<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Nazlı Eda Piyade on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Nazlı Eda Piyade on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@nazlii.eda?source=rss-4355406b7abc------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/0*GboigI5W7o7meqtw</url>
            <title>Stories by Nazlı Eda Piyade on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@nazlii.eda?source=rss-4355406b7abc------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Thu, 19 Nov 2026 21:26:00 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@nazlii.eda/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[aşk, sanat ve sim: gerçekten bir rüyaysa?]]></title>
            <link>https://medium.com/@nazlii.eda/a%C5%9Fk-sanat-ve-sim-ger%C3%A7ekten-bir-r%C3%BCyaysa-3a106e2acfb4?source=rss-4355406b7abc------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/3a106e2acfb4</guid>
            <category><![CDATA[aşk]]></category>
            <category><![CDATA[kültür-sanat]]></category>
            <category><![CDATA[müzik]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Nazlı Eda Piyade]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 19 Aug 2026 19:56:12 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-09-19T22:53:13.109Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><em>“şurada ne canım yer tutuyor ne de cürümüm ateş yakıyor<br>utana sıkıla, öpüle öpüle, bir metre bir yer tutuyor.”</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/660/1*0y5Gw3sbxJmxAopc_DTYWA.jpeg" /></figure><p><em>Öncelikle sevgili alt komşum, bu yazı senin için değil. Konulara ve şarkılara çok hâkimsin biliyorum ama.-</em></p><p>İnsan hafızası şaşıp beşse de kimi eşlikçileri unutmamak üzerine fena değil. Bazı anlara, bazı yıllara ya da bazı duygulara eşlik eden şarkıları bellekte tutma işinde de iyi. <em>Aşk, sanat ve sim</em> demiştik.</p><p><em>“Bir şarkı en çok kime aittir?”</em> sorusu var kafamda bir süredir. Hepimiz için bazı şarkılar vardır; hayatımızın belli dönemlerinde yanımıza oturur, biz fark etmeden içimizden geçenlere ses olur falan.</p><p>Nihayetinde bir noktada müzik; duyguyu anlattığı kadar duygunun yanında da durur. Bazı hislerin adı yoktur, ya da siz adını koyamazsınız. Ne aşktır, ne tam olarak özlemdir, ne vazgeçiş, ne bir şey. Bir şeyin başlangıcına benzeyen ama sonunu da içinde taşıyan o tuhaf hâl vardır. Bir şarkı, o duyguyu açıklamaya yetmese de onun etrafında dolaştırır. Bana kalırsa müziğin hafızaya eşlik ettiği o yer, en acımasız da olduğu yer.</p><p>Bir fotoğrafı, bir mesajı silebilirsiniz. Bir mekâna bir daha gitmeyebilirsiniz.</p><p>Ama bir şarkının nerede, ne zaman çaldığını, hangi ruh hâlinde dinlendiğini unutmak? o bana biraz zor geliyor.</p><p>Tanıdık parfüm kokusu hissi gibi… Bir anda nerede olduğunuzu şaşırabilirsiniz. Bir şarkının birkaç saniyesi bazen aylarca söylemediğimiz bir cümleyi geri getirebilir. Bir nakarat, çoktan geçtiğini düşündüğümüz bir duyguyu yeniden yerinden canlandırabilir. Üstelik aynı şarkı bunu her dinleyişte aynı şekilde yapmaz.<br>Bir zamanlar birine aitmiş gibi gelen bir şarkı, yıllar sonra yalnızca kendimize ait olabilir, yıllar sonra hiçbir şeye de ait olmayabilir.</p><p>Siz müziği bir yere koyuyorsunuz, o başka bir yerden çıkıyor. Bir insana bağlıyorsunuz, insan gidiyor, şarkı kalıyor. Bir döneme bağlıyorsunuz, dönem bitiyor, şarkı bir şekilde başka bir döneme akıyor. Ve tüm bunlar olurken şarkının bundan haberi yok. Şarkıyı üreten sanatçının hiç haberi yok. Bir sürü insanın emeğinden çıkıyor ve sonra herkesin hayatında başka bir şeye dönüşüyor.</p><p><strong><em>Son derece kolektif bir üretim olarak sanatın, üreticisiyle alımlayıcısı arasındaki mesafeyi hep hayretle karşılıyorum. </em></strong>Bir eserin ortaya çıkması için birden fazla kişinin emeği, niyeti, kararı ve müdahalesi gerekiyor; sonra o eser üretildiği yerden çıkıp hiç tanımadığı insanların hayatlarına dokunuyor. Üreten taraf için bir bütünlük, bir niyet, belki çok belirli bir duygu taşıyan şey; alımlayıcıya ulaştığında bambaşka bir bağlamın içine yerleşebiliyor. Üstelik sanatçının ne anlatmak istediğini bilmek de bu mesafeyi ortadan kaldırmıyor. Tam tersine, bazen o mesafeyi daha görünür kılıyor.</p><p>Bir şarkının yazıldığı gün, birilerinin onu yıllar sonra gece yarısı dinleyip kendi hayatına yamayacağını bilmek? Sanatçı, o duygunun birilerini bulacağını bilebilir; hatta gayesi de bu olabilir. Ama kime ulaşacağını, ne zaman ulaşacağını, hangi hikâyenin içinde yeniden anlam kazanacağını bilerek mi yola çıkar? Zira eser, üreticisinden çıktığı anda yalnızca dolaşıma girmiyor; aynı zamanda yeniden üretilmeye de başlıyor. Bu kez üretim, şarkının içinde değil, onu dinleyen kişinin hafızasında devam ediyor. Bütün o kalabalık emeğin sonunda, birinin hayatında küçücük ve çok kişisel bir yere yerleşiyor.</p><p>Bir şarkı yazıyorsunuz, biri onu kendine itiraf gibi dinliyor. Bir başkası ayrılık şarkısı yapıyor. Bir başkası yıllar sonra dinleyip yalnızca eski hâlini hatırlıyor. Şarkı aynı şarkı. Ama biraz da hepsi başka.</p><p>Bir şeyin birinden çıkıp başkasına geçmesi, sonra başka birinin hayatında yeniden anlam kazanması.</p><p><em>Bir şarkı en çok kime aittir?</em></p><p>Bir şarkının bize ait olması için bize özel üretilmiş olması gerekmiyor. Birçok insanın bildiği bir şeyin içinde, yalnızca bizim bildiğimiz küçücük bir yer bulabiliyoruz.</p><p><strong><em>Bir metre bir yer.</em></strong></p><p>Ama yetiyor.</p><p><strong><em>Sonra sim kalıyor.</em></strong></p><p>Her an her yerden çıkabilen, temizlediğimizi sanıp birkaç gün sonra yeniden gördüğümüz o küçük şey.</p><p>Müzik de biraz öyle.</p><p>Bir şarkı bitiyor.</p><p>Duygu bitiyor.</p><p>İnsanlar değişiyor.</p><p>Dönem kapanıyor.</p><p>Ama bir yerlerde o şarkının küçücük bir parçası kalıyor.</p><p>Ne zaman yeniden ışık değermiş gibi yapsa görünür oluyor.</p><p>Belki de bu yüzden müziğin hafızayla kurduğu ilişkiyi konuşmayı değerli ama kolay bulmuyorum. Bize unuttuğumuzu değil, bir zamanlar nasıl hissettiğimizi hatırlatıyor.</p><p>Ve bazı şeyler için, galiba, bundan daha fazlasına gerek yok.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=3a106e2acfb4" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[ilham perileri ne olacak? algoritmanın sesi kültür endüstrisinin son durağı mı?]]></title>
            <link>https://medium.com/@nazlii.eda/i%CC%87lham-perileri-ne-olacak-algoritman%C4%B1n-sesi-k%C3%BClt%C3%BCr-end%C3%BCstrisinin-son-dura%C4%9F%C4%B1-689b2d124c29?source=rss-4355406b7abc------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/689b2d124c29</guid>
            <category><![CDATA[yapay-zeka]]></category>
            <category><![CDATA[kültür-endüstrisi]]></category>
            <category><![CDATA[algoritma]]></category>
            <category><![CDATA[nikbinler]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Nazlı Eda Piyade]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 03 May 2026 14:39:53 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-08-19T19:56:58.638Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>ilham perileri ne olacak? algoritmanın sesi kültür endüstrisinin son durağı mı?</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*9lzV9XdfGAsj4aYMUMh3HQ.jpeg" /></figure><p><em>Ne diyeyim öncelikle müzik emekçilerine sabırlar dilerim. Sesiniz, sözünüz, duygunuz sağ olsun. Ben biraz ağzıma geleni söyleyeceğim.</em></p><p>Öncelikle sonu başı belli cümleler kurmak konusunda olmayan başarımı, mecbur kaldığım makaleleri yazmaya çalışırken sınırlarımı çok zorlayarak biraz olsun aşmaya çalıştım. Şimdi ise yeterince üşengeç bir insan olarak yeterince üşengeç bir Pazar günü yine her konuda fikri olan bir abla olmanın sorumluluğuyla vaktinde yazdığım 20 sayfalık makaleyi olabildiğince kırpıp birkaç dert anlatmak istedim.</p><p>Malum grubun malum etkinlikte kitlelerle dalga geçercesine sergilediği performansla konu bir günlüğüne yeniden gündemde çünkü: yapay zekâ uygulamalarının içerik üretimine katkı sunan pozisyondan, içerik üreticisi hâline geldiği bir senaryodayız. Yazının burasından sonrası aslında bir makale olarak ele alındığı için sıkıcı yani. Hani “ilgilisine”, bu biraz da öyle. “Bu abla ne diyor?” derseniz, onu da diyebilirsiniz, canınız sağ olsun.</p><p><strong>Ne konuşacağız?</strong></p><p>İnsan faktörünün tasfiyesi, duygunun yerini teknik kusursuzluğun alması ve bence en önemlisi emeğin giderek görünmezleşmesi.</p><p>Biraz girişten devam edeceğim şimdi. Kültürün ne olduğu, nasıl üretildiği ve kimin kontrolünde olduğu tartışması dün başlamadı. Kavram tartışmaları yüzyıllara dayanan kültür, Sanayi Devrimi’yle birlikte kapitalist üretim biçimlerinin hâkimiyeti altında farklı tanımlar kazandı. Kapitalist üretim biçimlerinin gelişmesiyle sanatsal üretim, piyasa dinamiklerinin belirlediği bir sürece indirgenmiştir. Kültür endüstrisi kavramını ortaya atan düşünürler, kültür ürünlerinin kitlelerin tüketimi için standartlaşmış birer metaya dönüştüğünü öne sürmüşlerdir.</p><p>Kültür endüstrisinin dayattığı standardizasyon süreci, günümüzde yapay zekâ teknolojilerinin ilerlemesi ve dijital platformların yaygınlaşmasıyla yeni bir boyut kazanmıştır. Jukebox, Suno gibi modeller, sadece var olan sesleri işlemekle kalmamakta, aynı zamanda ‘yaratıcı özne’ işlevi görmektedir. Bu durum miks ve mastering gibi teknik süreçlerde verimlilik sağlıyormuş gibi görünse de; eserin bestelenmesi ve icra edilmesi aşamalarında insan faktörünün devreden çıkarılması; yaratıcılık, telif hakları ve sanatsal emek bağlamında ciddi etik ve estetik tartışmaları beraberinde getirmektedir.</p><p>Dijital platformların ve sosyal medya dinamiklerinin belirleyici olduğu yeni düzende yapay zekâ destekli üretimler Türkiye’de de hızla popülerlik kazanıyor. Yapay zekâ ile piyasaya sürülen üretimlerde emek görünmezleşirken, müzik eseri üretim bağlamından kopuk bir tüketim nesnesine indirgeniyor. “Eylülzede” gibi örnekler bu yüzden önemli.</p><p>Kültür tartışmasında biraz geriye giderek devam edelim:</p><p>Kültürün etimolojik kökeni, Latince “işlemek, bakmak, yetiştirmek” anlamlarına gelen <em>colere</em> fiiline dayanmaktadır. Bu kökten türeyen <em>cultura</em> terimi, başlangıçta toprağın işlenmesi (tarım) anlamında kullanılmaktaydı. Cicero ise, <em>‘cultura animi’</em> kavramını kullanarak cultura anlamını genişleten ilk filozof olmuştur. Cicero, M.Ö. 45 yılında kaleme aldığı <em>Tusculanae Disputationes</em> (Tusculum Tartışmaları) eserinde, felsefeyi “ruhun işlenmesi” (<em>cultura animi</em>) olarak tanımlamıştır. Bu tanım, literatürde kültürün zaman ve emeğe dayalı bir yaratım süreci olarak insani bir eylem olarak yeni bir kavrama dönüşmesi olarak yorumlanmaktadır.</p><p><strong>HER ŞEY BİR TOZ BULUT DEĞİLDİ: KÜLTÜR ENDÜSTRİSİ</strong></p><p>17. yüzyıldan itibaren Aydınlanma felsefesiyle birlikte kültür, insanın kendisini doğa karşısında nasıl konumlandırdığını, eylemlerini belirli rasyonel ilkeler çerçevesinde nasıl oluşturduğunu ve bir birikim elde ederek tarihte nasıl ilerlediği etrafında sorgulanmıştır. Ancak Sanayi Devrimi sonrası kapitalist üretim biçimlerinin yerleşmesiyle, kültürün tanımı ekonomi-politik bir tartışma alanına evrilmiştir. Marksist literatür, kültürün maddi üretim ilişkilerinden bağımsız olmadığını savunmuştur. Karl Marx ve Friedrich Engels, <em>Alman İdeolojisi </em>eserinde kültürü, ekonomik alt yapının üstünde şekillenen bir üst yapı olarak değerlendirirler.</p><p>Egemen sınıfın düşünceleri, her çağda egemen düşüncelerdir. Yani toplumun maddi egemen gücü olan sınıf, aynı zamanda egemen fikri güçtür. Maddi üretim araçlarını elinde bulunduran sınıf, aynı zamanda zihinsel üretim araçlarının da üzerinde denetim kurar; böylelikle zihinsel üretim araçlarından yoksun olanların düşüncelerini de, genel olarak kendine tabi kılar. Yani açıktır ki, onların düşünceleri dönemin egemen düşünceleridir.</p><p>Emeğin ve nesnelerin metalaştığı bir düzende, sanatsal üretimin bu ticarileşme sürecinden muaf kalması mümkün olmamıştır.</p><p>Kültürün endüstrileşmesi üzerine en kapsamlı eleştiri ise Frankfurt Okulu’nun önemli iki düşünüründen gelmiştir. Max Horkheimer ve Theodor W. Adorno, 1947 tarihli <em>Aydınlanmanın Diyalektiği</em> adlı eserlerinde “Kültür Endüstrisi” kavramını ortaya atarak, kültür ürünlerinin metalaşarak bir endüstriyel çıktıya dönüşünü savunmuşlardır. <em>Aydınlanmanın Diyalektiği</em> eserinde kullanılan bu kavram, bir kültür kuramı değil bir endüstri kuramını geliştirmek için kullanılır. (Jameson, 1990: 144&#39;ten akt. Dellaloğlu, 2001: 96)</p><p>Adorno ‘kitle kültürü’ yerine neden kültür endüstrisi kavramını kullandıklarını açıklarken, kitlelerden kendiliğinden çıkan bir kültür sorunu olduğu yorumunu dışlamak amacıyla bu kavramı tercih ettiklerini söyler.<a href="#_ftn2">[2]</a></p><p>Kültür endüstrisi bağlamında müzik, sinema ve kültür ürünleri, kitlesel tüketim ürünleri hâline gelmekte ve geniş kitlelere benzer içerikler sunmaktadır. Sanatsal yaratıcılık, özgünlük ve sanatsal estetik yerini piyasa beklentilerine ve “satılabilir olanın” tekrarına bırakır. Kültür endüstrisi, bir kültür ürünün üretim sürecinde henüz fikir aşamasındayken bile seri üretim mantığıyla kurgulanır. Teknik en başından bir yaygınlaştırma ve üretim tekniği olduğu kültür endüstrisinde Adorno’nun belirttiği gibi, artık sanatçı özgün bir eser yaratmaz; piyasada karşılığı olan bir ürünü endüstriyel tekniklerle dolaşıma sokar. Kültür endüstrisi içerisinde sanat ürünleri artık endüstriyel tüketime uyarlanmış pazarlanabilir metalardır. Sunulan ürünler daha en başından kültür endüstrisi tarafından pazarlanmak için tasarlanmıştır, kayda alınmış, uyarlanmış ve değiştirilebilir durumdadır. (Adorno, 2024: 96, 113)</p><p>Endüstrinin bir aldatmaca üzerine kurulu olduğunu, kültür endüstrisinin vaat ettikleriyle tüketicisini durmadan aldattığını kuramsallaştıran düşünür, kültürün artık bir aydınlanma aracı değil, kitleleri aldatma aracı olduğunu vurgular. (Adorno, 2024:72) Kendisinin bu endüstri içerisinde en çok eleştirdiği yan bu aldatıcı özelliktir. Bu eleştirinin temelindeyse Marx’ın meta fetişizmi analizi yatmaktadır. (Dellaloğlu, a.g.e: 97)</p><p><strong>İSTENİLENİ SATMAK MI SATILANI İSTETMEK Mİ?</strong></p><p>Kültürel ürünlerin belirli kalıplar içerisinde üretilmesi, tüketici beklentilerinin de bu kalıplara göre şekillenmesine neden olmaktadır. Bu da standartlaşmayı doğurur. Standardizasyon, özgün eser üretme gayesinin yerini piyasada karşılığı olan bir ürünün endüstriyel tekniklerle yeniden dolaşıma sokulmasıyla sonuçlanır.</p><p>Bu standartlaşma süreci, beraberinde sanatsal ürünün “biricikliğinin” kaybını getirir. Walter Benjamin, <em>Tekniğin Olanaklarıyla Çoğaltılabildiği Çağda Sanat Yapıtı</em> (1936) eserinde, mekanik yeniden üretimle birlikte sanat eserinin sahip olduğu benzersiz atmosferin, yani “aura”nın (hale) yok olduğunu savunur. Benjamin’e göre, bir eserin binlerce kopyasının üretilmesi, onun buradaki ve şimdiki olma niteliğini sarsar.</p><p>Sanat eserinin teknik yeniden üretimi sonucu ortaya çıkan ürün, sanat eserinin diğer niteliklerine helal getirmese de onun, şimdi ve burada olma halini değersizleştirir… Bu işlem sonucunda sanatın nesnesinin (hiçbir doğal nesnenin olmadığı kadar kırılgan) özü etkilenir. Bu öz, nesnenin sahiciliğidir.(Benjamin, 2023: 14)</p><p>Benjamin, bir nesnenin sahiciliğini, kökeninden itibaren aktarılabilir tüm niteliklerin simgesi olarak maddi ömrü ve tarihi tanıklığı olduğunu belirterek, yeniden üretim esnasında bu tarihi tanıklığın da sallantıda olduğunun altını çizer. Eksikliği hissedilen tüm unsurları ‘aura’ kavramı altında toplayan Benjamin, sanat eserinin teknik yeniden üretilebilirliği çağında kaybolan şeyin de sanat eserinin aurası olduğunu savunur. (Benjamin, 2023: 14)</p><p><strong>EN HIZLI KÂR, EN GÜZEL KÂR MI?</strong></p><p>Bu tespiti kültür endüstrisinin piyasa dinamikleriyle de değerlendirmek önemlidir. Aydın Uğur’un da vurguladığı üzere, kültür endüstrisi sürecini harekete geçiren temel dinamik piyasadır. En geniş satışı yakalama ve bunu en çabuk ve en çok kâra ulaşma gayretiyle hareket eden bu sistemde, sanat yapıtı genel kabullerin dışına çıkamaz hale gelir. Böylece gerçek sanatın ‘varolandan başkasını görme’ yetisi kültür yapıtından giderek silinir. Benjamin’in deyimiyle yapıtın halesi kaybolurken, bir yapıt diğerinden ayırt edilemez hâle gelir. (Uğur, 1991:11’den akt. Dellaloğlu, a.g.e.: 99)</p><p>Günümüze gelindiğinde ise Benjamin’in bahsettiği aura kaybı, yapay zekâ teknolojileriyle yeni bir boyuta evrilmiştir. Geçmiş veriler ve popüler kalıpların analiziyle algoritmalar, yapay zekâ araçları ile üretilen yeni içeriklerin belirleyicisi olmuştur. Piyasanın temel dinamikleriyle, kâra ulaşma güdüsü ve bu yeniden üretim, kültür endüstrisinin standartlaşma ilkesinin örneklerinden biridir.</p><p>Sanatçının özne olmadığı, içeriğin kodlar aracılığıyla yeniden üretildiği ve yeni bir içerik olarak pazarlandığı bu düzlemde, sanat ürününün aurasının yitimi daha görünür hale gelmektedir. Kültür endüstrisi; algoritmalar ve dijital araçlarla bireyi bir tüketim döngüsüne sokmakta, sanatın biricikliği kaybolmaktadır.</p><p>Her ne kadar biçimlerinin değiştiğini görsek de müzik eserinin fiziksel kopyalarının dağıtımında bir ticari değiş tokuş bulunmaktadır. İnternetin ve teknolojik gelişmelerin ilerlemesi üretim ve dağıtım sürecine yeni aktörlerin eklenmesiyle sonuçlanmıştır. Müzik endüstrisinin geleneksel üretim yapısında sanatçının yaratıcı üretim sürecine eşlik eden; kayıt şirketleri, yapımcılar, menajerler, kayıt stüdyoları, ses mühendisleri veya ses teknisyenlerine şimdi dijital aktörler eklenmiştir. (Leyshon, 2001: 60–61’den akt. Binark vd. 2023: 114)</p><p><strong>Platform kapitalizmi: Kayıt şirketleri, yapımcılar, menajerler, ses mühendisleri, kayıt stüdyoları derken yeni kültür aracısı platformlar mı?</strong></p><p>Bu dijitalleşme müzik üreticilerinin üretimlerini platformlar üzerinden dağıtabilmesine olanak sağlarken platformlaşma ve platform kapitalizmini doğurur. Srnicek, platform kapitalizmini; ekonomik eylemin merkezinde yer alan platformların kullanıcıları katılımcı bir kültüre dahil ederken, arka planda veri analitiği ve kullanıcı metrikleri aracılığıyla yeni bir birikim rejimi inşa etmesi olarak tanımlar. Bu bağlamda “platformlaşma” kavramı; coğrafi olarak dağıtık, ancak bağlantılı çevrimiçi topluluklar arasında fikir, emek ve kullanım haklarının dolaşıma girdiği yeni bir dijital ekonomik modeli anlatmaktadır. (Srnicek, 2017&#39;den akt. Binark vd. 2022: 13)</p><p>Platform ekonomisi, müzik endüstrisinde yeni kültürel aracıların üretim ve dağıtım süreçlerine dâhil olmasına neden olmuştur. Müzik artık yalnızca bir eser değil, Spotify, Youtube, TikTok gibi dijital platformlarda işlenen bir veri hâline gelmiştir.</p><p>Platform ekonomisinin kullanıcı metrikleri üzerinden yaptığı analizlerle oluşturulan çalma listeleri, kullanıcılara neyi beğenmeleri gerektiğini söylemese de neyi dinleyeceklerini öne çıkararak gösterir. Bu da sanatçıları algoritmaların tesirinde içerik üretmeye sevk etmektedir. (Binark vd. 2022: 21)</p><p>Platformlaşmayla başlayan ve algoritmalara teslim edilen beğeniler neticesinde üretilen eserler de birbirine benzemektedir.</p><p><strong>Dijital Nostalji ve Kusursuz Kopyalar</strong></p><p>Gelelim Nikbinler grubunun yapay zekâ ile ürettiği Eylülzede parçası örneğine. Belki ilk değil ama hızla viral olup müzik endüstrisinde yeni bir tartışmayı başlatmıştı. Olayı ne?</p><p>• Dinleyicide nostalji hissi</p><p>• Kusursuz bir kopya</p><p>• Duygu yitimi</p><p>• İnsanın devreden çıkarılması</p><p>• Üretim değil tüketim nesnesi</p><p>Yapay zekâ uygulamalarındaki çeşitlilik ve teknik imkânlar, Nikbinler grubu örneğinde görüldüğü üzere, müziği bir deneyim ve duygu paylaşımı olmaktan çıkarıp algoritmik bir arka plana dönüştürmüştür.</p><p>Eylülzede parçası üzerinden incelediğimiz bu kitlesel etkileşim, Adorno ve Horkheimer’ın <em>Aydınlanmanın Diyalektiği</em> eserinde ortaya attığı “kültür endüstrisi” kavramsallaştırmasının günümüz dijital dünyasındaki yansımasıdır Kültür endüstrisinin standartlaşmış meta üretimi, Eylülzede projesinde görüldüğü üzere, uşşaki makamındaki bir eserin 70’ler müziğiyle harmanlanarak yeniden inşa edilmesine varmıştır.</p><p><strong>RİSKSİZ, TEMİZ İŞ DEĞİL Mİ? ÖZGÜN EMEK NEREDE?</strong></p><p>Yapay zekâ kodları, dinleyicinin ‘tanıdık’ ve ‘bilindik’ müzik makamlarını taklit ederek hem risk almamış hem de devasa endüstrinin taleplerine yanıt veren bir içerik üretmiştir. Müzik platformlarının algoritmaları, üretimlere yön vermektedir. Eylülzede örneğinde gördüğümüz üzere, şarkının duygusu geçmişten gelmektedir, bugün olan ise ‘satılabilir’ bir ürün olmasıdır.</p><p>Vokalde insan sesinin kullanılması ve komutların bu ses üzerinden verilmesi ise sanatçıyı üretici konumdan çıkarmış, bir veri sağlayıcısı noktasına itmiştir. Sanatçının özgün emeği ve yaratıcılığı bu projede görülmemektedir. Şarkının yeni bir üretim değil, eski bir eseri kullanarak yeniden üretilmesi sanatçıların daha önce ürettiği bir eserin yapay zekâ kodlarıyla yeniden üretilerek kolaylıkla yeni bir ürünmüş gibi piyasaya sunulabildiğini göstermektedir. Bu durum bir başka adaletsizliğe de işaret etmektedir. Yapay zekâ araçlarının ‘malzemesine’ dönüştürülürken özgün eseri inşa eden sanatçının emeği görünmez kılınmıştır. Eylülzede örneğinde olduğu gibi, platformlar dinamiklerine göre şekillenen bu hızlandırılmış üretimler, ana sanatçının telif hakkı sorunlarını da doğurmuştur.</p><p><strong>SONUÇ BAĞLAMINDA: İLHAM PERİLERİ NE OLACAK?</strong></p><p>Emeği ve yaratıcı süreci ortadan kaldıran algoritmalar, sanatçının ve sanatsal emeğinin görünmez kılınmasına neden olmaktadır.</p><p>Yapay zekâ uygulamaları, sanatsal üretimin özgün bir yaratım süreci olmaktan çıkarılarak endüstrinin talep ettiği dinamiklere hizmet eden algoritmik bir üreticiye dönüşmüştür.</p><p>Jukebox gibi modellerle başlayan ham ses sentezi süreci, bugün daha da gelişmiş teknik araçlarla müzik üretimini profesyonel yetkinlikten uzak, sanatçının özgün yaratıcılığını ve emeğini görünmez kılan bir noktaya gelmiştir.</p><p>Eylülzede şarkısı örneğinde görüldüğü üzere, Adorno’nun öngördüğü standardizasyon ve kültürel meta üretimi, yapay zekâ araçlarıyla yeni bir aşamaya evrilmiştir. Algoritmik verilerin şekillendirdiği bu yeniden üretim süreci Benjamin’in işaret ettiği ‘aura kaybının’ da bir örneğidir. Sanat eserinin sahiciliği ve biricik olma hâli, yapay zekâ araçlarının devreye girmesiyle ortadan kalkmıştır.</p><p>Müzik endüstrisinde viral olan bu içerikler yaratıcılık ve sanatçı emeğinin görünmezliğinin yanı sıra telif hakları sorunlarını da getirmiştir. Ana sanatçının kopyalandığı eserlerde, hak talebi bir tartışma konusu olmuştur.</p><p>Yapay zekâ uygulamalarıyla içerik üretiminin durdurulmayacağı aksine giderek artacağını öngörmek zor değildir. Bu araçların kullanımının etik ve hukuki açısından bağlayıcı yeni düzenlemeler ihtiyacı doğurduğu açıktır.</p><p>Lazım olan kaynakça da görmek isterse de şöyle:</p><p><strong><em>KAYNAKÇA</em></strong></p><p><em>Marx, K. ve Engels, F., Alman İdeolojisi, Evrensel Basım Yayınları, çev. Tonguç Ok ve Olcay Geridönmez, İstanbul, 2016.</em></p><p><em>Horkheimer, M. ve Adorno, T., Aydınlanmanın Diyalektiği, Kabalcı Yayınevi, çev. Nihat Ülner ve Öztarhan Karadoğan, İstanbul, 2014.</em></p><p><em>Adorno, Theodor W., Kültür Endüstrisi: Kültür Yönetimi, İletişim Yayınları, çev. Nihat Ülner, Mustafa Tüzel ve Elçin Gen, İstanbul, 2024.</em></p><p><em>Adorno, “Kültür Endüstrisini Yeniden Düşünürken”, Çev. Bülent O. Doğan, Cogito Dergisi, Yaz-2003</em></p><p><em>Benjamin, Walter, Teknik Olarak Yeniden Üretilebilirlik Çağında Sanat Eseri, Çev. Ogün duman, Can Sanat Yayınları, İstanbul, 2023.</em></p><p><em>Binark, M.; Demir, E. M.; Sezgin, S. ve Özsu, G., “Türkiye’deki Müzik Endüstrisinde Dijital Dönüşüm: Kültürel Üreticiler ve Platformlaşma Araştırma Raporu”. Alternatif Bilişim Derneği Yayınları, 2022.</em></p><p><em>Binark, M.; Demir, E. M.; Sezgin, S. ve Özsu, G.,. “Türkiye Müzik Endüstrisinde Platformlar ve Algoritmik Kürasyonun Yeni Kültürel Aracılık Rolü- Que Vadis?”, Kültür ve İletişim Dergisi, Yıl:26 Sayı:51: 109–139</em></p><p><em>Cicero, Toplu Eserler Tusculum Tartışmaları, Çev. Ömer Kerim, Dorlion Yayınları, 2021.</em></p><p><em>Dhariwal, P.; Jun, H.; Payne, C.; Kim, J. W.; Radford, A.; Sutskever, I.,Jukebox: A Generative Model for Music, 2020.</em></p><p><em>Erkan Zeki Ar ve Ceylan Akbulut, “Müzik Prodüksiyonu Tarihi Üzerine Genel Bir Bakış”, Journal of Social and Humanities Sciences Research, Cilt 8, Sayı 71, 2021: 1526–1534.</em></p><p><em>Dellaloğlu, Besim, Frankfurt Okulu’nda Sanat ve Toplum, Bağlam Yayınları, İstanbul, 2001.</em></p><p><em>Gündoğdu. B, ve Okcu. S., “Yapay Zekâ Uygulamalarının Müzik ve Müzik Endüstrisi Üzerine Etkileri”, Effects of Artificial Intelligence Applications on Music and the Music Industry. Konservatoryum — Conservatorium, 11(2), 2024: 545–558</em></p><p><em>Kejanlıoğlu, Beybin, Frankfurt Okulu’nun Eleştirel Bir Uğrağı: İletişim ve Medya, Bilim ve Sanat Yayınları, 2005.</em></p><p><em>Kulak, Önder, Theodor Adorno: Kültür Endüstrisinin Kıskancında Kültür, İthaki Yayınları, İstanbul, 2017.</em></p><p><em>Yaman Kurt.A, “Adorno ve Horkheimer’ın Kültür Endüstrisi Eleştirisi Üzerine Bir İnceleme”, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, 2009.</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=689b2d124c29" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[sen diye biri vardı]]></title>
            <link>https://medium.com/@nazlii.eda/sen-diye-biri-vard%C4%B1-70e004c12187?source=rss-4355406b7abc------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/70e004c12187</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Nazlı Eda Piyade]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 19 Mar 2026 19:42:23 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-03-20T21:21:03.761Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>“sen diye biri vardı”</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*lNWB33nLqUYVDdtAhZGQdQ.jpeg" /></figure><p><em>“Olmam gereken yerdeyim. Nedenler ve nasıllar arasında, -kaçmaya değil, bulmaya geldik, değil mi?-</em></p><p><em>Aslında gelmeden önce içimde bin türlü huzursuzluk –bir öncekinden farklı olarak- bilemediğim bir soru işareti, emin olamadığım bir ruh hâli vardı. Zaten yol da sandığımdan uzun sürdü, bitmek bilmedi, yordukça yordu. Ama iner inmez kurduğum ilk cümle –bunu burada yazmayacağım- Bu kez yüzümde, gözlerim dolu dolu gülümseme, “İşte yine oradasın” diyen o ses ve sahili gören o yol. Buraya gelmeyi düşündüğüm son 3 aydır kulağımda olan hiçbir şarkı beni ifade etmiyordu aslında, ‘kaçmak’ ve ‘yok olmak’ temaları artık, ‘hayır, buradasın ve varsın Nazlı’ya’ bırakmıştı. Ben artık galiba, vardım. Bu, tüm özlemleri ve aşkları yok eden bir var olmak değildi, ilk günlerdeki gibi iç yakan bir yok olmak da değildi. Bir tarafta “her şey farklı olsaydı mutluluk burada bir yerde bizi bulurdu” hissi bir tarafta “artık buraya kadar” iç sesi.</em></p><p>Terapistim anlatamadığım şeyler olduğunda yazmamı istemişti.<br>“İstediğini yazabilirsin, istediğin kadar yazabilirsin.” (Buna iyi alıştım.)<br>Bu da tam bir sene önce Foça’ya son gidişimde yazdıklarımdan.</p><p>İçimdeki sıkıntının, iki gün sonra 19 Mart sabahına uyanacak olmamızla ilgisi var mıydı, bilemiyorum. (O akşam Saraçhane’ye yetişemeyen iki insandan biri bendim, evet.)</p><p>Ama bildiğim bir şey var: O oyun duyurusunu gördükten hemen sonra hayatımda sayılı kez uzak tarihe bir bilet aldım. “Self date” olacaktı. Hemen sonrasında “beni salın” haberini de verdim sağa sola.</p><p>Evet: <strong>Sen Diye Biri Vardı.</strong></p><p>Oyun tanıtımında şöyle diyorlar:<br><em>“Sorulmamış hesaplar, kapanmamış defterler, söylenmemiş sözler, çalınmamış kapılar. Can ve Damla, acı bir kaybın ardından yıllar sonra bir araya gelir. Tesadüf eseri baş başa kalırlar ve bu karşılaşma, geçmişleriyle yüzleşmek için bir fırsata dönüşür.”</em></p><p>Yani hikâye tanıdık. İki eski sevgili olmak zorunda da değil bu — bir dost, bir yol arkadaşı, uzun zamandır görmediğin herhangi biri olabilir.</p><p>Beklentiyi fazla yükseltmek istemem çünkü bana kalırsa bazı sorunlar var. Evet, oyun boyunca yüzünüzde hafif bir gülümseme oluyor; çünkü anlatılan şey bizim hikâyemiz. Ama yer yer hikâyeden kopuşlar var. Bazı cümleler fazla klişe, bazılarıysa herkesin içine oturmuyor sanki yani biraz eğreti duruyor. Oyuncular, yıllar sonra karşılaşmanın o tanıdık gerginliğini vermeye çalışıyor. Ama o hissi bilen biri, zaten daha ilk sahnede onu alıyor. Sonrasında derinleşmesi gerekirken, yer yer yüzeyde kalıyor. Bazı diyaloglar geçmiyor. Bazı güçlü duygular ise şaşırtıcı derecede sıradan cümlelerle geçiştiriliyor.</p><p>Ama ben buraya tam olarak bir oyun eleştirisi yazmaya gelmedim her zamanki gibi. Belki büyüyünce olurum tiyatro eleştirmeni, bilemiyorum. Şimdilik başka bir şey konuşacağım.</p><p><strong><em>Hayatınızın hatrı sayılır bir dönemini paylaşmış birini kaybetmek.</em></strong></p><p>Bu, çok da konuşmadığımız bir şey gibi geliyor bana. En azından ben konuşmuyorum, konuşamıyorum, konuşana denk gelemiyorum.</p><p><em>“Eski dosttuk.”<br>“Eski sevgiliydik.”<br>“Eskiden yakındık.”</em></p><p>Böyle geçiyor cümleler. Ama o kaybın kendisini ne kadar konuşuyoruz? Yıllar sonra aynı masaya oturduğunuzda kim, kime, neyi sorabiliyor?</p><p>Onunla ilgili her şeyi hatırlıyorsun. Hayatının hatrı sayılır bir döneminde yeri var. Biliyorsun neye güldüğünü, neye sinirlendiğini, hangi şarkıyı sevdiğini. Ama artık “o şakayı” yapamazsın, o şarkıyı dinleyemezsin, o derdini anlatamazsın. Çünkü o yok. Yani aslında var, ama senin hayatında yok.</p><p>En zor olanı da bu mudur? Birinin ölmemesi, ama hayatından tamamen çıkmış olması. Tuttuğunun yas olduğunu bilemiyorsun, çünkü yas deyince ölmüş olması gerekiyor değil mi? Burada kimse ölmüyor. Ama içinden bir şey eksiliyor. Ve kimse bunun için ne denir, bilmiyor.</p><p>Bu bir özlem mi? Bana kalırsa değil; karşılaşmanın verdiği tatsız bir his.</p><p>Eski sevgili mi?<br>Eski dost mu?<br>Anılar mı?</p><p>Hiçbiri tam değil.</p><p>O yüzden belki de en doğrusu bu:<br><strong><em>Sen diye biri vardı.</em></strong></p><p>“Yol arkadaşım, gördün mü, duydun mu olup bitenleri?” demiş Sezen Aksu yıllar önce. “Sen diye biri vardı” demenin bir başka yolu olabilir mi? Onca anı, onca gün, onca dakika bir anda buharlaşıp gidemediğine göre -“Sen diye biri vardı, değil mi?”-</p><p>Hani bazen demek isteriz de diyemeyiz ya, “kime kızayım” diye. Çünkü o vardı. Gerçekten vardı. Ve bir zamanlar öyle bir an, öyle bir yer, öyle bir biz vardı. Evet, sen diye biri vardı.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=70e004c12187" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Bu çile kimin çilesi?]]></title>
            <link>https://medium.com/@nazlii.eda/bu-%C3%A7ile-kimin-%C3%A7ilesi-6c1481ea08f8?source=rss-4355406b7abc------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/6c1481ea08f8</guid>
            <category><![CDATA[cilekes]]></category>
            <category><![CDATA[kültür]]></category>
            <category><![CDATA[konser]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Nazlı Eda Piyade]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 29 Jan 2026 17:27:33 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-08-19T19:57:27.708Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><strong>bu çile kimin çilesi?</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*uflwARSYAhGxvso3w6_RIQ.png" /></figure><p><em>“Elimden hiçbir şey gelmez, hiçbir çarem yok <br>Karanlık bu sokaklarda sesimi duyan yok <br>Elimden hiçbir şey gelmez, hiçbir çarem yok <br>Karanlık bu sokaklarda sesimi duyan yok…”</em></p><p>Varmış gibi sanki he? 21 yıl sonra tekrar, yeniden ya da ilk kez, bilmiyorum nasıl tarif ederseniz; sahneye döneceklermiş. Ne kadar sürdü –gelecekler, dönecekler, geldiler– haberleri, günler ve zamanlar çok hızlı geçtiği için emin değilim. Ancak 27 Ocak itibariyle öğrendik ki 10 Ekim günü Küçükçiftlik Park’mış adres.</p><p>10 Ekim… Bir yılda 365 gün var ve seçtikleri gün bu ülkenin en kanlı katliamlarından birinin gerçekleştiği Ankara Katliamı’nın 11. yılı.</p><p>Şüphesiz ki organizasyonun sene sonuna bırakılması gibi teknik sebepler tarihin bu kadar ileriye atılmasına neden olmuştur. Fakat sanmıyorum ki koca ekim ayında tek boş gün 10 Ekim olsun? Hadi diyelim öyle olsun; bir kişi bile mi düşünmedi ergenliğini, ilk gençliğini Çilekeş ile yaşayan o kuşağın hatırı sayılır ya da sayılmaz bir bölümü için bugünün ne anlama geldiğini?</p><p>Neyse, bu kişisel bir parantezimdi. Zaten default başlayan bu süreç, bir gün sonra bilet fiyatlarının açıklanmasıyla yerini başka bir tartışmaya devretti. Evet, şimdi yıllar sonra dönecek olmalarının yarattığı heyecan, hızla başka bir şeye evriliyordu: Nostaljinin paha biçilemez imaj pazarı.<br>Kocaman bir gösteri toplumunda önümüze sürülen imaj bu kez aykırılığın, asiliğin, başkaldırmanın ve 2010&#39;ların büyüsü. Malum, kapitalist sistem uzun süredir yaşamanın kendisini de bir imaja çevirdi; artık tek derdi ne yapıp edip o gösteriyi sürdürmek. Peki, şimdi burada sürdürülen ne? O da ilk cümleden devam: Mesele artık Çilekeş konserine gitmek değil; o konsere gidebiliyor olduğunu göstermek. Çünkü artık hayatın kendisini değil, o hayata dair imajları tüketmek için varız. –Ben demiyorum bunu Debord diyor bu arada, abla ne söylüyorsun demeyin–</p><p>21 yıl önce, teki genelde bozuk olan cızırtılı kulaklıklarda son ses bağırırken hiçbir çaresi olmadığını düşünenlere sistemin hiç de yeni olmayan sözü bu kez şöyle:<em> “Tamam yine isyan et, yine o karanlık sokaklardan bir geç ama önce şu dakikada bir artan bilet fiyatını öde.”</em> Çünkü artık asıl mesele, o konserin bir “imaj” olarak hayattaki yeri. Bir üst paragrafı genişletecek olursak; konsere gitmiş olmak değil, konsere gitmiş olma halini bir vitrin süsü haline getirmek. O çok kızdığımız bilet fiyatları müziğin bedeli değil; o vitrindeki en ön sıranın, “ben hâlâ o eski asilerdenim” diyebilmenin aidatı.</p><p>Nostalji dediğimiz şey ise artık bir duygu değil, satılık birer “vintage” ürün. Kültür endüstrisi en güvenli yolu buluyor; geçmişimizi bize satmanın tatlılığına bulanıyor, 21 yıl önceki o “çaresizliği” alıyor ve üzerine biraz 2000&#39;ler estetiği serpiyor. Ve evet o günün ergenleri şimdinin 30&#39;ları yani sabah erkenden mesaiye gidecek o büyük çoğunluğu, bir ruhu olduğunu ancak satın aldığında hatırlıyor. Hatırlıyoruz; bir zamanların o öfkeli, piyasa düşmanı akorlarını ve hatırlıyoruz kredi kartıyla gelen o “sold out”u.</p><p>Adorno görse ne derdi bilmiyorum, her şeyi de ona soracak değiliz ama biliyoruz işte; en bize ait olan duygular yine piyasada, yine aynı standardizasyon mekanizmalarıyla kırpılarak önümüzde. Yani dostlar, o karanlık sokaklarda sesimizi duyan hâlâ yok belki ama en azından artık o karanlığı çok yüksek bir meblağ karşılığında, sahne ışıklarının altında binlerce kişiyle beraber “tüketebiliyoruz”. Afiyet olsun, hayırlı işler.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=6c1481ea08f8" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Keşmekeş mi temaşa mı?]]></title>
            <link>https://medium.com/@nazlii.eda/ke%C5%9Fmeke%C5%9F-mi-tema%C5%9Fa-m%C4%B1-d9287874515a?source=rss-4355406b7abc------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/d9287874515a</guid>
            <category><![CDATA[oyun]]></category>
            <category><![CDATA[kalabalık-duası]]></category>
            <category><![CDATA[tiyatro]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Nazlı Eda Piyade]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 17 Jan 2026 16:57:32 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-08-19T19:57:39.536Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><strong>keşmekeş mi temaşa mı?</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*eLKxPz0CsN0E5FOd_v2pmg.jpeg" /></figure><p>“Sen anlattıkça oldu bu dünya, sen yoksan o da yok. Hikâyen varsa yaşarsın, hikâyen yok, sen de yok.”</p><p>Onlar genelde böyle tanıtıyorlar ama ben olsam “temaşa mı keşmekeş mi?” diye sorardım ama sonuçta onlar ben değil, ben de onlar değilim zaten oyun da böyle bir şey değil mi? Demek ki onlar oradan görmek istemiş, ben buradan. Sonuçta hikâyesi olana da olmayana da neyi aradığını bilene de bilmeyene de bir şey anlatmak için bana soracak değiller? Neyse sormadılar tabi ki. İzleyeli bunca ay geçmiş üstünden şimdi ben de yazarken kimseye sormadım.</p><p>Kalabalık Duası. Çıktığı sezon yakalayamadığım birkaç oyundan biriydi, sonunda bir gün mümkün oldu, neden o gün mümkün olduğunu anladığımı anlatmak isterim. “Temaşa mı keşmekeş mi?”</p><p>20’li yaşların başı; üniversiteye gidip geliniyor, 20’li yaşların ortalarından sonlarına doğru kurumsal hayat güzellemesi, ucuz blazerlar ve cam tavanlar. 30’lu yaşların başı; gece erken saatlerde bitiyor kimse after’a devam etmiyor, zaten sabah benimle bir iş günüm vlogu çekilecek 05.30’da. Bir süredir sosyal medyanın akışı böyle. Ya 27 yaşında evli birinin günlük rutinini izliyoruz ya 25 yaşında kurumsal bir bankacıyla uyanıyoruz ya da 30 yaşında nasıl gece hayatından koptuğuna gülüyoruz. Yok, kocaman bir seyir terasında hayatınızın en kalıplara sığan hâliyle var olmanız ve algoritmalara teslimiyet diye devam etmeyeceğim. Yazarken ifade etmekte en zorlanacağım en ince çizgiyi ayarlamaya çalışıyorum şu an; yazının bundan sonrasını ‘sen biraz farklısın galiba’ diye okumayın diye. Farklı değilim, yıllarca o kalıbın içinde sıkışıp kaldığını bir tiyatro oyunuyla fark etmiş bir TEDX konuşmacısı hiç değilim. Ama yıllarca bir kalıbın içine sıkışıp kaldığımın farkındayım, yani en azından artık. Yaptığım işi severek yapma telaşı, yaptığım işe emek verme telaşı, yaptığım işi büyütme telaşı; bu bana öğretilen kalıbın içinde en görünür olma telaşıymış, minimum hata maksimum başarı. Keşmekeş mi, temaşa mı? Kurumsal bir hayat, mutlu bir ilişki, her şeyin günü ve saatinde aktığı bir rutin<em>. Dışarı mı çıkılacak? Tabi ki cuma gecesi. Kadıköy olmaz, serseri serbest stilden bıktık geçemeyiz oraya. Kafam gürültü kaldırmıyor artık zaten daha geçen hafta dışarıdaydık evde oturalım.</em></p><p>Kafamın hâlâ gürültü kaldırmadığı zamanlar var, hâlâ ertesi gün işe gideceğiz diye ağlayabiliyorum, hâlâ o cumartesiyi de evde oturarak geçirebiliyorum; eğer, o an o gerekiyorsa. Keşmekeşten kaçıp temaşaya sığınmaktan değil. Keşmekeşin içinde bir temaşa yaratmaktan.</p><p>Şimdi buradan o esrarlı İstanbul sokaklarındaki karmaşık bir hikâyenin içinden Tolga İskit’in oyunculuğu ve Güray Dinçol’un yönetmenliğine nasıl geleceğim? Yine baştaki soruyla; keşmekeş mi temaşa mı? Tam da bu yüzden bu oyunu belki de o gün “nihayet” izledim. Keşmekeş mi temaşa mı sorusu benim hayatımda nasıl cevabını arıyorsa sahnede de öyle arıyordu, vaadi yoktu cevabı da. Ama el yordamıyla bulmaya çalıştığı bir yön -yani çabası- vardı. Bakıyordu, çünkü sadece bakmamı istiyordu.</p><p>Neyi niye yaptığınızı, seçimlerinizin altında tam olarak hangi sesin konuştuğunu, kalıpların dışına çıkmanın da bir kalıp olduğunu, hiçbirinin sizi farklı ya da özel kılmadığını ama sizin üzerinizdeki o ölü toprağının soyularak uzaklaşmasının ferahlığını ve hayatında bu sorunun cevabını bir kez olsun bulmaya yanaşanın vay halini seyrinde bir karmaşıklıkla…</p><p>Oyunu bana sorarsınız (yani sanmıyorum da) hikâyeyi herhangi bir gece 4 sularında herhangi bir Kadıköy barında herhangi bir insandan dinleyebilirsiniz. Kalabalık Duası, hikâyenin çok sıradan olması ya da farklı olmasının bazen de önemsizleştiği, öne çıkanın onu sahnede var edebilme cesaretinde olduğunu, yönetmenliğin ne anlama geldiğini, bir oyuncunun bir hikâyeye nasıl hayat verebildiğini gösteriyor.</p><p>Keşmekeş mi temaşa mı? Size kalmış; cevap değil, soruya yaklaşmak.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=d9287874515a" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>