<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Öykü Evcil on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Öykü Evcil on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@oykuevcil?source=rss-b85fe331a59e------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*F8XGQ9_sMKiWqMq5qkz3Lg@2x.jpeg</url>
            <title>Stories by Öykü Evcil on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@oykuevcil?source=rss-b85fe331a59e------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Thu, 19 Nov 2026 15:44:13 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@oykuevcil/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Yudum Yudum Felsefe – Metafiziği Tanımak]]></title>
            <link>https://medium.com/@oykuevcil/yudum-yudum-felsefe-metafizi%C4%9Fi-tan%C4%B1mak-afffee887794?source=rss-b85fe331a59e------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/afffee887794</guid>
            <category><![CDATA[heidegger]]></category>
            <category><![CDATA[varoluş]]></category>
            <category><![CDATA[whitehead]]></category>
            <category><![CDATA[felsefe]]></category>
            <category><![CDATA[metafizik]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Öykü Evcil]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 07 Sep 2024 10:01:00 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-09-07T10:01:00.457Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><strong>Yudum Yudum Felsefe – Metafiziği Tanımak</strong></p><p>Merhaba! Bugün sizlerle insanoğlunun yüzyıllarca üzerine kafa patlatmış olduğu o soruları soran felsefe dalını inceleyeceğiz: Metafizik. Bu dipsiz kuyuyu tanımaya isminden başlayalım.</p><p>Öncelikle söylemek gerekir ki “metafizik” sözcüğü Aristoteles’in “<strong>ilk felsefe</strong>” olarak nitelendirdiği derlemenin isimlendirilmesi için ilk kez Rodoslu Andronikos tarafından kullanılmıştır. Bu başlık, tam olarak “<em>ta meta ta physika biblia</em>”, yani “fizik üzerine yazılan notlardan sonra gelen [notlar]” anlamına gelir.</p><p><strong>Etimoloji</strong>sini merak edenler için, Eski Yunanca “sonra” ya da “ötesi” anlamına gelen “meta” ön eki ile “doğa” ya da “fizik” anlamına gelen “phusis” sözcüğüne dayanmaktadır. Aristoteles’in söz konusu derlemeyi doğa üzerine yazdığı derlemenin akabinde yazması, bu sözcük seçimine neden olmuştur.</p><p>Öyleyse metafizik her şeyden önce “ilk felsefe” dolayısıyla “<em>ilk ilkeler</em>” anlamına gelir. İkinci ve günümüzdeki yaygın kullanımı “Varlığın varlık olması bakımından incelenmesi” anlamındadır ve bu bağlamda “<strong>ontoloji</strong>”ye eşitlenir. Üçüncü anlamı ise “ilk nedenin bilimi” yani teolojidir. Zamanla ilk ve üçüncü anlamlar felsefenin alt dallarından ikisi olurlar. (İlki <strong>bilim teorisi</strong>, ikincisi <strong>teoloji/din felsefesi</strong>dir.)</p><p>İlk sorumuz ile metafiziği metafizik yapan akımları incelemeye başlayalım mı? Öyleyse soruyorum: “<em>Ben dışı varlıkların varoluşu öznenin bilincine bağımlı mıdır yoksa bağımsız bir varoluş mudur?</em>” İşte bu çetin soru ortaya “monizm” (mono: tek) ve “düalizm” (duo: iki) başlıklarını ve idealizm, materyalizm, Descartes’ın ikili töz sistemi gibi senelerdir tartışılagelmiş düşünce akımlarını atmıştır.</p><p>Monizm, idealizm ve materyalizm ile iki ana dala ayrılır. Platon, yarattığı “İdealar Alemi” ile idealizmin önde gelen savunucularındandır. İdealizme göre yegane gerçeklik var olanın algılanışı ve bu düşüncelerin yer ettiği zihindir. Bu bağlamda rasyonalizme (akılcılık) dayanır. Tikellerin, değişen görünüşlerin değişmez ve soyut birer özleri vardır ve işte buna İdealar Alemi denir.</p><p><strong>İdealizm </strong>de kendi içinde öznel idealizm (her bireyin kendi İdealar Alemi’ne sahip olması) ve nesnel idealizm (insanların algılayışlarının üstünde nesnel bir ilahi algılayışın bulunması, örneğin: Evrensel bir akıl, Hegel’in Geist’ı) olarak dallanıp budaklanır.</p><p>Buna karşılık <strong>materyalizm</strong>, “düşünme”yi beynin bir faaliyeti olarak görür ve zihnin, bir varlık meydana getirmediği için maddeye indirgenebileceğini söyler. Argümanları arasında <em>şizofren hastayı gerçekliğe döndüren ilaçlar, çok sert bir darbenin bilinci yok etmesi, beynin küçücük bir bölümü hasar gördüğünde düşünmede, konuşmada açılacak hasarlar</em> gibi bilincin hassaslığı üzerine kurulu örnekler bulunur. Ampirizme (deneycilik) dayanır.</p><p><strong>Düalizm</strong> en açıkça Descartes’ın ruh ve bedenden oluşan ikili töz sistemi ile anlatılır. Bu düzende maddi olmayan, yer kaplamayan, hareket etmeyen ve matematiksel yasalara uymayan zihin ile yer kaplayan, hareket eden, yasalara uyan beden iki ayrı tözdür. “Kolumu kaldıracağım.” niyeti/düşüncesi ve arkasından takip eden hareket bu ikili sisteme ait en basit örneklerden biridir. Söz konusu iki ayrı töz, Descartes’a göre beynin <em>kozalaksı bez</em> denilen bir yerinde etkileşimde kalır. Yalnız bu tatmin edici bir cevap değildir çünkü kozalaksı bez de beynin bir parçasıdır ve dolayısıyla maddidir.</p><p>Bu üç temel akımı incelemenin ardından bir de sizi klasik ve modern töz metafizikleriyle tanıştırmak isterim! Bu ikisini tanımanın ardından eleştirileri niteliğinde ortaya çıkmış varoluş ve süreç metafiziklerinden bahsedeceğim.</p><p>Öncelikle <strong>klasik ve modern töz metafizikleri </strong>statik bir varlık anlayışına sahiptir. Varlığın varlığı mevcudiyetine indirgenir, dış gerçeklik zihinden bağımsızdır. Klasik töz metafiziğinde birden çok töz vardır ve bu tözler arasında hiyerarşik bir düzen bulunur. Modern töz metafiziği ise ya tek bir tözü ya da ikili bir töz düzenini (örneğin ruh ve beden) kabul eder.</p><p>Heidegger <strong>varoluş metafiziği</strong>nin en büyük temsilcisidir ve önceki iki türü eleştirir. Heidegger’e göre yalnızca mekan değil, <em>zaman</em> da hesaba katılmalıdır; ayrıca varlık sadece teorik bir perspektiften ele alınmamalı, insanın bakış açısından yorumlanmalıdır. Çünkü insan kendi kendisini ve etrafındakileri tanımlayan tek varlıktır, dolayısıyla da ona <strong>“egzistans”/“varoluş”</strong> adı verilir. Varlık, insanın kendini gerçekleştirme ortamı olması sebebiyle ikincil niteliktedir. Varlıkların varlıklarının anlaşılması insanın varoluşundan geçer. Heidegger insan için “Dasein” kavramını kullanır ve “Dasein”ın varlığına “egzistans” ismini verir. Dasein’ın değişmez bir özü yoktur.</p><p>Sartre için insan dışındaki şeyler var olsalar da bundan habersizdirler, bu yüzden vardırlar ama bir varoluşa sahip değildirler. <strong>“Kendilerinde”dirler ama “kendileri için” değildirler.</strong> Bu bağlamda şeyler insan içindir. Kendilerinde şeyler, varoluşlarından önce bir öze sahiptirler. Örneğin bir sürahinin neye hizmet edeceği bellidir, sürahi öncesinde çizilmiş bir örneğe göre biçimlenmiştir. İnsanın ise varoluşu özden önce gelir. Benim kişiliğim önceden ve belli bir amaçla belirlenmemiştir. İnsan bu yüzden özünü yaratmak ve hayatını anlamlandırmak zorundadır. İnsan öze sahip olmadığından tamamen özgürdür ve bu bağlamda varlığın tam karşıtıdır.</p><p>Dördüncüsü, <strong>süreç metafiziği</strong> ise klasik töz metafiziğini süreci ve zamanı dikkate almaması bakımından eleştirir. İlk ilkelerden olan « <em>varlıktan fonksiyon ve işleyiş çıkar</em> » cümlesini tersine çevirir ve «<em> fonsiyon ve işleyişten varlık çıkar </em>» der. En önemli savunucuları Whitehead ve Bergson’dır. Bu anlayış deneyimci (ampirik) ve akılcı düşünce metodolojilerini aynı anda kullanır. Deneyimin, teorinin hammaddesini temin ettiğini; düşüncenin ise insanı bu temelden çıkarıp spekülasyonlar yoluyla sistematik bir görüş sahibi olmasına izin verdiğini söyler.</p><p>Bergson, yaşamı gittikçe daha karmaşık ve yüksek kaderlere sürükleyen içsel ittirmeye <strong>“yaratıcı hayat hamlesi”</strong> der. Gerçekliğin süregelen varoluşuna ve daima hareket içinde olmasına “<strong>yaratıcı evrim</strong>” der.</p><p>Whitehead için ise dünyada varoluşu için başka bir şeye gerek duymayan bağımsız varlıklar ve de statik varlıklar bulunmaz. Her şey bir başka şeyle birlikte vardır, var olan her şey bir başka varoluşa duyarlıdır. Dünyadaki hiçbir şey birbirinden yalıtılmış değildir. Ayrıca yalnızca görünen ve algılanan şeyler gerçektir.</p><p>Kimi düşünürler için ise, özellikle de Hume ve Comte gibi <strong>pozitivistler</strong> (olgucular) için deney ve gözlem yoluyla kanıtlanamayan bilgiye akıl yoluyla ulaşmak imkansızdır. Dolayısıyla metafizik üzerine düşünme çabası da anlamsız kalır. Kant ise aklın tek başına hakikate ulaşamayacağında hemfikir olsa dahi bu çabayı manasız bulmaz.</p><p>Evet, böylece metafiziğin ana ögeleriyle tanışmış oluyoruz! Size “yudum yudum” metafizik çatısı altında toplanmış düşünürleri, düşünce akımlarını ve ayrılıklarını tanıtmaya çabaladım. Umarım okumaktan zevk almışsınızdır. Yazımı faydalı bulduysanız çevrenizle paylaşabilir ve beğenebilirsiniz.</p><p>Sağlıcakla kalın!</p><p>Kaynakça:</p><p>Metafizik Sözcüğünün Etimolojisi:</p><p>https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/192169/mod_resource/content/1/Varl%C4%B1k%20Felsefesi-1.%20Hafta-Metafizik-Ontoloji.pdf#:~:text=%2DMetafizik%20(Meta%20ta%20physika),gelen%20%E2%80%9Cphusis%E2%80%9D%20s%C3%B6zc%C3%BC%C4%9F%C3%BCne%20dayanmaktad%C4%B1r.</p><p>Ahmet Cevizci – Felsefeye Giriş</p><p>Youtube Khan Academy Felsefe Videoları Serisi – Metafizik ve Kant, Hume Başlıklı Videolar:</p><p>https://youtube.com/playlist?list=PLcK4c2anPP-vVRawrYZSpB81BXVux5fTb&amp;si=r5RHuJj5K7M08uG5</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=afffee887794" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Yudum Yudum Felsefe — Tanıtım]]></title>
            <link>https://medium.com/@oykuevcil/yudum-yudum-felsefe-tan%C4%B1t%C4%B1m-1ecf84484681?source=rss-b85fe331a59e------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/1ecf84484681</guid>
            <category><![CDATA[eleştirel-düşünme]]></category>
            <category><![CDATA[eleştirel-düşünce]]></category>
            <category><![CDATA[felsefi-dusunme]]></category>
            <category><![CDATA[felsefeye-giriş]]></category>
            <category><![CDATA[felsefe]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Öykü Evcil]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 04 Sep 2024 19:15:38 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-09-04T19:33:29.225Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>Yudum Yudum Felsefe — Tanıtım</h3><p>Yudum Yudum Felsefe’ye hoşgeldiniz! Bu seride sizler eşliğinde felsefenin derinliklerine adım adım inmeyi amaçlıyorum. Eğer bu başlık size tanıdık geldiyse hemen itiraf edeyim, bu ismi çocukken neredeyse bütün kitaplarını okuduğum “Çıtır Çıtır Felsefe” koleksiyonundan esinlenerek koydum. Bir bakımdan da her meraklı ruhun can suyu niteliğindeki eleştirel ve felsefi düşünmeden “yudum yudum” alma fikri beni cezbetti. Umarım ki bu başlangıç sizin de ilginizi çeker ve bana eşlik edersiniz!</p><p>İlk gönderimde sizinle bir yazı değil, bir sunum paylaşmak istiyorum. Bu sunum felsefenin önde gelen dalları üzerine kısa ve öz bilgiler içeriyor olacak. Paylaşacağım sunumu takip eden yazılarımda felsefenin öne çıkan dallarıyla (metafizik, etik, epistemoloji…) başlayacak ve diğer başlıklarıyla da (estetik, eğitim felsefesi, siyaset felsefesi…) ufuğumuzu genişleteceğiz. Her başlığımızda söz konusu felsefi dalın sorularına cevap aramanın yanı sıra bu dala ait önemli akımları ve düşünürleri inceliyor olacağız. Kaygılanmayın! Her şey yavaş yavaş ya da “yudum yudum” olacak.</p><p>Sunum linki: <a href="https://export-download.canva.com/v5G_M/DAGPi9v5G_M/76/0-4850816411661409099.pdf?X-Amz-Algorithm=AWS4-HMAC-SHA256&amp;X-Amz-Credential=AKIAJHKNGJLC2J7OGJ6Q%2F20240904%2Fus-east-1%2Fs3%2Faws4_request&amp;X-Amz-Date=20240904T105841Z&amp;X-Amz-Expires=36619&amp;X-Amz-Signature=9af6bc85f0f898ecb04b1198018588acb917ac0a67f541c2aa604daaaa179b3e&amp;X-Amz-SignedHeaders=host&amp;response-content-disposition=attachment%3B%20filename%2A%3DUTF-8%27%27Felsefe%2520101.pdf&amp;response-expires=Wed%2C%2004%20Sep%202024%2021%3A09%3A00%20GMT">Yudum Yudum Felsefe.pdf</a> (PDF hali) veya <a href="https://www.canva.com/design/DAGPi9v5G_M/IQnunw40l3heosz7pC758g/edit?utm_content=DAGPi9v5G_M&amp;utm_campaign=designshare&amp;utm_medium=link2&amp;utm_source=sharebutton">https://www.canva.com/design/DAGPi9v5G_M/IQnunw40l3heosz7pC758g/edit?utm_content=DAGPi9v5G_M&amp;utm_campaign=designshare&amp;utm_medium=link2&amp;utm_source=sharebutton</a> (Canva)</p><p>Sunumumu faydalı bulursanız bu gönderiyi beğenip çevrenizle paylaşabilirsiniz,</p><p>Sağlıcakla kalın!</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=1ecf84484681" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>