, siz Flörence Nightingale olsanız, temizliğin ve steril ortamın binlerce askerin hayatını kurtarabileceğini, İngiltere Kralına nasıl anlatırdınız? <br> <em>“Steril ortam iyidir!”</em> diyerek mi yoksa <br> <em>“Bakın bu yöntemle 1000 askerin hayatı kurtuldu, para, insan gücü ve zaman kazanıldı”</em> diye mi?</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/0*r5YKf6LG8vhonmwZ.jpg" /></figure><p>İngiliz Kralı için 1000 asker önemli bir rakam olmayabilir. Kral seviyedeki yöneticiler, <em>büyük resmi</em> görmeyi isterler. İşte bu nedenle, Başhemşire Flörence Nightingale, bugün birçoğumuzun kullandığı ilk <em>“pay diyagramını”</em> (<a href="http://www.florence-nightingale.co.uk/component/virtuemart/prints-and-education/coxcomb-postcard-detail.html">pie chart</a>) icat etmiş Kral’a büyük resmi gösterebilmek için. İstatistiğe ve matematiğe olan ilgisi sayesinde, verileri, pay diyagramına çevirerek, İngiltere yönetimini, hastanelerdeki temizlik konusunda bilgilendirmeyi başarmanın yanında, onların, bu çabaları finansal olarak desteklemelerini de sağlamış. <br> Küçük bir ayrıntı daha var: Nighingale’in yaptığı bu sosyal işler, İngiltere ordusuna para, zaman ve emek kazandırmış!</p><p>Geçtiğimiz yıllarda <a href="http://www.abundancethebook.com/">okuduğum kitabın</a> bir bölümünde Google’un kurucularından Larry Page’in 2008 yılında Singularity Universitesi konferansındaki konuşmasından bir bölüme yer veriyor:</p><blockquote><em>Ben basit bir ölçüm tekniği kullanıyorum: dünyayı değiştirecek bir proje üzerinde çalışıyor musunuz? Evet mi hayır mı? Bu soruyu ne zaman sorsam, yüzde 99.99999’u hayır cevabını veriyor. Bunu değiştirecek eğitimi vermemiz gerekiyor insanlara.</em></blockquote><p>Bütün bunlar beni düşündürdü? Hepimiz başarılı girişimleri, girişimcileri kutluyoruz… birbirimize, girişim ve girişimcilik konusunda bilgiler, tüyolar veriyoruz. Fikir bulmaya, üretmeye, hayata geçirmeye çalışıyoruz. Fakat, Larry Page’in dediği gibi, bu fikirlerin, bu girişimlerin büyük bir çoğunluğu büyük bir nüfusun hayatını ya da dünyayı değiştiren türden değil!</p><p>Küçük bir yüzde de olsa, dünyada sosyal girişimciler de var. Bu girişimciler, en iyi spor ayakkabısı satmak ya da en iyi çikolata üreticisi olmak peşinde değil. Onlar, kurdukları şirket ile, dünyanın önemli sorunlarını çözmek ve bu sorunları çözerken de şirketlerini finansal olarak (çoğu zaman) başarılı bir hale getirme çabasında. Bu yazı onlarla ilgili.</p><p>Öncellikle, sosyal girişim derken neyi kastettiğimi açıklamak istiyorum. Ben, sosyal girişim derken, hayırsever zenginlerden, yardım kurumlarından ya da kurumların sosyal sorumluluk projelerinden bahsetmiyorum.</p><p>Sosyal girişim, sosyal bir problemi çözmeye yönelik kurulan bir şirketin, ticari girişimcilik metotlarını uygulayarak bu sosyal problemi çözmeye çalışırken aynı zamanda şirketin sürdürebilirliğini ve karlılığını sağlamak <em>(kar amacı gütmeyenler de var)</em>.</p><p>Sosyal girişimcilik konusunda en sık verilen örnek 2006 yılında Nobel Barış Ödülü alan Bangladeşli <a href="http://www.eksisozluk.com/show.asp?t=muhammed+yunus">Muhammad Yunus</a>’un kurduğu banka: Grameen Bank.</p><p>Grameen Bank, bizim bildiğimiz bankalardan farklı bir banka. 1983 yılında kurulan banka, 1990 yılında 500bin kişiye (yüzde 98’i kadın) mikro-kredi veriyordu. Örneğin, hayvancılıkla uğrasan köylü bir kadın, keçi satın almak için, Grameen bankasından 35 liralık bir kredi alabiliyor ve bir yıl içinde geri ödemek şartıyla ve her hafta, bankaya 70 kuruş ödüyor. Böylece, normal şartlar altında, bir bankadan kredi alması imkânsız olan bu kadının aldığı kredi ile devam ettirdiği mesleği sayesinde yoksulluktan kurtulurken, geri ödediği küçük faiz ile <em>(kredinin geri ödenme oranı yüzde 90larda)</em>, <a href="http://www.eksisozluk.com/show.asp?t=grameen+bankas%C4%B1">Grameen Bank</a>, iş hayatına devam edebiliyor.</p><p>Bugün, Grameen Bank, milyonlarca Bangladeşliye verdiği kredi rakamı, 11 milyar dolara ulaştı. Kredi verdiği kişilerin yoksulluktan kurtulmasına, iş sahibi olmasına ön ayak oldu ve bütün bunları yaparken 2010 yılında net kâr olarak da 10 milyon dolar kazandı. (<a href="http://www.kiva.org/">Kiva</a> bu modeli internete taşıyan örnek)</p><p>Size, sosyal girişim ile ilgili başka örnekler de vermeye çalışacağım. Detaylarını, bu konularda <a href="http://www.amazon.com/Social-Entrepreneurship-What-Everyone-Needs/dp/0195396332/">yazılan kitaplarda</a> ve <a href="http://www.ashoka.org/">Ashoka’da</a> bulabilirsiniz.</p><p><strong>Sorun:</strong> Elektrik. Bugün Brezilya’da, 20 milyon kişi elektriksiz yaşıyor.<br><strong>Girişimci:</strong> <a href="http://en.wikipedia.org/wiki/Fabio_Rosa">Fabio Rosa</a><br><strong>Çözüm:</strong> Fabio, 1974’de, daha 22 yaşındayken, Brezilya’nın iç kesimlerini gezerken gördü ki birçok kırsal kesimde elektrik yok. O dönemde, Brezilya’yı askeri bir hükümet yönetiyordu ve kırsal kesimde bulunan bir eve, elektrik götürmenin maliyeti 700 dolar yani averaj yıllık maaşın 3 katıydı. Kendi kurduğu şirket ile bu sorunu bir nebze de olsa çözmeyi başardı. Araştırma yapmaya başladı. Averaj ev, ayda 13 dolar harcıyordu evini aydınlatmak için: mum, gaz yağı vs. Böylece, satmak yerine, kiralamak fikrini düşünmeye başladı. Eğer, bu sistemi kiralayacak kişi ona ayda 15 dolar verse, sistem kendi maliyetini çıkarabilecek ve biraz da olsa, şirkete kar kalacaktı. Şirketi böylece sosyal girişim dünyasına girmiş oldu.</p><p><strong>Sorun:</strong> Hindistan’da kırsal kesimde yaşayanların doktora ve sağlık kurumlarına ulaşamaması<br><strong>Girişimci:</strong> <a href="http://www.nextbillion.net/">Dr. Al Hammond<br></a><strong>Çözüm:</strong> Kırsal yöredeki hastalar, bulundukları yerden, cep telefonu ya da bilgisayar yoluyla, video konferans ile deneyimli doktorlara 50 kuruş karşılığında muayene olabiliyor. <a href="http://ehealthpoint.com/">Şirket</a>, 500 bin kişiye ulaşarak, kırsal kesimin de sağlık hizmetlerinden yararlanmasını sağlıyor. 2011’de ki cirosu 350bin dolar.</p><p><strong>Sorun:</strong> Okulların, devletten yeterince finansal destek alamaması ve sosyal içerikli (müzik, sanat, beden) gibi programlara yer verememesi<br><strong>Girişimci:</strong> <a href="http://twitter.com/MelissaRich_IS">Melissa Rich</a><br><strong>Çözüm:</strong> <a href="http://www.interschola.com/">InterSchola</a> şirketi, okullarda kullanılmayan, istenmeyen eşyaları, Ebay’de satıyor ve kazanılan gelirin yüzde 65’i okullara geri dönüyor. Bu program sayesinde, son 8 yıl içinde, Melissa, okullara 15 milyon dolarlık bir yardım yaparken, 2011’de de şirketi 3.3 milyon dolar ciro elde etti.</p><p><strong>Sorun:</strong> Dünyada 3 milyar kişi halen yemeklerini açık ateş ile pişiriyor. Açık ateş, özellikle çocuklarda solunum yolları hastalıklarına neden oluyor. Ayrıca, açık ateş için gerekli odunu bulmak hem zaman hem de para gerekiyor.<br><strong>Girişimci:</strong> <a href="http://abcnews.go.com/International/GlobalHealth/million-stoves-change-25-million-lives/story?id=14019461">Gregory Spencer</a><br><strong>Çözüm:</strong> Temiz yanan, ucuz ve efektif ocaklar ile, açık ateşi değiştirmek. Bu <a href="http://theparadigmproject.org/the-stoves/">yeni ocak</a> ile, dumana bağlı solunum yolları hastalıkları azalırken, gereken yakıt ihtiyacı ise yüzde 50 azalıyor. Kadınların odun toplamak için daha az zaman harcaması ve çevre kirliliğinin azalması da diğer güzel yan etkiler. 2011’de yılındaki cirosu 700,000 dolar ve 2020 hedefleri ise toplam 5 milyon ocak satmak.</p><p><strong>Sorun:</strong> Bangladeş’te bulunan ve slum adi verilen fakir semt (gecekondu) içinde çöplerin belediye tarafından düzenli bir şekilde toplanmaması ve bunun sağlık sorunlarına neden olması.<br><strong>Girişimci:</strong> <a href="http://www.ashoka.org/fellow/iftekhar-enayetullah">Iftekhar Enayetullah</a><br><strong>Çözüm:</strong> Fakir semt içinde işe aldığı kişilerle birlikte çöpleri toplayan <a href="http://www.wasteconcern.org/">Waste Concern</a> şirketi, bu çöpleri, organik gübre olarak bahçıvanlara ve tarımla uğrasan köylülere satıyor. Bir ton gübreyi 60 dolara satan şirketin bir ton gübre için maliyeti 30 dolar. Bu şirket hem para kazanırken, fakir semt içinde çöp ve işsizlik sorunun çözüyor.</p><p>Yukarıda saydığım problemlerin hepsi geniş bir nüfusu etkileyen problemler (kusura bakmayın örnekler yabancı ülkelerden ama sorunlar global) ve çoğumuz bu sorunların devletler, hükümetler tarafından çözülmesini bekliyoruz. Fakat çoğu zaman, sosyal bir sorunu çözmekte için yaratılan klasik devlet modeli, sorunu tanımlamak, bu soruna çözüm bulmak ve bu çözümü isleme koyacak bir şirketi bulup, ise almak ve projeyi onlara devretmek. Halbuki, sosyal girişimci bundan çok farklı. Onlar, sorunu gözlemliyor, konu hakkında derin bilgiler ediniyor, yenilikçi, efektif ve ucuz bir çözüm yolu buluyor, büyük bir odaklanma içinde, bu sorunu, zevk alarak, severek çözmeye çalışıyor. Yani, devletin yaklaşımından çok daha farklı. Devlet, bunu seçildiği için yaparken, sosyal girişimci, bunu zevk aldığı ve bir kazanç sağladığı (manevi ve/veya maddi) için yapıyor.</p><p>Umarım Türkiye’de bu tip örnekler vardır ya da olan örneklerin <a href="http://www.openaction.org/ashokaglobal">sayısı çoğalır</a>.</p><p>Sizin aklınıza geliyor mu Türkiye’den bunlara benzer örnekler?</p><p>Yeni kitabım “<strong>Pürüzlü Mükemmellik</strong>” raflarda! Satın almak isteyenler, <a href="http://www.idefix.com/Kitap/Puruzlu-Mukemmellik/Yigit-Ahmet-Kurt/Egitim-Basvuru/Is-Ekonomi-Hukuk/Yonetim-Is-Gelistirme-Kalite/urunno=0000000719072">buradan buyrun</a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/813/1*Gg8p_pk-U7PLbR_rAO3R4w.jpeg" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=ee8c5972cf47" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Goril-la Pazarlama, Muz ile Buluşursa!]]></title>
            <link>https://mehmet-dogan.medium.com/goril-la-pazarlama-muz-ile-bulu%C5%9Fursa-447980fd35fb?source=rss-5cb2b198f9f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/447980fd35fb</guid>
            <dc:creator><![CDATA[mehmet dogan]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 01 Sep 2016 07:14:06 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-11-16T09:31:34.513Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h4>29 Haziran 2011 Çarşamba günü, Ohio polisi, işi gücü bırakmış, sokak sokak <strong>muz</strong> arıyordu. Doğrusunu söylemek gerekirse, muz kostümü giymiş birini arıyorlardı.</h4><p>Nedeni ise, 911 Polis Acil’e yapılan bir ihbardı. İhbara göre muz kostümlü bir kişi, Verizon şirketi binası dışında promosyon amaçlı pankart tutan bir çalışanına saldırmıştı. Normalde çoğu kişinin umursamayacağı bu haber, hemen hemen bütün gazete ve televizyonlarda yer aldı. Nedeni ise, “muzun” saldırdığı Verizon şirketinin çalışanı, olay sırasında <strong>maymun kostümü</strong> giyiyordu. Belki de tarihte ilk kez, bir muz, bir maymuna saldırdı ve doğal olarak “köpeği ısıran adam” kuralı içinde haber haline geldi.</p><p>Şubenin müdürü televizyon kameralarına olay şöyle anlattı:</p><blockquote><em>Adam havada uçtu ve gorilin üzerine atladı…. sanki 300 filminden bir sahne gibiydi… ama atak eden kişi bir muzdu.</em></blockquote><p>911 telefon kaydını dinlerseniz, telefonun diğer ucunda olan görevlinin şok ile alay arasında ki ses tonunu <a href="https://www.youtube.com/watch?v=UuYVFtFgAbI">duyabilirsiniz.</a></p><p>Planlanmayan kazara bir <strong>gerilla pazarlama</strong> <em>(goril-la pazarlama demek lazım bu örnek için)</em> sayesinde, Verizon şirketi, birçok habere konu oldu ve milyonlar değerinde reklam yapmış oldu.</p><p>Gerilla kelimesi İspanyolcadan geliyor. Anlamı: <em>küçük savaş</em>. Gerilla pazarlama da hemen hemen aynı anlamı taşıyor: geleneksel pazarlama metotlarına küçük bir savaş. Bu tip pazarlama yönteminin gelenekselden farklı en önemli özellikleri ise küçük boyutlu olması, ucuz olması ve sürpriz ögesi taşıması. Örneğin <a href="http://www.half.com/">half.com</a> sitesinin Oregon’da ki küçük bir kasabanın ismini <a href="http://www.wired.com/politics/law/news/1999/12/33181">half.com olarak değiştirmesi</a> ya da Acclaim şirketinin “Shadow Man 2” oyununu lanse etmek için kısa bir zaman önce ölmüş aile üyelerinin mezar taşına para karşılığı <a href="http://adland.tv/content/death-advertising-we-know-it">reklam verme teklifi</a>… ve benim favorim New York Health &amp; Racquet Club spor salonu için yapılan zeki kelime oyunu <a href="http://www.eksisozluk.com/show.asp?t=booty+call">“booty call”</a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/0*HZToeOpJDrA8scd9.jpg" /></figure><p>Gerilla pazarlama örnekleri, online dışında başlamasına rağmen, internet, gerilla pazarlamanın en önemli kısmı çünkü cep telefonlarının, twitter, Facebook ve Youtube’un yaygınca kullanıldığı günümüzde, internet, bu pazarlama yöntemini ateşleyen roketi ve viral olmasını sağlayan hapşırığı haline geldi.</p><p>İnternet’ten önce de gerilla pazarlama vardı. O zamanlarda yapılanlar, günümüz gerilla pazarlama yöntemine benzese bile, ismi değişikti: <em>toplu gösteri</em>.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/370/0*z4JSRIlMDK_VTtB7.jpg" /></figure><p>Örneğin 16 Eylül 1896’da, Crush isimli kasaba, Teksas’ın ikinci en kalabalık kasabası haline geldi. Eğer, bir gün önce böyle bir kasabanın haritada yer almadığı düşünülürse, gayet önemli bir başarıydı bu. Crush ismi verilen yerde, Teksas’ı Kansas’a bağlayan tren rayı geçiyordu. Tren şirketi için çalışan Willam George Crush, tren yolcu sayısını arttırmak ve şirketin reklamını yapmak için, herkesin konuşacağı bir gösteri yapmak istiyordu. Ona göre, Crush ismi verilen yerde, saatte 75 km hızla giden iki treninin kafa kafaya çarpışması, her nasılsa, tren yolcu sayısını arttıracak ve tren şirketinin tanınmasını sağlayacaktı <em>(hangi reklam ajansı böyle bir fikre cesaret edebilir bugün?)</em>. Gösteriyi seyretmek ücretsizdi ve trenler, gösteriyi seyretmek için gelmek isteyenleri indirimli taşıyacaktı. 40,000 kişi geldi o gün Crush’a. Mühendisler, herhangi bir tehlikenin olmayacağı garantisini teknik sözlerle anlattı: <em>“hiç bir şey olmaz canım! Merak etme sen”</em></p><p>Trenler çarpıştı ve çarpışma trenlerin kazanının 50 kiloluk dinamit gücüne eşit bir şiddette patlamasına neden oldu. Çarpışmanın ve patlamanın yarattığı şarapnel, o gün, 3 kişinin ölümüne ve yüzlerce kişinin yaralanmasına neden oldu.</p><p>Yukarıda okuduğunuza benzer eski <em>toplu gösteriler</em>, bugün ki gerilla pazarlamanın DNA’sını oluşturan örnekler. Bazıları başarılı, bazıları fiyasko ile biten ve bazıları ise tamamen çılgınca ve iğrenç örnekler. Size, Thomas Edison’ın kendi markasını ve ürününü pazarlamak için bir fili elektrikle idam edişini anlatmıştım. Hatta idamlarda kullanılan elektrikli sandalyenin icadı bile aslında gerilla pazarlamaya dayanır.</p><p>Modern pazarlama çocuk beziyle gezerken, radyo, televizyon ve gazetenin yaygın olmayışı sebebiyle, yukarıda anlattığım türden gerilla pazarlama örnekleri tarihte yerini almaya başlıyordu. 1917 yılına ait hapishane konulu “The Honor System” filmini tanıtmak için, yapımcılar, gerçek bir hapishanede yatan bir suçlunun yalnızca bir günlüğüne serbest bırakılmasını sağladı. Filmin ismine atıf, bir gün sonra dönmeyi şerefi üzerine söz verdi hükümlü ama onu gören olmadı. 1903’de Fransız spor dergisi L’Auto, dergi satışlarını artırmak için ödüllü bisiklet yarışı başlattı. İlk yarıştan sonra, dergi satışları 3’e katladı ve bugün biz o yarışı <a href="http://www.eksisozluk.com/show.asp?t=tour+de+france"><em>Tour de France</em></a> olarak biliyoruz.</p><p>Radyo, televizyon ve gazetenin yaygınlaşmasıyla birlikte, pazarlamacıların da işi biraz olsun kolaylaştı. Artık, halk gösterilerine gerek kalmadan, bir reklam ile şirketler mesajlarını milyonlarca kişiye ulaşılabiliyordu. Herkesin seyrettiği birkaç kanal ve gazete isimleri, herkesin aynı reklamı görmesi için yeterliydi. Fakat internet ve modern teknolojilerin gelişmesiyle bu kolay ve zahmetsiz pazarlama da değişti. Artık, milyonlarca tüketiciye bir anda ulaşmak neredeyse imkânsızdı.</p><p>İnternet dönemiyle birlikte gerilla pazarlama metodu da yaygınlaşmaya başladı… pazarlamacıların “büyüsün de viral olsun inşallah” dualarıyla birlikte.</p><p>Gerilla pazarlama, şirketler arısındaki reklam bütçesi eşitsizliğini ortadan kaldıran bir yöntemdi. Artık, küçük markalarda isimlerini duyurabiliyordu. Hem de büyük markaların harcadığı bütçenin binde birini harcayarak.</p><p>Sanırım, gerilla pazarlamadan en çok yararlananlar arasında, kar amacı gütmeyen organizasyonlar var. Çoğu zaman, bütçeleri kısıtlı olduğu için, en güzel örneklerde onlardan çekiyor. 2005 yılında, New Mexico eyaleti, içkili araba kullanmama konusunda kampanya yapma hazırlığındaydı. Sorun, gazete ve televizyonlara verilen reklamların çok etkili olmaması ve pahalı prodüksiyon gerektirmesiydi. TV ve gazete reklamı yerine, New Mexico hükümeti, ulaşmak istediği grubuna, barların tuvaletinde ulaştı. New Mexico hükümeti, 500 adet konuşan pisuar tabletleri satın alıp, New Mexico’nun kalabalık barlarında ki tuvaletlere koydu. Tabletler, “amonyakla” ıslandığı zaman konuşmaya başlıyordu. New Mexico’nun içkili erkekleri, arabalarına binmeden önce son bir kez tuvaleti ziyaret ettiğinde, şu mesajla karşılaşıyordu… hem de bir başladı mı durduramayacakları türden:</p><blockquote><em>Hey… Sen.. Evet sen! İçkili misin? Dinle o zaman. Eğer içkiliysen, araba kullanma. Taksiyle eve git bu gece. Bu senin için daha güvenli hem de trafik cezasına oranla daha ucuz olacak. İçkili araba kullanma! Unutma, gelecek senin </em><strong><em>“ellerinde”</em></strong></blockquote><p>Gerilla pazarlama, bütçesi sınırlı şirketlerce çok kullanılıyor olsa da bu metodun efektif olması ve geleneksel reklam dünyasının kalabalıklaşması, büyük markaları da bu yöntemi kullanmak için heyecanlandırdı. Hatta Unilever’i bile.</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2F_nFDnC8SSWQ%3Ffeature%3Doembed&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D_nFDnC8SSWQ%26feature%3Dyoutu.be&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2F_nFDnC8SSWQ%2Fhqdefault.jpg&amp;key=d04bfffea46d4aeda930ec88cc64b87c&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="640" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/5cfb8471b365d3b47cd48674162572ca/href">https://medium.com/media/5cfb8471b365d3b47cd48674162572ca/href</a></iframe><p>“wig-out girl” videosunun otantik olmadığı kısa zamanda ortaya çıktı ama Unilever şirketinin ürünü olan Sunsilk, bunlara 12 milyon izlenme rakamı ile en çok gülen oldu. Çünkü amaçları, “wig out” kelimesini, günlük sohbetin içine sokmaktı ve bunu fazlasıyla başardılar. Hem de ev videosu kalitesinde…. otantik olmasa bile.</p><p>Ama şu da bir gerçek… eğer videoyu seyredenler, bunun bir reklam olduğunu bilseydi, acaba aynı izleme rakamına ulaşır mıydı? Sanmam!</p><p>Gerilla pazarlama, gerilla bile olsa, otantik olmalı… çünkü, her saniye, pazarlama mesajlarıyla karşılasan tüketicilerin, otantik olmayan markalara olan tahammülü çok sınırlı. <br>Hani büyük düşünür George Bush’un dediği gibi:</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2F37150WDTI6c%3Ffeature%3Doembed&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D37150WDTI6c%26feature%3Dyoutu.be&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2F37150WDTI6c%2Fhqdefault.jpg&amp;key=d04bfffea46d4aeda930ec88cc64b87c&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="640" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/d9378f1d77c524a004d0888705eade9c/href">https://medium.com/media/d9378f1d77c524a004d0888705eade9c/href</a></iframe><p>Yeni kitabım “<strong>Pürüzlü Mükemmellik</strong>” raflarda! Satın almak isteyenler, <a href="http://www.idefix.com/Kitap/Puruzlu-Mukemmellik/Yigit-Ahmet-Kurt/Egitim-Basvuru/Is-Ekonomi-Hukuk/Yonetim-Is-Gelistirme-Kalite/urunno=0000000719072">buradan buyrun</a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/813/1*Gg8p_pk-U7PLbR_rAO3R4w.jpeg" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=447980fd35fb" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>