Sabitler ise tanım anında değerini alır ve atanan değer değiştirilmez, daha doğrusu program boyunca değerini kaybetmesini istemediğimiz bir parametreyi ya da sürekli aynı değeri kullanacağımız zaman bu değeri bir parametreye yükleyerek program boyunca bu değeri kullanırız. Sabit kullanırken CONSTANT kelimesi kullanılır.

Bir değişkeni/sabiti begin-end bloğu içerisinde kullanmadan önce, declare kod bloğu bölümünde tanımlarız.

PL/SQL’de değer atama := sembolleriyle yapılır.

DECLARE

var_string VARCHAR2(20);

var_number NUMBER(1);

var_constant_string CONSTANT VARCHAR2(20) := 'Constant'; -- sabit değer

BEGIN

var_string := 'Variable'; -- değer atama

var_number := 1; -- değer atama

END;

PL/SQL de değişkenler kullanım yerine göre global ve local olmak üzere 2'ye ayrılır.Local değişkenler içteki(inner) bloklarda kullanılır ve dıştaki bloklarda kullanılmaz.Global değişkenler ise her tarafta kullanılabilir.

Select Sonucu Gelen Değeri Değişkene Atama

Select sütun_ismi into değişken_ismi from tablo_ismi [where şart];

DECLARE

var_age number(2);

var_student_id number(4) = 1111;

BEGIN

SELECT age

INTO var_age

FROM students

WHERE students_id = var_student_id;

dbms_output.put_line(var_age);

END;

PL/SQL Değişken ve Sabit Kullanımı was originally published in Bankalararası Kart Merkezi on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

PL/SQL paketleri bir ya da birden fazla işi bir arada yapabilen (hem güncelleme, hem silme, hem kayıt ekleme gibi) bir kere yazılıp veritabanında tanımlanarak ihtiyaç anında tekrar tekrar çağrılabilen fonksiyonlardır.

PAKET NASIL YAZILIR ?

PL/SQL paketleri temelde aşağıdaki blokların yer almasıyla oluşturulur.

CREATE [OR REPLACE] PROCEDURE procedure_name

[ (parameter [,parameter]) ]

/*burada prosedürün tanımı yapılır, alacağı parametre var ise eklenir. Parametre alan prosedürler aslında başka prosedürlerin içerisinden çağrılıyor demektir, örneğimizde bulunmuyor*/

IS

[declaration_section]

/*burada değişken, veri kümesi seti ve imleci tanımlanır, örneğimizde c1 cursor’u tanımlanmıştır*/

BEGIN

executable_section

/*burada yapılması gereken iş yaptırılır, örneğimizde update fonksiyonu çalışmaktadır*/

/*eğer veri kümesi içerisinde her kayıt için teker teker işlem yapılacaksa bir döngü kurulur, örneğimizde for loop bulunuyor*/

[EXCEPTION

exception_section]

/*burada hata durumunda alınması gereken aksiyonlar yazılır, örneğimizde hata mesajını consol’a yazdırıyoruz*/

END [procedure_name];

ÖRNEK

Belirli bir veri kümesi içerisinde güncellenmesi gereken kayıtları içeren ve bunları teker teker işleyerek işlemi (transaction) sonlandıran (commit) bir paketi inceleyelim.

Aşağıda belirli kriterler ile seçilmiş veri kümesi içerisindeki (c1'in işaret ettiği select cümleciği) her kaydı satır satır alarak (for döngüsü) o kayıt üzerinde (vRow) update fonksiyonu çalıştırıp commit yapan bir paket örneği bulunuyor. Veritabanında belirli bir kolonu boş(null) olmayan veri kümesinin tümünün bu kolonlarını boş olarak güncelliyoruz. Bu örnek için şöyle bir soru sorulabilirdi, tüm veri kümesini tek bir sorguda update edebilecekken neden cursor kullanarak teker teker güncelleme yapıyoruz? Yani bu örnek için cursor yazmak yerine aşağıdaki update komutu ile de sorunu çözebildirdik :

Eğer yukarıdaki sorguyu çalıştıracağımız yani güncelleyeceğimiz veri seti binlerce, yübbinlerce satır veriden oluşuyorsa veritabanında kilit (lock) oluşturabilirdik. Bu yüzden veri setindeki her kaydı güncelleyip commit alan bir cursor ile işimizi çözmek daha sağlıklı olacaktır.

Örnekte yer alan satırların yanlarında mantığını anlatmaya çalıştım.

Aklınıza takılan soruları ya da nasıl yazarım dediğiniz örnek durumları benimle paylaşmaktan çekinmeyiniz, prosedür yazımı zevkle üzerine çalıştığım konulardan biridir.

NOT: Görsellerin text hallerini açıklamalarda bulabilirsiniz:

görsel 1:
update db.table1 table1
set table1.column1 = null
where table1.column1 in (
select column1 from db.table1 table1
where table1.column1 is not null ) ;

görsel 2:

CREATE OR REPLACE PROCEDURE procedureName IS /*db’de tanimlanmasi ve tekrar tekrar çalistirilabilmesi için create komutu ile paket yaratiriz*/

cursor c1 IS /*islem yapilacak veri kümesini satir satir gezecek imleç*/
select * from db.table1 table1 where table1.column1 is not null; /*islem yapilacak veri kümesini olusturan select cümlesi*/

begin

for vRow in c1 LOOP /*for döngüsü başlangıcı*/
/*Veri kümesinin her bir satırını işleyebilmek için bir döngü kurmamız gerekiyor.
Bu amaçla for döngüsüni kullanabiliriz. Döngü içerisinde seçtigimiz veri kümesinin sırayla satir satir islenecegini kabul ederiz.
Veri kümesinin sıralaması order cümleciği ile yönetilebilir.
vRow(variable row) c1 veri kümesinin içerisindeki her bir satırı işaret eder.
For döngüsünün içerisinde c1 imleci neredeyse vRow satırı o’dur */
/*NOT: vRow satiri select kümesinin bir satiri olduğu için kolonları vardır.
Yani yukarıda select edilen kümede hangi kolonlar varsa vRowda da o kolonlar vardır*/
update db.table1 table1 /*iş yapma(execution) bloğu*/
set table1.column1 = null
where table1.column1 = vRow.column1;
commit; /*satir satir yaptigimiz islemleri commit ile veritabaninda gerçeklestiririz böylelikle büyük veri kümesinde çalisirken olusacak
lock sorunlarini engellemis oluruz */
end loop; /*for döngüsü sonu*/
exception when others then /*hata yakalama blogu*/
DBMS_OUTPUT.PUT_LINE( ‘Err ‘ || SUBSTR(SQLERRM, 1, 100)); /*hata durumunda output üretir*/
end;

PL/SQL Paket (Stored Procedure) Yazımı was originally published in Bankalararası Kart Merkezi on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

PL/SQL ile ilgili yazıların bini bir para, ancak uğraşmayı çok sevdiğim bu konu hakkında yazmadan geçemedim. İşe yarayacağını düşündüğüm, operasyonel işlerimize benzerlik taşıyan örnekler ile bu konuda bir yerlerde tıkanan ya da kendini geliştirmek isteyen arkadaslarıma yardımcı olmayı umuyorum.

Uygulama geliştiricinin bir nevi koltuk değneği, operasyonel işlerin göz bebeği, gerektiğinde uygulamanın bile eksik kaldığı noktaları toparlayan ekibin joker elemanıdır PL/SQL. Bu yazı dizisinde PL/SQL nedir, hangi bileşenlerden oluşur, programlama konseptleri nasıl uygulanır, paket nasıl yazılır konularına değinmek istiyorum.

PL/SQL yapısal dillerin SQL’e eklenmesi sonucu oluşan Oracle’a has bir dildir. Oracle bu dil ile;

PL= Procedural Language

SQL= Structured Query Language

kavramlarını birleştirip, SQL’in yetenekleriyle programlama konseptlerini bir arada kullanmaya olanak sağlayarak programcıya veri üzerinde güçlü bir hakimiyet vermiştir.

Böylelikle PL/SQL’e özgü olan aşağıdaki özellikler ortaya çıkmıştır :

• Standart sorguların yanında karar verme yapıları (if/else), döngüler (for veya while ), hata/istisna yakalama (exception handling) mekanizmaları ile veri üzerinde ihtiyaç duyulan işlemler kolaylıkla yapılabilir.
• Yazılan programlar Oracle kullanan veritabanları için standart ve taşınabilir bir haldedir. Örneğin; herhangi bir bilgisayarda yazılan paketler, fonksiyonlar başka bir Oracle veritabanında çalışabilir. Şöyle ki, lokal bilgisayarımızda program yazıp bunu canlı ortamdaki başka bir sunucuda sorunsuz çalıştırabiliyoruz.
• PL/SQL programlarını veritabanında saklayabiliriz. Yani, uygulama içerisinde kullanılan sorguları program haline getirip veritabanında saklarsak, sorguların istemciden veritabanına gönderilmesi, veritabanından istemciye gönderilmesi adımlarını atlayarak ağ trafiğini azaltabiliriz. Uygulama içerisinden, veritabanı programını adıyla çağıran bir komutu sunucuya iletmemiz yeterlidir.
• Ve en önemlisi veritabanında saklanan programlar sayesinde uygulama içerisindeki veritabanı operasyonlarında kolayca değişiklik yapabiliriz. Böylelikle tek bir sorgu değişikliğinde bile sürüm geçişine bağımlı kalmayız. *Burası çok önemli*

Bir sonraki yazımda PSL/SQL genel kodlama imlası (basic syntax), veri tipleri, sabitler ve değişkenler konusuna değineceğim.

PL/SQL Programlama #1 was originally published in Bankalararası Kart Merkezi on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Yeni Yıl İçin Alternatif Mutluluk Kaynakları

Mutluluk için gençlik, güzellik, para, işte aşkta başarı falan gerekir diye dayatılır hep; oysa daha ne mutluluklar var:

Bir çocuğun uykudaki gülücüğünü görmek (ki Kamerun’da wo-mba derlermiş); hafif serin hafif derin berrak bir denizde yüzmek; sevgilinin kokusunu ya da kuraklıktan sonra yağan ilk yağmura eşlik eden hoş kokuyu (petrichor denmiş İngilizcede) içine çekmek… (*)

Ve taze orman rahiyasını ciğerlerine doldurmak, bir dağ eteğinde bulutlara dokunmak, gökyüzünün morunu/lacivertini/kızılını karşılamak, güneşin pırıltısında yeşile bulanmak, ılık kuma gömülüp dalga seslerine karışmak, çocukların kahkahalarına ortak olmak…

Hayat boyu sana kalacak, en bi gerçek olan mutluluklar.

İyi yıllar.

(*) Metis Ajanda, Olmayan Kelimeler, 2012

“Biz hepimiz dijital harikalar diyarındayız” çerçevesinde sürüp giden konuşmalar niyeyse hep “çok acayip teknolojik gelişmeler var”, “çok acayip büyük veriye sahibiz” , “veri güvenliği kesinlikle sağlanmalı” savlarının etrafında dolanıyor. Ve tam da bu yüzden dijital çağ/veri/güvenlik/demokrasi/şeffaflık kavramları teknoloji cilası çekilmiş bir şekilde popüler ama yapayalnız kalıyor. Aslında bu kavramlar gerçek dünyada neye karşılık gelir, bu kavramlara niye ihtiyaç var ve hatta bunları sağlayınca sonrası ne olacak konularını hiç tartışmıyoruz. Aslına bakarsanız ne kadar can sıkıcı sorun varsa biz bunlardan söz etmiyoruz. Teknoloji fikirleriyle topluma dokunur gibi yapıyoruz. Bu yüzden ben kendi naçizane fikirlerimle bu kavramları düşünebilmek ve gerçek dünya ile ilişkilendirmek için bazı tanımları yapmak, bazı soruları sormak istedim. Bu sorular aslında küresel sorulardır, yani aslında tüm dünya benzer sorulara yanıt arıyor.

Önce güven ve şeffaflık kavramları nedir belirtelim. Toplumsal sistemde, bireylerin ortak yaşam alanını paylaşabilmesi ve toplumsal düzenin korunabilmesi için güven kavramı fazlaca önem taşımaktadır.(*) Demokratik toplumlarda şeffaflık bireyin devlet ile olan güvenini oluşturur. Şeffaflık ise şüpheye yer bırakmaksızın bilginin dosdoğru/eksiksiz olmasıdır, taraflarla eksiksiz paylaşılmasıdır.

Peki devletler bizim güvenimizi kazanacak kadar gerçekten şeffaf mı, bütün topluma mal olması gereken bilgiler (yani bizim veri dediklerimiz )bizimle paylaşılıyor mu? Yoksa biz bunları çeşitli radikal aydınlanma anlarında mı öğrendik, krizlerle, skandallarla mı ortaya çıktı? Bilgi nerede duruyordu(güvenlik), bilgi neden değiştirildi(doğruluk) ya da bilgi neden hiç paylaşılmadı, saklandı(erişilebilirlik)? Ve neden bilginin doğruluğu yanlışlığı ispatlanamıyor? Bu tutumlar çağdaş demokrasi anlayışına uygun mudur?

Yakın geçmişten küresel örnekler verecek olursak Wikileaks (“we open governments”), Cambridge Analytica- Facebook vakaları devletlerle ilgili dev sırların ortaya döküldüğü, saklanan çok bilgiyi/haberi bir anda öğrendiğimiz radikal skandallardır. Kartların insandan yana değil de politik çıkarlardan yana oynanırken bilginin kilit bir araç olduğunu, değiştirilerek algıyı biçimlendirmekte nasıl kullanıldığını hep birlikte hayretle gördük.

Ve böyle saklanan, değiştirilen, keyfekeder paylaşılan bilgiyi nasıl korurum, nasıl şeffaf erişebilir tutarım, doğruyu/gerçeği nasıl esas zeminim haline getiririm sorularının şimdilik olası cevabı için (teknoloji) : Blockchain (belki bir umut)

Ve bu tüm kavramları bir arada içi dolu tutmayı başarınca gelecek adım ne olacak sorusunun cevabını ise birçok toplumun bilmediği gibi ben de bilmiyorum.

Daha doğrusu tahayyül bile edemiyorum ama “too good to be true” , yani gerçek olamayacak kadar güzel…

(*)http://dergipark.gov.tr/download/article-file/213105

Belki gerçekten fenayız ve farkında değiliz, toplum olarak depresyondayız. Örneğin Filistinlilerde depresyon oranı çok düşüktür çünkü ülke şartlarını öyle kanıksamışlardır ki her gün düşen bombalar onlar için çok normaldir. Belki bizim de inceden ayarlarımız şaşmış, biri şöyle bir dokunuverse de düzeltse diye bekliyoruz. Etraf böylesine kendine yardım kitapları ile dolu olduğuna göre…

Birkaç sene önce okuduğum, insanın nasıl kendi yanında olacağını öğreten bir kitabım var, İyi Hissetmek. Kendiyle tanışma cesaretini gösteren, kendini arkadaş edinmeyi isteyen kişiler için. Adı oldukça mütevazi ama kuvvetle zihnini çeliyor insanın. Mütevazi, kendi halinde görünen ama aslında çok meziyetli bir kitap. Nihai menzili ise ne sizi mutluluktan havalara uçurmak ne de özgüven pompası olmak, sadece iyi hissetmenizi sağlamak.

Belki bir gün hepimizin kendine inanması, kendiyle arkadaş olması gerekir. O vakit bu yazıyı hatırlayıp raftan bu kitabı alırsınız.

Damızlık Kızın Öyküsü de böyle. Kötülük ve şüphe üreten / ürettiren bir mekanizma içerisinde kadının durmadan yok olma halini tasvirleyen ama aynı zamanda tanrısal bir yaratma çabası içerisine de sokulduğu bir dizi.

Konu gelecekte, doğurganlığın fiziksel, kimyasal yahut hükümet politikaları sebebiyle iyice azaldığı, askeri yönetimde topluiğne başı kadar hatanın olamadığı bir dönemde geçiyor. Bu yönetimden ailesiyle birlikte kaçmak isterken yakalanan, ailesindeki her bireyin yaprak gibi savrulduğu bir kadının hikayesini anlatıyor. Ve ben bu hikayeyi derin bir anksiyete içinde izliyorum.

Kadınlar düşünemeyecek kadar korkak, korkaklığı derecesinde itaatkar, düşünürse de açılan yaradan akacak olanı göze alamayacak kadar cesareti cılız, yarınları bulanık bir haldeler.

Arıza lüksü olmayan bu kadınlar tek ihanet etmemesi gereken kişinin yine kendisi olduğunu benliklerine kazıyarak hayatlarını idame ettirmeye çalışıyorlar.

İlk bölüm öylesine zordu ve öylesine nefesimi tutarak izlemişim ki müthiş yorulup güçlü birkaç nefesle anca kendime gelebildim. Aslı kitaptan* uyarlama olan bu dizi günümüzün ve kadınların konumlandırılmasının sorgulanması yönünden ufuk açıcı olarak görülebilir. Zihin egzersizleri ve analiz yapabilmeye olanak veren derin bir konusu var. Çeşitli ödüller almış ve hatta son yıllarda kadınların yaptığı eylemlere ilham vermiş bir dizi.

Hikayeyi benden okuyup mütereddid ve tedirgin olmadıysanız ve izlemeye karar verdiyseniz, şimdiden nefes egzersizleri yapmanızı tavsiye ederim.

*Orjinal kitap: The Handmaid’s Tale , Margaret Atwood

İnceden inceye içimize işlediğini, kendisinden bir iz bıraktığını.

Engin Geçtan’ın kitaplarının ise hayata dokunduğunu, insanı hızlı değil ama güzel yürümeye teşvik ettiğine dair kuvvetli bir inancım mevcuttur.

Ne yazık ki kendisini geçtiğimiz hafta kaybettik.

Bende bıraktığı güzel izlerin anısına en sevdiğim kitabı olan İnsan Olmak’tan altını çizdiğim birkaç notu paylaşmak istedim.

“Çağdaş toplumlar kendine özgü bir olguyu da birlikte getirmiştir. İnsan eskisinden çok daha fazla sayıda insanla, çok daha kısa süreli, daha yüzeysel ilişkiler kurma eğilimindedir. Bu, soğuk bir günde karşılaşan bir grup kirpinin öyküsüne benzer. Kirpiler ısınabilmek için birbirlerine sokulurlar ama dikenleri birbirlerine batar. Birbirlerinden ayrıldıklarındaysa soğuktan rahatsız olurlar. İleri geri hareket ederek sonunda dikenlerini batırmadan birbirlerini ısıtabilecekleri en uygun uzaklığı bulurlar.”

“İnsan bir zaman tüketicisidir. Üstelik bize ayrılan bu zaman oldukça sınırlıdır da. Ama yine de çoğumuz yapmak istediklerimizi sonsuza dek zamanımız varmışçasına erteleriz. Yaşamımız boyunca yitirdiğimiz bazı şeyleri yeniden elde edebilir ya da yerine başka şeyler koyabiliriz. Ama tükettiğimiz zamanı asla!”

“Dünyayı politik liderlerin ve sistemlerin yönettiği bir gerçek mi? Yoksa, insanın kendisinin yarattığı ve teknoloji denilen bu dev başına buyruk hızla ilerliyor ve politik sistemlerle liderler de dahil olmak üzere hepimizi birlikte sürüklüyor mu ? Özgür insanın uygarlığın ürünü ve göstergesi olduğunu söyleyenler özgürlükle neyi kastediyorlar? İnsanlık kendi geleceğinin denetimini elinde tutamadığında özgürlükten söz edilebilir mi ? “

Rahat uyu Engin Hoca.