<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Mete Yurtsever on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Mete Yurtsever on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@meteyurtsever?source=rss-cdf973f20f16------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/2*fNk2v6Luw_ixQIxiKeR9PQ.jpeg</url>
            <title>Stories by Mete Yurtsever on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@meteyurtsever?source=rss-cdf973f20f16------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Sun, 22 Nov 2026 11:41:09 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@meteyurtsever/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Problemi Olmayan Çözümler]]></title>
            <link>https://meteyurtsever.medium.com/problemi-olmayan-%C3%A7%C3%B6z%C3%BCmler-4742dddfa28c?source=rss-cdf973f20f16------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/4742dddfa28c</guid>
            <category><![CDATA[juicero]]></category>
            <category><![CDATA[tasarım-odaklı-düşünme]]></category>
            <category><![CDATA[inovasyon]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mete Yurtsever]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 01 Apr 2020 08:40:56 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-04-01T09:28:11.364Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/828/1*gHuMBGSb-TvlSpZY7kyVzw.png" /></figure><p>Tasarım odaklı düşünmenin özünde insan odaklılık olduğunu söylüyoruz. Bu insan odaklılık veya daha yaygın tabirle müşteri/kullanıcı odaklılık dillere pelesenk olsa da şirketler hala büyük oranda ürünlerini öncelemeye devam ediyorlar. Ne demek istiyorum? Şirketler ürün veya hizmet portföylerini oluşturur veya geliştirirken neyi yapabileceklerine (üretebileceklerine/sunabileceklerine) ve ne kadara mal edip, kaça satabileceklerine bakıyorlar. Neyi yapabilecekleri mevcut kapasitelerine, bilgi ve yeteneklerine, alt yapılarına ve tedarik zincirlerine bağlı. Fiyatlandırırken de genellikle maliyetten hareketle, üzerine ortalama bir kâr koyup ve rafta veya pazaryerinde hangi seviyeye konumlanacağına bakılıyor. Eğer satış tahminleri ve bu fiyat makul geliyorsa yeşil ışık yakılır ve departmanlar çalışmaya başlar. Çoğunlukla ürün bir konsept testinden geçer ve potansiyel müşteriler genelde araştırmacıları “üzmeyip” normların bir aşağı iki yukarısında beğeni ve alma niyeti belirtirler. Varsa ince ayarlar yapılır sonra ver elini lansman…</p><p>Aylar süren bu serüveni bir paragrafa sığdırmak da, bunu genellemek de adil olmayabilir, ama örneklerinin azımsanmayacak boyutta olduğunu düşünüyorum.</p><p>Olması gereken ise müşterinin yaşantısıyla hemhal olup, çözülmeyen bir derdini çözmek veya daha iyi (ucuz, hızlı, uygun vs..) çözmekten başlamak. Bunu yapmak için de gerekirse mevcut yapının dışına çıkabilmek. Tasarım odaklı düşünme (design thinking) üç şartın birden sağlanmasını gözetiyor. Müşterinin “arzuladığı” (desirable), firmanın “üretebileceği/sunabileceği” (feasible) ve firmaya “sürdürülebilir ve karlı” (viable) bir iş yaratıp yaratmadığı. Ama bu döngünün başladığı yer müşteri, işte müşteri odaklı olmaktan kast ettiğim bu. Az önce dramatize ederek anlattığım ve az sonra örneğini vereceğim ürüne/hizmete ise “problemi olmayan çözüm” deniyor. <br>Bu konuda sayısız örnek var, Google Glass de bunlardan biri, benim eğitimlerimde de yer verdiğim. Bu bölümde, GEDS’in kurucusu Gülay Özkan’la yaptığım 17 Aralık’ta yayınlanan söyleşide onun da değindiği Juicero örneğinden bahsetmek istiyorum. Çünkü Silikon Vadisinde birçok yatırımcıyı etkileyip 120 milyon dolar yatırım alan bir projede bile nasıl hatalar yapılabileceğini görmek oldukça çarpıcı.</p><p>Juicero’nun kurucusu Doug Evans‘ın yaşam öyküsü başarılı girişimcilerin hikayelerini andırıyor, gerçekten onlara dert olan bir konuya tutkuyla sarılmaları anlamında. Annesi ve babasını kısa bir arayla sağlık sorunları yüzünden kaybediyor ve ardından bir süre sonra abisi felç geçiriyor. Evans bu talihsiz olaylardan sonra sıranın kendisine geldiğini düşünüp, kendini tamamen sağlıklı yaşama ve beslenmeye veriyor. Hiçbir işlenmiş ürün ve hayvansal gıda tüketmiyor. Konuyla ilgili araştırma yaparken Amerikalıların %92’sinin sağlık için önerilenden daha az sebze ve meyve tükettiklerinin farkına varıyor. Önce organik ürünler satan bir perakende zinciri kuruyor ve bir süre sonra oradan ayrılıyor ama en büyük tutkusu sebze ve meyve suyu üretimine devam etmeye karar veriyor, zira insanlara meyve ve sebze yedirmenin en kolay yolunun bu olduğuna inanıyor.</p><p>Aslında bu bir zamanlar çok popüler olan bir tüketim dalgası, eminim herkesin evinde bir hatta birkaç elektrikle ya da manuel meyve sebze sıkacağı vardır. Taze taze, rengarenk meyve ve sebzeleri sıkmak, hatta sevdikleriniz için hazırlamak çok mutluluk verici bir deneyim hissi verse de bunu deneyen herkes iyi bir tat tutturmanın ve sonrasında o makinayı ve haznesini kırıp dökmeden, içine su kaçırmadan yıkamanın ve mutfak tezgahını toparlamanın ne kadar keyifsiz olduğunu bilir.</p><p>Evans’ta bu noktaları gözeterek iş modelini tasarlıyor; direkt tarladan gelen sebze ve meyveler, uzmanlar tarafından belirlenen reçetelere göre soğuk sıkımla tüketime hazır hale getiriliyor ve özel poşetlere dolduruluyor. Müşteriler satın aldıkları cihaza kendilerine haftalık olarak gönderilen bu poşetleri yerleştiriyorlar ve hiçbir temizlikle ve dağınıklıkla uğraşmadan, harika bir lezzette, doğallık ve tazelikte meyve/sebze sularını tüketiyorlar. Hatta sonrasında poşette kalan çok faydalı lif ve posayı yemeklerinizde, soslarınızda, hatta cips yapmada bile kullanabiliyorsunuz. İşin buraya kadarki kısmı gayet kulağa hoş geliyor. Peki ama Google ve Kleiner Perkins [1] gibi Silikon Vadisinin büyük isimlerini aralarında bulunduran teknoloji yatırımcılarını özünde bir gıda işi olan bu projeye para yatırmaya çeken ne?</p><p>Aslında Doug Evans’ın da teknoloji hakkında da çok bilgisi yok ama bir röportajında meyve ve sebze suyunun Steve Jobs’ı olacağını söylüyor. Tasarımcı geçmişi de olan Doug Evans sanırım gerçekten kendisini bir dönem Next computer’ın kurumsal kimliğinde beraber çalıştığı Steve Jobs ile özdeşleştiriyor. Benzer yanları arasında mükemmellik arayışının yanı sıra despotluğa varan bir ilişki tarzı var, çalışanlarının da söylediği. <br>Teknoloji altyapısının gerekliliğine gelince: Evans’ın sadece 6 gün tazeliğini koruyacak ürün için tedarik zincirini çok iyi kontrol etmesi lazım, bunun için de ürünün gönderilmesinden tüketicinin kullanımına süreci yakından takip etmeli. Dolayısıyla bu sıkacak “akıllı” ve “iletişim” içinde olmalı. Cihazda mikroişlemciler, wifi bağlantısı için anten ve poşetlerin üzerindeki üretim, son kullanma bilgilerini görmek için bir QR code tarayıcı var. İşte Silikon Vadisinin deneyimli yatırımcılarını bu fikre çeken de bu cihazın varlığı oluyor, taze doğal sebze-meyve suyundan ziyade. Mutfaktaki ilk akıllı robotlardan biri olması nedeniyle IoT sistemi içinde yapabilecekleri. Tabii bunun yanı sıra tüm yatırımcıların çok sevdiği iş modeli, abonelik yoluyla ürün satma, tıraş bıçağı modelinin bir tık iyisi de diyebiliriz. Her hafta evinize geliyor. Haftada 8–10 dolar gibi bir bedelle.</p><p>Yalnız cihaz bu sebze-meyve suyu poşetlerini sıkabilmek için büyük bir güce ihtiyaç duyuyor. O dönem iki Tesla’yı kaldıracak güçte iki motora sahip olduğuyla övünüyor Evans, projeden bahsederken. Bütün bu düzeneği 25cm’e 25cm bir tabana oturacak hale getirmek de başka bir zorluk. Bütün bunlar 400 parçadan oluşan cihazın fiyatını 700 dolar’a getiriyor.<br>2016’da bu fiyatla çıktıktan ve beklentilerin altında bir performans sergilemesini takiben Ekim ayında Evans CEO koltuğunu Coca Cola’dan transfer edilen bir üst yöneticiye bırakıyor. Hemen akabinde Juicero’nun fiyatı 400 dolara çekiliyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1000/1*_NI9mOrEKvcQprcfTECWmA.png" /></figure><p>Sonra bir darbe de Bloomberg’in yaptığı bir haberle geliyor. İki Tesla’yı kaldırabileceği söylenen motorlar yerine poşetlerin elle de sıkılabildiği. Alay konusu olan ve cihazı tamamen taca atan bu haber doğru; iki elle hatta makinadan daha hızlı sıkabiliyorsunuz ama evet içinde biraz daha fazla su kalıyor. İşin diğer bir şaşırtıcı tarafı, bazı yatırımcıların da bu durumun farkına bu haber sayesinde varmaları oluyor.</p><p>Şirket faaliyetlerine 2017 sonunda son veriyor. <br>Aslında ürün tüketicinin gerekenden az tükettiği sağlıklı bir besine kolaylıkla ulaşması derdini çözüyor. Ama ona fayda sağlamayan birçok özelliğe, başta son kullanma tarihi için etiketi kendisi okuyabilecekken bir QR tarayıcıya, wifi’yla bağlanmasına ve poşeti sıkmak için o kadar komplike bir cihaza 400 dolar vermesini gerektirecek bir durum yok. Bu özellikle derin ceplere sahip Silikon Vadisi yatırımcılarının aklını çelmek ve kendi tedarik zincirini kontrol etmek için şirkete lazım. Bunu nasıl göremediklerine, bu özelliklerin nasıl tüketicinin faydasına kullanılabilecek şekilde kurgulanmasını düşünemediklerine ve 120 milyon doların nasıl bir böyle bir projede “ezildiğine” insanın aklı ermiyor.</p><p>Yatırımcılar açısından da birçok ders var. Ama en tipik olanı bazılarının bu fikre âşık olmaları. Hatta elle sıkılabildiğini öğrendiklerinde bile inançlarını yitirmemeleri, bunun hala çok iyi bir iş olduğunu iddia etmeleri. Yatırımcıların en çok düştüğü hatalardan birinin ürünün potansiyelini kendileri açısından değerlendirmeleri olduğu söylenir, yani ben bu ürünü/servisi alır mıydım? Sorusuna verdikleri yanıtın toplumun geneli için geçerli olduğunu düşünmeleri. Şüphesiz bu hatayı yatırımcılar değil, borsada hisse senedi satın alan tasarrufçular ve şirket yöneten profesyoneller de yapıyor, meslekle değil insan olmakla ilgili bilişsel bir sapma.</p><p>[1] Bu arada meraklısı için dipnot: Amazon, Twitter, Spotify gibi daha birçok dünya devine yatırım yapan Kleiner Perkins 2011 yılında Trendyol’a da ortak olmuştu, grubun Amerika dışında yaptığı ilk yatırım olma özelliğini de taşıyor. Bu arada Trendyol diyoruz ama bence ilk çıkıştaki fikir “trendy-ol” olsa gerek, lansmanı hatırlamıyorum, nasıl bir vurgu yapmışlardı marka ismini okurken.</p><p><em>Bu yazı </em><a href="http://www.buzzsprout.com/571585"><strong><em>Değer Yaratmanın Formülü</em></strong></a><em> podcast’inin 23.bölümü olarak 31 Mart 2020 tarihinde yayınlanmıştır.</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=4742dddfa28c" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Mindfulness | Duygusal Farkındalığınızı Artırın]]></title>
            <link>https://meteyurtsever.medium.com/mindfulness-duygusal-fark%C4%B1ndal%C4%B1%C4%9F%C4%B1n%C4%B1z%C4%B1-art%C4%B1r%C4%B1n-cc53787d46fb?source=rss-cdf973f20f16------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/cc53787d46fb</guid>
            <category><![CDATA[mindfulness]]></category>
            <category><![CDATA[i̇novasyon]]></category>
            <category><![CDATA[duygusal-farkındalık]]></category>
            <category><![CDATA[duygusal-zeka]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mete Yurtsever]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 11 Feb 2020 11:34:03 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-02-11T11:34:03.859Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="Photo by Simon Migaj on Unsplash" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*RAxRtjQtibKFEWiK1A-EFg.jpeg" /></figure><p>Zeka konusunda modern zamanlarda IQ uzun bir süre hüküm sürdükten sonra son 20 yıldır duygusal zekanın önemi giderek daha çok vurgulanır oldu. Bunun değer yaratmak ve inovasyon üzerindeki etkisinin de büyük olduğunu biliyoruz. En son Harvard Business Review yayınlarından “MINDFULNESS, Duygusal Farkındalığınızı Artırın” adlı kitabı okudum ve konu hakkında daha önce okuduklarımı da birleştirip bir bölüm yapmaya karar verdim. <br>İnsanlar sürekli belirsizlikten kaçınmaya çalışırlar. O yüzden her şeyi kontrol edebileceklerini düşündükleri rutinler içinde yaşamayı isterler. Oysa günümüzün kaotik ortamında her şeyi kontrol edebileceğinizi düşünmek çok büyük bir yanılgı, bir dağ başında dünyadan tamamen kopuk, bir sevdiğimiz ve köpeğimizle yaşamıyorsak.<br>Her şey sürekli bir değişim halinde iken tek bir yol veya yönteme bağlı kalmaya çalışmak çözüm getirmiyor aksine stres yaratıyor, çünkü şartlar değiştiği zaman ne yapacağımızı bilmiyoruz, elimizde başka plan yok. Farklı alternatiflere yönelebilmek, değişimlerin farkına varmakla mümkün oluyor, buna mindfulness deniyor. <br>Mindfulness bir odaklanma ve farkındalık hali. Ama odaklanma derken ilgilendiğin konudan başka bir şey görmemecesine değil. Tabii multitasking de değil kesinlikle. Bunu anlatan güzel bir anekdot var. Tarihçi, edebiyatçı ve politikacı Horace Walpole 1754’te yazdığı bir Üç Serendip Prensi isimli hikayede, (Sri Lanka’nın Sanskritçe’deki isminden geliyor) serendipity sözcüğünü İngilizceye kazandırmış. Bu insanların aramadıkları şeyler hakkında kazara ama bilgece yaptıkları keşifleri tanımlayan sözün hikayesi şöyle: <br>Serendip ülkesinin kralı, iyi eğitimli üç oğlunu ülke idaresine muktedir olup olmadıklarını anlamak için uzun bir seyahate gönderir. Yolculuk sırasında devesini kaybetmiş bir adam onlara devesini görüp görmediklerini sorar. Onlar da devenin bir gözü görmeyen, bir dişi eksik ve heybesinin bir tarafında bal diğerinde yağ taşıyan bir deve mi olduğunu sorarlar. Tüccar heyecanla onaylayınca onlar da görmediklerini söylerler. Tüccar haliyle deliye döner, devesini görmeden onun hakkında bunca bilgiyi bilmelerinin mümkün olmadığını düşünerek onları yaka paça şehrin mahkemesine çıkarır. Üç prens sakince açıklarlar bu bilgilere nasıl ulaştıklarını. Yolun sağıdaki tarafındaki çimenler daha güzel olmasına rağmen sol taraftakiler yenmiştir, olsa olsa bu hayvanın sağ gözü kördür. Çimlerde yüksek kalmış yerler vardır, demek ki bir dişi eksiktir. Ayrıca yolun bir tarafında yağı seven karıncalar, diğer tarafında da balı seven sinekler vardır. Aradaki açıklıktan anlarlar ki bu iki heybe taşıyan bir devedir.<br>Bu hikayeden üç prensin mindful olarak gezdiklerini anlıyoruz, yani akılları havada yürümemişler. Gerçekten etrafında olup bitenlerin farkındaymışlar, bu sayede o anda ne yapacaklarını bilmedikleri ama sonradan işlerine yarayacak bilgileri uslarında toplamışlar. Bu konuda Louis Pasteur’ün sözü tam inovasyon peşinde olanların kulaklarına küpe olacak nitelikte; “Şans sadece hazır olan zihinlere güler”. Tabii uyanık olmak önemli ama asıl beceri olup bitenlere bakarak bir anlam çıkarmak. <br>Farkındalık gerçekten doğu felsefesiyle çok alakalı, Budizmde var, hatta Mevlana’nın Mesnevi’sinde var. (linki aşağıda, ilgilenenler için). <br>Ama bilimsel olarak da kanıtlanmış faydaları var. Langer Mindfulness Enstitüsü’nde yapılan bir araştırmada yaptığı işin aslında egzersiz olduğu söylenen kat görevlilerinin, bu düşünceyle çalıştıklarında kilo verdikleri gözlenmiş. Kendilerine pilot olabileceklerini söylenen kişilerin simülasyona girdikten sonra öncesine göre daha küçük harfleri okuyabildiklerini gözlemlemişler. <br>Hakikaten düşünce gücü, koşullanma veya inanç ne derseniz, çok önemli bir motivatör değil mi?<br>Mindfulness’ın pratiği diyebileceğimiz meditasyonun beyin gelişimi üzerindeki etkileri de araştırılmış. Kanadalı ve Alman bir grup araştırmacı birçok araştırmadan toplanan bilgilere göre beyinde 8 bölge bulmuşlar. Bunlardan iş dünyasını ilgilendiren ikisine değinmek gerekirse, ilki ACC (anterior singulat korkteks), yani özdenetim merkezi. Meditasyon yapan kişiler dikkat dağıtan faktörlere karşı dayanıklılık gösteriyor, bu aynı zamanda deneyimlerden yeni şeyler öğrenmenin de kilit unsuru. Dolayısıyla bu kişiler belirsizlik ve koşulların hızlı değiştiği durumlarda daha isabetli kararlar alabiliyorlar. <br>İkinci bölge ise hipokampus. Meditasyon yapan kişilerde gri maddenin en fazla yoğunlaştığı merkezlerden biri olan hipokampus duygular ve bellekle ilgili olan limbik sistemin bir parçası. Kronik stresin hipokampusu küçülttüğü biliniyor, bu da hafızayı, öğrenmeyi ve motivasyonu olumsuz etkiliyor. Bu da değişimle başa çıkma ve dayanıklılık becerileri için önemli bir fonksiyon.<br>İş hayatında çoğumuz otomatik pilotta yaşıyoruz. Toplantıya girmek ve e-posta cevaplamak dahi öyle. Araştırmalara göre zamanımızın %47’sini yapmakta olduğumuzdan farklı işlere harcıyormuşuz. O yüzden akşamı nasıl ettiğimizi farkına bile varmıyoruz. Ya başka şeylere aklımız gidiyor ya da uyarıcılara kapılıyoruz. Çoğunlukla da bize az bir eforla mutluluk verecek yani dopamin salgılatacak eylemlere yöneliyoruz, (sosyal medyayı hiç saymıyorum), e-postaları gözden geçirmek, elemek de böyle bir aktivite. Ama işimizi ileri götüren bu ıvır zıvır işler değil yaratıcılığımızı kullanacağımız yeni yollar, çözümler keşfetmek tabii. <br>Gündelik ruh halimizi beynin sağ ve sol yarısındaki faaliyetler belirliyor. Faaliyetler sağ yarıda yoğunlaşırsa daha fazla sıkıntı yaşıyor, sol yarıda yoğunlaşırsa kendimizi sıkıntılardan daha kısa sürede kurtarıyoruz. Yapılan çalışmalarda 8 hafta boyunca günde yarım saat bir mindfulness egzersizi yapan kişilerin beyin faaliyetlerindeki yoğunluğun, stres yaratan sağ yarıdan, dayanıklılık merkezi olan sol yarıya kaydığı gözlemleniyor. Uzmanlar kendinize şu soruyu sormanızı tavsiye ediyorlar: “İçimde belli belirsiz bir huzursuzluk, bir sıkıntı hissi var mı veya hayatın hiç de harika (yeterince iyi’den daha yüksek bir standart) olmadığını mı düşünüyorum?” yanıtınız evetse, mindfulness size kesin iyi gelecek.<br>Aslında bu huzursuzluk, negatif düşünceleri bastırmak değil amaçlanan. Öncelikle kendimizi tanımak, eksiklerimizi ve memnun olmadığımız özellikleri, duygu ve düşüncelerimizi etiketlemek (belirlemek) ve sonra kabullenmek gerekiyor. Kabullenmek tabii bir teslim olma durumu değil. Nasıl bir adım atmanız gerektiğine kendi değerlerinize bakarak karar verebilirsiniz. Çünkü etraftaki her şey gibi duygu ve düşünceleriniz değişebilir ama değerleriniz sizi siz yapan veya şirketinizi ayakta tutan değerler değişmez. <br>İşte bu aydınlanmayı sağlamanın sırrı, biraz rahat ve huzur bulmanın yolu mindfulness ile mümkün.<br>Peki bu kadar reklamını yaptım, birkaç işe yarar tavsiye vermezsem olmaz. Öncelikle egzersizle vücudumuzu geliştirebileceğimiz gibi beynimizi de geliştirebileceğimiz bir sır değil. Ama meditasyon ve günde yarım saat laflarını duyunca gözlerinizi devirip hayıflanıyorsanız size iyi olabilecek bir haberim var. Mikro meditasyon: Kitaptan okuyorum:</p><blockquote>Bunu günde birkaç kez, bir ila üç dakika süreyle yapabilirsiniz. Bunun için gün içinde düzenli olarak nefesinize odaklanın. Stresli bir anda, yapacak çok fazla veya çok az işiniz olduğunda ya da dikkatinizin giderek dağıldığı, sinirlenmeye başladığınızı hissettiğiniz bir anda uygulayabileceğiniz bir yöntemdir bu.<br>İlk önce nefesinizin kalitesine dikkat edin. Derin derin mi yoksa kesik kesik mi nefes alıyorsunuz? Nefesinizi tutuyor musunuz? Nefesinizi tutarken midenizi kasıyor musunuz? Omuzlarınız çökmüş, kambur mu oturuyorsunuz?<br>Ardından güçlü bir şekilde tüm ciğerleriniz dolacak şekilde nefes alın ama bunu yaparken kendinizi zorlamayın ve gerilmeyin. Bunu yapmak size zor geliyorsa biraz daha az derin bir nefes alın. Aklınız dağılırsa tekrar nefesinize odaklanın. Dikkatiniz dağıldığı için kendinizi kınamayın. <br>Bu mikro meditasyon yöntemini düzenli olarak uyguladığınızda farkındalığınızın arttığını ve sakinleştiğinizi göreceksiniz. Odaklanma beceriniz ve huzurunuz artacak, mindfulness düzeyiniz yükselecek. Bu meditasyon yöntemini uygulayabilmek için kendinize hatırlatıcılar oluşturmanızı öneririm.</blockquote><p>diyor Maria Gonzales.<br>Benim size aktarmak istediklerim şimdilik bu kadar. Kitabı okumanızı tavsiye ederim tabii. <br>Bir cümleyle özetlemek istersem, şunu söyleyebilirim; Herhangi bir iş yaparken mindful olun, yeni şeyler algılamaya çalışın, bunun sizin için anlam ifade etmesini sağlayın.</p><p>Duygusal Zeka — Mindfulness, Harvard Business Review Press<br><a href="https://www.amazon.com.tr/dp/6052202262/ref=cm_sw_em_r_mt_dp_U_50CqEb59134JZ">https://www.amazon.com.tr/dp/6052202262/ref=cm_sw_em_r_mt_dp_U_50CqEb59134JZ</a></p><p>Mevlana’nın Mesnevi’sinden Misafirhane<br><a href="http://www.farkindalik.info/farkindalik_misafirhane.asp">http://www.farkindalik.info/farkindalik_misafirhane.asp</a></p><p>NOT: Bu yazı 11.02.2020 tarihinde Değer Yaratmanın Formülü podcastinin 20.bölümü olarak yayınlanmıştır. <a href="https://www.buzzsprout.com/571585/2709349">https://www.buzzsprout.com/571585/2709349</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=cc53787d46fb" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Pazarlamanın Son 10 Yılı]]></title>
            <link>https://meteyurtsever.medium.com/pazarlaman%C4%B1n-son-10-y%C4%B1l%C4%B1-82b8c394925?source=rss-cdf973f20f16------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/82b8c394925</guid>
            <category><![CDATA[pazarlama-iletişimi]]></category>
            <category><![CDATA[inovasyon]]></category>
            <category><![CDATA[trendler]]></category>
            <category><![CDATA[pazarlama]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mete Yurtsever]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 26 Dec 2019 07:58:27 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-12-26T08:48:10.269Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Bugünlerde kaçınılmaz olarak yeni yıla ilişkin tahminlerde bulunuyoruz. Ama geçmişin muhasebesini yapmayı unutmamalı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*5C7yEhmp9kfOL1Ta7pl4jA.jpeg" /></figure><p>Marketing Week dergisi pazarlama dünyasına son 10 yılda damgasını vuran olayların bir listesini yapmış ve yorumlamış. Ben İngiltere özelindeki olayları ayıkladım, diğerlerinden bir özet yaptım.</p><p><strong>Yeni pazarlama anlayışı:</strong> 2010 yılında Byron Sharp’ın yayınladığı “How Brands Grow” isimli kitabı zaman içinde büyük tartışma yarattı. Sharp’ın bilimsel çalışmalara dayandırdığı pazarlama kanunları (fizik kanunları gibi) konumlandırma, bağlılık, hedef kitle gibi kavramların yeri olmadığını iddia ediyor. Bazı argümanlarına katılsam da, “şu öldü, bu öldü”cülere ihtiyatla yaklaşıyorum, kitabı özetlediğim ve yorumladığım yazıma da <a href="https://medium.com/@meterom70/pazarlama-yoktur-marka-vard%C4%B1r-27be5b04e9fc">buradan </a>ulaşabilirsiniz.</p><p><strong>Influencer’lık:</strong> 2010 yılında Instagram hayatımıza girdi. 2013’te facebook tarafından 1 milyar dolara satın alınan platform influencer kavramını hayatımıza kazandırdı. Son zamanlarda güvenilirlik ve kullanıma ilişkin getirdiği düzenlemelere rağmen etkinliğinden, canlı ve yaratıcı havasından kaybedecekmiş gibi görünmüyor.</p><p><strong>Satın alma yerine kiralama: </strong>2013’de Netflix Mad Men’in 4 sezonunu ardından House of Cards’ı satın alıp aynı anda izleyicilerine açıyor. Bu aynı zamanda dizi maratonu (binge watching) çağını açıyor. Netflix’in içeriğin önemini keşfetmesiyle kendi prodüksiyonlarına yönelmesi tesadüf değil, başka yayıncılar da bunu deniyorlar. Netflix’in içerik üretme bütçesi 2018’de 12 Milyar dolar iken 2019’da 15 milyara ulaşacağı öngörülüyor.</p><p><strong>Reklam etkinliği: </strong>2013 yılında Les Binet ve Peter Field “The long and the short of it” adlı çalışmalarıyla pazarlama yatırımlarının %60’ının uzun vadeli %40’ının ise kısa vadeli amaçlar için harcanması gerektiğini söylediler. ROI’ye çok fazla bakmanın da etkinliğin verimliliğe kurban edilmesine yol açtığının altını çizdiler. Bu yüzden Adidas’ın da içinde olduğu bazı markalar dijitale hak ettiğinden fazla yatırım yaptıklarını itiraf ettiler.</p><p><strong>Kişiselleştirme: </strong>Yine 2013 yılında “Share a Coke” ile Coca Cola tarihinin en etkin kampanyalarından birini hayata geçirdi. Üzerinde isimlerinizin olduğu kutuyu arkadaşlarınızla ve sosyal medyada paylaşmanızı istedi. İngiltere’de ciroyu %4.9 arttıran bu kampanya sonra birçok üründe kopyalandı (çikolata, viski vs).</p><p><strong>Hızlı Tüketimde yıkıcı inovasyon:</strong> 2016 yılında hep servis ve iş modeli alanında gördüğümüz inovasyonun hızlı tüketim ürünlerine girişinin en önemli örneği 2016 yılında “<a href="https://www.youtube.com/watch?v=ZUG9qYTJMsI">Dolar Shave Club</a>”ın Unilever tarafından 1 milyar dolara satın alınması. Ayda 1 dolara tıraş bıçağınızı yenileyen servis, farklı inovasyon modellerine ilham oldu. Birçok firma gibi Pepsi de kendi bünyesinde ama operasyonlarından ayrı tuttuğu “The Hive” (kovan) iş biriminde yeni ürün/servis fikirleri denemeye başladı. Bu gruba ait <a href="https://www.drinkfinity.com/">Drinkfinity</a>’e bakabilirsiniz.</p><p><strong>Marka amacı:</strong> Önceleri P&amp;G’nin 2014’de “<a href="https://youtu.be/Qv_jwegGtvY">Like a Girl</a>” kampanyası veya Dove’un “<a href="https://youtu.be/litXW91UauE">Real Beauty</a>” kampanyası ile örneklerini gördüğümüz “büyük marka amacı”na dair iletişim 2017’de iyice hız kazandı ve ilk kazayı Pepsi “Black Lives Matter”a atfen çıkardığı Kendall Jenner’lı kampanyayla yaptı. Benim de <a href="https://medium.com/@meterom70/duyar-pazarlamas%C4%B1-1db9764a041c?sk=1b66c88743a0ae02c47ecfdfdb4b920f">duyar pazarlaması</a> diye çevirdiğim bu yaklaşım markaların bu işi samimiyetle, tutarlılıkla ve kararlılıkla yapmaları gerektiğini aksi takdirde tüketicinin tepkisinin giderek büyüyeceğini gösteriyor. 2017’de UN Women önderliğinde Google, Mars, Unilever gibi büyük firmaların katılımıyla oluşturulan Unstereotype Alliance iletişimde cinsiyet ayrımcılığı yaratan dili ortadan kaldırmayı hedefliyor. Ne mutlu ki, geçtiğimiz günlerde Türkiye’de bir grup şirket bu alanda İngiltere’den sonra global platformun ikinci ulusal birliğini <a href="https://www.cnnturk.com/yazarlar/guncel/fatos-karahasan/dev-markalardan-dev-bir-adim-unstereotype-alliance-turkiye-platformu">oluşturdu</a>. Birlik, çeşitlilik ve kapsayıcılığı ön plana çıkararak iş ortamlarında kalıp yargılardan uzak bir çalışma kültürünün teşvik edilmesi için çalışacak ve kılavuz niteliğinde kitapçıklar yayınlayacaklar. Umarım daha çok firma bu oluşuma katılır ve bu büyük toplumsal sorunun çözümünde kayda değer bir rol oynar.</p><blockquote><em>Hep dediğim gibi ne varsa, şirketlerde ve onları yöneten, istihdam eden yetişmiş aydın kişilerde var. Benim ümidim demokrasiden ziyade vicdanlı kapitalizmde ve sivil inisiyatiflerde.</em></blockquote><p><strong>Kaynak: </strong>Marketing Week’in makaleleri:</p><p><a href="https://www.marketingweek.com/marketing-moments-of-the-decade-part-one/">https://www.marketingweek.com/marketing-moments-of-the-decade-part-one/</a></p><p><a href="https://www.marketingweek.com/marketing-moments-of-the-decade-part-two/">https://www.marketingweek.com/marketing-moments-of-the-decade-part-two/</a></p><p><a href="https://www.marketingweek.com/marketing-moments-of-the-decade-part-three/">https://www.marketingweek.com/marketing-moments-of-the-decade-part-three/</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=82b8c394925" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Bu topraklardan tahayyül çıkar mı?]]></title>
            <link>https://meteyurtsever.medium.com/bu-topraklardan-tahayy%C3%BCl-%C3%A7%C4%B1kar-m%C4%B1-e9dadeeb7b5?source=rss-cdf973f20f16------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/e9dadeeb7b5</guid>
            <category><![CDATA[eğitim]]></category>
            <category><![CDATA[politika]]></category>
            <category><![CDATA[selçuk-şirin]]></category>
            <category><![CDATA[kalkınma]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mete Yurtsever]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 05 Dec 2019 13:20:35 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-12-05T13:20:35.688Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/960/0*l8MZO6tJRwyMN-hA" /></figure><h3>Selçuk Şirin inatçı, hayalperest bir bilim insanı. Ülkenin en doğusundan yeni dünyaya çıktığı yolculuğunu bitirmemiş aydın bir derviş. Daha doğrusu bu yolculuk karşılıklı seferlere dönüşmüş. Her kaybolduğunda kendini başlangıç noktasında bulup, bataryalarını doldurup tekrar çıkıyor yola. Bu yolculuklarda çocukları, gençleri, ebeveynleri, öğretmenleri, göçmenleri, en çok da bilimin ışığından uzaklaşan toplumları ve az gelişmişliği kendine dert ediniyor.</h3><p>Onu yazılarından, röportajlarından ve “İtiraz Et, Hayal Kur, İlerle!” başlıklı TEDxIstanbul konuşmasından tanıyor olmalısınız. Ben yeni dünyada kendini kabul ettirmiş bir insanın ülkesinde bir şeyleri değiştirmek için çalışmasını çok değerli buluyorum. Okuldaşı olmaktan ayrıca gurur duyuyorum tabii.</p><p>Sizinle “Yol Ayrımındaki Türkiye” ve “Bir Türkiye Hayali” isimli kitaplarından altını çizdiğim konuları ve hakkındaki görüşlerimi bir potada eritip paylaşmak istiyorum [Yazıda akıcılığı bozmamak için sürekli Hoca şöyle diyor, Selçuk Şirin şöyle ifade ediyor gibi bir üslup kullanmaktan kaçınacağım. Çok az yerde konuları bağlamak için kendi görüşlerimi ve benzetmelerimi kullandım, bunların anlaşılacağını umuyorum, sizden ve kendisinden af diliyorum 😊]. Umarım bu yazıyı bitirdiğinizde siz de Selçuk Hoca’yı daha yakından takip etmeyi ve bu kitapları en kısa zamanda okumayı aklınıza koyacaksınız .</p><p>Yol ayrımındaki Türkiye’deki bahsedilen kavşak, gelişmiş ve müreffeh bir ülkeye giden yol ile çağın gerisinde kalmış ve gelecek umudunu yitirmiş bir ülkeye giden yolun kesişiminde yer alıyor. Böyle anlatınca kimsenin ikinci yola sapmayacağını düşünmeliyiz ama işte insanlar anlamak istemiyorlar. Hep şunu düşünmüşümdür; sigara içmenin zararı uçurumun kenarında yürümek gibi apaçık görünse, insanlar sigara içmezler. Ama bırakmak istemeyenler için bunun da bir yöntemi var, sarp yerlerden çıkan eşekler için bulunan gibi, gözlerini kapatmak. Kimse zoru sevmiyor, kolay yol ya da eylemsizlik (tembellik) her zaman kazanıyor.</p><p>İki kitaptaki konuları dört ana başlıkta birleştirdim, sıralama bana ait: Kalkınma, Eğitim, Toplumsal Sorunlar, Politika</p><p><strong>KALKINMA</strong></p><p>Türkiye 1960&#39;tan beri onar yıllık dilimlerde neredeyse aynı seviyede büyüyor. Atılım yok, aynı hızda ilerliyoruz, (belki iki ileri bir geri), arkadan gelip depar atıp geçen geçene, Yunanistan, İspanya, Brezilya ve Güney Kore, en göze çarpanlar.</p><p>Dünyanın büyüme hızı ortalamasına baktığınızda da Türkiye orada ayrışmıyor. Yani dünyanın şu veya bu şekilde kaydettiği gelişmeden biz de nasibimizi almışız, su yükseliyor bizim tekne de yükseliyor. Mesele bunun üstüne çıkabilmek.</p><p>Bir ülkeyi zengin, diğerini fakir yapan iklim, kültür ya da doğal kaynaklar değil. Ekonomik gelişme sadece katma değer yaratmakla o da inovasyonla olabilir. Bunun yolu ise özgürlük, adalet ve dayanışmanın esas olduğu bir sistem kurmaktan geçiyor.</p><p>Özgürlük: En temelde bilgiye ulaşma özgürlüğü, ülkede çıkan inovasyon sayısının yarısını (sağlıyor) açıklayabiliyor. İnovasyon seviyesi de doğrudan milli geliri belirliyor.</p><p>Adalet: Adil yarışma koşulları insanları daha verimli yapıyor. Liyakatin önemi de bu kapsamda düşünülmeli. Kitapta Prof.Dr.Naci Görür hakkındaki anekdot çarpıcı. ITÜ’den istifa ederken yaptığı açıklamada üniversitede “…üretirsen fark yaratıyorsun. O farkı yarattığın zaman da rahatsız oluyorlar…” demesi, halk dilindeki “meyve veren ağaç taşlanır” sözünün bir profesör tarafından bir nevi (akademik) tescili. Çok ilginç bir bulgu da şu; bir ülkede hukukun üstünlüğü arttıkça o ülkede ev sahipliği oranı azalıyor. Hakikaten ev, bina ölü bir yatırım, sürekli de değer yitiriyor, eskiyor. Bu kadar parayı toprağa gömmenin bir manası yok aslında, ama zihinlerde tapulu mal gibisi yok yatırım anlamında. Bu arada söylemek gerekir ki, ülkenin her tarafından yükselen doğa katliamı feryadının kaynağında da son yıllarda ağırlık verilen ranta dayalı kalkınma modeli var.</p><p>Dayanışma: İnovasyona dayalı ekonominin özünde ihtiyacı olan insanlara yardım eli uzatma yani dayanışma ruhu yatıyor. Benim kitapta en çarpıcı bulduğum verilerden biri ise UNDP’nin bir raporundan. Türkiye’de nüfusun sadece %8&#39;i başkalarına güvendiğini söylemiş, bu da bizi en güvensiz toplum yapıyor raporun kapsadığı ülkeler arasında. İşte bu dayanışmanın neden olmadığının, kutuplaşmanın göstergesi. Bu sorunu halletmeden hiçbir başarı elde edilemeyeceği çok açık.</p><p>İnovasyon için önce var olanı eleştirme, sonra da olmayanı yaratıcı bir şekilde ortaya koyma becerisi gerekiyor. Ancak maalesef OECD’nin yürüttüğü “yaratıcılık ve problem çözme” kabiliyetini ölçen bir testte 15 yaşındaki Türk çocuklarının sadece %2,2&#39;si başarı gösterebiliyor. Bu oran OECD ortalamasının 5&#39;te 1&#39;i, Güney Kore’nin ise 13&#39;te 1&#39;i. Ortalama puanlara bakıldığında OECD ülkeleri arasında Türkiye sonunculuğu Şili ve İsrail ile paylaşıyor. Ancak İsrail’de ileri derecede problem çözme yeteneğine sahip çocukların yüzdesi bizim 4 katımız. Yani bizimle aynı ortalamaya sahip İsrail hatırı sayılır bir gruba ileri seviyede problem çözme yeteneği kazandırabilmiş. Bu da inovasyon için gerekli insan kaynağını sağlıyor zaten. Buradan eğitim konusuna geçmeden önce Hoca’nın katma değeri yüksek ekonomi için dikkat çektiği bir iki konuya yer vermek istiyorum. Turizm, Türkiye için hala büyük bir potansiyel. Bunun önündeki en büyük engel ise gelen turiste parasını harcayacağı kültürel, sanatsal ve ticari hizmetleri organize etme sorunumuz. Öte yandan küresel pazarı domine ettiğimiz fındık konusunda da 3,5 milyon nüfusla yarattığımız değerin bir İtalyan şekerleme şirketinin 22bin çalışanla 3&#39;e katlayabilmesi, bizim inovasyon ve markalaşma konusundaki zaafımızı gözler önüne seriyor.</p><p><strong>EĞİTİM</strong></p><p>Eğitime kaynak ayırmak hep tartışma konusu olmuştur. Yeterli kaynak ayıramamanın gerekçesi ülkedeki genel kaynak yetersizliğine bağlanır. Oysa eğitim ekonomik gelişmenin dinamosu, o gelişmeyi sağlayacak insan gücünü yetiştirmezseniz zaten gelişme olmaz. Hoca bunun en güzel ispatının, bir ekonomi kuruluşu olan OECD’nin eğitim alanında uluslararası geçerliliği en yüksek veri tabanı olan PISA’yı ortaya çıkarması olduğunu söylüyor.</p><p>Son yıllarda eğitim harcamasının bütçeden aldığı paydaki artışta Türkiye OECD ülkelerinin zirvesine çıkmış. Ama kötü haber, bu rekor artışın bile (bizdeki büyük genç nüfus yüzünden) öğrenci başına düşen harcamanın son sıralarda olmasına mâni olamaması. Daha kötü haber ise artan kaynağa rağmen PISA’da ölçülen başarının düşmesi. Zira kaynak asıl gereken yere öğretmen sınıfının yetiştirilmesine değil, örneğin (faydasızlığı hata olumsuz etkisi bilimsel olarak ispat edilmiş) bilgisayar yatırımına gitmiş.</p><p>Hoca sistematik reformun nasıl olması gerektiğini söylemiş. Önce farklı tezleri tüm paydaşlarla (öğretmen, öğrenci ve mezunlar) tartışırsınız, ardından da bu tezleri pilot uygulamalarla test edersiniz. Bu pilot çalışma sonucunda, başarısı verilerle ölçülmüş modeli tüm sisteme yayarsınız.</p><p>Eğitimde reform için 7 önerisi:</p><p>1. Veriye dayalı reform kültürü</p><p>2. Herkes için okul öncesi eğitim (her ile üniversitedense her mahalleye okul öncesi eğitim)</p><p>3. Öğretmenlik profesyonel bir meslek olmalı (itibar kazandırılmalı)</p><p>4. Ankara’nın egemenliğine son (okul yönetimlerine ve eğitmenlere esneklik tanınmalı)</p><p>5. Dezavantajlı öğrenciler için küçük sınıflar</p><p>6. Milli STEM (bilim, teknoloji, mühendislik ve matematik becerileri) seferberliği</p><p>7. Yeni bir sınav sistemi (muhakeme, eleştirel düşünme becerisini ön planda tutan)</p><p>Eğitimle alakalı birkaç önemli konu başlığı daha var. Bunlardan biri tatilde öğrenme kaybı. Bildiğim kadarıyla tarımın ağırlıklı olduğu yıllarda çocukların işgücüne katılımına imkân vermek için yaz tatili uzun tutuluyormuş. Artık böyle bir ihtiyaç kalmamasına rağmen bu alışkanlığın sürdürülmesi tartışılıyor. Nitekim Avrupa’da bizim kadar uzun tatili olan bir sistem yok. Yaz tatilini iyi bir şekilde değerlendirmek bir fırsata dönüştürülebilir. Çocuğun kendi ilgisi doğrultusunda sanatsal ve bedensel becerilerini geliştiren çocuklar diğer akademik alanlara daha yoğun bir ilgiyle bağlanmakta ve dolayısıyla okulda daha başarılı olmakta. Tatilde öğrenme deyince, tarihi mekanlara yapılan turistik ziyaretler, müze ziyaretleri, köy ve doğa gezileri de buna dahil. Hatta çocuklardan ön araştırma yapmaları istenerek onlara rehberlik görevi vermek tarih, doğa ve çevre bilinçlerini geliştirmek için çok etkili bir uygulama olur, der Hoca.</p><p>Ödev konusunda (PISA verilerine göre) uzmanların tavsiyesi küçük sınıflardan büyük sınıflara doğru artan (sınır ilkokulda haftalık 90 dakika, lisede 120 dakika) bir seyrin izlenmesi (bizde şu anda tam tersi). Ancak kritik nokta ödevin kişisel yani çocuğun kendi becerisine ve ilgisine göre yaratıcılığını kullanabileceği şekilde uygulama odaklı olması ve sonrasında bir geribildirim alması.</p><p>Anne babaların çocuklarını nasıl yetiştireceklerini anlama çabaları her zaman vardı belki ama bu ihtiyaç bizim kuşakla birlikte krize dönüşmüş durumda. Hoca etkin ebeveynlik için şu dört öneride bulunuyor.</p><p>1. Çocuğun duygusal yapısına mizacına göre esneklik</p><p>2. Güvene dayalı duygusal bağ</p><p>3. Belli bir gündelik rutini izlemek</p><p>4. Kitaplar üzerinden çocuklarla diyalog kurmak</p><p><strong>TOPLUMSAL SORUNLAR</strong></p><p>Hoca’nın bazı toplumsal sorular hakkında görüşleri ve önerileri ise şöyle:</p><p>Toplu ölümler: (Soma faciası hakkında) eğer işin doğasında ölmek varsa bizdeki ölümlerle başka ülkelerdeki ölümler arasında çok az fark olması gerekir. Kaynakları ne olursa olsun kazalardan sonra nasıl bir tepki verdiğimiz ve bu tepkinin daha sonraki kazaları belirlediğini söylüyor. Doğuda ölümler hemen unutuluyor, oysa batıda toplu ölümlerin yası toplu tutuluyor, ölümler bir sayıdan ibaret değil, her insan saygıyla anılıyor, tarihe duygu yüklü bir iz bırakıyor.</p><p>Dolayısıyla bizde kazalarla ölümlerin önüne geçmek için nedenleri sorgulamak, unutmamak ve unutturmamak gerekiyor. Oysa mevcut sistem kazaların devamını mümkün kılan bir ekonomik akılla hareket ediyor. Ödüllendirilen davranış tekrar eder, cezalandırılan davranış söner (Hacdaki ölümler için de Suudilerin benzer bir tavrı ve kayıtsızlığı var)</p><p>Çocuk istismarı: Kitapta en çarpıcı bulduğum tespitlerden biri de bu. Bu vakaları bireysel sapkınlıkla açıklamak meselenin çözümünden kaçınmak ve bir sonrakine davetiye çıkarmakla eşdeğer. Çünkü ahlak bireysel değil toplumsal bir kavramdır. Zira ülkelerin eğitim ve hukuk sistemleri insanın özünde var olan bireysel çıkar eğilimini toplumsal çıkara dönüştürmekle başarılı olduğu sürece medeni ve ahlakidir. Demokrasinin çalıştığı ülkelerde ahlaksızlık azalıyor, totaliter rejimlerde ahlaksızlığın her türlüsü artıyor. Yoksa her toplumda sapık bireyler var ama bir ülkede bu olayların vuku bulması sistemin birey haklarını ne kadar koruyabildiği ile ilgili. Kadına şiddet de aynı mevzu. Gayet tabii toplumda ahlaki duyarlılığı artırmak, bireylere neyin doğru neyin yanlış olduğunu öğretmek de önemli. Hem öğretim kurumlarında hem ailede hem topluma yön verenlerin davranışlarıyla desteklenerek.</p><p>Suriyeli göçmenler: Ya Suriyeli mültecilere ve özellikle onların çocuklarına doğru dürüst barınma, eğitim ve sağlık hizmeti vereceğiz ya da ülkenin parklarından otoyollarına her alanında sürekli karşımıza çıkacak ve giderek daha fazla şiddete ve suça başvuracak yeni bir altsınıf yaratacağız. Özellikle Ortadoğu pazarında iş yapan sektörlerde bu vasıflı insan gücü bizim için ciddi bir kültürel sermaye kaynağı olabilir.</p><p>Polisiye tedbirler: Türkiye’nin toplumsal sorunları eğer daha fazla soruşturma ve daha fazla polisle çözülseydi zaten sorunlar bu noktaya gelmezdi.</p><p>Terör: Çözüm her iki taraf için de çözümü “gerçekten” istemektir.</p><p>Bu son iki başlık için bence başka söze gerek yok.</p><p>Çöplerden arınmak: ilk olarak yapılması gereken, çevrenin arzu edilen davranışı özendirecek şekilde organize edilmesi. İkinci sırada ise atanların yeterince ayıplanmaması sorununun üstesinden gelmeli.</p><p><strong>POLİTİKA</strong></p><p>Hakikat sonrası hayat hem insani zaaflarımızın hem de küreselleşmenin getirdiği bazı sorunların bir sonucu bence. Bu durum bir yandan sosyal medyaya talebi arttırıyor (özellikle basın özgürlüğünün sıkıntıda olduğu ülkelerde, bir şekilde tarafsız habere ulaşmak için) öte yandan da sosyal medya yalan haberleri köpürtüp dolaşımını hızlandırıyor.</p><p>Öte yandan kitleler ideolojilerini gerçeklerden (olup bitenlerin değerlendirmesinden) ziyade aileden ve çevreden edindikleri kültürel değerler üzerinden duygusal bir refleksle belirliyor. Aklın da bir işlevi var elbet, duyduklarıyla davranışlarını meşrulaştırmak! İnanmak istedikleri haberlere tabii. Kitaptan şu bölümü olduğu gibi almak istiyorum:</p><blockquote><em>“İdeolojimizi kolay kolay terk edemiyoruz çünkü temelde bu kimliğin altında ahlaki bir değerler sistemi yatıyor. Haidt bu sistemi altı temel prensiple açıklıyor: Dayanışma, Adalet, Özgürlük, Sadakat, Otorite ve Kutsallık. Eğer sizin için ilk üç ahlaki değer önemli ise, yani zayıflarla dayanışmaya, adalet ve eşitliğe, insanların özgürlüğüne önem veriyorsanız sol ideolojilere daha yakınsınız demektir. Eğer sizin için devlete sadakat, dirlik düzenlik (otorite) ve kutsal değerlere saygı önemli ise sağ ideolojilere daha yakınsınız demektir. Sol partiler nadiren sağın hegemonya alanında rekabet ederken, sağ partiler mütemadiyen solun sahasında rekabet ediyor. Sağ hem özgürlüğü hem kutsal değerlere saygıyı hem otoriteyi hem de adaleti savunurken sol, adalet özgürlük ve toplumun kenara ittiği kesimlerle dayanışmaya öncelik verip sadakat, itaat ve kutsal değerlere saygıya gereken önemi vermiyor. İşte tam da bu nedenle sağ ideoloji dünyanın pek çok ülkesinde egemen ideoloji konumunda.”</em></blockquote><p>Bu eğilimler lider tercihinde de karşımıza çıkıyor. Solcular Dayanışmacı Aile, sağcılar ise Otoriter Baba istiyor. Örneğin Trump bu ihtiyacı çok iyi okuyup, hiçbir şans verilmezken süper gücün başına geçebildi. Hoca “çünkü o bir siyasetçi değil, bir televizyoncu” diyor.</p><p>Hoca şu önemli tespiti de yapıyor. “Kalkınma” hikayesi (toplumun duymak istediği, geçmişteki ihtişamlı günlere dönmenin anahtarı) olmasa Erdoğan da olmazdı. Politik söylem, kalkınma hikayesi ve rakipsiz konumla (Türkiye örneğinde sağın konsolidasyonu) birlikte olduğu zaman etkisini gösteriyor.</p><p>Benim son sözüm: Bu okumaların sonunda, Türkiye’nin önündeki hem en büyük fırsatın hem de eksikliğin “problem çözme, eleştirel düşünme ve yaratıcılık “ [bu üçlüye hoca tahayyül adını veriyor] yeteneği olması ve benim de yeni kariyerimde bunları odağıma koymam beni acı acı gülümsetti. Haydi hayırlısı bakalım!</p><p><em>Originally published at </em><a href="https://www.linkedin.com/pulse/bu-topraklardan-tahayy%C3%BCl-%C3%A7%C4%B1kar-m%C4%B1-mete-yurtsever/"><em>https://www.linkedin.com</em></a><em>.</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=e9dadeeb7b5" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Aldım Ama Sor Bakalım Neden Aldım?]]></title>
            <link>https://meteyurtsever.medium.com/ald%C4%B1m-ama-sor-bakal%C4%B1m-neden-ald%C4%B1m-b74de67cb7b8?source=rss-cdf973f20f16------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/b74de67cb7b8</guid>
            <category><![CDATA[5-whys]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mete Yurtsever]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 24 Oct 2019 07:23:51 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-06-12T14:31:01.441Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/900/0*QN0AaR210Z_MLC0b.jpg" /></figure><p>Anlamak için en doğru soru “neden” olsa gerek. İnsanların davranışlarının veya bir sorunun kökeninde yatan nedenleri bulmak için.</p><p>İnsanların duyguları ve değerleriyle karar verdikleri davranış ekonomisinde kanıtlanmış bir gerçek. Buna ilişkin çalışmalardan biri olan neden-sonuç zinciri (means-end chain) teorisine göre tüketiciler, bariz fiziksel özelliklerin ötesinde, gerçekleştirmek istedikleri kişisel değerleri doğrultusunda mal ve hizmet alımı yapar ya da marka tercihinde bulunurlar.</p><p>Teori, tüketicilerin davranışlarının (means) sonuçları (ends) olduğunu söyler. Bu sonuçlar zamanla zihinde satın alma, tüketme eylemiyle ilişkilendirilir. Bu yönüyle bir zincire benzer. Değerler tercihlerde ulaşılmak istenen durumu temsil ettiği için belirleyici konumdadır.</p><p>Bu değerleri ortaya çıkarmak için uygulanan tekniklerden biri ise basamaklamadır. Tüketicilere neden söz konusu markayı/ürünü/servisi tercih ettiklerini sorgularken, her aşamada “bu sizin için neden önemli” sorusuyla satın alma motivasyonları ardındaki temel değerler tespit edilir. Bu değerlere örnek alarak kendine saygı, başarı, aidiyet, kendini tatmin, aile, hoşnutluk ve güvenliği sayabiliriz.</p><p>Tüketici zihninde ürünlere ilişkin bilgiler ve algılanan anlamlar çeşitli soyutlama düzeyleri boyunca aktarılır. Neden — sonuç zinciri teorisinde özellikler, sonuçlar ve değerler olmak üzere üç soyutlama düzeyi vardır. Dilerseniz kendi gözlemlerime dayanan bir örnek (cep telefonu) üstünden açıklayayım;</p><p>Özellikler -Hiyerarşinin tepesinde bireyler tarafından kolaylıkla ayırt edilen özellikler vardır. Örneğin ʺBu telefonu beğeniyorum, çünkü tasarımı güzel ve çok güzel fotoğraflar çekiyor.”</p><p>Sonuçlar- Ardından birey için sonuçlar gelir. Örneğin kullanıcıya üzerinde şık bir aksesuar taşıyormuş gibi hissettirir. Her özellik herhangi bir kimse için bir veya daha fazla sonuçla ilişkilendirilebilir.</p><p>Değerler-Son olarak, her sonuç bir temel değere karşılık gelir. Örneğin, şıklık hissi kişiye kendini başarılı hissettirir.</p><p>Bu örneği bir iPhone kullanıcısının olası yanıtlarını hayal ederek yazdım. Aynısını Huawei için (fiziksel özelliklerin rasyonalize edilmesiyle), kullanıcısına kendini farklı veya teknoloji kurdu gibi dolayısıyla akıllı veya muhalif/özgür hissettirebilir (daha az paraya daha üstün teknolojik bir ürün sahibi olmak ve imaj baskısına direnmek vs).</p><p>Bu bakış açısına katılıyorsanız, bütün yazılı, görüntülü karşılaştırmalı ürün “özellik” değerlendirmelerine ve sosyal medyadaki fan düellolarına gülüp geçeceksiniz.</p><p>Basamaklama ve onun bir benzeri “5 neden” yani arka arkaya 5 kez (veya kök nedene indiğinize ikna oluncaya kadar) neden sorusu sorma yöntemini şirketlerin karşılaştıkları sorunları irdelemelerinde kullanılıyor. Bu defa talihsiz ama etkili bir örnek üzerinden gidelim, Sözcü Gazetesi’nin bir <a href="http://brandtalks.org/git/https://www.sozcu.com.tr/2019/gundem/tcddde-27-yil-calisan-uzman-denetleme-yoksa-makinist-ve-makasciya-hesap-soramazsin-4633979/">haberini</a> bu formata uyguladım.</p><ul><li>Pamukova kazası <strong>neden</strong> olmuş?</li><li><em>İki tren aynı hat üzerinde karşılıklı gelmişler.</em></li><li><strong>Neden</strong> aynı hat üzerindelermiş?</li><li><em>Makasçı makası değiştirmeyi unutmuş</em></li><li>Makasçı makası değiştirmeyi <strong>neden</strong> unutmuş?</li><li><em>Çünkü sinyalizasyon çalışmıyormuş. Makinist karşıdan gelen diğer treni görmüş ama duramamış.</em></li><li>Makinist <strong>neden</strong> duramamış?</li><li><em>Çünkü gitmesi gereken hızdan daha hızlı gidiyormuş.</em></li><li><strong>Neden</strong> gitmesi gerekenden daha hızlı gidiyormuş?</li><li><em>Çünkü etkin denetimler yapılmamış.</em></li><li><strong>Neden</strong> etkin denetim yapılmamış?</li><li><em>Çünkü TCDD’de personel sayısı azaltılmış.</em></li></ul><p>Bir kaza yaşandığında genelde birden fazla aksilik, hata buna sebep olur. Ama sorunun tekrarını önlemek için bulduğumuz ilk yanlışta durmamamız gerekir.</p><p>Toparlarsak, insan anlam için yaşar, davranışların temelinde yatan budur. Bir soruna çözüm bulmak için ise anlamak yani doğru teşhis koymak şarttır. Dolayısıyla “neden” sorusunu defalarca sormaktan çekinmeyelim, neden mi? Çünkü ilerlememiz buna bağlı.</p><p>Kaynak:</p><p>Kangal, A. (2013) Neden-Sonuç Zinciri Teorisi ve Basamaklama Yöntemi: Tüketici Davranışı Araştırmalarında Kullanımı, <em>Business and Economics Research Journal</em>, 4 (2), 55–78.</p><p><em>Originally published at </em><a href="http://brandtalks.org/2019/10/aldim-ama-sor-bakalim-neden-aldim/"><em>http://brandtalks.org</em></a><em> on October 24, 2019.</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=b74de67cb7b8" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Duyar Pazarlaması]]></title>
            <link>https://meteyurtsever.medium.com/duyar-pazarlamas%C4%B1-1db9764a041c?source=rss-cdf973f20f16------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/1db9764a041c</guid>
            <category><![CDATA[woke-washing]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mete Yurtsever]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 14 Sep 2019 12:20:59 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-12-26T08:47:41.387Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*JSv2Zut99hZdPu3m.jpg" /></figure><p>Son zamanlarda batıda gündemde olan bir kavram var; woke washing. Ben duyar pazarlaması diye çevirmeye cüret ettim.</p><p>“Woke” ifadesi 1940&#39;lardan bu yana toplumsal (sınıfsal, ırk, ayrımcılığı ve diğer adaletsizlikler gibi konularda) duyarlılığı olan kişileri tanımlamak kullanılmış. Büyük resmi gören, olup bitene uyanık olan kişi anlamında. Ama günümüzde sosyal medyanın da etkinlik kazanmasıyla bu kavramın da suyunu çıkaran kişiler ve markalar sayesinde artık daha çok duyarlılığın sınırlarını zorlayan, öyle oldukları izlenimini vermek isteyen insanlar da kastedilebiliyor.</p><p>Woke washing terimi ise 80&#39;lerdeki greenwashing’den (yeşil aklama) esinlenilmiş. Özellikle çevreye zarar veren (örneğin petrol endüstrisinde), verileri çarpıtarak çevreye verdikleri zararı saklayan şirketler için kullanılmış. Çevreye verilen zararı azaltmak bir öz denetim gibi değerlendirilebilir. Ancak duyar pazarlaması dediğim olgu daha çok bir kazanç elde etmek için duyarlılığın sömürülmesine giriyor.</p><p>Bu konulara girmek her marka için bir risk aslında. Ön alacağım derken eline yüzüne bulaştırmak da var. En çok konuşulan örneklerden biri Kendall Jenner/Pepsi’nin ters tepen, Black Lives Matters’ın içini boşaltan kampanyası. Pepsi kampanyası kadar vahim olmasa paydaşları ve tüketicileri bölen bir diğer kampanya Nike’ın NFL oyuncusu Colin Kaepernick’a yer verdiği kampanya.</p><p>Bu terimi Cadburry’nin Hindistan’da çıkardığı farklı çikolata tiplerini bir pakette birleştiren “toplumdaki farklı kesimlere atıfta bulunan” Unity ürünü (1) hakkında yazılan bir makalede gördüm. Özetle Mark Ritson Cadbury’nin £185 milyon kar açıklayıp bir (tamamen yasal bir şekilde) kuruş vergi ödememesine dikkat çekip, toplumsal konulara bu kadar duyarlıysanız, verginizi ödeyin de topluma yaptığınız katkıyla gurur duyun. Ya da yine yapabiliyorsanız verginizi sıfıra çekin ama bu konularda söylev çekmeyi bize bırakın, çünkü biz vergimizi ödüyoruz, diyor.</p><p>Bu konulara el atmaya niyetli markalara benim de birkaç tavsiyem olacak. Anahtar kelimeler şunlar;</p><p><strong>Samimiyet</strong></p><p>Markanın gerçek yaşam öyküsü, markanın varoluş şekli, nedeni, amacı ne? Marka yepyeni bir marka da olabilir, ama onun kurucusunun derdi ne? Peki siz neden bu konuya el atıyorsunuz? Aklıma gelen en iyi örnek Hamdi Ulukaya’nın Chobani’si. Markaya ismini veren felsefe karşılıksız iyilik yapmak (çam sakızı çoban armağanı) üzerine kurulu. Ulukaya’nın ürünün rafa çıktığı ilk gün kurduğu ve kârın %10&#39;unun aktarıldığı Sheperd’s gift (çoban armağanı) diye bir fonu var topluma yardımda bulunan. Türkiye’de 3 yıldır (pozitif ayrımcılıkla) her kesimden genç girişimcileri, ellerinden tutup New York’a götürdüğü, yetiştirdiği bir programı var. (2) Yine hepimizin bildiği 2016 yılında şirketin 2000 çalışanını, bu bizim ortak başarımız diyerek şirketin %10&#39;una ortak etmesi var.</p><p><strong>Tutarlılık</strong></p><p>Hem zaman boyutunda, hem de yapılanlarla söylenenler arasında. Geçmişte söylediklerinizle ne kadar tutarlı bu şimdi söylediğiniz? Daha da önemlisi şirketinizin kültürüyle uyumlu mu? (3) İnsanlar söylediklerinize değil yaptıklarınıza bakar. Halkımızın (ve tabii tüm insanların) bu hasletinden hareketle, sigorta mahiyetinde özlü sözümüz var “doktorun dediğini yap, yaptığını yapma” diye.</p><p><strong>Hassasiyet</strong></p><p>Mesaja, metne dikkat, ak’ım derken boz’um dememek. Niyetiniz önemli ama ne söylediğiniz kadar nasıl söylediğiniz de çok önemli.</p><p><strong>Hesaplılık</strong></p><p>Hesabınızı iyi yapın, söyleminiz mevcut tüketici profilinize ne kadar uygun? Nike o pozisyonu (ve Trump’ı) karşısına alırken, tüketicilerinin 2/3&#39;sinin liberal görüşleri olan 35 yaş altı gençler olduğunu ve Afrika kökenli gençler arasında da çok popüler olduğunu biliyordu. Dimyata pirince giderken evdeki bulgurdan olmayın.</p><p><strong>Hazırlıklı olmak</strong></p><p>Yaptığınız cesaret gerektiren bir iş, bu takdir edilesi bir durum. Tepkilere hazırlıklı olun, bir kriz planı yapın. Kim ne diyecek, nasıl savunacak ve arkasında duracak?</p><p>Bütün mesele gelip kapitalizmin insaniyet ile imtihanına geliyor. Şirketler para kazanmak için her değeri harcamaya devam mı edecekler, yoksa toplum için “gerçekten” değer yaratıp sürdürülebilir olacaklarını ve sürdürülebilir bir sisteme katkıda bulunacaklarını anlayacaklar.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/596/0*yy1WzFbbY9ndh3a-" /></figure><p>Serdar Kuzuloğlu üstad geçenlerde bu tweet’i atmıştı. Ben de açıkçası şirketler için aynı sorunun cevabını bekliyorum, o kırılım ne ve ne zaman olacak da anlayacaklar? Sizce?</p><p>1. Mark Ritson’ın makalesi <a href="http://brandtalks.org/git/https://www.marketingweek.com/mark-ritson-cadbury-brand-purpose-woke-washing/">https://www.marketingweek.com/mark-ritson-cadbury-brand-purpose-woke-washing/</a></p><p><a href="http://brandtalks.org/git/https://www.ulukayagirisimi.com/index.html">2. https://www.ulukayagirisimi.com/index.html</a></p><p>3. Bu konuda yazdığım şu yazıyı okumanızı tavsiye ederim <a href="http://brandtalks.org/2016/11/kultur-markanin-topragidir/">http://brandtalks.org/2016/11/kultur-markanin-topragidir/</a></p><p>Yararlandığım diğer kaynaklar:</p><p><a href="http://brandtalks.org/git/https://www.venicediplomaticsociety.com/blog/what-is-woke-washing#targetText=Woke%20washing%20is%20the%20appropriation,of%20conventional%20capitalistic%20business%20management.">https://www.venicediplomaticsociety.com/blog/what-is-woke-washing#targetText=Woke%20washing%20is%20the%20appropriation,of%20conventional%20capitalistic%20business%20management.</a></p><p>Mark Schaffer makalesi, <a href="http://brandtalks.org/git/https://businessesgrow.com/2019/06/24/woke-washing/">https://businessesgrow.com/2019/06/24/woke-washing/</a></p><p><em>Originally published at </em><a href="http://brandtalks.org/2019/09/duyar-pazarlamasi/"><em>http://brandtalks.org</em></a><em> on September 14, 2019.</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=1db9764a041c" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[HUMANIZING BIG DATA — COLIN STRONG (Özet — Bölüm 4)]]></title>
            <link>https://meteyurtsever.medium.com/humanizing-big-data-colin-strong-%C3%B6zet-b%C3%B6l%C3%BCm-4-627caf89b130?source=rss-cdf973f20f16------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/627caf89b130</guid>
            <category><![CDATA[big-data]]></category>
            <category><![CDATA[büyük-veri]]></category>
            <category><![CDATA[i̇çgörü]]></category>
            <category><![CDATA[pazarlama]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mete Yurtsever]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 06 Sep 2019 09:33:08 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-10-25T09:33:44.663Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>HUMANIZING BIG DATA — COLIN STRONG (Özet — Bölüm 4)</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*0W6H-dhihtIZCJaV.jpg" /></figure><p><strong>Kişisel verilerin sınırı</strong></p><p>Kişisel verileri paylaşmakta iki norm arasında gidip geliyoruz. Biri pazar ilişkisi diğeri sosyal ilişki. Doktorumuzla özel bilgilerimizi paylaşırken bunun başka insanların da yararı için kullanılabileceğini biliyoruz ama bilgilerin sigorta şirketlerine satılmasına doğal olarak tepki gösteriyoruz.</p><p>Pazarlamacılar kişiselleştirilmiş mesajların en doğru strateji olduğu konusunda şüphe duymuyorlar. Ancak oradaki tekinsiz vadiye (uncanny valley*) dikkat etmek lazım, aşırı kişiselleşmiş bir mesaj sizi yerinizden zıplatabilir.</p><p>Psikolog Joseph Luft ve Harry Ingham’ın isimlerini verdiği Johari penceresi veri ile insan ilişkisine bir bakış kazandırıyor. Örneğin bir market ile olan ilişkimizde</p><ul><li>Açık taraf: Benim ve marketin bildiği, örneğin alışveriş alışkanlıklarım</li><li>Gizli taraf: Benim bilip marketin bilmediği, örneğin başka yerden yaptığım alışverişler ama aynı zamanda hayatımdaki önemli olaylar, arzularım vs</li><li>Kör taraf: Marketin benim hakkımda bildiği ama benim bilmediğim, örneğin market için karlılığım, hangi segmentte yer aldığım vs</li><li>Bilinmeyen taraf: Bu da ne benim ne marketin bilmediği bilgiler. Marketi bırakın daha kendimin farkında olmadığı ihtiyaç ve arzularım.</li></ul><p>Market benim hakkımda bilgileri topladıkça ve hatta bu bilgiler başka servis sağlayıcılarla değiş tokuş yapıldığında benim gizli alanım daralıyor. Ama şu da bir gerçek ki kör tarafımızla yüzleşmek bizi tedirgin edip kaçırabilir. Örneğin internette bizimle alakası olmadığını düşündüğümüz bir reklam gördüğümüzde rahatsız oluyoruz, acaba gerçekten alakalı mı?</p><p>Target süpermarket zincirinin dillere destan olmuş bir genç kızın alışveriş alışkanlıklarının değişiminden hamile olduğunu anlayarak yeni doğacak çocuk için ürünlere kupon önermesi örneğinde olduğu gibi büyük verinin neler yapabileceği çok çarpıcı. Ancak bunu tüketicinin kaçmasındansa bağlanmasını sağlayacak dengeyi kuranlar başarılı olacak.</p><p>Gelişmeler insanların kişisel verilerinin kontrolünü ellerine almalarına doğru gidiyor. CRM’den VRM’e (“customer” müşteri ilişkileri yönetiminden, “vendor” satıcı ilişkileri yönetimine) geçebiliriz.</p><p>Hükümetler bile kurumları nasıl verilerini vatandaşlarla paylaşmaları için teşvik edeceğine kafa yoruyor (Türkiye’de soy bilgisi sorgulama servisi güzel bir örnek bence-MY). Markalar telefonlardaki uygulamalarla daha sağlıklı bir yaşam sürmemiz için aktivitemizi ölçüyor, adımlarımızı sayıyor, bizi bir nevi dürtüyor. Bazı enerji firmaları tüketimleri hakkında müşterisini bilinçlendirip tasarruf yapmasını sağlamaya çalışıyor.</p><p>Mesele veriye ulaşımımız arttıkça daha iyi kararlar alıp almadığımız. Araştırmalar bunun henüz pek de öyle olmadığını söylüyor. Olası nedenlerine gelince; Atalet psikolojisi. İnsanlar eylemsizliğe programlanmışlar. Birçok bilişsel kısayol buna hizmet ediyor, fazla enerji harcamadan hayatımızı sürdürüyoruz. Bu özellikle faydanın uzun vadede kendini gösterdiği ve kısa vadedeki getiriden daha muğlak olduğu durumlarda iyi sonuç vermiyor.</p><ul><li>Atalet psikolojisi. İnsanlar eylemsizliğe programlanmışlar. Birçok bilişsel kısayol buna hizmet ediyor, fazla enerji harcamadan hayatımızı sürdürüyoruz. Bu özellikle faydanın uzun vadede kendini gösterdiği ve kısa vadedeki getiriden daha muğlak olduğu durumlarda iyi sonuç vermiyor.</li><li>Abartılı azaltma: Kısa vadedeki maliyeti uzun vadedeki getiriden çok görme. Sürekli bir şeyi takip etme ve düzeltici önlemler almanın “maliyetini”, para tasarrufu veya fit olmak ile elde edilecek “getiriye” nazaran.</li><li>Pişmanlıktan kaçınma: Alacakları veya almış olabilecekleri kararlardan pişman olmaktan korkmak</li><li>Sosyal etkiler: Başkalarının da kişisel verilerini takip etmediğini bilmek diğerlerini alıkoyabilir</li><li>Tercih yüklenmesi: Bilgi bombardımanı seçim yapmayı zorlaştırıp pasif kalmaya yol açabilir.</li><li>Verileri anlamlandırmak. Her ne kadar sistemler bize yardımcı olmaya çalışsa da, bizim de anlam çıkarmak için çabalamamız gerekiyor.</li><li>Bilgi yüklenmesi: Daha fazla bilgi daha iyi bir karar için daha iyi sonuç verir diye düşünebiliriz. Aksine bu karar almak için harcadığımız zamanı arttırıp bizi atalete sürükleyebilir. Aslında az sayıdaki bilgi fazla bilgiye nazaran karar alma kalitesini maksimize etmez ama iyi bir karar almaya yeterli olur.</li></ul><p>Kardiyologların acil hastaları üzerinde detaylı ve uzun tetkikler yapmak yerine etkisi modellenerek ölçülmüş birkaç kritik soruya cevap aramaları teşhis ve tedavide kaliteden ödün vermeden büyük kaynak ve zaman tasarrufu sağladı. Dolayısıyla sinyallerden, göstergelerden hangisini göz ardı edeceğini bilmek isabetli kararlarda önemli bir meleke.</p><p>Teknoloji de bize imkanlar sunuyor. Örneğin internet üstünde fırsat siteleri en iyi fiyatları (otel, uçak vs) karşımıza çıkarıyor. Bir sonraki nesil motorlar fiyat yanında bizim kişisel bilgilerimize daha uygun filtrelemeler de yapabilecek. Aslında insanlar da seçenek makinelerini kullanmak için verilerini paylaşmaya hazır. Bunun için güven ve faydanın gösterilmesi ve insanı harekete geçirmek için doğru “tuşlara” basmak gerekiyor.</p><p><strong>Mahremiyet paradoksu</strong></p><p>İnsanların özellikle gençlerin çok fazla internet mahremiyetlerine özen göstermediklerine dair bir inanış var. Ama veri paylaşmanın olumlu olduğu taraflar var</p><ul><li>Bedava servisler, Google Facebook gibi</li><li>Kişiselleşmiş servisler, bize beğenimize göre kitap önerilerinde bulunan Amazon gibi</li><li>Bilgiye zahmetsiz erişim, Google gibi</li><li>Satıcılarla daha verimli ilişkiler, bilgilerimizi tekrar tekrar girmeden yaptığımız alışverişler gibi</li></ul><p>Müşterilere direkt faydası olmasa da, daha etkin erişim imkanı yüzünden firmaların azalan pazarlama maliyetinin fiyata indirim olarak yansıması, hastalık salgınlarının aramalar sayesinde daha hızlı bir şekilde tespiti gibi kamu faydaları, lokasyon tespiti sayesinde trafiğin düzenlenmesine olumlu katkıları sayabiliriz.</p><p>Yine de kişiler bilgilerini ne zaman, kiminle, nereye kadar paylaşmaları gerektiği konusunda tedirginlik yaşıyorlar, hata yapmaktan ve kötüye kullanılmasından korkuyorlar.</p><p>Markalar tarafında ise araştırmaların ortaya koyduğu enteresan bir durum var. Veriyi yoğun olarak kullanan markalar eninde sonunda bir hata yapacaklar. Ancak tüketicinin buna vereceği tepkinin şiddeti markaya olan güvenle doğru orantıda oluyor. Yani marka güvenilir bir imaj yaratmaya ne kadar odaklanırsa hata yaptığında yarattığı tepki ve hayal kırıklığı o kadar büyük oluyor (bakınız finansal kuruluşlar-MY)</p><p>Bir çözüm “güven çerçeve anlaşmaları” diyebileceğimiz topluca üzerinde anlaşılmış kurallar, araçlar ve altyapılar ile kişilerin ve kurumların daha güven içinde çalışmasını sağlamak. Bu sonuçta bilgilerin paylaşılmasının çoğalmasıyla daha özgün ve gelişmiş servislere, inovasyonlara sıçrama tahtası işlevi görebilir.</p><p><strong>Sonuç</strong></p><p>Büyük veri konusundaki tartışma şüphecilerle teknoloji uzmanları arasında sürüyor. Teknoloji uzmanlarının beklentiyi gereğinden fazla büyüttüklerini, şüphecilerin ise büyük verinin sunduğu imkanları küçümsemekle haksızlık ettiklerini düşündüğünü söylüyor Strong.</p><p>Büyük veri çağında büyük pazarlamada teknoloji uzmanları iyi bir ROI (yatırım getirisi) hikayesine vurgu yapıyorlar. Ancak bunun markanın uzun dönemdeki değerine maliyeti ne olacak? Pazarlamacıların insan bakış açısını yansıtması ve bunu tartışmaya açması lazım. Bunun için hibrid yaklaşımlara ihtiyaç var.</p><ul><li>Sosyal bilimler: Davranış ekonomisi teorileri ve ilgili disiplinleri iş dünyasının kullanımına yani iş performansını geliştirme amacına daha uygun hale getirmeli</li><li>Tüketici içgörüsü: Organizasyon içinde sadece bir grup insanın sorumluluğu olmaktan çıkarıp her alanda elde edilen içgörünün değerlendirilmesi gerekiyor.</li><li>Organizasyonda toplanan verinin de kullanımının yeni ihtiyaçlar doğrultusunda değerlendirilmesi gerekiyor.</li></ul><p>Bunun için içeride veri varlıklarının mevcut durum analizinin araştırmacılar tarafından yapılması gerekiyor. Hangi veriler güvenilir, temsiliyet oranları yeterli mi? Psikologlar istihdam edilerek iş sorunlarının yeniden çerçevelenmesine rehber olmaları istenmeli. Veri fabrikası şirketin günlük kullanımında ihtiyacı olan verileri üretirken veri laboratuvarı yeni içgörüleri yakalamaya çalışır. Bu ikisi genelde birbirine karıştırılıyor ve her ikisi de tam olarak işlev görmüyor.</p><p>Bütün bunlardan sonra sosyal bilimlerin ışığında bütün veri varlıkları değerlendirilmeli. Akademi ile iş dünyası arasında köprü kurulmalı. Müşterinin herkes tarafından net olarak anlaşılması şart. Bütün paydaşlar da sorun çözmenin parçası haline getirilmeli. Veri toplanması veya iletişimin nasıl algılanacağı konusunda ise en önemli kriter müşteri ile empati yapılması.</p><p>Sonuçta şirketlere Strong’un tavsiyesi müşterinin iyiliği için çalıştıklarından emin olmaları. Zira buna samimi olarak cevap veremeyen markalar günün sonunda kaybetmeye mahkumlar.</p><p>*Bu ifade insansı robotların insana çok benzemeye başladığı noktada insanda yarattığı ürpertiyi tanımlamak için kullanılıyor.</p><p><em>Originally published at </em><a href="http://brandtalks.org/2019/09/humanizing-big-data-colin-strong-ozet-bolum-4/"><em>http://brandtalks.org</em></a><em> on September 6, 2019.</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=627caf89b130" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[HUMANIZING BIG DATA — COLIN STRONG (Özet — Bölüm 3)]]></title>
            <link>https://meteyurtsever.medium.com/humanizing-big-data-colin-strong-%C3%B6zet-b%C3%B6l%C3%BCm-3-1736602f1e63?source=rss-cdf973f20f16------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/1736602f1e63</guid>
            <category><![CDATA[big-data]]></category>
            <category><![CDATA[büyük-veri]]></category>
            <category><![CDATA[i̇çgörü]]></category>
            <category><![CDATA[pazarlama]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mete Yurtsever]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 05 Sep 2019 07:26:37 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-10-23T18:47:12.447Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>HUMANIZING BIG DATA — COLIN STRONG (Özet — Bölüm 3)</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*Dw7iiX5-1xTf20On.jpg" /></figure><p><strong>Reklamcıların ikilemi</strong></p><p>Online reklamın cazibesi ve Pazar büyüklüğü sürekli artıyor. Reklamcılar için iki kritik soru var, doğru göstergeleri nasıl belirleriz ve nasıl yorumlarız? Online reklamın nasıl çalıştığını anladık mı, bunun içindeki insan faktörünü daha iyi nasıl kavrarız?</p><p>Reklam göstergelerinde dikkat etmemiz gereken bazı hususlar var. Reklam bloklama giderek daha popülerleşiyor. Reklamın gösterilmesi konusunda birçok yolsuzluk tespit ediliyor, bir de tespit edilemeyenler var. Reklamın satın alma etkisini ölçmek, farklı faktörlerin rolünü ölçmek ayrı bir zorluk.</p><p>Örneğin arabanızı satarken hafif yağ kaçırdığını ve soğuk havalarda çalıştırmak için zorlandığınızı yazmazsınız. Ama komşunuzun aynı marka ve tipte arabasını sizin “limonunuzdan” daha yüksek bir fiyat istemesi mümkün olmaz! Böyle bir bakışta anlaşılmayacak farka sahip ürünlerde (ki bu çoğunluğu kapsar) reklam müşteri için bir sinyal vazifesi görür, ürünün üretim maliyeti ve ürüne olan talep o seviyededir ki, reklam maliyetini çıkarabilir. Tabii bu mesaj yatırımcı (borsa) için de geçerlidir.</p><p>Online reklamın bir önemli unsuru da markalarla olan ilişkimizi biraz fazla kolay, hazır ve nazır hale getirmesi, yani yüz göz olmamız da diyebiliriz. Bir yandan insanların kolay telaffuz ettikleri marka isimlerini veya politikacıları tercih ettikleri görüşü var. Ama bunun her zaman geçerli olmadığını biliyoruz. Örneğin lüks tüketimde zor telaffuzu olan markalar daha seçkin bir statü elde ederler. Dolayısıyla reklamın nereye kadar öne sürülmesi yeterli olduğu, fazlasının, yani erişimi kolaylaştırmanın bağlılığı azaltmaya başladığına dikkat etmek gerekiyor. Atalarımız bunu çok önceden tespit etmişler, çok muhabbet tez ayrılık getirir.</p><p><strong>Akıl okumak</strong></p><p>1950&#39;lerden itibaren pazar olgunlaştıkça tüketiciyi anlamak ve arzularına göre pazarlama yapmak temel bir sorun haline geldi ve bu ihtiyaçtan doğan pazarlama araştırmaları sektörü bugün yıllık 4 milyar USD global büyüklüğe ulaştı.</p><p>Bir yandan büyük veri ile alışveriş bilgileri toplanırken bunu ihtiyaçlar ve tutumlarla birleştirmek insanların söyledikleri ile yaptıkları arasındaki bağı kurmamızı sağlayacak. Perakendeciler bunu uzun süredir yapmaya çalışıyorlar. Sepetinde organik sebzelerle başka sağlıklı yiyecekler bulunan kişi ile pizza ve başka hazır gıdalar alan kişinin tutumlarını anlamak çok zor olmasa gerek.</p><p>Ama daha karmaşık tespitler de yapılabiliyor, facebook like’larına bakılarak, kıvırcık patates kızartması tercih edenlerin yüksek zekâ ile ilişkisi gibi.</p><p>Öne sürülen fikir şu, eğer insanların gelecekte nasıl davranacaklarını tahmin edebileceksek insanları anlamaya ne gerek var.</p><p><strong>Sementasyonun evrilmesi</strong></p><p>Pazar segmentasyonu bütün pazarı temsil etmesi beklenen bir çalışmadır. Ama paydaşların ihtiyaçlarına ne ölçüde karşılık verdiğini söylemek kolay değil. Şu sorular önemli:</p><ul><li>Müşteri ilişkileri veya satış segmentasyondan, ürün geliştirme veya pazarlama ekibinin faydalandığı ölçüde değer elde eder mi?</li><li>Fiyat kararlarının alınmasında veya kanal stratejisinin belirlenmesinde kullanılabilir mi?</li><li>Reklam iletişimi ve harcamalarına nasıl ışık tutabilir?</li></ul><p>Örneğin segmentasyon yeni ürün geliştirme amacıyla kullanılacaksa müşteri ihtiyaçlarına odaklanır, bir grup tüketiciyi belirlemek ve çapraz satış imkanlarına bakmak istiyorsa davranışlara yönelir. Marka konumlaması ve mesajlara odaklanılıyorsa tutum bazlı bir segmentasyon yapılır. Ama büyük veri söz konusu olduğunda tutumlar ve davranışlar arasındaki ilişkiler daha belirgin hale gelir, farklı durumlarda insanların nasıl farklı tepkiler verdiğine göre elde edilen ayrıntılı veriler daha esnek gruplar kurmamıza imkân verir.</p><p><strong>Sosyal bağlarımız davranışlarımızı nasıl etkiliyor</strong></p><p>Tarihte hiç olmadığı kadar başkalarının tercihinden, kararlarından, davranışlarından haberdarız. Ancak ne bu bilgilerin doğruluğunu ölçebiliyoruz, ne (bilişsel sapmalardan ötürü) doğru değerlendirebiliyoruz, ne de sonsuz olasılıkları hesaplayabilecek bir işlemci (beyin) gücüne sahibiz.</p><p>Dolayısıyla bir bilene danışmak makul bir çözüm gibi görünüyor. Topluma etki eden az sayıda kişinin olduğu teorisi genelde kabul görse de ispatlanmış sayılmaz. Ekonomist Paul Ormerod’a göre üç tip ağ var. Birincisi herkesin az sayıda bağlantıya sahip olduğu ama bazılarının geniş bir ağa sahip oldukları sistemler. Gladwell’in Kıvılcım Anı (The Tipping Point) kitabında anlattığı teorisine en uygun olan yapı. İkinci tip ağlar çakışan arkadaş gruplarının olduğu ancak az sayıda kişinin uzak gruplarla bağı olmasına rağmen ayrıştırıcı özelliklerinin olmaması nedeniyle bu kişilerin kolay tespit edilemediği ağlar. Üçüncü tip ise tamamen rastlantısal ilişkilerin olduğu belli bir örüntünün olmadığı ağlar. Gribin bulaşma haritası buna tipik bir örnek. Çoğunlukla değişime direnen bu topluluklar bazen kırılgan hale gelirler ve o zaman kişiler birbirlerini kolaylıkla kopyalar, işte başarılı viral kampanyalar böyle anlarda yaratılanlardır. Büyük verinin rolü böyle anları ve ilişki ağını ölçebilecek detayda ve kapasitede olmasıdır, bunu çözmek ise tecrübe ve zaman isteyecektir.</p><p><strong>Kültür değişimi</strong></p><p>Sosyal medya kültürün seyri konusunda büyük rol oynuyor. Akımların yayılma hızı ve şiddeti de öngörülebiliyor. Markalar ve toplumu yönlendiren kişiler bu imkanlardan daha fazla yararlanabilirler. Kendimizi üç şekilde ifade ediyoruz, sözlerle, hareketlerle ve imgelerle. Önceleri ilk ikisine odaklanmış olsak da bugün internetin hızının artmasıyla bugün imgeler çok önemli hale gelmiş durumda. Aslında resimler insanlık tarihinde her zaman önemli olmuştur. Birçok medeniyette okur yazar sayısı kısıtlıydı, paralarda, pazarlarda, mabetlerde, yollarda hep resim yönlendirmesine başvurulurdu.</p><p>Sosyolog Michel Maffesoli kimliğin aile, sınıf, ulus gibi geleneksel ifade tarzından bireylerin paylaşılan tat, ilgi alanı ve deneyim gibi tüketim alanında kurulan duygusal topluluğa bağlılığa dönüştüğünü söylüyor. Bu tarz kabileler ailenin ve sosyal sınıfın sunduğundan daha kuvvetli bir bağ vadediyor. 1980&#39;lerde yaptığı bu tespit sosyal medya ile doruğa ulaştı. Bugün kültürel olguları veriye dönüştürmek konusunda büyük bir fırsat elde etmiş gibi görünsek de sosyal bilimlerin teorileri ile bulduklarımızdan bir hipotez çıkarıp test edecek düzeye henüz varamadık.</p><p><strong>Parlak fikirler</strong></p><p>Ekonomist Tim Harford, dünyanın artık fazlasıyla öngörülemez ve karmaşık bir yer haline gelmiş olduğunu, inovasyonun izole edilmiş beyinlerden değil etrafta dönen fikirlerin kaynaşmasından geleceğini, organizasyonlarda yerinden yönetimi savunuyor. European Centre for Strategic Innovation yöneticisi Alessandro Di Fiore ise küçük ekiplerin oluşturularak çözmek istedikleri sorunları kendilerinin belirlemesi gerektiğini söylüyor. Sorunu tanımlamak için acele etmeden çalışılmasını, yaratıcı düşünme teknikleri konusunda ekibin eğitilmesi gerektiğini ve toplantıyı yöneten kişinin eğlence/iş dengesini gözetmesinin önemli olduğunu belirtiyor.</p><p>Gerek crowdsourcing, gerek yarışmalarla uzman ağını genişletmeli açık kaynaklardan faydalanmalı. Firmalar sadece teknolojik gelişmeye dayanan yenilikleri çok fazla korumaya çalışırken insanı anlamak için uzman konumda olan sosyal bilimcileri ve diğer paydaşları devre dışı bırakırlarsa, ellerindekinin onlara bir avantaj sağlamayacağını bilmeliler.</p><p><em>Originally published at </em><a href="http://brandtalks.org/2019/09/humanizing-big-data-colin-strong-ozet-bolum-3/"><em>http://brandtalks.org</em></a><em> on September 5, 2019.</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=1736602f1e63" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[HUMANIZING BIG DATA — COLIN STRONG (Özet — Bölüm 2)]]></title>
            <link>https://meteyurtsever.medium.com/humanizing-big-data-colin-strong-%C3%B6zet-b%C3%B6l%C3%BCm-2-bf566273fee9?source=rss-cdf973f20f16------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/bf566273fee9</guid>
            <category><![CDATA[big-data]]></category>
            <category><![CDATA[pazarlama]]></category>
            <category><![CDATA[i̇çgörü]]></category>
            <category><![CDATA[büyük-veri]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mete Yurtsever]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 03 Sep 2019 07:49:37 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-10-23T18:45:52.232Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>HUMANIZING BIG DATA — COLIN STRONG (Özet — Bölüm 2)</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*PZPjE7gLb3MoFLrE.jpg" /></figure><p><strong>Silahlarımızı seçmek</strong></p><p>Genelde cevaplanması veya takip edilmesi nispeten kolay olan sorulara odaklandığımız bir gerçek. Web sayfamızın tıklanma sayısı, postumuzun like sayısı vs…Bunu yaptığımızda asıl sorunu gözden kaçırıyoruz. Yapmamız gereken bizi neyin amacımıza götüreceğini bulup o hipotezi test edecek soruları sormak. Eric Ries’ın tavsiyesi “ee n’oolmuş?” testi. Doğru soruları sormak için tavsiye edilen diğer yapılar ise şöyle:</p><p>Birincisi Donald Rumsfeld’in modeli. (Bunu bir <a href="http://brandtalks.org/2019/04/neyi-ne-kadar-bildigimizi-biliyor-muyuz/">yazımda</a> daha detaylı anlatmıştım-MY). Bir diğeri Gregor modeli ise bilgileri sınıflandırarak üstünde düşünmemizi sağlıyor.</p><ul><li><strong>Analiz</strong>, içinde bulunduğumuz durumu tanımlıyor, bulunduğumuz Pazar ve segmentin büyüklüğü gibi.</li><li><strong>Tanımlama</strong>, olup biteni anlamlandırma, insan davranışları üzerine yapılan araştırmalar gibi.</li><li><strong>Tahmin</strong>, sebebi tam olarak bilinmese de bir olguya yol açan nedenlerin anlaşılması. Örneğin Captain Cook nasıl olduğunu bilmese de tayfalarına düzenli limon yedirmenin iskorbit hastalığını önlediğini çözmüştü.</li><li><strong>Açıklama ve tahmin</strong> ise hem bir sonuca etki eden faktörlerin bilinmesi ve hangi ölçüde etkisi olduğunun anlaşılması durumu. Yani müşteri memnuniyetine yol açan etkenlerin bilinip ne yönde değişirlerse ne kadar memnuniyet artışına veya azalışına yol açacağının bilinmesi.</li><li><strong>Tasarım ve eylem</strong> ise insanların bir işi nasıl deneyimledikleri tamamen öğrenilerek işimizi daha başarılı hale getirecek müdahalelerin yapılması durumunu ifade ediyor.</li></ul><p>Buradaki her tür bilginin önemi var kuşkusuz ve hepsi kullanmamız gereken yöntemlerden payını almalı.</p><p><strong>Ölçütlerinizi takip etmek — Skor kartı ve gösterge tablosunu dengelemek</strong></p><p>Strateji danışmanları Kaplan ve Norton’un 90&#39;larda ortaya attıkları bir organizasyonun ölçmesi gereken dört alan şunlardı;</p><ul><li>Öğrenme ve büyüme: kişisel ve kurumsal öğrenme kültürünün desteklenmesi</li><li>Müşteriler: Müşteri memnuniyeti ve müşteriyi elde tutmanın büyümenin kaynağı olduklarının kabulü</li><li>İş süreçleri: İç işleyişin müşterinin istekleri doğrultusunda hizalanması</li><li>Finansal: Ayrıntılı ve kapsamlı bir finansal portrenin sunulması</li></ul><p>Bu bakış açısı bir dönem daha az göstergeye ve çok kısa vadeli hedeflere odaklanmak gibi nedenlerle daha az kullanılır gibi görünse de veri akışının hızlanması ve kolaylaşmasıyla tekrar popülaritesini artırmış görünüyor. Gary Cokins, skor kartı ve gösterge tablosu arasındaki farkı şöyle açıklıyor. Skor kartı stratejik hedeflere ulaşma ve planların gelişim safhasını ölçmeye dönük iken gösterge tablosu ise süreçleri ve çıktıları okumaya yarayan anlık bir tabloyu tanımlıyor. Tıpkı giden bir arabanın ön paneli gibi, hangi hızla gittiğinizi ve ne kadar benzin kaldığını görebilirsiniz ama nereye gittiğiniz hakkında fikir vermez.</p><p>Sonuçta veri içinde neyin işimiz için fark yarattığını bulmaya odaklanmak gerekli.</p><p><strong>Tehlikeler ve Tuzaklar</strong></p><p>Mark Twain’in dediği gibi “Başımızı derde sokanlar bilmediklerimiz değil. Öyle olduğuna emin olduklarımızın aslında öyle olmaması” (bir nevi Rumsfeld’in bilmediğimizi bilmediklerimiz konusu-MY).</p><p>Bir istatistiki tuzak; korelasyonlar. Oldukça büyük bir veri tabanında her şey birbiriyle alakalı görünür. Bunların önüne geçecek istatistiki yöntemler var, bir diğeri insan muhakemesi. Tabii ona da ne kadar güvenilirse. İnsanlar evrimsel olarak bağıntıları keşfetmede çok başarılı olsa da, çoğu zaman yanılgıya düşebiliyor. Örneğin “sıcak el” adı verilen inanış, futbolda, basketbolda ya da kumarda insanları etkisi altına alır. Halbuki bu rassal olaylar öyle bir dizide gerçekleşir ki, bu tesadüfü olamayacak şekilde abartırız.</p><p>Bir hikaye içinde verilen bilgiler de bizi yanılgılara sürükler. Bize tanıdık gelen hikayeleri tercih ederiz, belirsizliklere veya daha açıklayıcı olsalar da daha karmaşık hikayelere nazaran. Ya da daha kolay anımsanan hikayeler bizi daha çok etkiler. Trafik kazasında ölmekten çok uçak kazasında ölmekten korkarız, halbuki ilkinin gerçekleşme olasılığı diğerinden kat be kat fazladır. Hikâyenin gelişi ise bizi devamına hazırlar. “Sarı” sözcüğünü gören biri “muz” sözcüğünü diğerlerinin arasından daha çabuk görmeye koşullanır.</p><p>Neticede hayatın rassallığıyla başa çıkmak için olaylar arasında ilişki kurmayı tercih ediyoruz. Dolayısıyla hikâyeye uyan bilgileri tutmaya eğilimliyiz.</p><p>Tümdengelimin yaratıcısı Aristo bir hipotez oluşturma ve sonra onu test etmeyi savunuyordu. 17.yüzyıla kadar etkisini sürdüren bu teoriye filozof/bilim insanı Francis Bacon bütün bilim alanındaki bilgileri toplayıp sonra sonuçlar çıkarmayı savunan tümevarım ile karşı çıktı. Strong’un iddiası ise ikisinin bir ortasının bulunabileceği. Tümevarıma çok imkân veren büyük veri ile belki hızlıca bazı keşifler yapılabilir, küçük iyileştirmeler yapılabilir. Ama mesele bunu sürekli kılmak ve daha büyük sorunları çözmek, bunun yolu daha fazla işlem gücüne sahip bilgisayarlar değil. Buna hizmet edecek üç prensip var ve hepsi bir arada uygulanmalı;</p><ul><li>Büyük veri eldeki konuyu irdelemek için büyük bir test ortamı/imkânı sunuyor</li><li>Sosyal bilimler bu veriyi keşfetmek için gerekli teorik çerçeveyi sunuyor.</li><li>Tüketiciyi anlamak sinyallerle gürültüyü birbirinden ayırt etmemize yarayan bağlamı sunuyor</li></ul><p>Bu sayede şirketler büyük veriyi taktik olarak değil daha ayrıştırıcı ve akılcı şekilde kullanabilir.</p><p><strong>Öngörünün gücü</strong></p><p>İnsanların sadece hızlı geribildirim alabildikleri ve yeterince karar alıştırması yapabildikleri durumlarda içgüdüsel becerileri gelişiyor. Öte yandan iyi tasarlanmış algoritmalar daha uzun bir süre geribildirim ve sonuçları biriktirip daha isabetli kararlar alabiliyorlar. Ancak daha önce bahsettiğimiz gibi verinin kapsamı ve sınırları önemli.</p><p>Eldeki veriye bilinçsizce yaklaşılırsa S&amp;P 500 endeksinin hareketlerini Bangladeş’in tereyağı üretimi ile birebir ilişki içinde olduğunu göstermek gibi anlamsız önermelere varabilirsiniz.</p><p>Aslında bütün mesele bir verideki varyasyonları açıklayabilmek. Sistem ne kadar karmaşık olursa olsun varyasyon öngörülebiliyorsa değişkenlik modellenebiliyor, bir uçağın uçmasını öngörebildiğimiz, açıklayabildiğimiz gibi. Ama sosyal ve ekonomik hareketlilik değişimlerin çok faktöre bağlı olduğu açıklanması çok güç dolayısıyla tahmini çok zor alanlardan.</p><p>Eğer kesin tahmin edemiyorsak o zaman olasılık olarak ifade etmek gerekiyor. Ama insanlar olasılığı idrak etmek ve onunla baş etmek konusunda da pek başarılı değiller. Yarın havanın %40 ihtimalle yağışlı olması veya %50 ihtimalle satışların 50 milyon USD seviyesinde gerçekleşeceği kaygılarımızı gidermekten uzak.</p><p>Tahmini zorlaştıran şeylerden biri de olması öngörülen olayların etkisinin kestirilmesi. Örneğin Microsoft internetin hayatımızda nasıl bir rol oynayacağını tahmin edebilseydi, arama pazarını Google’a kaptırmazdı.</p><p>Çoğu zaman yaptığımız şey olan olayların ardından insan davranışlarını açıklamaya çalışmak. Burada yaptığımız rasyonalizasyonda bir şey öğrendiğimiz yanılgısına düşebiliyoruz ama bu aslında arabayı sürerken dikiz aynasına bakmak gibi, gittiğimiz yön hakkında bize çok az fikir veriyor.</p><p>Sonuç olarak büyük veriye çok fazla umut bağlıyor olabiliriz, ama insanı anlamadan yapacağımız girişimler bizi yanlış yönlendirebilir.</p><p><em>Originally published at </em><a href="http://brandtalks.org/2019/09/humanizing-big-data-colin-strong-ozet-bolum-2/"><em>http://brandtalks.org</em></a><em> on September 3, 2019.</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=bf566273fee9" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[HUMANIZING BIG DATA — COLIN STRONG (Özet — Bölüm 1)]]></title>
            <link>https://meteyurtsever.medium.com/humanizing-big-data-colin-strong-%C3%B6zet-b%C3%B6l%C3%BCm-1-ab72bdd50d85?source=rss-cdf973f20f16------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/ab72bdd50d85</guid>
            <category><![CDATA[i̇çgörü]]></category>
            <category><![CDATA[big-data]]></category>
            <category><![CDATA[büyük-veri]]></category>
            <category><![CDATA[pazarlama]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mete Yurtsever]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 28 Aug 2019 14:31:03 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-10-23T18:43:24.397Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>HUMANIZING BIG DATA — COLIN STRONG (Özet — Bölüm 1)</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*TqEkijbQj9WCk0M4.jpg" /></figure><p>Colin Strong İngiltere’nin önde gelen tüketici araştırmacılarından biri. Büyük Veriyi İnsancıllaştırmak* kitabında büyük veriyi nasıl yorumlamak ve iş hayatının kullanımına sunmak gerektiği konusundaki görüşlerini paylaşıyor.</p><p>Ben de okumaktan keyif aldığım ve yararlandığım kitabı sizlerle paylaşmak istedim ve geniş bir özetini çıkardım.</p><p>Yazı dizisinin birinci bölümünde büyük verinin sınırları ve temsiliyeti, ikinci bölümde büyük veriyi kullanmak için bir çerçeve ve dikkat edilmesi gereken noktalar, üçüncü bölümde müşteriyi anlamak için ne tür imkanlar sunduğu ve inovasyon içindeki rolü, dördüncü ve son bölümde ise kişisel verilerin nereye kadar ve ne şekilde kullanılması gerektiğini ve pazarlama stratejisi içindeki rolünü aktaracağım.</p><p>Colin Strong teknolojinin hayata bakış açımızı değiştirdiği iddiasını, Nicolas Carr’ın The Shallows kitabından alıntılıyor. Örneğin mekanik saatin keşfiyle, gün ölçülebilir eşit parçalara ayrılıyor. Böylece daha sistemli bir çalışma hayatı devreye giriyor. Zaman üzerinde bir kontrol sağladığımız “yanılgısının” sonunda bizi Orta Çağ’dan Rönesans ve Aydınlanma çağına taşıdığını söylüyor.</p><p>Aslında insanlar tarih boyunca sürekli bir şeyleri kayda almaya, saklamaya ve tabii analiz etmeye meraklı olmuşlar, haritalar, deneyler, hava tahminleri veya nüfus sayımları bunun örnekleri. Tabii teknoloji sayesinde bu iş daha kolay ve hızlı hale geliyor. Artık insanların gerçekten ne yaptıklarını onlara sormak yerine toplanan veriler sayesinde öğrenebiliyoruz. Yaptıkları bir tarafa, davranış kalıplarını ve düşüncelerini dahi tahmin edebilir hale geliyoruz.</p><p>Data sözcüğü Latince’de “dare” vermek fiilinden türemiş (Ne enteresan biz de “veri” demişiz, hakikaten güzel çeviri-MY). Ama tarihin garip bir cilvesi, “data” sözcüğü gözlemlerden, deneylerden, kayıtlardan “alınan”ları ifade eder olmuş. Kitapta “data”nın hep bu özelliğine dikkat çekiliyor; data doğası gereği bir seçki, neyi temsil ettiği de ona göre değişiyor, veri kendiliğinden konuşmuyor, konuşturuluyor.</p><p>Kitapta ilginç bir örnek var bu seçki’ye. Literary Digest adında bir dergi, abonelerine başkanlık seçimleri öncesi anket gönderip sonuçları önceden tahmin etmeye çalışıyormuş ve 1936&#39;ya kadarki dört seçimde bunda başarılı olmuş. 1936 seçimi öncesi ise 10 milyon posta kartı şeklinde gönderdiği (ki bunun bir kısmı da otomobil sahiplerine ait kayıtlardan, özel kulüp üyeliklerinden geliyormuş) ankete 2,3 milyon yanıt gelmiş (gözünü seveyim anketlerin henüz suyu çıkmamışken dönüş oranına bak-MY) ve Cumhuriyetçi Alf London’un kazanacağını ilan etmişler. Bu ismi hiçbirimiz duymamışızdır ama seçimleri ezici bir çoğunlukla kazanan Demokrat aday Franklin Roosevelt’i herhalde herkes tanır. Burada iki sapma var haliyle temsiliyet açısından. Biri derginin kalbur üstü aboneleri ve araba sahibi, kulüp üyesi gibi zenginlerin daha çok temsil edilmesi, yani toplumun her kesimini kapsamaması. Normal bir zamanda bu belki tek başına bir sorun oluşturmayabilirdi ama büyük krizin sonrasına denk gelmesi şüphesiz bir sapma oluşturmuştur. Bir diğeri de yanıtların isteyen kişiler tarafından verilmesi durumu, belli ki onların bu anketi umursamayan veya gönderme zahmetine katlanmayan insanlardan daha farklı bir eğilimleri varmış.</p><p>Günümüzde ise özellikle seçim anketlerinde doğruyu bilerek, isteyerek söylememek gibi bir sapma bile söz konusu oluyor.</p><p>Büyük veri ise ölçeği ve derinliği itibariyle bu sorunların bir kısmını bertaraf ediyor. Birbiriyle ilişkisi ilk bakışta anlaşılamayacak keşiflerin yapılmasına imkân sağlıyor, toplanması açısından belli bir seçicilikler yok. Örneğin Google’un arama sonuçlarından şehir bazında gribin yayılma hızını tespit etmesi örneği veriliyor. Ama yine de bazı güçlükler var.</p><p>Büyük veri öyle bir hızla büyüyor ki, orada bile verinin tamamıyla çalışmak yerine daha küçük bir alt küme ile çalışmak tercih ediliyor.</p><p>Bir başka örnek, giderek sosyal çalışmaların daha fazla dikkatini çeken sosyal medyadan. 2012 yılında ABD’nin Kuzeydoğu sahillerini etkisi altına alan Sandy kasırgasında 27 Ekim-1 Kasım arasında atılan 20 milyonun üstünde tweet market alışverişi gibi başka verilerle analiz edilmeye çalışılmış. Ancak bu tweetlerin çoğunun kasırganın nispeten daha az zarar verdiği Manhattan bölgesinden geldiği anlaşılmış. Zira sorunun yoğun olarak yaşandığı bölgelerdeki elektrik ve cep telefonlarının erişimindeki sorunlar böyle bir analiz yapmayı anlamsız hale getiriyor.</p><p>Literatürde mağara adamı efekti diye bir mevzu var. Tarih öncesi çağlara ait atalarımızın bıraktığı veriler mağaralarda olan bazı yemek artıkları veya duvar resimleriyle kısıtlı, çünkü günümüze kadar gelenler sadece onlar. Oysa bütün hayatlarını mağarada geçirmiş değillerdi, muhtemelen şimdi çoktan yok olmuş olan ağaçlara, kayalara, deri parçalarına da izler bırakmışlardı.</p><p>Kitap Zeynep Tüfekçi’ye atıfta bulunarak sosyal medya üzerindeki araştırmaların, meyve sineği üzerinde laboratuvarda yapılan çalışmalara (kolay yetiştirilebildikleri ve uyum sağladıkları vb sebeplerle) benzediğini söylüyor. Twitter da bir laboratuvar ama örneğin kitabın yazıldığı tarihte ABD’de twitter kullanıcıları nüfusun sadece %10&#39;uymuş (ki şu an iki katı, ama Türkiye’de bugün bu oran da %11 seviyesinde-MY). Bütün düşüncelerin ve eğilimlerin temsil edilmediği çok açık. Yine de offline ve online dünya birbirine denk olmasa da insanların statü, sosyal kabul görme ve dikkat çekme isteklerini online mecraya yansıttıkları bir gerçek.</p><p>Sonuç olarak veri toplanmasında sapmalar her zaman olacak, bunun önüne geçmek mümkün değil ama araştırdığınız konuya göre hangilerinin kabul edilip edilmeyeceğine karar vermek önemli. Her işte olduğu gibi bilim ve yaratıcılık burada da el ele gitmeli.</p><p>*Strong C, Humanizing big data: Marketing at the meeting of data, social science and consumer insight, Kogan Page Publishers, 2015</p><p><em>Originally published at </em><a href="http://brandtalks.org/2019/08/humanizing-big-data-colin-strong-ozet-bolum-1/"><em>http://brandtalks.org</em></a><em> on August 28, 2019.</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=ab72bdd50d85" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>