<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Ömer Yılmaz on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Ömer Yılmaz on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@oyilmaz?source=rss-fc57446ea2b1------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*Q1LYvdh8d6O6QUUf5qrclw.jpeg</url>
            <title>Stories by Ömer Yılmaz on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@oyilmaz?source=rss-fc57446ea2b1------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Tue, 17 Nov 2026 17:04:45 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@oyilmaz/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Millet Bahçeleri; Kimlik Arayışı ve Siyasetin Yeni Kurbanı]]></title>
            <link>https://medium.com/@oyilmaz/millet-bah%C3%A7eleri-kimlik-aray%C4%B1%C5%9F%C4%B1-ve-siyasetin-yeni-kurban%C4%B1-47c9be161e4a?source=rss-fc57446ea2b1------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/47c9be161e4a</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Ömer Yılmaz]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 27 Feb 2022 20:31:39 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2022-02-27T20:31:39.877Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*cpn_iAEanTsIoY89.png" /></figure><p>Sonra bir gün, 23 Mayıs 2018’de, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, <a href="https://www.youtube.com/watch?v=0MoFBkkxaFU">TRT Haber’de yapmış olduğu</a> özel röportajda, Millet Bahçeleri projesini duyurdu. O röportaj ve <a href="https://www.akparti.org.tr/media/271931/secim-beyannamesi-2018.pdf">AK Parti 2018 Seçim Beyannamesi</a>’ne göre eski stadyumların yerlerinde, Maslak’ta askeri alanda, İstanbul Atatürk Havalimanı’nda millet bahçeleri yapılacaktı. O gün bugündür artık park, kent parkı, şehir parkı, bahçe, kültür park “out” millet bahçesi “in” oldu.</p><p>Türkiye’nin Büyük Projeleri’nin bu sayısı millet bahçeleri üzerine…</p><h3>Millet Bahçeleri Verisi</h3><p>Bu dizideki her yazımda tablolar yapıyor, haritalar hazırlıyor, ilgili tüm fotoğrafları topluyor, sonra bunları bir CBS programında bir araya getiriyor, üzerinden geçiyorum (Örneğin stadyumlarla ilgili 1,7gb büyüklüğünde 550 dosya oluşturmuşum). Yeterince olgunlaşmadığında olgunlaştığına inancım oluşana dek çalışıyorum. Çok sıkılıyorum ama koyuvermiyorum. Millet bahçelerini kavrayacak veriyi biriktirmek ise sanırım olanaksız. Son derece dinamik bir sürecin tam da orta yerindeyiz.</p><p>Veriyi derleyip toparlamayı imkansız kılan millet bahçesi kavramının içine yeni parklarla birlikte park yenileme hatta bakım projelerinin de eklenmiş olması. Bazen millet bahçesi olarak adlandırmak için bir parkın yenilendiği dahi iddia edilebilir. Tarihi alanlarda yapılan düzenlemelerin, stadyumlardan boşalan alanların, eski park projelerinin, Orman Bakanlığı’nın mevcutta korunan alan statüsünde bulunan doğal alanlarının, vb. millet bahçesi olarak adlandırılması meseleyi kavramayı zaten zorlaştırıyor. Buna ek olarak her zamanki gibi ortaya atılan (Ne çektik TOKİ konut hedefinden) hedefe (81 milyon m2) ulaşmak için oluşturulan yeni millet bahçesi alanları var. Son derece garip bağlamları olan örneklerin varlığını da not düşmek gerekiyor.</p><p>Hükümet nezdinde ise millet bahçeleri ile ilgili veri sunan birkaç yer var:</p><ul><li>Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı: Millet bahçelerinin iletişim neferi gibi çalışıyor.</li><li>Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (ÇŞB): <a href="https://milletbahceleri.gov.tr/">Millet Bahçeleri</a> web sitesi ile zaten bildiğimiz “bu işin sahibi benim” söylemini tescilliyor (Bununla birlikte ilgili genel müdürlük ve/veya daire başkanlığı açıkça belirtilmiyor).</li><li>TOKİ: <a href="http://www.toki.gov.tr/proje-tipine-gore-uygulamalar">Millet bahçelerini yapıyor.</a></li><li>ÇŞB Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü: <a href="https://www.atlas.gov.tr/">Atlas CBS uygulaması</a> ile millet bahçelerini haritada bir katman olarak sunuyor (Veri sağlayıcısı belirsiz ama katman Mekansal Planlama Genel Müdürlüğü tarafından CBS’ye açık veri olarak eklenmiş).</li></ul><p>Bunlara ek olarak Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından hazırlanan Cumhurbaşkanlığı yıllık programlarında Millet bahçeleri şöyle yer buluyor:</p><h3>2020</h3><p><em>Yeşil şehir vizyonu kapsamında yaşam kalitesinin artırılması ve iklim değişikliğine uyumu teminen şehirlerimizde Millet Bahçeleri yapılacak ve yeşil alanların miktarı artırılacaktır.</em><br><em>(Kalkınma Planı p.676)</em></p><p><em>Tedbir 676.1. Şehirlerimizde sağlıklı yaşam alanları oluşturmak, kentsel yeşil alan standartlarını ve yaşam kalitesini yükseltmek için Millet Bahçeleri 81 ile yaygınlaştırılacak, 2023 yılına kadar 81 milyon m² alanda Millet Bahçesi çalışmaları Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, TOKİ, İLBANK ve belediyelerin finansmanıyla yürütülecektir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, İLBANK, TOKİ, Yerel Yönetimler 1. 38 ilde nüfus yoğunluğu ve şehrin büyüklüğü göz önüne alınarak Millet Bahçesi yapılacaktır.</em></p><h3>2021</h3><p><em>Şehirlerimizde kentsel yeşil alan standartlarını ve yaşam kalitesini yükseltmek için Millet Bahçeleri yapım çalışmaları devam etmektedir. Ekim 2020 itibarıyla 6 milyon 132 bin m² Millet Bahçesi yapımı tamamlanmıştır.</em></p><p><em>Yeşil şehir vizyonu kapsamında yaşam kalitesinin artırılması ve iklim değişikliğine uyumu teminen şehirlerimizde Millet Bahçeleri yapılacak ve yeşil alanların miktarı artırılacaktır.</em><br><em>(Kalkınma Planı p.676)</em></p><p><em>Tedbir 676.1.</em><br><em>Şehirlerimizde sağlıklı yaşam alanları oluşturmak, kentsel yeşil alan standartlarını ve yaşam kalitesini yükseltmek için Millet Bahçeleri 81 ile yaygınlaştırılacak, 2023 yılına kadar 81 milyon m² alanda Millet Bahçesi çalışmaları Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, TOKİ, İLBANK ve belediyelerin finansmanıyla yürütülecektir.</em></p><h3>2022</h3><p><em>Şehirlerimizde kentsel yeşil alan standartlarını ve yaşam kalitesini yükseltmek için Millet Bahçeleri yapım çalışmaları devam etmektedir. 2021 yılı Eylül ayı itibarıyla 12,7 milyon m² Millet Bahçesi yapımı tamamlanmıştır.</em></p><p>81 milyon m² olarak verilen hedefe ulaşmak için kabaca 2 yıl var. 12 milyon m2 üretmişiz Yılda 6 milyon m² millet bahçesi üretiliyor. Bu da demek oluyor ki 12 milyon m2 daha üreteceğiz. Atatürk Havalimanı’nın da yapılabildiğini düşünerek oradan da 2 milyon m2 eklesek 2023’te 26 milyon m²’ye ancak ulaşabiliyoruz. Hedefin üçte bir bile değil…</p><p>Şu notu da düşerek yazının bu bölümünü tamamlayalım: Bahçeler sadece Cumhurbaşkanlığı programında birer ikişer paragrafla yer almakla kalmıyor, mevzuatta da görünür olmaya başlıyor. Şimdilik Kıyı Kanunu yönetmeliği ve Bisiklet Yolları Yönetmeliği millet bahçelerine atıflar içeriyor.</p><h3>Millet Bahçesi Fikri Nasıl Ortaya Çıkmış Olabilir?</h3><p>Elbette bu başlık altında yazdıklarım hipotez ve tartışmaya açık.</p><p>2010 yılı civarında OnaltıDokuz, Four Winds, Zorlu, Torun Center ve Quasar gibi yüksek yapılar bir yandan Ataşehir, Fikirtepe, Bakırköy sahili, Bomonti gibi odaklar diğer yandan toplumda betonlaşmayla ilgili algıyı oluşturuyordu. Aynı zamanda İstanbul için kentsel dönüşüm zamanıydı da. Kent; hafriyat kamyonları, demir taşıyan tırlar beton pompaları ve mikserleri ile adeta koca bir şantiye gibiydi.</p><p>O kadar ki 2013 yılında zamanın Başbakanı Erdoğan OnaltıDokuz’la ilgili <em>“Sahibiyle konuştum. (Mesut Toprak) Traşlayın dedim. Ama hiçbir şey yapmadılar. O yüzden çok kırıldım, 5 yıldır konuşmuyorum” </em>demiş ve bu sözleri “küstüm” deyimiyle hafızalarda yer etmişti.</p><p>Yine 2013 yılında İBB Başkanı Kadir Topbaş, Merter’de İstanbul’un şehir parkını; İstanbul’a “Central Parkı” <a href="http://www.radikal.com.tr/turkiye/istanbula-dev-park-geliyor-1143617/">yapacaklarını açıklamıştı</a>. Hem de oradaki gayrimenkul hakkından vazgeçerek. Türkiye’nin en büyüğü olacağı söylenerek açıklanan park 130 dönümle sınırlı kaldı ama büyük park hasretimiz ve tartışmamız başlamış oldu.</p><p>Sonrası malum: Emek Sineması, AKM, Topçu Kışlası derken Gezi Direnişi; 17–25 Aralık; 2015 ve 2016’daki korkunç terör olayları nihayet 15 Temmuz Darbe Girişimi. Bunları takiben 2017’de devlet yönetim sisteminin değiştirilmesi ve her konunun daha merkezi ele alınır oluşu.</p><p>Bu merkeziliğin ve tek sesliliğin parçası olarak mekânsal planlamanın siyasete tam olarak kurban verilmesi. Nihayet Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın 2018 seçimlerinde AK Parti seçim programının parçası olarak millet bahçelerini açıklaması.</p><h3>Düşünsel Arka Planının Oluşması</h3><p>Ömer Selçuk Baz, Eskişehir Valiliği için daha sonra Eskişehir Millet Bahçesi olarak bir kez daha <a href="https://www.mdproje.com/portfolio/eskisehir-millet-bahcesi/">başka bir tasarım ekibince</a> projelendirilecek <a href="https://www.yalin-mimarlik.com/projeler/eskisehir-kent-meydani">Eskişehir Kent Parkı</a> projesini hazırlar. Bu sıralarda AK Parti’nin entelektüel kanadı Eskişehir ile ilgilidir. Nabi Avcı Milli Eğitim Bakanı’dır ve Eskişehirlidir.</p><p>Haluk Dursun, 2014 Temmuz ayında Kültür ve Turizm Bakanlığı Müsteşarlığı görevine atanır. Eskişehir projeleri için de Selçuk Baz’dan Dursun’la görüşmesi istenir. Dursun bu görüşmelerde (2014) millet bahçesinden, Osmanlı’da bahçeden bahseder.</p><p>2019’da bir trafik kazasından kaybettiğimiz Dursun millet bahçelerinin duyurulmasından birkaç ay sonra <a href="http://www.ahmethalukdursun.com/index.php?lang=tr&amp;amp;page=10&amp;amp;anIIcat_2=13&amp;amp;anIIitm_2=411http://www.ahmethalukdursun.com/index.php?lang=tr&amp;amp;page=10&amp;amp;anIIcat_2=13&amp;amp;anIIitm_2=411">yazdığı yazısında</a> “Millet Bahçelerinde Ne Olmalı” sorusuna cevap arıyordu.</p><p>Millet Bahçeleri ile ilgili çok yazıldı çizildi. Bu yazılarda ve Bakanlığın web sitesinde ve rehberinde planlama, yer seçimi, mülkiyet, imar, ulaşım ve erişim, sürdürülebilirlik, flora ve fauna, su, altyapı, iklim, jeoloji, topoğrafya ve kültürel miras gibi onlarca konuya dikkat edilmesi gerektiği (edildiği ya da edilmediği) hem işin sahibi hem yazarlar hem de meslek odalarınca diler getirildi.</p><p>Bu yazı yukarıdakilerin tümünü tartışmaya yetmez. Gerek de yok zaten. Yukarıdaki konuların da önemli olduğunun farkında olarak birkaç konuyu kendi bakışımla değerlendirmek istiyorum.</p><h3>Millet Bahçeleri</h3><p>Tamamlanan, inşaat halinde olan ve proje aşamasındaki millet bahçeleri gereksiz yere çok karışık. Dairesel hatlar, ışınsal çizgiler, karolajlar gırla; kapılar, Osmanlı &amp; Selçuklu söylemleri, türlü bitkiler, heykeller, ahşap, çelik, beton, sıkıştırılmış toprak, havuzlar, seyir terasları, amfi tiyatrolar ve türlü yapısal eleman gani gani.<br>Ve fakat sakinlik, araç gürültüsünden, şehirden uzaklaşmak, bol yeşil, ağaç (Sonra yetişir denemez, yok) şöyle çimenlere uzanıp çay kahve bira içecek, yuvarlanacak alan çok az. Ucuz olanı seçmek yerine her yeri süslemeyi tercih ediyoruz.</p><p>Bir de Türk bahçesi, Osmanlı, millet bahçesi, Abdülaziz falan diyerek yapıyoruz tüm bunları. Şehirlerde yaşıyoruz, nasıl evlerimizdeki televizyonların üzerindeki dantelleri kaldırarak metropol hayatına göre yaşamaya başladıysak şehirlerde de metropol hayatına göre yaşamaktan başka çaremiz yok. Beğenmediğiniz batıda gittiğim her şehirde yemeğimi nefis, yemyeşil araç gürültüsünden uzak bir parkta yiyebildim. Bizimkisi tam içmeye ayranı olmamak durumu.</p><p>Millet bahçeleri gereksiz karışık. Kadıköylüler anlayacaktır beni millet bahçeleri Göztepe Parkı ama bize Özgürlük Parkı lazım…</p><p>En önemlisi ise bu parklar küçük. Veri derlemesi bittiğinde daha iyi görülecek ama ortalamayı yükseltecek Atatürk Havalimanı, Ankara AKM, Kayseri Hava İkmal gibi alanlar listeden çıkartılıp bir ortalama alınsa Bakanlığın rehberinde öngördüğü 15.000m2 zor yakalanır. Oysa iyi bir parkın gürültüden ve kent stresinden gerçek anlamda uzaklaşmak için 100.000 m2’den küçük olmaması doğru olur.</p><p>[caption id=”attachment_266261&quot; align=”alignnone” width=”1600&quot;]</p><p>Dublin Phoenix Park ile Eskişehir Millet Bahçesi’nin aynı ölçekteki hava fotoğrafları.[/caption]</p><p>Bu girişten sonra birkaç niş konuyu da kendi bakışımla değerlendirmek istiyorum.</p><h3>Stratejik Yaklaşım Eksikliği</h3><p>Millet bahçeleri ile ilgili çokça dile getirilen bir eleştiri plansızlık. Ben bu plansızlığı stratejik yaklaşım eksikliği olarak değerlendiriyorum. Önce Kalkınma Bakanlığı’na dönüşen sonra da buhar olup uçan (evet, bir kısım Strateji ve Bütçe Başkanlığı olarak devam ediyor) DPT’nin eksikliğini çekiyoruz belki de…</p><p>Düşündükçe zihnimde sürekli beliren farklı sorular var:</p><ul><li>Küçük küçük parklar yerine şimdikilerin ortalamasının onlarca katı büyüklüğünde merkezi parklar yapılamaz mıydı?</li><li>Daha az yapısal müdahale ile daha sade tasarımlar elde edilebilirdi. Hem çok daha az maliyetli olurdu. Bunun genel bir değerlendirmesini yapan bir mekanizma var mı?</li><li>Böyle büyük bir projenin kişi başına yeşil alan hesabında ezberleri bozması beklenir. Bugün Türkiye Cumhuriyeti’nin kişi başına yeşil alanını söyleyecek kimdir? Sadece 81 milyon m2’ye bakınca sorun çözülüyor mu?</li><li>Dikey duvarlara harcanan bütçenin büyüklüğü hesaplandı mı? O bütçe ile yüzbinlerce m2 yeşil alan elde edilebilir. Tam da stratejik bakış gerektiren bir problem.</li><li>Siyasiler tarafından ortaya atılan bir proje olan millet bahçesi siyasetle nasıl mücadele edecek?</li></ul><p>Tüm bu sorular ve çalışmalar çok temel bir yere varıyor aslında: Millet bahçelerinin kendisi için son derece ciddi hazırlanmış bir stratejik plan gerekiyordu. Stratejik plan hazırlığında harcanan zaman sonrasında hem zaman hem de ekonomi olarak rahatça geri alınabilirdi.</p><h3>Siyaset</h3><p>Stratejik plan başlığında birkaç kez siyaset sözcüğü geçtiği için hemen bu alanda söylenecekleri söylüyorum. Şöyle çok ciddi bir sorun var:</p><p>Millet bahçesi bir AK Partili belediye sınırları içinde yapıldıysa parkı yapan merkezi hükümet de olsa sahip çıkan ve iletişimini yapan belediye oluyor. Hem de ne sahiplik sadece belediye ismi ile değil belediye başkanının ismiyle her yerde propagandası yapılıyor. Zaten bu durumda parkın bakımını da belediye yapıyor.</p><p>Eğer tersi bir durum söz konusu ise millet bahçesi muhalif bir belediye sınırları içindeyse işte o zaman işler karışıyor. Eskişehir’de olduğu gibi bir anda Türk Dünyası Vakfı isimli bir vakfın park işlettiğine şahitlik ediyoruz mesela.</p><p>Mersin Millet Bahçesi’nde olduğu gibi iki belediyeyi birden ilgilendiren bir millet bahçesi ise yine AK Partili belediye başkanı (ilçe) projeyi <a href="https://www.instagram.com/p/CK9bG_iAroV/">anlatıyor</a>.</p><p>Projelerin yer seçimleri; kaç iktidar belediyesi kaç muhalife belediye için proje yapıldığı gibi araştırmalarım tamamlanmadı. İşletmeyi kim yapıyor sorusuna da analitik bir yanıt verilmesi gerek. İleride millet bahçeleri yazısını güncellediğim zaman bu verilerle yeniden düşünebiliriz.</p><p>[caption id=”attachment_266264&quot; align=”alignnone” width=”1600&quot;]</p><p>CHP’li büyükşehir ve ilçe belediyesi sınırlarındaki Eskişehir Millet Bahçesi, Türk Dünyası Vakfı tarafından işletiliyor ve iletişimi yapılıyor.[/caption][caption id=”attachment_266265&quot; align=”alignnone” width=”1600&quot;]</p><p>AK Partili ilçe belediyesi sınırlarında bulunan Zeytinburnu Millet Bahçesi ilçe belediyesi tarafından işletiliyor iletişimi yapılıyor.[/caption]</p><h3>Maliyet</h3><p>Millet bahçeleri maliyetlerinin yüksekliği ile eleştiri konusu oluyor ya. Ucuzluk kanserli hücre gibi her yanımızı sarmış durumda. Millet bahçeleri ucuz. Ucuz deyince benim “ihale yöntemi çok iyi, en ekonomiğini yapıyorlar” dediğimi sanacak muhalife de “hah işte doğru söylüyor” diyen idareye de pas vermiyorum. Yanlış anlaşılmasın.</p><p>Türkiye’de ürettiğimiz açık ve kapalı mekanlarda projelendirme ve inşaat için hizmet elde etme yöntemimiz çalışmıyor. Kayseri Hava İkmal Millet Bahçesi projesi yaklaşık 1,26 milyon m2 ve 100 milyon TL’ye sözleşme imzalanmış. Bu rakam yasa gereği en çok %20 artabiliyor. Yani m2 maliyeti en çok 100 TL olabilir. Bu ucuz. İyi bir ucuzluk değil bu.</p><p>Tıpkı siyaset başlığında belirttiğim gibi ilerleyen zamanda yaklaşık imalat maliyetlerini de içerecek bir güncelleme yaptığımda bu konuyu da daha sağlıklı tartışabiliriz.</p><h3>Tasarım Hizmeti ve Tasarım Ofisleri</h3><p>Güncel durumda Türkiye’de bir tasarım ofisi hizmet sunduğu millet bahçesi projelendirmesi ile ilgili 3 tür refleks gösteriyor:</p><ol><li>Dürüst bir şekilde, adını millet bahçesi de koyarak web sitesine ekliyor.</li><li>Web sitesine park, bahçe gibi farklı isimlerle ekliyor.</li><li>Web sitesinde yaptığı millet bahçesi işlerinin ölçüsünü anlayacağımız sağlıklı bir bilgi olmuyor.</li></ol><p>İşi yaptıktan sonra arkasında durmamak bana oldukça garip görünüyor…</p><p><a href="https://www.arkitera.com/etiket/talas-millet-bahcesi-ve-kultur-merkezi-kentsel-tasarim-yarismasi/">Talas Millet Bahçesi ve Kültür Merkezi Kentsel Tasarım Yarışması</a> millet bahçeleri ile ilgili açılan ilk ve tek yarışma.</p><p>İBB buluşu olan ve başlı başına ağır bir yazıya konu olması gereken ve giderek yaygınlaşan paket ihale ile proje yaptırma durumu millet bahçeleri için de söz konusu.</p><p>Tasarımcılara nasıl karar verildi, kimler hangi millet bahçelerini tasarladı gibi soruların yanıtları da veri güncellemesi sonrasında yazılacak ikinci yazıya kaldı.</p><h3>Tarihi Alanlardaki Millet Bahçeleri</h3><p>İstanbul’da Davutpaşa Kışlası, Baruthane, Nakkaştepe; Diyarbakır’da surlar ve Hevsel Bahçeleri’nin bir kısmını içine alan millet bahçeleri tamamlandı. Kars’ta Fethiye Camisi’nin etrafından yapılan peyzaj düzenlemesi de millet bahçesi olarak anılıyor (Kars Cumhuriyet Millet Bahçesi). Bunların dışında projelendirme ve inşaat aşamasında olan şu kültürel miras alanlarında da millet bahçesi yapılmak isteniyor:</p><ul><li>Karasurları, İstanbul</li><li>Validebağ Korusu, İstanbul</li><li>Beykoz Çayırı, İstanbul</li><li>Üç Kümbetler, Erzurum</li><li>Safranbolu Bulak Kanyonu, Karabük</li><li>Kale ve kıyı, Sinop</li><li>Bergama 14 Eylül Stadyumu</li></ul><p>Yukarıdaki alanların hiçbirisi siyasi projelere çerez olabilecek nitelikte kültürel miraslar değil. Her birisi için uzun yazılar yazılabilecek bu alanlardaki projelerin millet bahçesi olarak adlandırılmaması merkezi idareyi de ilgili belediyeleri de kamuoyunu da rahatlatır. Millet bahçeleri projesinin en yumuşak karnının burası olduğunu düşünüyorum.</p><p><em>Bu alanlardan İstanbul’da olmayanlar büyük olasılıkla gündemimize daha az girecekler.</em></p><p>Yazıyı önemli gördüğüm 3 alanla ilgili tartışmalarla tamamlıyorum.</p><h3>Salda Gölü Millet Bahçesi Meselesi</h3><p>Doğal ve kültürel mirasın korunması ile ilgili mevzuatımız karmakarışık. Salda Gölü şunlar:</p><ul><li>Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nün <a href="http://saldagolu.tabiat.gov.tr/">Salda Gölü Tabiat Parkı</a>. (Tarım ve Orman Bakanlığı)</li><li><a href="https://tvk.csb.gov.tr/salda-golu-i-91578">Salda Gölü Özel Çevre Koruma Bölgesi</a> (Çevre ve Şehircilik Bakanlığı)</li><li><a href="https://www.youtube.com/watch?v=VPoLP7igKGY">Salda Gölü Millet Bahçesi</a> (Çevre ve Şehircilik Bakanlığı)</li></ul><p>Çevre, Şehircilik Bakanlığı Salda’nın iletişimini millet bahçesi olarak yapsa da ne milletbahceleri.gov.tr adresinde ne de Atlas.gov.tr CBS sisteminde Salda görünmüyor. Ayrıca millet bahçelerinin kamuoyuna duyurulmasını yürüten İletişim Başkanlığı da konuyla ilgili hiçbir basın bülteni yayınlamamış durumda.</p><p>Doğrusu da olmaması zaten…</p><p>Öte yandan -gri alansız Türkiye’de- projeye karşı çıkanların tepkileri de oldukça garip. TMMOB Yönetim Kurulu Başkanı Emin Koramaz <a href="https://www.tmmob.org.tr/icerik/emin-koramaz-yazdi-millet-bahceleri-uzerine">millet bahçeleri ile ilgili yazısında</a> <em>“Salda Gölü’nde yapımı devam eden Millet Bahçesi projesi, doğal güzelliklerimizin Millet Bahçesi adı altında rant alanlarına dönüştürülmesinin belki de en çarpıcı örneklerinden birisi oldu. Yöre halkının, bilim insanlarının tüm uyarılarına karşı, yetkililerin “çivi bile çakılmayacak” sözlerine karşı yapılan inşaat çalışmalarında Salda’nın hem sahili, hem de gölü büyük zarar gördü.”</em> cümlelerini kullanıyor.</p><p>Oysa Salda Gölü’nde yapılan uygulamalar gölün üzerindeki yoğun kullanıcı baskısını azaltacak nitelikte. Öncesindeki durumu ve sonrasında yapılanları gördüm. Instagram’la moda olan ve toplumun akın akın gittiği (gitmek istediği değil zaten gittiği) yerlerde öyle ya da böyle düzenlemeler yapılması gerekiyor. Elbette Slovenya ya da Norveç niteliğinde düzenlemeler yapamıyoruz ama kamuoyunda gösterilen tepki de ölçüsüz (Bir gündem konusuyla ilgili yazmadan önce yerini mutlaka görmek gerek).</p><h3>Atatürk Havalimanı</h3><p>Atatürk Havalimanı Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın 2018 seçimlerinde “en büyük müjde bu, belki acele ettim ama söylemem lazım çünkü ruhumdan geldi” diyerek açıkladığı millet bahçesiydi.</p><p>Yenisinin açılmasına rağmen burasının da havalimanı olarak tutulmasını savunan bir grup var. Önce onlardan olmadığımı yeni havalimanı artık var olduğuna göre Atatürk Havalimanı’nın uçuşla ilgili fonksiyonuna son vermesi gerektiğini savunduğumu belirteyim. Bunu savunmayan muhalif kitleye de Flight Radar uygulaması ile ya da Florya’da bir parktan gözle yapacakları kontrolle Atatürk Havalimanı’na inen uçakların niteliğine bakmalarını öneriyorum. Bolca özel jet görecekler. Zaten Hilmi Güner Mimarlık tarafından hazırlanan mastır planda pistlerden birisi Genel Havacılık Terminali için kullanılmak üzere korunuyor. Yani özel jetiniz varsa Atatürk Havalimanı’nın kapatılmamasını dert etmenize gerek yok.</p><p>Peki Atatürk Havalimanı, havalimanı olmayacaksa ne olmalı?</p><p>Burasının ne olması ile ilgili tasarımcılar, yerel yönetim paydaşları (İBB ve Bakırköy Belediyesi, Vali vb.) gayrimenkul uzmanları tartışabilir. Sempozyumlar, yarışmalar, charette’ler düzenlenebilir. Mimarlık okulları, mahalleli, İstanbullu sürece dahil edilebilir. Kent hakkı tartışması için büyük bir fırsattır bu. Bunları ne yazık ki yapamıyoruz. Yapmıyoruz.</p><p>Klavye dışında bir gücü olmayan bir İstanbullu olarak (çok ilginç diyaloglar yaşadığım için vurgulamak istiyorum) Atatürk Havalimanı’nın çok güzel bir park olacağını, adına da Atatürk Havalimanı Millet Bahçesi demenin hiçbir sakıncası olmadığını düşünüyorum.</p><p>Böyle söyleyince plancılar ve akademisyenler -sanki her konumuz bilimsel bir zeminde yürüyor da dengeyi bozmuşum gibi- “nereden biliyorsun, buna havacılar karar vermeli” deyiveriyorlar. Helikopterden baktım deyip geçmek istiyorum ben de…</p><h3>Ankara AKM</h3><p>Sizi yine önce biraz geçmişe götüreceğim. Jansen’e kadar gitmeyeceğiz, onu çeşitli kaynaklardan kendiniz takip edebilirsiniz.</p><p>12 Eylül 1980 darbesinden iki hafta sonra <a href="https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=2302&amp;MevzuatTur=1&amp;MevzuatTertip=5">çıkarılan kanunda</a> AKM Alanı olarak tanımlanan bölgeyi Milli Komite yönetecekti. Komite üyeleri DPT, Milli Savunma, İçişleri, Dışişleri, Maliye, MEB’in idarecilerinden oluşuyor “projelendirilmesi ve yapımı ile ilgili toplantılara ayrıca Bayındırlık Bakanlığı ve İmar ve İskan Bakanlığı Müsteşarları ile Ankara Belediye Başkanı da üye olarak” katılıyordu (iyi ki unutmamışlar, bir general kadar kıymeti yokmuş o zaman da plancı ve mimarlar ile yerel yönetimin).</p><p>Geçen 40 yılda alanın içinde neler olmadı ki: 4. bölgede açılan CSO yarışması sonucu elde edilen konser salonu 30 sene sonra geçtiğimiz aylarda açılabildi. CER Modern açıldı. Ankara Spor Salonu açıldı. 19 Mayıs Stadyumu yıkıldı, yeniden yapılıyor. Adalet Sarayı’nın başka bir yere taşınması için protokol imzalandı.</p><p><a href="https://v3.arkitera.com/h42240-ankaraya-yeni-bir-muze-geliyor.html">Türkiye Uygarlıklar Müzesi</a>, <a href="https://v3.arkitera.com/h20987-ankara-akm-nin-yeni-yuzu.html">Türk Tarih ve Kültür Parkı</a> projeleri mimarlık gündemini hareketlendirdi. Daha neler oldu diye bakmak isterseniz Arkitera.com’un <a href="https://v3.arkitera.com/t12-ankara-akm-alanlari.html">Ankara AKM Alanları</a> dosyası hala yayında.</p><p>Ha bir de 4. bölgede (Yasaya göre AKM Alanı 5 bölgeye ayrılıyordu) yani eski hipodrom alanında, kanunun çıkmasını takiben, 1981’de AKM yarışması açıldı, yarışmayı Erkal Mimarlık kazandı ve inşaat 1987’de tamamlandı.</p><p>1981 tarihli cunta yasası bile -tüm sorunları bir yana- alana derli toplu bir yaklaşım geliştirilmesini öneriyordu. Aradan geçen 40 yılda hakkında TBMM’nin kanun çıkaracağı kıymetteki bu mülkiyeti kamuya ait alan stratejik ve mekânsal olarak planlanamadı.</p><p>Sonra bu 4. bölgede AKM Millet Bahçesi yapılıverdi. 700 bin m2’lik bir park tasarımı üzerine hiçbir tartışma olmadan imal edildi ve <a href="https://milletbahceleri.gov.tr/bahce/ankara-akm-millet-bahcesi">kullanıma açıldı</a>.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=47c9be161e4a" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Hiçliğin Ortasında Mimarlık: Türkiye’nin Stadyumları]]></title>
            <link>https://medium.com/@oyilmaz/hi%C3%A7li%C4%9Fin-ortas%C4%B1nda-mimarl%C4%B1k-t%C3%BCrkiyenin-stadyumlar%C4%B1-2c702fb016c8?source=rss-fc57446ea2b1------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/2c702fb016c8</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Ömer Yılmaz]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 27 Feb 2022 20:31:20 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2022-02-27T20:31:20.775Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>TFF’nun (Türkiye Futbol Federasyonu) bir “<a href="https://www.tff.org/Default.aspx?pageID=328">Futbol Bilgi Bankası</a>” var. Bu veri bankası futbolla ilgili diğer verilerle birlikte <a href="https://www.tff.org/Default.aspx?pageID=324">stadyumları da listeliyor</a>. Söz konusu veri stadyumu kimi zaman spor kompleksi kimi zaman arena kimi zaman ise Türkçede bulunmayan “stad” sözcüğü ile adlandırılıyor.</p><p>İle ve kapasiteye göre arama yapmayı sağlayan TFF web sitesi, çok yaygın olan stadyumlarla ilgili web siteleri ve Vikipedi ile türevleri konuyu kolayca kavrayacak doğru bilgiyi sunamıyor. Bu nedenle yeni bir tablo ile düşünmeye başladım. Bu tabloda da hatalar vardır, ancak en derli toplu güncel bilginin bu olduğunu iddia edebilirim. Yazıda bahsi geçecek sayılar hep bu tabloya referansla verildiler:</p><p><strong>TABLO 1: İşletmede olan stadyumlar (Harita üstte)</strong></p><p><strong>SıraStadyumTasarımcıKapasiteİl</strong>1Atatürk Olimpiyat StadyumuMichel Macari &amp; Aymeric Zublena74.753İstanbul2Nef StadyumuASP Stutgart52.223İstanbul3İzmir Atatürk StadyumuHarbi Hotan51.337İzmir4Fenerbahçe Şükrü Saracoğlu StadyumuAZ Aksu47.834İstanbul5Bursa Büyükşehir Belediye StadyumuSözüneri Mimarlık43.361Bursa6Vodafone ParkDB Mimarlık42.590İstanbul7Konya Büyükşehir Belediye StadyumuBahadır Kul Mimarlık42.000Konya8Şenol Güneş Spor Kompleksi Medical Park StadyumuASP Stutgart40.782Trabzon9Sivas Yeni 4 Eylül StadyumuBahadır Kul Mimarlık33.919Samsun10Gaziantep Kalyon StadyumuBahadır Kul Mimarlık33.502Gaziantep11Yeni Adana StadyumuDB Mimarlık33.000Adana12Diyarbakır StadyumuArma Mimarlık33.000Diyarbakır13Kocaeli StadyumuAlper Aksoy Mimarlık33.000Kocaeli14Kayseri Kadir Has Şehir StadyumuBahadır Kul Mimarlık &amp; Alper Aksoy Mimarlık32.864Kayseri15Antalya StadyumuAZ Aksu32.537Antalya16Eskişehir StadyumuBahadır Kul Mimarlık32.500Eskişehir17Şanlıurfa GAP StadyumuAZ Aksu28.965Şanlıurfa18Yeni Sakarya Atatürk StadyumuAlper Aksoy Mimarlık28.113Sakarya19Sivas 4 Eylül StadyumuBahadır Kul Mimarlık27.532Sivas20Yeni Malatya StadyumuBahadır Kul Mimarlık25.745Malatya21Mersin StadyumuBahadır Kul Mimarlık25.000Mersin22Yeni Hatay StadyumuAlper Aksoy Mimarlık &amp; Arkinom25.000Hatay23Çotanak StadyumuAZ Aksu21.500Giresun24Erzurum Kazım Karabekir StadyumuBahadır Kul Mimarlık21.374Erzurum25Ankara Eryaman StadyumuDB Mimarlık20.560Ankara26Göztepe Gürsel Aksel StadyumuDB Mimarlık19.713İzmir27Denizli Atatürk Stadyumu 18.745Denizli28Osmanlı Stadyumu 18.029Ankara29Başakşehir Fatih Terim StadyumuArima Mimarlık17.156İstanbul30Yeni Ordu StadyumuAlper Aksoy Mimarlık16.768Ordu31Manisa 19 Mayıs Stadyumu 16.066Manisa32Gebze Alaettin Kurt Stadyumu 15.462Kocaeli33Kırıkkale Başpınar Stadyumu 15.450Kırıkkale34Alsancak Mustafa Denizli StadyumuAlper Aksoy Mimarlık15.358İzmir35Rize Çaykur Didi StadyumuTÜMAŞ15.332Rize36Tire Gazi Mustafa Kemal Atatürk Stadyumu 15.000İzmir37Batman StadyumuTÜMAŞ15.000Batman38Çorum Yeni Şehir StadyumuBahadır Kul Mimarlık15.000Çorum39Afyon Zafer Stadyumu 14.558Afyon40Recep Tayyip Erdoğan StadyumuArima Mimarlık13.856İstanbul41Zonguldak Karaelmas Kemal Köksal Stadyumu 13.795Zonguldak42Balıkesir Atatürk Stadyumu 13.732Balıkesir43Bandırma 17 Eylül Stadyumu 12.725Balıkesir44Spor Toto Akhisar Stadyumu 12.139Manisa45Manisa Turgutlu StadyumuProcon12.000Manisa46Dr. Necmettin Şeyhoğlu Stadyumu 11.378Karabük47Adnan Menderes Stadyumu 10.988Aydın48Çanakkale 18 Mart Atatürk Stadyumu 10.500Çanakkale49Ordu Ünye İlçe Stadyumu 10.340Ordu50Alanya Bahçeşehir Okulları Stadyumu 10.128Antalya51Isparta Atatürk Şehir Stadyumu 10.000Isparta52Artvin Şehir Stadyumu 10.000Artvin53Vali Lütfü Yiğenoğlu Stadyumu 10.000Ağrı54Tokat Erbaa Stadyumu 10.000Tokat55Kahramanmaraş 12 Şubat Stadyumu 9.216Kahramanmaraş56Karaman Kemal Kaynaş Stadyumu 2.250Karaman57Uşak 1 Eylül Stadyumu 3.500Uşak</p><p><strong>TABLO 2: İnşaat halinde ve projelendirme aşamasında olan stadyumlar</strong></p><p><strong>SıraStadyumTasarımcıİlAçıklama</strong>56Karaman Kemal Kaynaş Stadyumu KaramanYeni stadyum inşaatı tamamlanınca Millet Bahçesi olacak.57Uşak 1 Eylül Stadyumu UşakYeni stadyum inşaatı tamamlanınca Millet Bahçesi olacak.58Ankara 19 Mayıs StadyumuBahadır Kul MimarlıkAnkaraYerinde yenileniyor. Tamamlandığında 2. büyük stadyum olacak.59Yeni Elazığ StadyumuAlper Aksoy MimarlıkElazığYerinde yenileniyor.60Yozgat Bozok StadyumuMVM MimarlıkYozgatYerinde yenileniyor.61Erzincan StadyumuAlper Aksoy MimarlıkErzincanYerinde yenileniyor.62İzmir Karşıyaka StadyumuBahadır Kul MimarlıkİzmirYerinde yenileniyor.63Karaman StadyumuAlper Aksoy MimarlıkKaramanİnşaat halinde64Kahramanmaraş Stadyumu KahramanmaraşProje halinde: Eski stadyumun 2km güneyinde.65Edirne StadyumuMurat Uslu MimarlıkEdirneProje halinde.66Yeni Denizli Stadyumu DenizliProje halinde: Eski stadyumun 7km kuzeyinde, şehir dışında.67Yeni Uşak StadyumuBahadır Kul MimarlıkUşakProje halinde.68Zeytinburnu StadyumuArima MimarlıkİstanbulProje halinde: Arima İBB için öneri hazırlamış.69Yeni Kütahya StadyumuAlper Aksoy MimarlıkKütahyaProje halinde.70İstanbul Vefa StadyumuBahadır Kul Mimarlık+ ArimaİstanbulProje halinde: Arima ve BKA İBB için öneri hazırlamış.71İskenderun 5 Temmuz StadyumuAlper Aksoy MimarlıkHatayProje halinde.72Sinop StadyumuMVM MimarlıkSinopProje halinde.</p><p><strong>TABLO 3: Kapanan stadyumlar (Harita üstte)</strong></p><p><strong>SıraStadyumKapasiteİlDurumu</strong>73BJK İnönü Stadyumu32.086İstanbulYerinde yenileme74Kayseri Atatürk Stadyumu25.918KayseriGayrimenkul75Bursa Atatürk Stadyumu25.661BursaMillet Bahçesi76Hüseyin Avni Aker Stadyumu24.169TrabzonMillet Bahçesi77Ali Sami Yen Stadyumu22.800İstanbulGayrimenkul78Konya Atatürk Stadyumu21.968KonyaMillet Bahçesi79Gaziantep Kamil Ocak Stadyum16.981GaziantepMillet Bahçesi80Samsun 19 Mayıs Stadyumu16.480SamsunMillet Bahçesi81Adana 5 Ocak Stadyumu16.231AdanaMillet Bahçesi olacak82Ankara Cebeci İnönü Stadyumu15.000AnkaraMillet Bahçesi83Sivas 4 Eylül Stadyumu14.998SivasMillet Bahçesi84Elazığ Atatürk Stadyumu13.923ElazığYerinde yenileme85Eskişehir Atatürk Stadyumu13.520EskişehirMillet Bahçesi86Sakarya Atatürk Stadyumu13.216SakaryaMillet Bahçesi87Diyarbakır Atatürk Stadyumu12.963DiyarbakırMillet Bahçesi88İzmit İsmetpaşa Stadyumu12.710KocaeliMillet Bahçesi89Antalya Atatürk Stadyumu12.453AntalyaMillet Bahçesi90Giresun Atatürk Stadyumu11.866GiresunMillet Bahçesi91Ordu 19 Eylül Stadyumu11.024OrduMillet Bahçesi92Rize Atatürk Stadyumu10.700RizeGayrimenkul93Malatya İnönü Stadyumu10.411MalatyaMillet Bahçesi94Mersin Tevfik Sırrı Gür Stadyumu10.128MersinMillet Bahçesi95Afyon Atatürk Stadyumu10.000AfyonGayrimenkul96Şanlıurfa 11 Nisan Stadyumu1.500ŞanlıurfaGayrimenkul97Antakya Atatürk Stadyumu5.583HatayMillet Bahçesi98Çorum Dr. Turan Kılıççıoğlu Stadyumu7.400ÇorumMillet Bahçesi99Batman 16 Mayıs Şehir Stadyumu4.900BatmanMillet Bahçesi100Muş Merkez Stadyumu2.250MuşMillet Bahçesi</p><p>Türkiye geçtiğimiz 20 yılda stadyum stoğunun çok büyük bir bölümünü yeniledi. Tam yerine oturması için şöyle söylenebilir: Türkiye’nin 3. büyüğü olan ve 1971’de açılan İzmir Atatürk Stadyumu dışında 20.000’den fazla izleyici kapasitesi olan eski stadyum kalmadı.</p><p>Bu yenilemelerde stadyumların merkezi konumları kaybedildi. Yeni stadyumlar bir hiçliğin içinde inşa edildiler. 4–5 tasarımcı tarafından tasarlandılar. Kapatılan 26 stadyumdan 21’i park oldu <em>(Millet Bahçesi olarak adlandırılan bu parklar zaten bir sonraki yazının konusu olacak)</em>. 5 stadyumun arsalarında konut ve ticaret fonksiyonlu gayrimenkuller geliştirildi.</p><p>Stadyumların mimarlığı ile ilgili söylenecek çok fazla söz yok. DB Mimarlık tarafından tasarımı yapılan Vodafone Park ve Göztepe Gürsel Aksel Stadyumu’nun iyi olduğunu düşünüyorum. Yine DB Mimarlık tasarımı Eryaman ve Adana için benzer şeyleri söyleyemiyorum. Hatta biraz daha ileri gidebilirim Allianz Arena’nın da farkı yok bana göre. Oysa Münih Olimpiyat Stadyumu bir baş yapıt. Ya da Eduardo Souto de Moura tasarımı Braga Stadyumu…</p><p>Stadyum tasarımı Türkiye’de ve dünyada maharet göstererek büyücülük yapma alanı gibi olmuş. Timsah Arena’yı biraz da böyle okuyorum. Mimarların iyi stadyumlar üretmeleri için önce yerle ilgili güçlü bağlamlara ihtiyaçları var. Ve aslında yıkılan stadyumların hemen hepsinin bağlamları çok güçlüydü. Bana göre bu stadyumlar bir hiçlik içine atıldıktan sonra mimarlık tartışmanın anlamı kalmıyor.</p><p>Ha, giriş, çıkış, otopark, görüş zaten çözülsün bir zahmet…</p><h3>FIFA Dünya Kupası Türkiye’de Yapılır mı?</h3><p>Yapılır. Türkiye’de İstanbul’da dört, İzmir, Bursa, Konya ve Trabzon’da işletmede olan birer ve inşa halindeki Ankara 19 Mayıs Stadyumu ile toplam 9 stadyum 40.000 kapasiteden büyük. Ayrıca Samsun, Gaziantep, Adana, Diyarbakır, Kocaeli, Kayseri, Antalya ve Eskişehir’deki stadyumlarda 30.000’in üzerinde kapasiteli.</p><p>Türkiye, stadyum niteliği ve kapasitesi, bunların farklı kentlere yayılmış olması gibi kriterler açısından değerlendirildiğinde rahatlıkla uluslararası futbol turnuvalarına ev sahipliği yapabilir. Ev sahibi olacak stadyumların otel ve sağlık tesisi kapasiteleri de yeterli gelecektir.</p><p>Ve bir yandan da güçlü stadyumların bulunduğu İzmir, Bursa, Gaziantep ve Adana gibi şehirlerimiz adeta birer gastronomi merkezi. Aslına bakarsanız ben UEFA veya FIFA olsam şampiyonayı hiç düşünmeden Türkiye’ye verirdim.</p><p>Ama tam da o noktada bu şehirlerimizin mimarlık ve şehircilik açısından bulunduğu içler acısı durum aklıma geliyor… Bunun üstüne yine ben UEFA veya FIFA olsam maçları Konya, Gaziantep ve Kayseri yerine diğer kentlere verirdim. Öyle ya maç saatini beklerken bir yerlerde iki bira içemeyecek, maçtan sonra şöyle bir nefis rakı masasını kuramayacaksam tabii ki bu şehirler yerine bu konforu yaşayabileceğim İzmir, Adana ve Eskişehir’i seçerdim. Konya Stadyumu daha iyi olsa bile.</p><h3>Garip Uygulamalar</h3><p>Yaklaşık bir aydır 100 civarında stadyumla yatıp kalkıyorum. Birkaç garip durumu da not düşmek istiyorum (Elbette gördüğüm tuhaflıklar aşağıdakilerle sınırlı değil).</p><p><strong>Bursa Büyükşehir Belediye Stadyumu<br></strong>Timsah şeklinde tasarlanan stadyumda kafa yapılamıyor ve EKAP’ta 2017’de “BURSA BÜYÜKŞEHİR STADYUMU TİMSAH KAFASİ TAMAMLAMA İMALATLARİ YAPİM İŞİ” ihalesi açılıyor.</p><p><strong>Ankara Osmanlı Stadyumu<br></strong>Saat kuleleri, dinozorları, kapıları, Ankapark ile adeta Ankara’yı bir şehir tema park yapacak eylemlerin stadyum bacağı gibi duruyor. Yeniçeriler, kapılar, mızraklar, oklar…</p><p>Atlas Obscura’nın bir editörü Mudurnu’daki <a href="https://www.atlasobscura.com/places/burj-al-babas">Burj Al Babas</a>’ı görülecekler listesine almış. Ben olsam Osmanlı Stadyumu’nu da listeye eklerdim. En azından benim gidilip görülecekler listemde…</p><p><strong>Tire Gazi Mustafa Kemal Atatürk Stadyumu<br></strong>86.000 nüfuslu ilçeden 15.000 kapasiteli bir stadyum. Üstelik futbol kulübü Bölgesel Amatör ligde (Spor Toto Süper Lig &gt; Spor Toto 1. Lig &gt; TFF 2. Lig &gt; TFF 3. Lig &gt; U21 Ligi &gt; Bölgesel Amatör Lig). Kocaman bir ölü yatırım…</p><h3>Stadyum Adlandırma</h3><p>Stadyumların isimlendirmesini konuşmak hiç de kolay değil hele de bugünün gri alanı olmayan Türkiye’sinde. Konuyu iki ana eksende ele almak mümkün: Birincisi stadyumlara o ya da bu şekilde o anki siyasi iklime göre isim vermek. İkincisi sponsorluk mekanizması.</p><p><strong>Sponsorluk<br></strong>GS ve BJK’nın stadyumları 10 yıl içinde şu isimlerle anıldı.</p><ul><li>GS: Seyrantepe Stadyumu, Türk Telekom Arena, Nef Stadyumu</li><li>BJK: İnönü Stadyumu, Fiyapı İnönü Stadyumu, Vodafone Park</li></ul><p>Bu isimlendirme; yönlendirme tabelaları, internet ve her şeyden önemlisi genel algıda pek çok sorun demek. Sponsorluk mekanizmaları dünyanın başka yerlerinde de var. Herhalde en meşhurlarından birisi mimarların iyi bildiği Münih’teki Allianz Arena. Açıldığı günden bu yana ismi hiç değişmedi.</p><p>Uzun sözün kısası futbol kulüplerinin sponsorluk anlaşmalarını 2–3 hatta 5 yıl gibi kısa vadelerde yapamamaları gerek. Bunu sağlaması gereken yapacağı yasal düzenlemelerle kamu otoritesi.</p><p><strong>İsimlendirme<br></strong>Kapanan 27 stadyumdan 12’sinin adı Atatürk, 4’ü İnönü, 5’i kurtuluş savaşı temalıydı. Bu stadyumlardan sadece 2 tanesi spor insanlarının adını taşıyordu. Stadyumlara savaş dışındaki temalardan isim bulamamışız. Bilim, kültür, sanat ve spor alanından toplumun dikkatini çekecek, bu konularda farkındalık yaratacak isimler verilmemesi başlı başına bir yazı konusu…</p><h3>Mimari Tasarım</h3><p><em>Yazının bundan sonrası daha çok mimarlık alanının projelendirme tartışmalarıyla ilgili olacak. Mimar olmayanlar için buradan sonrası sıkıcı olabilir.</em></p><p>Tümü kamuya açık verilerden derlenen tabloya göre tasarım alanında durum şöyle:</p><ul><li><strong>Bahadır Kul Mimarlık:</strong> 10’u işletmede (2’si Alper Aksoy’la), 2’si inşaat halinde 2’si de -akıbetini bilmediğim- konsept proje aşamasında olan 14 stadyum tasarımı.</li><li><strong>Alper Aksoy Mimarlık:</strong> 6’sı işletmede (1’i Bahadır Kul, birisi Arkinom ile), 3’ü inşaat halinde 2’si de -akıbetini bilmediğim- konsept proje aşamasında olan 12 stadyum tasarımı.</li><li><strong>DB Mimarlık:</strong> Tümü işletmede olan 4 stadyum tasarımı.</li><li><strong>AZ Aksu:</strong> Tümü işletmede olan 4 stadyum tasarımı.</li><li><strong>Arima Mimarlık:</strong> 2’si işletmede olan 4 stadyum tasarımı.</li><li><strong>ASP Stutgart:</strong> 2’si işletmede olan 2 stadyum tasarımı.</li></ul><p>Bunların dışında Arma Mimarlık, Sözüneri Mimarlık, MVM Mimarlık, Procon gibi firmalar stadyum tasarımları yapmışlar. Ayrıca paket projelerden tanıdığımız TÜMAŞ’ın yaptığı stadyum projeleri de var.</p><p><em>Mimarlık ofisleri bilgilerde güncelleme yapmak isterlerse bana yazabilir ya da bu yazının altındaki yorum bölümüne ekleme yapabilirler.</em></p><p><strong>Stadyumları Kim Yapıyor?<br></strong>Stadyumları büyük oranda Gençlik ve Spor Bakanlığı yapıyor. Bir o kadar stadyum da TOKİ tarafından yapıldı. Bunlara ek olarak valilikler, belediyeler ve ilgili spor kulüpleri de yapımda rol alabiliyor.</p><p>Tasarım elde etme süreci de yapım gibi çok aktörlü…</p><p><strong>Yarışma<br></strong>Önce yarışmalara bir bakalım:</p><p>1957 tarihli Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğü tarafından açılan “<a href="http://www.mimarlarodasiankara.org/yarismalardizini/">25.000 Kişilik Cebeci Stadı</a>” yarışması literatürde bulduğumuz en erken tarihli stadyum yarışması. Yarışma sonucu uygulanan ve uzun yıllar kullanılan stadyum geçtiğimiz aylarda yıkıldı ve yerine Millet Bahçesi yapılıyor.</p><p>2004’te İzmir Konak Belediyesi tarafından açılan 17.000 izleyici kapasiteli “<a href="https://v3.arkitera.com/v1/proje/yesilyurt/index.htm">Yeşilyurt Spor Kompleksi Mimari Proje Yarışması</a>” ise en yakın tarihli yarışma. Aynı zamanda ikinci ve sonuncu olan yarışmayı Tülin Hadi, Cem İlhan ve Zeynep Ataş ekibi kazanmıştı (Uygulanmadı).</p><p>Evet, yüz yıllık geçmişi olan ve 1.200’e yakın yarışma açılan Türkiye’de stadyum alanında açılan yarışma sayısı iki. Bu yazının omurgasını oluşturan yenilemelerin hiçbirisi için yarışma yapılmadı.</p><p><strong>Proje Elde Etme Süreci<br></strong>Peki ya nasıl oldu da 4–5 ofis neredeyse tüm yenilemeleri yaptı? Anadolu ve 4 büyükler olarak süreci kabaca ikiye ayırarak düşünebiliriz:</p><p>Anadolu’daki süreci okumak için 2000’lerin başına Ofiss Mimarca’nın Kayseri’deki stadyumu yenilediği döneme gitmemiz gerekir. 2000’li yılların sonuna doğru (2008, 2009) Kayseri’nin tam merkezindeki Kayseri Atatürk Stadyumu yıkılır ve yerine Forum Kayseri AVM yapılır. Yeni stadyum da bugünkü yerinde o zamanlar mimarlık ortamında isimleri henüz neredeyse hiç duyulmamış 2 genç mimar, Bahadır Kul ve Alper Aksoy tarafından tasarlanır.</p><p>Ardından Anadolu’daki -belli bir büyüklüğün üstündeki- stadyum tasarımlarının birkaç istisna hariç büyük çoğunluğu Bahadır Kul Mimarlık ve Alper Aksoy Mimarlık tarafından yapılır.</p><p>2000’lerin başı FB, GS ve BJK’ın stadyumları açısından da yoğun geçer. FB Şükrü Saraçoğlu olduğu yerde yenilenip 2006’da açılırken aynı yıllarda GS’ın stadyum tartışmaları hararetli bir şekilde Türkiye gündemine oturmuştu. Bu tartışmalar içinde Ali Sami Yen’in olduğu yerde yenilenmesi için Emre Arolat ve Bünyamin Derman tarafından <a href="https://v3.arkitera.com/g64-3-buyukler.html?year=&amp;aID=689&amp;o=685&amp;o2=687">bir tasarım hazırlandığını</a> not düşelim. BJK İnönü Stadyumu da Türkiye gündemini epeyce meşgul ederek 2013’te yıkılır ve 2016’da Vodafone Arena olarak yeniden açılır.</p><p>Türkiye’nin futbol alanında 4. büyüğü sayılan Trabzon’un yeni stadyum süreci de GS ve BJK’nın süreçlerini aratmayan bir sürecin sonunda 2016’da tamamen deniz dolgusu üzerinde yapılarak açılır.</p><p>Bu sürecin sonunda AZ Aksu FB, DB Mimarlık BJK ve ASP Stuttgart da GS ve Trabzon’un stadyumlarını tasarlar. Kaderin bir cilvesi olarak 4 büyüklerin tesislerinin hiçbirisi toplamda yaklaşık 1 milyon koltuk kapasiteli stadyumlar tasarlamış Bahadır Kul ve Alper Aksoy tarafından tasarlanmaz. Kader bir başka ağını da star mimarlık için örmüştür. Tanyeli’nin “<a href="https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=CwVIqqBuz1VkysVpueogAW603vFiEjxJ06B_lOAa7u4NTfpV6bBkMuQUEjDuk7X5">İstanbul Beşlisi</a>” Türkiye’deki onlarca stadyum yenilemesinden hiçbirisini yapmaz. Uygulanmışları tasarlamanın çok ötesinde, bu star mimarlık ofislerinin konsept proje dahi üretmesini sağlayacak bir pazar oluşmaz ve hiçbir tasarım üretilmez de…</p><p>Böylece Anadolu ve 4 büyüklerin tasarımcılarını özet olarak okuduk.</p><p>Anadolu stadyumlarının tasarlanmasında Kayseri Stadyumu’ndan sonra Bahadır Kul Mimarlık ve Alper Aksoy Mimarlık’a “bu ekipler stadyum yapmayı biliyor, dolayısıyla onlarla çalışırsak rahat ederiz” düşüncesi ile iş verilmiş olabilir. Bu durumda 32.000 kişi kapasiteli ilk işin nasıl olup da daha önce çok daha küçük projeleri tasarlamış ekibe verildiği sorusu yanıtsız kalacak elbette.</p><p>EKAP verilerine göre stadyum tasarımlarının projelendirmesinde -iyi ki de- açık ihale yöntemi tercih edilmemiş. Bunun yerine projeler 21F usulü ile ya da paket ihale yöntemi ile satın alınmış. Biraz ilgili herkesin bildiği gibi her iki yöntem de İdarelere tasarımı dilediği ile çalışma hakkını sunuyor.</p><p>Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın projelendirmeden sorumlu birimleri söz konusu projelendirme sürecini çok daha zengin bir hale getirebilirlerdi. Açılacak 2–3 yarışma ile çok sayıda tasarım ekibi ilgili kamu otoritesinin iş vermesi için ortalığa çıkabilir, kendini gösterebilirdi. Mimarlık kültürü ve mesleği her açıdan teşvik edilecekti. Evet yarışma şartnamelerinin söylediği gibi ekiplerin uluslararası rekabet gücü kazanmaları sağlanacaktı vesaire.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=2c702fb016c8" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Şehir Hastaneleri]]></title>
            <link>https://medium.com/@oyilmaz/%C5%9Fehir-hastaneleri-e5fdab6e6c52?source=rss-fc57446ea2b1------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/e5fdab6e6c52</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Ömer Yılmaz]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 27 Feb 2022 20:31:04 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2022-02-27T20:31:04.158Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Türkiye’nin Büyük Projeleri yazı dizisinde bu kez şehir hastanelerinin KOİ (Kamu Özel İşbirliği) modeliyle yapılan 18 tanesine büyüteç tutmaya çalışacağım.</p><p>2002’de başlayan AK Parti iktidarı 2003 tarihli Sağlıkta Dönüşüm Programı’nı yayınlar. Performans göstergeleri arasında “Sağlık Sisteminin Finansal Sürdürülebilirliği” başlığı altında “Yeni yatırımlarda Kamu-Özel Ortaklığı modeli uygulanması” vurgusu yer alır.</p><h3>KOİ ile Hastane Yapmak Ne Demek?</h3><p>Kamu herhangi bir yatırımın finansmanını genel bütçeden harcayabilir. Yani ilgili mevzuata uygun olarak parasını vererek yaptırır. Bir de kendi bütçesini kullanmadan yaptırdıkları vardır. Bu yöntemle Türkiye’de karayolları, havaalanları, sağlık tesisleri, enerji yatırımları vb. yaptırıldı ve halen de yaptırılıyor. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın <a href="https://koi.sbb.gov.tr/">verilerine göre</a> 85 milyar ABD doları tutarında 257 proje (5 Ocak 2022 tarihli olarak) KOİ modeliyle yürütülüyor. Söz konusu projelerin 18’i sağlık tesisi ve bu tesislere harcanan 11,5 milyar ABD doları.</p><p>En basit hali ile Türkiye’de bugün uygulanan modeli anlatacak olursak yürütülen KOİ sağlık yatırımları için <em>“Ey özel sektör, bana kendi paranla istediğim özelliklerde bir hastane yap, senden bunu kiralayacağım ve işletmeni isteyeceğim”</em> demek diyebiliriz.</p><p>Okuduklarım ve izlediklerimden edindiğim iki yanlış anlamayı / anlatmayı da açmak istiyorum: Sağlık Bakanı Koca <a href="https://youtu.be/65V_OG4wkvA?t=114">yaptığı bir konuşmada</a><em> “ne yatan hastada, ne ameliyatta ne yatak doluluk oranında herhangi bir garanti söz konusu değildir”</em> diyor. Buna karşın <em>“şehir merkezlerindeki hastaneler kapatılıyor, çünkü hasta garantisi verildi”</em> söylemi de ortamda sıkça dolaşıyor.</p><p>Bu söylemlerden ilkinde eksik söylenen ikincisinde yanlış tespit var. Söz konusu 18 hastaneyi kamu belirli bir periyot için net bir tutarla kiralıyor. Ev kiralamanız gibi yani. Bu modeli ulaştırma projelerinden farklı kılıyor. Hasta garantisine falan gerek yok. Hastane boş da dolu da olsa kullanım bedeli ödenecek. Merkezdeki hastaneleri kapatıyorlar çünkü bu hastanelere hasta gerek söylemi de doğru değil.</p><p>Şanlıurfa ve Erzurum gibi, büyüklük, mimari şema ve pek çok açıdan bu yazıda ele alınanlarla benzerlik taşıyan sağlık tesisleri yazıya konu edilmedi. Konu olan sağlık tesisleri ile ilgili tablo ise şöyle:</p><p><strong>ID Şehir Hastanesi AdıYatakAçılış TarihiYatırımcı / İşletmeci</strong>1Ankara Etlik3.624AçılmadıTürkerler &amp; Astaldi2Gaziantep1.875AçılmadıRönesans3Kocaeli1.210AçılmadıTürkerler &amp; GAMA4Kütahya610AçılmadıGÜRİŞ5Adana1.55015.Eyl.17Rönesans6Ankara3.71114.Mar.19CCN7Başakşehir Çam ve Sakura2.68220.Nis.20Rönesans8Bursa1.35516.Tem.19Rönesans9Elazığ Fethi Sekin1.0381.Ağu.18Rönesans10Eskişehir1.08130.Eki.18Akfen11Isparta75524.Mar.17Akfen12İzmir2.060AçılmadıTürkerler &amp; GAMA13Kayseri1.6075.May.18YDA14Konya Karatay1.2505.Ağu.20YDA15Manisa55827.Eki.18YDA16Mersin1.2943.Şub.17CCN17Tekirdağ İsmail Fehmi Cumalıoğlu48613.Kas.20AKFEN18Yozgat47516.Oca.17Rönesans</p><p>Her ne kadar Cumhurbaşkanlığı Yatırım Ofisi’nin <a href="https://www.invest.gov.tr/tr/library/publications/lists/investpublications/altyapi-sektoru-raporu.pdf">Altyapı Sektörü Raporu</a>’nda sağlık sektörü fırsatları olarak daha fazla sayıda şehir hastanesi listelenmiş de olsa Sağlık Bakanlığı yeni yatırımları için KOİ modelinden vazgeçmiş görünüyor. İşletmeye alınmış 13, büyük olasılıkla 2022’de açılacak 4 ve bir ihtimalle 2023’te açılacak 1 şehir olmak üzere toplam 18 şehir hastanesi bu yazının konusu.</p><p>Yine Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı’nın 2018 tarihli bir <a href="https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2019/05/Kamu-Ozel_Isbirligi_Raporu-2018.pdf">raporuna göre</a> o tarihte “planlanan KOİ projesi” olarak görülen Şanlıurfa Şehir Hastanesi için yatırım tutarı 405.211.422 ABD doları. KOİ modeli ile yapılmasından vazgeçilen Şanlıurfa Şehir Hastanesi genel bütçeden yapım ihalesine çıkıyor. 17 Mart 2021’de yayımlanan sonuç ilanına göre 1.868.450.000 TL’ye yüklenici ile sözleşme imzalanıyor. Yani o tarihli kura göre 249.459.279 ABD doları. Aradaki fark 156 milyon ABD doları. Bu fark finansman maliyeti midir? Yoksa KOİ modeline hastanenin tefrişatı ve sağlık donanımları da dahil midir bilmiyorum.</p><p>Devletin bizimle paylaştığı verilerin içinde bu hastaneler için yatırımcılara ödenecek kira bedeli yok. Ticari sır olarak kabul edildiği için paylaşılmıyormuş. Tam burada bana göre KOİ sistemi zaten çöküyor. Vergilerimizin nereye harcandığını bilmiyor, dolayısıyla denetleyemiyor oluyoruz.</p><p>Bundan sonrasında Türkiye’deki model için KOİ’nin olumlu ve olumsuz yönlerini tartışmak anlamsız hale geliyor aslında…</p><h3>KOİ Modeli ve MEB Yarışmaları</h3><p>KOİ modeli Sağlık Bakanlığı’nın buluşu değil. Bu modeli karayolları, havalimanları, köprüler, tüneller, raylı sistemler ve limanlarla etkin bir şekilde uygulayan Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı.</p><p>Hatırlanacak olursa Milli Eğitim Bakanlığı 26 Aralık 2012’de “<a href="https://www.arkitera.com/yarisma/egitim-kampusleri-mimari-proje-yarismasi-on-secim-ilani/">Eğitim Kampüsleri Mimari Proje Yarışması</a>” açmıştı. Takip eden zamanda 2. Grup ve 3. Grup olarak adlandırılan iki yarışma daha açıldı. Bu yarışmalar ile toplam 33 okul yapılması planlanıyordu.</p><p>Ömer Dinçer’in bakan olduğu dönemde açılan yarışmalar silsilesi Nabi Avcı’nın bakanlığı sırasında tamamlandı. Uygulama projeleri tartışmaları mimarlık ortamında bolca yapıldı o günlerde. Bugünden baktığımda mimarlık ortamının genel reaksiyonu da kendi yazdıklarım da oldukça naif kalıyor…</p><p>Hastanelerin ortalama 1.500 yatak kapasitesi bize büyük görünüyor ve tartışıyoruz ya, o gün Milli Eğitim Bakanlığı 10.000 öğrenci kapasiteli toplam 33 okulu KOİ modeli ile hayata geçirmek için yarışmaları açmıştı aslında. Nabi Avcı’nın bakan olmasıyla 10.000 çok büyük 5.000 yapalım hatta o bile büyük tartışmaları yapıldı da uygulamaya gidilmedi neyse ki. Hoş zaten ekonomik tabloya bakınca bu okulların KOİ modeli ile yapılması olanaksızmış.</p><h3>18 Şehir Hastanesi</h3><p>18 hastaneden 14’ü büyükşehirlerde. Toplam 27.221 yatak kapasitesi var ve ortalaması 1.500 yatak. Merkeze uzaklıkları ortalama 10km ve 17dk. Bu mesafe için ödenecek taksi ücreti yaklaşık 60TL. Şehir hastanelerinin hiçbirisine gerçek bir toplu taşıma (raylı sistem) yok.</p><p>Hemen hemen tümü (Isparta ve Erzurum biraz daha merkez sayılabilir) şehir dışındaki boş ve henüz çevresi hiç yapılaşmamış parsellerde yapıldılar.</p><blockquote><em>Bu tivitin devamında İşletmeye alınmış Şehir Hastaneleri’ni 1/10.000 ve 1/50.000 olarak ekleyeceğim (Ekranda ölçek olmaz ama hepsi aynı ve aralarında 5 kat fark var diye düşünebilirsiniz).</em></blockquote><blockquote><em>Maviler inşaat halinde. </em><a href="https://t.co/PXO5DrSgWA"><em>pic.twitter.com/PXO5DrSgWA</em></a></blockquote><blockquote><em>— Ömer Yılmaz (@oyilmaz) </em><a href="https://twitter.com/oyilmaz/status/1472555025310359557?ref_src=twsrc%5Etfw"><em>December 19, 2021</em></a></blockquote><p>Hastane, program olarak en zor yapı türlerinden birisi. Bu zorluğun etkisinin yüksek olduğunu düşünüyorum: Söz konusu 18 hastaneden hiçbirisinde “Osmanlı &amp; Selçuklu” söylemiyle dayatılan çirkin dekorasyon unsurları yok. Tümü yalın, fonksiyona odaklanarak programı en doğru şekilde çözmeye çalışan yapılar gibi görünüyor.</p><p>Bu yazının yazılması sırasında yurtdışındaki benzer hastaneleri epeyce inceledim. Üç aşağı beş yukarı benzer mimarileri var.</p><p>Mimarlık demişken… EKAP’ta bu 18 hastaneden hiçbirisinin mimarlık mühendislik hizmetlerinin ihalesine ilişkin bir veri yok. Kamu bu binaları yarışmayla yapmadı. Biliyoruz ki Sağlık Bakanlığı paket proje sistemiyle iş yapmıyor. Ve yine biliyoruz ki Sağlık Bakanlığı Kamu İhale Kanunu’na tabii. Dolayısıyla söz konusu projelerin yatırımcılar tarafından hazırlandığını düşünebiliriz. Elbette kamunun bir kontrolü vardır.</p><p>Ama şeffaf olmayan, kamusal mekânsal faydayı sadece 25 yıllık yatırım süreci ve söz konusu sağlık tesisi için düşünmüş olduğundan neredeyse emin olabileceğimiz bir projelendirme süreci. 25 yıl sonra kamuya ait olacak yapılar kamusal mekanizmalar devre dışı bırakılarak projelendirilmiş oldu.</p><p>Bu hastaneler, çevre ile ilişkileri; kent dışındaki yatırımlar da olsalar bulundukları yerle ilgili gelişmelere olumlu ve olumsuz katkıları; mimarlık kültürünün ve daha sonra yapılacak hastaneler için mimarlık bilgi birikiminin gelişmesine bir katkı sağlamamış olmaları ve ulaşım sorunlarını görmezden gelmeleriyle tasarım açısından sorunlar taşıyor.</p><p>Kamu iyi bina yapamıyor. İşletemiyor. Yanlış mı? Değil elbette. Peki KOİ modeli daha iyi mekanlar ve şehirler yaratmak için bir araç olabildi mi? Olamadı. Sistemdeki sorunlar genel bütçeden de yapılsa Yap İşlet Devret türevi bir yöntemle de yapılsa olduğu gibi devam ediyor.</p><p>Sanırım tam burada konu yine siyasete, kadrolaşmaya ve liyakate dokunuyor…</p><p>Sonuç olarak anneniz, babanız bir yakınınız hastanede yatınca her defasında yeniden anlıyorsunuz iyi hastanelerin gerektiğini. Sağlık hizmetlerinin devlet tarafından herkese eşit ve ücretsiz olarak verilmesinin önemini. İki konuda belki de 30 yıldır düşüncelerim hiç değişmedi. Eğitim ve sağlığın temel bir hak olarak tüm vatandaşlara ücretsiz ve eşit olarak sağlanması…</p><p>Ücretsiz sağlık hizmetinin aynı zamanda nitelikli mekanlarda ve şehirlerde (hastane ve çevresi) verilmesini istemek de en doğal hakkımız.</p><p>Eski hastanelerimiz; söz gelimi Cerrahpaşa, Çapa, GATA, Numune Hastaneleri, ruhsal sağlık problemleri ile ilgili hastaneler kent merkezlerinde ve yeşillikler içindeydi. Hatta bu hastaneler Bakırköy ve Erenköy örneklerinde olduğu gibi kentin yeşil alan ihtiyacını bile karşılamaya muktedir idiler. Yeniler bugün henüz ancak dağın başındaki birer yapı. Hiçbir zaman bir şehir merkezi oluşturmayacaklar. Büyük olasılıkla çevrelerinde kötü bir yapılaşmayla sağlık sistemi tedarikçileri (doktorlar, eczaneler, medikal ürün satıcıları vb.) konuşlanacak.</p><p>2017’de ilki açılan KOİ modelli 18 şehir hastanesinin sonuncusu olacak Gaziantep 2023’te açılacak gibi görünüyor. Sözleşmeleri 25 yıllığına yapılan bu hastanelerin kira ödemeleri 2042–2048 arasında bitecek. Sadece basit bir giriş olabilecek bu yazıyı şu sayıları vererek bitirmek istiyorum.</p><ul><li>Türkiye’nin KOİ yatırımları içinde sağlık tesisleri oranı: %14</li><li>KOİ sağlık tesisi projesi sayısı: 18</li><li>Yatırım tutarı: 11,5 milyar $</li><li>Yatak sayısı: 27.221</li><li>Yatak başı yatırım: 424.000 $</li><li>Şanlıurfa Şehir Hastanesi EKAP ihalesine göre yatak başı inşaat maliyeti: 150.000 $</li><li>Şehir hastaneleri 150.000 $’a göre genel bütçeden yapılsaydı tutarı: 4 milyar $</li><li>Genel bütçe — KOİ arasındaki fark: 7,5 milyar $</li></ul><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=e5fdab6e6c52" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[İki Baraj İki Yeni Şehir: Yusufeli ve Hasankeyf]]></title>
            <link>https://medium.com/@oyilmaz/i%CC%87ki-baraj-i%CC%87ki-yeni-%C5%9Fehir-yusufeli-ve-hasankeyf-7b1dc8dc9757?source=rss-fc57446ea2b1------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/7b1dc8dc9757</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Ömer Yılmaz]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 27 Feb 2022 20:30:51 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2022-02-27T20:30:51.702Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>[gallery size=”full” ids=”265274,265273,265272&quot;]</p><p>Enerji başlığını havzalarını gördüğüm bugünlerde tamamlanan iki baraja değinerek oluşturmak istiyorum: Yusufeli ve Ilısu.</p><p>Prof. Dr. Oluş Arık başkanlığında yürütülen “Hasankeyf Kazı ve Onarım Çalışmaları 1991”e katılmış da olsam yazının omurgasını koruma oluşturmayacak. Bu konuda çok söz söylendi zaten, tekrarlamanın lüzumu yok. Bu barajların yapılıp yapılmaması gerektiğinin tartışmasını da yapmayacağım. O da çok tartışıldı. Barajların neden olduğu yeni yapılaşmanın nasıl yapıldığını ve sonucu tartışmak istiyorum.</p><h3>Yusufeli Barajı</h3><p>Su tutmaya başlamak üzere. Türkiye’nin 1. Dünyanın 3. en yüksek barajı. Kurulu güç bakımından da Türkiye’nin 10. büyük enerji üretim tesisi.</p><p>Yusufeli ilçesi ve Erzurum — Artvin karayolu su toplama havzası içinde kalacağı için yeniden yapılıyorlar. Yeni şehir de yollar da tamamlanmak üzere.</p><p>Mülkiyet ve imar gibi sorunlardan bağımsız; bağlamı nedeniyle “kentsel dönüşümün” sosyal tartışmalarına kapılmadan yeni baştan bir ilçe kuruluyor. İdarelerin ve tasarımcıların önünde çözülmesi gereken tek engel topoğrafya. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=JXRVJrYbv7E">Buna rağmen ortaya çıkan şehir</a> cumhuriyetin ilk yıllarından kurulanlara ya da 1960’lar modernizmine göre bile çok gerilerde. Yöresel mimari kalıbıyla Türkiye’nin dört bir köşesinde rastlanacak TOKİ blokları; hiçbir yenilik getirmeyen, yapılaşmayı sorgulamayan alışıldık betonarme apartman mimarisi karşımıza çıkan. Yeni Yusufeli, imar planından mimarlığa köhnemiş yaklaşımların sonuç ürünü.</p><p>Karayolu ise bunun tam tersi bir mühendislik eseri. Tünelleri ve viyadükleri ile etkileyici.</p><p>Neden?</p><h3>Ilısu Barajı</h3><p>Bir süredir su tutan barajın havzası şekillenmeye başladı. Türkiye’nin kurulu güç bakımından en büyük 4. barajı. Ilısu Barajı’nı Yusufeli’nden ayrıştıran önemli bir kültürel miras alanı Hasankeyf’i sular altında bırakmış olması. Zeynel Abidin Türbesi, Artuklu Hamamı, El Rızk Camisi, Koç Camisi, Hasankeyf Kalesi &amp; Köprüsü sular altında kalanlardan bazıları. Bunlardan bazıları büyük emek ve bütçelerle taşındı. Yeni yerlerinde turistleri bekliyor.</p><p>Ilısu havzası Hasankeyf ilçesini yuttuğu için tıpkı Yusufeli gibi yeni bir Hasankeyf de kuruldu. Ha bir de yeni Hasankeyf Köprüsü’nü yaptık. Eski köprü çok özeldi, bir dönemin simgesi betonarme kemerli köprülerdendi. Yeni köprü de bu dönemin simgesi olabilecek nitelikte. Sahte bir taş köprü de yapıldı.</p><h3>İki Deney Faresi</h3><p>Yusufeli ve Hasankeyf yeniden kuruldu. Birisi Kuzeydoğu Anadolu’nun sarp dağları, melankolik yeşil, sarı ve kahverengisinin hakim olduğu coğrafyada. Ötekisi Güneydoğu Anadolu’nun tam kalbinde; daha sarı, daha ağaçsız, daha az dağlık bir coğrafyada.</p><p>Farklı iki doğal ve kültürel coğrafyada iki yeni şehir kuruluyor. 70 yıldır şehirleşme sorunları ile mücadele eden bir toplum için bulunmaz bir fırsat. Bütün sosyal bilimciler, fen bilimcileri, tasarımcılar devreye sokularak bu iki süreç bir laboratuvar gibi kullanılabilirdi. Dahası bu uluslararası katılımla yapılabilirdi.</p><p>Bugün imar planları askıya çıktıkları mavi ozalit kadar değerliler. Mevzuatın emrettiği teknik özellikler ve sürece uygun olarak tamamlanıyorlar. Nitelikli kent oluşturmakla ilgili bir dertleri yok. Statükonun öyle bir kapasitesi de yok zaten. Oysa Yusufeli ve Hasankeyf imar planları bunları sorgulamak, tartışmak, bundan sonra üretilecekler için örnek oluşturmak için ne büyük fırsattı. İmar planının varlığını tartışarak başlardık belki de!</p><p>Mimarlık farklı mı? Her iki coğrafyada üretilenlerin ne mimarlık kültürü ne de şehir konforu açısında özel bir yanı yok. Türkiye’nin başka yerlerinde nasılsa o nitelikte.</p><p>Düşünsenize bir hiç otomobilin girmediği bir şehir yapılabilirdi. Her cm2’sine bisikletle ulaşılan, yayanın her yere yürüyebildiği bir şehir neden olmasındı?</p><p>Betonarmeye mahkum değiliz diye haykıran bir kitle var. Kerpiç, alker, ahşap, çelik, prefabrikasyon, 3B yazıcılarla üretim… Neler denenirdi.</p><p>Bakanlığın adına bile İklim Değişikliği eklediğimiz bu günlerde bu kobay şehirler enerji üretimi, tasarrufu ve kullanımı açısından örnek olabilirdi. Önce çöp üretmeyen ürettiğini dönüştüren iki şehrimiz olurdu belki de.</p><p>Akıllı teknolojiler, yeni yapı malzemeleri &amp; yapım teknikleri, yeni ulaşım sistemleri ve nicelerini denemek için daha iyi bir fırsat olamazdı. Ama hep olduğu gibi bu fırsatı da kaçırdık.</p><p>“Karayolu ise bunun tam tersi bir mühendislik eseri. Neden?” diye sormuştum. Kafamın karışıklığı ile yanıt vereceğim ama yanıtı kültür. Mimarlık ve sonucu olan şehirleşme kültürün bir parçası. Mühendislik ise tüm dünyada evrensel. Bu nedenle köprüler, tüneller cillop gibi şehirler birer felaket.</p><p>Avrupa’nın doğusunda; Ortadoğu’nun batısında liderlerimizin bizi bir batıya bir doğuya çekiştirdiği ortamda uzayamıyor ya da kısalamıyoruz. Belki de olduğumuz yeri kabul etme zamanıdır.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=7b1dc8dc9757" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Duvar]]></title>
            <link>https://medium.com/@oyilmaz/duvar-52334207cb9d?source=rss-fc57446ea2b1------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/52334207cb9d</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Ömer Yılmaz]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 27 Feb 2022 20:30:41 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2022-02-27T20:30:41.680Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Haydarpaşaport, Haliçport, Seaport, Galataport derken 4–0… Kanal İstanbul, mega projeler, İBB’nin yetki alanlarına merkezi yönetim müdahaleleri gündemde olunca 5, 6, 7, 8 diye gidiyor. Tophane’deki tarihi yapıları neredeyse tamamen perdeleyen yapılanma düzeni üzerine tuz biber. İnşaat tamamlanınca Fındıklı’dan Karaköy Vapur İskelesi’ne yürüyemediğimizi görecek ve biraz daha kızacağız.</p><p>Dünyada kruvaziyer turizmi olmalı mı olmamalı mı? Bu gemiler İstanbul’a gelsin mi gelmesin mi? Gelecekler mi? Gelirlerse buraya mı yanaşsalar?</p><p>Kruvaziyer ekonomisi anıldığı gibi çok güçlü mü? Yoksa itiraz edildiği gibi tüm kitle turizmi türlerinde olduğu gibi ekonomik olarak balon mu? Kruvaziyer turizmi sürdürülebilir midir?</p><p>Hepimiz tepkili, hepimiz dolu, hepimiz inşaattan bıkkın durumdayız. Evet Galataport maça zaten çok geride başlıyor.</p><p>Ayrıca süreç şeffaf yürütülmedi. Mağaza ya da ofis kiralayacak, gemi yanaştıracak olanlar, müze yapanlar tüm planlara ve bilgilere İstanbullulardan çok önce ulaştılar. Alan AVM olarak ele alındı. Ayrıca yersiz, her yere ait zincir mağazalar burada da var oldular…</p><h3>Galata Köprüsü — Dolmabahçe Arası</h3><p>Galata Köprüsü ile Dolmabahçe arasındaki sahil bandı Galataport sonrasında birlikte düşünmeyi gerektiriyor. Bu kıyıda sırasıyla Karaköy Vapur iskelesi, Galataport, MSGSÜ ve Kabataş Transfer Merkezi var.</p><p>Adeta minik bir Türkiye olan Eminönü, Galata Köprüsü’yle sosyolojik ve kültürel yapısını seyrelerek de olsa Karaköy’e de taşıyor. Köprünün Haliç tarafında kalan Perşembe Pazarı, Dalan’ın yıkımlarından kendisini -bir miktar- kurtaran nadir dokulardan. Ve bu bölge ilginç bir şekilde ticaret ve gündelik yaşam karakterini -güçsüzleşerek de olsa- koruyor.</p><p>Galata Köprüsü’nün Boğaziçi tarafı ise özellikle son 10 yılda dönüşerek limana hizmet veren küçük üretim ve satış birimlerine sahip bir yer olmaktan çıkıp İstanbul’un “Soho”suna dönüşmüştü. Mimarlık ofisleri, tasarımcılar, hip oteller, şık lokantalar Meclisi Mebusan Caddesi ile inşaatı öncesinde ve sırasında kapalı liman arasında kalan alanda yoğunlaştılar. Karaköy böylece oldukça renkli ve bir kısım İstanbullu için çekici bir odak haline gelmişti.</p><p>Galataport’un Fındıklı’daki komşusu MSGSÜ’nün güzel sanatlar ve mimarlık fakülteleri tarafından kullanılan binaları. MSGSÜ’nün buradaki binalarının üniversite kullanımına uygun iç mekan düzenlemesi, Sedad Hakkı Eldem’in çizdiği projeye göre 1970’li yıllarda tamamlandı.</p><p>Kuzeye doğru devam edince Fındıklı Parkı’ndan hemen sonra Kabataş Transfer Merkezi’ne ulaşılıyor. Kabataş İstanbul’un en önemli birkaç transfer merkezinden birisi. Şunlardan:</p><ul><li>Bağcılar’dan gelen T1 tramvayı</li><li>Taksim’den gelen F1 füniküleri</li><li>Mahmutbey’den gelecek M7 metrosu</li><li>Şehir Hatları’nın ve diğer küçük vapur işletmecilerinin Üsküdar, Kadıköy, Bostancı, Adalar ve Boğaz hatları</li><li>İDO’nun İstanbul içi ile Bursa ve Balıkesir hatları</li><li>BUDO’nun Mudanya hattı</li><li>İETT’nin çok sayıda otobüs hattı</li></ul><p>Karaköy — Dolmabahçe hattında kıyı çizgisine yapılan en büyük müdahaleye neden olan Martı projesi Kabataş transfer merkezi için mimar Hakan Kıran ve dönemin Belediye Başkanı Kadir Topbaş tarafından ilk kez 2007’de dile getirilmişti. Kabataş ayrı bir yazıya konu olması gereken bir konu olduğu için burada noktalıyorum.</p><h3>Kruvaziyer Turizmi</h3><p>Galataport sadece iç meselelere bakarak tartışılabilecek bir proje değil. Kruvaziyer turlarının Meksika Körfezi civarından sonraki en önemli ikinci bölgesi Akdeniz. Akdeniz’de ise batıda İspanya Fransa ve İtalya doğuda Yunanistan ve Türkiye önemli limanlara sahipler.</p><p>Gemilerin otel olarak kullanıldığı kruvaziyer turizminde ana liman olmak yani yolculuğun başladığı liman olmak önemli. Akdeniz’in doğusunda bunun için yarışan 3 kent olduğunu söyleyebiliriz: Pire, Kuşadası ve İstanbul.</p><p>2015 ve 2016’da Türkiye’de yaşanan çok sayıdaki terör eylemi, seçimlerin tekrarı, Güneydoğu’daki karmaşa nedeniyle Türkiye’nin tüm limanlarında yolcu sayıları bir anda dibe vuruyor. Galataport inşaatı nedeniyle İstanbul’un uzun yıllar bir yolcu limanına sahip olmaması ve sonrasında 2019 sonunda hayatımızı etkilemeye başlayan pandemi nedeniyle beş yıldır İstanbul gemisizdi. İlk gemi geçtiğimiz aylarda yanaştı ve önümüzdeki iki yıl sürekli artan bir tempo ile Galataport’a çok sayıda gemi yanaştığını göreceğiz.</p><h3>İstanbul’un Kruvaziyer Limanı</h3><p>Kruvaziyer turizminin sürdürülebilir bir turizm türü olmadığını pandemide gemi sökümlerinden gördük. Ama insanoğlu sürdürülebilir değil ki. BM Kalkınma Hedefleri’nden başlayarak aslında her şey biraz tiyatro gibi geliyor bana. Google Earth ile dünyanın her köşesini ekranımdan izlemeye başladığım gün bu iş bitti demiştim kendi kendime… Bu yazının konusu olmadığı için yine başka yazılara konu etmek üzere burasını geçiyorum.</p><p>Kruvaziyer gemileri İstanbul’a gelecekler. Gemi yolculuklarının fiyatları ile ilgili yapılacak basit internet aramaları ile görülecektir ki, evet ekonomisi de güçlü; ekonomik anlamdaki sürdürülebilirlikten de bahsedilebilir.</p><p>Peki nereye gelecekler? Nereye gelseler? Yolcu limanı olarak Galataport’u hem İstanbul siluetine zarar verdiği için hem de kentlinin manzarasını kapattığı için istemeyenler var. Sürekli aynı manzaraya bakmaktansa farklı gemilerle değişen dinamik bir manzaraya sahip olmak daha iyi olmaz mı? Bence olur…</p><p>Bununla birlikte Galataport olmazsa yolcu limanı nerede olur, nasıl olur sorusuna cevap aramak için İstanbul’da bugüne kadar geliştirilen diğer kruvaziyer limanlarını hatırlayalım:</p><p>SEAPORT; Zeytinburnu’nda, Karasurları’nın denize eriştiği yerde denizin doldurulmasıyla yapılması planlanıyordu. 5 yolcu geminin yanaşması planlanmış olsa da proje özü itibarıyla <a href="https://www.youtube.com/watch?v=LYzOELmwVIE">büyük bir gayrimenkul geliştirme projesiydi</a>.</p><p>Haydarpaşaport; Harem — Kadıköy arasındaki kamuya ait araziler yıllardır yaratacağı gayrimenkul değeri nedeniyle gündemde. Bu geliştirme çalışmaları yolcu gemilerini de gündemine alıyor.</p><p>Yenikapıport; Yenikapı dolgusunun batısında, Kocamustafapaşa sahilinin bir milyon m2 doldurularak yapılacak yolcu limanı. 2016 yılında İBB tarafından projelendiriliyor.</p><p>İstanbul Karasuları’nın önünde, Kazlıçeşme’de ya da Tarihi Yarımada’nın bağrına saplanan Yenikapı Dolgusu’nun yanında bir dolgu daha mı alırdınız? Hem de milyonlarca m²…</p><p>Ayrıntılara girmeden benzer bir geliştirme projesinin Almanya’da nasıl yapıldığını hatırlayalım:</p><h3>Hafencity</h3><p>1991 yılında dönemin belediye başkanı Henning Voscherau, kentteki gelişme alanları ile ilgili bir araştırma projesi başlatıyor. Proje, limanın özellikle iç kesimlerinde yer alan ve çöküntü alanı haline gelmiş liman doklarının dönüşümü ile ilgili.</p><p>Başlangıçta bu fikir, taşıma maliyetleri ve mevcut yerleşik şirketlerin mülkiyet konularından dolayı ciddi muhalefet görüyor. Ayrıca toplumsal bazı protestolar da oluyor. Belediyeden küçük bir ekip farklı zaman aralıklarında farklı gruplarla görüşerek proje için bir program geliştiriyor. Hamburg Belediyesi 1997’de süreç ile ilgili sistemi nasıl işleteceğine dair ilk kurumsal örgütlenmeleri oluşturmaya başlıyor. Proje için öngörülen bitiş süresi 2025 yılı olarak belirleniyor.</p><p>1999 yılında açılan Hafencity Master Plan Yarışması’na 175 proje katılıyor ve Kees Christiaanse/ASTOC ofisi kazanıyor.</p><p>Şubat 2000 tarihinde Hamburg Meclisi HafenCity Bölgesi için master planın uygulanması kararını veriyor. Proje için seçilen alan eski şehrin güneyindeki eski limanın dok alanları.</p><p>Toplam alanı 127 ha. olan proje, Avrupa’da bir defada ele alınan dönüşüm projelerinin en büyüğü. Tanımlanan yapılaşma yoğunluğu yaklaşık olarak 2,4 milyon m². Proje tamamlandığında yaklaşık 14.000 kişi için konut (7000 adet), 40.000 kişi için ise çalışma imkanı sağlanacak.</p><p>Büyük benzerlikler taşıyan Hafencity’nin Galataport’tan en temel farkı geliştirmenin yapılış şekli. Hafencity belediye tarafından kurulan bir şirket tarafından geliştiriliyor ve yönetiliyor. Şirketin profesyonel yönetim kadroları bağımsız. <a href="https://www.hafencity.com/hafen-city-hamburg-gmbh/geschaeftsfuehrung">Bu bağımsız ekip</a> Hamburg Belediyesi ve merkezi hükümet temsilcilerinin <a href="https://www.hafencity.com/hafen-city-hamburg-gmbh/aufsichtsrat">yer aldığı bir kurulca</a> denetleniyor. İki yıl için görev yapan ve uzmanlardan oluşan bir de <a href="https://www.hafencity.com/hafen-city-hamburg-gmbh/beirat">danışma kurulu</a> bulunuyor.</p><p>Özel sektör yerine yerel yönetim tarafından yapılan geliştirme ve işletme ile %38 kamu payı önemli avantajlar sağlıyor. Kiralık daireler, ucuz daireler, çocuklu ailelere yönelik destekler, kooperatifler, yaşlı önceliği gibi araçlarla toplumun tüm kesimlerini barındıran zengin gerçek bir kent dokusu oluşturulabiliyor.</p><p>Böylece Hafencity kent dokularının geceleri de canlı olmasını sağlayan konut fonksiyonunu hem de farklı toplum sınıfları birlikte olacak şekilde inşa ediyor. Galataport ise gece yaşamını ticaret üzerine kuruyor.</p><p>Bu yönetimsel farklılık süreci ve sonucu doğrudan değiştirecek bir durum. Dolayısıyla sonraki projeler için tartışmaya geliştirmenin (özelleştirme) yönteminden başlamak sağlıklı olabilir.</p><h3>Tasarımın Aktörleri</h3><p>Galataport’un yenilenmesine yönelik bildiğimiz <a href="http://www.tabanlioglu.com/project/galataport/">ilk projeyi</a> Tabanlıoğlu Mimarlık 2001 yılında hazırlıyor. Bir önceki özelleştirme ihalesi döneminde yapılan bu projede inşaat alanı 150.000m².</p><p>Ardından Gensler, BEA, Dror ve Norm Mimarlık’ın dahil olduğu mastır plan 2014 tarihli olarak ortaya çıkıyor ve bugünkü proje temel olarak 2014 mastır planının devamı niteliğinde. Süreçte Tanju Özelgin ve Arif Özden de ekibe dahil oluyorlar.</p><p>Gensler; dünyanın 49 şehrinde faaliyet gösteren tasarım devi şirket Finans Merkezi ve Tema Park mastır planları ile daha önce de İstanbul’da çalışmıştı. Dünyada bu ölçekteki projelerde hatırlanmış olmasının yadırganacak bir yanı yok.</p><p>BEA, Miami merkezli mimarlık &amp; mühendislik şirketi. Uzmanlık alanı ve referanslarının büyük çoğunluğunu kruvaziyer limanları oluşturuyor.</p><p>Dror; Bilgili Holding için 2013 yılında hazırladığı <a href="https://www.studiodror.com/for/parkorman/">Park Orman</a> projesi nedeniyle konuyla ilişkilendiğini tahmin etmenin kolay olduğu Dror Benshetrit isimli sanatçının tasarım şirketi. Dror’u daha önce 2012’de Serdar İnan’ın sahibi olduğu İnanlar İnşaat için “tasarladığı” Kanal İstanbul’dan çıkacak toprakla oluşturulacak <a href="https://www.studiodror.com/for/havvada/">Havva Ada</a> projesi ile tanımıştık. Galataport’un geliştiricisi olsaydım ve tasarımcı bulmak gerekseydi herhalde Dror diye bir isim aklımın ucundan bile geçmezdi.</p><p>Norm Mimarlık; MSGSÜ Mimarlık bölümünden mezun tanınmış mimarlar <a href="http://www.normarchitects.com/#/about">Esin Tercan, Ahmet Tercan ve Erdal Özyurt</a>’un olduğu Türk mimarlık şirketi. Norm Mimarlık’ın Galataport ilişkisi kendi web siteleri hariç her yerde açıkça yazılı. Kendi ofislerinde çalışan isimlerin Linkedin bilgilerinde, malzeme tedarikçilerinin sitelerinde, ulusal ve uluslararası mimarlık yayınlarında, projenin diğer tasarımcıları Dror ve Tanju Özelgin’in web sitelerinde, podcast’lerde, videolarda Norm Mimarlık referansı var ama Norm Mimarlık web sitesinde dünyanın en büyük ve en önemli projelerinden birisinden hiç bahis yok.</p><p>Tanju Özelgin &amp; Arif Özden; her ikisi de Endüstri Ürünleri Tasarımcısı olan isimler uzun yıllar iç mekan ve ürün tasarımı ağırlıklı çalıştılar. Daha küçük ölçekteki mimarlık sorunları ile yüzleşmiş olsalar da bugüne dek bu ölçeğin yakınındaki hiçbir kentsel sorun konusunda tecrübe sahibi değiller. Özelgin’in Bilgili Holding’in uzun yıllardır tasarımcısı / danışmanı olduğu biliyor. Dolayısıyla bağlantıyı buradan okuyabiliriz.</p><p>Galataport’un tasarımıyla ilgili bulabildiğim en geniş bilgi kendi podcast yayınlarında var. Podcast’in ilk yayını “<a href="https://open.spotify.com/episode/5UNMbyOyHvK8g8MSzkBxlS">Karaköy’de Tarihle İçiçe Bir Yaşam Merkezi</a>” başlığıyla Tanju Özelgin ve Arif Özden ile yapılıyor.</p><p>Özelgin ve Özden podcast boyunca Galataport’un tasarımıyla ilgili alınan kararlardaki en önemli aktörler (Zaten podcast No:1 olması da bunu kanıtlıyor) olduklarını ortaya koyuyorlar.</p><p>Diploma, okul, mevzuat… Bunlar bir sonuç oluşturabilseydi yaşadığımız kentler, binalar bu halde olmazdı. Dolayısıyla benim ilk tepkim “yahu mimar bile değiller ki” olmuyor doğrusu.</p><p>Kentsel tasarım dünyanın her yerinde, her zaman en zor alanlardan. Öte yandan Türkiye’de kentsel mekan zor bir süreçten geçiyor. Böyle olunca Türkiye’de kentsel tasarımla uğraşmanın neredeyse en zor tasarım meşgalesi olduğu iddia edilebilir. Daha önce hiçbir küçük ya da büyük kentsel tasarım tecrübesi olmayan iki isim tasarımın direksiyonuna geçmiş oluyor.</p><p>Podcast yayınlarını birkaç kez dinledim. Bolca tarihi çevreye referans ve Karaköy dokusunu devam ettirmekle ilgili vurgu var. Ama mesela yaya erişimi, bisiklet, deniz yoluyla erişim ve Tophane İskelesi’nin yeniden işlevlendirilmesi, bahsettiğim Tophane Meydanı gibi konular neredeyse hiç yok. Hemen önünden geçen T1 tramvayı ile alanın ilgisi nedir? Tophane tramvay istasyonunun problemlerinin çözümüne ilişkin proje neler öngörmüş ya da öngörememiştir. Bir saatlik bir ses kaydında yer bulabilirdi bu konular. Master plan bunları belirlemişti de denemez. Zaten eleştirim kentsel tasarıma yönelik.</p><h3>Tophane Deniz Meydanı Hayali</h3><p>Kılıç Ali Paşa Camisi, Tophane Çeşmesi, Tophane-i Amire Binası, Nusretiye Camisi, Tophane Saat Kulesi ve Tophane Kasrı birlerine komşu bir halde İstanbul için önemli bir tarihsel odak oluşturuyorlar. Bu yapılar grubunun deniz cephesi 300m. Galataport’un kıyı uzunluğu ise 1.200m, yani tam 4 katı.</p><p>Öte yandan Galataport öncesi alandaki yapıların toplam taban alanı yaklaşık 40.000 m² iken Galataport sonrası yaklaşık 53.000m²’ye çıkıyor. Alandaki neredeyse tüm yapılar yıkıldı ve altlarına 4 kata varan bodrum katlar eklendi. Çok önemli mimarlık ürünleri yıkıldı. Diyet ödendi. Hem de bu bodrum katlar yapıların zemindeki taban alanlarına göre iki kattan daha büyük (113.900m²) geliştirme alanına (İstanbul Beyoğlu Tophane Salıpazarı Turizm Merkezi) sahipler.</p><p>Galataport öncesi 4.000m² civarındaki Antrepo 4’ü kullanan İstanbul Modern olduğu yerde taban alanı yaklaşık 4.700m² olarak yapıldı. İstanbul Modern ile Resim Heykel Müzesi arasında kalan ve her birisi 800m² taban alanına sahip 4 bina var. Toplam yaklaşık 8.000m² taban alanına sahip yapılar.</p><p>İstanbul Modern başka bir yerde (Müzenin deniz manzaralı olması gerekmiyor, belki Resim Heykel Müzesi gibi bir arka sırada) yapılabilir o dört bina hiç yapılmayabilirdi. Bu durumda açılacak 300m’lik kıyı bandı ile Meclisi Mebusan Caddesi’ne kadar büyük bir açık alan yaratılmış olacaktı. Hem de ne alan. Hayal etmesi bile heyecanlandıran bir kentsel kamusal mekan oluşabilirdi.</p><h3>T6 Galataport — Sultanahmet Turizm Tramvayı</h3><p>Galataport’a 2 yıl içinde yaklaşık 250 gemi ile 450.000 kruvaziyer turisti gelecek. (2011–2015 arasında yılda ortalama 600.000’in üzerinde yolcu geldi) Gidecekleri yer kuş uçuşu sadece 1km. Ve bu turistleri oraya taşımak için Galataport’un altında büyük bir otobüs operasyonu yapılacak. Onlarca otobüsü yer altına sokmak, orayı havalandırmak, yolcuları otobüslere bindirmek, otobüsleri Tophane — Karaköy — Eminönü — Sultanahmet hattında trafiğe sokmak… Ürkütücü değil mi.</p><p>Bugün Galataport’un önünde Nusretiye Camisi ile MSGSÜ arasında kalan bölgede binalar arası mesafe en dar yerinde 35m civarında. 2x2 karayolu ve 1 gidiş gelişli tramvay yolu var. Ayrıca Galataport’un 2 şeritlik bir yan yolu var.</p><p>Nusretiye Camisi’nin hemen doğusundaki kavşak kullanılarak tramvaylar Galataport’un yan yoluna giriş çıkış yapabilirlerdi. (Yan yol ve tramvay birlikte olurdu) Bu, gemiden inecek yolcuların özel tramvay servisleriyle Sultanahmet’e taşınabilmesi anlamını taşıyacaktı (Sultanahmet’te de iki katlı otobüslerin bulunduğu alan kullanılabilir).</p><h3>Araçtan Arındırılmış Tarihi Yarımada ve Galata’ya Doğru!</h3><p>Karaköy — Dolmabahçe hattındaki en büyük kapasite 600 araçla Karaköy Katlı Otoparkı’nındı. Galataport’un otopark kapasitesi ise 2160. Haberlere göre İBB meclisinin oybirliği ile aldığı kararla Karaköy otoparkı yıkılacak ve yerin altında aynı kapasitede yeniden yapılacak. Yani Karaköy’de 3.000 araca yakın bir otopark kapasitesi olacak. Kulağa hala hoş geliyor mu bilmiyorum ama bana kabus gibi geliyor. Araçtan olabildiğince arındırılması gereken kentin bu denli tarihi merkezlerinde yeni otopark kapasitesi yaratmak bir yana dursun mevcut kapasiteleri belirli bir plan çerçevesinde, alternatif ulaşım yöntemlerini geliştirerek arındırmak gerekiyordu.</p><h3>Bisiklet Rotalarını Destekleyen Yatırım Galataport!</h3><p>Bugün bir bisikletçi Avcılar sahilinden Eminönü’ne ve sonrasında Haliç boyunca ta Ayazağa kadar, bisiklet sürebilir. Benzer şekilde Ortaköy’den kuzeye doğru Sarıyer’e kadar bisiklet yollarında ulaşım mümkün. Ayrıca bisikleti vapurla Kadıköy’e geçirdikten sonra Tuzla’ya kadar sahilde güvenle bisiklet kullanmaya devam edilebilir.</p><p>Ama Eminönü — Ortaköy arasında bisikletle ulaşım mümkün değil. Mümkün kılınabilecekken değil. Söz konusu rota Galata Köprüsü’nü geçip Galataport’a ulaşıyor. Fındıklı Parkı ve Kabataş sonrasınca Dolmabahçe ve Çırağan saraylarının caddelerini aşarak Ortaköy’e varıyor. Karaköy, Beşiktaş ve Ortaköy meydanlarının zorlukları hariç Galataport fırsatı ile rahatlıkla yapılabilecek bu bağlantının ipucunu göremiyoruz.</p><h3>Sonuç</h3><p>Sonuç olarak liman fonksiyonunun devam etmesi gayet olumlu. İnşaatın imalat niteliği oldukça iyi. Proje alanı içinde Türkiye’nin en önemli iki müzesinin yer bulmuş olması tabii ki projeyi çok özel kılıyor. Bir açık hava AVM’si olarak geliştirilen Galataport’ta girişlerde güvenlik kontrolü olmaması da oldukça olumlu. Zorlu AVM’de EAA’nın kontrol olmaması için yaptığı tasarım ve sonrasında Valiliğin güvenlik kontrolü için ek önlem alınmasını sağlayan müdahalesi burada da olacak mı göreceğiz.</p><p>Şeffaf yürütülmeyen süreç, yoğun inşaat, Tophane’deki tarihi yapıları gölgeleyen kıyı yapılanması, Paket Postanesi — Karaköy arasında kıyının kapatılması, 2.100 araçlık otopark, Turistlerin Tarihi Yarımada’daki turizm odaklarına nasıl taşınacağının belirsizliği (Ya da otobüslere mahkumiyet) projenin sorunları.</p><p>Duvar projenin en başarılı yanı. Düşünmek ve sonra da inşaat kalitesinin malum olduğu ülkemizde bunu uygulamak, çalışmasını sağlamak çok etkileyici. Duvar’ın en zayıf yanı ise ne zaman açılıp kapanacağını bilmiyor olmamız. Türkiye’nin ve Dünya’nın durumuna göre yoğunlaşacak kruvaziyer gemileri sonrasında duvar nasıl yönetilecek? İstanbullu duvarla Galataport arasında ne kadar sıkışacak bunu bilmiyoruz. Ve bu yoğunluğu yönetmek Galataport’u yönetenlerin kontrolünde olacak. Bu tedirginlikle birlikte projenin kıyıyı erişilebilir bir yer haline getirdiğini de söyleyebiliriz. Ancak gelecekte denizi mi yoksa duvarı mı izleyeceğiz; göreceğiz.</p><h3>Tarihçe</h3><p>Galata Köprüsü — Dolmabahçe arasında geçmişte neler olduğunu hatırlamak için bu tarihçe de şurada dursun:</p><ul><li>1580 Kılıç Ali Paşa Camisi</li><li>1732 Tophane Çeşmesi</li><li>1743 Tophane-i Amire Binası</li><li>1826 Nusretiye Camisi</li><li>1848 Tophane Saat Kulesi (Sancak kulesi)</li><li>1852 Tophane Kasrı</li><li>1871 Azapkapı — Beşiktaş atlı tramvayı</li><li>1872 Kabataş — Üsküdar feribotu</li><li>1892 Rıhtım</li><li>1911 Paket Postanesi</li><li>1911 Çinili Han</li><li>1914 Merkez Han</li><li>1914 Karaköy — Ortaköy elektrikli tramvayı</li><li>1940 Karaköy Yolcu Salonu</li><li>1958 Antrepolar</li><li>1973 Boğaziçi Köprüsü açıldı</li><li>1976 Karaköy Kat Otoparkı</li><li>1992 Yeni Galata Köprüsü</li><li>1995 IV. Uluslararası İstanbul Bienali (Alandaki ilk)</li><li>1995 İstanbul Beyoğlu Tophane Salıpazarı Turizm Merkezi</li><li>2004 İstanbul Modern açıldı</li><li>2005 I. Galataport ihalesi</li><li>2005 Kabataş Tramvayı</li><li>2007 Kabataş Martı projesi haberleri</li><li>2008 Karaköy İskelesi battı</li><li>2013 13. Uluslararası İstanbul Bienali (Alandaki son)</li><li>2013 II. Galataport ihalesi</li><li>2014 Salıpazarı Liman İşletmeciliği ve Yatırımları AŞ limanı işletmeye başlar</li><li>2018 İstanbul Modern kapandı</li><li>2018 Batan Karaköy İskelesi yerine yeni duba iskele kondu</li><li>2018 İşletmeci şirketin adı Galataport İstanbul Liman İşletmeciliği ve Yatırımları A.Ş. olarak değişti</li><li>2021 Beş yıl aradan sonra ilk yolcu gemisi yanaştı</li></ul><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=52334207cb9d" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[İzmir Enternasyonel]]></title>
            <link>https://medium.com/@oyilmaz/i%CC%87zmir-enternasyonel-65457eb83fff?source=rss-fc57446ea2b1------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/65457eb83fff</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Ömer Yılmaz]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 27 Feb 2022 20:30:29 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2022-02-27T20:30:29.068Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Tarihsel süreçte evrilerek bugünkü halini alıyor. Bugün artık fuar dendiğinde İzmir Fuarı’nda nüvelerini gördüğümüz panayır ve festival benzeri olanları değil daha çok hizmet ve ürünlerin pazarlanmasına yönelik kurulmuş bir platformu anlıyoruz. İletişim ve dünyanın herhangi bir noktasına erişim olanakları geliştikçe fuarlar da buna paralel dönüştü. Kapitalist sistemin pek çok alanında olduğu gibi fuarcılıkta da ya varsınız, büyüksünüz ya da bataklıkta debelenip duruyorsunuz.</p><p>Dünya’da verdiğiniz müteahhitlik hizmetlerinde önde olmak, yapı malzemesinde yenilikçi ve üretken bir ülke olmanız için tasarım ve mimarlıkta iyi olmak durumundasınız. Fuarcılık bunu her sektör için zorunlu kılan bir iş şekli. Herhangi bir işi iyi yapamıyorsanız ülke olarak o konuda iyi bir fuar sahibi olmanız oldukça zor. Bunun tersi de aynı oranda geçerli: İyi bir fuarınız yoksa o alanda sanayi ve hizmetlerinizde büyük bir atılım beklenmez.</p><p>Türkiye’de fuarcılık konusunda stratejik bir plan bildiğim kadarıyla yok (Zaten olsa da bizim yaptığımız planlara uyma alışkanlığımız yok). Kalkınma meraklısı bir ülke olarak oldukça mantıksız görünen bu duruma ise ne yazık ki alışkınız. İhracat rakamları hemen her ay medya araçları ile bizlere ulaşır, ilgilenmesek de kulağımızda yer eder. Ama bu ihracat rakamının yüksek olmasını sağlayacaklardan biri olan fuarcılık sektörü üvey evlat gibidir. Bu üvey sektörün kentleşme ve mimarlıkla bağı ise gündeme hiç gelmez bile. Alman fuarcılık sistemi ile nasıl mücadele edilecektir? İtalyanların ataklarına nasıl karşı durulacaktır? İngilizlerin kendi ülkelerinin sınırlarını da aşarak, adeta halen bir imparatorluk olduğunu kapitalizm aracı fuarcılık şirketleri ile göstermesine karşı Türkiye fuarcılık alanı neler yapacaktır? Belki de bu sorulara cevap arayan bir devlet organizasyonu vardır da ben bilmiyorumdur. Lakin her şekilde uygulamada neler yapılmadığını görebiliyoruz.</p><p>Bu fuarcılık tablosunu şimdilik bir kenara bırakarak kentleşme meselemize dönelim. Kentleşme maceramız devam ediyor. Bu macerada son 15 yılda yapım ve yıkım işleri oldukça hızlandı. Öncesinden de gelen alışkanlıkla ama bu son 15 yılda daha da artan bir şekilde kent merkezlerindeki “eski” yapıların yıkılarak çeperlerde yapılan yeni binalara taşınması adeta bir varsayılan davranış şeklini aldı. Eski kentlerin tam merkezinde bulunan stadyumların çoğu bu şekilde yıkıldı yenileri kentin dışındaki boş bir alanda kimi zaman bir tarlada yapıldı. Hastaneler, adliye binaları, belediye binaları, hükümet konakları hep benzer tavırla kent dışına, kent olmayan bir yere –çoğu zaman da yeni kenti oluşturmak iddiası ile- taşındı.</p><p>Fuar alanları bu davranış standardının ilk örneklerindendi. İstanbul’dan hatırlayacak olursak ilk olarak Spor ve Sergi Sarayı’nda yapılan fuarlar Tepebaşı Tüyap’ın da açılmasıyla Tepebaşı’nda da yapılır oldu (Özellikle kitap fuarları hatırlanmalı). Sonra CNR ve TÜYAP’ın inşasıyla kent dışına taşındılar (TÜYAP’ı hala kent dışında sayabiliriz ama CNR gerek o gün gerekse bugün kent dışı olarak adlandırılamaz. Esasında stratejik olarak doğru yerde olduğu iddia edilebilir).</p><p>Ocak 2014’te kaleme alınan “<a href="https://www.arkitera.com/gorus/yeni-baslayanlar-icin-fuar-ve-kongre-turizmi/">Yeni Başlayanlar için Fuar ve Kongre Turizmi</a>” yazısı bu yazının tamamlayıcısı sayılabilir. Yazıda İzmir’le ilgili şu satırlar yer alıyordu.</p><blockquote><strong><em>İzmir</em></strong></blockquote><blockquote>Kökeni İzmir İktisat Kongresi’ne kadar giden bugünkü İzmir fuar alanı 1936 yılında kuruluyor. Yaklaşık 500.000m2 büyüklüğündeki alan aynı zamanda kentin nefes aldığı bir park. Fuar alanına zaman içinde yapılan yeni yapılar yeterli nitelikte değil. Alanla ilgili genel bir mastır plan çalışması yapılmadığı (ya da ben bilmediğim) için nicelik olarak yeterli olup olmadığını bilmiyoruz. Fuar zamanlarında İzmir kent içi ulaşımında ciddi sorunlara neden olduğu da bilinen bir gerçek.</blockquote><blockquote>İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin 2004–2007 yıllarında hazırladığı stratejik planla (İzmir Stratejik Planı 2010–2017) yeni bir fuar alanı kurulması ve merkezdeki fuarın Gaziemir’e taşınmasına karar veriliyor. Yeni fuar alanı kent merkezinden 10km ve Adnan Menderes Havalimanı’nda 3–4km uzakta. Alanın inşaatı devam ediyor, birkaç sene içinde İzmir’deki fuarların da kent çeperlerinde yapılacağını söyleyebiliriz.</blockquote><blockquote>Eski İzmir Fuar alanı kent merkezinde, otellere ve yeme içme mekanlarına olan erişilebilirliği nedeniyle Türkiye’de türünün tek örneğiydi. Bir fuar sonrası hiçbir taşıta binmeksizin, 1km’den kısa bir mesafe yürüyerek etkinlik katılımcıları Kordon’da bir ziyafet masasına oturabiliyordu. Bu hem kent yaşamına hareket hem de etkinliklere gelen misafirler için konfor demekti.</blockquote><p>O yazının ardından Fuar İzmir, Mart ayında, İzmir’de yapılan en büyük fuar olan Marble’ın 2015 versiyonu ile kapılarını ziyaretçilerine açtı. Fuar İzmir’in açılmasıyla Kültürpark tartışmaları da hızlandı. İzmir Büyükşehir Belediyesi Kültürpark’ta bazı düzenlemeler yapmak istiyor ve bu düzenlemeye itiraz edenler var.</p><p>[caption id=”attachment_262383&quot; align=”alignnone” width=”2560&quot;]</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*LXNsfJNdWvsipJ_h.jpg" /></figure><p>Fuar İzmir[/caption]</p><p>İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Mimarlar Odası daha önce de kıyı projesi yüzünden karşı karşıya gelmişlerdi. Kıyı projesi ile bağlantılı olarak sahilden geçecek tramvaya itirazları da bugünlerde gündemde. Tramvay ile ilgili bir yorum yapabilecek donanımda değilim ama kıyı projesinde Oda’nın itirazlarını tümüyle haklı buluyorum (Yorumlarımın hemen her ay İzmir’e iş için giden bir İstanbullunun yorumları olarak değerlendirilmesi gerektiğini not düşmek gerek). Özet olarak Oda, eldeki kısıtlı kaynağın kıyılarda zaten belli bir nitelikte olan yerlere ayrılması yerine ihtiyacı olan bölgelere aktarılmasını savunuyor. İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin önceliklerini daha doğru belirlemesini talep ediyor.</p><p>Kültürpark ise Oda ve İzmir Büyükşehir Belediyesi arasındaki yeni tartışma alanı. Mimarlar Odası bugüne kadar konuyla ilgili iki büyük toplantı (bildiğim kadarıyla) düzenledi bile. Ayrıca “Kültürpark Alanı İçin Hazırlanan Proje Hakkında Görüş, Eleştiri Ve Öneriler” başlıklı ve 22 Haziran 2016 tarihli bir rapor yayınladı. Buna karşın Belediyenin danışmanı İlhan Tekeli’nin ise Egedesonsöz’ün muhabiri ile yaptığı söyleşi yayınlandı, ayrıca İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkanı <a href="https://www.izmir.bel.tr/HaberDetay/21755/tr">Aziz Kocaoğlu konuyla ilgili olarak Ege TV’de konuyla ilgili görüşlerini dile getirdi</a>.</p><p>[caption id=”attachment_262385&quot; align=”alignnone” width=”2560&quot;]</p><p>Kültürpark[/caption]</p><p>Tüm bu tartışmalardan önce Belediye web sitesindeki <a href="https://www.izmir.bel.tr/HaberDetay/19441/tr">13 Mayıs 2016 tarihli bir haberden</a>, konuyla ilgili tüm tarafların katıldığı bir de toplantı yapıldığını anlıyoruz. Toplantı yapıp, sivil toplumun gazını almak isteyene ya da katılımcı olduğunu iddia etmek üzere yapana sıkça rastlıyoruz bugünlerde. Ya da belediyenin danışmanlarının kim olduğunu hiç bilmediğimiz hatta işi yapanları da tanımadığımız durumlar bolca önümüze geliyor. Lakin İzmir Büyükşehir Belediyesi dışarıya verdiği izlenimde hiç de öyle değil. Süreçler şeffaf, bu süreçlere katılanları biliyoruz tanıyoruz. İş verme şekilleri sorunlu görünmüyor…</p><p>Bunlar olurken Kültürpark’ın komşusu Basmane Çukuru da tartışmanın öznelerinden birisi haline geldi. Hikayesi oldukça eskiye dayanan bu sorunlu parsel için Hürriyet’in TMSF’nin arsayı satış ihalesi sonrası <a href="http://www.hurriyet.com.tr/basmane-cukuru-sancak-ailesine-satildi-40042792">hazırladığı haberde</a> geçmişine ilişkin doyurucu bilgi var.</p><p>Basmane Çukuru özne haline geldi çünkü burasının satışı ile ilgili yapılan ihaleyi Sancaklar Grubu kazandı. Sancaklar Grubu da şu andaki iktidara yakın kabul ediliyor.</p><p>Hem Mimarlar Odası İzmir Şubesi yöneticilerinin ve hem de Şubenin de paydaşlarından olduğu Kültür Parka Dokunma girişiminin sosyal medya paylaşımlarında Basmane Çukuru Kültürpark’la doğrudan ilişkilendiriliyor. Basmane Çukuru’nda geliştirilecek projenin Kültürpark’ı sömüreceği, belki de zamanla Kültürpark sınırlarına da tecavüz edeceği, orada yapılacak otelin Kültürpark’ta yapılacak kongre alanlarına hizmet edeceği gibi çeşitli endişeler dile getiriliyor. Bu görüşleri kaleme alanlar aynı zamanda Folkart’ın (Sancaklar Grubunun markası ve/ya şirketi) İzmir Enternasyonel Fuarı’na sponsor olmasını da eleştiriyorlar.</p><p>Tüm bu olan biten içinde olaya dışarıdan bakan bir İstanbullu olarak Belediye’nin fuara sponsorluk almasını ve bunu da bedelini ödeyene satmasını bugünkü dünya düzeninde normal karşılamayacak olanla bu yazı çerçevesini tartışmak zaten mümkün değil, işin bu kısmını geçelim. Yine eleştirileri dile getirenler Belediye Başkanı’nın Ticaret Odası Başkanı ile kol kola gezdiğinden bahsediyor. Bu bir kent için eleştiri değil övgü konusu olabilir ancak (Ticaret Odası başkanının kente ilişkin görüşleri ya da kentin geleceği ile ilgili ilişkileri sorunlu ise bu Belediye Başkanı ile yan yana gelmesi ile karıştırılmaz).</p><p>Tüm kentler gibi İzmir’in de bir ekonomisi olmalı. Göründüğü kadarıyla İzmir de Türkiye’deki pek çok kent gibi ekonomisini gayrimenkul üzerine kurmaya kararlı. Bayraklı şimdiden bir gökdelenler bölgesi olmuş durumda. Sayılarının artacağını da biliyoruz. Kordondaki sosyal yaşamın yerini gökdelenlerin gölge ve uğultusundaki İzmir yaşamı alıyor. Mimarlar Odası’nın bununla da mücadele ettiğine hiç kuşkum yok. Ama başarılı olunamadığı da açık.</p><p>Gayrimenkul geliştirerek günü tüketmek yerine İzmir’in tam merkezinde, kente her yıl 1 milyar dolar gelir sağlayan bir fuar merkezi. Vizyonu böyle koymak da mümkün… Marble fuarının kente katkısının yıllık 70 milyon dolar olduğu belirtiliyor. (100.000 m2 fuar alanı satılıyor ve 6.000 yabancı ziyaretçiden bahsediliyor. Bu kapasitenin 70 milyon dolarlık bir katma değer yaratamayacağını fuarcılıkla ilgili kişiler rahatça söyleyebilir). Açıkçası bu rakam bana çok ama çok abartılı geliyor. Yine de öyle bile kabul etsek İzmir’in Marble ölçeğinde bir ikinci fuarı yok. Diğer fuarlardan da hepi topu toplam 15–20 milyon dolar katkı oluşuyor olabilir.</p><p>İzmir’i bir inovasyon kenti yapmak. Belediye’nin kente biçtiği rol bu. Bunun için de emin adımlarla ilerliyor. Acaba İzmir bir fuar ve kongre kenti olarak konumlanabilir miydi? Sorunun yanıtını öncelikle İzmir yerelinden değil Türkiye ölçeğinden cevaplamaya çalışalım. Türkiye’de fuarcılıkta iddialı 3 kentten söz edebiliriz. İstanbul, İstanbul olarak iddialı (Bunu açıklamak bu yazının konusu değil ama yabancıları çeken, Türkiye denince ilk akla gelen kent). Antalya otel kapasitesi ve bu otellerin özellikle sezon dışı kullanımlarında ve sezon dışındaki iklim koşulları ile iddialı. İzmir ise kent merkezinde sunduğu bütünleşik olanaklar ile iddialı idi. Fuar merkezi (Kültürpark), merkezdeki oteller, yeme içme tesislerinin zenginliği ve zengin sosyal yaşamdan bahsediyoruz.</p><p>İzmir’in yeni fuar alanı Fuar İzmir’in yatırım tutarının 400 milyon TL’yi aştığı söyleniyor Belediye tarafından. Zaten açık ve kapalı alanlarıyla 330.000 m2’yi bulan inşaat da bu rakamlarda yatırımı gerektiriyor. Gaziemir’deki bu fuar merkezinin yatırımını kaç yılda karşılayacağını bilmiyoruz. Açıkçası ben bu konuda da endişeliyim.</p><p>İhtisas fuarı meselesi de karışıyor. Zaten fuarcılık epeyce uzun bir zamandır bu demek. İhtisas fuarı olmayan fuarlara panayır, festival deniyor diyebilecek kadar iddialı bile konuşabiliriz bu konuda. “İhtisas fuarları Kültürpark’a zarar veriyor, kent yaşamını etkiliyordu, koca koca mermer blokları şehrin içine giriyordu.” Yapmayalım mermer fuarı da eksik kalsın. Kaç paralık iş. Daha büyük fuar alanı olan kentte yapılsın.</p><p>Bu noktada tartışmaya yerel demokrasi kavramı giriyor. Kültürpark’ı kent dışına taşımaya karar veren İzmir Büyükşehir Belediyesi üzerinde ülkenin fuarcılık stratejisi üzerinden bir karar olabilir mi? Ülke çıkarı — kent çıkarı meselesi nasıl tartışılacak…</p><h3>Yarışma ve Müelliflik</h3><p>Belediyenin bugün uygulamaya niyetlendiği ve tartışmalara neden olan, bildiğimiz kadarıyla (“Bildiğimiz kadarıyla” diyebiliyorum çünkü İzmir Büyükşehir Belediyesi’nin Kültürpark projesi ile ilgili kamuoyunu bilinçlendirmek amacıyla hazırladığı <a href="http://www.kulturparkizmir.org/">www.kulturparkizmir.org</a> web sitesinde tasarımcı isminden bahsedilmiyor) Merih Karaaslan ve Şükrü Kocagöz’ün 1990 yılında açılan “İzmir Büyükşehir Belediyesi İzmir Fuarı Kültürpark Çevre Düzenlemesi Fuar Kompleksi Yarışması”nın 1. Ödül sahibi proje.</p><p>O günden bugüne 26 yıl geçmiş. Binalar 26 yıl gibi –yapı ömürleri düşünüldüğünde- kısa sayılabilecek zaman dilimlerine özgü tasarlanmazlar elbette. Ama aradan 26 yıl geçmişse ve bir yere ait tasarım ihtiyacı duyuluyorsa on yıllar öncesinin projesinin uygulanması yerine bugünün her katman ve ölçekteki tasarım girdisine ve yerin değişen koşullarına göre güncel bir tasarım hazırlanır. Belki de 26 yıl önce hazırlanan tasarım bugünün ihtiyaçlarına cevap veriyor olabilir. Ama yine Kültürpark tartışmalarında biliyoruz ki Belediye’nin bugün 90’ın yarışma projesinin uygulanmasının birincil nedeni müelliflik.</p><p>26 yıl önceki bir yarışma projesi idareyi bir kenara sıkıştırıyor. Bu durum bugünün ihtiyaçlarının, bugünün paydaşları ve olanakları ile yeniden tasarlanarak belki de daha iyi tasarımlar elde edilmesinin önünde bir engel. Öte yandan yeni açılacak yarışmaların önündeki bir engel de. İdareler söz konusu durumu sıkça gündeme getiriyor (Yorum, yarışma açılması için uzun yıllardır sürekli ön cephede çaba gösteren, belediye başkanları ve valiler ile görüşen birisinin yorumu olarak okunabilir).</p><p>Kültürpark’la ilgili tartışmalar uzun yıllardır devam ediyor. Orcan Gündüz, Ege Mimarlık’ta 25 sene önce (GÜNDÜZ Orcan, “Kültürpark mı, Fuar mı?”, <strong>Ege Mimarlık Dergisi</strong>, S:2 (1991), s:12) yayınladığı yazısında bugün projeye karşı çıkanların itirazlarının hemen hemen tümünü aynı şekilde dillendiriyor. Aynı yazıda fuar alanının şehir dışına taşınması gerektiği de birkaç kez vurgulanıyor.</p><h3>5 Yıl Sonra</h3><p>Yazının buradan önceki kısmını beş yıl önce yazıp kenara koymuşum. Özel işlerim, pandemi derken ufacık bir çaba ile tamamlanacak yazıyı bitirip tamamlamak bugüne kaldı.</p><p>Bu yazı üç konuya değiniyor: Fuarcılık sektörü, İzmir ve toplum olarak fonksiyonları kent dışına iteleme saplantımız… Bugünün hızlı dünyasında 5 yıl oldukça uzun bir süre ancak geçen zamanda İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı ve Mimarlar Odası yönetimi değişse de yazıda değinilen konuların hiçbirisi değişmedi.</p><p>İzmir Fuarı hayatına İzmir’in saçma bir yerinde devam ediyor. Stratejik Plandaki hedefe erişildi. Öyle ki İzmir’deki bir fuara kent dışından karayolu, havayolu hatta demiryolu (İZBAN) ile gelen birisi İzmir’i hiç görmeden, deniz havasını almadan, yosun kokusunu hissetmeden, kordonda soğuk bir bira ya da iki kadeh rakı içmeden fuar katılımcısı ya da ziyaretçisi olabilir. Ulusal ve uluslararası zincir otellerin yine kent çeperlerinde yaptığı 3–4 yıldızlı otel yatırımlarından birisinde son derece konforlu bir şekilde konaklayabilir. Elbette yeni fuar alanının otopark sorunu da yok…</p><p>Kültürpark; içindeki inşaatlar arındırılarak, kentlinin arzuladığı yeşili sunarak ama aynı zamanda İzmir’i dünya çapında bir fuar şehri yapacak en önemli araç olarak da var olabilirdi. Bu fuarcılık modelinin örneği Fransa’nın Cannes şehrinde. Her yıl yapılan fuarlarla kente nasıl bir dinamizm ve ekonomik fayda sağladığını fuarları izleyenler gayet iyi biliyor. Fuardan çıkıp yürüyerek otele gitmenin; öğle yemeğini fuar kapısından çıkıp gerçek bir şehirdeki gerçek bir kafeteryada yemenin; akşamüzeri bir iş görüşmesini bir kafede soğuk biranızı içerken yapmanın keyfini İzmir de sunabilecekti. Türkiye’de bunu sunabilecek başka hiçbir kent yok. Geçmiş olsun.</p><p>[caption id=”attachment_262384&quot; align=”alignnone” width=”1920&quot;]</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*W7vCWl7bK2nzcHrP.png" /></figure><p>Cannes[/caption]</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=65457eb83fff" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Bir otelin inşaat çalışmaları sırasında ortaya çıkan…]]></title>
            <link>https://medium.com/@oyilmaz/bir-otelin-in%C5%9Faat-%C3%A7al%C4%B1%C5%9Fmalar%C4%B1-s%C4%B1ras%C4%B1nda-ortaya-%C3%A7%C4%B1kan-b30322d17388?source=rss-fc57446ea2b1------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/b30322d17388</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Ömer Yılmaz]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 27 Feb 2022 20:30:05 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2022-02-27T20:30:05.534Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><a href="https://www.arkiv.com.tr/proje/the-museum-hotel-antakya/11300">Müze Otel Antakya</a>, Temmuz 2019’da açıldı.Açılışından tam 10 yıl önce, 2009’da -yatırımcısının sözüyle- bu arsada bir otel yapma fikri oluşmuş. Turizmin hareketlenmeye, Hatay’ın parlamaya başladığı o yıllarda büyük bir talihsizlik olarak Suriye’deki istikrarsızlık baş gösterdi. İnşaatın tamamlanıp otelin açılmasının üzerinden altı ay geçmeden de pandemi başladı. Turizmi son derece olumsuz etkileyen bu iki durum halen devam ediyor. Otel bu koşullar altında, geçtiğimiz iki yılda ilk ziyaretçilerini ağırladı.</p><p>Yapı, Antakya Çarşısı’nın 2 kilometre kadar kuzeydoğusunda 17 dönümlük bir parselde yer alıyor. Yatırımcı ASF Otelcilik 2001 yılına kadar çok hisseli parseldeki arsaları satın alıyor. 2009’da otel yapım süreci başlıyor. Hilton’la görüşülüyor. Hilton iki bodrum kat talep ediyor. Bunun üzerine III. derece arkeolojik sit alanı olan arsada bir sondaj kazısı yapılıyor. Ve kazıdan buluntular çıkmaya başlıyor. Ardından koruma kurulunun talebiyle bilimsel bir kazı başlıyor ve kazı 7 ayda tamamlanıyor. Süreci ayrıntılı dinlemek isteyenler için <a href="https://youtu.be/H0DP3zdU0rc">Emre Arolat Antakya Müze Otel’i Anlatıyor.</a></p><p>Güneydoğusundaki Habibi Neccar Tepesi’nden akıp gelen ve zamanında arsanın ortasından geçen derenin izini kullanmak; bodrum katlarda yapılamayan tüm otel servislerini çatıya taşımak; otel odalarını prefabrike olarak hazırlayarak zeminle çatıdaki otel servislerinin arasına “istiflemek” temel kararlarıyla Müze Otel şekilleniyor. Otelin de müzenin de koridorları açık havada. Sadece ihtiyaç duyulan mekanlar kapalı.</p><p>Yazının buraya kadar olan bölümünü bilenler olabilir ama konudan habersiz olanlar için bu kısa giriş yazısının da burada durması gerek.</p><p>Otelin inşaatını 2015’te dışarıdan, 2016’da şantiyeye girerek görme şansını yakalamıştım. Açıldığı günden bu yana da gidip göremedim, bu nedenle bir tivit bile yazamadım. Sonunda geçtiğimiz hafta gittim, gezdim, uyudum, yedim, bir daha gezdim.</p><p>Mimarlık üretimi tartışmaları içinde önemli bir yer tutacağı belli olan yapı ile ilgili bugüne dek en kayda değer yazıyı Arkitera.com’da -kendisi de Antakyalı olan- <a href="https://www.arkitera.com/gorus/antakya-muze-oteli-zirlamalar-kaygan-zemin-ve-kamu-yarari-adina/">Ömer Selçuk Baz’ın yazdığını</a> söyleyebiliriz. Baz yazısında özet olarak ne olursa olsun böyle bir parselde bir otel yapılamayacağını keskin bir dille vurgulamıştı. Baz’ın samimiyetle ve başka zaman ve platformlarda da vurguladığı mimarlık eleştirisinin olmadığı tezini ispatlarcasına yazının ve yapının açılmasının üzerinden 2,5 seneden uzun bir zaman geçtiği halde bu kadar önemli bir yapı ile ilgili yazılanların sayısı bir elin parmaklarını geçmiyor.</p><p>Yapıyı sevenler ve sevmeyenler çok. Öncelikle kendi pozisyonumu netleştireyim. Bence EAA ve ASF Otelcilik inanılmaz bir işi başarmışlar. Çok sayıda eleştirim var ancak yapının -tam da Baz’ın yazısında bahsettiği gibi- ve fakat “amasız” çok iyi olduğunu düşünüyorum.</p><p>Belki de içinde bulunduğumuz ortamdan her meseleyi uçlarda yaşıyoruz. Sevgimizden ya da nefretimizden öldürebiliyoruz önümüze gelenleri… Savrulmadan, kimseye yaranmaya çalışmadan yazmaya çabaladım, savrulmadan okunabilir umuyorum ki.</p><p>Yapı olumlu yönleri şunlar bunlar diye sıralamaya gerek olmayan bir başyapıt. Olumsuz yönlerini ise temelde üç başlıkta toplayabiliyorum: Çevresine kapalı; buluntuların sergilenişindeki rasyonellik sorunu; yerin bağlamından kopuk cephe ve kabuk.</p><p><strong>Çevresine Kapalı</strong></p><p>Otel çevreye kapalı. 100m’ye 200m’lik parselin çevresi belli yerlerdeki girişler hariç cam bir duvarla tamamıyla çevrelenmiş. Bir başka deyişle yapının zemin kotunu cam duvarlar oluşturuyor.</p><p>Hafif eğimli arsasının zemin, zemin altı ve zemin üstü kotlarındaki fonksiyonlar; lobi, otele ait iki restoran, müze ve yine otel müşterilerinin kullanımına ayrılmış olan ve dua odası olarak adlandırılan mescit. Kuzeydoğu ve güneybatıda yer alan birer güvenlik kontrolünden geçtikten sonra lobi, lokantalar ve mescidin bulunduğu üst yürüme platformuna; arsanın güneydoğusundaki Süreyya Halefoğlu Caddesi üzerindeki girişten de müzeye erişiliyor. Bu girişler dışında alt ya da üst gezinti platformlarının bulunduğu alana erişim mümkün değil. Güneybatı yönündeki lobi girişinin ise daha çok otel müşterileri tarafından içeriden dışarıya doğru kullanıldığını söylemek mümkün. Bu açıklamalar sonrasında müze ve otelin kentle kurduğu ilişkinin iki kontrollü kapı ile olduğunu söyleyebiliriz. “E bu bir otel elbette öyle olacak” diyemeyiz çünkü bu bir müze ile otel ve zemin, zemin altı ve zemin üstü kotları kentsel ilişkileri destekleyecek fonksiyonlarla zenginleştirilebilirdi. Otelin zemin kattaki lokantaları da kapalı, içeride ve bu merkezi kontrolden geçtikten sonra girilen yerler. Yani lokantalara ayrı bir giriş yok. Bu durum kuşkusuz otelin işletmesi açısından büyük avantajlar sağlıyor ve bu açıdan anlamak mümkün ancak…</p><p>Otel’in Antakya çarşısına uzaklığı 2 kilometre, Sen Piyer Kilisesi’ne uzaklığı ise 400 metre. Her iki mesafe de yürümek için oldukça ideal ancak otelden ne merkeze ne de Sen Piyer’e yürünmüyor. Yürünmüyor çünkü yürümeyi teşvik edecek hiçbir şey yok. Kaldırım yok, geceleri yürümek için iyi bir his vermiyor, kışın hava kirli vesaire…</p><p>Otelin bulunduğu mahallenin adı 5. Mıntıka hemen güneydoğusunda Sen Piyer’in karşısındaki mahalle 4. Mıntıka Mahallesi bulunuyor. Bu iki mahallenin arasından geçen Süreyya Halefoğlu Caddesi belirli bir yerden sonra Kurtuluş Caddesi adını alıyor. Bu cadde otelden Antakya çarşısına yürümek için kullanılacak yol, ve yürümek mümkün değil.</p><p>Kentin yakın çevresindeki açık alan konforu o kadar yapının mükemmele ortamından uzak ki otelin kuzeydoğusundaki komşusu Hacılar Sokak’ta yol refüj ile ayrılmış ve yaya otelden çıktıktan sonra karşıya bile geçemiyor.</p><p>[gallery size=”medium” ids=”262227,262226,262225&quot;]</p><p><strong>Etrafını Dönüştürme Miti Neden Çalışmıyor?</strong></p><p>Bilbao etkisi kavramı ya da ondan bağımsız çevreyi dönüştürmek için oraya bir mimarlık tohumu atmak meselesi neden bizde çalışmıyor? Bu kadar nitelikli bir mimarlık ürününün içinde bulunduğu mahalleyi, Sen Piyer’i değil tüm Antakya’yı dönüştürmesini beklemek hakkımız değil mi?</p><p><em>Geçtiğimiz bir yıl İBB’de danışmanlık yaptım. Ortalamada her gün 14–15 saatimi İBB Kasımpaşa Ek Hizmet Binası’nda geçirdim. Binada 3.000’e yakın çalışan var ve İBB’nin burasını ek hizmet binası olarak kullanmaya başladığı 2015’ten bu yana çevresine hiçbir katkısı olmamış. Çünkü kapalı. Tüm giriş çıkışlar bir yerden ve içeride her türlü servisi sunuyor.</em></p><p>Etrafını dönüştürmek için iyi mimarlık, iyi işletme, beyaz yakalı vb. yeterli olmuyor. Yapının / yatırımın kentle kurduğu ilişki de çok önemli. Müze Otel açılalı 2 yılı aşkın bir zaman geçti ama Müze Otel’den Sen Piyer’e yürüyecek bir yaya düzenlemesi yok, zaten kimse de yürümüyor; siyah Vitolar, beyaz minibüsler içinde taşınıyor 400 metrelik mesafeye otel konukları.</p><p>İstanbullu bir “seçkin” uçağa biniyor, Hatay Havalimanı’ndan araçla alınıyor, otele yerleşiyor. Sonrasında yine her operasyon araçlarla yapılıyor. Müze Otel’in bir yatırımcının müthiş oteli olmaktan öteye geçmesi için işletmecilerin ve kent yöneticilerinin bu konuda kafa yorması gerek.</p><p><strong>Buluntuların Sergilenişi</strong></p><p>Yapıyla ilgili eleştiri konusu olabilecek diğer bir konu buluntu katındaki yapısal düzenlemeler. Malzemesi son derece özenle seçilmiş ve buluntu düzenleyici olarak kullanılan yapı elamanları (uzaktan ne olduğu okunmuyor mozaik, toprak, prekast…) büyüklüklerine ve yayılışına son derece özen gösterilmiş çakıl, çakıldan arta kalan yerlerde serilen irice -ama eşit büyüklükte ve titizce düzenlenmiş taşlar, mozaik ve çakılın arasında adeta titizce döşenmiş bir drenaj borusunu andıran eski su seramikleri, mozaik ve çakılla düzenlenmiş merdiven basamakları… Fazla mükemmel.</p><p>2,5 metre çapında açılan 66 temel ve yapının tüm çevresini dönen prekast perde duvarı ile beraber düşünülünce ister istemez düşündürüyor ve buluntu katındaki düzenlemelerin bu kadar cetvelle çizilmiş gibi olması garipseniyor.</p><p>Mimarı Emre Arolat yapıyı anlattığı konuşmasında kazının 7 ayda tamamlandığına birkaç kez vurgu yapıyor. Bu vurgunun hemen ardından ise kazının nitelikli yapıldığının altını kalınca çiziyor. Böyle bir kazı için 7 ay yeterli bir süre mi bilmiyorum. Ama Türkiye’de bu tür alanlarda ay değil on yılların harcandığını biliyorum. Ve şunu da biliyorum: zamanı parayla, iş gücüyle ya da nitelikle değiştirmek mümkün değil; zamanın yerine bir şey konamaz.</p><p>[gallery columns=”2&quot; size=”medium” ids=”262228,262229,262230,262231&quot;]</p><p><strong>Başka Ne Yapılabilirdi?</strong></p><p>Arsa kamulaştırabilirdi. Bugün o civarda arsa fiyatları 1.500 TL/m² civarında; 17.000 m² olan parsel kamulaştırılsa 25 milyon gibi bir tutar oluşurdu ki oldukça önemsiz bir rakam. Kamulaştırılsaydı “Bir otelin inşaat çalışmaları sırasında ortaya çıkan…” sözüyle başlayan, üzerinde muhtemelen bir saçağı olan, turkuaz renkli cam ve paslanmaz çelik kullanılarak düzenlenen bir açık hava sergimiz olacaktı. Açıldığında bir iki kez haberini -belki- duyacak, sonra unutup gidecektik.</p><p>Söz konusu düzenlemenin projesi en iyi ihtimalle doğrudan temin ya da 21F ile yaptırılacak ya da açık ihale yöntemiyle alınacak tasarım hizmetinde -zaten olması gerekenin üçte bir olan yaklaşık proje maliyetinin de üçte birine- adını hiçbir zaman duymadığınız bir mimarlık ofisi işi alacak ve buraya bir saçak, turkuaz renkli camları olan yürüme yolları tasarlayacaktı.</p><p>Müze Oteli Roma’da yapmakla Türkiye’de yapmak aynı şeyler değil. “Böyle söylendiği için Roma olamıyoruz” demek de çözüm değil.</p><p>Mevzuatımızın, mimarlık kültürümüzün ve iletişim alanımızın bir araya gelerek oluşturduğu bir koruma ortamımız var. Bu kültür “koruyormuş” gibi yapmak üzerine kurulu. Koruma mekanizmalarının temelini oluşturan kurullar sistemi garip bir mesnetle, tutarsız ve liyakat esaslı yürümüyor…</p><p>Türkiye’de buluntu söz konusuysa ilk hamle üzerini bir camla kapatmak oluyor. Turkuaz ya da koyu mavi renkli bu camlara çoğu zaman paslanmaz çelik ya da bütçe kısıtlıysa alüminyum korkuluklar eşlik ediyor. Türkiye’yi yeterince geziyorsanız ne demek istediğim gözünüzün önünde canlanmış olmalı.</p><p>Öte yandan Hatay’da yakın zamanda (2014) açılan, mozaiklerinden övgüyle bahsedilen, Şuppiluliuma Heykeli ile hepimizin zihninde yer eden, Müze Otel’e sadece 1 km mesafede ve yaklaşık eşit büyüklükte inşaat alanına sahip Hatay Arkeoloji Müzesi gündemimize neredeyse hiç girmedi.</p><p>[gallery columns=”2&quot; size=”medium” ids=”262232,262233&quot;]</p><p>Şanlıurfa’nın tarihi merkezindeki belki de en değerli parselde yapılan Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi de benzer büyüklükte. Türkiye’nin en büyük arkeoloji ve mozaik müzesi söylemiyle 2015 yılında açıldı, gündemimize girmedi.</p><p>[caption id=”attachment_262234&quot; align=”aligncenter” width=”1500&quot;]</p><p>Şanlıurfa Arkeoloji Müzesi[/caption]</p><p>Biraz daha geriye gidersek 2011 yılında Zeugma Mozaik Müzesi açıldı. Benzer büyüklükte, yakın coğrafyada ve gündemde çok az yer işgal etti.</p><p>Bu üç müzeden hiçbirisini görmek için bölgeye gitmez ancak Müze Otel’i görmeye gidersiniz. Neden?</p><p>“Müze Otel burada değil başka bir yerde de yapılabilirdi” eleştirilerini bu gerçekler eşliğinde düşünmek gerekiyor. Arsa, miras, yatırımcı ve tasarımcı bir araya geldiği için konu gündemimizde. Bunlardan bir tanesini alırsak ortaya bu sonuç çıkmayacak, hep alışkın olduğumuz Türkiye durumu ile karşılaşacaktık.</p><h3>Dipteki Notlar</h3><p>Yazarken düşündüğüm ve kenara not ettiğim ancak yazının özü ile biraz daha uzak duran notlarımı da buradan sonrasına eklemek istiyorum:</p><p>Bugüne kadar yapı ile ilgili yapılan çok sayıda yorum var. Google Harita, Foursquare, Tripadvisor gibi bilgi siteleri ve otel rezervasyon sitelerindeki değerlendirmeler oldukça olumlu. Tek tük işletme kaynaklı olumsuz görüş var. Mimarlık alanı ise yapıya oldukça mesafeli duruyor. Bu mesafeli duruşun nedeni üzerine düşünmek lazım.</p><p><strong>Akropolis Müzesi</strong></p><p>Dünyada kalıntıların üzerine yapılan ve gündemimizde yer bulan, benzer büyüklükte yapılar var. Bunlardan en önemlisi sanıyorum Akropolis Müzesi. İki yapı karşılaştırıldığında Müze Otel’de strüktürün ve aşağıda kalanların çok daha iyi sergilendiğini düşünüyorum.</p><p><strong>Doğu Garajı</strong></p><p>2005 yılında açılan Antalya Kent Merkezi Doğu Garajı ve Halk Pazarı Alanı Düzenlenmesi Mimari Proje Yarışması’nı Ozan Erkal’ın temsilcisi olduğu Erkal Mimarlık ekibi kazandı. Yarışmayla da yapılmış olsa ne yazık ki Doğu Garajı da bu yazıda savunduklarımın dışında kalamıyor.</p><p>[gallery columns=”5&quot; ids=”262218,262222,262220,262219,262221&quot;]</p><p><strong>Müşteri Kitlesi</strong></p><p>Otelin fiyatı ve genel konumlanışı oldukça belirgin bir kitleyi hedefliyor. Bu durum bir eleştiri konusundan çok (toplumsal sistem eleştirisi yapılmayacaksa) tercih olarak düşünülebilir. Anadolu’da otellerde görmeye alıştığımız kitlelerin sadece belirli bir kısmını burada görmek mümkün. Öte yandan otelin 17 dönümlük alanı onu çevreleyen cam duvarla bu kitlenin hareketinin sınırlarını da belirliyor.</p><p>Otel müşterileri otelin terasına konumlandırılmış olan kahvaltı salonunda kahvaltılarını yaparken Antakya’nın mimari dokusunun ve kış havasının (bol duman) keyfini çıkarıyorlar.</p><p><strong>Müze Düzenlemesi</strong></p><p>Müzenin sergileme düzeni oteldeki tasarımın çekiciliğinden uzak. Böyle bir bütüncül tasarımın en can alıcı noktalarından birisi olması gereken müze yapının genel hali ile karşılaştırıldığında sıradan bir şekilde tamamlanmış görünüyor. Öyle ki müzede otelin ve buluntuların bir arada gösterildiği, basılı, okunacak büyüklükte bir grafik dahi yok. Böyle bir müzenin yapım süreci en az malzemeler kadar önemliyken bu süreç müze alanındaki 4 ekrandaki videoya indirgenmiş.</p><p><strong>İşletme</strong></p><p>Zemin katta kapalı cam bir mekandan oluşan lobiden odalara erişim dış hava koşullarındaki koridorlardan yapılıyor. Bu da çalışanların da açık alanlarda hizmet vermesi demek oluyor. Buna rağmen otel çalışanlarının kurumsal aidiyeti oldukça yüksek. Nasıl bir binada hizmet verdiklerinin farkındalar.</p><p>Dış hava koşullarındaki koridor ve diğer açık alanların toz nedeniyle bakım yükü klasik bir otele göre oldukça fazla. Spayı kullanacak bir müşteriyseniz kışın odanız ile spa arasındaki ulaşım nedeniyle oldukça cesur olmalısınız.</p><p><em>Tüm fotoğraflar yazara aittir.</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=b30322d17388" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Mimarlık Emeği]]></title>
            <link>https://medium.com/@oyilmaz/mimarl%C4%B1k-eme%C4%9Fi-78d15716664e?source=rss-fc57446ea2b1------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/78d15716664e</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Ömer Yılmaz]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 27 Feb 2022 20:28:14 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2022-02-27T20:28:14.221Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Türkiye Cumhuriyeti Anayasası Madde 55</p><blockquote><strong>“Ücret emeğin karşılığıdır.</strong><em><br></em><strong>Devlet, çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde etmeleri ve diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alır.”</strong></blockquote><p>Mimarlar yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde ediyorlar mı?</p><p>“Mimarlar” geniş bir betimleme lakin İş Kanunu’na göre ücretli çalışan mimarların adı işçi. İşçi olmayan büro sahibi mimarların ise büyük çoğunluğu tek başına çalışan bir patron emekçi zaten. Bu iki kitle mimarlık yapanların çok ağırlıklı bir kesimini oluşturuyor. Buna da serbest mimarlık faaliyeti diyoruz. Ofisler, bürolar, atölyeler, her ne adla çağırıyorsak. Buralarda çalışan mimarlar (işçi) ve bu yerlerin sahibi mimarlar (işveren) adaletli bir ücret elde etmiyorlar.</p><p>Mimarlık hizmeti hak ettiği yere gelmediği sürece işçilerin adaletli bir ücret elde etmeleri olanaklı değil. Toplumun niteliklerini, kültürü ve geçmişimizi kurcalamadan, bugün çözüm için şu maddeleri sıralayabiliyorum:</p><ul><li>Mimarlık Kanunu’nun kabulü.</li><li>Kamunun proje elde etme mekanizmasının tümden değişmesi.</li><li>Mimarların sendika kurmaları.</li><li>Mimarlar Odası’nın mimarlığın itibarını bütüncül olarak koruyup gözetecek politikaları birincil önceliği olarak kabul etmesi.</li><li>Mimarlık okullarından mezun olan mimar sayısının azaltılması.</li></ul><p>Hiçbirisi kolay değil ve hiçbirisi için bireysel ya da kurumsal düzeyde yapılacak fazla bir şey yok. Örgütlü mücadele ve çok çalışma gerektiren konular. Bu girişten sonra ortamda olan biteni maddeler halinde sıralamak istiyorum. Yazının altına ya da sosyal medyada yapacağınız yorumlarla derli toplu bir liste oluşabilir.</p><ol><li>SGK girişi yapılmadan çalışılmaz. Deneme süresi diye bir çalışma süreci yok.</li><li>Mezun mimar işyerinde her ne adla çalıştırılıyor olursa olsun adı “işçi”. İş Kanunu hükümleri geçerli.</li><li>Çalışan ancak okulun resmi stajyeri ise stajyerdir. Bunun dışında adı stajyer değil işçi ve İş Kanunu hükümleri yine geçerli. SGK’sı yapılır, asgari ücretten ödemesi yapılır.</li><li>TMMOB’nin 2020 için ön gördüğü asgari ücret brüt 5.000 TL (net 3.442). Yasal bağlayıcılığı yok. (Türkiye’de 2020’de geçerli olan asgari ücret brüt 2.943 TL (net 2.324).)</li><li>Günlük, haftalık ve aylık çalışma ve fazla çalışma süreleri iş kanunu tarafından net olarak tanımlanmıştır. Bunu aşan duruma izin veren işçi de zorlayan işveren de yasaya aykırı davranıyor.</li><li>Fazla çalışma ücreti veriliyor da olsa “Günlük çalışma süresi her ne şekilde olursa olsun 11 saati aşamaz.”</li><li>Kamunun projelendirme ihalelerinde en yüksek teklifle en düşük teklif arasında 10 kat fark oluşabiliyor. Yaklaşık maliyetin %30–40’ı olacak teklifler ve idarelerin bu teklifleri kabul ettiklerini görmek normal bugünlerde.</li><li>Kamunun yayınladığı yapı yaklaşık maliyeti gerçeği göstermiyor. Bu bedel sadece yaklaşık maliyet oluşturmak ve projelendirme fiyatını elde etmek için kullanılıyor. (Mimarın bir kez daha sömürülmesi)</li><li>Projelendirme fiyatı zaten -gerçek dışı m2 fiyatı nedeniyle- düşük olan proje bedeli üzerinden %60–70 indirimlerle belirleniyor.</li><li>Türkiye’de ortalama büyüklükte bir yapının projelendirme maliyeti toplam yapı maliyeti içinde %2’ler civarında. Almanya’da benzer projelendirme fiyatı %10’lar civarında.</li><li>Star mimarlık, star mimarlar, star mimar dernekleri bu tartışmalara hiçbir şekilde çözüm olamaz, bulamazlar.</li><li>Türkiye’de şekerin kanunu var mimarlığın yok.</li><li>Mimarlık işi ve/veya kültürü için lobicilik faaliyeti talebi de bunu yapan da yok.</li><li>Mimarlığın devlette bütüncül bir muhatabı yok.</li><li>Bugün Türkiye’deki bir mimarla ABD’deki Autocad’e aynı ücreti ödüyor ancak <a href="http://info.aia.org/salary/">ABD’deki mimar</a> Türkiye’deki mimarın 15 katı fazla maaş alıyor.</li><li>Bir patron mimar “herkes SGK’lı, programların tümü yasal” diyorsa yakın geçmişte o şirkette öyle değildir. Düzelmesi iyi tabii.</li><li>Mimarlar iş kanunu ve finansa angarya olarak bakarlar. “Cool” olmak daha önemlidir çünkü.</li><li>Mimarlık ofislerinin çok büyük kesiminin muhasebe sistemleri düzensizdir, hakim değillerdir.</li><li>Oda’nın asgari fiyatı Bakanlığın azami fiyatıdır ve eşittir. Kimse de bunu umursamaz.<br>(Mimarlar Odası’nın mimarlık hizmetleri ücret tarifesi asgariyi; Çevre Şehircilik Bakanlığı’nın halen geçerliliği olan Mimarlık Mühendislik Hizmetleri Şartnamesi hesabı en yüksek fiyatı (yaklaşık maliyet) gösterir.)</li></ol><p>Unutmayalım ve kendimizi konumlandırdığımız kadar gerçeklerle de yüzleşelim: İmaj hiçbir şeydir susuzluk her şey.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=78d15716664e" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Koronavirüs Günlerinde Yarışma]]></title>
            <link>https://medium.com/@oyilmaz/koronavir%C3%BCs-g%C3%BCnlerinde-yar%C4%B1%C5%9Fma-a274cac619fe?source=rss-fc57446ea2b1------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/a274cac619fe</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Ömer Yılmaz]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 27 Feb 2022 20:28:02 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2022-02-27T20:28:02.292Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Hiçbirimizin öngöremediği, tahmin edemediği; dünyanın henüz tecrübe etmediği ve bir kısmımızın hala gerçek olduğuna inanmakta güçlük çektiği bir salgın döneminden geçiyoruz. Bu dönemde pek çok konuyla ilgili yazıldı çizildi en çok da canlı yayın yapılarak kayıt altına alındı. Ben de bu külliyata Koronavirüs günlerinde yarışmaların durumuyla ilgili bu yazıyla katkıda bulunmak istiyorum.</p><p>Salgın başladığında yarışmalar ne durumdaydı? Salgının Türkiye’de etkisi ne zaman başladı tartışmasına girmemek için yazıda ilk COVID-19 vakasının açıklandığı 10 Mart 2020 tarihini kullanacağım. Bu tarihin biraz önünde biraz arkasında olup, Koronavirüs salgınından etkilenen yarışmalar şöyle sıralanabilir:</p><p>Sonuçları açıklanan ama ödül töreni ve kolokyumu yapılamayan yarışmalar:</p><ul><li>Olivelo — İzmir Kent Çeperinde Ekolojik Ortak Yaşam Alanı Fikir Projesi Yarışması: <em>21 Mart’ta yapılması planlanan ödül töreni ve kolokyum yapılamadı.</em></li><li>Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Bizimköy Mimari Proje Yarışması: <em>14 Mart’ta yapılması planlanan ödül töreni ve kolokyum yapılamadı.</em></li></ul><p>Yarışma projelerinin teslim edildiği ama jüri seçim çalışması yapılamayan yarışmalar:</p><ul><li>Torbalı Belediyesi Belediye Hizmet Binası, Pazaryeri ve Otopark ile Yakın Çevresi Ulusal Mimari Proje Yarışması: <em>17 Mart olan yarışma teslimleri yapılabildi ancak jüri toplanamadı.</em></li><li>İzmit Belediyesi Fethiye Caddesi Yeniden Düzenleme Yarışması: <em>İlk olarak son teslim tarihi 20 gün ertelendi. Ardından düzenlenen 2. bir zeyilname ile projeler dijital olarak teslim alındı. İdare tarafından basılacak teslimler salgının izin verdiği ilk tarihte jüri tarafından değerlendirilecek.</em></li></ul><p>Devam eden ve takviminde güncelleme yapılan yarışmalar<br>(Aşağıda listelenen yarışmaların tümü için farklı sürelerde ve farklı gerekçelendirmelerle takvim güncellemeleri yapıldı.)</p><ul><li>Kentsel ve Ekolojik Omurga Olarak Meles Çayı Ulusal Kentsel Tasarım Fikir Projesi Yarışması</li><li>İstanbul Senin, Haliç Kıyıları Tasarım Yarışması</li><li>İstanbul Senin, Kent Mobilyaları Oyun-Rekreasyon Ürünleri Tasarımı Yarışması</li><li>İzmir Büyükşehir Belediyesi Ana Transfer Merkezi Mimari Proje Yarışması</li><li>Taksim Kentsel Tasarım Yarışması</li><li>Uşak Belediyesi, Yayalaştırılan Sokaklar Mimarlık Kentsel Tasarım Fikir Proje Yarışması</li></ul><p>Devam eden ve herhangi bir düzenleme yapılmamış yarışma</p><ul><li>Bakırköy Cumhuriyet (Özgürlük) Meydanı ve Yakın Çevresi Kentsel Tasarım Proje Yarışması</li></ul><p>Yukarıdaki tablo idarelerin yarışmalarla ilgili aldığı tedbirleri ve bunun üzerinde oluşan kurumsal durumu özetliyor. Yarışmacı, jüri ve idare katmanlarının her birisi için doğal olarak sübjektiflik de söz konusu. Koronavirüs’ün yarattığı özel ortam nedeniyle ise -hayatta her konudaki sübjektif durum- bu defa kendisini çok daha etkili hissettiriyor. Yarışma teslimleri ile ilgili onlarca fikir havada uçuşuyor ve her düşünce sahibi de -doğa olarak- kendi fikrinin en doğru olduğunu savunarak eylemler öneriyor.</p><p>Teslimlerle ilgili olarak farklı sosyal medya platformlarında yazılan çizilen, jürilerin e-posta ve Whatsapp iletişim gruplarındaki iç tartışmaları, idarelerin yöneticilerine doğrudan erişilerek iletilen düşünceler, yarışma raportörlüğüne iletilen e-postalar ve dost sohbetlerinde konuşulanlardan şu dört ana başlık sıralanabilir:</p><ul><li>İdare yarışmayı iptal etsin, yarışmanın kaynağını salgınla mücadeleye ayırdığını açıklasın.</li><li>Yarışma teslimleri Sonbahara ertelensin.</li><li>Proje teslimleri dijital olarak alınsın.</li><li>Jüri çalışması çevrimiçi yapılsın.</li></ul><p>Bu maddelerin her birisini ayrı ayrı değerlendirelim:</p><h3>İdare yarışmayı iptal etsin, yarışmanın kaynağını salgınla mücadeleye ayırdığını açıklasın</h3><p>Salgınla mücadele önemli tabii. Bir mimarlık kültürü oluşturmak, yapıları ve kentleri daha nitelikli tasarlamak da önemli. Hele de bu salgın döneminde; evlere tıkıldığımız ve kentleşme yaklaşımlarının tümden sorgulandığı bugünlerde daha da önemli. Salgın geçecek ama bu gerçekle hep yüz yüze olacağız. Biz Türkiye olarak gelişmiş ülkelere göre daha fazla yüzleşeceğiz.</p><p>Öte yandan görünür olduğu için idarelerin yarışmaları iptal etmesini istemek oldukça ikiyüzlü bir davranış oluyor. Defalarca istatistik yayınlandı, burada bir kez daha ayrıntılarını sıralamak istemiyorum; Türkiye’de her yıl üretilen yüzbinlerce binadan ortalamada sadece 9 tanesi için yarışma açılıyor. Ve çok daha önemlisi proje maliyeti toplam inşaat maliyetinin çok küçük bir kısmı. Yarışma da bu küçük proje bütçesinin içindeki küçük oran.</p><p>İdarelerdeki fazla personel, araç, kira, boşa harcanan milyonlar, yanlış tasarım nedeniyle külliyen çöpe giden bütçeler bir yana bazı mimarların kendisinin idareye iş yaparken bunları dillendiriyor olması da en garibime giden durum. Bir yandan İdare’ye iş yapmaya devam ederken diğer yandan böyle bir talebi dillendirmek…</p><p>Sembolik anlam diyenleri de duyuyorum. Popülizm…</p><h3>Yarışma teslimleri Sonbahara ertelensin</h3><p>Teslimlerin bir anda 3–4 ay ötelenmesi yerine salgının durumuna göre kademeli olarak ertelenmesi daha doğru olur. Birkaç nedenle: Salgının ne kadar süreceğini bilmiyoruz, Sonbahar yerine yıl sonuna kadar da (belki de daha uzun) sürebilir. Ertelemeler; yarışmacıların, jürilerin ve idarelerin gevşemesine neden olacak sürelerde de olmamalı. Nihayet esas olarak idarelerin, yarışmalarının ve projelendirme beklentilerinin ardında beton gibi durduklarını göstermeleri gerekiyor. Bunun adım adım süreçlerin takibi ile olacağını düşünüyorum.</p><h3>Proje teslimleri dijital olarak alınsın</h3><p>Teslimi dijital olarak alınabilecek yarışmalar var. Örneğin İzmit Fethiye Caddesi Yarışması maketin istenmediği ve yarışma kapsamı ile teslim edilecekleri kompakt olarak tanımlanabilecek bir çerçevede idi. İdare ve jüri gelen talepleri değerlendirdikten sonra teslimin dijital olarak alınabileceği düzenlemeyi yaptı ve teslimler dijital olarak yapıldı. İdare paftaları basacak ve toplantı yapılabilecek tarihte jüri toplanacak.</p><p>Bir diğer örnek İBB’nin açtığı kent mobilyaları yarışmasında ise yarışmacıdan kent mobilyası ve oyun ürünleri alanının her ikisi için de ayrı ayrı 1/20, 1/10 veya 1/5 ölçekte maket teslim etmesi bekleniyor. “Hala daha bu yarışmada maket mi teslim edilecek?” soruları görülüyor. Bu yarışmadaki tasarım problemi maket olmadan da değerlendirebilecektiyse jüri neden baştan maket istedi! Evet koşullar değişti, bir salgından geçiyoruz ama illa da teslimlerden maketi çıkartıp, dijitale dönerek cevap vermek zorunda değiliz. Yarışmanın teslimi mantıklı sürelerde kademe kademe -maketin yapılabileceği, çıktıların alınabileceği bir tarihe dek- ertelenerek bir çözüm de oluşturulabilir.</p><h3>Jüri çalışması çevrimiçi yapılsın</h3><p>Bu maddeler içinde sanırım en net cevap verilebilecek olanı bu. Olmaz.</p><p>İyi bir jüri çalışması en kısa tanımıyla jüri heyetinin olgunlaşmasından ibarettir. Bu olgunlaşma; bazen 3–4 saati bulan raportörlük raporu tartışmaları, bireysel incelemeler, ikili — üçlü — beşli gruplar halinde ve tüm jüri olarak yapılan tartışmalar, yapılan eskizler — alınan notlar, akşam ve öğlen yemeklerinde konuyla ilgisiz de olsa jürinin çeşitli katılım seviyesinde yaptığı konuşmalar ve en önemlisi yine çeşitli katılım seviyelerindeki iknalar, fikir değiştirmelerle olur. Dijital olarak bunların hiçbirisinin yapılması mümkün değil. Dolayısıyla dijital jüri değerlendirmesi diye bir kavram söz konusu olamaz. En azından bugün bildiğimiz teknolojilerle bu mümkün değil.</p><p>Bugünkü koşullar dikkate alındığında önemli bulduğum iki konunun altını çizerek bu kısa yazıyı tamamlamak istiyorum:</p><ul><li>İdarelerin ve jürilerin yarışmacılara güven vermesi gerekiyor. Süreci takip ediyoruz, hassasız, sahip çıkıyoruz.</li><li>Yarışmacıların ise motive olmanın yollarını bulmaları ve üretime devam etmeleri gerekiyor.</li></ul><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=a274cac619fe" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Şeffaflık Nedir? Nasıl Şeffaf Olacağız?]]></title>
            <link>https://medium.com/@oyilmaz/%C5%9Feffafl%C4%B1k-nedir-nas%C4%B1l-%C5%9Feffaf-olaca%C4%9F%C4%B1z-9689361090b0?source=rss-fc57446ea2b1------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/9689361090b0</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Ömer Yılmaz]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 27 Feb 2022 20:27:52 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2022-02-27T20:27:52.809Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Sanırım bu yazının en başında ortamın seviyesine paralel olarak şunu yazmak gerekiyor:</p><p>Kavuşma Durağı işi ile benim hiçbir profesyonel bağlantım yok, hiç olmadı, cebime bu işten 1TL bile para girmedi, hiçbir zaman girmeyecekti, girmeyecek. “Arman’ın Twitter hesabına “bu işten kaç lira aldın söyle” yazanlar bile olduğu için buradan başlamakta fayda var. Arman’la hiçbir organik bağım da yok, şirket ortağı değiliz, hiç olmadık, olmayacağız.</p><p>Haliç Yarışması’nda ön seçimde belirlen ekiplerin hiçbirisi ile bir iş ilişkim yok. Seçilen 42 ekibin tamamına yakınını tanıyorum. Seçilemeyen 67 ekibin de aynı oranda büyük çoğunluğunu tanıyorum. Çoğuyla geçmişte jürilerde beraber olmuşuzdur, birlikte proje üretmişizdir. Ancak yasaya veya ahlaka aykırı hiçbir durumun içinde hiç olmadık, bugün de öyle bir durum söz konusu değil. Ayrıca ön seçimde bir rolüm yok, seçim asli jüri üyeleri arasından yapılıyor. Ve ek olarak seçim gününün büyük kısmını Taksim’de Kavuşma Durağı’nın açılışında geçirdim.</p><p>Şu anda İBB’nin 10 yarışmasından sadece Haliç ön seçimli modelle yapılıyor. Geri kalan tüm yarışmalar açık. Bu yarışmanın ilanının İBB’nin diğer yarışmalarından sonra yapılması için ilgili yöneticiler ve jüri ile çok defa konuştum (tepkilerin geleceğini bilerek). Tüm bu tartışmalardan sonra Haliç önüme gelse yine aynı modeli öneririm. Bir de hızla ilgili not düşmek zorunluluk: Hızlı yapılıyor çünkü yarışmanın büyük bir kısmı Eminönü — Alibeyköy tramvayı ile ilgili. Bu hattın yaz aylarında açılması planlanıyor.</p><p>“Kavuşma Durağı” ismini alan geçici strüktür İBB Kültür Varlıkları Daire Başkanı Mahir Polat’ın “Taksim’e hızlıca böyle bir şey gerekiyor, ne yapabiliriz?” Sorusu ile benim açımdan başladı. İtiraf edeyim ki aklıma o anda “Yarışmayla Yap” demek hiç gelmedi. Ne kadar zaman var diye sorduğumda 15–20 gün içinde açmalıyız cevabını aldım. Bir yanlış anlama olmasın projelendirme değil, uygulanması ve her ne şekilde bir iş olacaksa açılması. Böyle olunca yarışma sanırım aklımdan tümüyle çıktı.</p><p>Bir yandan da Taksim için daha önce başka denemeler yapılmış ve uygun bulunmamıştı. Haydar Karabey ile “aman bir çadır olmasın” diye kendi aramızda ve idare ile konuştuğumuzu hatırlıyorum.</p><p>Daha önce bu tür strüktürler tasarlamış ve üretmiş, yıllardır Hollanda’nın önemli ofislerinden birisinin iki ortağından birisi olan, yarışmalarda çok sayıda ödülü bulunan, uygulama yapmayı bilen ve en önemlisi hızlı bir şekilde bu işi yapabileceğini düşündüğüm Arman Akdoğan’la konuştum.</p><p>Kim olarak konuştuğum da önemli: 20 yıldır mimarlık alanının en önemli yayınının sahibi, onlarca projesinin fikrinin üreticisi, her sene mimarlık yıllığı seçkisi oluşturan, genç mimarlara, işverenlere, yapı malzemesi sektörüne yönelik ödüller veren kurumun sahibi ve koordinatörü olarak konuştum Arman’la.</p><p>Liyakatsa iki taraflı liyakat da ziyadesiyle ortada duruyor bir yandan da…</p><p>Üç öneri hazırladı. Bunlardan birisine karar verdik. Arman’ın “3’ünü de anlatsak” önerisine de karşı çıkarak (zaman kısıtlaması nedeniyle) Polat’a sunumu yaptık. Beğenildi, hızlıca uygulama aşaması çalışmalarına geçildi. Mühendisle yapılan ilk toplantı ve nasıl üretilebileceğinin tartışmalarına bir miktar katıldıktan sonra süreçten koptum.</p><p>Yaklaşık 15 günlük bir zamanımı harcadım iş için. Hiçbir maddi karşılığı olmaksızın. Krizde. Ve iki şirketim de -Türkiye’deki mimarlık alanındaki herkes gibi- hiç de kolay olmayan günlerden geçiyor iken.</p><p>Kavuşma Durağı tartışmaları içinde Çağlar Biber, bir yazısını Arkitera.com’a gönderdi ve yayınlandı. Bu yazı ancak Ahmet Turan Köksal’ın yazısının altında yorum olabilecek nitelikte. Yeni bir söylemi yok, Twitter’dan söylediklerinden ve çocukça cevap yazmaktan başka özelliği olmayan nitelikte bir yazı.</p><p>Arkitera Mimarlık Merkezi AŞ halen hisseleri %100 bana ait bir şirket, Arkitera.com da Arkitera Mimarlık Merkezi’ne ait. Yönetimine hiçbir müdahalem olmuyor. Şu bilinmeli: Yapabilirim ama yapmıyorum, 20 yıldır hiç yapmadım. Hiçbir zaman sansür olmadı. Buna rağmen böyle bir yazıyı Arkitera.com’a göndermekten imtina ediyorum, umarım Arkitera.com editörleri de kendi kendilerine neyin yorum neyin köşe yazısı olduğunu tartarlar.</p><p>Çağlar Biber’in tivitlerini tekrar okuyunca özünde kötü niyetli olmadığını düşündüm. Yine de bir dizi hatası var, bunları aktarmak istiyorum:</p><p>Samim Magriso 17 Şubat’ta aşağıdaki gibi bir tivit yazdı, bu tivit bir tivit dizisinin parçası ve bu tivit Çağlar Biber tarafından paylaşıldı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/914/0*0jzkICu-5REgqt6h.png" /></figure><p>Ben de Samim Magriso’nun aynı tivitini alıntılayarak bir tivit gönderdim. Ekran görüntüsü falan vererek değil, alıntı yaparak yani tıklandığında Magriso’nun diğer tivitilerine erişilebiliyor. Cımbızla çekmek falan yok. Zaten varsa da Çağlar Biber yaptı onu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/925/0*RvWPr4mWK1mzjavK.png" /></figure><p>Bunun üzerine Biber’den aşağıdaki cevap geldi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/928/0*E30FPbZ2U-PMRLTO.png" /></figure><p>Tutarsız davranışlar Magriso tarafından alttaki tivitin gönderilmesiyle devam etti…</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/912/0*mxoF6WfEA1bvKgV4.png" /></figure><p>Çağlar Biber Arkitera.com’daki yazısında “Bu yapının mimarı nasıl seçildi diye sorduğumuzda, peki 2016 yılında şu projede sizin çalıştığınız ofis nasıl seçildi diye cevap aldık,” diyerek kendini savundu. Her tivitin ekran görüntüsü veriliyordu ancak bu konuda bir ekran görüntüsü yoktu yazısında.<br>“Bayrampaşa Kapalı Yüzme Havuzu işini nasıl aldınız?” diye sormuştum. Elbette amacım bana yazılan eleştiriye karşı saldırı yaparak cevap vermek değildi. Çağlar Biber bunun üzerinden beni eleştirmeden de biliyordum yorumunun geleceğini. Ama bu tivitim kontrolsüz, kızgınlıkla, düşünülmeden gönderilmiş bir tivit de değildi öte yandan.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/917/0*ita_12OSpVn_UhNT.png" /></figure><p>Bir web araması ile Arkiv’den bulduğum bu proje anlamlıydı. Anlatmadan önce Çağlar Biber’in durumunu ve yazacaklarımın aslında ilgili ofis ve diğer kişilerle hiç ilgisi olmadığını, tüm Türkiye’de işlerin böyle yürüdüğünü bildiğimi belirtmek isterim. Eleştirimin Salih Küçüktuna ve PIN Mimarlık ile hiçbir ilgisi yok yani.</p><p>Arkiv’den ve alttaki görselden de görülebileceği gibi Çağlar Biber bu projenin tasarımcı mimarlarından birisi. Arkiv’de yardımcı, öğrenci, danışman ve benzeri şekilde gösterilmiyor. Müellif olarak görüyoruz Biber’i.</p><p>Bakırköy Yüzme Havuzu projesi ilgili mimarlık ofisinin ve bir müellifi olarak Çağlar Biber’in taşeron olarak çalıştığı bir iş. İşin asıl sahibi Yüksel Proje. Projenin elde edilme yöntemi bugün Türkiye’de mimarlık ortamının yaşadığı bunalımlara neden olan en temel yöntem: Kısaca kendi aramızda “kilo ile ihale” olarak bahsettiğimiz bu yöntem işin büyük müşavirlik firmalarına paket olarak verilmesine dayanıyor. BİMTAŞ, Mescioğlu, Prokon, Protek, Temelsu, TÜMAŞ ve Yüksel Proje gibi şirketlerin kazandığı EKAP’ta yayınlanan resmi açık ihaleler bunlar. Bu ihaleler “İstanbul Genelinde” deyimi ile başlayan meydanlar, caddeler, otoparklar, kültür merkezleri, spor ve hizmet yapıları gibi jenerik ve çoğul isimlerle açıldılar. Söz konusu ihalelerin, beklenen iş deneyimi ve ekip yapısı nedeniyle mimarlık ofislerinin en büyüklerinin bile kazanması olanaksız. Zaten kazanılabilecek de olsa son derece hatalı ihale yöntemleri. 15 tane spor merkezinin aynı anda ihale edildiğini düşünün.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/292/0*p7wqqXP9ZDHCrYQe.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/945/0*Ye38g2pSbsepmdPz.png" /></figure><p>İşte Bayrampaşa Kapalı Yüzme Havuzu işi de kilo ile ihale edilen bir iş. Daha hiçbir soru sorulmadan Kavuşma Durağı ile ilgili yaptığım tüm ayrıntılı açıklamalarıma rağmen ısrarlı tivitler atan, Arkitera’da yazan Çağlar Biber’in de tasarımcısı olduğu bir kilo ile ihale işi. Mimarı taşeronlaştırma işi.</p><p>Haliç Yarışması 20 Ocak’ta açıklandı. Ön seçimli olduğu o gün belli idi. Henüz bu yarışma açıklanmadan ön seçimli yarışmalara mesafeli bakan Celal Abdi Güzer ile konuyu bir vesileyle paylaşmış “Aman eleştiri varsa da yarışma ilan edildikten sonra yap ne olur.” diye ricada bulunmuştum. Henüz ilan edilmemiş bir yarışmayı eleştirmek yanlış olur diye. Yarışma açıklandı ne Güzer’den ne de başka birisinden ciddi bir eleştiri gelmedi. Bir ay boyunca hiç kimseden eleştiri gelmedi. Ta ki ön seçim sonuçlarının açıklandığı 17 Şubat’a kadar.</p><p>Güzer, ön seçimli yarışma modelini dosya vererek seçilmediği Çanakkale yarışmalarından bir tanesinden bu yana eleştiriyor. Bu açıdan tutarlı bir davranış içinde olduğunu düşünüyorum. Ancak neden eleştirisini yarışmanın açıklandığı gün ve takip eden 1 ay boyunca yapmayıp da sonuçların açıklanması ile yaptığını anlamakta güçlük çekiyorum.</p><p>Ön seçimli yarışma modelinde seçilemeyenler dışarıda kaldıklarında doğal olarak yarışmanın da karşıtı haline geliyorlar. Herkes için söylemiyorum bunu. Kimisi gerçekten dosya vermedi. Bazıları dosya verdi seçilemedi hiç tepki göstermedi. Bazıları dosya verdi, seçilemedi, neden seçilemediğini anlamak için ben de dahil olmak üzere jüri üyelerini aradı.</p><p>Bu konuda Onat Öktem’den gelen tivit aslında her şeyi özetliyor:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/917/0*GTjKld7pdo5jkdsv.png" /></figure><p>Güzer ile Twitter ve Whatsapp’tan çok sayıda yazışmamız oldu. Halen sorunun özünde uzlaşamadığımızı görüyorum. Sorun ön seçimli yarışmaların eleştirilmesinde ya da tartışılmasında değil sorun mesnetsiz ithamların “çerçevesinde bulunmakta”. Twitter’dan bana bunun ne demek olduğunu sormuş. Bu yazının en başında açıkça yazdım. Zaten Güzer de beni oldukça iyi tanır. Hiçbir alengirli işin içinde olmayacağımı, dürüstlükten, doğruluktan zerre kadar taviz vermeyeceğimi bilir.</p><p>Tam da böyle düşünürken hem de 14 ekiple işbirliği içinde olduğumu iddia eden bir tivit’in altına “İlahi Samim, Ömer bunların içinde olur mu?” yazacağına bana Whatsapp’tan doğru mu mesajı geliyor…</p><p>Kavuşma Durağı ve Haliç Yarışması tartışmaları iç içe geçiyorken en önemli konu kuşkusuz İdare’nin içine düşürüldüğü durum ve konunun köpürtülerek Taksim Yarışması’nın da işin içine katılıyor olması.</p><p>Kavuşma Durağı’nda Taksim Yarışması ile ilgili yapılan etkinlikte gelen sorularda yılların mimarları ön seçimli yarışma ile ili kademeli yarışmayı birbirine karıştırıyorlar. Taksim’le ilgili konuşulması gereken onca konu varken bunların yerine kişisel sorunlarla ilgili çıkmaz sokaklara girmekten hiç imtina etmiyorlar. Kavuşma Durağı’ndaki etkinlik tamamlandıktan sonra Haliç Yarışması ile hiç ilgisi olmayan iki İBB yöneticisini ve beni aynı anda yakalayarak hesap sormaya varıyor bu tavırlar. Dosya gönderiliyor ve seçilmiyor, sorulan bunun hesabı.</p><p>Taksim Yarışması’nın jürisi ile kısa bir değerlendirme yapmak için acele olarak ayrılmam lazım diyerek ayrılıyorum. Sonra telefon açarak acele ayrıldığım ve konuşamadığımız için özür dilerim dediğim mimar arkadaşımla konuştukça anlıyorum ki aslında mesele ön seçimli yarışmalar da değil. Serbest, iki kademeli veya ön seçimli olsun yarışmalarda onca mühendisin ve ekibin istenmesine ne gerek var olarak başlayan konuşma devam ediyor…<br>Haliç ile benzerlik taşıyan 100’den fazla sayıda millet bahçesi Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından birilerine tasarlamaları için verildi. Ne Kavuşma Durağı için yarışma yapılmadı diyenlerin ne de Haliç Yarışması’nı ön seçimli oldu diye eleştirenlerin çıtı çıkmadı.</p><p>MEB şu anda 15 mimara yeniden okullar tasarlatmak istiyor, tüm süreç kapalı yürüyor. Kimseden ses yok.<br>Ülkede her yıl binlerce bina ve açık alan tasarımı yapılıyor, kimsenin sesi çıkmıyor.</p><p>Kilo ile ihale yöntemi ile AK Parti döneminde yapılan yüzlerce tasarım var. Projeler halen <a href="https://ibbqr.ibb.gov.tr/">şurada duruyor</a> meraklısına. Taksim, Kadıköy, Üsküdar gibi meydanlar bu yöntemle tasarlandı, uygulandı. Mimar taşeronlaştırıldı. Bu konuda tek bir yazı bile görmedim.</p><p>Bir yandan şeffaflık nedir, nasıl şeffaf olacağız soruları kafamda dolaşıyor. Diğer yandan son 10 yıl odaklı olarak yarışmaları tümüyle sübjektif olarak sınıflandırarak bu yazıyı tamamlıyorum. Takip eden yazıda yarışmalardan devam edeceğim.</p><ul><li>Kurallara uygun, katılım ve başarı sorunu yaşamamış yarışmalar:</li><li>Kural hataları bulunan ancak buna rağmen katılım sorunu yaşamayan yarışmalar.</li><li>Kural hatalarıyla dolu yarışmalar.</li></ul><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=9689361090b0" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>