<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by FORCE on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by FORCE on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@orbay.yildiz5834?source=rss-c1dfaa2545d2------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/proxy/1*TGH72Nnw24QL3iV9IOm4VA.png</url>
            <title>Stories by FORCE on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@orbay.yildiz5834?source=rss-c1dfaa2545d2------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 21:21:23 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@orbay.yildiz5834/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Türkiye’de Müziği Kimler Ayakta Tutuyor?]]></title>
            <link>https://medium.com/@orbay.yildiz5834/t%C3%BCrkiyede-m%C3%BCzi%C4%9Fi-kimler-ayakta-tutuyor-36c4d094f11c?source=rss-c1dfaa2545d2------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/36c4d094f11c</guid>
            <category><![CDATA[türkçe-yayın]]></category>
            <category><![CDATA[türk-müziği]]></category>
            <category><![CDATA[medium-türkçe]]></category>
            <category><![CDATA[müzik]]></category>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[FORCE]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 20 Nov 2026 10:12:10 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-11-20T10:12:10.993Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Türkiye’de dinleyicilerin müzik zevklerinin değiştiği birkaç farklı dönem olmuştur. Türk Sanat Müziği’nden Türk Hafif Müziği’ne, oradan Arabesk’e, sonrasında Pop müziğe geçiş yapan müzik sektörümüzün 2020&#39;li yıllarda içinde bulunduğu durumu şöyle bir gözden geçirelim istedim.</p><p>Günümüz “Rap” Müziği ve “Müzik/Dans” Grupları</p><p>Ben her ne kadar verilerin gerçekliğinden şüphe edenlerden olsam bile en çok dinlenen “şarkıcılar” listelerine baktığımızda ağırlıklı olarak rapçileri ve girlband-boyband gruplarını görüyoruz. Peki, günümüzün popüler rapçilerinin yaptığı müzik gerçekten rap mi, yoksa arabesk ve pop kırması bir tür mü? Yani 2000&#39;li yıllarda dinlediğimiz rap ile şu anki rap hâlâ aynı müzik mi, yoksa bir şeyler değişmiş ve müziğin doğasında bir bozulma meydana gelmiş mi? Son yılların popüler rapçilerinden birinin son albümünü dinleyin, sonra bir de yayıncı Cordiseps’in ilk stüdyo albümü Epifani (2026)’ye kulak verin. Siz hangisine rap müzik diyeceksiniz?</p><p>Peki, girlband-boyband gruplarının şarkıları yıllar sonra da dinlenebilecek şarkılar mı, yoksa bu gruplarda müzik, dans figürleri için bir eşlikçi mi? Şahsen ben bu grupları müzik grubu değil, dans grubu olarak görüyorum. Yani üretilen şarkılar dinlemek için değil, koreografiye, yani görsel şova eşlik etmesi için üretilmiş gibi. Günümüzde sahne anlayışı da değişti. Eskiden bir konserde şarkıya eşlik eden dansçılar vardı, şimdi ise dansa eşlik eden şarkılar var.</p><p>Piyasadaki Single Hâkimiyeti ve Albüm Dinleme Alışkanlığının Kaybolması</p><p>Dijital platformların en kullanışlı yanı, istediğiniz müziğe istediğiniz an erişebilmeniz. Ancak eskiden fiziksel medyaya dokunmak (o albümü satın almak için mağazaya gitmek, ona bir vakit ayırmak yahut künyesini okumak) bir değer göstergesiydi. O albümü dinlemek, sinemaya gitmek ya da bir kitap okumak gibiydi. Şimdiyse ileri sarılan ya da geçilen parçalar, albüm dinleme kültürünü ortadan kaldırıyor. Hatta intro ve outro, belki C bölümü, daha da kötüsü bazen B bölümü bile şarkılardan kaldırılıyor. Şarkı süreleri 2–2,5 dakikaya kadar kısalmış durumda.</p><p>Pek çok sanatçı artık albüm yapmayı değil, single yayımlamayı tercih ediyor. Örneğin Aşkın Nur Yengi, Gözümün Bebeği (2011) adlı son albümünün ardından katıldığı pek çok röportajda, albümlerin artık dinlenmediğini belirterek yeni bir albüm yapmak istemediğini söylüyor. Bütün bunlara rağmen Tarkan-Kuantum 51 (2024), Göksel-Rüyaların İşi (2026), Funda Arar-Tüm Şehir Duydu (2026), Emre Altuğ-Efsane (2026) isimli yeni albümlerini yayımladılar.</p><p>Bir de yeni düzene ayak uyduranlar var. Örneğin Ferhat Göçer, son albümü Anadolu Aryaları II (2022)’den sonra, 2023 yılından beri ayda bir single yayımlıyor.</p><p>Cover Şarkılar Dönemi</p><p>Cover kavramı gittikçe daha da yanlış anlaşılıyor. Dinleyicilerin bir cover şarkıdan beklentisi, düzenlemesinde herhangi bir farklılık olmadan, çok kez seslendirilmiş ya da çok bilindik şarkıların başka bir sanatçı tarafından yeniden söylenmesi değil; aksine, yeterince değer görmemiş şarkıların farklı seslerle, yeni düzenlemelerle yeniden yorumlanmasıdır.</p><p>Eskiden çok dinlenen bir şarkıyı başka sanatçılar da aynı yıl içinde kendi albümlerine alırlardı. Şimdiyse geçmişte çok dinlenmiş şarkıları her şarkıcı diskografisine eklemeye çalışıyor. Üstelik bu şarkıların orijinalinden tek farkı, söyleyen kişilerin değişmesi.</p><p>Tribute (Saygı) Albüm Furyası</p><p>2010&#39;larda başlayan tribute albüm furyası, Türkiye’de saygı albümü yapılmamış sanatçı kalmayana kadar devam edecek gibi duruyor. İki türlü saygı albümü vardır: Murathan Mungan — Söz Vermiş Şarkılar (2004) ve Yeni Türkü — Zamansız (2022) gibi çok sesli albümler ya da Nilüfer — 25 Düet (2014), Erol Evgin — Altın Düetler (2016)/Altın Düetler 2 (2019) ve Nükhet Duru — Hikâyesi Var (2020) gibi düetlerle hazırlanan saygı albümleri. Teoman yine çok sesli bir saygı albümü hazırlarken, Demet Sağıroğlu da şu sıralar düetli bir saygı albümü hazırlıyor.</p><p>Sahibinin Sesinden Şarkılar</p><p>Eserlerin sahiplerine dönmesi, dinleyiciler için sevindirici bir olay olmasının yanı sıra, bu tarz albümlerin yapılma sıklığı acaba eskisi kadar yoğun üretim yapılamıyor mu sorusunu da sormamıza neden oluyor. Sezen Aksu’nun Paşa Gönül Şarkıları (2025) albümünde altı parça daha önce yayımlanmış şarkılardı. Bir yıl sonra gelen Biz de Yeniden Başlarız (2026) albümü ise Düş Bahçeleri (1996), Yürüyorum Düş Bahçelerinde (2009), Demo (2020) ve Demo 2 (2022) gibi albümlerin devamı niteliğindeydi. Tıpkı aynı yıl içinde yayımlanan Nazan Öncel’in Playlist (2026) albümü gibi. Elbette Sezen Aksu da Nazan Öncel de belirli aralıklarla yeni şarkılar çıkarmaya devam ediyorlar.</p><p>Klasik Filmler Yeniden Vizyonda, Klasik Albümler Yeniden Yorumda</p><p>Bir de klasikleşmiş albümlerin yeniden yorumlanması var. 2026 yılında Sertab Erener — Kırık Kalpler (10.Yıl Dönümü), Nazan Öncel — Ben Sokak Kızıyım (30.Yıl Dönümü) adlı albümlerini yayımladılar.</p><p>Ustalar Geri Dönüyorlar</p><p>Ustaların dönüşüyle yine ilklere imza atılan bir dönemdeyiz. 2024 yılında Nesrin Sipahi’nin Rıza Cumhur Demir ile birlikte Seni Ben Ellerin Olsun Diye Mi Sevdim? şarkısını yeniden seslendirmesi, 2026 yılında ise Gönül Yazar’ın Sezen Aksu imzalı daha önce Gülben Ergen — Sade ve Sadece (2002) ve Jale — Sandık Lekesi (2021)’den dinlediğimiz Sandık Lekesi şarkısını daha slow bir tarzda coverlaması bu dönüşün örnekleri arasında yer alıyor.</p><p>Değişen Yahut Belirsizleşen Çizgiler de Var</p><p>Artık piyasa müziği yapmak istemediğini söyleyen ve son yıllarda kendi istediği şarkıları yayımlayan Teoman, yıllar içinde birçok kez tarz değiştiren ve son dönemde yeni akım şarkılara daha yakın işler çıkaran Zerrin Özer gibi isimler de bu değişimin örnekleri arasında yer alıyor.</p><p>Peki Başka Kimse Üretmiyor Mu?</p><p>Eskiler de olmasa! Üretmeyi yıllardır bırakmayan isimlerimiz de var elbet. Örneğin Erol Evgin, Sevdiklerim (2021) ve Sevdiklerim 2 (2023) albümlerinin rüzgârından çıkıp Öpseydin Yaralarımdan (2025), Varsa Yoksa Sen (2025) ve Zarf (2026) gibi single’lar yayımlamaya devam ediyor. Nilüfer de Kendine Bi’ Şans Ver (2022) EP’sinden bu yana Sebebi Sen (2025), sözü ve müziği kendi imzasını taşıyan Bir Gül’e Kandım (2025), sözü Neşe Seçil müziği Ferhat Göçer imzalı Gökyüzü (2026) ve Kayahan imzalı Sabaha Kadar (2026) gibi single’lar yayımlıyor. Nükhet Duru, sesi hiç kesilmeyenlerden. Mabel Matiz imzalı Aklım Seferde (2025), Çidem Talu ve Melih Kibar klasiği Söyletme Beni (2025), Murat Güneş imzalı Beni Benimle Bırakma (2026) ve Hayat Bir Gün (2026); yani bir yeni şarkı, bir cover şeklinde üretmeye devam ediyor. Ajda Pekkan ise Ajda (2021)’den beri süren sessizliğini Tamer Gürsoy imzalı Şahsen Ben (2026) ile bozdu. Bu geri dönüş “Kalbim Senin” ile devam edecek gibi görünüyor.</p><p>Peki, yakın dönem isimlerden iyi işler çıkaranlar yok mu? Tabii ki var. Örneğin Ceylan Ertem’in 2025 yılında çıkardığı Sana Rağmen albümünün devamı niteliğindeki yeni albümünden yayımlanan ilk iki single, Sezen Aksu imzalı Aşkla (2026) ve Hıçkırık (2026), yeni albüm hakkında olumlu beklentiler oluşturuyor. Emir Can İğrek’in yeni albümü Fiyakalı (2026) ise albüm yapmanın ve hikâye anlatıcılığının önemini bir kez daha gözler önüne seriyor. Üstelik bunu, her şarkıda benzer altyapıları kullanmak yerine özgün bir yaklaşımla başarıyor.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=36c4d094f11c" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Anılar & Mustafa Kemal Atatürk]]></title>
            <link>https://medium.com/@orbay.yildiz5834/an%C4%B1lar-mustafa-kemal-atat%C3%BCrk-242e9319d54c?source=rss-c1dfaa2545d2------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/242e9319d54c</guid>
            <category><![CDATA[mustafa-kemal-atatürk]]></category>
            <category><![CDATA[medium-türkçe]]></category>
            <category><![CDATA[türkçe-yayın]]></category>
            <category><![CDATA[atatürk]]></category>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[FORCE]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 10 Nov 2026 10:19:56 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-11-10T10:19:56.566Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Selim Aru (1936–38 yıllarında köşkte ikinci katip olarak çalışmış, 1986 ‘da vefat etmiştir) anlatıyor:</p><p>27 Ekim. Nöbetçiyim. Saraya öğleden sonra Hasan Rıza Bey geldi,</p><p>-”Hatay’dan bir haber var mı soruver” dedi.</p><p>Biliyorsunuz Hatay’ı gayet yakından takip ediyor, o haliyle.</p><p>-”Hayır, bir şey yok henüz efendim” dedi…</p><p>Akşam Atatürk’ün odasının kapısı açık. Celal Bey ayakta, Atatürk şezlonga uzanmış, yanındaki koltukta Salih Bozok oturuyor. Ben içeriye girdim, denizin üstünde bir vaveyla (çığlık) koptu. Atatürk birden irkildi ve pencereye doğru gitmek istedi. Salih Bey ve Celal Bey koluna girdiler, pencereye götürdüler. Kuleli talebeleri, bütün mektep, bir vapur tutmuşlar, Atatürk’ün Cumhuriyet Bayramını kutlamaya gelmişler. Atatürk eliyle camı sildi, sonra yaklaşarak ince sesi ile,</p><p>-”Sen ne büyük milletsin” dedi.</p><p>Tekrar şezlonga getirdiler, oturdular… Celal Bey’le çıkıyoruz, seslendi.</p><p>-”Celal Bey, geçen defa Mim Kemal Bey suyu alırken benim canım yandı, ne yapsak acaba?” dedi. Celal Bey de,</p><p>-”İzin verirseniz bu defa Mehmet Kamil Bey alsın “ dedi</p><p>-”Ya, öyle mi yapalım, iyi olur” dedi.</p><p>Çıkıyoruz, kapıdan yine seslendi:</p><p>-”Vazgeç, yine Mim Kemal Bey alsın, gönlü kalmasın.”</p><p>Kendi canının acıması pahasına başkasının kalbini acıtmamak endişesi.</p><p>[Kaynak: Atatürk’le Yaşadıklarını Anlattılar, Nazmi Kal, Bilgi Yayınevi, Kasım 2001. ISBN: 975–494–949–2, Sayfa: 21–22]</p><p>Toplumumuzda anı okumak ne yazık ki anı dinlemek kadar yaygın değil. Oysa ben 10 Kasım haftasında Mustafa Kemal Atatürk ile ilgili anıları okurum ve çoğundan da ders çıkarırım. Elbette yıllar geçmekte ve sonlanmış bir yaşantıdan “yeni” bir anı elde etmek imkânsızlaşmakta olduğu için bir gün bitecek olan bu uğraşın benim için önemi şudur: Ben başka hiçbir şahsiyetin hayatından anılar okurken bu kadar ağlamadım. Geçmişte ve günümüzde dünya üzerinde yaşanan pek çok trajik olaya rağmen, zaman benim vicdanımı köreltmiş ve gözyaşımı kurutmuş olduğu için bu olaylardan kolay kolay etkilenmiyorum. Ancak Mustafa Kemal Atatürk’ün hayatından bir anıyı okurken gözlerimden istemsizce birkaç damla yaş süzülüyor. Her bir söz yüreğime dokunuyor… Çünkü mevzu yaşanan olayın ne kadar acıklı olduğu ya da yaşayan kişinin ne kadar acı çektiği değil. Asıl mevzu, her bir cümlenin ne kadar etkileyici olduğudur. Onu söyleyen şahsiyetin sizi ne kadar etkileyebildiğidir. Tabii bu, Ata’nın anılarının herkesi ağlatacağı anlamına gelmez. Fakat şüphesiz o, tanışmadığımız birine dökebileceğimiz en çok gözyaşını döktüğümüz Ulu Önder; o, tanışmadığımız hâlde anılarımızda en çok yer eden Lider.</p><p>Şu sözleri bile bu yazıyı yazarken iki damla gözyaşı dökmeme neden oluyor…</p><p>Beni görmek demek, mutlaka yüzümü görmek değildir. Benim fikirlerimi, benim duygularımı anlıyorsanız ve hissediyorsanız bu kâfidir.</p><p>-Mustafa Kemal Atatürk</p><p>8.11.2024</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=242e9319d54c" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Yönetmen Sinemamıza Ne Oldu?]]></title>
            <link>https://medium.com/@orbay.yildiz5834/y%C3%B6netmen-sinemam%C4%B1za-ne-oldu-e34d0abf33d9?source=rss-c1dfaa2545d2------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/e34d0abf33d9</guid>
            <category><![CDATA[medium-türkçe]]></category>
            <category><![CDATA[türkçe-yayın]]></category>
            <category><![CDATA[yerli]]></category>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <category><![CDATA[sinema]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[FORCE]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 30 Oct 2026 11:02:11 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-10-30T11:02:11.693Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Ne yazık ki günümüz yerli filmlerindeki yönetmenlik sadece derdini anlatacak kadar. Senaryoyu takip eden bir kamera var ama arkasında bir ustalık yok. Mekân var ama içinde değiliz, zaman var ama an da değiliz. Peki, biz bu filmlerin tam olarak neresindeyiz?</p><p>Son zamanlarda sürekli festival filmi üretmeye çalışan bir kesim var. Belki global ölçekte konuşulmak, ödül almak yahut değer görmek amacıyla bu alana yönelen kişiler de vardır. Ancak bu filmler genellikle yalnızca festival süresince ya da haklarında haber yapıldığı zaman konuşulan, fakat hafızamızda çok fazla yer etmeyen yapımlar oluyor.</p><p>Konuları ya bireysel-toplumsal dramlar ya da sosyal mesaj kaygısı içeren temalar etrafında şekilleniyor. Yani deneyselliğini kaybetmiş, görsel estetiği ön planda tutmayı unutmuş, hikâyesinin etkisine değil de ele aldığı konunun yalnızca özüne odaklanıp bizden bir şeyler hissetmemizi bekleyen filmler…</p><p>Yeşilçam’dan başlayalım. Neden Metin Erksan’ın yaratıcı sineması artık yok? Şoför Nebahat (1960), Yılanların Öcü (1962), Susuz Yaz (1963) gibi gerçekçi roman uyarlamaları; Acı Hayat (1962) ve Sevmek Zamanı (1965) gibi orijinal işler, Kadın Hamlet (1976) ve hatta her şeye rağmen Exorcist’in yerli uyarlaması Şeytan (1974) gibi denemeler yok.</p><p>Neden Ertem Eğilmez gibi geniş kadrolu, başarılı komedi filmleri çekemiyoruz? Örneğin, Hababam Sınıfı (1975)’nda kendimizi gerçekten o dersteki bir öğrenci gibi hissedebiliyorduk ya da Şaban Oğlu Şaban (1977)’da sanki biz de o salonda bir koltukta oturuyor gibiydik. Ama günümüzde bir sahnede ne kadar çok oyuncu olursa olsun, biz içeride değiliz. Sanki dışarıdan bir grup insanı gözlüyoruz; görüyoruz ama hissedemiyoruz.</p><p>Neden Natuk Baytan yahut Kartal Tibet gibi yaratıcı cameo kullanmıyoruz? Yönetmen her zaman setin en üstündedir ancak yönetmen kendi filminde ne kadar vardır? Bu varlıktan kastım, yönetmenin kendini ne kadar o atmosferin içinde hissettiği. Natuk Baytan’ın yaptığı cameolar, günümüz cameoları gibi bir pazarlama malzemesi ya da fan service değil. Aksine, belki birkaç saniye gördüğümüz herhangi bir kişinin tanıdık hissettirmesi üzerine kurulu. Ama günümüzde bu cameo tekniği hem Türkiye’de hem de globalde “Bakın, şimdi kimi göreceksiniz.” der gibi kullanılıyor. Yani birini gördüğümüze şaşırmıyoruz, hatta kimi zaman birilerini görmeyi bekleyerek filmi izliyoruz.</p><p>Atıf Yılmaz gibi cesur sahneler çekmek mi, yoksa erotik olalım derken pornografik olmak mı? Dijital platformların yaygınlaşmasıyla günümüzde bu ince çizgi hem Türkiye’de hem de globalde gittikçe belirsizleşiyor. Hâlbuki romantizmi erotikleştirmek başka, çıplak vücutları pornografikleştirmek bambaşka şeyler ve ben ne yazık ki çoğu zaman bu ayrımın yapılamadığı hissediyorum.</p><p>Neden “Yeni Türk Sineması” gibi gerçek hissettiremiyoruz? 1990&#39;lı yıllara doğru gidelim. Yeni Sinemacılar ve Serdar Akar, şehrin arka sokaklarında herhangi insanların muhtemel ama ilgi çekici ve kimi zaman biraz, kimi zaman çokça kriminal (suç) öykülerini anlatıyordu; Gemide (1998) gibi, Laleli’de Bir Azize (1999) gibi.</p><p>Ya da Zeki Demirkubuz’un Masumiyet (1997) ve Kader (2006)’inde olduğu gibi aynı sokakların yanlış yollarında, belki de yanlış hayatlar yaşayan insanların hikâyelerine tanık oluyorduk.</p><p>Derviş Zaim ve Tabutta Rövaşata (1996) gibi, gözümüzün önündeki, güpegündüz ve hemen dibimizde yaşayan bazı insanların yolculuğuydu belki de gerçek hissettiren.</p><p>Herhangi biri olmanın tanıdık karmaşıklığı ve de basitliği arasında geçen filmler de yok artık sinemamızda. Seri üretim filmler çekiliyor, karakterler “önemli” birileri hâline geliyor ama hikâye öneminden kaybediyor artık.</p><p>Yavuz Turgul’un yaptığı gibi, karakter gelişimini akıcı şekilde işleyen filmler de yok artık. Eşkıya (1996), Av Mevsimi (2010), Yol Ayrımı (2017) gibi rafine işler yerini temposu dengesiz, karakter gelişimi belirsiz ve içeriği karmaşık yapımlara bıraktı. Oysa ne Eşkıya’nın sonunda Baran, ne Av Mevsimi’nin sonunda Hasan, ne de Yol Ayrımı’nın sonunda Mazhar aynı kişilerdir.</p><p>2000&#39;li yıllar, Abdullah Oğuz, Çağan Irmak, Onur Ünlü ve Burak Aksak gibi isimlerin parlama fırsatı bulduğu dönemlerdi. Herkes kendi anlatım tarzını ve kendi türlerini buldu. Abdullah Oğuz, 1990&#39;lı yıllardaki kliplerindeki tarzını diğer projelerine aktardı. Türkiye’de suç türünün önemli bir temsilcisi hâline geldi. Dün Kanıt (2010–2013)’la konuşuluyordu, bugün globalde Mezarlık (2022–2026)’la.</p><p>Çağan Irmak filmlerinde iki karakterin çatışmasını öyle iyi işledi ki; Babam ve Oğlum (2005)’da Hüseyin ve Sadık, Issız Adam (2008)’da Alper ve Ada, Tamam mıyız? (2013)’da Temmuz ve İhsan, Unutursam Fısılda (2014)’da Hatice ve Hanife, Bizi Hatırla (2018)’da Eşref ve Kaan gibi baba-oğul, kadın-erkek, abla-kardeş hikâyeleri sinemamızın bir dönemine damga vurdu. Ta ki biyografi furyası onu Adile (2025)’ye getirene kadar.</p><p>Onur Ünlü, Polis (2007) ile başlattığı yolculuğu, birbirinden farklı tarzlarda, alışılmışın dışında filmlerle devam ettirdi.</p><p>Burak Aksak, absürt komediyi öyle iyi kullandı ki Onur Ünlü ile birlikte televizyonda ve daha sonrasında internette Leyla ile Mecnun (2011–2023) gibi bir proje ortaya çıkardı. İlerleyen zamanda Osman Nail Doğan’ın Tutunamayanlar (2020)’ı ya da yine Burak Aksak ve Selçuk Aydemir’in Aile Saadeti (2025) gibi.</p><p>2010&#39;lar ve 2020&#39;lerde senaryo kıtlığı, yaratıcı olamayan işler ve seri üretim filmler art arda geldi. 2018 yılı itibarıyla biyografi filmi furyası başladı. Müslüm (2018)’le iyi bir çıkış yapan tür, zamanla “Kimin hayatı daha acıklıysa onun filmini çekelim.” boyutuna geldi. Arada Cem Karaca’nın Gözyaşları (2024) gibi iyi örnekler çıksa da bu furya, yavaş yavaş sinemayı kötü işlenmiş biyografi filmleri çöplüğüne çevirdi.</p><p>Sinemada globalde karışık yorumlar alan Tolga Karaçelik’in kara mizah denemesi Saykoterapi (2024) gibi ya da dijital platformlarda Hakan Günday ve Onur Saylak’ın Şahsiyet (2018–2024) dizisi gibi projeler, insanların hikâyesi ve görsel tarzı olan işlere değer verdiğini, eski yapımlara olan ilginin sadece bir nostalji değil, aynı zamanda anlatım ve görsel kalite meselesi olduğunu gösteriyor.</p><p>Üzerinde iyi çalışılmış yapımların sayısının artması ve eskiden olduğu gibi kaliteli işlerin ortaya çıkması için şunu göz önünde bulundurmak gerekiyor: Hem iyi ve farklı hem de doğru teknikle yazılmış bir hikâyeye ve sadece kamerayı oyuncunun önüne koymayan, izleyiciye kimi ve neyi göstermek istediğini bilen bir yönetmene ihtiyaç var.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=e34d0abf33d9" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[BATAN SEKTÖRÜN MALLARI]]></title>
            <link>https://medium.com/@orbay.yildiz5834/batan-sekt%C3%B6r%C3%BCn-mallari-3fcb8ab32773?source=rss-c1dfaa2545d2------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/3fcb8ab32773</guid>
            <category><![CDATA[sinema]]></category>
            <category><![CDATA[televizyon]]></category>
            <category><![CDATA[türkçe-yayın]]></category>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <category><![CDATA[medium-türkçe]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[FORCE]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 20 Oct 2026 12:34:45 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-10-20T12:34:45.744Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Özellikle Türkiye’deki tırnak içindeki endüstri için “sektör” demek ne kadar doğru, orası tartışılır. Türkiye’de bir sinema endüstrisi hiçbir dönemde tam anlamıyla olmadı. Buradaki “olmamışlık”tan kasıt, yapılan işlerin büyük çoğunluğunun seri üretim mantığıyla ortaya çıkan ve genellikle düşük kaliteli filmler olması. Bu durum Yeşilçam’da, sonrasında gelen 90&#39;lı ve 2000&#39;li yıllarda ve günümüzde de böyle. Elbette birçok kaliteli, başarılı ya da kült film ortaya çıktı ama azımsanamayacak kadar çok kopya ve ucuz film de yapıldı. Tabii bunların pek çoğu da hâlâ olduğu gibi ticari projelerdi. Şimdi yerli sinemamıza baktığımızda yaratıcı bağımsız filmler görüyoruz, sayısız çöp film görüyoruz ve en vahim olanı, orta ve büyük bütçeli film kavramlarının hiç var olmadığını görüyoruz. En son ne zaman bir Türk yapımı blockbuster film gördünüz?</p><p>-Sektörün Problemleri-</p><p>-Tür Eksikliği</p><p>Dünya literatüründe başlıca film türleri komedi, dram, aksiyon, gerilim, korku, fantastik, bilim kurgu, suç vb. türlerdir. Ancak Türkiye’de bu türler; bol ağlamalı dram, komik olmayan komedi ve sadece dinî semboller üzerinden dönen korku filmlerinden ibaret. Bu vasat işlerin uzun ömürlü bir markaya dönüşmesi de mümkün değil. Şimdi sorumuza dönelim.Peki, neden blockbuster’ımız yok? Çünkü başlıca problemlerimizden biri de marka yaratamamak.</p><p>(Ya da nostalji satmaya çalışmak uğruna var olanları da yok etmek. Örnek: Hababam Sınıfı.)</p><p>Ana akımda işler nasıl?</p><p>Günümüz Türkiye’sinde sektör payının en yüksek olduğu alan, ana akım, televizyon dizileridir. Ticari olarak genellikle kârlı olan bu projelerin çoğu mantık hatalarıyla doludur. Tabii ki bu mantık hataları, dünyanın neresinde olursa olsun, mantık aramayan izleyiciler için sorun teşkil etmez. Peki, bu hatalarla dolu dizilerin ortaya çıkmasının başlıca nedenleri nelerdir?</p><p>1- Uzun Süre</p><p>Dünya genelinde bir komedi dizisinin ortalama bölüm süresi 22–45 dakika arasındadır (sitcom’larda genellikle 22 dakika). Ancak Türkiye’de bu süre 120–140 dakika civarındadır. Bu yüzden nadiren üretilen komedi dizilerimizin kalitesi düşüktür çünkü kimseyi 2,5 saat boyunca güldüremezsiniz!</p><p>Peki, bu süre dram ya da suç dizileri için nasıl? Tabii ki dünya genelinde bu süre yine ortalama 45–60 dakika arasındadır. Bazı istisnai durumlarda ise 90 dakikaya çıkar. Ancak Türkiye, bu uzun bölüm süreleri konusunda dünyada tek konumundadır.</p><p>2- Bir Sezon İçin Çok Bölüm</p><p>Dünya genelinde bir TV dizisinin sezonluk ortalama bölüm sayısı 22&#39;dir. Ancak Türkiye’de bu sayı 35–40 bölüm arasında değişmektedir.</p><p>3- Plansız Süreç</p><p>Dünya genelinde senarist ekipleri ya da yazar odaları, sezonluk konuları belirler ve genellikle tamamlanmış, yani giriş, gelişme ve sonuç bölümleri belirli bir hikâye arkı oluşturan senaryolar hazırlar. İzleyici tepkileri ve büyük değişiklikler, sezon tamamlandıktan sonra, yani bir sonraki sezonda değerlendirilir. Ancak Türkiye’de haftalık senaryolar, yazım sürecinde değişen fikirler, sezon ortasında hikâyesi yarım bırakılan karakterler ve projeden çıkarılan oyuncular gibi ekstrem durumlar söz konusudur.</p><p>Yolda yazılan hikâyelerde, başta bahsettiğim tutarsız konular ortaya çıkar. Daha da kötüsü, karakter gelişimi olmayan senaryolarla karşılaşırız. Eğer bir projede karakterler, başladıkları yerden bir adım bile kıpırdamıyorsa, olumlu ya da olumsuz hiçbir değişim geçirmiyorsa, yani hikâyeleri hiçbir şeye hizmet etmiyorsa muhtemelen karakter gelişimi olmayan bir proje izliyorsunuzdur.</p><p>4- Reyting Problemi</p><p>Türkiye’de 2024–2025 sezonunda 5+ reyting, çoğu projenin devam etmesi için yeterli bir grafikti. Ancak artan maliyetler ve reklam geliri problemlerinin baş göstermesiyle 2025–2026 sezonunda 7+ reytingin altında kalan çoğu projenin fişinin çekildiğini gördük. Ancak bu olağanüstü reyting beklentisi, günümüzde yerini ağırlıklı olarak 4–5+ reyting alan dizilere bıraktı.</p><p>5- Final ve Yayından Kaldırma</p><p>Bir dizinin bitmesi, ya hikâyesini tamamlaması ya da iptal edilmesi demektir. Sezon sonunda dizinin yeni sezon onayı alıp almadığı belli olur. Eğer dizi yeni sezon onayı alamadıysa iptal edilir ya da reytingi ne olursa olsun, hikâyesi bittiyse final sezonu yayınlanır. İstenirse daha sonra devam serileri ya da spin-off’lar üzerinde çalışılır.</p><p>Ancak Türkiye’de bir dizinin final süreci genellikle şöyle işler: Reytingler yüksekse gittiği yere kadar uzatalım; konu bittiyse alakasız da olsa bir şeyler yazalım, yani süt veren ineği kesmeyelim. Eğer reytingler düşerse ve zarar etmeye başlarsak diziyi ya daha en başında ya da sezon ortasında, belki final bölümü bile yayınlanmadan yayından kaldıralım.</p><p>Bir de son dönemde meşhur bir geyiğimiz var: Ekonomik kriz var, erken final!</p><p>6- Aynı Yapım Şirketleri</p><p>Türkiye’de ortalama 6 büyük televizyon kanalı ve 8–10 büyük yapım şirketi mevcut. Bu şirketlerin sektöre verdiği zararlar nedir, diye soracak olanlara:</p><p>- Ismarlama ve Kopya Senaryolar</p><p>Yapım şirketleri kendi senarist ekiplerine sahiptir. Bu nedenle senaryoların çoğu ısmarlamadır. Bu ısmarlama senaryolar ise genellikle “Diğer şirketin yaptığı fikir çok tuttu, şundan bir tane de biz yapalım.” mantığıyla ortaya çıkar. Yani globalde örnek alınır, Türkiye’de proje çalınır.</p><p>Bunun sinema boyutunda ise tutan karakterlerin benzerlerinin yaratılması ya da tutan filmlerin birbirinin aynı olan devam filmlerinin çekilmesi söz konusudur.</p><p>- Tek Tipleştirilmiş Karakterler</p><p>Karakter, kendi hikâyesi olan bir unsurdur. Genellikle benzersiz olması amaçlanır. Ancak Türkiye’de bir yapım şirketiyseniz oyuncunun bir önceki projesinde hangi özellikleri sevildiyse yeni karakteriyle alakalı olsun ya da olmasın, o projede de aynı şeyleri aynı şekilde yapması istenir.</p><p>“Bu oyuncu neden sürekli aynı karakterleri oynuyor?” diyorsunuzdur. İşte, aslında aynı karakter yoktur. Eğer bir oyuncunun oynadığı her karakter aynılaşıyorsa o artık bir karakter değil, bir tiptir.</p><p>7- Aynı Yüzler</p><p>Hiç merak ettiniz mi, neden çoğu oyuncu yıllardır sadece tek bir kanalın ya da tek bir yapım şirketinin projelerinde oynuyor? Basit, çünkü anlaşmalar bunu gerektiriyor.</p><p>Neredeyse aynı kadroyla çekilen diziler, yıllar içinde farklı projelerde aynı oyuncuların partner olması, hatta “genç yetenekler” dediğiniz çoğu oyuncunun bile torpille çocuk oyuncu ya da daha kötüsü, internet ünlüsü yapılması…</p><p>Durumu daha vahim hâle getiren şeylerden biri de geçmişin şarkıcı filmi yahut dizisi furyasının günümüzde internet ünlüsü filmlerine ve dizilerine dönüşmüş olması. Bu noktaya özellikle değiniyorum çünkü birini seviyor olmanız, onun her işe burnunu sokmasını gerektirmez!</p><p>8- Kötü Pazarlama ve Yetersiz Reklam</p><p>En son ne zaman size “Bu projeyi izlemeliyim.” dedirtecek farklı bir reklam gördünüz?</p><p>Türkiye’de pazarlama anlayışımız ne yazık ki kısıtlı billboard tanıtımlarından, arka arkaya dizilmiş posterlerden ve YouTube reklamlarından ibaret. Hâlbuki globalde marka iş birlikleri, interaktif reklamlar, promosyon ürünleri vb. birçok farklı tanıtım fikri mevcut.</p><p>Bu yazıda Türkiye’deki “sektörün” sorunlarına genel bir çerçevede değindim. Ancak şunu unutmamalıyız: Bu yazının amacı, “Nasıl daha iyi olabiliriz?” sorusunu sordurmak ve bu sorunun cevaplarını aratmak, yani okuyucuyu sorgulamaya teşvik etmektir. Şimdi siz karar verin…</p><p>Batan sektörün malları bu işler mi, yoksa bizler miyiz?</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=3fcb8ab32773" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>