<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Nguyen Hoang on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Nguyen Hoang on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@nguyenhoang_65287?source=rss-7186d5a85295------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/0*9O2ozsDlM0mggGdz.</url>
            <title>Stories by Nguyen Hoang on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@nguyenhoang_65287?source=rss-7186d5a85295------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 06:28:53 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@nguyenhoang_65287/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Lớp người vô dụng trong thế giới “hậu-công việc”]]></title>
            <link>https://medium.com/@nguyenhoang_65287/l%E1%BB%9Bp-ng%C6%B0%E1%BB%9Di-v%C3%B4-d%E1%BB%A5ng-trong-th%E1%BA%BF-gi%E1%BB%9Bi-h%E1%BA%ADu-c%C3%B4ng-vi%E1%BB%87c-6d288d9c7a50?source=rss-7186d5a85295------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/6d288d9c7a50</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Nguyen Hoang]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 29 Sep 2017 14:18:28 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2017-09-29T14:20:10.968Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Hãy tưởng tượng một ngày không xa ô tô không người lái làm những người lái taxi mất việc, những người vận chuyển bưu kiện mất việc, drone thay thế mấy anh công nhân lau kính, sơn tường, những cỗ máy dịch thuật xoá đi rào cản ngôn ngữ và huỷ hoại nghề dịch thuật và người dạy ngôn ngữ, những cánh tay robot chiếm dụng các dây chuyền sản xuất, xây dựng nhà cửa, … hàng ngày chúng ta vào siêu thị mua quần áo do những robot thiết kế và may vá, vào phòng triển lãm trầm trồ những bức tranh sinh ra bởi các thuật toán … và những chú robot hóm hỉnh thay ta việc chăm sóc con trẻ … Khi bức màn này thực sự được vén lên, chúng ta chính thức bước vào thời đại “hậu-công việc”. Chúng ta sẽ làm gì để tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống trong thế giới không có việc làm này … “Chúng ta sẽ vẫn tiếp tục chơi game”. Đó là câu trả lời của Yuval Noah Harari, giáo sư sử học người Israel.</p><p>(Tôi đã dịch bài này khá lâu, không rõ link gốc ở đâu nữa. Xin phép đăng lại đưới đây mà không dẫn link tới bài gốc.)</p><p>Ý nghĩa của đời sống trong thế giới không có công việc</p><p>Ngay khi công nghệ chiếm lĩnh những công việc đã lỗi thời, điều gì khiến chúng ta bận rộn. Yuval Noah Harari, tác giả Sapiens (người tinh khôn) xem xét ‘lớp vô dụng’ (the useless class) và một tìm kiếm mới về mục đích.</p><p>Hầu hết những công việc ngày nay có thể biến mất trong vài thập kỷ. Ngay khi thông minh nhân tạo vượt qua con người trong ngày càng nhiều những nhiệm vụ, nó sẽ thay thế con người trong ngày càng nhiều công việc. Nhiều nghề nghiệp mới có khả năng xuất hiện: những nhà thiết kế thế giới ảo chẳng hạn. Nhưng những nghề nghiệp như vậy đòi hỏi nhiều sự sáng tạo và linh hoạt, và không chắc liệu những nhân viên bảo hiểm, những anh tài xế taxi thất nghiệp ở độ tuổi 40 có thể tái thiết chính họ thành những nhà thiết kế thế giới ảo hay không (hãy thử tưởng tượng một thế giới ảo được tạo bởi một nhân viên bán bảo hiểm mà xem!) Và thậm chí nếu một nhân viên bảo hiểm đặc biệt nào đó thực hiện được sự chuyển dịch thành một nhà thiết kế thế giới ảo thì với tốc độ tiến triển như vậy, trong một thập kỷ khác anh ta phải sẵn sàng cho cuộc tái thiết chính mình một lần nữa.</p><p>Vấn đề quan trọng không phải là việc tạo ra những việc làm mới. Vấn đề quan trọng là việc tạo ra những việc làm mới cái mà con người có thể làm tốt hơn những thuật toán. Hệ quả là, vào năm 2050 một tầng lớp mới có thể xuất hiện — tầp lớp vô dụng (the useless class). Những người vừa thất nghiệp nhưng cũng vừa không có khả năng thất nghiệp.</p><p>Những công nghệ tương tự đẩy con người vào trạng thái vô dụng có thể cũng khả thi để nuôi sống và hỗ trợ một lượng khổng lồ những người không thể thất nghiệp thông qua một cơ chế nào đó kiểu như hỗ trợ cơ bản toàn cầu. Vấn đề thực sự sau đó sẽ là việc giữ một lượng lớn những vị trí và những giá trị. Con người phải bận rộn với những hoạt động có mục đích nếu không họ sẽ đi tới điên rồ. Vậy điều gì lớp người vô dụng sẽ làm trong suốt một ngày dài?</p><p>Câu trả lời có thể là những trò chơi máy tính. Những con người dư thừa trên khía cạnh thương mại có thể tiêu những lượng thời gian ngày càng tăng vào những thế giới ảo 3D, cái sẽ cung cấp cho họ những sự hưng phấn, sự hứa hẹn đầy cảm xúc hơn rất nhiều so với thế giới bên ngoài. Điều này, thực tế, là một giải pháp rất cổ xưa. Cho hàng ngàn năm, hàng tỉ người đã tìm thấy ý nghĩa trong những trò trơi thực tế ảo. Trong quá khứ, chúng ta gọi những trò chơi thực tế ảo như vậy là “những tôn giáo”.</p><p>Tôn giáo là gì nếu không là một trò trơi thực tế ảo lớn được chơi bởi hàng triệu con người. Những tôn giáo như đạo Hồi (Islam) và Cơ đốc giáo (Christianity) tạo ra những nguyên tắc tưởng tượng như “Đừng ăn cừu”, “lặp đi lặp lại những lời cầu nguyện tương tự một số lần nhất định mỗi ngày”, “Không làm tình với người cùng giới” vân vân. Những nguyên tắc này tồn tại chỉ trong tưởng tượng của con người. Không có luật tự nhiên nào yêu cầu việc lặp đi lặp lại những công thức kỳ ảo, cũng không luật tự nhiên nào cấm đồng tính luyến ái hay ăn thịt cừu. Những người đạo Hồi và Cơ đốc giáo, trong suốt đời sống của mình họ cố gắng đạt nhiều điểm trong trò chơi thực tế ảo ưa thích của họ. Vào phút cuối cuộc đời nếu bạn đạt đủ điểm, bạn chết và bạn chuyển tới mức cao hơn của trò chơi (thiên đường chẳng hạn).</p><p>Các tôn giáo như chúng ta thấy, một thực tế ảo không cần thiết được bao bọc bên trong một chiếc hộp độc lập. Hơn thế, nó có thể bị chồng chập lên thực tế vật lý. Trong quá khứ điều này hoàn toàn trong chí tưởng tượng của con người và trong những cuốn sách thiêng liêng, và trong thế kỷ 21 nó có thể hoàn toàn trong những chiếc điện thoại thông minh.</p><p>Dạo trước, tôi đi với Matan, cháu trai 6 tuổi của tôi để săn Pokémon. Ngay khi chúng tôi đi bộ xuống phố, Matan chằm chằm vào chiếc điện thoại thông minh của mình, cái cho phép cậu nhìn thấy những Pokémon xung quanh chúng ta. Tôi không nhìn thấy bất kỳ Pokémon nào cả, bởi vì tôi không cầm một chiếc smartphone. Sau đó tôi nhìn thấy 2 đứa trẻ khác trên phố, chúng đang săn những Pokémon tương tự, và chúng tôi dường như đang đi tới một cuộc chiến với chúng. Nó như thế một cuộc xung đột giữa những người Do thái giáo (Jews) và những người Hồi giáo (Muslims) về thành phố linh thiêng Jerusalem. Khi bạn quan sát những thực tế khách quan của Jerusalem, tất cả bạn nhìn thấy là những phiến đá, những toà nhà. Không có bất cứ sự linh thiêng nào ở đó. Nhưng khi bạn nhìn chúng thông qua phương tiện là những smartbooks (Kinh thánh (Bible) hay kinh Qur’ran chẳng hạn), bạn sẽ thấy những nơi linh thiêng và những thiên thần ở đó.</p><p>Ý tưởng về việc tìm kiếm ý nghĩa trong cuộc đời bằng việc chơi các trò chơi thực tế ảo là phổ biến hiển nhiên không chỉ với các tôn giáo nhưng cũng trong cả những ý thức hệ và các phong cách sống thế tục. Chủ nghĩa tiêu dùng cũng là một trò chơi thực tế ảo. Bạn đạt được những điểm bằng cách thu thập những ô tô mới, mua những thương hiệu đắt tiền và thực hiện những chuyến du lịch nước ngoài, và nếu bạn có nhiều điểm hơn những người khác, bạn nói với chính bạn, bạn thắng trong trò chơi.</p><p>Bạn có thể khách quan rằng mọi người thực sự thích những ô tô và những chuyến du lịch của họ. Đó chắc chắn là đúng. Nhưng những người theo đạo thực sự thích cầu nguyện và thực hiện các nghi lễ, và cháu trai của tôi thực sự thích săn Pokémon. Cuối cùng thì hành động thực sự luôn chiếm vị trí bên trong bộ não con người. Có vấn đề gì giữa việc những neurons được kích ứng bởi việc quan sát những pixels trên một màn hình máy tính hay bởi việc nhìn ra ngoài cửa sổ ở khu nghĩ dưỡng Caribbean, hay bởi nhìn ngắm thiên đường trong những con mắt của bộ não chúng ta. Trong tất cả các trường hợp, ý nghĩa chúng ta gán cho những cái chúng ta nhìn được sinh ra bởi những bộ não của riêng chúng ta. Nó không thực sự tồn tại ngoài đó. Với những tri thức khoa học tốt nhất mà chúng ta có được, đời sống con người không có ý nghĩa. Ngữ nghĩa của đời sống luôn là một câu truyện tưởng tượng được tạo ra bới chính con người chúng ta.</p><p>Trong một tiểu luận đột phá của mình, với nhan đề: Deep Play: Notes on the Balinese Cockfight (1973), nhà nhân chủng học Clifford Geertz miêu tả trên hòn đảo Bali, con người đã tiêu tốn nhiều thời gian và tiền bạc vào cá độ cho những cuộc chọi gà (cockfights) như thế nào. Cá độ và đánh đấm đã nhập vào những nghi lễ, và kết quả đã ảnh hưởng đáng kể vào lập trường xã hội, thương mại và chính trị của cả những người chơi lẫn các đấu sĩ.</p><p>Chọi gà là hết sức quan trọng với người Bali tới mức khi chính phủ Indonesian tuyên bố hoạt động đó là bất hợp pháp, người ta phớt lờ những luật cũng như nguy cơ bị bắt giữ và phạt tiền nặng nề. Với người Bali, chọi gà là một “trò chơi sâu” — một trò chơi được tạo ra, được đầu tư với ý nghĩa sâu sắc tới độ nó trở thành thực thế. Nhà nhân chủng học Bali có thể đã viết một bài luận đáng bàn cãi tương tự về bóng đá ở Argentian hoặc Judasim ở Israel.</p><p>Thực tế, một mảnh đặc biệt thú vì của xã hội Israeli cung cấp một thực nghiệm độc nhất về việc làm sao để sống một đời sống có nghĩa trong thế giới hậu việc làm (post-work world — thế giới không có việc làm). Ở Israel, có một phần trăm đáng kể những người đàn ông do thái giáo chính thống không bao giờ làm việc. Họ tiêu toàn bộ đời sống vào việc nghiên cứu những tài liệu linh thiêng và thực thi các nghi thức tốn giáo. Họ và gia đình của họ không chết đói một phần bởi những người vợ thường làm việc, một phần bởi vì chính phủ cung cấp những hỗ trợ hào phóng. Mặc dù họ thường sống trong cảnh nghèo nàn, chính phủ hỗ trợ những phiên tiện đủ cho những nhu cầu cơ bản của đời sống.</p><p>Đó chính là hỗ trợ cơ bản toàn cầu trong thực tế. Mặc dù họ là nghèo và không bao giờ làm việc, trong cuộc khoả sát, những người do thái giáo chính thống được ghi nhận có những mức thoả mãn đời sống cao hơn bất kỳ phần nào khác của xã hội Isaraeli. Trong một khảo sát toàn cầu về sự thoả mãn đời sống, Isarael hầu hết ở mức top, cảm ơn phần đóng góp của những người thất nghiệp chơi xâu.</p><p>Bạn không cần phải đi tới Israel để nhìn thế giới buổi hậu công việc. Nếu bạn có một cậu bé tuổi teen thích chơi trò chơi máy tính ở nhà, bạn có thể tiến hành thực nghiệm riêng của bạn. Cung cấp cho cậu bé một trợ cấp tối thiểu về Coke và pizza, loại bỏ tất cả những nhu cầu về công việc và tất cả những giám sát của cha mẹ. Kết quả sẽ gần như là cậu bé sẽ tiếp tục trong phòng ngày qua ngày mắt dán vào màn hình. Câu ấy không làm bất kỳ bài tập về nhà hay bất kỳ công việc nhà nào, sẽ bỏ học, bỏ bữa thậm chí bỏ cả tắm rửa và ngủ. Nhưng chắc hẳn câu ấy không giống như phải trải qua sự buồn tẻ hay cảnh không có mục đích. Ít nhất là trong ngắn hạn.</p><p>Vì những thực tế ảo giống như chìa khoá cung cấp ý nghĩa tới tầng lớp vô dụng của thế giới hậu công việc. Có thể những thế giới ảo được sinh ra bên trong máy tính. Có thể chúng được sinh ra ngoài máy tính, trong hình hài của những tôn giáo mới, những ý thức hệ mới. Cũng có thể là tổ hợp của cả hai, không ai biết loại chơi sâu nào sẽ thúc đẩy chúng ta vào năm 2050.</p><p>Trong bất kỳ trường hợp nào, kết thúc của công việc không nhất thiết có nghĩa là sự kết thúc của ý nghĩa, bởi ý nghĩa được sinh ra bởi sự tưởng tượng hơn là bởi công việc. Công việc là bản chất cho ngữ nghĩa chỉ dựa trên một vài ý thức hệ hay phong cách sống nào đó. Địa chủ Anh thế kỷ 18, những đàn ông do thái gió chính thống ngày nay, và những đứa trẻ trong tất cả các nền văn hoá và thời đại đã tìm thấy rất nhiều sự thú vị và ý nghĩa trong đời sống mà không cần làm việc. Con người vào năm 2050 có thể chơi những trò chơi sâu và để xây dựng những thế giới ảo phức tạp hơn bất kỳ thời kỳ nào trước đó trong lịch sử.</p><p>Nhưng Sự thật là gì? Thực tế là gì? Chúng ta thực sự muốn sống trong thế giới ở đó hàng tỉ người chìm đắm trong những fantasies, theo đuổi những mục tiêu giả tạo và tuân thủ những quy tắc tưởng tượng. Có thể như vậy hoặc không, thực tế thế giới đã sống hàng ngàn năm như vậy.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=6d288d9c7a50" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Chương 1 — Những mối bận tâm của loài người]]></title>
            <link>https://medium.com/@nguyenhoang_65287/ch%C6%B0%C6%A1ng-1-nh%E1%BB%AFng-m%E1%BB%91i-b%E1%BA%ADn-t%C3%A2m-c%E1%BB%A7a-lo%C3%A0i-ng%C6%B0%E1%BB%9Di-d179f4aca3e3?source=rss-7186d5a85295------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/d179f4aca3e3</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Nguyen Hoang]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 09 Sep 2017 14:44:42 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2017-09-23T08:39:59.280Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3><strong>1. Những mối bận tâm mới của loài người</strong></h3><p>Ở bình minh của thiên niên kỷ thứ ba, nhân loại thức dậy, dụi mắt và duỗi tay chân. Những tàn dư còn lại của cơn ác mộng khủng khiếp nào đó vẫn đang bồng bềnh trong não thức. ‘Đã có điều gì đó với dây thép gai và những đám mây nấm khổng lồ. Ôi thôi, đó chỉ là ác mộng.’ Bước vào phòng tắm, họ rửa mặt, nhìn ngắm những nét nhăn của mình trong gương, làm một cốc cà phê và mở cuốn ghi chú hàng ngày. ‘Nào hãy xem đâu là những mối bận tâm của ngày nay.’</p><p>Trong suốt hàng ngàn năm, lời đáp cho câu hỏi này đã không thay đổi. Vẫn là ba vấn đề đã chiếm chọn nỗi lo lắng của dân chúng nước Tàu thế kỷ XX, của Ấn độ thời trung cổ và của Ai cập thời cổ đại. Nạn đói, dịch bệnh và chiến tranh vẫn luôn đứng tốp đầu trong dánh sách những mối bận tâm của nhân loại. Thế hệ nối tiếp thế hệ, con người đã cầu khẩn mọi chúa, thần và thánh, đã phát minh không đếm xuể những công cụ, những tổ chức và những hệ thống xã hội — nhưng hàng triệu người vẫn tiếp tục chết vì đói, bệnh dịch và bạo lực. Nhiều nhà tư tưởng và các đấng tiên tri đã kết luận rằng nạn đói, dịch bệnh và chiến tranh là một phần thiết yếu, không thể tách rời trong kế hoạch Vũ trụ tổng thể của Chúa hay vì bản chất không hoàn hảo của chúng ta và sẽ không có gì khác ngoài sự kết thúc của thời gian mới có thể giải phóng chúng ta khỏi chúng.</p><p>Thế nhưng ở bình minh của thiên nhiên kỷ thứ ba, nhân loại đã bắt đầu nhận thức được một sự hiện thực hoá đến ngỡ ngàng. Hầu hết chúng ta hiếm khi nghĩ về nó, nhưng trong vài thập kỷ gần đây, chúng ta đã xoay sở để kiềm chế nạn đói, dịch bệnh và chiến tranh. Dĩ nhiên chúng chưa được kiểm soát hoàn toàn, nhưng chúng đã bị chuyển đổi từ chỗ là những sức mạnh tưởng như không thể hiểu, không thể kiểm soát được của tự nhiên tới chỗ là những thách thức có thể kiểm soát được. Chúng ta không cần cầu khẩn bất kỳ vị chúa hay thánh để giải cứu chúng ta từ chúng. Chúng ta biết khá rõ về điều gì cần được hoàn hành trong trình tự nhằm ngăn chặn nạn đói, dịch bệnh và chiến tranh — và chúng ta thường thành công trong việc thực hiện điều đó.</p><p>Đúng là vẫn còn những thất bại đáng kể; nhưng khi đối mặt với những thất bại như vậy, chúng ta không còn chỉ nhún vai mà nói, “Tốt thôi, đó là cách mà mọi thứ làm việc trong thế giới không hoàn hảo này” hay “ Ý chúa đã được thực hiện”. Mà thay vì đó, khi nạn đói, bệnh dịch hay chiến tranh bùng nổ ngoài kiểm soát, chúng ta cảm thấy rằng một ai đó đã làm hỏng việc, chúng ta thiết lập một uỷ ban kiểm tra và tự hứa hẹn rằng lần tới chúng ta sẽ làm tốt hơn. Và điều đó thực sự làm việc. Những tai ương không mong muốn như vậy ít xảy ra hơn và ít thường xuyên hơn. Lần đầu tiên trong lịch sử, ngày nay người ta chết vì ăn quá nhiều hơn là vì thiếu ăn, người ta chết vì già nhiều hơn là chết vì những bệnh lây nhiễm, người ta chết vì tự tử nhiều hơn là bị giết bởi những người lính, khủng bố hay tội phạm. Vào đầu thế kỷ 19, những người trung bình có nguy cơ chết vì ăn quá nhiều ở các của hàng McDonald cao hơn nhiều nguy cơ chết vì hạn hán, dịch sốt Ebola hay tấn công khủng bố của al-Qaeda.</p><p>Do đó, mặc đầu với những vị chủ tịch, những vị CEO hay những tổng tư lệnh, lịch làm việc hàng ngày của họ vẫn còn dày đặc những khủng hoảng kinh tế và những xung đột quân sự, nhưng trên thang đo vũ trụ của lịch sử nhân loại, loài đã có thể ngước mắt lên và bắt đầu hướng tới những chân trời mới. Nếu quả thực chúng ta đưa nạn đói , dịch bệnh, và chiến tranh vào dưới tầm kiểm soát, thì những gì sẽ thay thế chúng ở vị trí top đầu trong danh sách các mối bận tâm của loài người. Như những người lính cứu hoả trong một thế giới không còn lửa, nhân loại đặt mình trong câu hỏi trước giờ chưa từng có: Chúng ta sẽ làm gì với chính chúng ta? Trong một thế giới lành mạnh, thịnh vượng và hoà thuận, điều gì sẽ thu hút sự quan tâm, sự khôn khéo của chúng ta? Câu hỏi này trở nên khẩn thiết gấp đôi trước những quyền năng mới mẻ, to lớn mà công nghệ sinh học và công nghệ thông tin đem lại. Chúng ta sẽ làm gì với tất cả những quyền năng đó?</p><p>Trước khi trả lời câu hỏi này, chúng ta cần nói thêm một vài điều về nạn đói, dịch bệnh, và chiến tranh. Tuyên bố rằng chúng ta đang đưa chúng vào dưới vòng kiểm soát có thể được cho là thái quá, cực ngây thơ, hoặc có lẽ là nhẫn tâm. Hàng tỉ người đang sống trong cùng cực nghèo đói với mức dưới 2$ một ngày thì sao? Khủng hoảng bệnh AIDS đang diễn ra ở Châu phi, những cuộc chiến tranh vẫn đang lan tràn ở Syria và Irag thì sao? Để trả lời cho những vấn đề này, chúng ta cần một cái nhìn gần hơn về thế giới đầu thế khỉ 21, trước khi khám phá những mối bận tâm của loài người trong những thập kỷ sắp tới.</p><p><strong>Đường ranh giới nghèo đói sinh học</strong></p><p>Bắt đầu với nạn đói, kẻ thù ác hại nhất của nhân loại trong suốt hàng ngàn năm. Mãi cho tới gần đây, hầu hết nhân loại vẫn sống mấp mé ngay chính đường ranh giới nghèo đói sinh học, bên dưới đường phân ranh đó, con người ngã quỵ vì thiếu dinh dưỡng và đói. Một lầm lẫn nhỏ hay một chút kém may mắn, đều có thể dễ dàng trở thành một án tử cho cả gia đình hay cả làng. Nếu mưa lớn huỷ hoại vụ lúa mì của bạn hoặc bọn cướp lấy mất đàn dê của bạn, bạn và những người thân yêu của bạn có thể sẽ bị đói tới chết. Bất hạnh hay ngu dốt ở mức độ tập thể dẫn tới những nạn đói khủng khiếp. Khi hạn hán nghiêm trọng giáng xuống Ai cập thời cổ đại, hay Ấn độ thời trung cổ, 5 tới 10 phần trăm dân số thiệt mạng đã không còn là điều không bình thường. Thức ăn trở nên khan hiếm, giao thông quá chậm và quá đắt đỏ để có thể nhập khẩu đủ thức ăn, và những chính quyền thì quá yếu kém để cứu vãn tình thế.</p><p>Mở bất kỳ cuốn sách lịch sử nào, bạn cũng dễ dàng bắt gặp những ghi chép kinh hoàng về những quần thể dân cư chết vì đói, phát điên vì đói. Tháng 4 năm 1694, một công chức nước Pháp đã miêu tả ảnh hưởng của nạn đói và giá cả thực phẩm leo thang, đã cho thấy thị trấn nơi ông ấy sống giờ đang được phủ đầy bởi ‘một số lượng không đếm xuể những linh hồn xác sơ, ốm eo vì đói, cùng quẫn và đang chết dần vì không có gì ăn, bởi vì không có việc làm cũng chẳng có ai thuê làm, họ không có tiền để mua bánh mì. Tìm cách để kéo dài sự sống của mình thêm một chút và bất cứ thứ gì đó để giải toả cơn đói của mình, những cư dân nghèo đói lang thang này ăn những thứ dơ bẩn như những con mèo hay xác những con ngựa đã bị lột da và đổ vào đống phân. [Những người khác uống] những dòng máu tươi phun ra từ những con trâu, bon bò bị giết, và những nội tạng mà người đầu bếp quẳng ra đường. Những người cùng quẫn nghèo khổ khác ăn những cây tầm ma (nettles) và cỏ dại, hay những dễ cây và các thảo mộc luộc. ‘</p><p>Viễn cảnh tương tự cũng xảy ra ở khắp các nơi trên đất Pháp. Thời tiết xấu đã huỷ hoại các vụ thu hoạch trên toàn vương quốc trong 2 năm trước, vì vậy vào mùa xuân năm 1684 các kho dự trữ lương thực đã hoàn toàn trống rỗng. Người giàu đòi những giá cắt cổ cho bất cứ thực phẩm nào mà họ đã xoay sở tích trữ được, và người nghèo chết hàng loạt. Khoảng 2,8 triệu người Pháp — chiếm 15% dân số — chết vì đói giữa những năm 1692 và 1694, trong khi “Vua mặt trời” (the Sun King), Louis XIV đang ve vãn, bỡn cợt với những phi tần của ông trong điện Versailles. Một năm sau, năm 1965, nạn đói hoành hành ở Estonia, cướp đi sinh mạng của một phần năm dân số. Năm 1696 nạn đói kéo tới Phần lan (Finland), khoảng một phần tư tới một phần ba dân số bị chết. Scotland trải qua một vài nạn đói giữa các năm 1965 và 1968, một số quận bị mất tới 20% cư dân.</p><p>Hầu hết người đọc có thể đã biết tới cảm giác khi bị lỡ một bữa ăn trưa, khi nhịn ăn trong một dịp lễ tôn giáo nào đó, hay khi sống vài ngày với chỉ toàn nước rau ép như một phần của chế độ ăn kiêng mới lạ diệu kỳ nào đó. Nhưng cảm thấy thế nào khi không được ăn gì trong nhiều ngày liên tục và không biết chút gì về nơi nào có thể kiếm được một mẩu thức ăn. Hầu hết chúng ta ngày ngay chưa từng trải qua nỗi thống khổ tột cùng này. Nhưng tổ tiên của chúng ta, than ôi, nó đã quá rõ rồi. Khi học khóc lóc trước Chúa, “Xin hãy giải thoát chúng con khỏi nạn đói!”, cảm giác này đã hằn sâu trong não trạng họ rồi.</p><p>Trong mấy trăm năm vừa qua, những phát triển của công nghệ, thương mại và chính trị đã tạo nên một mạng lưới an toàn ngày càng mạnh mẽ kéo nhân loại ra xa khỏi đường ranh giới nghèo đói sinh học. Những nạn đói khủng khiếp vẫn tấn công ở một vài nơi nào đó, nhưng chúng chỉ là ngoại lệ, và hầu hết chúng xảy ra bởi những nguyên do chính trị hơn là những thảm hoạ thiên nhiên. Trên hầu hết các nơi của hành tinh này, một người thậm chí mất việc và tất cả tài sản anh ta có, anh ta hầu như không phải chết vì đói. Những chương trình bảo hiểm tư nhân, những cơ quan chính phủ và những tổ chức quốc tế phi chính phủ có thể không cứu anh ta khỏi đói nghèo nhưng sẽ cung cấp cho anh ta đủ lượng calo hàng ngày để sống sót. Trên quy mô tập thể, mạng thương mại toàn cầu biến những đợt hạn hán và lũ lụt thành những cơ hội kinh doanh, và khiến tình trạng khan hiếm thực phẩm có thể vượt qua được một cách nhanh chóng và rẻ. Thậm chí khi những cuộc chiến tranh, những chận động đất, hay những đợt sóng thần tàn phá toàn bộ những quốc gia thì những nỗ lực quốc tế thường thành công trong việc ngăn trặn nạn đói. Mặc dầu hàng trăm triệu người vẫn tiếp tục chịu đói mỗi ngày, ở hầu hết các quốc gia chỉ một vài người thực sự chết vì đói.</p><p>Nghèo chắc chắn gây ra nhiều vấn đề sức khoẻ khác, và thiếu dinh dưỡng thu hẹp triển vọng sống thậm chí ở những nhước giàu có nhất trên trái đất. Lấy thí dụ, ở Pháp, 6 triệu người (khoảng 10% dân số) chịu đựng tình trạng dinh dưỡng bấp bênh. Họ thức dậy mỗi sáng và không biết liệu có gì bất cứ gì cho bữa trưa; họ thường trìm vào giấc ngủ đói; và dinh dưỡng họ có được không cân bằng và không lành mạnh — quá nhiều tinh bột, đường và muối, trong khi không đủ protein và vitamins. Tuy nhiên sự bấp bênh về dinh dưỡng không phải là nạn đói, và Pháp đầu thế kỷ 21 không còn là Pháp của năm 1694. Ngay cả ở những khu ổ chuột tồi tệ nhất quanh Beauvais hay Paris, không ai chết chỉ vì không được ăn trong nhiều tuần liền.</p><p>Chuyển biến tương tự cũng xuất hiện ở nhiều quốc gia khác, ghi nhận rõ nhất là ở Trung Quốc. Trong hàng thiên niên kỷ, nạn đói đã luôn theo sát các triều đại của nước Tàu từ Hoàng Đế Vàng cho tới những Cộng sản Đỏ. Một vài thập kỷ trước đây, Trung quốc là điển hình của tình trạng khan hiếm thực phẩm. Hàng chục triệu người Trung Quốc chết vì đói trong thảm hoạ Đại Nhảy Vọt, và những chuyên gia theo thoái quen đã dự đoán rằng vấn đề sẽ chỉ ngày càng tồi tệ hơn mà thôi. Năm 1974, Hội nghị Lương thực thế giới đầu tiên được triệu tập ở Rome, và các phái đoán đã xem sét những màn cuối của vở kịch tận thế. Họ nói rằng không có con đường nào cho Trung Quốc cứu đói cho một tỉ thần dân của mình, và rằng đất nước đông dân nhất thế giới này đang lao đầu tới kết thúc. Trong thực tế, nó đang lao về phía phép màu kinh tế lớn nhất trong lịch sử. Từ năm 1974,hàng trăm triệu người Trung Quốc đã thoát khỏi đói nghèo, và mặc dầu hàng triệu người khác vẫn tiếp tục phải chịu đựng sự khốn cùng của thiếu thốn và suy dinh dưỡng, thì lần đầu tiên trong lịch sử của nó, nước Trung Quốc giờ đây thoát khỏi nạn đói.</p><p>Thực vậy, ở hầu hết các nước ngày ngay, ăn quá nhiều đã trở thành vấn đề tồi tệ hơn nạn đói. Vào thế kỷ XVIII, Marie Antoinette đã khuyên đám dân chúng đang chết đói rằng nếu họ hết bánh mì, họ chỉ nên ăn bánh ngọt để thay thế! Ngày nay những người nghèo đã nghe theo những lời khuyên này từng chữ một. Trong khi những cư dân giàu có của Beverly Hills ăn sà lách rau diếp trộn, và đậu phụ hấp với quinoa thì trong những khu ổ chuột, những người nghèo ngấu nghiến bánh Twinkie, Cheetos, hamburgers và pizza. Năm 2014 hơn 2.1 tỉ người thừa cân trong khi chỉ 850 triệu người thiếu dinh dưỡng. Đến năm 2030, một nửa loài người được dự đoán rằng sẽ bị bệnh thừa cân. Năm 2010, nạn đói và suy dinh dưỡng giết chết khoảng một triệu người trong khi bệnh béo phì cướp đi sinh mạng của 3 triệu người.</p><p><strong>Những hạm đội vô hình</strong></p><p>Sau nạn đói, những dịch bệnh và bệnh truyền nhiễm là kẻ thù ác hại thứ 2 của loài người. Những thành phố sầm uất được kết nối nhờ một dòng chảy bất tận những nhà buôn, những viên chức, và những người hành hương tôn giáo, vừa là cơ sở của văn minh con người vừa là nơi reo trồng lý tưởng của những mầm bệnh. Dân cứ sống ở Athens cổ xưa hay Florence trung cổ đều biết rằng họ có thể ngã khịu vì ốm và chết ngay trong tuần tới, hoặc một dịch bệnh bỗng nhiên xuất hiện và huỷ hoại toàn bộ gia đình họ chỉ trong một cuộc bùng phát.</p><p>Cuộc bùng phát nổi tiếng nhất được gọi là Cái chết đen (Black Death), bắt đầu những năm 1330, đâu đó ở vùng phía đông hoặc trung tâm của Châu Á, khi vi khuẩn Yershina pestis sống trong loài bọ chét bắt đầu lây nhiễm lên những người bị bọ chét cắn. Từ đó, cưỡi trên đội quân gồm chuột và bọ chét, bệnh dịch nhanh chóng lan khắp lục địa Á, Âu và bắc Phi, và mất chưa đến 20 năm để lan tới những bờ biển Atlantic. Khoảng 75 đến 200 triệu người đã chết — nhiều hơn một phần tư dân số lục địa Á Âu. Ở Anh, 10 người chết 4, và dân số giảm từ trên 3.7 triệu người trước đại dịch xuống dưới 2.2 triệu người sau đại dịch. Thành phố Florence mất 50.000 trong tổng số 100.000 cư dân của nó.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/456/1*nMkG09P90GKhvbTtUgH8zw.jpeg" /><figcaption>Người trung cổ nhân hoá Cái Chết Đen như một sức mạnh ma quỷ khủng khiếp vượt xa khả năng kiểm soát hay hiểu biết của con người. ( The Triumph of Death, c.1562, Bruegel, Pieter the Elder © The Art Archieve/Alamy Stock Photo.)</figcaption></figure><p>Những nhà cầm quyền hoàn toàn bất lực khi đối mặt với tai ương này. Ngoài việc tổ chức những buổi cầu nguyện và tuần hành quy mô lớn, họ không có bất kỳ ý tưởng nào về việc ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh — chứ nói gì tới việc chữa chạy nó. Đến tận thời hiện đại, con người vẫn đổ lỗi bệnh tật cho không khí xấu, cho những con quỷ xấu xa hay cho sự giận dữ của các vị thần, và không một thoáng nghi ngờ về sự tồn tại của vi khuẩn và virus. Con người sẵn lòng tin vào những thiên thần và những nàng tiên tí hon, nhưng họ không thể tưởng tượng rằng một con bọ chét nhỏ xíu hay một giọt nước đơn nhất có thể chứa đựng trong nó cả một hạm đội những dã thú nguy hiểm chết người.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/488/1*QC0UAxQLwxTpkA97zlbDJA.jpeg" /><figcaption>Thủ phạm thực sự là loài vi khuẩn <em>Yersinia pestis </em>vô cùng nhỏ bé</figcaption></figure><p>Cái chết đen không phải là một sự kiện duy nhất, thậm chỉ còn không phải là một đại dịch tồi tệ nhất trong lịch sử. Những đại dịch thảm khốc hơn đã đổ bộ lên Châu Mỹ, Châu Úc và các quần đảo Thái Bình Dương cùng với sự cập bến của những người Châu Âu đầu tiên. Những nhà thám hiểm và những kẻ xâm lăng, vô tình mang trong mình những bệnh truyền nhiễm hoàn toàn mới đối với người bản địa vốn không có sẵn khả năng miễn dịch với những bệnh truyền nhiễm này. Kết quả là cái chết của hơn 90% cư dân bản địa.</p><p>Ngày mùng 3 tháng 5 năm 1520, đội tàu nhỏ Tây Ban Nha đã rời hòn đảo nhỏ của Cuba trong lộ trình tới Mexico của nó. Những con tàu này mang theo 900 người lính Tây Ban Nha cùng với ngựa, vũ khí và một số nô lệ người Châu Phi. Một trong những nô lệ, Francisco de Eguía, đã mang trong mình một món hàng hoá chết người vô cùng nguy hiểm. Francisco đã không biết điều này, nhưng ở đâu đó, ở đâu đó giữa hàng tỉ tế báo trong cơ thể anh, một quả bom sinh học hẹn giờ đang kêu tích tắc: virus đậu mùa. Sau khi Francisco đặt chân lên Mexico, con virus này bắt đầu nhân lên theo cấp số mũ trong cơ thể anh, cuối cùng tất cả ùa ra ngoài làn ra anh trong một chận ngứa khủng khiếp. Francisco lên cơn sốt đã được đưa tới giường trong nhà của một gia đình người Mỹ bản địa trong thị trấn Cempoanllan. Anh ta đã lây bệnh cho các thành viên trong gia đình này, những người này lại lây bệnh cho những người hàng xóm. Chỉ trong 10 ngày, Cempoanllan đã thành một bãi tha ma. Những người chạy chốn nó lan truyền bệnh từ Cempoanllan tới các thị trấn gần đó. Ngay khi thị trấn này theo sau thị trấn kia ngã khịu vì bệnh dịch, những làn sống mới của những người chạy chốn khủng khiếp mang bệnh tràn khắp Mexico và xa hơn.</p><p>Người Maya ở bán đảo Yucatán tin rằng có 3 vị thần độc ác — Ekpetz, Uzannkak và Sojakak — đang bay từ làng này tới làng khác vào ban đêm và lây bệnh cho mọi người. Người Aztec đổ lỗi cho các vị thần Tezcatlipoca và Xipe, hoặc có lẽ do ma thuật hắc ám của người da trắng. Những thầy tu và các bác sĩ được hỏi ý kiến. Họ khuyên cầu nguyện, tắm nước lạnh, chà sát cơ thể với hắc ín và xoa miết những con bọ cánh cứng màu đen đã đập nát lên những chỗ loét. Không cách nào có tác dụng. Hạng chục nghìn xác chết nằm thối giữa trên những con đường, không ai dám tới gần và chôn cất. Nhiều gia đình chết toàn bộ chỉ trong một vài ngày, và nhà chức trách ra lệnh kéo cho những toà nhà đổ xập chôn vùi luôn những xác chết trong đó. Ở một vài nơi định cư, dân số đã chết mất một nửa.</p><p>Tháng 9 năm 1520, đại dịch đã tới Thung lũng Mexico, và trong tháng 10 đã tới các cánh cổng của thủ đô Aztec, Tenochtitlan — một đô thị hoa lệ với 250 ngàn dân. Chỉ trong 2 tháng, ít nhất một phần ba dân cư tử nạn bao gồm cả vị hoàng đế Aztec, Cuitláhuac. Trong khi vào tháng 3 năm 1520, khi người Tây Ban Nha mới đặt chân tới, Mexico là quê hương của 22 triệu người, thì vào tháng 12 chỉ còn lại 14 người sống xót. Bệnh đậu mùa chỉ là cú đánh đầu tiên. Trong khi những ông chủ mới người Tây Ban Nha bận rộn với việc làm giàu bản thân và bóc lột người bản địa, những làn sóng chết chóc của cúm, sởi, và những bệnh truyền nhiễm khác, cái này sau cái kia đổ bộ tới Mexico, đến năm 1580, dân số đã tụt giảm xuống mức dưới 2 triệu dân.</p><p>Hai thế kỷ sau, ngày 18 tháng 1 năm 1778, nhà khám phá người Anh, Thuyền trưởng James Cook cập bến Hawaii. Những hòn đảo Hawaii dân cư đông đúc với nửa triệu người, những người sống hoàn toàn độc lập với cả Châu Âu và Châu Mỹ, và hệ quả là họ chưa từng phơi nhiễm với những bệnh Âu, và Mỹ. Thuyền trưởng Cook và những thuỷ thủ của ông đã đem tới Hawaii những mềm bệnh cúm, lao và giang mai. Những vị khách tiếp sau đến từ Châu Âu mang theo bệnh thương hàn và dịch hạch. Tới năm 1853, chỉ 70 ngàn người sống sót ở Hawaii.</p><p>Bệnh dịch tiếp tục giết chết hàng chục triệu người nữa cho tới thế kỷ thứ 20. Tháng 1 năm 1918 những người lính trong những chiến hào ở miền bắc Pháp đang bắt đầu chết hàng ngàn vì một chủng cúm đặc biệt nguy hiểm, được gọi là ‘Cúm Tây Ban Nha”. Chiến tuyến này là điểm cuối cùng của mạng hậu cần toàn cầu hiệu quả nhất thế giới được biết đến cho đến nay. Người và xúng đạn được đổ vào từ Anh, Mỹ, Ấn Độ và Úc. Dầu được gửi tới từ Trung Đông, ngũ cốc và thịt bò từ Argentian, cao xu từ Malaya và đồng từ Congo. Thông qua sự trao đổi đó, tất cả họ mắc cúm Tây Ban Nha. Chỉ trong một vài tháng, khoảng nửa tỉ người — một phần ba dân số toàn cầu — gục xuống vì virus. Ở Ấn Độ, nó đã giết 5% dân số (15 triệu người). Trên một hòn đảo của Tahiti, 14% chết. Ở Samou, 20%. Ở những mỏ đồng của Congo, cứ 5 người lao động có một người thiệt mạng. Nhìn chung đại dịch đã giết chết từ 50 triệu tới 100 triệu người trong chưa đầy một năm. Chiến tranh thế giới thứ nhất giết chết 40 triệu người từ 1914 tới 1918.</p><p>Bên cạnh những cơn sóng thần bệnh dịch cứ vài thập kỷ lại đổ bộ lên loài người như vậy, chúng ta cũng phải đối mặt với những làn sóng bệnh truyền nhiễm nhỏ hơn nhưng thường xuyên hơn và làm chết hàng triệu người mỗi năm. Những trẻ em thiếu khả năng miễn dịch là đặc biệt dễ lây nhiễm chúng, vì thế chúng thường được gọi là “những bệnh thời ấu thơ”. Cho tới khoảng đầu thế kỷ 20, khoảng một phần ba trẻ em chết trước tuổi trưởng thành vì sự kết hợp của thiếu dinh dưỡng và bệnh tật.</p><p>Trong thế kỷ vừa qua, nhân loại đã trở nên dễ bị tổn thương với dịch bệnh hơn bao giờ hết, bởi sự tổ hợp của tăng trưởng dân số và phương tiện vận chuyển tốt hơn. Một đô thị hiện đại như Tokyo hoặc Kinshasa cung cấp số lượng mầm bệnh lớn hơn nhiều những vùng săn bắn Florence thời trung cổ hay Tenochtitlan năm 1520 và mạng vận chuyển toàn cầu ngày nay thận chí hiệu quả hơn nhiều năm 1918. Virus Tây Ban Nha có thể thự hiện một hành trình tới Congo hayTahiti trong ít hơn 24 giờ đồng hồ. Do đó chắc chắn chúng ta đang trong một hoả ngục đại dịch, đại dịch chết người này theo sau đại dịch chết người khác.</p><p>Tuy nhiên, cả khả năng xảy ra lẫn ảnh hưởng của các đại dịch đã giảm đáng kể trong vài thập kỷ qua. Cụ thể, tỉ lệ chết ở trẻ em toàn cầu đã ở mức thấp chưa từng có: ít hơn 5% trẻ em chết trước tuổi trưởng thành. Trong thế giới phát triển tỉ lệ này còn dưới 1%. Phép màu này là nhờ những thành tự chưa từng có của y học thế kỷ 20, đã cung cấp cho chúng ta các chủng ngừa, các thuốc kháng sinh, cải thiện điều kiện vệ sinh và hạ tầng y tế tốt hơn.</p><p>Ví dụ, chiến dịch toàn cầu phòng ngừa bệnh đậu mùa hết sức thành công năm 1979, tổ chức y tế thế giới tuyên bố rằng nhân loại đã chiến thắng và bệnh đậu mùa đã hoàn toàn bị loại trừ. Đó là đại dịch đầu tiên loài người đã kiểm xoát và tống cổ chúng khỏi bề mặt địa cầu. Năm 1967, bệnh đậu mùa vẫn lây nhiễm lên 15 triệu người và đã giết chết 2 triệu người, nhưng năm 2014 không có bất kỳ cá nhân nào bị lây nhiễm hay bị giết bởi bệnh đậu mùa. Chiến thắng này triệt để tới nỗi ngày ngay Tổ chức Y tế thế giới đã ngừng tiêm chủng bệnh đậu mùa cho người.</p><p>Cứ mỗi vài năm chúng lại được cảnh bảo về sự bùng phát của một đại dịch tiềm năng nào đó, chẳng hạn như SARS trong năm 2002, 2003, cúm gia cầm năm 2005, cúm lợn năm 2009/2010 và Ebola năm 2014. Tuy nhiên nhờ những phòng ngừa hiện quả những tai ương bất ngờ này chỉ xảy đến với một nhóm nhỏ nạn nhân. SARS, chẳng hạn, ban đầu dấy lên những sợ hãi về một cái Chết Đen mới, nhưng cuối cùng kết thúc với ít hơn 1 ngàn người trên toàn thế giới. Bùng phát Ebola ở Tây Phi ban đầy dường như là một vòng soáy ngoài kiểm soát, ngày 26 tháng 9 năm 2014, WHO đã mô tả nó như ‘tình trạng khẩn cấp y tế công cộng hiếm thấy nhất trong thời đại tân tiến’. Tuy nhiên, vào đầu năm 2015 đại dịch đã được kiềm chế, và tháng 1 năm 2016, WHO tuyên bố dịch bệnh đã chấm dứt. Nó đã lây nhiễm 30 ngàn người (giết chết 11 ngàn người trong số họ), gây nên thảm hoạ thương mại khủng khiếp lên toàn bộ Tây Phi, và đã gửi ra khắp thế giới những cơn sóng chấn động lo lắng; nhưng nó đã không lây lan ra ngoài phạm vi Tây Phi, và số người chết mà nó gây ra không sao coi là gần được với quy mô của đại dịch cúm Tây Ban Nha hay dịch đậu mùa Mexico.</p><p>Thậm chí tấm thảm kịch của bệnh AIDS, có vẻ là sự thất bại y tế lớn nhất trong vài thập kỷ qua, có thể được nhình nhận như là một tín hiệu của sự tiến bộ. Kể từ đợt bùng phát đầu tiên của nó vào đầu những năm 1980, hơn 30 triệu người đã chết vì ADIDS, và hàng chục triệu người phải chịu đựng sự suy nhược về thể chất và khủng hoảng về tâm lý. Rất khó để hiểu và điều trị đại dịch mới này, bởi AIDS là một bệnh uẩn khúc có một không hai. Tuy nhiên một người bị lây nhiễm virus đậu mùa chết chỉ trong vài ngày, một bệnh nhân dương tính với HIV dường như sống hoàn toàn khoẻ mạnh trong hàng tuần, hàng tháng, thế nhưng lại vô tình tiếp tục lây nhiễm cho những người khác. Ngoài ra, virus HIV tự nó không giết người bệnh. Đúng hơn, nó huỷ hoại hệ thống miễn diện, do đó phơi nhiễm bệnh nhân tới muôn vàn những bệnh tật khác. Những bệnh thứ cấp này mới thực sự giết chết những nạn nhân AIDS. Hệ quả là, khi AIDS bắt đầu lan rộng, thì nó đã trở nên đặc biệt khó khăn để hiểu điều gì đang diễn ra. Khi hai bệnh nhân được nhập viện vào một bệnh viện ở New York, một người có vẻ đang chết vì viêm phổi còn người kia là vì ung thư, không có bằng chứng nào cho thấy rằng cả hai thực tế là nạn nhân của virus HIV, đã lây nhiễm lên họ hàng tháng hoặc thậm chí hàng năm trước đó.</p><p>Tuy nhiên, bất chấp những khó khăn này, sau khi cộng đồng y học đã nhận thức được sự kỳ ảo của đại dịch mới, những nhà khoa học chỉ mất 2 năm để xác định nó, hiểu cách thức nó lây lan và đề xuất những phương cách hiệu quả nhằm làm chậm sự lan truyền dịch bệnh. Trong vòng 10 năm, những thuốc mới đã chuyển AIDS từ một án tử thành một tình trạng bệnh mãn tính (ít nhất với những người đủ giàu để có điều kiện điều trị). Hãy nghĩ xem điều gì xảy ra nếu AIDS xuất hiện vào năm 1581 thay vì 1981. Với tất cả những gì có thể có được, quy ngược lại thời điểm đó không ai có thể hiểu được đâu là nguyên nhân của đại dịch, nó di chuyển từ người này tới người kia bằng cách nào, hay làm cách nào để ngăn chặn nó (chứ chưa nói gì tới việc điều trị). Dưới những điều kiện như vậy, AIDS có thể đã giết một phần loài người lớn hơn nhiều, bằng và có lẽ vượt qua Cái Chết Đen.</p><p>Bất chấp con số kinh hoàng về số người nhiễm AIDS, bất kể hàng triệu người đã bị giết mỗi năm bởi những bệnh truyền nhiễm lâu đời như bệnh sốt rét, sự đe doạ của đại dịch tới sức khoẻ con người ngày nay nhỏ hơn nhiều so với thiên niên kỷ trước. Một số lượng khổng lồ những người chết vì những bệnh không truyền nhiễm như ung thư hay bệnh tim hoặc đơn giản vì tuổi già. (Nhân đây, ung thư và bệnh tim chắc chắn không phải là nhwgnx bệnh mới — chúng ta trở lại với thời cổ xưa. Trong các kỷ nguyên trước, tuy nhiên, tương đối ít người sống đủ lâu (đủ già) để chết vì chúng).</p><p>Nhiều lo ngại rằng đây chỉ là một chiến thắng tạm thời, và một anh/chị em chưa được biết tới của Cái Chết Đen chỉ đang luẩn quẩn quanh đây và chực trờ bùng phát. Không ai có thể đảm bảo rằng những dịch bệnh không quay trở lại, nhưng có những lý do tốt để nghĩ rằng trong cuộc đua vũ trang giữa các bác sĩ và những mầm bệnh, các bác sĩ chạy nhanh hơn. Những bệnh truyền nhiễm mới xuất hiện chủ yếu là kết quả của những đột biến tình cơ trong các bộ genome của những mầm bệnh. Những đột biến này cho phép những mầm bệnh nhảy từ động vật sang con người, để vượt qua hệ thống miễn dịch con người, hoặc kháng cự được với những thuốc như thuộc kháng sinh. Ngày nay những đột biến như vậy có thể xuất hiệ và lan truyền nhanh hơn trong quá khứ, do tác động của con người tới môi trường. Tuy nhiên trong cuộc đua với y học, các mầm bệnh phụ thuộc tối thượng vào cánh tay mù loà của số mệnh.</p><p>Ngược lại, những bác sĩ trông chờ ở nhiều thứ khác hơn là chỉ thuần tuý may mắn. Mặc dù khoa học còn nợ một món nợ rất lớn với sự may mắn tình cơ, các bác sĩ không chỉ ném những hoá chất khác nhau tới những ống nghiệp rồi hy vọng vận may tạo nên một thứ thuộc mới nào đó. Mỗi năm qua đi, bác sĩ tích luỹ nhiều tri thức hơn và tốt hơn, và sử dụng chúng để thiết kế những thuốc và những phương pháp điều trị mới hiệu quả hơn. Do đó, mặc dầu vào năm 2050, chúng ta chắc chắn sẽ phải đối mặt với những mầm bệnh ngoan cường hơn nhiều, song y học trong năm 2050 cũng sẽ có khả năng đối phó với chúng hiệu quả hơn ngày nay nhiều.</p><p>Năm 2015, các bác sĩ tuyên bố khám phá về một loại kháng sinh hoàn toàn mới — teixobactin — tới những vi khuẩn chưa có khả năng kháng cự với nó. Một vài học giả tin rằng teixobctin có thể chứng tỏ là một người thay đổi trò chơi trong cuộc chiến trống lại những mầm bềnh có khả năng kháng cự cao. Những nhà khoa học cũng phát triển những phương pháp điều trị mới có tính cách mạng hoạt động theo những cách thức khác biệt hoàn toàn với bất kỳ phương pháp y học nào trước đó. Chẳng hạn, một vài phòng thí nghiệm nghiên cứu đã sẵn sàng trang bị những nano-robots, mà một ngày nào đó chúng sẽ di chuyển trong dòng máu của chúng ta, xác định những bệnh,và giết chết những mầm bệnh và những tế bào ung thư. Những vi sinh vật có thể đã có 4 tỉ năm tích luỹ những kinh nghiệm chiến đấu với những kẻ thù hữu cơ, nhưng chúng không có bất kỳ trải nghiệm nào trong chiến đấu với những đối thủ bionic, và do đó sẽ khó khăn gấp đôi dể tiến hoá những phòng vệ hiệu quả.</p><p>Vì vậy trong khi chúng ta không thể chắc chắn rằng một đợt bùng phát Ebola mới hay một chúng cúm không được biết sẽ không quét khắp toàn cầu và giết hàng triệu, chúng sẽ không nhình nhận nó như một như một tai hoạ tự nhiên không thể tránh khỏi. Mà chúng ta sẽ nhìn nó như một sai lầm không thể tha thứ của con người và đòi hỏi những người đứng đầu chịu trách nhiệm cho những sai lầm đó. Vào cuối mùa hè năm 2014, dường như Ebola đã cao tay hơn những người có thẩm quyền về sức khoẻ toàn cầu trong suốt một vài tuần tồi tệ, những uỷ ban điều tra được thành lập vội vã. Báo cáo đầu tiên được công bố ngày 18 tháng 10 năm 2014 chỉ trích tổ chức y tế thế giới về phản ứng không thoả đáng trước sự bùng phát, quy trách nhiệm cho nạn tham nhũng và sự không hiệu quả của chi nhánh Châu Phi của Tổ chức y tế thế giới. Hơn nữa chỉ trích đã chĩa vào cộng đồng quốc tế như một tổng thể đã không đáp ứng đủ nhanh và đủ mạnh. Chỉ trích như vậy dựa trên giả định rằng nhân loại có tri thức và công cụ để ngăn chặn những đại dịch, và nếu một đại dịch vượt ra ngoài tầm kiểm soát, thì đó là do sự thiếu năng lực của con người hơn là sự giận giữ của thánh thần.</p><p>Như vậy trong công cuộc chống lại những thảm hoạ thiên nhiên như AIDS và Ebola, những cán cân đang nghiêng sang phía ủng họ loài người. Nhưng đâu là những nguy hiểm kế thừa trong chính bản chất con người? Công nghệ sinh học cho phép chúng ta đánh bại vi khuẩn và virus, nhưng nó cũng đồng thời biến chính con người thành mối đe doạ chưa từng biết đến. Những công cụ tương tự cho phép bác sĩ nhanh chóng xác định và chữa những bệnh mới cũng có thể cho phép quân đội và những kẻ khủng bố xây dựng những bệnh tật khủng khiếp hơn bao giờ hết hay những mầm bệnh tận thế. Do đó vẫn có khả năng những đại dịch chính sẽ tiếp tục gây nguy hiểm cho con người trong tương lai chỉ nếu chính con người tạo ra chúng, trong việc tuân hành hay phục vụ một ý thức hệ tàn nhẫn nào đó. Thời đại khi con người đứng bất lực trước những đại dịch thiên nhiên có lẽ đã qua. Nhưng rất có thể chúng ta sẽ tiếc nhớ nó.</p><p><strong>Phá vỡ luật của kẻ mạnh</strong></p><p>Mảnh thứ ba của tin tốt lành là chiến tranh cũng đang biến mất. Trong suốt lịch sử hầu hết loài người xem chiến tranh như cái gì đó có sẵn chỉ trực chờ còn hoà bình là một trạng thái tạm thời và không chắc chắn. Những mối quan hệ quốc tế được giám sát bởi Luật của kẻ mạnh, theo luật đó thì ngay cả khi hai chính thể sống trong hoà bình, chiến tranh vẫn luôn là một chọn lựa. Ví dụ, thậm chí cho rằng Đức và Pháp đã hoà bình vào năm 1913, mọi người đều biết rằng họ có thể dí dao vào cổ họng nhau chỉ ngay trong năm 1914. Bất cứ khi nào các chính trị gia, các tổng tư lệnh, các doanh nhân hay những dân thường lập những kế hoạch cho tương lai, họ luôn chừa một chỗ cho chiến tranh. Từ thời Đồ Đá đến thời đại của hơi nước, từ biển Arctic tới sa mạc Sahara, mỗi người trên trái đất đều biết rằng vào bất cứ thời khắc nào những người hàng xóm có thể xâm chiếm lãnh thổ, đánh bại quân đội, tàn sát người của họ và cướp đất đai của họ.</p><p>Trong suốt nửa còn laijcuar thế kỷ 20, Luật của kẻ mạnh cuối cùng đã bị phá vỡ, nếu không phải là bãi bỏ. Trong hầu hết cả vùng miền, chiến tranh trở nên hiếm hơn bao giờ hết. Trong khi, ở các xã hội nông nghiệp cổ xưa, bạo lực con người là nguyên nhân dẫn tới 15% cái chết, thì trong suốt thể kỉ 20 bạo lực chỉ gây nên 5% cái chết và trong đầu thế khỷ 21 nó chỉ gánh trách nhiệm cho khoảng 1% tỉ lệ người chết. Năm 2012 khoảng 56 triệu người chết trên toàn thế giới; 620 nghìn trong số đó chết do bạo lực con người (chiến tranh đã giết 120 nghìn người, và tội phậm giết 500 nghìn người còn lại). Ngược lại, 800 ngàn người tự sát, 1,5 triệu người chết vì đái tháo đường. Đường bây giờ còn nguy hiểm hơn thuốc súng.</p><p>Thậm chí quan trọng hơn, một bộ phận nhân loại ngày càng tăng đã đi đến nhìn nhận chiến tranh như thể tuyệt đối không thể xảy ra. Đầy là lần đầu tiên trong lịch sử, khi xem xét tương lai gần, các chính phủ, các tổ chức và các cá nhân riêng lẻ, đa phần họ không nghĩ về chiến tranh như một sự kiện có thể xảy ra. Những vũ khí hạt nhân đã biến chiến tranh giữa các siêu cường thành một hành độc tự sát tập thể điên rồ, và do đó buộc các quốc gia hùng mạnh nhất trên trái đất tìm kiếm những giải pháp hoà bình thay thế để giải quyết các xung đột. Đồng thời, kinh tế toàn cầu đã chuyển đổi từ nền kinh tế dựa trên vật liệu thành nền kinh tế dựa trên tri thức. Trước đây, những nguồn chính cho sự giàu có là những tài nguyên vật liệu như những mỏ vàng, những đồng lúa mì và những giếng dầu. Ngày nay, nguồn chính cho sự giàu có là tri thức. Trong khi bạn có thể chiếm được những mỏ dầu bằng chiến tranh, bạn không thể giành được tri thức theo cùng cách thức như vậy. Do đó ngay khi tri thức trở thành tài nguyên kinh tế quan trọng nhất, lợi ích của chiến tranh giảm và chiến tranh ngày càng hạn chế với chỉ những phần nhất định nào đó của thế giới — chẳng hạn như Trung Đông và Trung Phi — ở đó các nền kinh tế vẫn là những nền kinh tế dựa trên vật liệu theo phong cách cũ.</p><p>Vào năm 1998, việc Rwanda cướp và chiếm những mỏ giàu coltan của nước láng giềng Congo là có thể hiểu được, bởi nhu cầu về loại quặng này là rất cao trong các nhà máy sản xuất điện thoại từ xa và máy tính sách tay, trong khi Congo nắm giữ 80% dự trữ coltan của thế giới. Rwanda đã kiếm được 240 triệu đô la mỗi năm nhờ quặng coltan ăn cướp. Với những người nghèo Rwanda, từng đó là rất nhiều tiền. Nhưng sẽ là không thể hiểu được cho việc Trung quốc xâm chiếm California và chiếm cứ thung lũng Silicon, bởi ngay cả khi, bằng cách nào đó người Trung quốc có thể chiếm ưu thế trong cuộc chiến, không có mỏ sillion nào để cướp ở thung lũng Silicon. Thay vào đó, người Trung quốc đã kiếm được hàng tỉ đô la từ việc hợp tác với các gã khổng lồ công nghệ cao như Apple và Microsoft, mua phần mềm của họ và sản xuất sản phẩm cho họ. Những gì Rwanda kiếm được trong cả một năm cướp bóc coltan của người Congo, người Trung quốc có thể kiếm được chỉ trong một ngày nhờ thương mại hoà bình.</p><p>Hệ quả là từ “hoà bình” đã mang một ý nghĩa mới. Những thế hệ trước nghĩ về hoà bình như sự thiếu vắng chiến tranh tạm thời. Ngày nay chúng ta nghĩ về hoà bình như thể chiến tranh là một điều bất khả. Vào năm 1913, khi mọi người nói hoà bình giữa Pháp và Đức, họ có ý rằng “hiện tại không có chiến tranh xảy ra giữa Pháp và Đức, nhưng ai biết điều gì sẽ xảy ra vào năm tới”. Ngày nay khi chúng ta nói có hoà bình giữa Đức và Pháp, chúng ta có ý rằng, dù trong bất kỳ khả năng có thể đoán trước được nào, chiến tranh phá vỡ hoà bình giữa 2 nước là điều không tưởng. Hoa bình theo cách như vậy không chỉ phổ biến giữa Pháp và Đức mà giữa hầu hết các nước (dù chưa phải là tất cả). Không có viễn cảnh nào cho một cuộc chiến tranh nguy hiểm nổ ra vào năm tới giữa Đức và Ba Lan, giữa Indonesia và Philipinies, hay giữa Brazil và Uruguay.</p><p>Hoà bình mới này không chỉ là một ảo tưởng lập dị. Những chính phủ thèm khát quyền lực và những tổ chức tham lam cũng trông chờ vào nó. Khi Mercesdes lập chiến lược bán hàng ở đông Âu, nó loại trừ khả năng Đức chiếm đóng ở Ba Lan. Một tập đoàn nhập khẩu lao động giá rẻ từ Philippines không lo lắng về việc Indonesia xâm lược Philippines vào năm tới. Khi chính phủ Brazil triệu tập để thoả luận về tài khoá năm tới, việc Bộ trưởng quốc phòng Brazil bật khỏi ghế ngồi, đấm tay lên bàn và lớn tiếng ‘Đợi một chút! Điều gì sẽ xảy ra nếu chúng a xâm lược và chiếm cứ Uruguay? Ông đã không đưa nó vào ngần sách. Chúng ta phải dành 5 tỉ đô cho cuộc xâm lược này’ chỉ là không tưởng. Dĩ nhiên, ở một vài nơi nào đó, vẫn có những vị Bộ trưởng quốc phòng nói những điều tương tự, và có những vùng, nơi Hoà bình mới chưa thể cắm dễ. Tôi biết điều này rất rõ vì tôi sống ở một trong những nơi như vậy. Nhưng chúng chỉ là những ngoại lệ.</p><p>Dĩ nhiên, không có gì đảm bảo rằng Hoà bình mới sẽ kéo dài mãi. Chỉ như việc vũ khí nguyên tử khiến Hoà bình mới là có thể ở bước đầu tiên, sự phát triển của công nghệ trong tương lại có thể thiết lập một bước tiếp theo những hình thức mới của chiến tranh. Chẳng hạn, chiến tranh cyber, bằng cách đem đến cho những nước nhỏ và những tổ chức không-nhà nước khả năng chiến đấu hiệu quả với các siêu cường, có thể làm chao đảo thế giới. Khi Mỹ đánh Irag năm 2003, mang sự tàn phá tới Bagdad và Mosul, nhưng không quả bom nào rơi xuống Los Angeles hay Chicago. Trong tương lai, cho dù là một đất nước như Bắc Hàn hay Iran cũng có thể sử dụng những quả bom logic để tắt điện ở California, thổi bay những nhà máy lọc dầu ở Texas và khiến những đoàn tàu đâu nhau ở Michigan ( ‘những quả bom logic’ là những đoạn mã lệnh phần mềm độc hại được cài cắm ở thời bình và được điều khiển từ xa. Khả năng cao là những mạng điều khiển những cơ sở hạ tầng thiết yếu ở Mỹ và nhiều nước khác được cài cắm chật ních những đoạn mã lệnh kiểu như vậy.)</p><p>Tuy nhiên chúng ta không nên lầm lẫn giữa khả năng với động lực. Mặc dù, chiếnh tranh cyber đưa tới những phương tiện huỷ diệt mới, nó không nhất thiết bổ sung những động cơ mới cho việc sử dụng chúng. Hơn 70 năm vừa qua, nhân loại không chỉ phá vỡ LUẬT CỦA KẺ MẠNH mà cả Luật Chekhov. Anton Chekhov đã phát biểu một cách thú vị rằng một khẩu súng xuất hiện trong màn đầu tiên của một vở kịch, chắc chắn sẽ khai hoả ở màn ba. Trong suốt lịch sử, nếu những vị vua, những ngài hoàng đế có được một vũ khí mới nào đó, thì sớm hay muộn họ cũng bị cám dỗ để sử dụng nó. Thế những từ năm 1945, nhân loại đã học để kháng cự lại sự cám dỗ này. Khẩu súng xuất hiện trong màn đầu tiên của Chiến tranh lạnh chưa từng được khai hoả. Đến nay chúng ta đã quen thuộc với việc sống trong thế giới đầy những bom chưa thả, những tên lửa chưa phóng, và đã trở thành chuyên gia trong việc phá bỏ cả LUẬT CỦA KẺ MẠNH và Luật Chekhov. Nếu có lúc nào đó, những luật này bắt kịp chúng ta thì đó hẳn là lỗi của chúng ta — chứ không phải bởi một vận mệnh không thể tránh khỏi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*PvhZPmbOqn4AOoECUxSsMw.png" /><figcaption><strong>Những tên lửa hạt nhân trong cuộc diễu binh ở Moscow. Khẩu súng luôn hiển hiện nhưng chưa từng khai hoả</strong></figcaption></figure><p>Thế còn chủ nghĩa khủng bố thì sao? Thậm chí nếu những chính quyền tập chung, những quốc gia hùng mạnh đã học được sự kìm chế, thì những tên khủng bố có thể không có những e ngại như vậy trong việc sử dụng những vũ khí huỷ diệt mới. Đó hẳn là một khả năng đáng lo ngại. Tuy nhiên chủ nghĩa khủng bố là một chiến lược yếu kém được nuôi dưỡng bởi những người thiếu khẳng năng đạt tới quyền lực thực sự. Chí ít cũng trong quá khức, chủ nghĩa khủng bố hoạt động bằng cách lan truyền nỗi sợ hãi chứ không phải bằng cách gây nên thiệt hại vật chất đáng kể. Những kẻ khủng bố thường không có sức mạnh để đánh bại một đội quân, chiếm lĩnh một đất nước hay huỷ diệt toàn bộ các thành phố. Năm 2010, béo phì và các bệnh liên quan đã giết chết khoảng 3 triệu ngời, trong khi những kẻ khủng bố tổng cộng chỉ giết chết 7.697 người trên phạm vi toàn cầu, mà hầu hết nạn nhân ở các nước đang phát triển. Đối với người Mỹ hoặc người Châu Âu, tính một cách trung bình, Coca-Cola có mối quy hiểm chết người hơn nhiều khủng bố al-Qaeda.</p><p>Nếu vậy thì bằng cách nào những kẻ khủng bố chiếm lĩnh các tít báo và thay đổi bối cảnh chính trị trên toàn thế giới. Bằng cách kích động những đối thủ của chúng phản ứng thái quá. Về bản chất, chủ nghĩa khủng bố là một show diễn. Những kẻ khủng bố dàn dựng một cảnh tượng bạo lực đáng sợ để thu hút sự tưởng tự của chúng ta và khiến chúng ta cảm thấy như thể chúng ta đương trượt dần trở lại với những hỗn loạn thời Trung cổ. Hệ quả, các quốc gia thường cảm thấy có bổn phận phải đáp trả màn trình diễn của chủ nghĩa khủng bố bằng một màn trình diễn an ninh, sắp đặt những màn phô bày sức mạnh hoành tráng, chẳng hạn như trừng phạt khủng bố toàn bộ những khối dân cư hay xâm lăng những nước ngoài. Trong hầu hết trường hợp, sự phát ứng thái quá này tới chủ nghĩa khủng bố cho thấy mối đe doạ lớn tới an ninh của chúng ta hơn là với chính bản thân những kẻ khủng bố.</p><p>Những kẻ khủng bổ chỉ như một con ruồi cố gắng huỷ diệt một cửa hàng Trung Hoa. Con ruồi này yếu tới nỗi nó không thể làm động đậy dù chỉ là một tách trà. Vì vậy nó tìm một con bò đực, chui vào bên trong tai và bắt đầu vo ve. Con bò đực phát điên với nỗi sợ hãi và giận dữ, nó huỷ diện cửa hàng Trung Hoa. Điều này chính là cái đã xảy ra ở Trung đông trong thập kỷ vừa qua. Những người Islam cực đoan, chính họ không bao giờ có thể lật đổ Saddam Hussein. Thay vào đó, họ làm Mỹ phát điên bởi tất công 9/11 và Mỹ đã huỷ diện cửa hàng Trung Đông cho họ. Bây giờ thì họ phát triển mạnh trong đống đổ nát đó. Bởi chính chúng, những kẻ khủng bố quá yếu để kéo chúng ta trở lại với thời Trung Cổ và tái thiết LUẬT CỦA KẺ MẠNH. Chúng có thể khích động chúng ta, nhưng sau tất cả, nó phụ thuộc vào những phản ứng của chính chúng ta. Nếu LUẬT CỦA KẺ MẠNH được thực thi trở lại thì đó sẽ không phải là lỗi của những kẻ khủng bố.</p><p>Nạn đói, dịch bệnh và chiến tranh có thể tiếp tục cướp đi sinh mạng của hàng trong triệu người trong các thập kỷ sắp tới. Tuy nhiên chúng không còn là những bị kịch không thể tránh khỏi, vượt quá sự hiểu biết và kiểm soát của một loài người bất lực. Thay vào đó, chúng đã trở thành những thách thức có thể kiểm soát. Điều này không xem nhẹ sự khốn cùng của hàng trăm triệu người cùng cự vì bần hàn; của hàng triệu người gục ngã mỗi năm vì sốt ret, AIDS và lao phổi; hay hàng triệu người mắc kẹt trong những vòng luẩn quẩn của bạo lực ở Syria, Congo hay Afghanistan. Thông điệp ở đây không phải là nạn đói, dịch bệnh và chiến tranh đã biết mất hoàn toàn khỏi bề mặt trái đất, mà rằng chúng ta nên ngừng bận tâm về chúng. Chỉ như một sự đối ngược. Trong suốt lịch sử chúng ta xem chúng là những vấn đề không thể giải quyết, vì vậy không có chút hy vọng thành công nào để đưa chúng tới kết thúc. Mọi người khẩn cầu Thần thánh bởi những phép thuật kỳ ảo, nhưng chính bản thân lại không nghiêm túc nỗ lực để loại trừ nạn đói, dịch bệnh và chiến tranh. Những lập luận rằng thế giới năm 2016 vẫn đói, bệnh, và bạo động như năm 1916 duy trì một quan điểm chủ bại lâu đời này. Chúng ngụ ý rằng tất cả những nỗ lực to lớn nhân loại đã tạo dựng trong suốt thế kỷ 20 sẽ chẳng đạt được gì cả, những nghiên cứu ý khoa, những cải cách kinh tế và những khởi sướng hoà bình, tất cả đều vô ích. Nếu vậy, đâu là quan điểm cho việc đầu tư thời gian và các nguồn lực của chúng ta cho nghiên cứu y khoa, các cải cách kinh tế hay các khởi sướng hoà bình trong tương lai?</p><p>Công nhận những thành quả trong quá khứ gửi một thông điệp hy vọng và trách nhiệm, thúc đẩy chúng ta thực hiện những nỗ lực nhiều hơn nữa trong tương lai. Với những gì đã hoàn thành trong thế kỷ 20, nếu chúng ta tiếp tục phải chịu nạn đói, dịch bệnh và chiến tranh, chúng không thể đổ lỗi cho thiên nhiên hay thần thánh. Khiến mọi thứ trở nên tốt hơn và giảm thiểu tác động của khổ đau hơn nữa thuộc về quyền hạn của chúng ta.</p><p>Tuy nhiên, hiểu rõ tầm quan trọng của những thành tựu của chúng ta lại mang một thông điệp khác: lịch sử không chấp nhận một sự vô nghĩa. Nếu những tác động của nạn đói, dịch bệnh và chiến tranh đang được giảm xuống, thì một thứ nào đó sẽ chiếm chỗ chúng trong danh sách những mối bận tâm của loài người. Chúng ta tốt hơn nên nghĩ một cách cẩn thận về những gì sắp diễn ra. Nếu không, chung ta có thể đạt được chiến thắng hoàn toàn trên những mặt trận cũ chỉ để vướng mắng trên những mặt trận hoàn toàn mới mà không hề hay biết. Những công cuộc nào sẽ thay thế cho nạn đói, dịch bệnh và chiến tranh ở top đầu trong danh sách những mối bận tâm của loài người trong thế kỷ 21?</p><p>Công cuộc trong tâm sẽ là bảo vệ nhân loại và hành tinh như một tổng thể từ những hiểm nguy nằm trong chính sức mạnh của chúng ta. Chúng ta đã kiểm soát để đưa nạn đói, dịch bệnh và chiến tranh xuống dưới tầm kiểm soát phần lớn là nhờ sự tăng trưởng kinh tế phi thường của chúng ta, đã cung cấp cho chúng ta một lượng dồi dào thực phẩm, y tế, năng lượng và những nguyên liệu thô. Thế nhưng cũng chính sự tăng trưởng này làm trao đảo sự cân bằng sinh thái trên hành tinh trong vô vàn phương cách mà chúng ta mới chỉ bắt đầu khám phá. Nhân loại đã chậm chân trong nhận thức nguy hiểm này, và đã làm được rất ít về nó. Mặc cho tất cả những kêu gào về ô nhiễm môi trường, nóng lên toàn cầu, và thay đổi khí hậu, hầu hết các quốc gia vẫn chưa thực hiện bất kỳ hy sinh kinh tế hay chính trị nào để cải thiện hoàn cảnh. Khi đến lúc chọn lựa giữa tăng trưởng kinh tế và sự ổn định sinh thái, các chính trị gia, các CEO, và tất cả những người bỏ phiếu hầu hết luôn thích sự tăng trưởng hơn. Trong thế kỷ 21, chúng ta sẽ phải làm tốt hơn để tránh thảm hoạ.</p><p>Còn điều gì khác để loài người phấn đấu? Liệu chúng ta có bằng lòng chỉ ngồi đếm hạnh phúc của mình, giữ cho nạn đói, dịch bện và chiếnh tranh không xảy ra và bảo vệ cân bằng sinh thái? Đó quả thực có thể là phương kế hành động khôn ngoàn nhất nhưng nhân loại không chắc sẽ đi theo con đường đó. Loài người hiếm khi thoả mãn với cái họ đã đạt được. Phản ứng thông thường nhất trong não thức loài người với thành tựu không phải là sự thoả mãn mà là khao khát nhiều hơn. Con người luôn ngóng tìm những thứ tốt hơn, lớn hơn và ngon hơn. Khi nhân loại sở hữu những sức mạnh khổng lồ mới, và khi mối đe doạ của nạn đói, dịch bệnh và chiến tranh cuối cùng được dỡ bỏ, chúng ta sẽ làm gì với chính chúng ta? Những nhà khoa học, những nhà phát minh, các ông chủ ngân hàng, và các vị tổng thống, họ sẽ làm gì trong suốt một ngày? Viết thơ chăng?</p><p>Thành công nuôi dưỡng tham vọng, và những thành tựu gần đây đang đẩy nhân loại thiết lập cho chính nó những mục tiêu táo bạo hơn. Sau khi có được những mức độ đảm bảo chưa từng có cho sự thịnh vượng, sức khoẻ và sự hài hoà, đạt được những thành tích quá khứ và những giá trị hiện tại, những mục tiêu tiếp theo của nhân loại có khản năng sẽ là bất tử, hạnh phúc và thần thánh. Sau khi giảm được tỉ lệ tử vong từ nghèo đói, bệnh tật và bạo lực, chúng ta bây giờ định vượt qua tuổi già, chiến thắng cái chết. Sau khi đã cứu con người khỏi bần cùng khốn khổ, chúng ta giờ dự định kiến tạo một hạnh phúc mãi mãi. Và sau khi đã nâng loài người vượt trên mức dã thú với những nỗ lực sinh tồn, chúng ta giờ đây định nâng cấp con người thành những thánh thần và biến Người tinh khôn thành Người chúa.</p><p><strong>Những ngày cuối cùng của cái chết</strong></p><p>Trong thể kỷ 21, nhân loại rất có khả năng thực hiện một nỗ lực nghiêm túc vì sự bất tử. Vật lộn chống lại tuổi già và cái chết đơn thuần tlaf tiếp tục cuộc chiến chống lại nạ đói và dịch bệnh vốn đã được thời gian vinh danh, và tuyên bố giá trị tối thượng của văn hoá đương đại: sự vô giá của đời sống con người. Chúng ta vẫn không ngường nhắc nhở rằng đời sống con người là điều thiêng liêng nhất trong toàn vũ trụ. những thầy giáo trong trường học, những chính trị gia trong quốc hội, những luật sư trong toàn án, và những diễn viên trên sân khấu những nhà hát, mọi người đều nói điều này. Bản Tuyên ngôn Nhân quyền quốc tế được Liên Hiệp Quốc thừa nhận — có lẽ là điều gần nhất với một hiến pháp toàn cầu mà chúng ta có — tuyên bố một cách rõ ràng rằng “quyền được sống: là giá trị cơ bản nhất của loài người. Vì cái chết rõ ràng vi phạm quyền này, cái chết phải là tội ác chống lại con người và chúng ta buộc phải tiến hành một cuộc chiến tổng lực chống lại nó.</p><p>Trong suốt lịch sử, những tôn giáo, những ý thức hệ đã không tôn vinh chính bản thân sự sống. Họ luôn tôn vinh một thứ gì đó ở trên cao, vượt xa sự tồn tại trần thế và hệ quá là dung thứ hoàn toàn cho cái chết. Thực vậy, một vài trong số họ còn thẳn thắn không úp mở việc yêu mến thần chết Grim Reaper. Bởi vì đạo Kito, Islam và Hindu nhất nhất rằng ý nghĩa cho sự tồn tại của chúng ta phụ thuộc vào số mệnh của chúng ta trong thế giới bên kia, họ nhìn nhận cái chết như một phần thiết yếu và tích cực của thế giới. Nhân loại chết vì Chúa ra lệnh cho nó, và thời khác của cái chết là một trải nghiệm siêu hình kinh hoàn phun trào ý nghĩa. Vào thời khắc một người sắp sửa chút hơi thở cuối cùng, các thầy chăn chiên, các giáo trưởng Do Thái(rabbis) và các pháp sư (shamans) được triệu gọi để đưa ra sự thăng trầm của đời đời sống và thấu hiểu vai trò thực sự của con người trong vũ trụ. Thử tưởng tượng đạo Kito, Islam hay Hindu trong một thế giới không có cái chết — đó cũng là một thế giới không có thiên đường, địa ngục hay sự đầu thai.</p><p>Khoa học hiện đại và văn hoá hiện đại nắm bắt đời sống và cái chết một cách hoàn toàn khác. Họ không nghĩ về cái chết như một bí ẩn siêu hình và chắc chắn không nhình nhận cái chết như nguồn gốc ý nghĩa của sự sống. Thay vào đó, với những người hiện đại, chết là một vấn đề kỹ thuật mà chúng ta có thể và nên giải quyết.</p><p>Chính xác con người chết như thế nào? Những câu chuyện thần tiên thời trung cổ phác thảo cái chết như một bức tranh ở đó một nhân vật trong chiếc áo choàng đen trùm đầu, tay cầm một lưỡi hái lớn. Một người sống đời mình mình, lo lắng về điều này, điều kia, chạy đi đây đi đó, rồi đột nhiên Grim Reaper xuất hiện trước anh ta, gõ ngón tay xương xẩu lên vai anh ta và nói, ‘Đến đây’ Anh ta khẩn nài, ‘Không, xin làm ơn! Hãy đợi chỉ một năm, một tháng, một ngày!’ Nhưng nhân vật với áo chùm đầu rít giọng, ‘Không! Ngươi phải đi ngay bây giờ!’ Và đấy là cách chúng ta chết.</p><p>Tuy nhiên, trong thực tế, con người không chết bởi một nhân vật trong tấm áo trùm đầu màu đen gõ gõ lên vai họ, hoặc bởi Chúa ban lệnh đó, hoặc bởi chết là một phần không thể thiếu trong kế hoạch vũ trụ vĩ đại nào đó. Con người luôn chết bởi một sự cố kỹ thuật nào đó. Tim ngừng bơm máu. Động mạch chính bị tắc vì những lớp mỡ tích tụ. Những tế bào ung thư lan trong gan. Những mầm bệnh nảy nở trong phổi. Vậy đâu là nguyên nhân cho tất cả những vấn đề kỹ thuật này? Là những vấn đề kỹ thuật khác. Tim ngừng bơm máu bởi vì không đủ Ôxi tới cơ tim. Những tế bào ung thư lan rộng bởi vì một đột biến di truyền tình cờ viết lại những chỉ thị của chúng. Những mầm bệnh định cư trong phổi tôi bửo vì ai đó đã hắt hơi trong toa điện ngầm. Chẳng có gì siêu hình ở đây cả. Tất cả là những vấn đề kỹ thuật.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*7o9agZDoq99LiVmricMuow.png" /><figcaption>Cái chết được nhân hoá như Grim Reaper trong nghệ thuật Trung cổ</figcaption></figure><p>Và mỗi vấn đề kỹ thuật đều có một giải pháp kỹ thuật. Chúng ta không cần đợi lần Sáng thế thứ hai để vượt qua cái chết. Một cặp ‘geek’ trong phòng thí nghiệm có thể làm điều đó. Nếu cái chết truyền thống là chuyên môn của những thầy chăn chiên và những nhà thần học, thì bây giờ những kỹ sư đảm nhận chuyên môn đó. Chúng ta có thể giết các tế bào ung thư bằng hoá chị hay những nano-robot. Chúng ta có thể tiêu diệt các mầm bệnh trong phổi bằng thuốc kháng sinh. Nếu trái tim ngwngf bơm máu, chúng ta có thể phục hồi chức năng cho nó bằng những loại thuốc và số điện — và nếu những phương pháp này không hoạt động, chúng ta có thể cấy ghép mọt trái tim mới. Đúng là ở hiện tại chúng ta không có tất cả các giải pháp cho tất cả các vấn đề kỹ thuật. Những điều này chính xác là lý do vì sao chúng ta đầu tư nhiều thời gian và tiền bạc trong nghiên cứu ung thư, mầm bệnh, di truyền học và công nghệ nano.</p><p>Ngay cả những người bình thường, những người không tham dự vào các nghiên cứu khoa học, cũng đã quen thuộc với việc nghĩ về cái chết như một vấn đề kỹ thuật. Khi một người phụ nữ gặp y sĩ của mình và hỏi, “Bác sĩ, Có cái gì đó không bình thường với tôi?” bác sĩ chắc sẽ nói “Tốt thôi, bà bị cúm”, hoặc ‘Bà bị lao’ hoặc ‘Bà bị ung thư’. Nhưng bác sĩ sẽ không bao giờ nói, ‘Bà có cái chết’. Và tất cả chúng ta đều dưới một cảm tưởng rằng cúm, lao và ung thư là những vấn đề kỹ thuật, chúng ta có thể sẽ tìm thấy giải pháp kỹ thuật cho chúng vào một ngày nào đó.</p><p>Thậm chí khi chúng ta chết trong một trận bão, một tai nạn ô tô hay một cuộc chiến tranh, chúng ta có khuynh hướng nhìn nhận nó như một lỗi kỹ thuật có thể và nên được ngăn chặn. Nếu chính phủ thông qua một chính sách tốt hơn, nếu thành phố hoàn thành tốt cồng việc của mình; và nếu chỉ huy quân đội đưa ra một quyết định sáng suốt hơ, có thể đã tránh khỏi được cái chết. Một cách tự ddoongj, cái chết hầu như trở thành lý do cho các vụ kiện và các cuộc điều tra. ‘Họ đã chết như thế nào? Một ai đó ở một nơi nào đó nhất định là có liên quan.’</p><p>Phần lớn những nhà khoa học, những bác sĩ và những học giả vãn tiếp tục phân tách họ khỏi những mơ mọng viển vông về sự bất tử, tuyên bố rằng họ đang cố gắng để giải quyết vấn đề cụ thể này, cụ thể kia. Tuy nhiên tuổi già và cái chết không là kết quả của bất kỳ vấn đề cụ thể nào, không có một điểm dừng nào mà ở đó các bác sĩ và các nhà khoa học dự định dừn lại và tuyên bố: ‘Chúng ta chỉ đến đấy thôi và không bước nữa. Chúng ta đã chiến thắng bệnh lao và ung thư, nhưng chúng ta sẽ không nâng dù chỉ một ngón tay để chiến đấu với bệnh Alzheimer. Chúng ta dự định để chết vì điều đó.’. Tuyên ngôn quốc tế về quyền con người không nói rằng con người ‘có quyền được sống cho tới tuổi 90’. Mà nó nói rằng mọi người có quyền được sống, chấm hết. Quyền hạn đó không bị giới hạn bởi bất kỳ một ngày tháng ấn định nào.</p><p>Do đó mà trong những ngày này, một số lượng nhỏ nhưng ngày càng tăng những nhà khoa học và những nhà tư tưởng bàn luận cởi mở hơn, thậm chí tuyên bố rằng công trình vĩ đại nhất của khoa học hiện đại là đánh bại cái chết và đem lại tuổi trẻ vĩnh hằng cho con người. Những ví dụ đáng chú ý là nhà lão khoa Aubrey de Grey, và nhà thông thái đồng thời là nhà phát minh Ray Kurzweil (người đoạt Huy chương quốc gia về Công nghệ và sáng tạo Mỹ năm 1999). Năm 2012, Kurzweil được bổ nhiệm làm giám đốc kỹ nghệ ở Google, và một năm sau Google cho ra đời một công ty con lấy tên là Calico với xứ mệnh “để giải quyết cái chết”. Google gần đây cũng bổ nhiệm một người thực sự tin vào sự bất tử khác, Bill Marise, để chăm coi quỹ đầu tư Google Ventures. Trong một phỏng vấn vào tháng 1 năm 2015, Maris nói, ‘Hôm nay nếu bạn hỏi tôi, liệu có thể sống tới 500 tuổi, thì câu trả lời là có’. Maris chứng tỏ những lời nói bạo dạn của mình bằng rất nhiều tiền mặt. Google Ventures đầu tư 36 phần trăm quỷ đầu tư 2 tỉ đô la của nó vào các khởi nghiệp về khoa học đời sống, bao gồm một vài dự án đầy tham vọng nhằm kéo dài sự sống. Tương tự như bóng bầu dục Mỹ, Maris giải thích rằng trong cuộc chiến chống lại cái chết, ‘Chúng ta không cố gắng để tiến được một vài yard. Chúng ta đa đang cố gắng để thẳng cả ván.’ Tại sao? Bởi vì, Maris nói, ‘Sống thì tốt hơn chết.’</p><p>Những giấc mơ như vậy được những danh nhân khác ở thung lũng Silicon chia sẻ. Đồng sáng lập PayPal, Peter Thiel gần đây thú nhận rằng, ông hướng tới việc sống mãi mãi. ‘Tôi nghĩ có thể có ba tiếp cận chính [tới cái chết], anh ta giải thích. ‘Bạn có thể chấp nhận nó. Bạn có thể từ chối nó hoặc bạn có thể tranh đấu với nó. Tôi nghĩ xã hội của chúng ta bị định kiến bởi những người từ chối hoặc chấp nhận, còn tôi thích tranh đấu với nó.’ Nhiều người có lẽ sẽ loại bỏ những phát biểu kiểu như vậy như những hoang tưởng tuổi teen. Nhưng Thiel là người bị cuốn hút thực sự. Ông là một trong những doanh nhân thành công và có sức ảnh hưởng nhất ở Thung lũng Silicon với khối tài sản cả nhân ước tính 2.2 tỉ đô la. Khẩu hiệu viết trên tường: Công bằng đang lùi xa — Bất tử đang tiến vào.</p><p>Sự phát triển nguy hiểm của các lĩnh vực như kỹ nghệ di truyền học, y học tái tạo và công nghệ nano khiến những lời tiên tri lạc quan hơn bao giờ hết. Một số chuyên gia tin tưởng rằng nhân loại sẽ vượt qua cái chết vào năm 2200, số khác nói năm 2100. Kurzweil và de Grey thậm chí còn lạc quan hơn. Họ chủ trương rằng tới năm 2050 bất kỳ ai sở hữu một cơ thể khoẻ mạnh và một tài khoản ngân hàng giàu có, cứ mười năm một lần, sẽ có một mũi tiêm chống nghiêm trọng cho sự bất tử bằng cách đánh lừa cái chết. Theo Kurzweil và de Grey, cứ mỗi 10 năm hoặc khoảng như vậy chúng ta sẽ tiến vào phòng khám và nhận một điều trị tân trang hoàn toàn không chỉ loại bỏ các bệnh mà sẽ còn tái tạo các mô bị xuống cấp, và nâng cấp những cánh tay, những con mắt và bộ não. Trước khi đợt điều trị tiếp theo tới, các bác sĩ đã phát minh một lượng thừa mứa những loại thuốc, những nâng cấp, và linh kiện linh tinh mới. Nếu Kurzweil và de Grey đúng, rất có thể đã có một vài người bất tử đang đi cạnh bạn trên phố — chí ít cũng xảy ra khi bạn đi bộ trên phố Wall hay Fifth Avenue.</p><p>Một cách chính xác, học thực sự sẽ là không-phải-chết, chứ không phải là không-chết. Không giống như Chúa, những siêu nhân tương lai vẫn có thể chết trong chiến tranh hay tại nạn và không gì có thể mang họ trở lại từ thế giới bên kia. Tuy nhiên, không giống như những con người sinh-tử chúng ta, đời sống của họ không có bất kỳ một hạn định nào cả. Chừng nào mà chưa có bom xé họ thành những mảnh hoặc chưa bị chèn bởi xe tải, họ có thể sẽ cứ tiếp tục sống mãi mãi. Điều này có thể khiến họ trở thành những người cổ xưa nhất trong lịch sử. Những con người có sinh có tử chúng ta hàng ngày tiếp nhận những may rủi tình cờ đến với đời sống chúng ta bởi chúng ta biết rằng dù có cách nào đi nữa chúng ta vẫn đang đi tới chỗ chết. Do đó chúng ta mò lên các đỉnh của dãy Himalayas, tắm biển, và làm nhiều thứ nguy hiểm khác như băng sang đường hay ăn uống bên ngoài. Nhưng nếu ta tin tưởng ta có thể sống mãi mãi, ta sẽ không điên rồ để đánh cược sự vô hạn với những điều như vậy.</p><p>Có lẽ, chúng ta nên bắt đầu với những mục tiêu khiêm tốn hơn, chẳng hạn như gấp đôi triển vọng sống. Trong thế kỷ XX chúng ta hầu như đã tăng gấp đôi triển vọng sống từ 40 tới 70, vì vậy trong thể kỷ XXI chúng ta nên ít nhất có thể gấp đôi một lần nữa tới 150. Mặc dầu còn xa mới tới sự bất tử, điều này vẫn sẽ cách mạng hoá xã hội loài người. Trước hết, cấu trúc gia đình, hôn nhân và những mối quan hệ cha-con sẽ bị biến đổi. Ngày nay, người ta vẫn mong đợi được kết hôn ‘sống với nhau cho tới khi cái chết ly tán chúng ta’, và phần lớn cuộc đời xoay quanh việc có con và nuôi dạy con cái. Bây giờ thử tưởng tượng một người với đời sống mở rộng tới 150 năm. Kết hôn ở độ tuổi 40, người ấy vẫn có 110 năm để sống. Có thực tế không để mong đợi hôn nhân của người đó cũng kéo dài 110 năm? Thậm chí những phần tử Catô quá khích có thể cũng lẩn tránh câu hỏi đó. Do vậy khuy hướng hiện tại của những hôn nhân nối tiếp nhau rất có khả năng sẽ nổi lên. Một người phụ nữ có hai đứa trẻ ở độ tuổi 40, vào thời điểm 120 tuổi, bà chỉ còn những ký ức xa sôi về những năm tháng nuôi dạy chúng — a đoạn khá ngắn trong toàn bộ đời sống của bà. Thật khó để nói loạt quan hệ cha-con nào có thể phát triển dưới những giả định như vậy.</p><p>Hoặc xem xét các sự nghiệp hoạt động chuyên môn. Ngày nay chúng ta giả định rằng bạn học một nghề nghiệp trong những năm tháng tuổi tin và những năm đôi mươi của đời mình rồi dành toàn bộ phần đời còn lại của mình trong dòng công việc đó. Hẳn nhiên bạn có thể học vài thứ mới trong những năm 40, 50 của đời mình nhưng đời sống nói chung được chia thành một thời kỳ học tập tiếp nối bởi một thời kỳ làm việc. Khi bạn sống tới 150, cách thức đó không còn hoạt động nữa, nhất là trong một thế giới lay chuyển liên tục bởi những công nghệ mới. Chúng ta sẽ có những sự nghiệp dài hơn nhiều và sẽ phải đổi mới chính hết lần này tới lần khác dù đã ở độ tuổi 90.</p><p>Ở thời điểm như vậy, mọi người sẽ không về hưu ở độ tuổi 65 và sẽ không nhường đường cho thế hệ mới với những hoài bão và ý tưởng mới lạ của nó. Nhà vật lý Max Planck đã nói rằng mỗi tiến bộ khoa học là một đám tang. Ông có ý rằng chỉ khi một thế hệ qua đời, mới có cơ hội cho những lý thuyết mới nhổ sạch tận gốc những lý thuyết cũ. Điều này đúng không chỉ với khoa học. Hãy nghĩ chỉ một khắc thôi về nơi làm việc riêng của bạn. Bất kể liệu bạn là một học giả, một nhà báo, một đầu bếp hay một cầu thủ bóng đá, bạn cảm nhận ra sao nếu sếp của bạn 120 tuổi, những ý tưởng của ông ta hình thành từ khi Victoria vẫn còn là nữ hoàng, và ông ta rất có khả năng sẽ vẫn là sếp cả bạn trong hai thập kỷ nữa?</p><p>Trong lĩnh vực chính trị, kết quả thậm chí có thể tồi tệ hơn. Bạn có phiền không khi Putin vẫn quanh quẩn trong 90 năm nữa? Thử nghĩ lại, nếu một người sống tới 250 tuổi, thì vào năm 2016 Stalin vẫn tiếp tục cai trị ở Moscow, tiếp tục khoẻ mạnh ở độ tuổi 138, Chủ tịch Mao sẽ là một người trung niên 123 tuôỉ, và công chúa Elizabeth vẫn khoanh tay ngồi đợi kế vị từ George VI, 121 tuổi. Con trai bà, thái tử Charles sẽ chưa tới lượt cho tới năm 2076.</p><p>Quay trở lại với hiện thực tế hiện tại, quá ít chắc chắn liệu những lời tiên tri của Kurzweil và de Grey sẽ trở thành hiện thực vào năm 2050 hay 2100. Quan điểm của tôi cho rằng những hy vọng về tuổi trẻ vĩnh cửu trong thế kỷ XXI là vội vã, và bất cứ ai đón nhận chúng quá thành thực thì sẽ lạc vào một sự thất vọng chua chát. Quả là không dễ dàng để sống khi biết rằng mình sẽ chết, nhưng thậm chí còn khó khăn hơn để tin vào sự bất tử và được chứng tỏ là sai.</p><p>Mặc dù triển vọng sống đã gấp đôi trong trăm năm qua, nó là không xác đáng để ngoại suy và kết luận rằng chungsta có thể gấp đôi một lần nữa tới 150 tuổi trong thế kỷ tới. Năm 1900, triển vọng sống toàn cầu là không cao hơn 40 bởi vì nhiều người chết trẻ do thiếu dinh dưỡng, các bệnh truyền nhiễm và bạo lực. Tuy nhiên những người sống sót khỏi nạn đói, dịch bệnh và chiến tranh có thể sống tốt thới 70 và 80, đó vốn là khoảng thời gian sống tự nhiên của loài người tinh khôn. Trái với quan niệm thông thường, 70 tuổi không được xem là những trường hợp khác thường hiếm hoi của tự nhiên trong các thế kỷ trước. Galileo Galilei chết ở độ tuổi 77, Isaac Newton ở độ tuổi 84, và Michelangelo đã sống tới tuổi thượng thọ 88, mà không cần bất kỳ sự trợ giúp nào từ thuốc kháng sinh, thuốc chỉnh hay cấy ghép nội tạng. Thật vậy, ngay cả tinh tinh trong rừng đôi khi cũng sống tới 70 tuổi.</p><p>Sự thực, y học hiện đại đã không kéo dài khoảng thời gian sống tự nhiên của chúng ta thêm lấy dẫu chỉ là một năm. Thành tựu vĩ đại của nó đã cứu chúng ta khỏi chết tre, và cho phép tận hưởng trọn vẹn những năm sống hạn mức của chúng ta. Thậm chí, nếu bây giờ chúng ta chiến thắng ung thư, tiểu đường, và những sát nhân chính yếu khác, nó cũng chỉ có nghĩa rằng hầu hết mọi người sẽ sống tới 90 — nhưng sẽ là không đủ để chạm tới 150, chứ chưa nói gì tới 500. Để làm được điều đó, y học sẽ cần tái thiết được các cấu trúc nền tảng nhất và các quá trình trong cơ thể người, và khám phá cách thức tái tạo các nội quan và các mô. Không có phương tiện rõ ràng nào cho thấy chúng ta có thể đạt được điều đó vào năm 2100.</p><p>Tuy nhêin, mỗi nỗ lực thất bại để chiến thắng cái chết sẽ đưa chúng ta một bước gần hơn tới mục tiêu, và đó sẽ đưa tới những hy vọng vĩ đại và thúc đẩy con người thực hiện nhiều nỗ lực hơn nữa. Dù Calico của Google có thể không giải quyết xong cái chết kịp thời để giúp Sergey Brin và Larry Page những người đồng sáng lập Google trở nên bất tử, nó hầu như có thể tạo nên những khám phá quan trọng về sinh học tế bào, y học di truyền và sức khoẻ con người. Do đó những Googler thế hệ tiếp theo bắt đầu cuộc tấn công của họ vào cái chết ở những vị trí mới thuận lợi hơn. Những nhà khoa học hô hào sự bất tử giống như cậu bé hô hào về con sói, sớm hay muộn, con sói cũng sẽ tới.</p><p>Thê nên, ngay cả nếu chúng ta không đạt được sự bất tử trong đời này của chúng ta, cuộc chiến chống lại cái chết vẫn rất khả năng là dự án quan trọng nhất của thế kỷ sắp tới. Khí niềm tin của chúng ta về sự vô giá của đời sống con người còn chiếm sự quan tâm của bạn, cộng với sự năng động của giới khoa học, và hơn cả là những nhu cầu của nền kinh tế tư bản, một cuộc chiến không ngơi nhỉ chống lại cái chết là dường như là không tránh khỏi. Sự tận tâm có tính chất ý thức hệ của chúng ta với đời sống con người không bao giờ cho phép chúng ta đơn giản chấp nhận cái chết của con người. Chừng nào con người còn chết vì một thứ gì đó, chúng ta sẽ còn cố gắng để vượt qua nó.</p><p>Giới khoa học và nền kinh tế tư bản thì hơn cả sung sướng để đảm trách chuộc chiến này. Những nhà khoa học và những nhân viên ngân hàng, họ không quan tâm cái họ đang làm, chỉ cần nó đưa cho họ một cơ hội để thực hiện những khám phá mới và nhiều lợi nhuận hơn. Với bất kỳ ai, liệu có thể tưởng tượng được một thách thức khoa học thú vị hơn việc lừa phỉng cái chết — hoặc một thị trường hứa hẹn hơn thị trường thanh xuân mãi mãi hay không? Nếu bạn đã ngoài bốn mươi, nhắm mắt lại một phút và cố nhớ cơ thể bạn có được ở tuổi 25. Không chỉ ở việc trông thế nào, mà hơn tất cả là việc cảm nhận ra sao. Nếu bạn có thể có thể lấy lại cơ thể đó, bạn sẽ trả bao nhiêu cho điều đó? Không nghi ngờ rằng một số người sẽ hạnh phúc để từ bỏ cơ hội này, nhưng sẽ có đủ khách hàng trả bằng mọi giá, tạo thành một thị trường gần như vô hạn.</p><p>Nếu tất cả điều đó còn chưa đủ, thì nỗi sợ hãi cái chết vốn đã khắc sâu trong hầu hết con người sẽ đem đến cho cuộc chiến chống lại cái chết một động lực không thể cưỡng được. Chừng nào loài người còn giả định rằng cái chết là không thể tránh được, họ đào tạo chính họ từ lúc nhỏ tuổi để triệt tiêu tham vọng sống mãi mãi, hoặc ép nó bên trong những mục tiêu thay thế dễ chấp nhận hơn. Người ta muốn được sống mãi mãi, do đó người ta sáng tác một bản giao hưởng “bất tử”, người ta cố gắng cho một ‘vinh quang đời đời’ trong một cuộc chiến nào đó, hoặc thậm chí hiến dâng đời sống để linh hồn ‘ân hưởng niềm hạnh phúc mãi mãi trên chốn thiên đường.’ Một phần lớn sáng tạo nghệ thuật của chúng ta, cam kết chính trị của chúng ta và lòng kính tín tôn giáo của chúng ta được nuôi dưỡng bởi nỗi sợ chết.</p><p>Woody Allen, người đã tạo được một sự nghiệp gần như thần thoại vượt trên cả nỗi sợ chết, một lần được hỏi liệu ông có hy vọng được sống mãi mãi thông qua sự nghiệp màn bạc (điện ảnh). Allen đã trả lời rằng ‘Tôi thích sống trong căn hộ của mình hơn.’ Ông muốn bổ sung thêm rằng ‘Tôi không muốn đạt được sự bất tử thông qua công việc của tôi. Tôi muốn đạt được nó bằng cách không chết.’ Vinh quang mãi mãi, những nghi lễ tưởng niệm quốc gia và những mơ ước chốn thiên đường là những thay thế hết sức nghèo nàn cho cái mà những người như Allen thực sự muốn — không chết. Một khi mọi người nghĩ (có hoặc không có lý do chính đáng) rằng họ có một cơ hội thực sự thoát khỏi cái chết, khao khát được sống sẽ từ chối kéo toa xe ọp ẹp của nghệ thuật, ý thức hệ và tôn giáo, và sẽ bổ nhào về phía trước như tuyết lở.</p><p>Nếu bạn nghĩ rằng những kẻ cuồng tin tôn giáo với những con mắt rực lửa và những bộ râu dài là tần nhẫn, thì hãy đợi và xem những đại gia bán lẻ cao tuổi và những đào non Hollywood đang bước sang tuổi già, họ sẽ làm gì khi họ nghĩ tiên đan bất tử là trong tầm với. Nếu có thể thì khi khoa học thực hiện được bước tiến quan trọng trong chuộc chiến chống lại cái chết, trận chiến thực sự sẽ dịch chuyển từ các phòng thí nghiệm tới các nghị viện, quốc hội, các toà án và các con phố. Một khi những nỗ lực khoa học thành công rực rỡ, chúng sẽ khởi động những xung đột cay đắng. Tất cả những chiến tranh và những xung đột trong lịch sử hoá ra là một khúc dạo đầu mờ nhạt cho cuộc chiến thực sự đang ở phía trước của chúng ta: cuộc chiến cho thanh xuân mãi mãi.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=d179f4aca3e3" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>