<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Necdet Erdoğan on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Necdet Erdoğan on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@necdeterdgan?source=rss-032f90423c47------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/0*dOdvEdJTvzHB9sok</url>
            <title>Stories by Necdet Erdoğan on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@necdeterdgan?source=rss-032f90423c47------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Thu, 19 Nov 2026 06:49:06 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@necdeterdgan/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Kullanıcı Deneyimi mi, Tüketici Deneyimi mi?]]></title>
            <link>https://medium.com/@necdeterdgan/kullan%C4%B1c%C4%B1-deneyimi-mi-t%C3%BCketici-deneyimi-mi-9b2f10573f9e?source=rss-032f90423c47------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/9b2f10573f9e</guid>
            <category><![CDATA[kullanici-deneyimi]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Necdet Erdoğan]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 21 Oct 2026 06:06:01 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-10-21T07:27:26.836Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/386/1*JaueWqaeYLJs-OCIKAvLNw.jpeg" /></figure><p>Bir ürünü daha kolay kullanılır hale getirmekle, insanı o ürünü daha fazla kullanmaya teşvik etmek arasında nasıl bir fark var? İlk bakışta birbirine yakın görünen bu iki amaç, tasarımın ne için yapıldığına dair farklı sorular ortaya çıkarıyor. Bir yanda insanın ihtiyaçlarını anlamaya ve deneyimini iyileştirmeye çalışırken, diğer yanda onun tercihlerini, alışkanlıklarını ve kararlarını şekillendirmeyi hedefleyebiliyoruz. Peki, bir deneyimi iyileştirmeye çalışırken aslında neyi iyileştirdiğimizi ne kadar sorguluyoruz?</p><p>Bir insanın bir ürünle nasıl etkileşim kurduğunu mu, yoksa o ürünle kurduğu ilişki üzerinden nasıl bir tüketiciye dönüştüğünü mü?</p><p>Bu soru üzerine düşünmeme, tasarımda kullanıcı kavramını sorgulayan bir makale vesile oldu. Okurken, tasarım pratiğinde sıkça kullandığımız bazı kavramları ne kadar sorguladığımızı düşündüm. Çünkü bir kavramı sürekli kullanmak, onun neyi ifade ettiğini her zaman sorguladığımız anlamına gelmiyor.</p><h3>İnsanı anlamak mı, davranışını yönlendirmek mi?</h3><p>Kullanıcı deneyimi dediğimizde aklımıza genellikle bir ürünün ne kadar anlaşılır, erişilebilir veya kolay kullanılabilir olduğu geliyor. İnsanların ihtiyaçlarını anlamaya, karşılaştıkları sorunları çözmeye ve ürünle kurdukları etkileşimi iyileştirmeye çalışıyoruz. En azından tasarımın insana dönük tarafını böyle tanımlıyoruz.</p><p>Tüketici deneyimi ise aynı ilişkiye biraz farklı bir yerden bakmamıza neden oluyor. Burada satın alma kararı, marka tercihi, sadakat ve tüketim davranışı da önemli hale geliyor. Artık yalnızca bir insanın bir ürünü nasıl kullandığını değil, o ürünü neden tercih ettiğini ve bu tercihin nasıl sürdürülebileceğini de düşünüyoruz.</p><p>Elbette bu iki yaklaşım birbirinden kesin çizgilerle ayrılmıyor. Bir alışveriş uygulamasında sepeti daha anlaşılır hale getirmek hem kullanıcıya yardımcı olabilir hem de satın alma sürecini kolaylaştırabilir. Sorun, ticari hedeflerin varlığı değil. Asıl soru, bu hedeflerin insanın ihtiyaçlarıyla ne zaman örtüştüğü ve ne zaman onlardan ayrıldığı.</p><p>Bir tasarım kararı insanın hayatını kolaylaştırdığı için mi iyi, yoksa onu belirli bir davranışa yönlendirmeyi başardığı için mi?</p><h3>Tasarımda kimi görüyoruz?</h3><p>Bir ürün tasarlarken insanı anlamak için araştırmalar yapıyor, görüşmeler gerçekleştiriyor, personalar oluşturuyor ve davranış örüntülerini inceleyebiliyoruz. Bunlar hakkında çok az şey bildiğimiz insanları daha iyi anlamamıza yardımcı olan araçlar.</p><p>Fakat bu araçlarla oluşturduğumuz insan temsilleriyle gerçek insan arasındaki mesafeyi de düşünmek gerekiyor. Bir kullanıcı profili, belirli bir insanın ihtiyaçlarını ve davranışlarını açıklayabilir. Ancak insanın bütün çelişkilerini, değişen koşullarını ve her zaman öngörülemeyen kararlarını ne kadar kapsayabilir?</p><p>Bazen bir insanı anlamak için oluşturduğumuz modellerin, zamanla onu tanımlamanın kendisine dönüştüğünü düşünüyorum. İnsan belirli bir kullanıcı grubuna yerleştirildiğinde, o gruba ait olduğunu varsaydığımız özellikler onun hakkında düşünme biçimimizi de şekillendirebiliyor.</p><p>Belki de burada önemli olan yalnızca doğru araştırma yöntemini seçmek değil, elde ettiğimiz sonuçları ne kadar kesin kabul ettiğimizi de sorgulamak.</p><h3>Deneyimi iyileştirmek mi, tüketimi hızlandırmak mı?</h3><p>Bu soruların ardından, tasarımda neyi iyileştirmeye çalıştığımızı yeniden düşünmeye başlıyorum. Bir deneyimi daha kolay, hızlı ve akıcı hale getirmek çoğu zaman olumlu bir gelişme olarak görülüyor. Ancak bu iyileştirmenin kimin için ve hangi amaçla yapıldığı da en az kendisi kadar önemli.</p><p>İnsanların ihtiyaçlarını anlamak için kullandığımız teknolojiler, aynı zamanda davranışlarını daha etkili biçimde analiz etmemize, tercihlerini öngörmemize ve kararlarını yönlendirmemize de olanak tanıyor. Bir insanın neye ihtiyaç duyduğunu anlamakla, onu neyi satın almaya ikna edebileceğimizi anlamak arasında ince ama önemli bir fark var. Bu iki amaç kimi zaman örtüşse de her zaman aynı yere çıkmıyor. Bir deneyimi daha akıcı hale getirmek, onu mutlaka insanın yararına iyileştirdiğimiz anlamına gelmiyor. Bazen yalnızca tüketim sürecindeki engelleri ortadan kaldırmış oluyoruz.</p><p>Bugün bu ayrımın benim için başka bir boyutu daha var. Her gün gelişen yapay zekâ araçlarıyla birlikte tasarım süreçleri de dönüşüyor. Daha kısa sürede fikir üretmek, farklı alternatifler oluşturmak ve daha önce çok daha fazla emek gerektiren işleri hızla tamamlamak mümkün hale geliyor. Bu imkânlar heyecan verici olsa da beraberinde başka bir soruyu getiriyor: Üretim hızımız arttıkça, tasarımın amacı da farkında olmadan daha fazlasını üretmeye ve tüketmeye mi dönüşüyor?</p><p>Yeni araçlara yetişmemiz, sürekli kendimizi geliştirmemiz ve bu dönüşüme ayak uydurmamız gerektiğini söyleyen bir yaklaşım giderek daha görünür hale geliyor. Sanki bu treni yakalayamazsak geride kalacakmışız gibi. Böyle bir ortamda durup düşünmeye ayırdığımız zamanın bile verimsizlik olarak görülmesi mümkün. Oysa ister tasarımdan ister büyük teknoloji şirketlerinden söz edelim, hızlı büyümek ve daha fazlasını tüketmek her zaman daha iyi sonuçlara ulaşmak anlamına gelmiyor.</p><p>Bütün bunları düşündüğümde, tasarımın giderek hızlanan bu ortamda biraz yavaşlamaya da ihtiyacı olduğunu hissediyorum. Bu, teknolojiden uzak durmak ya da değişime direnmek anlamına gelmiyor. Tam tersine, yeni araçların sunduğu imkânlardan yararlanırken neyi neden yaptığımızı, kimin için değer ürettiğimizi ve bu değeri nasıl tanımladığımızı sorgulamaya devam etmek anlamına geliyor.</p><p>Belki de tasarımcının rolünü yalnızca ne kadar üretebildiği üzerinden tanımlamak yeterli değildir. Hangi problemi çözmeye değer bulduğumuz, hangi ihtiyacı gerçekten anlamaya çalıştığımız ve ürettiğimiz deneyimin insanın hayatında nasıl bir karşılık bulduğu da en az üretim kadar önemli. Çünkü bir aracı etkili kullanmakla, o araçla ne yapmaya değer olduğunu bilmek aynı şey değil.</p><h4>To be, or Not to be</h4><p>Kullanıcı deneyimi mi, tüketici deneyimi mi? Belki de benim için mesele bu ikisinden birini seçmek değil. Asıl mesele, insanı anlamayı merkeze aldığımızı söylerken onu yalnızca ölçülebilen davranışları, tahmin edilebilen tercihleri veya yönlendirilebilen kararları üzerinden ele almamak. Teknoloji değişebilir, araçlar gelişebilir ve üretim biçimlerimiz dönüşebilir. Bütün bu değişimin içinde, insanı anlamakla ondan belirli bir davranış elde etmek arasındaki farkı gözden kaçırmamak gerekiyor.</p><p>Çünkü daha fazlasını yapabiliyor olmamız, her zaman daha fazlasını yapmamız gerektiği anlamına gelmiyor. Belki de bazen ilerlemek, hızlanmaktan çok durup neyi amaçladığımızı yeniden hatırlamakla mümkün olabilir.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=9b2f10573f9e" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Artificial Intelligence: İki Kelimenin Binlerce Yıllık Hikâyesi]]></title>
            <link>https://medium.com/@necdeterdgan/artificial-intelligence-i%CC%87ki-kelimenin-binlerce-y%C4%B1ll%C4%B1k-hik%C3%A2yesi-fc754b17f0c6?source=rss-032f90423c47------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/fc754b17f0c6</guid>
            <category><![CDATA[artificial-intelligence]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Necdet Erdoğan]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 04 Oct 2026 13:16:50 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-10-04T13:48:41.902Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><em>“Yapay zekâ” dediğimiz şeyin hikâyesi gerçekten 1950’lerde mi başladı? Yoksa kullandığımız iki kelimenin içinde çok daha eski bir insanlık hikâyesi mi saklı?</em></p><p>Bugün “Artificial Intelligence” dediğimizde aklımıza bilgisayarlar, büyük dil modelleri, robotlar ve makinelerin insan gibi düşünmesi geliyor. Ama bu iki kelimeyi biraz geriye doğru takip ettiğimizde karşımıza bilgisayar teknolojisinden çok daha eski bir dünya çıkıyor. <strong>Artificial. Intelligence.</strong> Biri “yapılmış olanı”, diğeri “anlama ve ayırt etme yetisini” anlatıyor. Ve bu iki kelimeyi yan yana koyduğumuzda aslında oldukça eski bir soruya ulaşıyoruz: <strong>İnsan tarafından yapılmış bir şey, insanın sahip olduğu anlama yetisine sahip olabilir mi?</strong></p><p>Bu sorunun cevabını aramadan önce kelimelerin kendisine bakmak gerekiyor.</p><h3>Artificial: “Yapay” kelimesinin içinde aslında “yapmak” var</h3><p>“Artificial” kelimesi İngilizceye Orta Çağ’ın sonlarında giriyor. Kökeni Eski Fransızca <em>artificial</em> ve oradan Latince <em>artificialis</em> kelimesine uzanıyor. <em>Artificialis</em>, kabaca “sanata, ustalığa veya beceriye ait” demekti. Daha geride ise <strong>artificium</strong> var: beceri, ustalık, sanat, bir şey yapma yöntemi veya yapılmış eser. Ve onun da kökünde <strong>artifex</strong> bulunuyor: zanaatkâr, sanatçı, usta, bir şey yapan kişi.</p><p><em>Artifex</em> ise iki önemli unsurun birleşiminden oluşuyor:</p><p><strong>ars</strong> — sanat, beceri, ustalık<br><strong>facere</strong> — yapmak, üretmek</p><p>Dolayısıyla kelimenin çok eski mantığında “artificial”ın karşılığı bugünkü “sahte” değil. Daha temel bir anlam var: <strong>bir beceri kullanılarak yapılmış olan.</strong></p><p>Bugünkü <em>artificial</em> kelimesinin “doğal olmayan” anlamı zaman içerisinde gelişiyor. İngilizcede kelimenin 14. yüzyıl sonlarındaki erken kullanımlarından biri “artificial day” ifadesi. Buradaki “artificial day”, insan tarafından belirlenen veya hesaplanan gündüz süresini ifade ediyordu. “İnsan tarafından yapılmış” anlamı ise 15. yüzyılın başlarında daha belirgin hale geliyor; 16. yüzyılda ise kelime doğal olanın taklidi veya yerine geçen şeyler için kullanılmaya başlıyor.</p><p>Bu dönüşüm aslında oldukça anlamlı: <strong>art → skill → making → made by human skill → not natural → artificial.</strong> Bugün “artificial” dediğimizde çoğunlukla “doğal olmayan”ı düşünüyoruz. Ama kelimenin en eski katmanlarından birinde hâlâ şu fikir duruyor: <strong>Bir şeyin insan eliyle yapılmış olması.</strong></p><h3>Art, Artifact, Artificial</h3><p>Bu kökten türeyen kelimelere baktığımızda bağlantı daha da görünür hale geliyor.</p><p><strong>art</strong><br><strong>artist</strong><br><strong>artisan</strong><br><strong>artifact</strong><br><strong>artifice</strong><br><strong>artificial</strong></p><p>Hepsinin uzak akrabaları aynı fikrin çevresinde dolaşıyor: <strong>yapmak, üretmek, ustalık göstermek.</strong></p><p>Özellikle <em>artifact</em> kelimesi dikkat çekici. Bir artifact, insan tarafından yapılmış bir nesnedir. Bir taş parçası doğada bulunabilir. Ama aynı taş insan tarafından şekillendirilip bir alete dönüştürülürse artık bir <strong>artifact</strong> haline gelir.</p><p>Yani “artificial” kelimesinin altında yalnızca “doğal olmayan” değil, daha temel bir ayrım vardır: <strong>doğada bulunan ile insan tarafından yapılan arasındaki ayrım.</strong></p><p>Bu ayrım, yapay zekâ söz konusu olduğunda oldukça önemli hale geliyor. Çünkü “artificial intelligence” dediğimiz anda aslında iki kavramı karşı karşıya getiriyoruz: <strong>yapılmış olan ve zekâ.</strong></p><p>Ama zekâ nedir? Bunun için ikinci kelimeye gitmemiz gerekiyor.</p><h3>Intelligence: Zekâdan önce “anlamak”</h3><p>“Intelligence” kelimesi İngilizcede yaklaşık 14. yüzyılın sonlarında görülüyor. Eski Fransızca <em>intelligence</em> ve Latince <strong>intelligentia</strong> üzerinden geliyor. Latince <em>intelligentia</em> ise anlama, bilgi, ayırt etme gücü ve kavrayış gibi anlamlar taşıyordu.</p><p>Burada önemli olan şu: <strong>Intelligence başlangıçta yalnızca “zekâ” demek değildi.</strong> Anlamak, kavramak, ayırt etmek ve bir şeyin ne olduğunu fark etmek gibi anlamları vardı.</p><p>Kelimenin merkezindeki fiil ise <strong>intelligere</strong>: “anlamak, kavramak, fark etmek.”</p><p>Ve bu kelime genellikle:</p><p><strong>inter</strong> — arasında<br><strong>legere</strong> — seçmek, ayırmak, toplamak, okumak</p><p>ile ilişkilendirilir.</p><p>Buradan ortaya çıkan etimolojik düşünce oldukça güzel: <strong>Anlamak, şeyler arasından seçim yapabilmek.</strong></p><p>Başka bir ifadeyle, zekâ yalnızca bilgi sahibi olmak değil; <strong>neyin önemli olduğunu ayırt edebilmek.</strong></p><p>Elbette burada dikkatli olmak gerekiyor. “Intelligence kelimesinin gerçek anlamı satır aralarını okumaktır” gibi internette sık karşılaşılan romantik açıklamalar fazla basitleştirilmiş yorumlardır. Etimolojik olarak <em>inter + legere</em> bağlantısı güçlü olsa da kelimenin tarihsel anlamını yalnızca bu tek ifadeye indirgemek doğru olmaz.</p><p>Yine de ortaya çıkan kavramsal bağlantı oldukça güçlü:</p><p><strong>Intelligence → discernment → understanding</strong></p><p>Yani:</p><p><strong>ayırt etmek → anlamak → kavramak.</strong></p><h3>Intelligence’ın kelime ailesi</h3><p>Aynı kökten başka kelimeler de türemiş durumda:</p><p><strong>intelligent</strong> — anlayan, kavrayan<br><strong>intelligible</strong> — anlaşılabilir<br><strong>intellect</strong> — kavrama/anlama yetisi<br><strong>intelligentsia</strong> — entelektüel kesim<br><strong>intelligence</strong> — anlama, zekâ</p><p>Bu nedenle bugün “intelligence” kelimesini yalnızca “yüksek IQ” ile eşleştirmek aslında kelimenin tarihini oldukça daraltıyor. Kelimenin çok daha eski bir tarafında <strong>anlamak, ayırt etmek ve kavramak</strong> var.</p><h3>Natural ve Artificial: Doğmuş olan ve yapılmış olan</h3><p>Burada iki kelimeyi karşılaştırmak özellikle ilginç. <strong>Natural</strong> kelimesi Latince <em>natura</em>dan geliyor. <em>Natura</em> ise “doğa” anlamının yanında <strong>doğmak</strong> fikriyle ilişkili. Yani çok kabaca “natural”, <strong>doğmuş olan</strong> fikrini taşıyor.</p><p>Artificial’ın tarihsel çekirdeğinde ise <strong>yapılmış olan</strong> fikri bulunuyor.</p><p>Dolayısıyla bugün “artificial intelligence” dediğimizde aslında çok temel bir karşıtlığı bir araya getiriyoruz: <strong>doğmuş zekâ ve yapılmış zekâ.</strong></p><p>Belki de yapay zekâ kavramının felsefi ağırlığı tam olarak burada.</p><h3>Peki “Artificial Intelligence” ilk ne zaman söylendi?</h3><p>Burada hikâye genellikle 1956&#39;ya bağlanıyor. Ve büyük ölçüde haklı bir bağlantı bu. 1956 yazında Dartmouth College’da gerçekleştirilen bir araştırma toplantısı, bugün yapay zekânın akademik bir alan olarak doğduğu anlardan biri kabul ediliyor.</p><p>Fakat küçük ve önemli bir ayrıntı var: <strong>“Artificial Intelligence” ifadesi 1956&#39;da değil, 31 Ağustos 1955&#39;te yazılı olarak karşımıza çıkıyor.</strong></p><p>John McCarthy, Marvin Minsky, Nathaniel Rochester ve Claude Shannon tarafından hazırlanan araştırma önerisinin başlığı <strong>“A Proposal for the Dartmouth Summer Research Project on Artificial Intelligence”</strong> idi. Öneri, 1956 yazında Dartmouth’ta yapılması planlanan iki aylık bir çalışma için hazırlanmıştı.</p><p>Önerinin ilk cümlesi de oldukça iddialıydı: “We propose that a 2 month, 10 man study of artificial intelligence…”</p><p>Daha da önemlisi, araştırmacılar yapay zekâyı yalnızca hesaplama olarak görmüyorlardı. Önerideki temel varsayım, insan öğrenmesinin ve zekânın diğer özelliklerinin yeterince kesin biçimde tanımlanabileceği ve böylece bir makinenin bunları simüle edebileceğiydi. Çalışmanın hedefleri arasında makinelerin dil kullanması, soyutlamalar ve kavramlar oluşturması, insanların çözdüğü bazı problem türlerini çözmesi ve kendilerini geliştirmesi vardı.</p><p>Bugünden baktığımızda bu cümleler şaşırtıcı derecede tanıdık geliyor.</p><h3>Ama küçük bir tarihsel sürpriz var</h3><p>Buraya kadar “Artificial Intelligence terimi ilk kez 1955&#39;te ortaya çıktı” demek oldukça kolay. Fakat tarih biraz daha karmaşık.</p><p><strong>“Artificial intelligence” ifadesinin kendisine 1955&#39;ten daha eski bir metinde de rastlanıyor.</strong></p><p>1792 tarihli bir İngilizce eserde ifade, bugünkü bilgisayar bilimi anlamından tamamen farklı bir bağlamda kullanılmış görünüyor. Bu erken kullanım, modern AI alanının isimlendirilmesiyle aynı şeyi ifade etmiyor; yalnızca iki kelimenin daha önce yan yana gelmiş olduğunu gösteriyor.</p><p>Dolayısıyla daha doğru bir ayrım yapmak gerekiyor: <strong>1792</strong>, “artificial intelligence” ifadesinin daha erken bir kullanımı; <strong>1955</strong>, modern bilimsel araştırma alanı için “Artificial Intelligence” adının kullanıldığı Dartmouth önerisi; <strong>1956</strong> ise Dartmouth çalıştayı ve yapay zekânın bağımsız bir araştırma alanı olarak şekillenmesi.</p><p>Bu ayrım küçük görünebilir ama önemli. Çünkü bazen bir kelimenin ilk kez ne zaman yazıldığını, bir kavramın ilk kez ne zaman ortaya çıktığıyla karıştırıyoruz.</p><h3>Fakat fikir 1955&#39;ten çok daha eski</h3><p>Peki makinelerin düşünmesi fikri?</p><p>İşte burada teknoloji tarihinden çıkıp mitolojiye giriyoruz.</p><p>İnsanların insan yapımı, kendi kendine hareket eden veya canlıya benzeyen varlıklar hayal etmesi binlerce yıl öncesine gidiyor. Antik Yunan mitolojisinde bunun en ilginç örneklerinden biri <strong>Talos</strong>.</p><p>Talos, bronzdan yapılmış dev bir varlık ve Girit’in koruyucusu olarak anlatılıyor. Bazı antik kaynaklarda Talos’un Hephaestus tarafından yapıldığı aktarılıyor.</p><p>Burada çok önemli bir ayrım var: <strong>Talos bir yapay zekâ değildi.</strong> Onu bugünkü anlamda “AI” olarak adlandırmak tarihsel açıdan yanlış olur.</p><p>Fakat Talos, insan zihninin çok eski bir hayalini gösteriyor: <strong>Doğal olmayan, insan eliyle veya ilahi bir ustalıkla yapılmış bir varlık kendi başına hareket edebilir mi?</strong></p><p>Benzer şekilde Hephaestus’un mekanik yardımcıları ve antik dünyanın otomaton fikirleri de “yapılmış varlık” düşüncesinin çok eski olduğunu gösteriyor.</p><p>Daha sonraki yüzyıllarda bu fikir farklı biçimlere bürünüyor: <strong>Golem, Homunculus, mekanik otomatlar, Mechanical Turk, Frankenstein ve sonunda bilgisayarlar.</strong></p><p>Bunların hiçbirini doğrudan “yapay zekânın kendisi” olarak görmek doğru değil. Ama hepsinin arkasında benzer bir insan merakı var:</p><blockquote><strong><em>İnsanın yaptığı bir şey, canlıya ait özellikleri ne kadar ileri taşıyabilir?</em></strong></blockquote><h3>Belki de “Artificial Intelligence”ın asıl hikâyesi burada başlıyor</h3><p>Bugün AI hakkında konuşurken genellikle teknolojiyi konuşuyoruz. Model büyüklüğü, veri, GPU, transformer’lar, chatbotlar ve robotlar.</p><p>Ama kelimelerin kendisine geri döndüğümüzde başka bir hikâye ortaya çıkıyor.</p><p><strong>Artificial</strong> bize “yapılmış olanı” söylüyor.</p><p><strong>Intelligence</strong> ise “anlama, kavrama ve ayırt etme” fikrini taşıyor.</p><p>Dolayısıyla <strong>Artificial Intelligence</strong> sadece teknik bir terim değil. İki çok eski insan fikrinin karşılaşması: <strong>Bir şey yapabilmek ve bir şeyi anlayabilmek.</strong></p><p>Belki de insanlık tarihinin en eski sorularından biri şuydu:</p><blockquote><strong><em>“Doğanın yaptığı bir şeyi biz de yapabilir miyiz?”</em></strong></blockquote><p>Ateşi kontrol etmekte, metal işlemekle, heykeller yapmakla, otomatonlar üretmekle, kendi görüntümüzü resmetmekle ve sonunda zihnin yaptığı şeyleri makinelerde yeniden üretmeye çalışmakla her seferinde aynı sınırı biraz daha ileri taşıdık:</p><p><strong>Doğal olan ile yapılmış olan arasındaki sınırı.</strong></p><p>Bugün “Artificial Intelligence” dediğimiz şey, bu sınırın belki de en radikal noktasında duruyor.</p><p>Çünkü bu kez taklit etmeye çalıştığımız şey artık yalnızca doğanın biçimi değil.</p><p><strong>Doğanın bize verdiği en gizemli yetilerden biri: anlama.</strong></p><p>Ve belki de bu yüzden “Artificial Intelligence” kelimeleri, teknolojik olduklarından çok daha eski bir hikâyeyi anlatıyor.</p><p><strong>Belki de yapay zekâ, insanın yaptığı en büyük şeyden çok, insanın kendisi hakkında sorduğu en eski sorunun yeni bir biçimidir.</strong></p><h4>Kaynaklar</h4><ul><li><strong>Online Etymology Dictionary</strong> — <em>artificial, intelligence, intelligent, intelligentsia</em> kelime kökenleri.</li><li><strong>Dartmouth AI Archive</strong> — 1955 tarihli <em>A Proposal for the Dartmouth Summer Research Project on Artificial Intelligence</em>.</li><li><strong>Stanford AI100</strong> — Yapay zekânın tarihsel gelişimi.</li><li><strong>Theoi Greek Mythology</strong> — Talos ve Hephaestus’un otomatonları üzerine antik kaynak derlemeleri.</li></ul><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=fc754b17f0c6" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[The Violence of Digital Stimulation]]></title>
            <link>https://medium.com/@necdeterdgan/the-violence-of-digital-stimulation-1ebc74fb94e8?source=rss-032f90423c47------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/1ebc74fb94e8</guid>
            <category><![CDATA[consumerism]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Necdet Erdoğan]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 13 Aug 2026 12:33:09 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-08-13T12:33:09.681Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>The moment we open our eyes in the morning, we connect to the world. Before we even reach our own thoughts, a notification, a few messages, a piece of news, or a few seconds of footage from the lives of people we don’t even know fills our minds. The same cycle continues throughout the day. We look at our phones while waiting for something, watch something while eating, and throw ourselves into another stimulus whenever we feel bored. The empty spaces that were once a natural part of life now feel almost unbearable. Waiting, being bored, sitting without doing anything… We immediately fill even those moments when our minds could simply be left alone. Perhaps the problem is no longer simply that our attention spans have become shorter, but that we have lost our tolerance for giving our attention to anything for a meaningful amount of time.</p><p>For most of human history, people spent their time making things. They grew things, cooked, repaired, drew, wrote, built, or simply tried to make sense of the world around them. Today, however, we spend an increasing part of our time consuming. We consume content, news, videos, music, images, and eventually, each other’s lives. We even fill the empty space we need in order to create by consuming more. When we get bored, we open a video instead of making something. When a thought comes to us, we reach for our phones instead of following it. Perhaps we haven’t lost our creativity; we have lost the silence in which creativity can emerge.</p><p>The digital world has not only shown us more; it has also changed the way we see ourselves. We now think about how something will look before we think about how it will feel to experience it, how a place will look before we think about being there, and what something will say about us before we consider what it actually adds to our lives. The photograph of an experience has become almost as important as the experience itself, just as the way we tell a success can seem as important as the success itself. The distance between life itself and the version of it we present to others is becoming increasingly smaller. <strong>We became so focused on how we look and what we own that we have almost nothing left to tell the world we actually live in.</strong></p><p>Instead of looking at a landscape, we record it. Instead of listening to a concert, we watch it through the screen of our phones. Even while talking to someone, a part of our mind remains somewhere else. Because being where we are is no longer enough; we want to be somewhere else at the same time. We want to see everything, miss nothing, and always be informed. Yet in trying to keep up with everything, we fail to truly remain within anything. We are more connected to the world than ever before, and yet perhaps more distant from it than ever.</p><p>The strangest part is that, after all this constant activity, we still feel remarkably productive. Throughout the day, we see hundreds of things, communicate with dozens of people, and are exposed to an endless amount of information. But at the end of the day, what remains that is truly ours? Which thought is genuinely our own? Which experience was actually lived? Which idea came not from someone else’s video or post, but from the quietness of our own minds?</p><p>Perhaps the problem is not technology itself. Perhaps the problem is that technology has filled every empty space in our lives. We need emptiness in order to think, boredom in order to create, and silence in order to hear ourselves. Maybe, if we want to start creating again, we first need to stop consuming; if we want to see the world again, perhaps we need to stop constantly recording it. Because sometimes we only begin to notice things when nothing is happening. And perhaps what we need most today is not more stimulation, but simply to <strong>be there</strong>.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=1ebc74fb94e8" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Who Sees, Who Hears?]]></title>
            <link>https://medium.com/@necdeterdgan/who-sees-who-hears-2648228fd9f9?source=rss-032f90423c47------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/2648228fd9f9</guid>
            <category><![CDATA[humanity]]></category>
            <category><![CDATA[life]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Necdet Erdoğan]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 03 Mar 2026 11:06:42 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-03-03T11:06:42.904Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Everything is being talked about — absolutely everything. Screens are overflowing, headlines keep changing, and the agenda moves at a relentless pace. It is often already clear where the media stands; today, the devastation unfolding in Gaza, the prolonged war in Ukraine and its heavy toll on civilians, the deepening crisis in Venezuela… Each is discussed for a while, debated, shared thousands of times. Then a new headline arrives, and the previous tragedy slowly fades into the shadow of the next.</p><p>Yet at no other time in history have civilian deaths been this invisible, this normalized. The numbers rise, statistics are shared; but every number represents a life, a story, a future left unfinished. A name quickly turns into a figure, a face disappears within charts and reports.</p><p>Still, the questions that gnaw at us remain unchanged: Where is the law? Where is reason? How much are conscience, ethics, equality, and the most fundamental right — the right to life — truly protected? How can human life be so easily discarded in the shadow of power struggles?</p><p>When will humanity free itself from a political mindset that darkens its vision with ambition, anger, and the obsession with power — a mindset that determines the fate of millions? Perhaps the answer lies not only with those who govern, but with those who refuse to look away, who refuse to forget, who refuse to be silenced.</p><p>So where is that humanity now?<br> Have we learned to look without seeing, to hear without truly listening, in order to avoid confronting what is happening? Faced with repeated suffering, a rapidly shifting agenda, and endless crises, have our hearts built a shell to protect themselves?</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=2648228fd9f9" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Koşmadan koşamazsın.]]></title>
            <link>https://medium.com/@necdeterdgan/ko%C5%9Fmadan-ko%C5%9Famazs%C4%B1n-dae17f5ca4d7?source=rss-032f90423c47------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/dae17f5ca4d7</guid>
            <category><![CDATA[design]]></category>
            <category><![CDATA[mindfulness]]></category>
            <category><![CDATA[life]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Necdet Erdoğan]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 26 Dec 2024 11:26:32 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-08-14T12:59:27.098Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Bir süredir kariyerimi UI/UX tasarım alanında şekillendirmeye çalışıyorum. Birkaç gün önce portfolyoma eklemek için üzerinde çalıştığım bir tasarım vardı. Ancak oldukça zorlandım ve kendimi motive etmekte güçlük çektim. “Bir kahve yapayım, biraz mola vereyim” derken, tamamen çalışmadan koptum diyebilirim. Boş bir zihinle tekrar çalışma masama oturduğumda, birden Caddebostan sahilinde yürürken gördüğüm bir yazı aklıma geldi: “Koşmadan koşamazsın.” İçinde bulunduğum ruh halini göz önünde bulundurunca, bu yazının anlamı bambaşka bir derinlik kazandı. O an, bu yazı benim için “Tasarlamadan tasarlayamazsın” haline dönüştü ve beynimde bir anda şimşekler çaktı. Ve ben kendime bu cümleyi sürekli tekrar ederek bir şekilde projeyi bitirebildim.</p><p>“Koşmadan koşamazsın” bana hayat ve tutkularımız hakkında güçlü bir perspektif sağladı. Hayatın her alanında, özellikle yeni bir şeyler denemek ya da değişim yaratmak istediğimizde, çoğu zaman en büyük engel başlamakta hissettiğimiz korku ve belirsizliktir. Diyelim ki ilk adımı attık, ancak bu tek başına yeterli değildir. Sürekliliği sağlamak, kararlılık ve azim gerektirir. Her adımda, o adımın devamını getirebilmek için içsel bir güç ve disipline ihtiyaç duyarız. İşte burada, “Koşmadan koşamazsın” ifadesi devreye giriyor: yalnızca başlamak değil, sürekli hareket etmek, iyi ya da kötü, mükemmel ya da eksik demeden, sevdiğimiz ve yapmak istediğimiz her ne varsa onu denemek, yapmak, koşmak, tasarlamak…</p><p>Bu düşüncelerle birlikte, tasarım yolculuğumda nerede durduğumu ve nereye gitmek istediğimi daha net görmeye başladım. Zorluklar, belirsizlikler ve hayal kırıklıkları olsa da, her geçen gün biraz daha geliştiğimi hissediyorum. Artık tasarıma başlamak için mükemmel anı beklemek yerine, sadece yaratmaya ve sürecin içinde olmaya odaklanıyorum. Ve belki de en önemlisi, her adımın küçük ya da büyük bir ilerleme olduğunu kabul ederek yoluma devam ediyorum.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=dae17f5ca4d7" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>