<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by ! on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by ! on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@nhatoi?source=rss-3ce6237dd79f------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*N-aXBoHzSjQlhp1-ItJBUQ.jpeg</url>
            <title>Stories by ! on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@nhatoi?source=rss-3ce6237dd79f------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Fri, 20 Nov 2026 12:50:01 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@nhatoi/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[SỰ GIẬN DỮ TRONG TIỂU THUYẾT CỦA NGƯỜI MỸ GỐC Á: CUỘC PHỎNG VẤN VỚI TÁC GIẢ NGUYỄN THANH VIỆT]]></title>
            <link>https://medium.com/%C4%91%E1%BB%91i-tho%E1%BA%A1i/s%E1%BB%B1-gi%E1%BA%ADn-d%E1%BB%AF-trong-ti%E1%BB%83u-thuy%E1%BA%BFt-c%E1%BB%A7a-ng%C6%B0%E1%BB%9Di-m%E1%BB%B9-g%E1%BB%91c-%C3%A1-cu%E1%BB%99c-ph%E1%BB%8Fng-v%E1%BA%A5n-v%E1%BB%9Bi-t%C3%A1c-gi%E1%BA%A3-nguy%E1%BB%85n-thanh-vi%E1%BB%87t-2e38ce89e808?source=rss-3ce6237dd79f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/2e38ce89e808</guid>
            <category><![CDATA[culture]]></category>
            <category><![CDATA[vietnam]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[!]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 23 Jun 2016 07:01:47 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-06-23T09:15:35.096Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/640/1*4oUg-fJVSsdSCChrg47LLw.jpeg" /></figure><p><em>Paul Tran ngồi lại cùng Nguyễn Thanh Việt, tổng biên tập trang Diacritics và tác giả của cuốn tiểu thuyết bán chạy nhất “The Sympathizer” (“Cảm tình viên”). Trong cuộc phỏng vấn trên trang </em><a href="http://aaww.org/viet-thanh-nguyen-anger-asian-american-novel/"><em>The Margins</em></a><em>, Paul và nhà văn Nguyễn Thanh Việt trò chuyện về việc thay đổi góc nhìn về chiến tranh Việt Nam và tìm tính nhân văn trong những điều phi nhân văn.</em></p><p>Cuộc chiến Việt Nam đã kết thúc 40 năm về trước. Một chế độ mới được thiết lập từ chiến trường. Nhiều gia đình, như gia đình tôi, chạy trốn qua biển Thái Bình Dương. Nhiều người chết trên biển. Nhiều người khác ước họ đã có thể chết như thế. Không có một kết thúc có hậu nào cho câu chuyện này — nhất là khi kẻ chiến bại không ngừng ám ảnh về sự thất bại của họ trước một dân tộc họ cho rằng coi rẻ mạng người. Nỗi ám ảnh này đương nhiên trở thành chủ đạo trong cách người Mỹ kể đi kể lại sự “can thiệp” của họ vào cuộc đấu tranh giành tự do của người Việt Nam. Nó làm lu mờ câu chuyện của người Việt Nam, những thành tựu và những bi kịch của họ, bằng cách đặt nước Mỹ, quyền lực đế quốc của họ, lòng vị tha và chủ nghĩa ngoại lệ ảo tưởng của họ, làm trọng tâm của câu chuyện. Nhưng cuốn tiểu thuyết đầu tay xuất sắc của nhà văn Nguyễn Thanh Việt, <em>The Sympathizer</em>, kêu gọi chúng ta hướng sự chú ý trở lại tới những nhân vật chủ đạo của cuộc chiến. Nó mở ra một thế giới phức tạp mà trong đó không ai thuộc về “phe chính nghĩa” của lịch sử. Với cảm hứng văn chương dạt dào, mỗi trang sách truyền tải một tiếng nói độc đáo và quen thuộc đến mức ám ảnh, một tiếng nói dứt khoát không cho phép chúng ta quên những điều con người có khả năng thực hiện đối với người khác. Trong một cuộc trò chuyện qua điện thoại tháng trước, nhà văn Nguyễn Thanh Việt và tôi nói về việc viết một cuốn tiểu thuyết đầy giận dữ đối với chủ nghĩa đế quốc Mỹ, rằng nếu chỉ để phá hoại lẫn nhau, người Việt Nam với nhau đã là quá đủ, và về cá nhân sau sự thất bại của các cuộc cách mạng.</p><p><a href="http://aaww.org/the-sympathizer-excerpt/"><strong>Đọc một đoạn trích </strong></a><strong>từ cuốn <em>The Sympathizer</em> của Nguyễn Thanh Việt trên trang The Margins.</strong></p><p><strong>Paul Tran: Lớn lên ở San Diego, bang California, nơi cũng là bối cảnh cho cuốn tiểu thuyết của anh, tôi là người duy nhất có thể đọc và viết tiếng Anh trong gia đình tôi. Mẹ tôi lớn lên ở Huế, miền Trung Việt Nam. Bà sinh năm 1954 và đến nước Mỹ năm 1989, sau khi trải qua 9 năm trong tù Việt Cộng và bị cải tạo ở Philippines. Tôi dành phần lớn tuổi thơ của tôi để cố tìm văn chương về người Việt. Chỉ đến khi tôi lên đại học và rời khỏi gia đình, giấc mơ này của tôi mới thành hiện thực. Tôi muốn bắt đầu cuộc trò chuyện với anh như thế này, bởi vì tôi đã đọc các cuộc phỏng vấn trong đó anh bày tỏ những tình cảm tương tự: khi anh, một đứa trẻ lớn lên ở Mỹ, tìm kiếm những câu chuyện về Việt Nam trong văn chương và qua Hollywood. </strong><a href="http://www.nytimes.com/2015/04/05/books/review/the-sympathizer-by-viet-thanh-nguyen.html?_r=0"><strong>Một trong những bài điểm sách về cuốn tiểu thuyết của anh trên báo New York Times</strong></a><strong> nói rằng nó “lấp đầy một khoảng trống trong văn chương, cho người từ trước đến giờ không có tiếng nói cơ hội lên tiếng, và đồng thời buộc những người khác nhìn nhận lại các sự kiện của 40 năm về trước theo một góc nhìn mới.” Theo anh, cuốn <em>The Sympathizer </em>đã lấp đầy khoảng trống nào?</strong></p><p>Nguyễn Thanh Việt: Tôi cho rằng khi mục điểm sách của báo <em>New York Times </em>nói rằng <em>The Sympathizer</em> cho những người trước giờ không có tiếng nói được lên tiếng, điều này không chính xác. Đến giờ, đã có một số lượng đáng kể các tác phẩm văn chương của các tác giả người Mỹ gốc Việt và các tác phẩm được dịch sang Anh ngữ của tác giả người Việt. Người Việt và người Mỹ gốc Việt có tiếng nói của họ. Vấn đề là người Mỹ không lắng nghe. Dù vậy, ngay cả khi đã có các tác phẩm của các tác giả người Việt và người Mỹ gốc Việt, tôi vẫn cho rằng <em>The Sympathizer</em> lấp đầy một chỗ trống trong nội dung của các tác phẩm nói về chủ đề này.</p><p>Khi tôi còn đang suy tưởng để hình thành cuốn tiểu thuyết, tôi cảm thấy rằng vẫn chưa có cuốn tiểu thuyết nào trực tiếp đối điện với lịch sử cuộc chiến của Mỹ ở Việt Nam từ góc nhìn của người Mỹ gốc Việt. Hầu hết các tác phẩm văn chương Việt Nam đã được dịch sang tiếng Anh tập trung vào cách nhìn của người Việt ở miền Bắc, của người Cộng sản, hoặc của cựu đảng viên Cộng sản. Văn chương của người Mỹ gốc Việt thường tập trung vào trải nghiệm của người tị nạn, những gì xảy đến với người Việt khi họ đến Mỹ. Thực sự chúng ta đã phải tìm đọc những cuốn hồi ký của những người Việt thế hệ thứ nhất ở Mỹ như Lệ Lý Hayslip và Mai Elliot để đối mặt với chính cuộc chiến.</p><p>Kể cả khi đó, vẫn còn thiếu các tác phẩm phê phán những gì Mỹ đã làm ở Việt Nam. Đó là bản năng đầu tiên của cuốn tiểu thuyết — tôi muốn phê phán vai trò của người Mỹ ở Việt Nam thay vì lặp lại thái độ thường thấy của những người Mỹ gốc Việt, đó là hoặc biết ơn vì được người Mỹ giải cứu, hoặc hòa giải, không đối đầu trực tiếp trong văn chương.</p><p>Tôi cũng phản hồi lại rất nhiều tác phẩm văn học của người Mỹ gốc Việt mà tôi đã đọc rộng rãi vì đó là một phần của công việc nghiên cứu của tôi. Một trong những đặc điểm của văn chương Việt Nam cũng như của văn chương của người Mỹ gốc Việt là chúng thường không quá giận dữ. Ở đó không có nhiều sự thịnh nộ, ít nhất là trong vài thập niên trở lại đây. Và nếu có, thì cơn giận dữ hay thịnh nộ lại phải được hướng vào những kẻ không biết: đất nước nguồn cội ở châu Á, gia đình châu Á, hay những kẻ gia trưởng châu Á. Cho dù tất cả những điều đó đều quan trọng, tôi cảm nhận một sự ngần ngại — ngần ngại bày tỏ sự tức giận đối với văn hóa Mỹ hay đối với nước Mỹ vì những gì họ đã làm. Đó là lý do tại sao trong cuốn sách, tôi chọn một giọng nói giận dữ hơn nhiều đối với văn hóa Mỹ và nước Mỹ.</p><p>Cuối cùng, tôi đã không muốn để lọt trách nhiệm một ai cả, do đó cuốn tiểu thuyết cũng phê phán văn hóa và chính trị của miền Nam Việt Nam và chủ nghĩa cộng sản Việt Nam. Thay vì chọn lọc đối tượng một cách có chủ đích và chỉ phê phán một nhóm người nào đó, trong cuốn tiểu thuyết, tất cả mọi người đều phải chịu một phần trách nhiệm.</p><p><em>__________________________________________________________</em></p><p><em>Bạn có thích đọc diaCRITICS không? </em><br> <em>Nếu thế thì mời đăng ký nhận bài hoặc GÓP TIỀN GIÚP ĐỠ.</em><br> <em>Xem các lựa chọn ở góc phải bên trên, đăng ký qua email hoặc bản tin RSS.</em></p><p><em>__________________________________________________________</em></p><p><strong>Lần đầu tiên tôi được tiếp xúc với công trình nghiên cứu của anh là khi đọc cuốn </strong><a href="http://www.amazon.com/Race-Resistance-Literature-Politics-American/dp/0195147006?tag=diacritics-20"><strong><em>Race and Resistance</em></strong></a><strong> khi còn là sinh viên đại học. Khi đọc <em>The Sympathizer</em>, tôi đã hiếu kỳ muốn xem những tư tưởng nào từ trong công trình nghiên cứu đó đã thành một phần của cuốn tiểu thuyết. Một điều rất rõ ràng là <em>The Sympathizer </em>bác bỏ khái niệm rẽ đôi về đối kháng và đồng hóa, bằng cách khai triển một tiếng nói vừa suy ngẫm về bản thân vừa nhìn nhận mọi việc một cách phê phán, và tiếng nói đó nói với mọi người. Khi tiếng nói đó nói với mọi người, ý anh có phải là “mọi người” là độc giả của cuốn sách? Nói một cách cụ thể hơn, là một nhà văn trẻ tôi thường đọc cuốn </strong><a href="http://www.amazon.com/Playing-Dark-Whiteness-Literary-Imagination/dp/0679745424?tag=diacritics-20"><strong><em>Playing in the Dark</em></strong></a><strong> của Toni Morrison để suy nghĩ về những cách trong đó các nhà văn da màu có khuynh hướng viết cho cái nhìn soi mói của người da trắng (dominant gazes). Tôi không cảm thấy điều đó khi đọc <em>The Sympathizer</em>. Bằng cách viết ra và phân tích sự đồng lõa của tất cả mọi người trong cuộc chiến, có phải cuốn tiểu thuyết tránh không đếm xỉa đến sự soi mói của giới có thế lực?</strong></p><p>Tôi rất ý thức về những gì Toni Morrison đã nói về việc bà ấy viết như thế nào. Bà luôn luôn viết về người da đen và nói rằng kinh nghiệm của người da đen đã là phổ quát. Không có lời biện hộ nào trong các tác phẩm của bà. Một điều rất quan trọng với tôi là trong cuốn tiểu thuyết không có lời biện hộ, không phiên dịch, không giải thích, bởi vì chúng là các dấu hiệu cho thấy một tác phẩm được viết để nhằm vào đối tượng là văn hóa chủ đạo. Thay vào đó, tôi cố tình sắp xếp một độc giả ngay trong cuốn sách, như một lời thú tội đối với một người Việt Nam khác. Trong chừng mực nào đó mà cần phiên dịch hay giải thích, đó không phải là phiên dịch hay giải thích văn hóa Việt Nam cho người Mỹ, mà đó là để giải thích văn hóa Mỹ hoặc văn hóa miền Nam Việt Nam cho người Việt Nam. Đó là thực sự là một bước then chốt đối với tôi, vì nó cho phép tôi sử dụng cách tiếp cận phê phán và châm biếm đối với văn hóa Mỹ.</p><p>Tôi đã không muốn viết cuốn sách này như là một cách để giải thích tính nhân văn của người Việt Nam. Toni Morrison nói trong cuốn <em>Beloved</em> rằng phải giải thích bản thân bạn với người da trắng đồng nghĩa với việc xuyên tạc bản thân, vì bạn bắt đầu cái thế mà ở đó bạn thừa nhận tính dã man hay sự thiếu nhân văn của mình trong mắt người khác. Thay vì viết một cuốn sách để cố gắng chứng tỏ tính nhân văn, một vị trí mà những nhà văn da màu thường bị đặt vào, cuốn tiểu thuyết của tôi bắt đầu từ giả định rằng chúng ta nhân văn, và rồi tiếp tục để chứng minh rằng đồng thời chúng ta cũng phi nhân văn vậy.</p><p>Tất cả mọi người trong cuốn sách, đặc biệt là nhân vật chính, đều có tội vì đã phạm phải một hành động kinh khủng nào đó. Đối với tôi, khả năng thừa nhận rằng chúng ta vừa nhân văn vừa phi nhân văn là thực sự then chốt, bởi vì sự thừa nhận đó cũng là một đặc điểm của văn hóa chủ đạo. Ví dụ, trong các bộ phim Mỹ về chiến tranh Việt Nam, người Mỹ muốn xuất hiện trên màn ảnh cho dù họ phải đóng vai ác hay phản diện. Chẳng thà làm như vậy còn hơn là đóng một vai phụ nhân đạo và đức hạnh ở bên lề. Văn hóa chủ đạo hoàn toàn sẵn sàng đề cao, và đôi khi tuyên bố, tính phi nhân văn như một phần của tính chủ quan. Điều này làm nên một bộ phim hay và một tác phẩm nghệ thuật tốt. Và đó là điều tôi cảm thấy tôi cũng cần phải làm được trong cuốn sách này: khẳng định tính tính nhân văn là chưa đủ và có khi còn trịch thượng nữa. Có khả năng đưa ra một người kể chuyện vừa nhân văn vừa phi nhân văn là cách mà tôi thách thức sự lệ thuộc của chúng ta vào văn hóa chủ đạo.</p><p><strong>Trong </strong><a href="http://www.hyphenmagazine.com/blog/archive/2015/04/interview-viet-thanh-nguyen-author-sympathizer"><strong>cuộc phỏng vấn của anh với <em>Hyphen</em> </strong></a><strong>anh hỏi, “Tôi sẽ làm gì nếu tôi đã phải sống trong giai đoạn đó?” Trong cách miêu tả người Việt Nam trong văn hóa chủ đạo, thường thường nhân vật người Việt — mà, nói chung, thường là một người đàn bà — làm biểu tượng cho cả dân tộc. Các nhân vật bên lề đó được đối xử trong phim ảnh và trong văn chương như là một ẩn dụ hoặc gợi mở để suy nghĩ về hoặc phô bày cách mà Việt Nam bị đối xử. Tôi có ý kiến của riêng tôi về một nhân vật trong sách tượng trưng cho Việt Nam. Nhưng tôi muốn hỏi anh nếu anh cũng đã có suy nghĩ đó?</strong></p><p>Tôi nghĩ tôi đã cố tránh ý tưởng rằng phải có một nhân vật nhất định nào đó tượng trưng cho dân tộc, bởi vì cuốn tiểu thuyết của tôi phản ứng lại những truyện như <em>The Quiet American</em> mà trong đó Phượng, một nhân vật trong cuốn tiểu thuyết, là biểu tượng của một đất nước đang bị tranh giành. Thường người ta có xu hướng đặt vai trò biểu tượng đó vào một nhân vật, đặc biệt là một người đàn bà. Nhưng tôi nghĩ những nhân vật khác nhau trong cuốn tiểu thuyết là hiện thân của những khía cạnh khác nhau của những gì đã xảy đến với Việt Nam và người Việt Nam, và một trong những nhân vật bi kịch hơn cả là người mẹ của nhân vật chính và chính anh ta. Anh có thể đọc những gì xảy ra với người mẹ, người bị một thầy tu người Pháp làm có thai, như một phúng dụ của thực dân hóa. Bà cũng có mặt trong cuốn sách để giúp nhân văn hóa nhân vật chính. Chúng ta phải cho anh ta những cảm xúc nhân bản rất thực đối với một ai đó. Tương tự, nhân vật chính của chúng ta rõ ràng nghĩ về bản thân như một người là hiện thân của lịch sử Việt Nam — một đứa con lai, có nguồn gốc từ cuộc cưỡng hiếp. Sự quấy rầy đó lại một lần nữa là phúng dụ cho những gì người Pháp đã làm, và sự chia rẽ là phúng dụ cho những gì đã diễn ra đối với đất nước như một hậu quả của thực dân hóa. Nhưng tôi tìm cách giảm nhẹ những gánh nặng đó bằng cách xây dựng các nhân vật phức tạp đến hết mức có thể.</p><p><strong>Có một thời điểm tôi đã thấy rõ ràng là nhân vật chính tượng trưng cho Việt Nam: một đứa con lai, bị chia rẽ. Đối với tôi, đó là sự làm mới sống động câu chuyện về nguồn gốc Việt Nam, được đề cập ở các chương cuối của cuốn sách. Tuy vậy, ở một thời điểm khác, tôi thấy một nhân vật rõ ràng tự giới thiệu mình là Việt Nam. Đó là người nữ điệp viên, sau khi bị những tay cảnh sát bắt giữ cưỡng hiếp, đã đáp lại câu hỏi “Mày tên gì?” bằng câu trả lời “Họ của tao là Việt và tên của tao là Nam.” Trong thời điểm đó, một thời điểm cực kỳ kinh hoàng và ghê rợn, người điệp viên nhìn người kể chuyện, nhưng không hề nhìn thấy anh ta. Trong một nghĩa nào đó, một nước Việt Nam không thừa nhận nước Việt Nam kia. Đó là một dàn cảnh kỳ diệu: sự việc diễn ra trong một căn phòng được gọi là Phòng Chiếu Phim. Tôi muốn biết Việt Nam đã bị xuyên tạc như thế nào, đến mức không thể tự nhận ra chính mình, qua các tác phẩm của Hollywood? Và có phải những căn phòng đó tượng trưng cho văn hóa đại chúng?</strong></p><p>Cảm ơn bạn đã nhắc tôi về điều đó; bạn hoàn toàn đúng. Tôi đã nghĩ về truyền thống biểu trưng Việt Nam qua người đàn bà như một điều gì đó mà không chỉ người nước ngoài làm, mà cả người Việt Nam cũng vậy. Câu nói đó của người điệp viên cộng sản là ám chỉ câu chuyện Phan Bội Châu, mà cũng là một phần trong cuốn phim do Trịnh T. Minh-Hà đạo diễn, <em>Surname Viet Given Name Nam </em>(Họ Việt Tên Nam). Người đàn bà trẻ, khi có ai hỏi cô đã có chồng chưa, cô nói: “Có rồi, và họ anh ấy là Việt và tên anh ấy là Nam.” Tôi muốn vừa nhắc lại câu chuyện đó, vừa thay đổi nó, bởi vì người nữ điệp viên không lấy đất nước làm chồng, mà cô là hiện thân của đất nước. Bối cảnh, một phòng chiếu phim, cũng liên tưởng lại một lần nữa về bộ phim <em>Surname Viet Given Name Nam</em>, cuốn phim đã chơi lại cách Việt Nam, đặc biệt là đàn bà Việt Nam, được mô tả trong phim ảnh.</p><p>Trong trí tưởng tượng của người Mỹ, thường thường người đàn bà Việt Nam đóng vai trò như nhân vật nữ chính trong phim <em>The Quiet American</em> (<em>Người Mỹ Thầm Lặng</em>) đã đóng, tức là đại diện cho đất nước, bị cưỡng hiếp, hoặc trở thành người tình của người ngoại quốc, đặc biệt là lính Mỹ. Lần này qua lần khác ta thấy điều đó trên màn ảnh: người đàn bà Việt Nam được dựng nên để đau khổ vì tình yêu cô ta dành cho một người ngoại quốc và đó là một phần của bi kịch của cô, điều khiến cô trở nên hấp dẫn đối với phương Tây. Vì vậy trong cảnh đó của cuốn tiểu thuyết, tôi muốn chỉ ra rằng điều đó không phải là chỉ diễn ra trong cách phương Tây đối xử với người Việt, mà ở trong chính cái cách người Việt hành xử với nhau. Nói một cách khác, đàn ông Việt Nam cũng cưỡng hiếp đàn bà Việt Nam vậy. Người Việt Nam ít nhất cũng phải chịu trách nhiệm một phần nào đó cho những gì họ đã làm với đồng bào mình. Tôi đã không muốn ngoảnh mặt đi và đổ lỗi hoàn toàn cho người Mỹ hay người Pháp, dù rằng sự đổ lỗi đó là có. Tôi muốn cảnh này diễn ra trong chính cuộc đối đầu và trách nhiệm giữa người Việt với người Việt bởi vì, một lần nữa, đây là một phần trong việc chúng ta giành lại tính chủ quan của mình: chúng ta không chỉ là nạn nhân mà cũng là chính những kẻ gây hại nữa. Đó là một phần của lịch sử của chúng ta mà ai cũng cảm thấy khó đối mặt. Chúng ta thà đổ lỗi cho người khác hay các phe khác. Điều đó quan trọng, nhưng chúng ta cũng cần nhìn nhận đầy đủ việc chúng ta đã phá hoại lẫn nhau như thế nào, đó là một trong những dòng chính ở cuối cuốn sách.</p><p><strong>Tôi bị ám ảnh bởi hồn ma và việc những hồn ma xuất hiện ra sao trong văn chương của người Mỹ gốc Việt. Những học giả như Sharon Patricia Holland và Avery Gordon đã có nghiên cứu về hồn ma trong các bài văn về mối quan hệ chủng tộc ở Mỹ và xem xét các cách hồn ma và nhân vật ma quỷ hiện diện ở vành đai câu chuyện, ám ảnh những kẻ bên lề, làm phức tạp thêm những gì chúng ta đã biết về đại tự sự kiểu Mỹ. Vậy theo anh, có những hồn ma nào trong <em>The Sympathizer</em>?</strong></p><p>Trong cuốn tiểu thuyết không có nhiều ma lắm. Nói một cách chung chung để không hé lộ tình tiết câu chuyện, có những người chết và thực sự xuất hiện lại như hồn ma trong trí tưởng tượng của người kể chuyện. Người kể chuyện bị ám ảnh bởi quá khứ, bởi những nhân vật như cha và mẹ anh ta, nhưng thực sự là anh ta bị ám ảnh bởi tất cả những gì đã xảy ra đối với Việt Nam. Chúng ta thấy anh ta bị buộc phải chạy trốn như một người tị nạn đến nước Mỹ và bỏ lại phía sau rất nhiều người. Càng vào sâu trong cuốn sách, càng có nhiều dữ kiện lịch sử của Việt Nam được hé lộ, để rồi đến cuối cuốn sách, một thời điểm then chốt, người kể chuyện du hành ngược về lịch sử trong trí tưởng tượng của anh ta để điểm lại tất cả những tổn thương và đau khổ mà Việt Nam đã từng trải qua trong lịch sử, và lịch sử đó tiếp tục ám ảnh anh ta ra sao trong hiện tại và cho đến khi anh tìm lại về nguồn gốc của văn hóa Việt Nam: Tổ tiên của chúng ta là vua rồng và tiên nữ, 100 người con bị chia rẽ, một nửa lên núi, một nửa xuống biển. Người kể chuyện của chúng ta phải đi đến tận cùng lịch sử, đến thời điểm của tội lỗi nguyên thủy, để tự giải thích được tại sao anh phải đối mặt với hiện tại đầy hồn ma.</p><p><strong>Mỗi trang của cuốn tiểu thuyết mở ra một điều gì đó khác biệt. Nó nhìn lại lịch sử, với các nhân vật và sự kiện có ý nghĩa quan trọng trong mối quan hệ đối ngoại giữa Mỹ và Việt Nam và thời hậu chiến. Tôi đặc biệt quan tâm đến phần cuối, khi người kể chuyện về lại Việt Nam và người Chính ủy hỏi anh ta, “Điều gì quan trọng hơn độc lập và tự do?” Anh ta gào lên câu trả lời: “Không có gì.” Tôi cứ giở lại phần đầu cuốn sách, khi người kể chuyện nói rằng anh ta chẳng là gì cả, không được đặt tên, không được thừa nhận bởi cha anh ta. Có mối liên hệ nào giữa câu trả lời của người kể chuyện đối với người Chính ủy và chính bản thân người kể chuyện? Có phải chính người kể chuyện là câu trả lời xuyên suốt cho câu hỏi đó — có nghĩa là, với tư cách một cá nhân không là gì cả, có phải cá nhân quan trọng hơn là</strong> <strong>độc lập và tự do? Hay “không có gì” thực sự là không có gì? Hay đó là một điều gì khác nữa?</strong></p><p>Tôi không muốn trình bày cá nhân và cách mạng như một bộ đôi. Tôi thực sự rõ ràng đã nghĩ về cuốn <em>The Invisible Man</em> của Ralph Ellison, một cuốn sách đã gây nhiều ảnh hưởng với tôi. Cuốn sách của Ellison cũng đi theo cách kể chuyện tương tự về một người giác ngộ, đi theo cách mạng, và rồi, khi phát hiện ra rằng cách mạng đã thất bại, quay trở về với chủ nghĩa cá nhân. Và tôi đồng ý với Ellison trong cả cuốn sách, ngoại trừ điểm này. Phần kết của cuốn tiểu thuyết của tôi là sự bất đồng của tôi với Ellison, vì ngay cả khi cách mạng làm nhân vật chính thất vọng, anh ta không cảm thấy cần phải đi về hướng ngược lại và tuyên bố tất cả những gì còn lại cho anh ta bây giờ là làm một cá nhân. Một cá nhân chẳng là gì cả vẫn có thể quan trọng hơn sự thất bại của cách mạng. Và do đó cá nhân đó tiếp tục khẳng định sự quan trọng của việc làm một người cách mạng và thực hành tình đoàn kết. Câu hỏi của anh chỉ ra một điều mà tôi thấy đúng, đó là trong một khía cạnh nào đó thậm chí một cá nhân chẳng là gì cả lại rất có giá trị trong một xã hội cách mạng. Nhưng, đồng thời, quay sang chủ nghĩa cá nhân cũng sẽ không phải là câu trả lời cho sự thất bại của các cuộc cách mạng, đó là điều mà tôi tìm cách diễn đạt phần nào ở cuối cuốn sách. Cuốn sách không thực sự đưa ra một giải pháp nào ở phần kết cả, bởi vì đối với tôi những cuộc phiêu lưu — hay những tai ương — của người kể chuyện vẫn chưa chấm dứt. Anh ta chỉ đơn giản là phát hiện ra một điều kinh hoàng và rồi được bỏ lại ở thời điểm đó, một sự bắt đầu mà cuốn tiểu thuyết không đóng lại ở phần cuối.</p><p><strong>Anh đã từng nói rằng cuốn tiểu thuyết này đòi hỏi một cuốn tiếp theo, bởi vì sau khi người kể chuyện đã hoàn toàn bị phá hủy, có một lúc sự khôi phục của anh ta bắt đầu. Trong cùng một mạch với câu hỏi tôi hỏi khi trước về hồn ma, anh nói trong một cuộc phỏng vấn rằng khi viết cuốn sách này, anh bị ám ảnh bởi ác mộng. Nghĩ về cơn ác mộng ma mị xảy đến với cả anh và người kể chuyện ở cuối cuốn tiểu thuyết — khi anh viết, “Anh ta đã vật lộn với nhiều điều mà đến giờ anh mới hiểu.” — anh hiểu gì về người kể chuyện, về các cuộc phiêu lưu và tai ương của anh ta, hoặc về câu chuyện Việt Nam mà anh đang viết nên, và điều đó sẽ bắt đầu dự án tiếp theo ra sao?</strong></p><p>Tôi nghĩ anh ta chỉ mới bắt đầu hiểu bản thân anh ta và con người của anh ta. Trong suốt cuốn tiểu thuyết, anh ta bị giằng xé bởi những điều anh ta đã chứng kiến và chịu đựng khi anh ta viết lời thú tội. Anh ta nghĩ anh ta biết anh ta là ai và thế giới vận hành như thế nào bởi vì anh ta là một người cách mạng. Anh ta giác ngộ chính trị, điều đã cho phép anh ta hiểu hơn về bản thân và những gì anh ta cảm nhận. Nhưng sự tự tin đó bị tước dần khỏi anh ta trong diễn biến của cuốn sách. Do đó anh ta bị bỏ lại chơ vơ ở phần kết, và anh ta cần phải tìm ra cách để khôi phục lại bản thân anh ta sau cuộc cải tạo. Tôi có vài ý tưởng về những cách đó, nhưng một phần thú vị của việc viết lách là không thực sự biết đích xác anh ta sẽ thay đổi thành một con người như thế nào? Tôi có thể sẽ phải viết cuốn tiếp theo để tìm ra cuộc tự cải tạo của anh sẽ hé lộ như thế nào.</p><p><strong>Trong lời cảm ơn, anh viết rằng những từ cuối của cuốn sách anh dành cho Lan Duong và con trai anh, Ellison. Tôi xem lại những từ cuối cùng đó và chúng là “Chúng ta sẽ sống.” Khi con trai anh trưởng thành trong thế giới này, nơi cuốn tiểu thuyết này tồn tại, anh hi vọng con anh sẽ sống một cuộc sống như thế nào?</strong></p><p>Làm cha là một trải nghiệm đầy khám phá. Con trai tôi thực sự mang lại bao điều ngạc nhiên, theo nghĩa rằng tôi thấy con tôi thật kỳ diệu, mà điều này chắc người làm cha nào cũng nghĩ về con mình như vậy, tôi hi vọng thế. Tôi không muốn đặt gánh nặng của sự kỳ vọng lên con tôi, theo kiểu chúng ta, người Mỹ gốc Việt, được cho là phải mong muốn cho con cái của chúng ta, như đi học tại các trường Ivy League danh giá, hay thành công về sự nghiệp, và những thứ như vậy. Những điều đó với tôi là không quan trọng. Tôi nhìn con trai tôi và tôi thấy một đứa trẻ hạnh phúc, yêu thương, tử tế, và là một niềm vui, và tôi muốn con tôi giữ được các phẩm chất đó khi trưởng thành và sống trong cuộc đời. Đối với tôi điều đó quan trọng hơn bất kỳ sự thành công bề ngoài nào mà con tôi có thể đạt được. Tôi nghĩ những gì tôi muốn cho con tôi là kết quả của chính kinh nghiệm của bản thân tôi và những gì xảy đến với người kể chuyện trong cuốn sách. Một điều chắc chắn là tôi không muốn con tôi lớn lên giống tôi hay người kể chuyện; và chắc chắn là tôi không muốn con tôi trở thành nhà văn!</p><p><strong>Anh hi vọng cuốn tiểu thuyết của anh sẽ đạt được điều gì trên thực tế về mặt chính trị, đặc biệt là khi văn hóa Mỹ đang thống lĩnh và sẽ không ngừng duy trì suy nghĩ của riêng họ về người Việt Nam và sự dính dáng của họ với Việt Nam.</strong></p><p>Một người phỏng vấn tôi, sau khi cô đọc xong cuốn sách, đã nói với tôi rằng phần kết của cuốn sách khiến cô bối rối. Tôi muốn độc giả phải bối rối khi đọc cuốn sách. Đó có lẽ là tất cả những gì tôi hi vọng cuốn sách thực hiện được về mặt chính trị. Tôi đã từng tự hỏi nếu tôi, với tư cách là một nhà phê bình, đã đánh giá quá cao khả năng chính trị của văn chương, khả năng gây ảnh hưởng bên ngoài phạm vi độc giả. Tôi hi vọng văn chương làm được điều đó, nhưng tôi không dám dự đoán cuốn sách sẽ có tác động như thế nào, ngoại trừ tác động trong lĩnh vực văn chương và tới những người đọc sách. Tôi muốn cuốn sách thách thức mọi người phải nhìn nhận lại các giả định của họ về lịch sử, cũng như về các tác phẩm văn chương họ đã đọc trước đây — và khiến họ không thoải mái theo một nghĩa tốt.</p><p><strong>Người dịch: HUONG NGUYEN (Nguyễn Thị Hường) </strong>làm nghiên cứu và dịch thuật tại New York.</p><p><strong>PAUL TRAN</strong> là một nhà sử học và nhà thơ người Mỹ gốc Việt. Anh đoạt giải “Best Poet” và “Pushing the Art Forward” tại cuộc thi đọc thơ giữa các trường đại học toàn quốc, cũng như các giải thưởng và học bổng từ Kundiman, VONA, Poets House, Lambda Literary, Napa Valley Writers Conference, và Andrew W. Mellon Foundation. Thơ của anh có thể được tìm đọc tại CURA, Nepantla, cream city review, The Cortland Review, Split This Rock, và RHINO, tạp chí đã chọn anh cho giải Editor’s Prize năm 2015. Paul hiện đang sống tại thành phố New York, nơi anh theo học cao học về Lưu trữ và Lịch sử công cộng (Archives &amp; Public History) tại trường đại học NYU.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=2e38ce89e808" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/%C4%91%E1%BB%91i-tho%E1%BA%A1i/s%E1%BB%B1-gi%E1%BA%ADn-d%E1%BB%AF-trong-ti%E1%BB%83u-thuy%E1%BA%BFt-c%E1%BB%A7a-ng%C6%B0%E1%BB%9Di-m%E1%BB%B9-g%E1%BB%91c-%C3%A1-cu%E1%BB%99c-ph%E1%BB%8Fng-v%E1%BA%A5n-v%E1%BB%9Bi-t%C3%A1c-gi%E1%BA%A3-nguy%E1%BB%85n-thanh-vi%E1%BB%87t-2e38ce89e808">SỰ GIẬN DỮ TRONG TIỂU THUYẾT CỦA NGƯỜI MỸ GỐC Á: CUỘC PHỎNG VẤN VỚI TÁC GIẢ NGUYỄN THANH VIỆT</a> was originally published in <a href="https://medium.com/%C4%91%E1%BB%91i-tho%E1%BA%A1i">ĐỐI THOẠI</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Những đôi chân ma thuật trong phim của Quentin Tarantino]]></title>
            <link>https://medium.com/bi%C3%AAn-k%E1%BB%8Bch/nh%E1%BB%AFng-%C4%91%C3%B4i-ch%C3%A2n-ma-thu%E1%BA%ADt-trong-phim-c%E1%BB%A7a-quentin-tarantino-d6f97831ff85?source=rss-3ce6237dd79f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/d6f97831ff85</guid>
            <category><![CDATA[film]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[!]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 14 Jun 2016 16:15:17 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-06-14T16:18:51.673Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/700/1*rzXZ6fHf7Q6EO5MkS1n2_A.jpeg" /><figcaption>Những đôi chân ma thuật trong phim của Quentin Tarantino</figcaption></figure><p>Phim của ông không thay đổi nhiều bối cảnh, không trải dài nội dung, không chi tiết khó hiểu. Giải trí — nhưng theo ý muốn của ông chứ không theo những hình ảnh tràn lan trong những phim bom tấn khác của Hollywood.</p><p>Những bàn chân di chuyển trong những frame hình được ông xử lý có hồn ngang với đôi mắt, nói nhiều hơn những lời thoại, và những nhân vật khác nhau có một bàn chân với tính cách khác nhau không nhầm lẫn.</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2FNxfsyrTi_Ho%3Ffeature%3Doembed&amp;url=http%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DNxfsyrTi_Ho&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FNxfsyrTi_Ho%2Fhqdefault.jpg&amp;key=d04bfffea46d4aeda930ec88cc64b87c&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/bba3ab31dae39f4bedfc4acad78c347c/href">https://medium.com/media/bba3ab31dae39f4bedfc4acad78c347c/href</a></iframe><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=d6f97831ff85" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/bi%C3%AAn-k%E1%BB%8Bch/nh%E1%BB%AFng-%C4%91%C3%B4i-ch%C3%A2n-ma-thu%E1%BA%ADt-trong-phim-c%E1%BB%A7a-quentin-tarantino-d6f97831ff85">Những đôi chân ma thuật trong phim của Quentin Tarantino</a> was originally published in <a href="https://medium.com/bi%C3%AAn-k%E1%BB%8Bch">Biên kịch</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Phim của Tarantino bị chỉ trích vì công khai tuyển diễn viên là gái điếm]]></title>
            <link>https://medium.com/bi%C3%AAn-k%E1%BB%8Bch/phim-c%E1%BB%A7a-tarantino-b%E1%BB%8B-ch%E1%BB%89-tr%C3%ADch-v%C3%AC-c%C3%B4ng-khai-tuy%E1%BB%83n-di%E1%BB%85n-vi%C3%AAn-l%C3%A0-g%C3%A1i-%C4%91i%E1%BA%BFm-dd7c7a09bfb1?source=rss-3ce6237dd79f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/dd7c7a09bfb1</guid>
            <category><![CDATA[film]]></category>
            <category><![CDATA[movies]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[!]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 09 Jun 2016 06:05:34 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-06-09T06:05:34.159Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Thứ tư, 8/6/2016 | 11:11 GMT+7</p><p>Dự án mới của nhà làm phim hai lần đoạt giải Oscar ghi rõ rằng ứng viên phải có ngực tự nhiên và thừa nhận bản thân là “điếm” trong đơn ứng tuyển.</p><p>Dự án phim mới do nhà làm phim <a href="http://giaitri.vnexpress.net/tin-tuc/phim/sau-man-anh/dao-dien-quentin-tarantino-he-lo-y-dinh-ve-huu-2389162.html">Quentin Tarantino</a> sản xuất bị chỉ trích dữ dội sau khi đăng thông cáo tuyển diễn viên trên trang điện tử của một tổ chức tuyển diễn viên chuyên nghiệp. Thông tin tuyển dụng ghi rõ: “Tuyển gái điếm cho dự án của Quentin Tarantino”. Đoàn phim cũng yêu cầu người ứng tuyển phải có ngực tự nhiên.</p><p>Dự án mới do Quentin Tarantino sản xuất bị chỉ trích vì dùng từ ngữ mang tính miệt thị khi kêu gọi tuyển diễn viên.</p><p>Hiệp hội Phụ nữ và Hollywood ngay sau đó liên lạc với đơn vị tuyển diễn viên. Đơn vị này khẳng định dự án đang viết kịch bản và do một nữ đạo diễn thực hiện. Nhà làm phim Quentin Tarantino — từng đoạt giải Oscar “Kịch bản gốc hay nhất” cho hai phim <a href="http://giaitri.vnexpress.net/tin-tuc/phim/diem-phim/pulp-fiction-chuyen-tao-lao-loi-cuon-cua-quentin-tarantino-2886840.html"><em>Pulp Fiction</em></a> (1994) và <a href="http://giaitri.vnexpress.net/tin-tuc/phim/diem-phim/django-unchained-mien-tay-dam-mau-cua-tarantino-2438587.html"><em>Django Unchained </em></a>(2012) — đứng vai trò sản xuất.</p><p>Hiệp hội vì nữ quyền chỉ trích: “Kêu gọi tuyển gái điếm hoặc kêu gọi các nữ diễn viên gửi hình và thông tin với mô tả bản thân là điếm là không được”. Hiệp hội cho rằng còn nhiều từ ngữ tốt hơn để dùng nếu muốn tìm diễn viên làm trong ngành công nghiệp phim khiêu dâm. Ngoài ra, chữ “đĩ điếm” rõ ràng miệt thị giới tính và vai trò của phụ nữ.</p><p>Đây không phải lần đầu một dự án ở Hollywood bị chỉ trích vì công khai đăng tuyển với từ ngữ mang tính nhạy cảm với nữ giới. Năm ngoái, một phim của Adam Sandler đăng tuyển với yêu cầu diễn viên mặc áo khoe ngực đến tuyển. Một đoàn phim khác cũng bị chỉ trích vì yêu cầu diễn viên đến tuyển mặc càng hở càng tốt.</p><p>Sau khi bị chỉ trích, thông cáo đăng tuyển diễn viên cho dự án mới của Quentin Tarantino đã bị gỡ bỏ.</p><p><em>Originally published at </em><a href="http://giaitri.vnexpress.net/tin-tuc/phim/sau-man-anh/phim-cua-tarantino-bi-chi-trich-vi-cong-khai-tuyen-dien-vien-la-gai-diem-3416080.html"><em>giaitri.vnexpress.net</em></a><em>.</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=dd7c7a09bfb1" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/bi%C3%AAn-k%E1%BB%8Bch/phim-c%E1%BB%A7a-tarantino-b%E1%BB%8B-ch%E1%BB%89-tr%C3%ADch-v%C3%AC-c%C3%B4ng-khai-tuy%E1%BB%83n-di%E1%BB%85n-vi%C3%AAn-l%C3%A0-g%C3%A1i-%C4%91i%E1%BA%BFm-dd7c7a09bfb1">Phim của Tarantino bị chỉ trích vì công khai tuyển diễn viên là gái điếm</a> was originally published in <a href="https://medium.com/bi%C3%AAn-k%E1%BB%8Bch">Biên kịch</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Nghệ sĩ gửi kiến nghị lên Phó Thủ tướng vụ cổ phần hóa VFS]]></title>
            <link>https://medium.com/bi%C3%AAn-k%E1%BB%8Bch/ngh%E1%BB%87-s%C4%A9-g%E1%BB%ADi-ki%E1%BA%BFn-ngh%E1%BB%8B-l%C3%AAn-ph%C3%B3-th%E1%BB%A7-t%C6%B0%E1%BB%9Bng-v%E1%BB%A5-c%E1%BB%95-ph%E1%BA%A7n-h%C3%B3a-vfs-36f233f39100?source=rss-3ce6237dd79f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/36f233f39100</guid>
            <category><![CDATA[vietnam]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[!]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 09 Jun 2016 05:57:59 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-06-09T05:57:59.609Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/490/0*YRCwKOktsRgUHBwV.jpg" /></figure><p><strong><em>9 nghệ sĩ gửi bản kiến nghị tới Phó Thủ tướng đề nghị dừng cổ phần hóa và thay GĐ Hãng phim truyện VN.</em></strong></p><p>NSND Thanh Vân, NSƯT Đức Việt, NSND Trà Giang, NSND Minh Châu, NSƯT Đức Lưu, nhà biên kịch Nguyễn Thị Hồng Ngát, chủ nhiệm phim Lê Hồng Sơn, nhà biên kịch Trịnh Thanh Nhã và hoạ sĩ Vũ Huy đã cùng ký vào bản kiến nghị gửi Thường trực Ban bí thư Đinh Thế Huynh, <strong>Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam</strong>, Bộ trưởng Bộ VH-TT&amp;DL Nguyễn Ngọc Thiện, đề nghị dừng việc cổ phần hoá đối với <a href="http://www.baogiaothong.vn/h%C3%A3ng-phim-tag/"><strong><em>Hãng phim truyện Việt Nam</em></strong></a> (Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên phim truyện VN).</p><p>Mở đầu bản kiến nghị, các nghệ sĩ thẳng thắn bày tỏ thế hệ các nghệ sĩ từng cống hiến, trưởng thành từ VFS “vô cùng bức xúc trước thông tin về quá trình cổ phần hoá VFS”. Đồng thời, các nghệ sĩ kiến nghị cần ngay lập tức chấn chỉnh, thậm chí dừng hẳn việc cổ phần hoá VFS vì các lý do:</p><p>Tiến trình cổ phần hoá VFS hiện nay đang diễn biến tỏ ra không minh bạch và rất vội vã, khiến nhiều người đặt câu hỏi về mục đích cổ phần hoá hãng phim và đặc biệt là mục đích của đơn vị đang giữ vai trò nhà đầu tư chiến lược vào hãng phim thực chất là gì?</p><p>Bản kiến nghị cũng nêu rõ, việc cổ phần hoá VFS chưa từng được đưa ra bàn thảo tại các hội nghị công nhân viên chức của hãng. Chủ trương <a href="http://www.baogiaothong.vn/h%C3%A3ng-phim-tag/"><strong><em>cổ phần hoá</em> </strong></a>VFS chỉ được công bố trên tờ báo rất nhỏ của địa phương (báo Kinh tế &amp; Đô thị).</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/527/0*TRg9XGY4eON-bGNg.jpg" /></figure><h3>Bản kiến nghị của 9 nghệ sĩ gửi Thường trực Ban bí thư Đinh Thế Huynh, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, Bộ trưởng Bộ VH-TT&amp;DL Nguyễn Ngọc Thiện ề việc dừng việc cổ phần hoá đối với Hãng phim truyện Việt Nam</h3><p>Việc các cơ quan liên quan công bố với báo chí là <strong>Hãng phim truyện Việt Nam</strong> (VFS) hiện có giá trị thương hiệu bằng 0, giá trị đất đai cũng bằng 0 (do không có sổ đỏ) trong khi thực tế hãng giữ quyền sử dụng 4 mảnh đất có giá trị kinh tế cao.</p><p>Đó là hai khu đất được thuê lâu dài tại Hà Nội và TP.HCM được đánh giá là lô đất vàng, với khoảng 5.000m2 ở số 4 Thụy Khuê (Hà Nội) và số 6 Thái Văn Lung, quận 1 (TP.HCM). 2 trong số 4 bất động sản khác đang trong quá trình làm thủ tục để cấp sổ đỏ, gồm trên 900m2 ở Hoàng Hoa Thám (Hà Nội) và trên 6.500m2 mặt đường Đào Duy Tùng, Uy Nỗ, Đông Anh, Hà Nội.</p><p>Đó chính là nguồn vốn lớn, cần được đem ra định giá chính xác và khiến giá trị cổ phiếu của hãng cao gấp nhiều lần hiện nay. Tuy nhiên, khi có chủ trương cổ phần hãng thì các thủ tục hành chính cấp sổ đỏ các bất động sản dường như bị làm chậm lại một cách khó hiểu, khiến công luận hiểu lầm hãng không có tiềm lực nào đáng kể về mặt tài sản…</p><p>Mặt khác, hãng phim là một thương hiệu lớn quốc gia và quốc tế (qua các giải thưởng…), không thể đánh đồng với các sản phẩm công nghiệp.</p><p>Cạnh đó, trong đơn thư kiến nghị, các nghệ sĩ khẳng định: Hãng chỉ nợ tiền thuê đất (khoảng 4,5 tỷ đồng) và không có món nợ nào mới về sản xuất phim ngoài khoản vay không tính lãi từ nhiều năm trước (2 tỷ đồng). Và nói hãng phim nợ 90 tỷ làm nhiễu loạn thông tin trên công luận, khiến xã hội hiểu lầm.</p><p>Các nghệ sĩ cũng cho biết, khi tiếp xúc với nhà đầu tư chiến lược, họ đã không thể trả lời được nhiều câu hỏi về chiến lược <strong>phát triển hãng phim</strong> trong tương lai.</p><p>“Quá trình cổ phần hoá cần được công khai và có lộ trình, đủ để các nhà đầu tư nhìn thấy khả năng phát triển và giá trị thương mại của hãng phim trên cơ sở đất đai và nguồn nhân lực quý giá. Cũng trong lộ trình này, các nhà đầu tư muốn trở thành cổ đông chiến lược của hãng đều phải trình được đề án phát triển và được phản biện công khai, thấu đáo bởi các chuyên gia trong ngành và các chuyên gia kinh tế, các luật sư”, bản kiến nghị nêu.</p><p>9 nghệ sĩ đề nghị tạm dừng việc <strong>cổ phần Hãng phim truyện Việt Nam</strong> với đối tác là Công ty Vận tải đường thủy. Đề nghị thay Giám đốc Hãng phim truyện Việt Nam hiện nay. Cần sự tiếp xúc đầy đủ giữa nhiều thành phần, nhiều cơ quan hữu quan để trả lời câu hỏi: <strong>Cổ phần hóa Hãng phim</strong> để làm gì?</p><p><a href="http://www.baogiaothong.vn/Ph%E1%BA%A1m-L%C3%BD-tag/"><strong>Phạm Lý</strong></a></p><p><em>Originally published at </em><a href="http://www.baogiaothong.vn/nghe-si-gui-kien-nghi-len-pho-thu-tuong-vu-co-phan-hoa-vfs-d152769.html"><em>www.baogiaothong.vn</em></a><em>.</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=36f233f39100" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/bi%C3%AAn-k%E1%BB%8Bch/ngh%E1%BB%87-s%C4%A9-g%E1%BB%ADi-ki%E1%BA%BFn-ngh%E1%BB%8B-l%C3%AAn-ph%C3%B3-th%E1%BB%A7-t%C6%B0%E1%BB%9Bng-v%E1%BB%A5-c%E1%BB%95-ph%E1%BA%A7n-h%C3%B3a-vfs-36f233f39100">Nghệ sĩ gửi kiến nghị lên Phó Thủ tướng vụ cổ phần hóa VFS</a> was originally published in <a href="https://medium.com/bi%C3%AAn-k%E1%BB%8Bch">Biên kịch</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Biên kịch Việt tài giỏi — Khó tìm?]]></title>
            <link>https://medium.com/bi%C3%AAn-k%E1%BB%8Bch/bi%C3%AAn-k%E1%BB%8Bch-vi%E1%BB%87t-t%C3%A0i-gi%E1%BB%8Fi-kh%C3%B3-t%C3%ACm-657fc71a4fdb?source=rss-3ce6237dd79f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/657fc71a4fdb</guid>
            <dc:creator><![CDATA[!]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 07 Jun 2016 08:40:09 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-06-07T08:40:09.085Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<blockquote><strong>Guillaume kết luận người Việt không tìm thấy tình yêu công việc.</strong></blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/0*R7pXC385K5aWDXcG.jpg" /></figure><p>Sau khi đọc một kịch bản phim thương mại của nước nhà người ta thì đã minh bạch một điều: Khoảng cách trình độ chuyên môn cũng như nền tảng văn hoá xã hội là quá lớn. Còn nói chuyện tháp ngà nghệ thuật gì chứ!</p><p>Mấy bữa trước, tôi có nhắc đến trường hợp một phim nhà nước nọ với anh bạn, rằng những người sản xuất bộ phim ấy đã có một quyết định cực kỳ ngu xuẩn và lãng phí: quay bằng phim nhựa 35mm đắt tiền nhưng không scan phim mà hậu kỳ bằng bản telecine rồi cứ thế đem ra rạp chiếu. Tôi nghĩ những người thợ của Kodak hay Fuji có thể coi đó như một tội ác tương đương với việc giết một con tê giác chỉ để lấy cái sừng. Hiển nhiên là người Việt Nam thì chúng ta đều hiểu là vì cái gì mà chuyện đó lại xảy ra. Phim nhà nước thì như vậy nhưng phim tư nhân thì sao? Cũng không thiếu những bộ phim không được chỉnh màu hay làm âm thanh cho đàng hoàng. Cũng không thiếu những bộ phim tiền tấn cũng những tham vọng nghệ thuật cao xa nhưng cuối cùng chỉ là rỗng tuếch. Nguyên nhân không phải là tham nhũng nữa rồi mà là một cái sai sâu xa hơn nhiều.</p><p>Tôi mới phải đi sửa điện thoại, mà phải quay lại tiệm sửa 3–4 lần vì những lỗi vặt vãnh phát sinh từ sự bất cẩn của người thợ. Tôi nhớ đến nhạc sĩ Guillaume Vétu bạn tôi cái hồi anh còn ở Hà Nội và phải xắn tay làm thay người thợ anh thuê về sửa ống nước. Khi tôi gặp Franck Démoulins, tôi ngay lập tức thấy việc tôi trả số tiền hậu kỳ gấp rưỡi kinh phí quay Dành Cho Tháng Sáu, gấp đôi số tiền người ta đang trả cho Franck bây giờ, là một việc hoàn toàn đúng và phải làm. Nếu như khán giả không thích phim tôi làm, lương tâm nghề nghiệp của tôi cũng đỡ day dứt vì tiêu chuẩn kỹ thuật đẳng cấp quốc tế dành cho những người xem nó trong rạp. Guillaume kết luận người Việt không tìm thấy tình yêu công việc. Và tôi cũng tin người ta chỉ có thể tạm đặt sự được mất sang một bên, hay nói cách khác là hi sinh, trong tình yêu.</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2FTyKxwgngzEI%3Ffeature%3Doembed&amp;url=http%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DTyKxwgngzEI&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FTyKxwgngzEI%2Fhqdefault.jpg&amp;key=d04bfffea46d4aeda930ec88cc64b87c&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/ff1ec32b7b771ebf6f408ace906fa9ce/href">https://medium.com/media/ff1ec32b7b771ebf6f408ace906fa9ce/href</a></iframe><p>Người ta vẫn nói tiền công kịch bản điện ảnh đang quá thấp thì làm sao mà có kịch bản hay. Đó là một sự thật đáng suy nghĩ cho các nhà sản xuất phim. Đúng, nhưng nếu một người biên kịch nào đó đang tin rằng tiền công cao hơn có thể giúp họ viết hay hơn thì nó lại hoàn toàn sai, một sự báng bổ nghề nghiệp khủng khiếp. Sáng tác là một công việc mà sự thôi thúc nó đến từ sâu thẳm bên trong. Một kịch bản có thể không hoàn hảo vì sự đòi hỏi đến từ dự án (phim để kiếm tiền chẳng hạn) nhưng nó vẫn có thể làm rung động người ta khi nó chân thành và chân thật. Những kịch bản tồi tệ nhất luôn là những kịch bản mà người biên kịch chỉ đóng vai kẻ quan sát khách quan vo ve xa cách bên ngoài. Làm sao viết được sự chân thật nếu chỉ phán xét nhân vật bằng con mắt chủ quan cá nhân và ý thức xã hội máy móc, nếu không bước đi những bước đi của nhân vật từ quá khứ đến hiện tại, nếu không cảm nhận những thiếu sót trong tâm hồn cũng như những nỗi đau khổ của nhân vật? Làm sao có thể nói yêu ai đó nếu nhưng chẳng chịu thấu hiểu hết tâm can đối phương? Chỉ có sự thấu hiểu ấy mới cho ta cái dũng khí để cất bước trong cuộc hành trình khó khăn này. Nghe tưởng chừng như hờ hững dễ dàng như thể ai cũng làm được thế thôi, nhưng đó là điểm mấu chốt mà biến việc sáng tác thành việc không phải ai cũng làm được.</p><p>Nguồn: Huu Tuan Nguyen</p><p><em>Originally published at </em><a href="https://moveek.com/bai-viet/bien-kich-viet-tai-gioi-kho-tim/"><em>moveek.com</em></a><em>.</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=657fc71a4fdb" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/bi%C3%AAn-k%E1%BB%8Bch/bi%C3%AAn-k%E1%BB%8Bch-vi%E1%BB%87t-t%C3%A0i-gi%E1%BB%8Fi-kh%C3%B3-t%C3%ACm-657fc71a4fdb">Biên kịch Việt tài giỏi — Khó tìm?</a> was originally published in <a href="https://medium.com/bi%C3%AAn-k%E1%BB%8Bch">Biên kịch</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Frédéric Ferney — Bỡn cợt, cái nhẹ khôn kham của chữ nghĩa]]></title>
            <link>https://medium.com/t%E1%BA%A3-p%C3%AD-l%C3%B9/fr%C3%A9d%C3%A9ric-ferney-b%E1%BB%A1n-c%E1%BB%A3t-c%C3%A1i-nh%E1%BA%B9-kh%C3%B4n-kham-c%E1%BB%A7a-ch%E1%BB%AF-ngh%C4%A9a-d4045751eac9?source=rss-3ce6237dd79f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/d4045751eac9</guid>
            <dc:creator><![CDATA[!]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 04 May 2016 14:39:52 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-05-04T14:39:52.102Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><strong>Dẫn nhập</strong> <br> <br><em>Dí dỏm, pha trò, bỡn cợt, khôi hài, hóm hỉnh, cà tửng, giễu cợt, thanh tiếu, vân vân… Thiệt khó lòng mà kiếm được một chữ Việt tương đương để thể hiện trung thực tinh thần tiếng “humour” của Pháp, “humor” của Anh. “Dí dỏm” thì thoảng mùi son phấn, “pha trò” thì giống như là nói chuyện, “khôi hài” thì nặng kịch tính, “giễu cợt” thì có vẻ nhạo báng, “cà tửng” thì quá bình dân, “thanh tiếu” thì hiu hiu bác học, “tinh nghịch” thì lăng xăng phá phách…</em> <br> <br><em>Sau khi vò đầu bứt tóc và vò tóc bứt đầu nhiều đêm dài thế kỷ, làm con chim bói cá u mê chuyên xủ quẻ xem xăm đậu trên căn nhà màu tím, làm con sâu nhỏ trăn trở rong rêu sỏi đá hiu hắt đèn vàng ga nhỏ rất là hằn lên nỗi đau, phom phom chìm xuống vực sâu tiếc nuối ăn năn xin lỗi cuộc đời (music, please!)… người dịch bèn lấy một quyết định sáng suốt trước khi hành động mù quáng: chọn chữ “bỡn cợt” để thể hiện tinh thần của tiếng “humour”, cho nó được chắp cánh (thiên thần) nhẹ nhàng zui zẻ (mạnh khoẻ bà con… là cái chắc!).</em> <br> <br><em>Bài viết này được chuyển ngữ từ tiêu đề “L’humour, cette insoutenable légèreté des lettres” của Frédéric Ferney đăng trên tạp chí </em>Le Magazine Littéraire<em> số 47, tháng Bảy -Tám 2008 (Paris). Khi cầm bút sáng tác, người viết thường dùng giọng văn bỡn cợt để kể truyện và diễn tả ý mình. Một lần được hỏi vì sao lại chọn thể cách đó, người viết đã nghiêng mình thi lễ chân chọng zả nhời: “Tui dùng nụ cười như một thứ võ tự vệ để chống lại cái ác liệt của đời sống”.</em> <br> <br><em>Nôm na là “cười vào mũi cuộc đời”. Coi chừng có ngày bị cuộc đời nó “ách xì” trả đũa! Tuy nhiên, dù rằng (và luôn cả dù sọc) có vậy đi nữa, thì một ngày không bỡn cợt vẫn là một ngày thiếu bổn phận đối với cuộc đời.</em> <br> <br> — — Kiệt Tấn <br><br> <br>Càng muốn định nghĩa bỡn cợt, ta lại càng sợ mình thiếu bỡn cợt. Hơn thế nữa, cái mà người ta thường nhận thấy chính là sự vắng mặt của bỡn cợt. Bỡn cợt, có thể chỉ là như vầy: luôn luôn là một sự thiếu vắng, một cái hụt hẫng. Không thể nào có được sự bỡn cợt thấp hèn; mà ta chỉ có thể thiếu bỡn cợt, giống như người ta thiếu tâm hồn hoặc thiếu can đảm. Còn gì zui zẻ hơn, khôi hài hơn là sự thiếu vắng đó? Những kẻ không có một chút bẩm tính bỡn cợt nào hết là một đề tài tiếu lâm bất tận. Tại cái xứ Pháp nầy, người ta thích hoặc là cắn, hoặc là cười mỉa. Làm sao có thể cười mà không nhe răng ra được hả? Nhưng vốn nó không phải vậy. Bỡn cợt là cách chống lại đau khổ, cách thoát khỏi độc ác: khỏi cái Chết (một thần dược để chống lại nhức răng, theo Brassens), khỏi cái khốn nạn của con người, khỏi tay bạo chúa, khỏi Thượng đế, khỏi đam mê, khỏi mọi thứ xui xẻo trên đời. Là tránh cho khỏi sa vào cái bẫy trân trọng: không có nó thì thằng công tử chỉ là một gã loè đời và vị bác học chỉ là một tên phách lối. Là né tránh được ác ý bằng một nụ cười, trong khi đó, ngược lại, mỉa mai là một chiến lược, một hệ thống, một chủ nghĩa. <br> <br>Không gì giải thoát cho ta hơn là điều đó: “Mỉa mai là một trò của trí tuệ. Trong khi bỡn cợt là một trò của con tim, một trò của nhạy cảm”, Jules Renard đã nói như vậy, và ông ta có đủ cả hai thứ đó. Một giọt thuốc độc, một chút đen tối, một tí ti đểu cáng không làm hại bỡn cợt, nhưng ta có thể độc ác hơn nữa nếu ta giả đò như vậy để được cùng cười với người kia. <br> <br>Trong mỉa mai, ngược lại, ta cười chống lại kẻ khác, ngay cả chống lại chính mình. Bỡn cợt tha thứ và thông cảm ở những nơi mà mỉa mai khinh bỉ và lên án. Bỡn cợt thì xoa dịu, mỉa mai thì làm tổn thương. Bỡn cợt là một cái mộc che (chống lại cái chết?). Mỉa mai là một cây gươm (chống lại cái ác?). Cái nầy che chở, cái kia chia cắt. <br> <br>Xét cho kỹ, bỡn cợt, nếu không ngu và ác, thì nó là một chấn động do bởi con tim và lý trí cùng hoà giảng nhau: nó thể hiện cái tính chung chung, nó sẽ giống như thông minh nếu được chia sẻ, giống như tình yêu nhưng zui zẻ hơn. Thế nhưng cũng không nên đi quá trớn: bỡn cợt là gì nếu nó không lật đổ cái trật tự đã được thiết lập, những tư tưởng đang ngự trị, những giá trị bị áp đặt? Từ trong yếu tính của mình, bỡn cợt há chẳng có tính cách khuynh đảo, trả thù, sát nhân? <br> <br>Cười lên trật tự, là cười bất lợi cho kẻ khác: là chế nhạo những thằng độc ác, những tên xuẩn ngốc, nhưng cũng đồng thời chế nhạo cái độc ác ở mình, hoặc cái xuẩn ngốc ở mình, và cũng có thể là chế nhạo cái lố bịch dính liền với đời sống. Flaubert vô địch trong cái trò đó. Nhưng nó cũng là một sức mạnh của từ chối và nổi loạn. Người ta cười gì? Cười cái phi lý, cười cái làm cho đau đớn. <br> <br>Nhưng nó cũng là một sức mạnh của linh hồn. Chẳng hạn như một kẻ bị tử hình từ chối run sợ và vượt lên sự hãi hùng của cái chết: “Một kẻ tử tội trên đường ra pháp trường đã căn dặn chớ có dẫn hắn ta qua một con đường tên gì đó, vì sợ chủ nợ nhìn được mặt và chạy ra níu lưng để đòi nợ”, chuyện này do Montaigne kể, một người có tính bỡn cợt như dân Ăng-lê chính cống. Hoặc giả một khoa học gia tới số nọ đang bước lên đoạn đầu đài, chợt có người chạy tới đặt một câu hỏi hóc búa về khoa học, và ông ta đã trả lời: “Tôi sẽ suy nghĩ về câu hỏi này, một khi đầu óc đã được hoàn toàn yên nghỉ!” <br> <br>Một sự nổi loạn siêu đẳng của trí tuệ? Một câu chọc quê ném vào mặt hư vô? Một liều thuốc chống sự sợ hãi, một sự xoa dịu, một thái độ khinh khỉnh? Luôn luôn được đem ra xài vào phút chót, bỡn cợt là một đam mê cao cả hơn là một đức tính, cũng giống như danh dự hoặc thái độ hào phóng. Trong văn chương kiếm hiệp Pháp, có một loại bỡn cợt được phát huy trong cái ba hoa, cường điệu và thách thức, trong khi dân Anh lại thích chọn sự lạnh lùng, cái <em>understatement</em> (chữ của tác giả) và cách nói giảm độ. <br> <br>Một diễn giả ách xì hoặc trợt té trên bục giảng vào giây phút lâm ly nhứt của bài diễn văn, đó là một tai nạn: thân thể đã trả thù cái làm bộ làm tịch của trí tuệ. Sự khôi hài luôn luôn nằm trong một cái trợt ngã hoặc hạ bệ. Ngược lại, bỡn cợt là đỡ dậy người té, nó không cam chịu mà nó thách thức. “Bỡn cợt không những đòi hỏi sự tự thắng mình mà còn luôn cả nguyên tắc khoái trá được biểu lộ bất chấp nghịch cảnh bên ngoài”, Freud đã ghi nhận điều đó, và ít ra nó cũng là như vậy. Khi bỡn cợt khoác màu đen thì nó trở thành cái “lịch sự của tuyệt vọng”. Đó là một loại siêu hình — cái loại duy nhứt được du nhập vào Pháp từ Anh quốc. <br> <br>Nó bắt buộc phải là một sự ngạc nhiên. Bỡn cợt có thể nào mang tính qui mô, đa số và được hoạch định trước? Không! Sự thành công chỉ là một kết quả, một hệ luỵ,chớ không phải là mục tiêu. “Nó càng đẹp khi nó vô ích”, Cyrano de Bergerac đã tuyên bố như vậy. Khi muốn quên điều đó ngày hôm nay, một số diễn viên hài (humoristes) có thể đã giết chết bỡn cợt, như Alain Finkielkraut nghĩ: “Cái nhu cầu thúc bách về đủ loại khôi hài mà xã hội chúng ta càng lúc càng lạm dụng là triệu chứng của sự đầu hàng cuối cùng”, tiểu thuyết gia Régis Jauffret nhấn mạnh. <br> <br>Kể từ nay, tất cả những gì mà thiên hạ cho chúng ta mục kích dưới nhãn hiệu nghệ thuật, chính trị hoặc văn học đều thuộc vào hàng giải trí. Trong ngành truyền thông, người ta chứng kiến sự thắng thế của một loại khôi hài hoàn toàn ước định và vô hại nhằm bắt chước thời sự bằng cách nhái giễu (có phụ diễn múa rối hoặc không) với mục đích tìm kiếm sự tán đồng của khán giả bằng mọi giá… Càng dơ bẩn, càng y hệt thì lại càng thêm tức cười hơn nữa! Đó gần như là phương châm của thời đại. Cười lăn lộn, cười đểu cáng, cười nhạo báng, số đông muốn như vậy, nó tạo ra khối lượng khán thính giả: một lần nữa, điều đó đi ngược lại tinh thần bỡn cợt. <br> <br>Cái tính chất tiêu cực của mỉa mai cũng phải tế nhị, tới mức gần như không nhận ra. Luôn luôn thuộc thành phần thiểu số, người mỉa mai gợi ý nhiều hơn và khác hơn cái điều mà anh ta nói ra, và nói ra ít hơn hoặc khác hơn cái điều mà anh ta ngụ ý, đôi khi còn đi ngược lại bằng một phản đề. Socrate và kể cả Swift, Stendhal hoặc Nietzsche đều là những bực thầy trong thể loại này: họ không viết chỉ để được hiểu mà chính là để được không hiểu! Dĩ nhiên có phần nào rủi ro là cái điều mà họ ngụ ý có thể không được nhận ra hoặc bị hiểu lệch lạc bởi những tên dốt nát hoặc ngốc tử, hoặc bị lên án là mạ lị, tục tĩu hoặc phạm thượng. Tôi không có ý ám chỉ các bạn đâu, dĩ nhiên. <br> <br>Mỉa mai đưa tới một tình thế cô lập, ngạo nghễ, quý tộc. Đó là hình thức của tự do ngôn luận trong thời kỳ có kiểm duyệt chính trị, luân lý hoặc tôn giáo. Chính bằng võ khí mỉa mai đó mà Voltaire đã dập tắt được những giàn hoả cuồng tín tại Âu châu thời kỳ trước! Tất cả đều là hư cấu, đều là mặt nạ trong mỉa mai. Người ta vừa cười cái cách nói vừa giữ được vẻ tôn nghiêm như Đức Giáo hoàng: “Hãy lặn cho thiệt sâu: sự mỉa mai không xuống được tới đó đâu mà sợ!”, thi sĩ Rilke đã nói như vậy. Mỉa mai là một võ khí và nó chỉ là như vậy thôi. Mỉa mai nổi trên bề mặt, trong khi đó bỡn cợt muốn vươn lên và chiếm thế thượng phong: nó có cái quý phái tuyệt vọng của sự từ chối. Trong mọi trường hợp, người ta chỉ khoái tấn công những điều thiêng liêng, nghĩa là những điều bị cấm hạch xét, bị cấm chỉ trích, đôi lúc còn bị cấm cả trình bày, và nhứt là cấm châm biếm: Thượng đế, chủ nghĩa và tôn giáo, luân lý, cái chết của một người thân, tình mẫu tử, thi ca… Triệt để lên án và cấm ngặt không được phép cười về những thứ đó, nhưng chính điều đó đã khiến cho chúng trở nên tức cười. Và càng tức cười hơn nữa cũng chính là vì lẽ đó và nhứt là cũng bởi lẽ đó, nếu chính bản thân ta lại là nạn nhân. Thí dụ, Pierre Desproges đã công bố bịnh trạng của mình với khán giả: “Plus cancéreux que moi, tumeur!” [NDT: “tumeur” có nghĩa là nhọt ung thư, nhưng nếu vì đồng âm mà hiểu “tu meurs” thì lại có nghĩa là “mầy chết”. Vì vậy câu nói nầy có thể hiểu, hoặc là: “Ung thư hơn tao thì chỉ có nhọt ung thư”, hoặc là: “Ung thư hơn tao thì mầy chết!”. Một cách chơi chữ kiểu Tây, dĩ nhiên]. Hoặc giả Oscar Wilde đã cố nhướng mắt lên một lần cuối để ngắm nghía giấy dán tường xấu quắc trên vách phòng ngủ của khách sạn mình vài giờ trước khi chết, rồi gắng gượng thều thào phân bua: “Bắt buộc trong hai đứa mình, phải có một thằng ra đi!” Không phải cái chết tức cười, mà chính là ở cái điều ta nói về nó: cũng không phải ở cái chỗ nó có nghĩa, mà chính ở cái chỗ nó không mảy may có một nghĩa lý gì hết. Người ta cười vì chợt hiểu ra rằng chẳng có gì để hiểu hết ráo! <br> <br>Điều thiệt sự bùng nổ chính là cái sự thật ẩn giấu nhưng ta lại không được phép nói ra. “Không có gì đáng khôi hài hơn là tai hoạ”, Sammuel Beckett đã nói vậy, Tại sao bỡn cợt? Tại vì cái chết có thiệt. Tại sao tức cười? Tại vì người ta cấm cười về chuyện đó. Và đó là tất cả vấn đề ngày hôm nay: đâu là điều ngăn cấm? Đâu là những giới hạn cần phải bức phá, xô ngã, khắc phục? Nhưng để có thể vượt lên trật tự và luật pháp thì lại cần phải có một trật tự và một luật pháp được mọi người chấp nhận. Nhưng những thứ đó là gì?</p><p>Bản tiếng Việt © 2008 talawas</p><p><em>Originally published at </em><a href="http://www.talawas.org/talaDB/showFile.php?res=14295&amp;rb=0103"><em>www.talawas.org</em></a><em>.</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=d4045751eac9" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/t%E1%BA%A3-p%C3%AD-l%C3%B9/fr%C3%A9d%C3%A9ric-ferney-b%E1%BB%A1n-c%E1%BB%A3t-c%C3%A1i-nh%E1%BA%B9-kh%C3%B4n-kham-c%E1%BB%A7a-ch%E1%BB%AF-ngh%C4%A9a-d4045751eac9">Frédéric Ferney — Bỡn cợt, cái nhẹ khôn kham của chữ nghĩa</a> was originally published in <a href="https://medium.com/t%E1%BA%A3-p%C3%AD-l%C3%B9">Vietnam Joker</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[XE ĐẠP VIỆT NAM]]></title>
            <link>https://medium.com/t%E1%BA%A3-p%C3%AD-l%C3%B9/xe-%C4%91%E1%BA%A1p-vi%E1%BB%87t-nam-1da1f54f2fe2?source=rss-3ce6237dd79f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/1da1f54f2fe2</guid>
            <dc:creator><![CDATA[!]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 02 May 2016 14:57:16 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-05-02T15:12:21.180Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Đức nó làm ra cái xe BMW rất nặng nhưng lại đi rất nhẹ.</p><p>Việt Nam sản xuất ra cái xe đạp tuy nhẹ nhưng đi rất nặng.</p><p>Tất cả các bộ phận đều kêu trừ cái chuông.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/720/1*KuJw560dgnyMldTc_R3LWQ.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*QUMMps5E5-ov3osXy6zSAA.jpeg" /><figcaption>Nhà máy sản xuất xe đạp Thống Nhất, Hà Nội ở Thái Hà, gần lăng Hoàng Cao Khải. Nay không còn nữa, đất đã được chia để xây nhà!</figcaption></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=1da1f54f2fe2" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/t%E1%BA%A3-p%C3%AD-l%C3%B9/xe-%C4%91%E1%BA%A1p-vi%E1%BB%87t-nam-1da1f54f2fe2">XE ĐẠP VIỆT NAM</a> was originally published in <a href="https://medium.com/t%E1%BA%A3-p%C3%AD-l%C3%B9">Vietnam Joker</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Người lạc quan của chủ nghĩa bi quan]]></title>
            <link>https://medium.com/%C4%91%E1%BB%91i-tho%E1%BA%A1i/ng%C6%B0%E1%BB%9Di-l%E1%BA%A1c-quan-c%E1%BB%A7a-ch%E1%BB%A7-ngh%C4%A9a-bi-quan-186b1aded372?source=rss-3ce6237dd79f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/186b1aded372</guid>
            <category><![CDATA[world]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[!]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 01 May 2016 04:58:26 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-05-01T04:58:26.737Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><em>Tháng 7. 2010 nhà văn Peru nổi tiếng Mario Vargas Llosa đến thăm Moskva. Lliosa nổi tiếng vì các tác phẩm của mình và còn vì ông là bạn của nhà văn Mỹ Latin vĩ đại Gabriel Garcia Marquez nhưng về sau hai ông đã mắng chửi nhau về chính trị đã bất hòa và tuyệt giao hơn ba mươi năm. Nhà văn đến Nga và từ chối mọi cuộc tiếp xúc với báo chí nhưng ông đã dành cho Natalya Kochetkova cây viết bình luận của tờ “Izvestia” một cuộc trò chuyện. Nhân ông vừa được trao giải Nobel văn học 2010 mời bạn đọc cùng theo dõi cuộc trò chuyện này của M. V. Llosa với nhà báo Nga.</em></p><p><strong>Izvestia</strong>: Vào những năm 1960 ở nước chúng tôi xuất hiện câu nói “nhà thơ ở Nga còn lớn hơn nhà thơ”. Một số người đến nay vẫn tin vào những lời đó. Còn ông thì luôn cho rằng nhà văn cần phải gắn bó chặt chẽ với đời sống xã hội thậm chí ông còn ra tranh cử tổng thống Peru năm 1990. Cho đến nay ông vẫn tin là nhà văn phải tham gia vào các cuộc tranh luận chính trị?</p><p><strong>Mario Vargas Llosa</strong>: (cười). Này dù sao tôi trước hết vẫn là nhà văn chứ không phải nhà chính trị chuyên nghiệp. Nhưng tôi cho rằng nhà văn có bổn phận đạo đức là phải tham gia vào các cuộc tranh luận xã hội đặc biệt ở những nước tình hình chưa phải là tốt đẹp hoàn toàn mà đó là phần lớn các nước trên thế giới (cười to). Tôi nghĩ ở mức độ nào đó các nhà văn phải biện minh cho mình bằng việc tham gia vào đời sống xã hội và chính trị phải lên tiếng phải phê phán những gì đáng bị phê phán. Còn sau đó nếu anh vấp phải ngôn ngữ của chính trị anh mới tá hỏa thấy nó toàn là những lời lẽ khuôn sáo hoa mỹ. Và đấy là điều quan trọng — phải giữ cho được tính tươi mới và độc đáo của ngôn ngữ. Trong chuyện này các nhà văn có thể giúp được.</p><p>Nhưng tôi nhắc lại tôi không phải là nhà chính trị. Việc tôi tham gia vào đời sống chính trị của Peru là ngoại lệ. Đó là vào lúc nền dân chủ bị lâm nguy vì thế tôi phải bước vào chính trị. Để bào vệ nó. Nhưng khi đó tôi vẫn coi mình là nhà văn.</p><p><strong>I</strong>: Vậy tôi xin hỏi thế này: nhà văn tham gia chính trị là gì?</p><p><strong>L</strong>: Tùy vào chính nhà văn. Một số biết dung hợp tốt việc viết văn và việc tham gia vào đời sống chính trị. Số khác thì cố tìm cách càng ít xuất hiện trước công chúng càng tốt. Họ cũng đáng kinh trọng. Mặc dù tôi cảm thấy trong nhiều trường hợp thậm chí nếu anh có căm thù chính trị đi nữa anh cũng nên thử mình vào chính trị theo một cách nào đó: đề xuất tư tưởng tham dự những cuộc bàn luận về các đề tài quan trọng như hòa bình chiến tranh nhân quyền tham nhũng đời sống văn hóa. Có nhiều đề tài mà nhà văn có thể lên tiếng. Tôi không cho là nhà văn phải nhốt mình trong thư viện xa lánh cuộc sống để chỉ sáng tác.</p><p>Khi thường xuyên va chạm với đời sống xã hội và chính trị thì có một nguy cơ xảy đến cho văn học nghệ thuật — đó là sự thật. Văn học có thể bị lợi dụng làm công cụ tuyên truyền và đó là điều rất tệ hại. Nhưng mặt khác tôi cảm thấy văn học mà hoàn toàn tách khỏi những gì đang diễn ra trong thực tế thì là nhạt nhẽo hời hợt. Các tác phẩm văn học lớn luôn cho biết những việc xảy ra trong xã hội cho biết những vấn đề cơ bản của xã hội là gì mọi người đang trông đợi gì. Theo nghĩa này tôi cho rằng văn học và nói chung là nghệ thuật cần phải gắn bó chặt chẽ với thế giới xung quanh chứ không chỉ với trí tưởng tượng của nhà văn.</p><p><strong>I</strong>: Tức là ông cho rằng tác phẩm văn học có thể làm thay đổi cái gì đó trong thế giới xung quanh?</p><p><strong>L</strong>: Đúng. Tôi nghĩ nghệ thuật có tác động to lớn đến đời sống thực tế. Vấn đề chỉ là ở chỗ chúng ta không thể nào đo đếm được tác động đó. Chúng ta không thể nói: “Một cuốn tiểu thuyết như “Chiến tranh và hòa bình” gây ra một hiệu ứng thế này thế này”. Điều đó không thể nào nhìn thấy và sờ mó được. Nhưng tôi tuyệt đối tin rằng tôi đã hoàn chỉnh quan niệm của mình về con người và thế giới bởi vì tôi đã đọc được một cuốn sách vĩ đại. Văn học giúp anh nhạy cảm hơn với mọi điều — từ khổ đau tới hạnh phúc. Và trên phương diện này tôi tin tưởng nghiêm túc rằng văn học nghệ thuật có ảnh hưởng to lớn đến cuộc sống.</p><p>Bất cứ chế độ toàn trị nào cũng luôn muốn kiểm soát văn học cũng đối xử với nó đầy ngờ vực bởi vì văn học chứa trong mình sự phê phán quyền lực. Đó là sự thật. Đồng thời đây không chỉ nói theo nghĩa chính trị mà theo nghĩa rộng hơn. Những tác phẩm nghệ thuật xuất sắc khiến cho mọi người khó bị điều khiển hơn bởi các công cụ tuyên truyền và quyền lực. Theo nghĩa này văn hóa và nghệ thuật chính là sự ủng hộ vững chắc cho tự do. Còn tự do — đó là mục đích thầm kín của mọi thứ nghệ thuật vĩ đại. Tất nhiên người ta thích coi văn học nghệ thuật trước hết như một thứ giải trí nhưng nó còn lớn hơn là giải trí đơn thuần.</p><p><strong>I</strong>: Cuốn tiểu thuyết đầu tiên của ông “Thành phố và bầy chó” kể về cuộc sống của một trường võ bị nơi cha mẹ gửi con cái họ vào học để đào tạo thành “những quân nhân thực thụ” ngôi trường đó đã bị đốt cháy công khai. Có thể nói là nó đã tác động đến tình hình khi đó ở Peru như thế nào?</p><p><strong>L</strong>: Tôi không biết tác động ấy ra sao. Ít ra thì cuốn sách đã bị đốt cháy điều đó là chính xác (cười). Tôi cảm thấy rốt cục cuốn sách đã đạt được mục đích của mình — nhiều độc giả có thể phải suy nghĩ về kết cấu của xã hội dân chủ. Tôi viết cuốn tiểu thuyết đó nhiều nhiều năm về trước. Khi ấy tôi hãy còn trẻ (cười). Nó được xuất bản vào đầu những năm 1960.</p><p><strong>I</strong>: Ông cũng đã học ở trường võ bị như vậy cuốn sách là mô tả kinh nghiệm cá nhân của ông?</p><p><strong>L</strong>: Thực tế tôi có học ở đấy vài năm và cuốn sách được viết dựa trên tư liệu riêng của tôi nhưng đó không phải là một cuốn tự truyện.</p><p><strong>I</strong>: Ở Nga mấy năm trước đã thảo luận sôi nổi về ưu thế của loại quân đội hợp đồng. Ý kiến của ông về việc này?</p><p><strong>L</strong>: Tất nhiên thế là rất hay. Nhiều nước bây giờ đang dần đi tới việc đó. Bởi tư tưởng ở đây là nói chung phải cắt giảm quân sự. Các hòa ước hiệp ước quốc tế đều đi tới chỗ cắt giảm quân sự tiết kiệm ngân sách chi cho vũ trang để dành kinh phí đó cho giáo dục y tế văn hóa. Việc này có lợi rất nhiều cho loài người.</p><p><strong>I</strong>: Ông có thể dẫn ra một thí dụ cho thấy một biến cố trong cuộc sống của ông đã đi vào tác phẩm văn học?</p><p><strong>L</strong>: Chẳng hạn cuốn tiểu thuyết “Cuộc chiến tranh nơi tận cùng thế giới” vừa mới ra bản tiếng Nga. Nhiều năm trước một cuốn sách của tác giả Brazil là Euclides da Cunhia đã làm tôi sửng sốt. Đó không phải là tiểu thuyết mà là một công trình nghiên cứu xã hội học và lịch sử về Brazil cuối thế kỷ XIX. Về một cuộc nổi dậy vang động ở vùng đông bắc Brazil. Đó là một cuộc nổi dậy bí ẩn bởi vì nó được tổ chức bởi phong trào của người Mexico. Khi đó ở Brazil nền quân chủ đã bị lật đổ một cách êm thấm nền cộng hòa đã được thiết lập nhưng ở vùng này lại xảy chuyện một năm sau đó.</p><p>Một nhà truyền giáo nổi tiếng mang biệt danh là Conseleiro đã dạy cho các nông dân chống lại nước cộng hòa khi giải thích với họ rằng đó là công cụ của quỷ dữ là trái với các quy luật thần thánh và đức tin chân chính. Những người nông dân và những người nghèo khổ đã tin ông ta và nổi lên chống lại nền cộng hòa. Dù nền cộng hòa do những người có học thức và rất lý tưởng lập nên. Họ không thể hiểu vì sao những người nghèo khổ nhất Brazil lại nổi dậy. Mà vì không hiểu nên họ nghĩ ra một lý thuyết — khi các trí thức không hiểu điều gì đang diễn ra trên thế giới là họ lại tạo ra lý thuyết (cười) — rằng những kẻ nổi loạn không phải là dân nghèo. Hình như đó là đám địa chủ. Và họ cử quân đội đến để đàn áp cuộc nổi dậy đó. Bốn đội quân được cử đến đàn áp nông dân.</p><p>Những người cộng hòa không thể hiểu làm sao những người nông dân tay không lại đánh thắng được đội quân chuyên nghiệp. Đến lần hành binh thứ tư thì có mặt Euclides da Cunhia tác giả cuốn sách này. Ông tự hỏi: chúng ta đang làm gì? Đó là những người nghèo khổ. Chúng ta là quân đội của quỷ dữ. Và ông lập tức tìm hiểu sự việc thực tế là gì. Rồi ông viết cuốn sách khủng khiếp “Giáo phái”. Khi tôi đọc nó tôi sửng sốt đến nỗi muốn viết một cuốn sách về chuyện này. Và tôi bắt đầu đọc tài liệu về lịch sử cuộc nổi dậy đó. Và tôi quyết định viết một cuốn tiểu thuyết nhưng không chỉ về cuộc nổi dậy mà còn về các nhà trí thức Brazil bị các lý thuyết làm cho đầu óc u mê đến không thể hiểu được chuyện gì xảy ra trên đất nước quê hương mình. Tôi mất ba năm thì viết xong tiểu thuyết “Cuộc chiến tranh nơi tận cùng thế giới”.</p><p><strong>I</strong>: Độc giả Nga đọc cuốn tiểu thuyết của ông “Hành trình của cô bé cộc cằn” khi thảo luận trên mạng đã phỏng đoán là cốt truyện tình yêu trong đó là dựa vào chuyện riêng của ông? Có phải thế không?</p><p><strong>L</strong>: (cười) Không tất cả đều là hư cấu. Tiểu thuyết luôn là sự hỗn hợp của ký ức cá nhân của những người bạn đã gặp. Một vật lai. Và việc biến cải tài liệu luôn quan trọng hơn là những mẩu chuyện tự truyện của anh hơn là chính ký ức. Tôi chỉ đưa vào sách những hồi ức của mình về nước Pháp thập niên 1960 nước Đức thập niên 1970 bởi vì tôi đã sống ở đấy. Nhưng các nhân vật thì đều là hư cấu.</p><p><strong>I</strong>: Mô típ loạn luân trong tác phẩm “Lời khen tặng dì ghẻ” gợi nhớ đến tiểu thuyết “Trăm năm cô đơn” của Marquez.</p><p><strong>L</strong>: Đó không phải là chủ nghĩa hiện thực huyền ảo như ở Marquez. Trong văn học Mỹ Latin cái huyễn tưởng rất quan trọng đúng thế. Marquez Borges Kortasar. Các sách của tôi gần thế giới thực hơn thế giới huyễn tưởng. Dù ấn tượng của tôi về các tác phẩm riêng của mình có thể là hơi lệch lạc.</p><p><strong>I</strong>: Nhân nhắc đến Marquez thì tôi cũng muốn hỏi điều này: nghe nói trong 30 năm các ông bất hòa vì khác quan điểm về cuộc cách mạng Cu Ba (dường như hai ông thậm chí đã to tiếng với nhau tại một buổi chiếu phim ở Mexico) nhưng sau đó lại tìm cách giảng hòa với nhau. Chuyện đó thực hư thế nào?</p><p><strong>L</strong>: Tôi sẽ không nói gì với chị về chuyện đó đâu. Nếu trong tương lai có người viết tiểu sử tôi và Marquez thì họ sẽ phải vò đầu bứt tai đấy. Vì vậy cả ông ấy cả tôi sẽ không bình luận gì về chuyện này hết (cười to).</p><p><strong>I</strong>: Thôi được. Ông đã viết một cuốn sách về Flaubert.</p><p><strong>L</strong>: Vâng về tiểu thuyết “Bà Bovary”.</p><p><strong>I</strong>: Cái gì gắn ông với Flaubert?</p><p><strong>L</strong>: Thứ nhất tôi thấy ông là một nhà văn vĩ đại. Ông đã viết ra những cuốn tiểu thuyết tuyệt diệu nhất là cuốn “Bà Bovary”. Nhưng chuyện thậm chí không phải ở đó mà là ở chỗ ông đã giúp tôi rất nhiều khi tôi còn trẻ. Tôi đến Pháp năm 1951. Và bị ấn tượng mảnh bởi “Bà Bovary” nên tôi bắt đầu đọc toàn bộ cái viết của Flaubert. Điều này đã giúp tôi rất nhiều đặc biệt là những bức thư ông viết trong suốt năm năm trời sáng tác cuốn tiểu thuyết. Khi ông bắt đầu viết “Bà Bovary” ông còn là một nhà văn rất xoàng một kẻ bắt chước. Trong những tác phẩm đầu của mình Flaubert chưa phải là chính mình — ông công khai vay mượn từ những cuốn sách ông đã đọc. Nhưng ông có tính tự trọng rất cao tham vọng rất lớn.. Ông muốn trở thành một nhà văn vĩ đại. Và ông trở thành nhà phê bình nghiêm khắc nhất đối với bản thân. Flaubert viết đi viết lại viết đi viết lại viết đi viết lại trên từng câu chữ. Ông quyết định trở thành thiên tài. Và “Bà Bovary” chứng tỏ điều ấy là có thể. Ý thức kỷ luật thái độ phê phán đối với cái anh viết ra có thể sinh ra trên đời một tạo tác vĩ đại. Có thể bẩm sinh là thiên tài còn như tự mình làm thành thiên tài thì khó. Flaubert đã biến mình thành một nhà văn vĩ đại nhờ vào ý chí và khát vọng. Tấm gương của ông là động lực cho những ai sinh ra không phải là thiên tài. Tôi không sinh ra là thiên tài nhưng tôi học được tấm gương của Flaubert.</p><p><strong>I</strong>: Là một nhà văn có can dự vào đời sống chính trị ông nghĩ gì về những kế hoạch thoát ra khỏi cuộc khủng hoảng kinh tế hiện nay?</p><p><strong>L</strong>: Hiện nay chúng ta đang sống trong một thế giới khác — thế giới toàn cầu hóa phá bỏ mọi ranh giới. Điều này tạo ra một hoàn cảnh mới. Tôi có cảm giác chúng ta sẽ sống tốt hơn so với ở thế giới trước đây. Thậm chí so với những năm 60–70 khi có thể xảy ra thảm họa nguyên tử. Do toàn cầu hóa nên những nước nghèo bây giờ có thể phát triển nhanh hơn trước. Vì vậy tôi nhìn vào hoàn cảnh với vẻ lạc quan hơn là bi quan.</p><p><strong>I</strong>:Nhưng cuộc khủng hoảng này cũng được gọi là khủng hoảng của chủ nghĩa tư bản?</p><p><strong>L</strong>: Chủ nghĩa tư bản luôn luôn có khủng hoảng ngay từ khi nó xuất hiện đã có rồi. Nhưng ta hãy hy vọng là cuộc khủng hoảng này sẽ giúp chúng ta sửa chữa được những khuyết điểm của hệ thống. Chẳng hạn vấn đề chính của chủ nghĩa tư bản là tham nhũng là thiếu sự kiểm soát hệ thống tài chính. Và nói chung chủ nghĩa tư bản là một hệ thống làm việc không tồi. Hãy nhớ lại những kiểu xã hội không tưởng đã từng được đề xuất để thay thế khiến biết bao người hy vọng ở thế kỷ XIX như chủ nghĩa xã hội chủ nghĩa cộng sản. Chúng không làm việc và dẫn đến những thảm họa những chế độ toàn trị. Còn nếu làm cho hệ thống bây giờ thành hệ thống mở — bảo đảm cho tự do báo chí cho các ý kiến nhận xét phê phán chính quyền cho tự do lập các đảng phái chính trị tuân thủ các quyền con người — tất cả những cái đó trong chừng mực nhất định sẽ hạn chế được chủ nghĩa tư bản và cân bằng nó. Tôi nghĩ một chế độ khác thay thế chỉ tổ xấu đi mà thôi.</p><p>(<em>Sau khi cuộc trò chuyện đã xong bất ngờ ông hỏi</em>)</p><p>Thế ở Nga bây giờ người ta có đọc Brodsky không?</p><p><strong>I</strong>: Có chứ mới đây người ta đã tổ chức kỷ niệm 70 năm sinh của ông nhân dịp này các sách của ông đã được in lại.</p><p><strong>L</strong>: Tốt lắm. Chúng tôi vốn là bạn của nhau. Anh ấy là một người rất dễ mến. Rất Nga: một người sống tình cảm đôn hậu lý tưởng. Một người am hiểu văn học Anh. Anh ấy đọc thuộc lòng thơ của các nhà thơ Anh Mỹ. Chúng tôi gặp nhau ở Mỹ Anh cùng chung một nhà xuất bản. Việc ở nước Nga mới bây giờ người ta vẫn đọc anh ấy là một điều mừng.</p><p><strong>Ngân Xuyên dịch từ tiếng Nga / Báo Izvestia 2.7.2010</strong></p><p><em>Originally published at </em><a href="http://phamxuannguyen.vnweblogs.com/a261045/nguoi-lac-quan-cua-chu-nghia-bi-quan.html"><em>phamxuannguyen.vnweblogs.com</em></a><em>.</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=186b1aded372" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/%C4%91%E1%BB%91i-tho%E1%BA%A1i/ng%C6%B0%E1%BB%9Di-l%E1%BA%A1c-quan-c%E1%BB%A7a-ch%E1%BB%A7-ngh%C4%A9a-bi-quan-186b1aded372">Người lạc quan của chủ nghĩa bi quan</a> was originally published in <a href="https://medium.com/%C4%91%E1%BB%91i-tho%E1%BA%A1i">ĐỐI THOẠI</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Đối thoại với thiền sư Thích Nhất Hạnh về hạnh phúc]]></title>
            <link>https://medium.com/%C4%91%E1%BB%91i-tho%E1%BA%A1i/%C4%91%E1%BB%91i-tho%E1%BA%A1i-v%E1%BB%9Bi-thi%E1%BB%81n-s%C6%B0-th%C3%ADch-nh%E1%BA%A5t-h%E1%BA%A1nh-v%E1%BB%81-h%E1%BA%A1nh-ph%C3%BAc-321f4094ca11?source=rss-3ce6237dd79f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/321f4094ca11</guid>
            <dc:creator><![CDATA[!]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 29 Apr 2016 18:11:08 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-04-29T18:11:41.378Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><em>Buổi trực tuyến giữa nhà báo Nguyễn Anh Tuấn (tổng biên tập VietNamNet) với thiền sư Thích Nhất Hạnh trong chiều 4.5.2008 diễn ra với nhiều nội dung thú vị. Nhưng điều đọng lại lớn lao nhất, ấn tượng nhất trong người nghe là sự lý giải, gợi mở của thiền sư về hai chữ HẠNH PHÚC của con người.</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh:</strong> Chúng tôi mang đến đây tặng quý vị hai bức thư pháp. Bức “Từng bước nở hoa sen” là phương pháp thực tập để mỗi bước chân mình đi thảnh thơi, an lạc, tiếp xúc với những mầu nhiệm trên hành tinh này, đem lại cho mình hạnh phúc.</p><p>Bức thứ hai là phương pháp lắng nghe để có thể hiểu được những khó khăn, khổ đau, bức xúc của người đối diện, và có thời giờ nhìn lại để chấp nhận và thương yêu: “Lắng nghe để hiểu, nhìn lại để thương”. Phương pháp này có thể giúp mình tái lập lại truyền thông, hòa giải giữa hai người với nhau, đem lại hạnh phúc không chỉ cho riêng mình.</p><h4><strong>“Chúng tôi đã bỏ ra 30 năm để chia sẻ sự thực tập đạo Phật với người Tây Phương”</strong></h4><p><strong>Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn:</strong> <em>Cảm ơn Thiền sư Thích Nhất Hạnh và tăng đoàn đã có những món quà rất ý nghĩa tặng VietNamNet. Có lẽ chúng tôi không cần giới thiệu gì thêm về vị khách mời đặc biệt hôm nay, bởi tên tuổi cũng như uy tín của thiền sư đã lan tỏa sâu rộng cả trong và ngoài nước. Câu hỏi đầu tiên: Xin thiền sư chia sẻ về thành tựu chung hiện nay của đạo Phật trên toàn thế giới?</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh:</strong> Chúng tôi đã để ra trên 30 năm để chia sẻ sự thực tập đạo Phật với người Tây phương. Hiện giờ đạo Phật ở phương Tây phát triển rất mạnh và nhanh, được giới trẻ, giới trí thức hâm mộ nhiều. Chúng tôi đã mở những khóa tu tập riêng cho giới doanh nhận, giới bảo hộ môi trường, giáo chức, cựu chiến binh, văn nghệ sĩ…</p><p>Có khóa tu cho giới diễn viên Holllywood, dân biểu quốc hội Hoa Kỳ, những người lo an ninh (cảnh sát, người giữ tù…), luật sư… Đây đúng là đạo Phật đi vào cuộc đời, mình không cần phải quy y nhưng có thể thừa hường kho tàng tuệ giác của đạo Phật để tháo gỡ khó khăn trong đời sống nội tâm, tái lập lại truyền thông với những người khác, trong đó có gia đình, đồng nghiệp, đem lại hạnh phúc trong đời sống hàng ngày</p><p><strong>Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn:</strong> <em>Thiền sư có thể lý giải vì sao Phật giáo lại được chấp nhận và ngày càng phát triển ở những vùng đất, những bối cảnh xã hội như châu Âu, nước Mỹ, nơi các tôn giáo khác như công giáo, tin lành… đã bám rễ rất sâu rộng?</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh:</strong> Chúng tôi nghĩ một phần vì những cố gắng hiện đại hóa Cơ đốc giáo, Do Thái giáo chưa thành công lắm, trong khi chúng tôi thành công trong sự hiện đại hóa đạo Phật ở phương Tây. Đạo Phật được trình bày với ngôn ngữ mới, đưa ra những pháp môn tu tập rất thực tế để giúp mỗi cá nhân tháo gỡ những khó khăn ngay khi tu tập. Có những người đã từng là Linh mục, mục sư thương đạo Chúa rất nhiều, nhưng họ nói đạo Phật giúp họ tìm ra biện pháp cụ thể để tháo gỡ khó khăn.</p><p>Ví dụ như mục sư Shaibbly Robert ở Houston, Texas, nhờ đọc sách của mình (chúng tôi — chữ dùng của thiền sư Thích Nhất Hạnh — BT), áp dụng sự thực tập học ở trong sách mà chữa lành bệnh ung thư, nên sau đó đã xin thụ trì 5 giới, quy y tam bảo mà không thấy có sự mâu thuẫn gì giữa đức tin cơ đốc giáo của bản thân với tuệ giác đạo Phật.</p><p>Sau đó vị mục sư này đến làng Mai tu học 3 tháng mùa đông, tiếp tục tu học cho đến khi thành một vị giáo thọ của làng Mai, tức người có khả năng mở những khóa tu theo giáo lý đạo Phật. Vị mục sư này đã viết thư cho bề trên, đề xuất nguyện vọng muốn được vừa làm mục sư, vừa làm giáo thọ đạo Phật, trong trường hợp bề trên không cho thì sẽ chỉ làm giáo thọ đạo Phật.</p><p>Chúng tôi được tin là bề trên đã đồng ý cho ông vừa làm mục sư, vừa làm giáo thọ. Sáng chủ nhật thì ông giảng bài cho con chiên, buổi chiều thì hướng dẫn thiền tập cho mọi người, trong đó có cả những người trong nhà thờ.</p><p>Chúng tôi không nghĩ phải từ bỏ đạo Thiên chúa hay Do thái mới theo được đạo Phật, vì đạo Phật không phải chỉ là tôn giáo tín ngưỡng, mà còn là nguồn tuệ giáo sâu sắc, mà bất cứ ai cũng có thể thừa hưởng để tháo gỡ những khó khăn trong đời sống nội tâm, giúp cho đời sống an lạc, hạnh phúc.</p><h4><strong>“Mong Giáo hội Công giáo và Phật giáo ra văn bản có hậu về hôn nhân dị giáo”</strong></h4><p><strong>Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn:</strong> <em>Chính nhờ những bước phát triển, cập nhật cái mới mà đạo Phật đã có sức sống ở những vùng đất như Âu Mỹ. Ngược lại, đạo Phật có học hỏi những điều hay của các tôn giáo khác để làm giàu thêm cho mình không?</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh:</strong> Trong đạo tràng của chúng tôi, các thầy — sư cô — phật tử — cư sĩ đều có bổn phận phải học những truyền thống khác. Chúng tôi đã viết những cuốn sách đối thoại Phật giáo với những tôn giáo khác, như cuốn “Living Buddha, Living Christ” (“Bụt ngàn đời, Chúa ngàn đời”), “Về đi thôi, Bụt và Chúa là hai anh em” (Coming home, Buddha and Christ are brothers). Những cuốn sách đó cũng như những khóa tu chúng tôi mở ra cho những người Phật tử và Cơ đốc giáo đến tu tập chung là những phương tiện đối thoại rất hay, khiến cho nhiều người Cơ đốc giáo và Do Thái giáo có cơ hội tìm hiểu đạo Phật, đồng thời giúp những người đạo Phật có cơ hội hiểu thêm về giáo lý Cơ đốc giáo, Do thái giáo, nên sự hiểu biết chung ngày càng tăng, tình thân hữu nhờ đó mà phát triển.</p><p>Chúng tôi cũng đề cập đến Hôn nhân dị giáo. Bởi đã có biết bao thanh niên thiếu nữ đau khổ vì không được lấy nhau, do hai bên cha mẹ đều muốn giữ đạo của mình. Chúng tôi có đề nghị biện pháp như cho phép hai người cưới nhau, người nào giữ tôn giáo người đó, đồng thời có cơ hội học thêm truyền thống của người bạn hôn phối của mình. Chủ nhật 2 người cùng đi nhà thờ, rằm và mùng 1 hai người cùng đi chùa. Thay vì có 1 gốc rễ thì hai người có hai gốc rễ tâm linh, vì học 2 truyền thống thì khám phá được rõ hơn châu báu của mỗi truyền thống, chỉ làm giàu thêm thôi. Hôm chúng tôi đến thăm nhà thờ Phát Diệm, gặp một số vị linh mục, chúng tôi có bàn về chuyện này, các vị linh mục tỏ vẻ đồng ý. Hy vọng các giáo hội Công giáo và Phật giáo sẽ ra một văn bản để tuổi trẻ khỏi phải đau khổ như suốt mấy trăm năm qua khi có tình yêu với người khác truyền thống.</p><h4><strong>Hiện đại hoá đạo Phật?</strong></h4><p><strong>Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn:</strong> <em>Phật giáo VN đã có truyền thống lâu đời. Vậy thiền sư có nhận xét thế nào về Phật giáo hôm nay tại Việt Nam?</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh:</strong> Phật giáo VN có nhiều tiềm lực, như mỏ dầu hỏa rất lớn. Vấn đề là có biết khai thác để làm hạnh phúc cho dân, cho nước hay không? Cái học của chúng ta trong các trường Phật học lý thuyết hơi nhiều, sự thực tập mới chỉ tập trung vào sự tín mộ, cầu nguyện, chứ chưa đi sâu vào quán chiếu và chuyển hóa. Chúng tôi mong phương pháp học Phật và thực tập đạo Phật phải được hiện đại hóa mau chóng, để Phật giáo đi kịp những trào lưu khác trong xã hội.</p><p>Chúng tôi ở Tây phương có hoàn cảnh thuận tiện nên hiện đại hóa đạo Phật rất dễ dàng, đào tạo những thế hệ tu sĩ, tăng sinh, thầy và sư cô mới, cư sĩ mới. Chúng tôi không tốn quá nhiều thời giờ mà vẫn đào tạo được những giáo thọ có khả năng mở những khóa thực tập (retreat) trong đó người ta tới học những cái chúng tôi vừa trình bày, học làm thế nào đem lại cái an, cái lạc cho thân tâm, thiết lập truyền thông với người khác, xóa bỏ hận thù bạo động, đem lại hạnh phúc. Sự thành công là nhờ ở chỗ chúng tôi dám làm mới đạo Phật, đem lại một đạo Phật thích hợp với tuổi trẻ, với người trí thức bây giờ. Việt Nam hiện giờ có nhiều điều kiện để làm mới, hiện đại hóa đạo Phật.</p><p><strong>Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn:</strong> <em>Thiền sư có thể làm rõ, ta cần hiện đại hóa, cập nhật điểm nào của đạo Phật?</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh:</strong> Chúng tôi đã nói, cái học của chúng ta phải thay đổi, phải học những biện pháp cụ thể để chuyển hóa thân tâm chứ không học như lý thuyết suông. Sinh viên y khoa ngoài giờ học trong lớp thì phải vào bệnh viện xem các giáo sư chẩn mạch, cho thuốc. Các thầy, sư cô trong các phật học viện cũng vậy, phải có khả năng tổ chức giúp đỡ, tham vấn, soi sáng cho những người tới với mình. Họ có những khó khăn, bức xúc, khổ đau, tai nạn, thì mình phải dùng trí tuệ đạo Phật để giúp họ tháo gỡ.</p><p>Đức Thế tôn từ 2600 năm trước đã cho người phụ nữ vào trong giáo đoàn của ngài. Ấy vậy mà trong truyền thống của mình vẫn trọng nam khinh nữ. Tuần trước chúng tôi có đưa ra đề nghị BÁT KÌNH PHÁP của các thầy với các sư cô. Chúng tôi biết có nhiều vị sẽ mừng lắm, nhất là những người ở Tây phương. Nhưng cũng sẽ có những người bảo thủ, và chúng tôi sẽ phải gánh chịu búa rìu dư luận. Nhưng chúng tôi vẫn can đảm đưa ra để cho có được sự bình đẳng thực sự giữa nam và nữ trong giáo đoàn Đức Phật.</p><p>Chúng tôi cũng nghĩ Đạo Phật cần đi vào đời sống của tuổi trẻ. Chúng tôi mong tổ chức Gia đình phật tử ở Việt Nam được phục hồi, sẽ có những đoàn thanh niên Phật tử, những đoàn phật tử hoạt động trong xã hội lành mạnh và từ bi hơn. Chúng tôi nghĩ rằng, làm cha mẹ phải học Phật để tháo gỡ khó khăn, chăm sóc nhau, giúp cho con mình học đạo Phật từ mình. Thầy cô giáo phải buông thả căng thẳng trong con người của mình, đối phó với những bức xúc trong tâm như sợ hãi lo lắng. Khi bố mẹ, thầy cô làm được thì sẽ giúp con cái và học trò. Vì thế, đạo Phật phải đi vào trong gia đình, trong học đường, trong xã hội.</p><p>Ví dụ ông là một doanh nhân, ông biết nếu đem Đạo Phật vào trong doanh nghiệp thì sẽ tạo ra sự hiểu biết, chấp nhận, thương yêu, và nếu biết cách thì những công nhân trong doanh nghiệp biết phương pháp buông thư, có thời giờ để tìm hiểu khổ đau, khó khăn của nhau, thì sự hiểu nhau, chấp nhận nhau, thương yêu nhau sẽ làm công việc phát triển và thành công hơn.</p><p>Nếu ông là nhà chính trị mà biết Phật pháp thì có thể đem phương pháp thực tập vào Đảng của ông, thiết lập được sự đồng cảm, thương yêu, tin cậy giữa những người cộng sự thì sự nghiệp chính trị sẽ thành công. Mỗi chúng ta phải có chiều hướng tâm linh (spiritual dimension), nếu không thì không tháo gỡ được những khó khăn, bức xúc trong đời sống của mình, mà như thế thì rất khó thành công. Đạo Phật vì thế cần phải cung cấp cho mỗi người trong xã hội cái bình diện, chiều hướng tâm linh. Đó là điều mà giáo hội Phật giáo cần lưu tâm, đó là cái đẹp nhất, quý nhất mà đạo Phật có thể cống hiến cho xã hội, cho dân tộc.</p><h4><strong>Tâm an và nhiệt huyết sống! Có mâu thuẫn không?</strong></h4><p><strong>Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn:</strong> <em>Thưa thiền sư, vậy có mâu thuẫn không khi ta đề cao tâm an, nhẹ nhàng, thanh tịnh, nhưng thực tế cuộc sống lại rất sôi động, cạnh tranh, mỗi con người phải vươn lên. Cũng có khi người ta coi stress, căng thẳng như là một thách thức thú vị của cuộc sống (như việc chơi game chẳng hạn). Đạo Phật có mâu thuẫn khi gạt đi những sôi động, những thách thức khiến con người phát triển và có nhiệt huyết sống không?</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh:</strong> Một nhà chính trị thì luôn muốn mình đem lại thành công cho đất nước. Một doanh thương cũng muốn thành công cho cả doanh nghiệp chứ không phải chỉ cho mình. Nếu hình hài không có an thì không thành công được. Thực tập đem lại sự yên ổn trong thân, trong tâm sẽ giúp họ thành công, dù là nhà chính trị hay doanh nhân, không có gì chống đối hết. Khi sử dụng ái ngữ và lắng nghe thì họ thành công hơn trong lĩnh vực chính trị, kinh doanh của họ. Những niềm vui của họ có thể rất lớn khi họ thực hiện những điều họ mơ ước. Sự thành công của mình không hẳn trả giá bằng sự thất bại của người khác. Tại sao người kia phải thất bại thì mình mới thành công? Đó là câu hỏi quan trọng? Làm thế nào để tôi thành công và anh cũng thành công, thì hạnh phúc của ta sẽ lớn hơn, vì không ai đau khổ vì sự thành công của chúng ta hết. Hạnh phúc của chúng ta đâu phải chỉ là quyền lực, danh vọng, tiền bạc. Hạnh phúc là khi chúng ta có tình thương và sự hiểu biết.</p><p>Trong mỗi chúng ta có hai nhu cầu sâu sắc, đó là nhu cầu hiểu biết và thương yêu. Những nhà khoa học vì nhu cầu hiểu biết mà thức đến 3, 4h khuya để nghiên cứu thí nghiệm. Những nhà đạo học không dùng phương tiện đo lường mà dùng thiền quán để tìm hiểu. Con đường tâm linh cũng khám phá, làm thỏa mãn nhu yếu hiểu biết của con người.</p><p>Nhu yếu thứ hai sâu sắc của con người là Thương yêu và được thương yêu. Sở dĩ ngày xưa SIDDHARTHA bỏ nhà đi tu là tại thấy rằng Tình thương dành cho một người không đủ, không làm thỏa mãn ý chí của người con trai đó, nên ra đi tìm tình thương có thể ôm lấy mọi người, mọi loài, tình thương không biên giới. Ta có khao khát rất lớn là được thương yêu, thương yêu có thể phát triển tới vô biên, ôm lấy vũ trụ. Khi ta có hiểu biết lớn, thương yêu lớn thì hạnh phúc lớn. Vì vậy nhà doanh thương, nhà chính trị mà trong khi hoạt động mở rộng được tình thương, hiểu biết của mình, càng hiểu thì càng thương, hiểu sâu thì thương nhiều, thì hạnh phúc rất lớn, không có gì mâu thuẫn.</p><p><strong>Sử dụng tuệ giác đạo Phật để chuyển hóa thân tâm, tháo gỡ khó khăn?</strong></p><p>Thiền sư Thích Nhất Hạnh</p><p><strong>Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn:</strong> <em>Con người tìm đến với tôn giáo là tìm đến với thế giới tinh thần, với sự an ủi, như đạo Phật giúp giải thoát khỏi những đau khổ nội tâm trong cuộc sống. Nhưng thưa thiền sư, lý thuyết giáo lý cao đẹp ấy đã đi vào thực tế cuộc sống được nhiều chưa?</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh:</strong> Với đạo Phật, phần lớn chúng ta mới thực tập tín mộ, tín ngưỡng, chứ ít người sử dụng được tuệ giác đạo Phật để chuyển hóa thân tâm, tháo gỡ những khó khăn. Cầu nguyện cũng phần nào đem lại sự an lạc, vì giúp lắng dịu những khổ đau, lo lắng. Nhưng muốn giải quyết tận gốc vấn đề thì phải có tuệ giác, mà tuệ giác phải do tu tập mới có được. Hiện ở Tây phương chúng tôi đang xướng xuất phong trào Phật học ứng dụng.</p><p>Hạnh phúc là an lạc, không có an thì không có lạc, an trong thân và trong tâm. Nếu con người chứa chất quá nhiều sự căng thẳng, stress, thân không an thì tâm làm sao an được? Trong khi đó tâm có những cảm giác, cảm xúc như giận hờn, tuyệt vọng, bạo động, nếu không có phương pháp cụ thể thì làm sao nhận diện và chuyển hóa được những bất an của tâm? Trong kinh niệm xứ hay kinh quán niệm hơi thở, Đức Thế tôn đã dạy những phương pháp cụ thể để làm lắng dịu những căng thẳng trong thân, trong tâm, rồi nhìn sâu để xem gốc rễ của những khổ đau phiền não đó do đâu, từ đó mới bắt đầu chuyển hóa được những tâm hành. Đó là phương pháp khoa học.</p><p>Sở dĩ người Tây phương theo chúng tôi học hỏi, thực tập nhiều, vì chúng tôi không hiến tặng cho họ đạo Phật của Đức Tin mà hiến tặng cho họ đạo Phật của sự thực tập kinh nghiệm. Những khóa tu tổ chức ở New York, Los Angeles, Boston, Born, London, thường có trên 1000 người tới tu liền 6, 7 ngày, trong những ngày đó họ thực tập những phương pháp cụ thể, trước hết lấy ra những căng thẳng trong thân — tập buông thư, lấy ra những căng thẳng trong tâm — tập nhận diện và ôm ấp những đau buồn, lo lắng, sợ hãi của mình, nhìn sâu vào để có thể nhận diện những bản chất tâm hành đó. Rồi nhìn vào người thân của mình để thấy trong họ có căng thẳng trong thân, tâm, để phát khởi lòng thương, chấp nhận họ. Lúc đó mình cởi bỏ được thái độ trách móc, vì có sự lắng dịu trong thân và tâm, học thêm được phương pháp ái ngữ và lắng nghe, hiểu được khó khăn và bức xúc, mơ ước, khổ đau của người kia, từ đó chấp nhận để giúp đỡ họ. Không nói những lời chua chát, buộc tội, lên án, thì có thể giúp người kia hiểu được, thấy được những nhận thức sai lầm của họ để thay đổi.</p><p>Đó là những phương pháp cụ thể, chỉ cần tu trong 6, 7 ngày là đã có thể đạt được những tiến bộ rất lớn rồi. Không khóa tu nào mà không có phép lạ xảy ra, vợ chồng hòa giải, cha con làm hòa là chuyện rất thường. Có điều lạ lùng, nếu 2 người cùng tới khóa tu thì sự chuyển hóa dễ dàng là đúng, nhưng có trường hợp chỉ 1 người đến khóa tu, chuyển hóa và có khả năng nói được lời êm dịu và lắng nghe được khó khăn của người đối thoại. Đến ngày thứ 6 chúng tôi cho phép dùng điện thoại di động để thực tập lắng nghe và ái ngữ, và có nhiều người đã báo cáo rằng chỉ dùng điện thoại di động đã có thể hòa giải với người kia ở nhà (bố, mẹ, anh chị em, vợ chồng, con…).</p><p>Khi nghe báo cáo như thế thì chúng tôi rất hạnh phúc, vì biết rằng mình đã giúp được nhiều người.</p><p><strong>“Năm giới là sự thực tập cụ thể của tình thương”</strong></p><p>Thực sự chúng tôi không chủ ý quyến rũ người ta theo đạo Phật, nhưng vào cuối khóa tu, người xin quy y và thọ 5 giới rất đông, có những khóa tu mà 6–700 người Tây phương quỳ xuống xin quy y Phật, Pháp, tăng và thọ 5 giới. Vì họ biết rằng 5 giới là sự thực tập cụ thể của tình thương.</p><p>Giới thứ nhất là Bảo vệ sự sống không chỉ của loài người mà động vật, thực vật, khoáng vật. Giới này đi theo đường lối bảo hộ môi trường (deep ecology), không chỉ bảo vệ con người mà còn bảo vệ các loài khác trong đó có thực vật và khoáng vật.</p><p>Giới thứ hai là Chia sẻ thời giờ và tài vật của mình với những người thiếu thốn, đừng lạm dụng và bóc lột người khác. Đó là giới không trộm cắp, không bóc lột, trái lại hiến dâng, là sự thực tập của tình thương.</p><p>Giới thứ ba là Không tà dâm, không lạm dụng tình dục, bảo hộ trẻ em, bảo hộ những cặp vợ chồng. Đó cũng là tình thương, vì bao nhiêu trẻ em lớn lên trong gia đình không giữ giới thì đau khổ vô cùng. Bởi vậy, sự thực tập giới thứ ba là không ăn nằm với những người không phải vợ chồng, không lạm dụng tình dục, bảo hộ cho những đôi nam nữ, bảo hộ trẻ em cũng là sự thực tập của tình thương.</p><p>Giới thứ tư là Sử dụng ái ngữ và lắng nghe để tái lập truyền thông giữa những người thân… cũng là sự thực tập tình thương.</p><p>Giới thứ năm là Tiêu thụ trong chính niệm, chỉ tiêu thụ những sản phẩm mang lại sự an lạc cho thân tâm mình, còn những sản phẩm có độc tố (như phim ảnh sách báo) thì những độc tố đó sẽ làm thâm tâm bị hủy hoại. Biết chọn đối tượng tiêu thụ cũng là sự thực tập của tình thương, bảo hộ xã hội, bảo hộ con người.</p><p>Khi họ thấy 5 giới là phương tiện bảo hộ mình và những người thương thì đó không còn là đức tin mơ hồ mà là những thực tập cần thiết. Họ tiếp nhận 5 giới với thái độ khoa học chứ không phải người đi tìm đức tin, nên họ thấy không chống đối gì với truyền thống tôn giáo của họ.</p><p><strong>Nên học vua A Dục ca và Trần Thánh Tông để thống nhất lòng người</strong></p><p>Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn</p><p><strong>Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn:</strong> <em>Đúng là Giáo lý của đạo Phật rất đẹp, rất hay. Nhưng từ mong muốn mà chuyển hóa thành thực tiễn hành động, nhân cách mỗi con người thì không dễ chút nào. Liệu giáo lý đạo Phật có thể giúp định hình ra một nhân cách của dân tộc VN? Nhiều người mong muốn điều đó, nhưng nay còn bộn bề trăn trở nhiều. Thiền sư có đánh giá gì, có giải pháp gì đưa những điều hay của giáo lý Phật pháp đến với mỗi con người, để hình ảnh dân tộc Việt Nam có nhân cách tốt trong cộng đồng thế giới?</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh:</strong> Đạo Phật ngày xưa giúp đất nước nhiều lắm. Học giả Hoàng Xuân Hãn đã nói Đạo Phật giúp đời Lý là triều đại thuần từ nhất trong lịch sử, khi từ vua quan tới dân đều thực tập đạo Phật. Đời Trần cũng vậy, sau khi chiến thắng Nguyên Mông, quan quân có đệ trình lên một hòm tài liệu của một số viên chức chính quyền liên lạc với giặc. Nhưng Vua Trần Thánh Tông đã đem hòm tài liệu đốt trước mặt bá quan để yên tâm trăm họ, bởi chúng ta đã giành được độc lập, đẩy lui được quân thù thì cần nhất bây giờ là đoàn kết quốc gia. Đó là hành động phát sinh từ tuệ giác của đạo Phật.</p><p>Hiện giờ, ta có thể học theo những hành động như thế. Cố nhiên là trong chiến tranh chúng ta bị chia rẽ, có những ý thức hệ đối chọi nhau, có những nhận thức khác nhau về chính trị, có cách thức yêu nước khác nhau. Giờ phải làm thế nào để buông bỏ thái độ đó đi. Đừng cho rằng chỉ có lý thuyết của chúng tôi là đúng, còn mọi lý thuyết khác đều sai lầm hết. Thái độ bám vào một chủ thuyết, không bao dung đó sẽ tiếp tục làm cho dân ta khổ.</p><p>Trong giới luật Tiếp hiện của chúng tôi có đưa ra tinh thần đạo Phật là không thờ phụng bất cứ một chủ nghĩa nào, một lý thuyết nào, kể cả đó là lý thuyết Phật giáo. Đạo Phật đưa ra những phương tiện để tu tập, để học hỏi, để chuyển hóa bản thân chứ không phải là những lý thuyết để thờ phụng, để phải phát động những cuộc chiến đẫm máu. Tôi nghĩ thái độ đó rất cần thiết. Vua A Dục ca ngày xưa sau khi thống nhất đất nước đã đi tu, yểm trợ cho các tôn giáo để các tôn giáo thống nhất nhân tâm. Vì thế, vua A Dục ca thống nhất được nhân tâm sau khi thống nhất lãnh thổ. Chúng ta nên học bài học đó. Chúng ta thống nhất Nam Bắc nhưng chưa thống nhất được lòng người, vẫn có sự tị hiềm, hận thù, đau khổ trong lòng mỗi chúng ta. Áp dụng đạo Phật là để buông bỏ những hận thù trong quá khứ. Đó là một trong những thực tập mà ta có thể thực hiện ngay, thống nhất lòng người, ôm lấy nhau như đồng bào.</p><p>Năm ngoái về Việt Nam, chúng tôi được phép của Thủ tướng Chính phủ để tổ chức 3 đại trai đàn chẩn tế cầu siêu bình đẳng giải oan cho người Bắc, cho người Nam, cho người cộng sản và cả cho người chống cộng sản. Đó là tuệ giác của nhà nước Việt Nam. Đó là lần đầu tiên người Cộng sản và những người chống cộng sản được ôm lấy nhau để cùng khóc thương, cầu nguyện cho 6 triệu người chết, trong đó có bao người chết oan. Thực tập đó theo đúng tinh thần đạo Phật, buông bỏ những hận thù, bực bội, khổ đau trong quá khứ, đóng góp vào sự thống nhất lòng người.</p><p><strong>Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn:</strong> <em>Sau một năm thực hiện hành động mà thiền sư đánh giá là có tính đột phá và được Nhà nước ủng hộ đó, thiền sư có thấy tiến bộ thêm trong sự xóa bỏ hận thù của quá khứ không?</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh:</strong> Công việc đó cần phải được tiếp tục, mọi giới đều phải đóng góp vào. Ba trai đàn chẩn tế cũng chỉ là sự bắt đầu. Tôi nghe rằng nhiều vị thượng tọa, đại đức cũng đang tổ chức những trai đàn như vậy ở địa phương. Đó là sự tiếp nối. Chúng tôi nghĩ rằng những công việc như thế rất quan trọng, bởi thống nhất lòng người là điều căn bản. Chúng tôi nghĩ hiện ta có điều kiện làm việc đó. Những người Phật tử hiện đại hóa, làm mới được đạo Phật thì đạo Phật đóng góp được rất nhiều trong sự nghiệp thống nhất lòng người.</p><p><strong>Bạn đọc Nguyễn Trọng Chuyên:</strong> <em>Thiền sư đã làm gì để gắn kết khối đại đoàn kết dân tộc giữa người Việt với người Việt, giữa người Việt với cộng đồng thế giới?</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh:</strong> Chúng tôi đã giúp được rất nhiều người Việt ở Hoa Kỳ thoát khỏi ngục tù của quá khứ. Nhưng cũng nhiều người rất khó vượt qua vì trong quá khứ họ có những chức vị, quyền lợi và họ không thể chấp nhận được việc họ bị mất đi những chức vị, quyền lợi ấy. Họ trở nên hận thủ. Cả những Phật tử cũng trở thành đối tượng hận thù của họ. Họ có thể chửi mắng, bôi nhọ… Riêng về phần chúng tôi, chúng tôi không đau khổ gì hết mà chỉ tội nghiệp cho họ. Vì bản thân họ bị quá khứ giam hãm nên họ không biết sống hạnh phúc trong hiện tại, do đó họ không có tương lai. Nếu họ cứ ôm khư khư cái hận thù thì họ rất đáng tội nghiệp.</p><p>Chúng tôi chỉ làm tối đa những gì có thể làm được, còn có lẽ phải nhờ một sự kì diệu nào đó, một ngày họ sẽ nhận ra thì đó là hạnh phúc của họ, và đó chính là sự giác ngộ.</p><p><strong>“Thực tập để sống sâu sắc giây phút hiện tại” — cách để hoàn thiện nhân cách!</strong></p><p><strong>Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn:</strong> <em>Nhưng thực tế không chỉ chuyện thống nhất lòng người, mà trong ứng xử hàng ngày hiện nay thì kể cả với những người theo đạo Phật, các bạn trẻ cũng như người lớn tuổi, tính ăn gian nói dối, chiếm dụng của công, đố kị tị hiềm, chụp giật “bốc ngắn cắn dài” không nghĩ đến ngày mai…vẫn rất phổ biến trong xã hội? Như vấn nạn giao thông, còn nhiều người đi đường lạng lách, không lo lắng an toàn cho người khác. Phải chăng đạo Phật bất lực trong việc này?</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh</strong></p><p>Thiền sư Thích Nhất Hạnh: Những người ngoại quốc tới VN nghĩ rằng lâu nay trong chiến tranh người VN không được sống, nên nay có hòa bình thì họ sống hối hả, lái xe như điên. Cái đó chỉ đúng một phần thôi. Tôi nghĩ cách sống này là do cách suy nghĩ, quan niệm của chúng ta. Tuệ giác của đạo Phật là mình có thể sống an lạc và hạnh phúc trong giây phút hiện tại (hiện pháp lạc trú: Living happily in the present moment). Đó là giáo lý căn bản của đạo Phật. Chẳng hạn, khi đi từ đây ra bãi đậu xe, mục đích là lấy xe để đi, nhưng không ai cấm mình đi từ đây ra bãi đậu xe bằng những bước chân thảnh thơi, an lạc hạnh phúc, chứ không phải chỉ khi lái xe mới an lạc hạnh phúc. Nếu đi từ đây ra xe mà không an lạc hạnh phúc thì nắm vô lăng cũng không thể an lạc hạnh phúc được. Vấn đề là phải thực tập.</p><p>Làm thức ăn sáng cho gia đình thì trong khi đun nước, nướng bánh mỳ có thể vừa theo dõi hơi thở, mỉm cười, thực tập thư giãn. Ngồi xuống bàn thì dành môt phút nhìn nhau mỉm cười, để biết mình còn nhau, có ngay hạnh phúc trong giây phút hiện tại. Nếu ông cầm tờ Wall Street Journal để xem giá cổ phiếu lên hay xuống thì thay vì nhìn thấy vợ con, ông lại phóng tâm vào tương lai.</p><p>Nếu các thầy và sư cô đem ra giảng dạy, luyện tập cho người ta sống trong giây phút hiện tại, thì sự hối hả, đi tìm hạnh phúc trong tương lai kia sẽ giảm bớt. Vì biết tìm hạnh phúc trong hiện tại thì không cần bươn chải để đến tương lai. Hiện tại rất đẹp, quá khứ đã đi qua, tương lai thì chưa tới. Mình chỉ có giây phút thực sự sống là hiện tại, nếu sống sâu sắc mình có thể tiếp nhận trời xanh, mây trắng, chim hót, thông reo, hoa nở… những nhiệm màu của sự sống. Ly nước trong là nhiệm màu, mình có thể an trú trong hiện tại để tiếp xúc với ly nước không? Hay khi uống ly nước mà nghĩ tới dự án tương lai. Hiện pháp lạc trú là một nghệ thuật sống có hạnh phúc. Nếu hạnh phúc trong hiện tại thì chắc chắn tương lai sẽ hạnh phúc, còn nếu không có hạnh phúc trong hiện tại thì tương lai cũng không thể có hạnh phúc. Nếu lo rửa bát cho mau để cầm ly trà cho hạnh phúc, thì khi cầm ly trà cũng lại hối hả đến tương lai mà bỏ quên mất ly trà. Vấn đề là thực tập để sống sâu sắc giây phút hiện tại. Ta có đạo Phật mà không dùng đuợc tuệ giác của đạo Phật, nghĩa là đạo Phật của ta chưa thành công.</p><p><strong>Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn:</strong> <em>Mọi người vẫn đang thắc mắc, làm sao từ những khát vọng, lý tưởng của đạo Phật trở thành máu thịt, thành cuộc sống hiện tại của từng con người. Nếu trong 85 triệu dân Việt Nam mà có 80%, tức là hơn sáu mươi triệu dân làm được thì đất nước cũng hạnh phúc lắm rồi. Thiền sư có biện pháp cụ thể để điều đó thành hiện thực không?</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh:</strong> Trong 30 năm, chúng tôi đã giúp cho vô số người Tây phương nắm được phương pháp thực tập để sống an lạc, hạnh phúc, hòa giải với nhau. Nếu phương pháp này đã thành công trong giới trẻ và giới trí thức ở Tây phương thì cũng sẽ thành công ở đây, trong giới trẻ và giới trí thức Việt Nam. Trong những lần về vừa qua, chúng tôi đã mở những khóa tu cho giới trẻ và giới trí thức, và thấy sự tiếp thu đạo Phật rất nồng nhiệt. Trước khi đi HN chúng tôi có khóa tu cho 4000 người trẻ tại tu viện Bát Nhã — Lâm Đồng. Chúng tôi cũng vừa kết thúc một khóa tu cho người trẻ Hà Nội tại chùa Bằng A. Người trẻ tuổi và trí thức tới rất đông, nét mặt rất rạng rỡ, rất hạnh phúc, bởi học được phương pháp buông thư, ái ngữ lắng nghe để tháo gỡ những khó khăn với người thân. Nghĩa là chúng tôi cũng đã thí nghiệm thành công trong đất nước. Nếu ở Việt Nam, giới xuất gia và giới tại gia biết lợi dụng phương pháp này thì vài ba năm đã có sự thay đổi lớn trong cách sống rồi.</p><p><strong>Bạn đọc Tuấn Anh (TP.HCM):</strong> <em>Xin thầy cho con hỏi phương pháp hiện tại lạc trú có phải là không nghĩ về quá khứ, cũng như không nghĩ tới tương lai? Nếu vậy thì làm thế nào để rút ra những bài học kinh nghiệm từ quá khứ, hay hoạch định kế hoạch cho tương lai? Còn nếu nghĩ về quá khứ hay tương lai thì có thể nào lạc trú trong hiện tại được không?</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh:</strong> Hiện pháp Lạc trú tức là sống sâu sắc đời sống của mình trong mỗi phút giây. Nguyên tắc là đừng đánh mất mình trong sự tiếc thương hay hối hận về quá khứ, chứ không phải là không được học hỏi từ quá khứ. Mình có thể an trú trong hiện tại và coi quá khứ là đối tượng của sự nghiên cứu của mình. Trong khi mình thiết lập thanh tâm trong hiện tại, mình đem quá khứ về hiện tại để học tập thì mình sẽ học hỏi được nhiều từ quá khứ.</p><p>Đối với tương lai cũng vậy, đừng đánh mất mình trong sự lo lắng và sợ hãi về tương lai. Còn mình có quyền thiết kế tương lai của mình chứ. Mình an trú trong hiện tại và mình đem tương lai về hiện tại để nghiên cứu và hoạch định.</p><p>Nói cách khác, sống sâu sắc trong hiện tại thì đồng thời mình cũng tiếp xúc được quá khứ, còn tương lai cũng nằm trong hiện tại. Mình cần biết xử lý hiện tại với tất cả khả năng của mình, thì có nghĩa là mình đang làm tất cả những gì mình có thể làm cho tương lai rồi.</p><p>Lo lắng và sợ hãi tương lai chỉ làm hư tương lai của mình, còn tiếc nuối và mặc cảm về quá khứ sẽ biến quá khứ thành nhà tù và mình không có khả năng sống trong hiện tại nữa. Đó là sự đáng tiếc!</p><p><strong>Không phải ai đi tu cũng thành công</strong></p><p><strong>Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn:</strong> <em>Nhiều người trẻ cũng như trí thức suy ngẫm, tự tâm niệm, cảm nhận đạo Phật và hướng theo với sự tự giác, sâu sắc. Nhưng có người nhìn vào đội ngũ tu hành và thấy những người tu theo giáo lý Phật giáo mà không hành động, sống được như vậy, nên họ thất vọng và không tin. Phải làm thế nào để giải quyết được chuyện đó. Chẳng hạn có nhiều tình trạng giữa các nhà sư đố kỵ hiềm tị lẫn nhau, thượng tọa này nói xấu hòa thượng kia. Rồi chuyện phân bổ về chùa nọ chùa kia, ở bên ngoài có chạy chức chạy quyền thì trong những người tu hành lại có chạy chùa. Làm sao phải để người dân cảm nhận sự mực thước, trong sáng trong đạo Phật?</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh:</strong> Đi tu cũng có thể thành công hay thất bại. Nếu gặp thầy giỏi, đoàn thể tu tập giỏi thì có cơ hội thành công dễ dàng hơn. Nếu không gặp được minh sư thì thất bại như một người tu. Khi mình xuất gia, mình không sống đúng theo luật nghi thì cũng thất bại. Ở đạo tràng Mai thôn có tới 3, 400 người, nhưng chúng tôi thực tập không ai có xe hơi riêng, điện thoại riêng, không có chương mục ngân hàng riêng, bởi đi tu là không có của riêng nữa. Một người ra đường, dù đi dạy hay đi tổ chức khóa tu, kể cả khi lên mạng thì có người khác đi theo. Chúng tôi thực tập như vậy nên được an ninh rất nhiều.</p><p>Những người Phật tử thấy một thầy ra thuê nhà ở riêng thì phải biết rằng họ làm sai với giới luật của đạo Phật. Nếu mình để họ như vậy và yểm trợ, rồi tìm tới với họ không phải để học hỏi giáo lý, để tu tập mà để có một sự thỏa mãn về tình cảm là hại cho người xuất gia đó. Bên phía xuất gia thất bại vì không hướng dẫn được cho cá nhân người tu sĩ đó. Bên cư sĩ lại không biết nên đã yểm trợ và dung túng cho hành vi không đúng của người tu sĩ, khiến họ có thể có lỗi lầm, có thể lạm dụng tình dục một người cư sĩ. Người tu sĩ trở thành nạn nhân của sự không thực tập, lỗi một phần ở tăng đoàn, một phần ở người cư sĩ không biết để giúp ngăn ngừa. Đạo Phật là đạo thực tập vô ngã, không có cái ta riêng biệt, người kia cũng là mình. Như bàn tay trái bàn tay phải có tinh thần vô ngã, bàn tay phải không bao giờ nói bàn tay trái vô tích sự không làm được gì hết. Mỗi khi bàn tay trái bị thương thì bàn tay phải chăm sóc như chăm sóc chính bản thân mình. Hai bàn tay có tuệ giác vô ngã, tuy hai mà một, không có kỳ thị.</p><p>Người Phật tử mà nắm được tuệ giác vô ngã thì không thấy cha với con là hai người riêng biệt, mà hiểu trong cha có con, trong con có cha, con là sự tiếp nối của cha. Nếu cha đau khổ thì con đau khổ, con hạnh phúc thì cha hạnh phúc, thấy được đau khổ của cha là đau khổ của chính mình, hạnh phúc của con là hạnh phúc của chính mình. Người tu chứng thực được vô ngã thì sẽ không nói xấu những người khác, không cho mình là nhất. Thấy một vị xuất gia, thượng tọa, hòa thượng mà dương dương tụ đắc thì thấy tội nghiệp cho họ vì đã tu bao nhiêu năm mà chưa chứng được tuệ giác vô ngã. Điều này áp dụng cho giới xuất gia cũng như tại gia. Vấn đề là làm thế nào để có được minh sư, mở được những môi trường để người tu tập có thể thành công. Vì ý chí muốn tu học là chuyện khác, thành công là chuyện khác. Ý chí không thì không đủ.</p><p><strong>Thực tập yêu thương, hạnh phúc, an lạc để thành chân tăng</strong></p><p><strong>Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn:</strong> <em>Từ ý chí đến kết quả còn khoảng cách. Làm sao để những điều hay và giá trị tinh thần cao quý đó phải được lan tỏa vào mỗi con người, chứ hiện nay tỉ lệ thành công chưa cao? Nhiều người đến chùa không phải vì nhu cầu tâm linh thiêng liêng mà chủ yếu vì… mê tín. Họ cầu may để xin thành công trong làm ăn, đôi khi cả làm ăn bất chính.</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh:</strong> Nhiều người nghĩ Phật và các vị Bồ Tát là thần linh, nếu mình đến cầu nguyện và “đút lót”, cúng cho vị Bồ Tát này mấy chục ngàn đồng, cúng cho vị Bồ Tát kia mấy chục ngàn đồng là mình về sẽ không bị tai nạn hay gặp tai hoạ nào trong cuộc sống nữa. Hiểu như vậy là hiểu lầm về đạo Phật. Nhưng sở dĩ họ hiểu lầm như vậy, một phần cũng là do các thầy, các sư cô và các vị cư sĩ đứng ở cương vị lãnh đạo, nên mình cũng không thể trách cứ những người dân thường được.</p><p>Nhiều người lại nghĩ nhầm rằng khi gặp thất bại trong cuộc đời rồi thì mới xuất gia. Ngày xưa, đức SIDDHARTHA xuất gia là bởi muốn tìm tình yêu thương lớn dành cho muôn người, muôn loài. Hay vua Trần Nhân Tông, một vị vua rất yêu nước yêu dân cũng xuất gia, và khi xuất gia rồi vẫn phục vụ cho nước cho dân. Vậy mà có những gia đình thấy con xin đi xuất gia thì cảm giác như đó là một nỗi nhục nhã. Quan niệm thất bại rồi mới đi xuất gia là một quan niệm rất sai lầm.</p><p>Quan niệm đó từ đâu tới? Đó là bởi đã có những thời điểm trong lịch sử mình cho chuyện đi tu là duy tâm, mê tín, tư duy không lành mạnh. Chúng ta cũng có một phần trách nhiệm trong sự tư duy như vậy. Tôi nghĩ rằng muốn thay đổi suy nghĩ này thì phải thiết lập những tăng thân — những đoàn thể tu học đúng mức mà trong đó, đạo Phật được thực tập như một nghệ thuật sống, mỗi người thực tập trong tăng thân đều được an lạc, hạnh phúc, được thương yêu. Khi có được những tăng thân như thế ở cả 3 miền để những người quan tâm có thể tới tiếp cận để trực tiếp tiếp xúc và thấy được đạo Phật thật sự mà họ cần phải hướng tới là đạo Phật hiện đại, phù hợp với tuổi trẻ và đời sống mới. Trong đạo Phật, sau khi qui y Phật, qui y Pháp thì còn cần qui y tăng nữa. Tăng ở đây có nghĩa là “community” — là đoàn thể. trong đó có người xuất gia — xuất gia tăng, có người tại gia — tại gia tăng. Khi mình tới với nhau để tu học mà thành công được thì hạnh phúc đạt được rất lớn, tăng trở thành chỗ nương tựa cho nhiều người.</p><p>Quy y tăng không phải là đặt niềm tin vào một cái gì đó mơ hồ mà tăng là đoàn thể đang thực tập hạnh phúc, có tha thứ, có vô ngã, có vô thường. Trong tăng có Phật và có Pháp. Còn tăng mà có sự ganh tỵ, chỉ có hình thức bên ngoài như cúng lạy thôi mà không có hạnh phúc, không có tha thứ, không có sự tươi mát của tâm hồn và lắng nghe nhau thì đó không phải “chân tăng”, do đó không có Phật và không có Pháp ở đó.</p><p>Việc làm của chúng tôi bây giờ là thiết lập những tăng thân ở khắp nơi trên thế giới. Ở Tây phương, chúng tôi đã xây dựng được trên 1000 tăng thân, là nơi nương tựa của không biết bao nhiêu người. Ở mỗi thành phố lớn như London, New York, Los Angeles chúng tôi có trên 10 tăng thân như vậy. Tôi nghĩ, ở Hà Nội cũng nên có ít nhất 10 tăng thân, và mỗi tăng thân phải chứa đựng trong mình Phật pháp mang tính đời sống cụ thể hàng ngày. Xây dựng những tăng thân như vậy là công việc cao quí nhất của người Phật tử, tại vì đó là chỗ để con người tới để nương tựa, được che chở và bảo vệ.</p><p><strong>“Doanh nghiệp tăng, gia đình tăng và… Quốc hội tăng”?</strong></p><p><strong>Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn:</strong> <em>Nói như vậy thì một tổ chức, một công ty có thể trở thành một tăng, một cộng đồng?</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh:</strong> Doanh nghiệp mà thực tập theo Phật — pháp thì thành doanh nghiệp tăng. Một gia đình thực tập theo kiểu đó là gia đình tăng. Khi tôi gặp ngài Chủ tịch Quốc hội Ấn Độ, chúng tôi có bàn luận làm sao để xây dựng quốc hội thành một đoàn thể mà ở đó mọi người lắng nghe nhau, vì trước đó tôi nghe có những buổi đàm luận rất bạo động, có khi một dân biểu nổi cáu đến mức cầm ghế phang một dân biểu khác.</p><p>Ở nước ngoài, một dân biểu thường thuộc một đảng và phải nói theo đường lối của đảng mình, nên mình không được hoàn toàn tự do nói kinh nghiệm sâu sắc của mình. Khi nói, nếu mình lại dùng ngôn từ nặng nề thì sẽ làm phía bên kia nổi giận lên, rồi chửi mắng lại.</p><p>Như vậy thành ra không có ái ngữ, không có lắng nghe. Trong khi đó, dân biểu phải hiểu rằng dân chúng bầu mình lên là để lắng nghe và để chia sẻ kinh nghiệm, tuệ giác của mình, để làm ra những đạo luật cho tất cả mọi người được thừa hưởng.</p><p>Tôi đề nghị với ông Chủ tịch Quốc hội Ấn Độ rằng trước mỗi buổi họp Quốc hội thì nên đọc một bài quán niệm, nên thực hành một bài thiền, đọc một đoạn văn về bổn phận của người dân biểu là những người được dân chúng bầu lên, chúng ta có bổn phận phải lắng nghe nhau, học hỏi từ nhau để có thể đi tới những quyết định đúng đắn nhất, mang lại hạnh phúc cho nhân dân và đất nước. Do đó, trong phiên họp này, mọi người phải lắng nghe nhau, sử dụng ngôn từ hòa ái, đừng tức giận, đừng buộc tội, đừng chua chát, đừng lên án nhau. Ông Chủ tịch của buổi họp có một cái chuông, để khi thấy không khí của buổi họp căng thẳng, nóng bỏng, tranh chấp thì ông có thể thỉnh một tiếng chuông cho mọi người thở vào thở ra, khi nào lắng xuống thì mới tiếp tục phát biểu.</p><p>Chủ tịch Quốc hội Ấn Độ rất thích thú với đề nghị này, và 10 ngày sau đã cho xây dựng “Ủy ban Đạo đức” để lo lắng cho Quốc hội. Ngài có mời tôi trở về để nói chuyện với toàn Quốc hội về ái ngữ và lắng nghe, nhưng tôi đã không có cơ hội trở lại. Sau này, ngài Chủ tịch Quốc hội đã trở thành Tổng thống của Ấn Độ.</p><p>Một quốc hội cũng có thể trở thành một quốc hội tăng, trong đó mọi người lắng nghe nhau, hiểu nhau và như vậy có lợi cho đất nước.</p><p><strong>Súng bom không bao giờ lấy đi được những tri giác sai lầm</strong></p><p><strong>Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn:</strong> <em>Thế quốc hội Mỹ đã trở thành một quốc hội tăng chưa, thưa thiền sư?</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh:</strong> Chưa, và còn lâu lắm. Chúng tôi cũng mong muốn Liên hợp quốc sẽ trở thành Liên hợp quốc tăng vì khi đó mọi lời nói, việc làm sẽ vì lợi ích chung của toàn thế giới. Tôi nghĩ Liên minh châu Âu là một sự thành công lớn vì nước nào cũng hy sinh bớt quyền lợi quốc gia để cho một Âu châu chung. Nghĩa là, họ đã thực tập đạo Phật mà họ không biết.</p><p><strong>Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn:</strong> <em>Nhưng phải chăng vì sự hy sinh quyền lợi quốc gia như vậy, mà ngày nay vị thế của Liên minh Châu Âu trên thế giới bị kém đi, mỗi nước châu Âu sẽ vì thế mà bị thiệt hại hơn. Thiền sư nghĩ sao về điều này?</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh:</strong> Tôi không nghĩ như vậy. Bởi nếu từng quốc gia châu Âu riêng lẻ sẽ không đủ mạnh để là đối trọng với Hoa Kỳ.</p><p><strong>Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn:</strong> <em>Thưa thiền sư, Phật pháp dạy rằng các đệ tử của nhà Phật thì phải yêu thương lẫn nhau. Vậy mà vẫn có những đất nước, dân tộc cùng theo đạo Phật nhưng vì lợi ích dân tộc, lợi ích quốc gia xung đột, nên vẫn tồn tại tình trạng nước này ăn hiếp nước khác. Việt Nam ta cũng là một đất nước đi theo đạo Phật mà có khi vẫn bị ăn hiếp bởi một nước khác cũng theo đạo Phật, và họ vẫn chưa thực sự yêu thương, trải lòng với ta? Có cách nào để Phật pháp đi vào lòng mỗi người, mỗi dân tộc để mỗi quốc gia sẽ yêu thương, trân trọng và đối xử hữu nghị với các quốc gia khác, để thế giới này không còn cảnh hận thù, chiến tranh?</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh:</strong> Nếu họ nói họ theo đạo Phật mà họ lại biến mình thành thế lực xâm lăng, có chủ trương xâm chiếm đất đai của người khác thì họ chỉ có đạo Phật trong danh từ, trong hình thức thôi. Do vậy, mình có thể nói thẳng với họ điều này, và hỏi thẳng họ rằng: “Từ bi của ông ở đâu? Tình huynh đệ của ông ở đâu? Tại sao ông lại đi xâm chiếm một nước khác? Đó có phải là chủ trương hoà bình của đức Thế Tôn hay không?”</p><p>Các Phật tử trên thế giới đã cố gắng lập ra “World Fellowship of Buddhiste” — Liên minh Phật tử thế giới để điều hợp các hành động tu tập trên thế giới này. Tôi thấy rõ rằng đạo Phật có nhiều cách để đi vào mọi lĩnh vực của sự sống, ràng rằng sự thực tập lắng nghe và ái ngữ có thể áp dụng trong bất cứ trường hợp nào để tạo ra sự hòa giải.</p><p>Như cuộc chiến tranh Iraq chẳng hạn. Nguyên nhân căn bản của nó là sự hiểu lầm và những tri giác sai lầm, dẫn đến sự sợ hãi và oán thù, vì thế mà phải loại trừ nhau, để đạt được an ninh. Nếu mình nghĩ rằng người kia đang muốn giết mình, thì mình sợ, mà bản thân mình không muốn bị giết, do đó mình phải giết người ta trước khi người đó giết mình. Cái đó là tình trạng hiện nay ở Iraq.</p><p>Cái sợ hãi do tri giác sai lầm mà ra. Hoa Kỳ có những tri giác sai lầm về mình và người Ả rập. Người Ả Rập cũng có những tri giác sai lầm về mình và về Hoa Kỳ. Do đó chiến tranh xảy ra dựa trên những tri giác sai lầm của cả hai phía. Tri giác sai lầm luôn luôn mang đến nghi ngờ, sợ hãi và bạo động. Ta biết rất rõ trong ánh sáng của đạo Phật, muốn cho đừng có những nghi ngờ, bạo động, sợ hãi đó thì phải lấy những tri giác sai lầm ra, bằng cách đối thoại và lắng nghe nhau, phải nói với nhau những lời mà người kia có thể hiểu được. Còn súng, bom… không bao giờ lấy đi được những tri giác sai lầm cả.</p><p>Thành ra, càng đánh dẹp khủng bố bao nhiêu thì càng tạo nên những người khủng bố bấy nhiêu. Thực tế đã cho thấy, bao nhiêu năm tiêu diệt khủng bố mà có bớt người khủng bố đi đâu? Tại vì, họ không hiểu rằng phương pháp để tiêu diệt khủng bố chính là lấy ra những sợ hãi, căm thù, bạo lực, bằng tình người và bằng sự lắng nghe nhau. Phải có những buổi gặp gỡ, để lắng nghe những sợ hãi, khổ đau của nhau. Rồi từ đó, có cơ hội nói cho bên kia hiểu chúng tôi không có chủ đích muốn tiêu diệt các vị như một tôn giáo, một nền văn minh, một lối sống. Quý vị đã hiểu lầm. Chúng tôi đã nói, đã làm gì gây ra cho quí vị cảm tưởng đó thì chúng tôi xin lỗi. Chúng tôi sẽ không nói, không làm như vậy nữa. Đó là phương pháp duy nhất để mang lại hòa bình và là phương pháp thuần tuý từ đạo Phật mà đi ra.</p><p>Khi nói chuyện với những doanh nhân, nhà chính trị,… ở Hoa Kỳ, chúng tôi cũng chỉ nói như vậy thôi. Chúng tôi đã từng bảo trợ cho những gia đình người Palestine, Do Thái tới Làng Mai để tu học. Ban đầu, họ nhìn nhau không được vì rất nghi kị và sợ hãi nhau. Nhưng sau những tuần lễ thực tập để buông thư, ôm ấp, nhận diện những sợ hãi đó và mọi người thực tập lắng nghe, mục đích là để hai bên nói được hết những khổ đau, sợ hãi, lo lắng của họ mà không bị cắt lời. Sau vài 3 buổi thì hai bên sẽ hiểu rằng: “À, hoá ra bên kia cũng giống hệt bên mình, cũng có những sợ hãi, khổ đau, lo lắng như vậy…”, và họ có thể bắt đầu nhìn bên kia bằng con mắt cảm thông, nhận ra những tri giác sai lầm tồn tại, để từ từ gửi những thông tin để giúp cho bên kia tháo gỡ, điều chỉnh lại những tri giác sai lầm. Và họ ngồi ăn cơm, nắm tay nhau đi thực tập được.</p><p>Khi trở về Trung Đông, họ đã thực tập, họ lập ra những tăng thân để cho những người khác tới cho bớt khổ. Chúng tôi đã làm được điều đó. Chứng tỏ rằng, mối quan hệ giữa 2 quốc gia Palestine và Israel cũng có thể cải thiện. Tương tự, mối quan hệ giữa Hoa Kỳ và Iraq cũng có thể thay đổi được nếu áp dụng phương pháp này của đạo Phật.</p><p><strong>“Tôi nghĩ, TT Bush là một trong những người đau khổ nhất trên thế giới”</strong></p><p><strong>Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn:</strong> <em>Thiền sư nghĩ thế nào về trường hợp của tổng thống Bush ở Hoa Kỳ? Liệu ông Bush có thể thực tập theo phương pháp của nhà Phật thành công được không?</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh:</strong> Tôi nghĩ, Tổng thống Bush xuất thân từ bối cảnh tôn giáo bảo thủ, và lực lượng của TT Bush là một lực lượng bảo thủ. Những người bảo thủ đứng sau TT Bush, và những người cố vấn, cộng sự của TT Bush cũng đại diện cho quyền lợi của những người đó thành ra rất khó. Tôi đã từng viết thư cho TT Bush nhưng không lọt đến tay ông được. Tôi nghĩ, TT Bush là một trong những người đau khổ nhất trên thế giới. Ông ta không ngủ ngon được, sẽ bị trăn trở hàng đêm. Làm sao ngủ ngon được khi biết rằng con em của mình mỗi ngày đều bị chết ở Iraq. Những người Iraq và những người Mỹ chết mỗi ngày một nhiều, hận thù ngày một nhiều và ông ta sa lầy trong chiến tranh Iraq. Nuốt cũng không vào mà khạc ra cũng không được.</p><p>Nhiều người nghĩ rằng ở cương vị của TT Hoa Kỳ, hẳn ông Bush sẽ có rất nhiều quyền lực. Nhưng tôi thấy TT Hoa Kỳ là một người rất bất lực, với quyền năng đó, quân đội đó, với nền kinh tế đó mà không thể làm được gì để giải quyết những vấn đề như vấn đề Iraq. Quyền năng trên thế gian không đủ đưa lại hạnh phúc. Phải có quyền năng tâm linh, nghĩa là khả năng hiểu và khả năng thương, mà những điều này thì TT Bush không có đủ.</p><p>Tôi nghĩ, nếu ứng cử viên Obama mà lên được TT Mỹ thì khả năng không kỳ thị ở nước Mỹ là rất lớn. Nó chứng tỏ nước Mỹ không kỳ thị người da đen, không kỳ thị người trẻ. Do đó, nó thể hiện một hình ảnh mới của Hoa Kỳ.</p><p>Với ông Obama, những người trí thức, những người tiến bộ có một cơ hội để có thể mong muốn lý tưởng công bằng xã hội, lý tưởng đổi mới, không kỳ thị được thực hiện trong xã hội Hoa Kỳ.</p><p><strong>Bạn đọc Phan Dũng (Hà Nội):</strong> <em>Làm thế nào để tĩnh tâm, giữ bình yên thanh thản trong nền kinh tế hiện tại khi mà cái tham lam dục vọng của con người ngày càng nhiều? Trong cuộc sống hiện đại, nhiều khi con người muốn sống thiện cũng rất khó vì sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Vậy thiền sư hãy chỉ cho tôi cách nào để tránh những cái ác, cái tà tâm mà vẫn có thể phát triển bản thân và góp phần phát triển xã hội?”</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh:</strong> Tôi nghĩ rằng mình không cần đua đòi, đừng nghĩ phải có tiện nghi như mọi người khác trong xã hội thì mới có hạnh phúc. Chúng tôi là những người xuất gia, chúng tôi sống trong cộng đồng 300–400 người, sống rất đơn giản. Không ai có xe riêng, không ai có điện thoại riêng, không ai có tài khoản ngân hàng riêng, chúng tôi tiêu thụ rất ít nhưng hạnh phúc chúng tôi có rất lớn. Chúng tôi có rất nhiều tình huynh đệ và trong cuộc sống chúng tôi giúp được rất nhiều người.</p><p>Điều đó chứng tỏ rằng không phải mình phải có rất nhiều tiền bạc, quyền hành, bằng cấp thì mới có hạnh phúc. Nếu mình thấy được con đường như vậy thì mình không sợ hãi nữa. Mình thấy rằng mình có khả năng sống đơn giản và hạnh phúc. Đó chính là con đường sống hạnh phúc của chúng ta, của không chỉ người Việt Nam mà còn của nhiều người trên thế giới.</p><p>Ở tu viện Lộc Uyển, chúng tôi không dùng điện nữa. Trong một cộng đồng mấy trăm người, chúng tôi chỉ dùng năng lượng mặt trời thôi cũng đủ sống. Chúng tôi không dùng xăng, mà dùng dầu ăn người ta thải ra để chạy xe hơi của chúng tôi. Chúng tôi không ăn thịt, không ăn cá, không uống bia, không dùng các sản phẩm sữa, pho-mát, bơ… Vậy mà chúng tôi rất mạnh khoẻ. Chúng tôi rất hài lòng vì sống như thế là cách góp phần để trái đất có một tương lai.</p><h4><strong>Đứng lo lắng thái quá về lạm phát</strong></h4><p><strong>Bạn đọc Lê Đình Thuận (Thanh Hoá):</strong> <em>Về Việt Nam lần này, Thiền sư thấy đất nước có những sự thay đổi nào? Việt Nam đang phải đối mặt với những khó khăn như lạm phát, thiền sư có suy nghĩ về giải pháp nào không?</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh:</strong> Lần này, về Việt Nam, chúng tôi có tiếp xúc với rất nhiều bạn trẻ và các phật tử, thì tôi thấy có những đau khổ mới, bức xúc mới. Cùng với sự phát triển kinh tế thì các tệ nạn xã hội tăng thêm mà luật pháp không đủ để khống chế. Bên cạnh luật pháp, cần phải có đạo đức xã hội. Phải làm sao để đưa đạo đức vào từng gia đình, phải đưa sự thực tập vào từng gia đình để giảm thiểu những tệ nạn xã hội đó.</p><p>Khi 400 người thanh niên, phật tử quì xuống để tiếp nhận 5 giới ở tu viện Bảo Lộc và 300 thanh niên quì xuống để tiếp nhận 5 giới ở tu viện Bằng An, chúng tôi biết rằng những người này có một con đường. Đó là con đường của yêu thương, của sự thực tập để bảo hộ mình và gia đình mình khỏi rơi vào những tệ nạn xã hội như ma tuý, cờ bạc, tà dâm…</p><p>Về chuyện lạm phát, tôi có kiến giải thế này. Chúng ta phải đối diện với sự sợ hãi, lo lắng của chúng ta. Nếu chúng ta biết chấp nhận nhau, yêu thương nhau, lá lành đùm lá rách, đừng lợi dụng để làm giàu riêng, đừng đầu cơ thì chúng ta có đủ khả năng để đi qua được cuộc khủng hoảng kinh tế này.</p><p>Do vậy, lạm phát nhiều hay ít, có đi qua được lạm phát hay không phụ thuộc rất nhiều vào cách suy nghĩ của chúng ta chứ không chỉ vào yếu tố kinh tế khách quan. Sự lên xuống của đồng đôla phụ thuộc phần nhiều vào sự lo lắng của chúng ta mà thôi. Thành thử ra, đừng lo lắng quá, đừng làm cho tình trạng nguy ngập thêm vì sự lo lắng sợ hãi của chính chúng ta. Đó chính là điều chúng tôi muốn nói.</p><h4><strong>Mỗi người là một phần của sự nghiệp lớn của dân tộc</strong></h4><p><strong>Bạn Nguyễn Tuấn Anh: …</strong><em>Câu hỏi ở đây là ý chí của dân tộc, hồn thiêng của sông núi, vận mệnh của Tổ quốc, của dân tộc Việt Nam, theo Thiền sư có MỘT lần nữa sẽ lại tích tụ, lại sinh ra một cá nhân kiệt xuất, một người con dân đất Việt với TÂM HỒN TRONG SÁNG NHƯ PHA LÊ và có một TRÍ TUỆ PHI THƯỜNG, như một lãnh tụ tinh thần dẫn dắt dân tộc Việt Nam vươn lên một cách thần kỳ, ngoạn mục?</em></p><p><em>Trong thâm tâm của mình, đã có lúc nào Thiền sư nghĩ đến điều kỳ diệu đó chưa? Tại Việt Nam đã có hay chưa NGƯỜI đó, trong dịp này Thiền sư có nghĩ rằng, có mong rằng mình có NHÂN DUYÊN gặp NGƯỜI đó không? Nếu gặp, Thiền sư sẽ đàm đạo với NGƯỜI đó về những vấn đề gì? Là một nhà tu hành, Thiền sư quan niệm như thế nào về sự kỳ diệu nói chung và sự kỳ diệu trong nền kinh tế tri thức, kỷ nguyên của Internet và CNTT nói riêng? Thành tâm cảm tạ thiền sư.</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh:</strong> Tôi có ý thức rằng dân số VN giờ này đông hơn dân số Pháp, và đều rất trẻ. Khi về VN, tiếp xúc với người trẻ nào tôi cũng nhìn bằng con mắt đặc biệt: “Người trẻ này có thể là người đặc biệt đó”. Tuổi trẻ bây giờ rất thông minh, và bất cứ người trẻ nào cũng có thể trở thành một vĩ nhân được.</p><p>Và tôi muốn trao truyền cho mỗi người trẻ toàn bộ những kinh nghiệm mà mình có, để họ này trở thành tương lai của đất nước. Tôi rất lạc quan, vì gia tài tâm linh của mình rất lớn. Tôi không nghĩ nhiều đến chủ nghĩa anh hùng cá nhân. Chúng ta thành tựu được một sự nghiệp không phải do 1 người mà do nhiều người hợp sức. Một vị lãnh tụ không phải tự nhiên xuất hiện mà do khí thiêng của sông núi, do những người phụ tá hỗ trợ.</p><p>Như lúc nãy tôi nói, ông Bush không phải chỉ là cá nhân ông ta, mà muốn hiểu ông ta thì phải hiểu hoàn cảnh của ông ấy, bạn bè, phụ tá của ông ấy.</p><p>Ở Việt Nam cũng vậy, phải nhìn vào quá khứ dân tộc Việt Nam, nhìn vào những người cộng sự thì mới thấy được cụ Hồ. Thành ra tôi không để ý quá đến anh hùng cá nhân.</p><p>Khoa học thần kinh não bộ đã khám phá ra rằng, không có tế bào nào là tế bào làm lãnh tụ hết. Tất cả các tế bào đều hoạt động trong một bản “đại hoà tấu” và không có nhạc trưởng. Khi tới với nhau thì tự nhiên có những cảm xúc, tư duy và vì vậy khoa học đã chứng tỏ được tuệ giác vô ngã trong đạo Phật.</p><p>Đây là một cái nhìn của đạo Phật về đất nước. Mỗi người trong chúng ta đều có tài năng, phần đóng góp của mình. Và khi chúng ta tới với nhau được bằng tình huynh đệ, bằng tinh thần đồng bộ thì ta làm ra việc lớn thôi. Tôi không nghĩ đến cảnh một người hướng dẫn tất cả mọi người đi theo, mà mỗi người cũng là một phần của sự nghiệp lớn. Tôi nghĩ rằng tư duy này nó đúng với khoa học hơn, đúng với tinh thần Phật giáo hơn.</p><h4><strong>“Nhà báo đang thực hành Phật pháp như một người chân tu”</strong></h4><p><strong>Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn:</strong> <em>Thiền sư có chia sẻ gì với những nhà báo về tinh thần Phật giáo?</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh:</strong> Chúng tôi tiếp xúc rất nhiều với các nhà báo, những người làm phim và làm phóng sự. Chúng tôi không muốn chỉ cung cấp thông tin cho họ, vì cung cấp thông tin không thì không đủ. Do đó chúng tôi cố gắng thiết lập mối liên hệ tình người với họ. Nếu các vị có khả năng lắng nghe, nhìn được bằng con mắt của từ bi, tha thứ, thương yêu thì quí vị có thể viết một bài phóng sự sâu sắc. Người đọc của quí vị cũng sẽ có cơ hội tưới tẩm hạt giống thương yêu, tha thứ, hiểu biết, chấp nhận. Còn nếu quí vị viết trên căn bản sợ hãi, hận thù thì bạn đọc cũng sẽ cảm nhận được điều đó.</p><p>Do vậy, mỗi nhà báo đều có thể hành nghề ký giả như một vị Bồ Tát, mang yêu thương, hạnh phúc cho độc giả bằng cách tường thuật những gì đã nghe và đã thấy. Nhà báo cần phải được bình an trong trái tim, nhà báo phải có khả năng nhìn cho thật, lắng nghe cho thật rõ để hiểu nguồn cơn tại sao sự việc ấy lại xảy ra như thế này, hay như thế khác. Như vậy, nhà báo đang thực hành Phật pháp như một người chân tu.</p><p>Trong con người chúng ta có một chiến sĩ, một nghệ sĩ và một tu sĩ. Và nếu chúng ta để cho cả 3 con người đó hoạt động cùng lúc với nhau thì chúng ta sẽ trở nên hạnh phúc. Nhà chiến sĩ muốn thành công, nhà nghệ sĩ phải làm thế nào cho đẹp và người tu sĩ phải tham dự vào đời sống để có khả năng tháo gỡ những đau khổ, khó khăn. Nhà báo sẽ thành công nếu để cho nhà chiến sĩ, nghệ sĩ, chân tu có cơ hội đóng góp vào sự nghiệp của mình.</p><h4><strong>Những ai sẽ tiếp nối trọng trách của thiền sư Thích Nhất Hạnh?</strong></h4><p><strong>Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn:</strong> <em>Thiền sư là một người có uy tín, có ảnh hưởng ở trong nước và quốc tế, đã truyền bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới. Chúng tôi mong sẽ có những người tiếp nối trọng trách này của thiền sư. Vậy trong những hậu duệ thì thiền sư trông đợi vào những ai?</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh:</strong> Tôi may mắn có nhiều học trò xuất gia và tại gia mà tôi rất tin tưởng. Những năm gần đây thì học trò của tôi đã được gửi đi khắp nơi trên thế giới để tổ chức những khoá tu. Và họ đã chứng tỏ được họ có thể độ đời và giúp đời rất nhiều. Cho nên tôi rất an tâm. Nếu tối nay tôi phải thở hơi thở cuối cùng thì tôi cũng không tiếc nuối gì, bởi tôi nghĩ mình được tiếp nối xứng đáng. Tôi nghĩ rằng bố mẹ nào cũng có tâm trạng đó, thầy giáo, cô gíáo nào cũng có tâm trạng đó. Để tâm đến thế hệ tương lai, trao truyền cho thế hệ tương lai những gì quí nhất của mình là sứ mệnh rất quan trọng. Mai mốt, mình cũng phải từ giã cõi đời này thôi. Nên nếu mình bận rộn quá mà không trao truyền được cho con cháu mình và học trò, đệ tử của mình những gì quí giá thì tức là mình chưa làm tròn bổn phận của một người con, một công dân.</p><p>Tôi xin khuyên các vị làm cha mẹ, làm thầy bớt bận rộn lại để có thì giờ ngồi với các con, cháu của mình, học trò của mình mà dùng ngôn từ thương yêu, ái ngữ, trao truyền tất cả những thương yêu, kinh nghiệm sống cho họ. Khi đó, mình có thể rời bỏ cuộc đời này không luyến tiếc.</p><h4><strong>Tìm hạnh phúc cho dân, cho nước từ văn hoá tâm linh?</strong></h4><p><strong>Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn:</strong> <em>Thưa thiền sư, thiền sư có suy nghĩ gì về tương lai của đất nước Việt Nam ta, ít nhất là trong 10 năm tới?</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh:</strong> Tôi nghĩ, chúng ta phải tận dụng nền văn minh tinh thần của chúng ta mà đừng quá tin tưởng vào xã hội tiêu thụ Tây phương. Người Tây phương bây giờ khổ lắm, nhiều người tiền bạc rất nhiều, quyền lực rất lớn nhưng lại cực kỳ cô đơn, và phải tự tử. Chúng ta đừng theo dấu xe đổ của họ. Đừng tin rằng ta chỉ hạnh phúc nếu có tiền bạc, quyền lực…</p><p>Chúng ta chỉ hạnh phúc khi có an trong lòng, có tình yêu và tình thương. Nếu chúng ta có thể an lạc trong từng giây phút của hiện tại thì chúng ta mới có thể có hạnh phúc. Vì vậy, chúng ta hãy trở lại kho tàng tuệ giác, văn minh của chúng ta đã có mà làm hạnh phúc cho dân, cho nước.</p><p>Một điều rất rõ là trong 30, 40 năm vừa qua, chúng tôi đã sử dụng kho tàng tuệ giác đó của dân tộc Việt Nam để mang lại hạnh phúc cho biết bao người Tây phương. Tại sao họ có được hạnh phúc nhờ nó mà chúng ta thì không? Mình là chủ nhân của nền văn hoá tâm linh đó mà không khai thác được thì rất lãng phí. Chúng ta phải tu tập, học hỏi.</p><p><strong>Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn:</strong> <em>Giá trị tâm linh đó có phải là một trong những giá trị đặc sắc của Việt Nam đóng góp với kho tàng văn minh nhân loại không?</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh:</strong> Đúng như vậy. Chúng tôi đã truyền bá văn hoá đó, nếp sống, văn minh tinh thần đó trên thế giới. Mỗi khi người ta tu tập, nghe đến truyền thống đó, đọc sách đó thì ai cũng biết gốc của nó là từ Việt Nam. <strong>Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn:</strong> <em>Bạn đọc Phan Công Tuấn gửi đến VietNamNet kèm một đề xuất rất dài về vấn đề: Tệ nạn giao thông đang là một vấn đề lớn của người Việt Nam hiện nay. Đề nghị thiền sư tổ chức những khoá tu tập để giúp cho người Việt Nam có ý thức hơn trong việc tham gia giao thông, Trong 2 tháng ở VN, thiền sư có kế hoạch gì cho việc này không?</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh:</strong> Chúng tôi có thể đề nghị một vài ý tưởng cụ thể thế này: Người nào muốn có bằng lái thì phải qua một khoá tu 7 ngày, học về chánh niệm trong khi lái xe, học về phương pháp theo dõi hơi thở khi muốn lái xe hay muốn vượt một xe khác. Và cứ 6 tháng thì phải về tu tập 3 ngày trong một khoá tu như vậy để được nhắc nhở. Bộ Giao thông nên làm việc này, có những thầy, những sư cô sẽ tình nguyện giảng dạy không lấy tiền. Đó là một trong những điều chúng tôi có thể đề nghị được.</p><p>Cố nhiên những người bị say không nên lái xe, do vậy thực tập 5 giới giúp mình trở thành người lái xe lý tưởng. Vấn đề là phải tổ chức sao để mọi người được nhắc nhở thường xuyên, và nếu không đi theo những lớp tu nghiệp như vậy thì không có quyền sử dụng bằng lái xe của mình mãi mãi. Xin bộ Giao thông lắng nghe!</p><p><strong>Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn:</strong> <em>Câu hỏi cuối cùng, thiền sư trông đợi gì ở đại lễ Phật đản Vesak tổ chức ở VN trong vài ngày tới?</em></p><p><strong>Thiền sư Thích Nhất Hạnh:</strong> Tôi thấy đây là một vinh dự lớn. Phật tử bốn phương tới để tham dự sẽ thấy rằng VN đang trên con đường mở ra và đi lên. Chúng tôi trong dịp này đã cố gắng để đóng góp phần mình vào đại lễ. Chúng tôi đã đưa về chừng 500 thiền sư ngoại quốc từ 40 quốc tịch. Trước khi vào tham dự đại lễ Phật đản, chúng tôi có một khóa tu “Đạo Phật đi vào cuộc đời” tu tập suốt 7 ngày, 7 đêm cho người nước ngoài. Rồi chúng tôi sẽ đem năng lượng đó, nội dung đó đi vào trong lễ Phật đản. Lễ Phật Đản này sẽ có nội dung rất sâu sắc chứ không phải chỉ có hình thức thông thường. Và trong lễ Phật Đản sẽ có những buổi hội đàm về những vấn đề nóng bỏng của thế giới như chiến tranh, hoà bình, năng lượng, môi trường, bạo động, căm thù…Các thiền sinh của chúng tôi đã được học hỏi nhiều năm sẽ tham dự vào các buổi toạ đàm như vậy. Tôi tin rằng đây là lần đầu tiên một lễ Phật Đản có nội dung rất là sâu sắc được tổ chức.</p><p><strong>Nhà báo Nguyễn Anh Tuấn:</strong> <em>Cảm ơn thiền sư. Hi vọng những giá trị tinh thần cao quí của Phật giáo sẽ đi vào đời sống của dân tộc Việt Nam và lan tỏa trên thế giới, để dân tộc Việt Nam có nhân cách tốt, được bạn bè thế giới yêu mến, trân trọng. Xin cảm ơn Thiền sư đã tham dự bàn tròn với bạn đọc VietNamNet.</em></p><blockquote><strong>Nguồn: </strong><a href="http://trannhantong.net/2012/09/doi-thoai-voi-thien-su-thich-nhat-hanh-ve-hanh-phuc/"><strong>http://trannhantong.net/2012/09/doi-thoai-voi-thien-su-thich-nhat-hanh-ve-hanh-phuc/</strong></a></blockquote><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=321f4094ca11" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/%C4%91%E1%BB%91i-tho%E1%BA%A1i/%C4%91%E1%BB%91i-tho%E1%BA%A1i-v%E1%BB%9Bi-thi%E1%BB%81n-s%C6%B0-th%C3%ADch-nh%E1%BA%A5t-h%E1%BA%A1nh-v%E1%BB%81-h%E1%BA%A1nh-ph%C3%BAc-321f4094ca11">Đối thoại với thiền sư Thích Nhất Hạnh về hạnh phúc</a> was originally published in <a href="https://medium.com/%C4%91%E1%BB%91i-tho%E1%BA%A1i">ĐỐI THOẠI</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Tôn trọng khác biệt là động lực phát triển]]></title>
            <link>https://medium.com/%C4%91%E1%BB%91i-tho%E1%BA%A1i/t%C3%B4n-tr%E1%BB%8Dng-kh%C3%A1c-bi%E1%BB%87t-l%C3%A0-%C4%91%E1%BB%99ng-l%E1%BB%B1c-ph%C3%A1t-tri%E1%BB%83n-1398ff83022a?source=rss-3ce6237dd79f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/1398ff83022a</guid>
            <category><![CDATA[design]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[!]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 29 Apr 2016 17:50:50 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-04-29T17:50:50.760Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><strong>Tiểu học trường làng, trung học trường huyện, tốt nghiệp đại học tỉnh, hoàn thành luận án tiến sĩ Harvard chỉ trong một năm rưỡi… thông điệp mà TS Huỳnh Thế Du (giảng viên chính chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright) đưa ra cũng độc đáo như con đường học vấn của anh: một xã hội lành mạnh là một xã hội thừa nhận bản chất con người và để cho nó phát triển một cách tự nhiên.</strong></p><p><em>Đâu là kỷ niệm tuổi thơ mà anh nhớ nhất?</em></p><p>Thời bao cấp, hầu hết các gia đình Việt Nam đều khó khăn. Bố mẹ tôi phải nuôi bảy người con nên còn nan giải hơn. Tuy nhiên, nhà tôi luôn đầm ấm và điều đặc biệt là bố mẹ gần như không ép buộc chúng tôi bất cứ điều gì. Tôi được làm những gì mình thích và tự chịu trách nhiệm về những quyết định của mình. Có lẽ đây là tài sản quý giá nhất mà tôi được bố mẹ dành cho.</p><p><em>Thời sinh viên của anh thế nào, và đâu là thời khắc khó khăn nhất?</em></p><p>Thời đại học của tôi rất bình thường với kết quả học ở mức trung bình. Tôi quyết định mọi thứ và chúng cứ bình bình trôi qua nên bây giờ được hỏi đâu là thời khắc khó khăn nhất, thực tình tôi nghĩ không ra!</p><p><em>Động lực nào khiến anh theo nghiệp chữ nghĩa của một ông giáo?</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/300/0*7ymdSL_PMLwxEBrc.jpg" /></figure><p>Học xong ngành xây dựng ở đại học Bách khoa Đà Nẵng, tháng 9.1996 tôi đi làm ở ngân hàng Đầu tư và phát triển Việt Nam (BIDV) Bình Định được năm năm thì thấy mình phải đi học thêm một cái gì đó. Tình cờ một anh ở cơ quan đi học tại chương trình giảng dạy kinh tế Fulbright (FETP) mang thông tin về. Tôi nộp hồ sơ và đi thi.</p><p>Cách học hoàn toàn mới ở FETP làm tôi rất thích nên tôi đã học một cách say mê. Tháng 6.2002, tôi trở về cơ quan cũ làm việc khoảng nửa năm thì FETP mời tôi tham gia nghiên cứu và giảng dạy. Cũng may là lúc đó sếp tôi chuyển từ BIDV Bình Định vào sở giao dịch 2 ở TP.HCM nên kéo tôi theo.</p><p>Từ tháng 3.2003, tôi làm việc chính thức ở BIDV và bán thời gian ở FETP. Đến đầu năm 2005, tôi thấy việc giảng dạy và nghiên cứu phù hợp hơn nên thôi làm ngân hàng cho dù cơ hội ở BIDV đang rất tốt. Hơn thế, trước đó mấy tháng tôi cũng nhận được lời mời về điều hành một ngân hàng cổ phần đang chuẩn bị nâng cấp từ nông thôn lên đô thị.</p><p>Học xây dựng ra làm ngân hàng rồi chuyển sang giảng dạy và nghiên cứu về chính sách công — đúng là việc chọn người chứ người không chọn được việc. Từ kinh nghiệm của mình, tôi cho rằng đúng chuyên môn ngay từ ban đầu không phải là yếu tố quan trọng vì khi học xong trung học, rất khó để biết được ngành gì phù hợp với mình. Khi sang đến Mỹ tôi nhận ra rằng, ngay cả sinh viên Harvard cũng thế.</p><p><em>Là một giảng viên đại học, anh thấy động lực học và động lực sống của các bạn trẻ thế nào?</em></p><p>Có ý kiến cho rằng, thế hệ trẻ bây giờ không bằng các thế hệ trước đây. Họ thiếu động lực học và động lực sống. Tôi thì rất lạc quan về thế hệ trẻ. Bây giờ họ rất giỏi và dám thể hiện mình. Nhiều bạn có động cơ học và phong cách sống rất mạnh mẽ. Họ biết tận dụng và nắm bắt các cơ hội cũng như lợi thế của mình.</p><p>Nhìn sự “nổi loạn” của một số bạn trẻ muốn khẳng định mình, sẽ thấy một vấn đề xã hội rất lớn. Bản chất của con người là ai cũng vì mình trong khi không ít người trong xã hội chúng ta vẫn quan niệm rằng con người có thể, thậm chí là phải vì người khác. Con cái phải thế này thế kia mà thực chất là phải vì bố mẹ. Ở cơ quan phải nói vì tập thể, vì cơ quan. Nếu ai dám nói là tôi sống, tôi làm việc vì tôi thì bị cho là ích kỷ, cá nhân.</p><p>Thực ra, con người có thể vì người khác, vì cái chung trong một số bối cảnh đặc biệt trong ngắn hạn như đối diện một mất một còn trong chiến tranh chẳng hạn. Thời chiến, người ta có thể dỡ cả nhà của mình để xây chiến luỹ, nhưng khi trở lại với cuộc sống hàng ngày, chẳng ai chịu thiệt dù nửa viên gạch. Sẽ khập khiễng nếu lấy bối cảnh thời chiến để nhìn thời bình.</p><p>Để tạo động lực cho người trẻ, theo tôi là nên để cho họ được theo đuổi những gì mà họ thích, họ đam mê. Tuy nhiên, cũng cần phải cho mỗi người thấy được trách nhiệm cũng như điều hơn lẽ thiệt trong mỗi hành động hay quyết định của mình. Nói một cách đơn giản: anh có quyền làm bất cứ điều gì, nhưng anh phải chịu trách nhiệm về những việc làm của mình.</p><p><em>Theo anh, điều tiên quyết để người trẻ say mê sáng tạo, là gì?</em></p><p>Được làm những việc mình thích, mình đam mê.</p><p><em>Vừa bảo vệ thành công luận văn tiến sĩ tại Harvard, anh có thể giới thiệu qua luận văn của mình?</em></p><p>Luận văn của tôi với tiêu đề “Chuyển đổi ở TP.HCM: Những vấn đề trong quản lý tăng trưởng”, tập trung vào bốn vấn đề chính: vai trò thực chất của quy hoạch đô thị; tính ưu việt cũng như những thách thức của cấu trúc nhà phố — nhà hẻm; phát triển các khu đô thị mới; những thách thức trong tái phát triển khu trung tâm hiện hữu ở TP.HCM.</p><p>Có hai điểm khác biệt trong luận văn này. Thứ nhất, đây là một trong những nghiên cứu hiếm hoi phân tích về phát triển đô thị ở TP.HCM một cách tổng thể, nhất là từ Đổi mới đến nay. Thứ hai, các bằng chứng thực nghiệm về những lý thuyết đô thị từ các nước phát triển đã được tìm thấy ở một nền kinh tế chuyển đổi và đang phát triển.</p><p><em>Nghe nói anh là người đầu tiên bảo vệ luận văn tiến sĩ ở chương trình này trong vòng một năm rưỡi?</em></p><p>Tôi nghiên cứu về phát triển đô thị trong chương trình tiến sĩ ba năm (Doctor of Design) của trường Thiết kế Harvard (Harvard Graduate School of Design). Nhờ may mắn và những điều kiện thuận lợi khác nên tôi đã có thể bảo vệ luận văn sớm hơn và điều này cũng có những điểm lợi. Giờ đây tôi có nhiều thời gian hơn để làm những thứ mình thích thay vì “phải học” để hoàn thành chương trình. Thêm vào đó, gánh nặng tài chính cũng nhẹ đi rất nhiều.</p><p><em>Theo anh, ưu điểm của hệ thống giáo dục Hoa Kỳ là gì?</em></p><p>Hệ thống giáo dục ở Hoa Kỳ cho mỗi cá nhân phát huy tối đa khả năng sáng tạo và năng lực của mình. Ai cũng có thể nghĩ khác và làm khác. Rất nhiều vấn đề dường như không có đáp án chung nên các câu trả lời trái ngược cùng được đánh giá cao là chuyện thường tình. Tính hợp lý trong các lập luận được đặt lên hàng đầu chứ không phải đúng hay sai. Nói một cách khác là con người được dạy cách tư duy “vừa là… vừa là…” chứ không phải “hoặc là… hoặc là…” Mỗi sự vật, mỗi người đều có mặt này mặt kia chứ không có chuyện người tốt thì không có điểm không hay và người xấu thì không có điểm tốt.</p><p>Điểm quan trọng khác trong hệ thống giáo dục Hoa Kỳ là họ dạy cho mỗi người biết coi trọng bản thân và phải biết được những rủi ro trong các hành động của mình. Lời khuyên đối với những tình huống nguy hiểm đang xảy ra trước mắt không phải là xả thân cứu người, mà là nếu không có chuyên môn về lĩnh vực đó và không có công cụ hỗ trợ thì nên tránh xa. Mỗi người phải biết lượng sức mình, chớ có anh hùng rơm.</p><p>Đây là một triết lý rất quan trọng và không hề vị kỷ. Mỗi người cần phải nhận thức được rằng sức khoẻ và sinh mạng của mình là quan trọng nên cần phải cẩn thận và có lý trí trong các hành động. Điều này sẽ giúp giảm đi những rủi ro, những tình huống không hay. Phòng bệnh bao giờ cũng tốt hơn.</p><p><em>Xét về mặt kinh tế học, theo anh, để một dân tộc đi lên, cần có những động lực gì?</em></p><p>Để cho mỗi người được làm việc mình thích. Tôi chưa thấy một đất nước nào, một dân tộc nào theo triết lý mỗi cá nhân phải vì cái chung, không được thể hiện cái tôi, không được vì mình mà thịnh vượng. Những quốc gia thành công là những nơi cá nhân mỗi người được phát huy, được tôn trọng. Ở đó, các thể chế, luật chơi được thiết kế để mỗi người tự do chạy theo mục tiêu của cá nhân mình nhưng lợi ích cá nhân cùng hướng với lợi ích tập thể. Cuối cùng thì cả xã hội đều cùng tốt lên.</p><p><em>Là chủ tịch hội Thanh niên sinh viên Việt Nam tại Hoa Kỳ, theo anh, động lực quay về đóng góp cho đất nước ở các bạn trẻ như thế nào?</em></p><p>Một chút gì đó về quê hương về đất nước thì ai cũng có. Tuy nhiên, ưu tiên hàng đầu và thường trực của mỗi người là tương lai của bản thân và gia đình mình. Là người nghiên cứu về hành vi cá nhân cũng như hành vi tập thể, tôi tin rằng đa số đều vì mình. Mỗi người khi làm gì đều cân đo, đong đếm được và mất cho mình. Do vậy, động lực chính để du học sinh quay về là họ kỳ vọng rằng tương lai hay công việc của mình sẽ tốt hơn so với ở lại chứ không phải vì điều này điều kia.</p><p>Đối với nhiều người, khả năng tìm được một việc làm phù hợp chuyên môn với mức thu nhập ổn định ở nước ngoài là không khó. Tuy nhiên, sau một thời gian động lực làm việc có thể giảm đi rất nhiều vì sự lặp lại của công việc. Với một xã hội đã ổn định thì khả năng đột biến lớn là rất khó. Trong khi, với nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam, những cơ hội tạo ra đột biến lớn rất nhiều.</p><p>Hơn thế, ở “xứ người” phân biệt đối xử, mình thuộc nhóm thiểu số vẫn là một vấn đề. Có được một việc làm ổn định thì không khó, nhưng để có thể vươn tới đỉnh cao trong một lĩnh vực nào đó thì mình phải nỗ lực lớn hơn những người thuộc nhóm “đa số” rất nhiều.</p><p>Tuy nhiên, tôi xin nói rõ rằng những người chưa về không có nghĩa là họ thờ ơ hay không có đóng góp cho quê hương, đất nước. Trên thực tế, nhiều người ở lại nhưng có những đóng góp rất lớn cho đất nước bằng những việc làm cụ thể. Ở đâu tốt cho mình thì nên chọn ở đó.</p><p>Đối với mỗi người, làm ở đâu là phụ thuộc vào công việc hiện tại và triển vọng tương lai. Tuy nhiên, tôi thấy có hai vấn đề hiện nay:</p><p>Thứ nhất, những nước phát triển là nơi có đông đảo du học sinh trở về. Ngược lại, nếu một nước có nhiều du học sinh ở lại bên ngoài sẽ thành “quán quân về kiều hối” và rất khó phát triển.</p><p>Thứ hai, đối với mỗi cá nhân, được làm việc trong môi trường, văn hoá của mình, mình thuộc nhóm đa số sẽ dễ phát huy khả năng và thành đạt hơn. Tuy nhiên, mỗi người khi trở về cần có một khoảng thời gian nhất định để thích ứng. Đơn thân độc mã rất dễ nản và bị hất ra khỏi hệ thống.</p><p>Đây là hai trong những lý do chính để du học sinh chúng tôi cùng thành lập hội Thanh niên sinh viên Việt Nam tại Hoa Kỳ, để mỗi thành viên có thể phát huy tốt nhất khả năng bản thân và đạt được mục tiêu của mình nhưng cũng tốt cho xã hội nói chung mà ở đây cụ thể là Việt Nam.</p><p><em>Như vậy, thay vì kiềm toả nhau, mỗi chúng ta hãy chấp nhận sự khác biệt của những cá nhân xung quanh và tôn trọng ý nguyện phát triển riêng của họ?</em></p><p>Đúng vậy! Tôi chỉ muốn nói rằng, con người được sinh ra là để vì mình chứ không phải vì người khác hay vì một cái chung nào đó. Một cách bản năng, hầu hết mọi người đều hành xử như vậy. Do vậy, một xã hội lành mạnh là một xã hội thừa nhận bản chất của con người và để cho nó phát triển một cách tự nhiên. Các thể chế trong xã hội nên được tạo ra để mỗi người được theo đuổi những đam mê hay mục tiêu cá nhân của mình, nhưng kết quả sẽ góp phần gia tăng phúc lợi cho toàn xã hội. Hãy để cho mỗi người tự quyết định điều gì là tốt cho họ, điều gì nên làm và không nên làm chứ không nên tạo ra các thể chế hay cách hành xử mà hầu hết mọi người phải nói một đằng, làm một nẻo!</p><p><strong><em>Người phỏng vấn: </em>Lê Ngọc Sơn/ Báo Sài Gòn tiếp thị / 2013</strong></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=1398ff83022a" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/%C4%91%E1%BB%91i-tho%E1%BA%A1i/t%C3%B4n-tr%E1%BB%8Dng-kh%C3%A1c-bi%E1%BB%87t-l%C3%A0-%C4%91%E1%BB%99ng-l%E1%BB%B1c-ph%C3%A1t-tri%E1%BB%83n-1398ff83022a">Tôn trọng khác biệt là động lực phát triển</a> was originally published in <a href="https://medium.com/%C4%91%E1%BB%91i-tho%E1%BA%A1i">ĐỐI THOẠI</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>