<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Ozan Karakoc on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Ozan Karakoc on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@ozankarakoc?source=rss-fdb064f2a912------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/0*CF5XslS7YNgQ9K96.jpg</url>
            <title>Stories by Ozan Karakoc on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@ozankarakoc?source=rss-fdb064f2a912------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Thu, 19 Nov 2026 16:31:51 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@ozankarakoc/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[‘Offline’]]></title>
            <link>https://medium.com/@ozankarakoc/offline-1135947081c8?source=rss-fdb064f2a912------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/1135947081c8</guid>
            <category><![CDATA[gözlem]]></category>
            <category><![CDATA[nostalji]]></category>
            <category><![CDATA[anı]]></category>
            <category><![CDATA[makale]]></category>
            <category><![CDATA[genel-kültür]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ozan Karakoc]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 20 Dec 2019 03:07:11 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-12-20T03:07:11.873Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*SacFRL4XZlhvqwTc38-t7g.jpeg" /><figcaption>Bu makale, <strong>paper.tAG</strong> dergisinin 6. sayısı için özel olarak yazılmıştır.</figcaption></figure><p>Beni, ansiklopedi kavramıyla babam tanıştırmıştı. Televizyon seyrederken, kitap okurken, aile dostlarıyla sohbet ederken ya da bana bir şey anlatırken, bir anda merakla ve heyecanla oturduğu yerden fırlar, soluğu kitaplığın başında alırdı. Aradığı maddenin cildini raftan alıp yere oturur, bağdaş kurar ve okumaya başlardı.</p><p>O, bir ritüelin görüntüsüydü. Babamın merakı, birikimine yeni bilgiler ekleme konusundaki heyecanı ve sabırsızlığı beni çok etkilerdi.</p><p>Çocukluğumun erken dönemlerinde; eve gelen misafirle, annem ve babamın, bir masada 6–7 saat hiç kalkmadan oturup, hararetli bir şekilde sohbet etmelerine çok şaşırırdım. Bir an olsun susmadan, o kadar süre ne konuşuyor olabilirlerdi? 5–6 kişinin, anlatmaya değer hikayeleri ve bilgi birikimleri, 6–7 saatte bitmez miydi? Diyelim ki bitmedi, o insanlarla her hafta en az bir kez görüşüyorlardı. Bu bilgi, sonunda tükenmeyecek miydi? Tükenirse masada öyle boş boş, sessiz sessiz oturup birbirlerine mi bakacaklardı?</p><p>Bu komik düşünceler, yaşım ilerledikçe değişmeye başladı. ‘Genel kültür’, ‘şaşırılacak’ bir kavram olmaktan, ‘hayranlık duyulacak’ bir kavram olmaya evrildi benim için… Bazen evimize ilk kez gelen kişiler, sığlığı çok belli olan bilgi birikimleriyle kendilerini gösterme çabasına girer, babamın derinliği karşısında kısa sürede geri çekilip, koltukta küçülüverirlerdi. Bu benim için büyük bir gurur kaynağıydı. Her sohbet ortamının en bilgilisi, en birikimlisi benim babamdı.</p><p>Derken yaş biraz daha ilerledi. Aile dostlarının sohbetleri, uzaktan izleyip şaşırdığım şeyler olmaktan çıktı, aynı masada 6–7 saat oturup dinlediğim, zaman zaman saygıyla katılım sağladığım ritüellere dönüştü. Babam da, sohbetin ‘tartışmasız yıldızı’ olduğu masalardan sıkılmış olsa gerek, daha birikimli, daha değerli insanlarla zaman geçirmeye başlamıştı artık. Yeni muhataplar arasında; arkeologlar, yazarlar, sanat tarihçileri, bilim insanları ve kendisi gibi sanatçılar da vardı.</p><p>İşte şimdi bir masada 6–7 saat nasıl oturulur, ayrılma vakti geldiğinde <em>‘e daha hiçbir şey konuşamadık ki’</em> hissi nasıl olur, anlıyordum.</p><p>…</p><p>Aradan yıllar geçti, o sofraların bir köşesinde, dikkatle ve hayranlıkla insanların kültürel birikimlerini gözlemleyip, onlara hayranlık duyan çocuk, büyüyüp kendi sofralarını kurmaya başladı. Öylesine göz açıp kapayıncaya kadar geçti ki zaman, babalık bile geldi dayandı kapıya…</p><p>Madem öyle oluyor bu iş, madem dün babasıyla bağdaş kurup ansiklopedi karıştıran bu küçücük çocuk, bir anda baba olabiliyor, demek ki onun çocuğu da 10 yaşına gelecek bir parmak şıklatmasıyla… Peki o zaman ne olacak?</p><p>Yıl 2028… Bilgiye ulaşmak için kütüphaneye gitmemiş, giden birini dahi tanımamış, basılı bir ansiklopediyi hayatında hiç görmemiş, 10 yaşında bir çocuk… Elinde bir telefon, kimbilir nasıl bir model, kimbilir bugünkünden ne kadar daha gelişmiş… Belki de telefon elinde bile değil, ya da elindeki telefon değil… Belki de beyninde bir çip…</p><p>Karşısına bir Çinli çıkıyor, o kendi dilinde konuşuyor, Çinli kulaklığından kendi dilinde çevirisini duyuyor. Tek kelimesini bilmediği Çince’yi, ana dili gibi konuşuyor. Finlandiya’da bir sahnede Fince sunum yapıyor, Japonya’da bir restoranda yan masadakileri esprileriyle kırıp geçiriyor… Ne bir dil kursuna gitmiş, ne makasla kestiği kelime kartlarını buzdolabına yapıştırıp ezberlemekle uğraşmış, ne de tuğla gibi sözlükleri sırt çantasında taşımak zorunda kalmış…</p><p>Yapay zeka, bütün ilgi alanlarını, neye ne tepki verdiğini sürekli takip ediyor, ona sadece ilgilenmesi muhtemel şeyleri gösteriyor. Merak ettiği bilgiyi, o daha merak etme eylemini tamamlamadan önüne seriveriyor. İster atom fiziği, ister Beşiktaş’ın 1989 yılındaki kadrosu, ister Michael Jackson’ın şarkı sözleri… Hepsi, doğduğu günden beri, ya avuç içi kadar bir ekranın içinde, ya da gözlerinin önünde hazır bekliyor.</p><p>…</p><p>Bilgiye ulaşmak için ‘hiç’ çaba göstermesi gerekmemiş bir kişi, derin bir genel kültür birikimi oluşturmaya ihtiyaç duyar mı? İşte bu sorunun cevabını arıyorum bugünlerde…</p><p>Az önce saygıyla andığımız Britannica ansiklopedisinin 1990 baskısını 120.000 kişi satın almış. 2009’dan sonra Britannica satın alan kişi sayısı sadece 8.000.</p><p>Britannica’nın en güncel baskısında 65.000 konu yer almış, bu konuların yazımına 4,000 kişi katkı sağlamış. Wikipedia’da bugün; yüzbinlerce kişinin katılımıyla yazılmış 5.655.994 İngilizce, 309.480 Türkçe madde var. Yani yaklaşık 2.500 cilt ansiklopedinin alabileceği kadar bilgi, sadece Wikipedia adlı bir internet sitesinde mevcut.</p><p>Bunun da hatrı sayılır etkisiyle, o hayranlık duyarak izlediğim sofralar, şimdiden yerlerini daha sığ buluşmalara bırakmaya başladılar… Genç bir arkadaş grubu, telefonlarına hiç bakmadan, birkaç saat boyunca sohbet edemiyorlar. Bir şeye odaklanma süremiz hızla düşüyor, merak ve şaşırma duygumuz giderek azalıyor. ‘Nasıl olsa cebimizde’ olan bilgiyi, derinlemesine öğrenmemize, sonradan hatırlayacak şekilde zihnimize yazmamıza gerek kalmıyor. Doğal olarak, birkaç gün önce, iki arada bir derede, telefonun köşesinde, parmağımızla aşağıya hızlı hızlı kaydırarak okuduğumuz bir makalenin içeriğine, üç gün sonra yeniden ihtiyaç duyduğumuzda, gerekli bilgi bağlantısını kafamızda kuramıyor, hemen telefonumuzu açıp aynı makaleye yeniden ulaşıyor, bilgiyi tazeleyip yolumuza devam ediyoruz.</p><p>Üstelik bizler, yani şu an, bu yazıyı okuyor olduğunu varsaydığım kişiler ve ben, 20 yaşın üzerinde bireyleriz. Yani en azından 1990’ları, belki 80’leri, 70’leri görmüş, ‘offline dünyanın’ nasıl işlediğini deneyimlemiş insanlarız. Peki ya bugün doğanlar, ya da basılı kitapların sayfalarını tablet gibi düşünerek parmaklarıyla sağa sola ‘kaydırmaya’ çalışıp, sayfalar kırışınca ağlayan küçük çocuklar?</p><p>…</p><p>Meslekler değişiyor, ilişkiler değişiyor, iletişim yöntemleri değişiyor, ama her şeyden önemlisi ‘insan’ değişiyor. Hem de bugüne kadar hiç olmadığı kadar büyük bir hız ve şiddetle…</p><p>Bugün; bizlerle, bizden 30 yaş büyük olanlar arasındaki mentalite farkı, bugün doğanlarla bizler arasındaki farkın yanında belki de çok küçük kalacak… Gelecek nesil, ‘offline’ sözcüğünün anlamını, hiçbir zaman tam olarak kavrayamayacak.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=1135947081c8" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[‘Adalet’ İçin Bir Büyük Alkış, Bir Küçük Yapıcı Eleştiri]]></title>
            <link>https://medium.com/@ozankarakoc/adalet-i%CC%87%C3%A7in-bir-b%C3%BCy%C3%BCk-alk%C4%B1%C5%9F-bir-k%C3%BC%C3%A7%C3%BCk-yap%C4%B1c%C4%B1-ele%C5%9Ftiri-3c86521452c9?source=rss-fdb064f2a912------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/3c86521452c9</guid>
            <category><![CDATA[adalet]]></category>
            <category><![CDATA[siyaset]]></category>
            <category><![CDATA[kemal-kılıçdaroğlu]]></category>
            <category><![CDATA[chp]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ozan Karakoc]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 10 Jul 2017 04:24:13 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2017-07-10T04:24:13.377Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*kYIMqann6fK8mTVCtQnjKQ.jpeg" /><figcaption>Fotoğraf: (Kaynağı bilinmiyor.)</figcaption></figure><p><strong>Kemal Kılıçdaroğlu;</strong> <strong>Adalet Yürüyüşü</strong> ve <strong>Adalet Mitingi </strong>ile birlikte, sakin bir muhalefet partisi genel başkanından, devrimci bir lidere dönüşme yolunda önemli bir adım attı.</p><p>Bıçak kemiğe dayandığına göre, artık herkes, eleştirme ve itip kakma döneminin geçtiğini, destek ve birlik olma zamanının geldiğini anlamıştır diye düşünüyor ve umuyorum.</p><p>Sadece yapıcı eleştiri bağlamında; yürüyüşün ve mitingin, <strong>bir artısını ve bir eksisini,</strong> naçizane bir tespit olarak paylaşmak istiyorum.</p><p>Yürüyüşün başlama şekli çok doğru ve etkiliydi:</p><h3>“Yarın saat 11&#39;de Güvenpark’ta olacağım. Elimde sadece bir afiş olacak, ‘adalet’ yazacak üzerinde.”</h3><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2FFCJ7qir__qI%3Fstart%3D125%26feature%3Doembed%26start%3D125&amp;url=http%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DFCJ7qir__qI&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FFCJ7qir__qI%2Fhqdefault.jpg&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/ee3ac44861bcb68531fcfd31b05af2de/href">https://medium.com/media/ee3ac44861bcb68531fcfd31b05af2de/href</a></iframe><p>Ertesi gün, olan tam olarak da buydu. Dört dörtlük bir başlangıç, mükemmel bir görüntü.</p><p>Kılıçdaroğlu’nun üzerindeki beyaz gömlek ve elindeki <strong>‘adalet’</strong> pankartı, 25 gün boyunca hiç değişmedi. Pankarttaki ‘adalet’ ifadesinin beyaz üzerine kırmızı renkte yazılması, küçük harf tercihi, yazı tipi seçimi, hatta harf aralıkları bile olması gerektiği gibiydi. Bayraklarda, flamalarda, tişörtlerde, minibüs giydirmelerinde, miting meydanındaki yazılarda, büyük çoğunlukla aynı tasarıma sadık kalındı. <em>(Bu arada daha da tutarlı olunması ve farklı adalet logolarının ortaya çıkmaması için, orijinal tasarımın baskıya hazır halleri, partinin web sitesinden ve sosyal medya hesaplarından dağıtılabilirdi.)</em></p><p>Bu; akılda kalıcılık, inandırıcılık ve güven duygusu konularına önemli katkı sağladı.</p><p>Bana göre yürüyüşün herhangi bir eksisi yoktu. Her şey kusursuzdu. Milletvekillerinin ve gazetecilerin çekip sosyal medyadan servis ettikleri fotoğraflar, halktan insanların çektiklerinden hiç farklı değildi. Tümüyle dürüst, şeffaf, açık ve yola çıkış amacına birebir uygundu. Yola gübre dökülmesi, birilerinin rabia işaretleriyle küfürler yağdırmaları, saldırı girişimleri, hepsi bizlere yansıdı, ama hiçbiri gereğinden fazla büyütülerek <em>‘güçsüzlük’</em> ya da<em> ‘hayalkırıklığı’</em> algısına sebep olmadı. <strong>‘Umut’, </strong>başından sonuna kadar büyütülerek korundu…</p><p>Artılar saymakla bitmiyor. <strong>Peki eksi puanı getiren neydi?</strong> Bana göre sadece ve sadece <strong>mitingdeki konuşmanın uzunluğu</strong>ydu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*2HMEBnWAAn7jmglTIMBSQQ.jpeg" /><figcaption>Fotoğraf: (Kaynağı bilinmiyor.)</figcaption></figure><p>Kılıçdaroğlu’nun konuşması tam <strong>56 dakika</strong> sürdü. Sürekli tekrarlanan ifade, <strong>‘hak, hukuk, adalet’</strong> idi. Bu, slogan olarak coşkulu kalabalık tarafından da defalarca söylendi. Normalde böyle bir ifadenin, bir konuşmanın ‘ana sloganı’ olarak ortaya çıkmış olması büyük bir artıdır. Ancak ‘hak, hukuk, adalet’ sözü, içeriği ve yapısı gereği, çarpıcı ve uzun yıllar akılda kalıcı bir söz değildi. Fazla geneldi, heyecan vermekten ve motive etmekten uzaktı.</p><p>Bazı örneklerle açıklamaya çalışalım.</p><p>Büyük Önder <strong>Mustafa Kemal Atatürk</strong>’ün, Cumhuriyetimizin 10. yıldönümünde yaptığı tarihi konuşma, sadece <strong>6.5 dakika</strong> sürmüştür. Çok güçlü bir hitabı, dolu bir içeriği, coşkusu giderek yükselen bir anlatımı ve akıldan çıkmayacak öğeleri vardır. Cumhuriyetin kuruluşuna kadar yapılanları sadece iki kısa cümleyle geçer, konuşmanın kalanını, gelecekte neler yapılması gerektiğine dair fikirlerin paylaşımına adar. Sonunda, imzasını, <strong>‘Ne mutlu Türküm diyene’ </strong>sözüyle atar.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*dAu-madlDJl_w66l7EqYRg.jpeg" /></figure><p><strong>Martin Luther King</strong>’in <strong>‘I have a dream’</strong> <em>(‘Bir hayalim var’)</em> konuşması, sadece <strong>17 dakika</strong> sürmüştür. Konuşmasının sonlarında, ‘Bir hayalim var’ sözünü, üstüste 8 paragrafta, üstüste 8 kez tekrarlar. Konuşma, tarihe, ‘Bir Hayalim Var Konuşması’ başlığıyla geçmiştir. İnsanlar, meydandan, ‘bir hayalimiz var’ coşkusu ve motivasyonuyla ayrılırlar.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/992/1*I6S-vtShsSdm5UqDAMXd5Q.jpeg" /><figcaption>Fotoğraf: (Kaynağı bilinmiyor.)</figcaption></figure><p>İlginç ve hoş bir tesadüftür <em>(belki de değildir)</em> ki, ABD’nin ilk siyah başkanı <strong>Barack Obama</strong>’nın ilk seçim zaferi konuşması da <strong>17 dakika</strong> sürmüştür. Obama, konuşmanın sonlarında <strong>‘Yes, we can’</strong> <em>(‘Evet, yapabiliriz)</em> ifadesini, üstüste 7 paragrafta, üstüste 7 kez tekrarlar. İnsanlar, meydandan ‘Evet, yapabiliriz’ coşkusu ve motivasyonuyla ayrılırlar.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*lL3nN2pWjhe4qJW8BI0_eA.jpeg" /><figcaption>Fotoğraf: CNN</figcaption></figure><p><strong>Steve Jobs</strong>’un 2005 yılında Stanford Üniversitesi’nde yaptığı ve kısa sürede dünya tarihinin unutulmazları arasına giren konuşması <strong>14 dakika</strong> sürmüştür. Jobs, konuşmasının son paragrafında 3 kez üstüste <strong>‘Stay hungry, stay foolish’</strong> <em>(‘aç [öğrenmeye] kalın, ahmak [çokbilmiş’in tersi] kalın’)</em> der. Bu söz, konuşmanın özeti ve sloganıdır. Artık Steve Jobs’un vizyonunun ve dünyaya kattıklarının konuşulduğu her ortamda ilk akla gelen bu sözüdür.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1000/1*ypfxUBotQ4HByQJ7CwZ-Fg.jpeg" /><figcaption><em>Fotoğraf: L.A. Cicero</em></figcaption></figure><p>Kılıçdaroğlu’nun konuşmasına geri dönelim.<strong> 56 dakika</strong> süren konuşmanın sonlarında, Kılıçdaroğlu <strong>10 maddelik bir manifesto</strong>dan söz ediyor. Bu manifestonun 9 veya 11 değil, 10 maddelik olması bile doğru bir tercihtir. Ancak, maddeler, uzun cümlelerle, fazla detaylı şekilde ortaya konduğunda, üstelik bir de konuşulmak yerine kağıttan okunarak aktarıldığında, etkisinin ve akılda kalıcılığının önemli ölçüde azaldığı da unutulmamalıdır.</p><p>Kılıçdaroğlu, konuşmasının bir bölümünde, taleplerini sıraladıktan sonra, <strong>‘kabul edenler ellerini kaldırsınlar’</strong> diyor ve milyonlarca insan aynı anda ellerini kaldırıyorlar. Bu, tarihi bir an ve çok büyük bir fırsattı. Keşke el kaldırmalarındansa, bir söz söylemeleri istenseydi. <strong>‘İnanıyorum’, ‘Katılıyorum’, ‘Ben de varım’, ‘Söz veriyorum’</strong> gibi… Bu, bir slogan, bir ‘hashtag’, bir ortak söz, bir birleştirici ifade olur ve tarihe geçerdi. Daha da önemlisi, yaratılan sinerjiyi güçlendirir, onun ömrünü uzatırdı.</p><p>Bunlar, ‘büyük hatalar’ ya da acımasızca eleştirilecek şeyler değil.</p><p>Daha çok insana ulaşabilmenin, daha ilham verici olabilmenin, daha büyük coşkuyla takip edilebilmenin, daha büyük bir sinerjiyi yaratabilmenin anahtarlarından birkaçı sadece…</p><p>Dilerim; Türkiye’nin siyaset ortamında, aydınlık insanların tek umudu olan, samimiyetinden, insani değerlerinden ve kalitesinden hiç şüphe duymadığım <strong>Kemal Kılıçdaroğlu</strong>, muhalif hareketi, Adalet Yürüyüşü’ndeki gibi daha sert, daha çarpıcı, daha güçlü biçimde sürdürür ve hitap şeklini geliştirerek, Türkiye Cumhuriyeti tarihine, onu <em>‘kurtaran’</em> hareketin lideri olarak geçmeyi başarır.</p><p>Ülkemizin; buna ve ‘adalet’ kavramına çok ama çok ihtiyacı var.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=3c86521452c9" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[‘Hayır!’ Böyle Seçim Kampanyası Olmaz!]]></title>
            <link>https://medium.com/@ozankarakoc/hay%C4%B1r-b%C3%B6yle-se%C3%A7im-kampanyas%C4%B1-olmaz-c9b6d84d4dfb?source=rss-fdb064f2a912------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/c9b6d84d4dfb</guid>
            <category><![CDATA[evet]]></category>
            <category><![CDATA[chp]]></category>
            <category><![CDATA[hayır]]></category>
            <category><![CDATA[siyaset]]></category>
            <category><![CDATA[referandum]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ozan Karakoc]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 20 Apr 2017 05:37:45 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2017-04-20T05:37:45.495Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Türkiye, tartışmalı bir seçim sürecini daha geride bıraktı. 2017 Anayasa Referandumu’ndan, küçük bir farkla ‘Evet’ oyu çıktı.</p><p>Kanunlar bir kez daha açıkça çiğnendi, haksızlıklar ve eşitsizlikler, bir seçime daha damga vurdu.</p><p>Belki hiçbir mantıklı açıklaması olmadan, <em>aniden geçerli sayılan</em> ‘mühürsüz’ oylar olmasaydı, kazanan <strong>‘Hayır’</strong> olacaktı…</p><p>Belki muhalefet partilerinden HDP’nin genel başkanı içerde olmasa, muhalefet partilerinden MHP’nin genel başkanı, hala kimsenin akıl erdiremediği bir şekilde hayatını adadığı davasından tümüyle vazgeçerek saf değiştirmeseydi,</p><p>Yasalara aykırı olmasına rağmen Cumhurbaşkanı mitinglerde boy göstermeseydi, yasalara aykırı olmasına rağmen devletin imkanları kullanılarak ülkenin dört bir yanında orantısız biçimde ‘Evet’ propagandası yapılmasaydı, yasalara aykırı olmasına rağmen TRT, iktidar partisine, muhalefet partilerinden 14 kat daha fazla yer ayırmasaydı, kazanan <strong>‘Hayır’ </strong>olacaktı.</p><p>Bu durum, takımımızın kaybettiği maçtan sonra faturayı hakeme kesmemize benziyor. Kimi zaman bunu haklı olarak yaparız. Maç 1–1 biter, nizami golümüz ve penaltımız verilmemiştir. Verilseydi maçı kazanacaktık. Verilmedi, kazanamadık. Belki sırf o sebepten şampiyonluğu kaybettik… Demek ki itirazımızda haklıyız.</p><p>Peki hakemin hatalarına (hatta belki de bilinçli olarak maçın skoruna etki etmesine) rağmen maçı alabilir miydik? Verilmeyen golümüze ve penaltımıza rağmen, bir gol daha atıp 2–1 kazanabilir miydik?</p><p><strong>Propaganda</strong></p><p>Geride kalan 15 yıl boyunca, konu ‘Milletvekili Genel Seçimleri’ veya ‘Yerel Seçimler’ olduğunda, iktidar partisinin avantajı açık bir şekilde görülüyordu. Bir tarafta, kendi grubunda dahi rakibi, hatta alternatifi bile olmayan, hitabet gücü yüksek bir lider, diğer tarafta seçmenleri tarafından bile ancak yarım ağızla desteklenen, liderlik özelliği olmayan kişiler… Birbiriyle anlaşamayan, ortak hareket edemeyen, koltuk derdine düşen politikacılar…</p><p>Ancak konu <strong>referandum</strong> olduğunda iş değişiyor. Oylamaya sunulan anayasa paketinin içeriğine odaklanılıyor. <em>‘Ben şu maddeye şu sebepten karşıyım, siz de karşı olmalısınız’ </em>mesajının verilmesi yeterli oluyor.</p><p><strong>2010 Referandumu</strong>’nda, ‘Evet’ çıkarsa hukuk sistemine büyük bir darbe vurulacağı açıkça ortada olsa da, iktidar partisi, paketin içine 12 Eylül darbecilerinin yargılanmasının önünü açacak bir madde de ekleyerek bazı muhaliflerin kafasını karıştırmıştı. O dönemde, ‘neden Evet diyeceksiniz’ sorusuna, en azından bir kesimin inanarak verebildiği bir cevap vardı.</p><p><strong>2017 Referandumu</strong> ise, muhalefet kanadı için çok daha kolay bir görevdi. Çünkü anayasa paketi, şımarık bir çocuğun <em>‘banane, bu benim ülkem, hep ben yöneteceğim’</em> diyerek yazabileceği saflıkta maddeler içeriyordu. Yapılan sokak röportajlarında, ‘Evet’ konusunda <em>çok kararlı</em> olan kesimler bile, bu kararı neden vereceklerinden habersizlerdi.</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2F5QWGOcMASCk%3Ffeature%3Doembed&amp;url=http%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D5QWGOcMASCk&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2F5QWGOcMASCk%2Fhqdefault.jpg&amp;key=d04bfffea46d4aeda930ec88cc64b87c&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/8a9a197069cb5b1bcc7d2acac47773a5/href">https://medium.com/media/8a9a197069cb5b1bcc7d2acac47773a5/href</a></iframe><p><em>‘Sonuçta… Ülkem için evet yani’</em> gibi hiçbir yere bağlanmayan, içeriği, sebebi, mantığı olmayan bilinçsiz kararlar dolaşıyordu sokaklarda…</p><p>Doğru ve etkili bir propagandayla <strong>‘Hayır’</strong> oyu <em>‘popüler’</em> hale getirilebilirdi. Hükümete güvenen, ülke gündemini sadece yandaş basından izleyen insanların kafasında bile soru işaretleri oluşturulabilirdi. Daha da önemlisi, hayat görüşü ‘Hayır’dan yana olup <strong>oy kullanmanın bir şey değiştirmeyeceğine inanan genç kitleyi</strong> heyecanlandırabilirdi.</p><p>Barack Obama, Amerika Birleşik Devletleri’nin ‘ilk siyah başkanı’ olma hakkını güçlü bir propagandayla kazanmıştı. Ne zengin bir ailenin çocuğu, ne tüm Amerika’nın tanıdığı bir iş adamı, ne eski bilmemne bakanı… ‘Adamın biri’ydi Barack Obama… Ama bir söz koydu ortaya.<strong> ‘Evet, yapabiliriz’</strong> (‘Yes, we can!’) dedi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/342/1*QMjAREmS2bTVJpkCxLJPJw.jpeg" /></figure><p>Tek cümlede kusursuz bir birliktelik hissi… Martin Luther King’in <strong>‘I have a dream’</strong> (‘Bir hayalim var’) konuşması gibi… Maalesef Donald Trump’ın <strong>‘Make America great again’ </strong>(‘Amerika’yı yeniden Büyük Amerika yap’) sloganı gibi. Yine <em>maalesef</em> Demokrat Parti’nin<strong> ‘Yeter, söz milletin’ </strong>sloganı gibi…</p><p>Peki Türkiye’nin 2017 referandumunda ne oldu?</p><p>Soktaktaki vatandaş, referandumda ‘Evet’ demek için geçerli bir sebep bulamadı. <strong><em>‘Ülkem için evet’</em></strong> dediler,<strong> <em>‘yani sonuçta tabi vatanımız için evet’ </em></strong>dediler,<strong> <em>‘aslında şimdi baktığın zaman tabi ki evet yani’</em> </strong>dediler, ama bir türlü <em>‘pakette şu var ve bunun ülkeme fayda sağlayacağını düşünüyorum, bunun için evet diyorum’</em> diyemediler. Çünkü paket, öyle bir paket değildi! O kadar ki, ‘Evet’ kampanyası için görevli olan partililer bile neden orada olduklarını ve neyi desteklediklerini bilmiyorlardı.</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2FBNmP90yLebc%3Ffeature%3Doembed&amp;url=http%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DBNmP90yLebc&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FBNmP90yLebc%2Fhqdefault.jpg&amp;key=d04bfffea46d4aeda930ec88cc64b87c&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="640" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/7611c58df1e21be385e930b62271e783/href">https://medium.com/media/7611c58df1e21be385e930b62271e783/href</a></iframe><p>Hal böyle olunca; harcanan para ne kadar büyük olursa olsun, medya alımı ne kadar görkemli olursa olsun, sloganların ve kampanyanın sıradan olması kaçınılmazdı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*wyPsUkR6i3K6gLrHNWbNXg.png" /></figure><p>İktidar partisi, şu sloganlarla halkı ‘Evet’e ikna etmeye çalıştı:</p><p><strong>‘Kararımız evet’<br>‘Önce memleket, tabii ki evet’<br>‘Yeni Türkiye için evet’<br>‘Güçlü bir Türkiye için evet’</strong></p><p>AKP, belki de ilk defa bir seçime bu kadar güçsüz ve çaresiz giriyordu. Cumhurbaşkanı’ndan milletvekillerine, halkından gazetelerine kadar kimsenin ‘Evet’ için içi dolu bir söz söyleme ihtimali yoktu. Çünkü bir şey söylemeleri gerekirse, <strong>‘Demokrasi tramvayından inmek için evet’, ‘Diktatörlük için evet’, ‘Ülkeyi tek kişiye teslim etmek için evet’</strong> gibi sloganlar kullanmaları gerekecekti!</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2F8Jfh7Cm17iY%3Ffeature%3Doembed&amp;url=http%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D8Jfh7Cm17iY&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2F8Jfh7Cm17iY%2Fhqdefault.jpg&amp;key=d04bfffea46d4aeda930ec88cc64b87c&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/64ba2e043e204adbe7a2824c8e053169/href">https://medium.com/media/64ba2e043e204adbe7a2824c8e053169/href</a></iframe><p>Bu durum, muhalefet kanadı için, 15 yıldır ele geçmemiş büyük bir fırsattı. CHP’lilerin ve HDP’lilerin tümü ile Devlet Bahçeli’nin uyuşturabildiği kesim dışındaki MHP’liler, ‘Hayır’da uzlaşmışlardı. Aralarında bir fikir ayrılığı olamazdı, çünkü oylanan, belli bir anayasa değişiklik paketiydi. Hepsi, tepeden tırnağa, %100 aynı fikirdelerdi. Öyleyse birlikte hareket etmenin bir sakıncası olamazdı (yandaş basına, her gün uydurduğu yüzlerce iktidar propagandası malzemesine ek olarak 1–2 malzeme daha vermek dışında)…</p><p>Peki ne oldu? Tabi yine herkes ayrı telden çaldı…</p><p>HDP,<strong> ‘Hayır, hepimiz kazanalım’</strong> dedi.</p><p>Sloganı, modüler yapıda düşündüler, ama olmadı. Çünkü cümle, bunun için uygun değildi. <strong>‘Hayır, geleceği kazanalım’, ‘Hayır, kadınlar kazanacak’ </strong>gibi uzantılar denediler, tabi ki uymadı. Uymayınca da heyecan uyandıran, insanların kendilerinden bir şeyler katabilecekleri, yakalarına, arabalarının camlarına yapıştırıp, sosyal medyadaki profillerine koyabilecekleri bir ‘ikona’ dönüşemedi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/600/1*ydBqhPvLOs0Qb56gBR5UbA.jpeg" /></figure><p>MHP’li muhalifler, genel başkanlarının açıklanamayan tutumuna karşı ayaklanarak <strong>‘Türk Milliyetçileri Hayır Diyor’ </strong>platformu oluşturdular. Bu, pek tabii ki amacı itibarıyla çok yerinde, cesurca atılmış bir adımdı. Davası olan insanlar, <em>‘genel başkanımız ne diyorsa odur’ </em>demek yerine, <em>‘onlarca yıllık davamızdan, 15 yıldır sonuna kadar karşı olduğumuz bir adama ülkeyi temsil ederek mi vazgeçeceğiz’ </em>dediler.</p><p>Ama platformlarının adı dışında başka bir slogan üretmediler ve birleşme yerine ‘ayrışma’ yoluna gitmiş oldular. Bilinçli ya da bilinçsiz bir şekilde, ‘Türk milliyetçisiysen hayır de, değilsen ne yaparsan yap, orası bizi ilgilendirmez’ mesajı çıkmış oldu ortaya.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*r0CgcxqAC4xUMn-n7u-1og.jpeg" /></figure><p>Her ne kadar güçlü bir bağlamı ya da arkaplanı olmasa da, <strong>Meral Akşener</strong>’in ‘kınalı’ fotoğrafı, referandumun<em> ‘kitleler tarafından benimsenen’</em> nadir, hatta belki de tek adımı oldu. Aslında başarılması gereken tam da buydu, ama çok da büyük bir yankı uyandıramadı, çünkü altı dolu değildi, arkasında tutarlı bir şekilde desteklenebilecek ‘tek bir güçlü mesaj’ yoktu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1000/1*rmU7x-gzv5JlstUq6On9dQ.jpeg" /></figure><p>Gelelim, en büyük, en etkin muhalefet partisi olan CHP’nin propagandasına…</p><p>CHP, son dönemde etkinliğini bir hayli arttırmıştı. Anayasa paketi görüşmeleri sırasında başta <strong>Ali Şeker</strong> olmak üzere milletvekillerinin halkı bilgilendirmek için yaptıkları canlı yayınlar etkileyiciydi. <strong>Eren Erdem</strong>’in Periscope’u kullanarak arabasında meclise giderken bile paketin içeriğini halka anlatmaya çalışması, <strong>Muharrem İnce</strong>’nin kapı kapı, sokak sokak gezip insanlarla buluşması, <strong>Şafak Pavey</strong>’in olağanüstü gayretleri, <strong>Aykut Erdoğdu</strong>’nun sosyal medyadaki müthiş etkinliği ve daha nice ismin görülmeye değer çabaları, ‘CHP hiçbir şey yapmıyor’ algısını (en azından benim gözümde) büyük ölçüde bitirmişti.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*ZuRngvkQ2iL0dYs7NNCv7w.jpeg" /></figure><p>Bir avuç inciri berbat eden ise, referandum kampanyası oldu… CHP, ana propaganda aracı olarak <strong>‘Geleceğim için hayır’ </strong>sloganıyla beraber şu imajı kullandı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/864/1*zRfJy4Rn4EDmGPKXQGS4Eg.jpeg" /></figure><p>Bu; ne anlatacağını bilemeyen, inanmadığı bir dava için halkı zoraki şekilde ikna etmeye çalışan bir ‘Evet’ partisinin kampanyası olsaydı, gayet yerinde olurdu. Çocuk fotoğrafıyla duygulara hitap etmek, onun yazdığını varsayabileceğimiz ‘geleceğim için’ yazısıyla ‘bizi düşünmüyorsanız şu yavruyu düşünün’ mesajı vermek mantıklı olabilirdi. <strong>‘Geleceğim için evet’</strong> gibi yuvarlak bir slogan da ancak onlara yakışırdı.</p><p>Ama değildi…</p><p>Bu, özünde son derece haklı olan ‘Hayır’ mücadelesi için tasarlanmış bir kampanyaydı. ‘Hayır’ oyu verenlerin büyük çoğunluğu, ne yaptığını bilen insanlardı. Çoğu, anayasa paketinin içeriğinden tümüyle haberdardı. Olmayanlar da en azından işin özünü kavramışlardı. <strong>‘Ben neden bütün yetkiyi tek adama devredeyim yahu’</strong> diyorlardı…</p><p>Özetle, herkes için <strong>‘hayır’ın geçerli bir sebebi vardı!</strong></p><p>Ama bu kampanya, o sebebi hiçbir şekilde yansıtamadığı gibi, heyecan da yaratamadı, umut da veremedi, kitleleri ayağa da kaldıramadı, değişimi de müjdeleyemedi, birlikteliği de sağlayamadı…</p><p><em>(Çeken alınmasın ama)</em> kötü çekilmiş bir fotoğraf, <em>(yapan alınmasın ama) </em>çok kötü bir grafik tasarım uygulaması, çirkin renkler, sevimsiz ve amatör yazı tipleri ve sonucunda üzerinizde taşımak, elinizde tutmak, balkonunuza asmak istemeyeceğiniz, sloganını aklınızda tutmayacağınız, tutsanız da etkilenmeyeceğiniz, sıradan, anlamsız bir görsel malzeme…</p><p>Hatta…</p><p>Görünen o ki, fotoğraf bile özel olarak çekilmemiş… Bir stok fotoğraf sitesinden aranıp bulunmuş ve satın alınmış… Bir kampanyada stok fotoğraf kullanılabilir, ancak bütün bir kampanya, beyaz fon üzerinde bir kız çocuğu fotoğrafıyla yürütülecekse, o çocuğun bir özgünlüğü, bir özelliği, hatta mümkünse bir hikayesi olması gerekir. İsteyen herkesin alıp kullanabileceği sıradan bir fotoğraf; 94 yıllık Cumhuriyet tarihinin en önemli seçiminde, ülkenin aydınlık insanlarının kararını temsil eden simgesel bir görseli oluşturamaz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*yF4NoRt6xv9RJdZ2ibBTgQ.jpeg" /></figure><p><strong>‘Ne yani, iyi bir afiş olsaydı sonuç değişecek miydi’ </strong>diyorsanız, yanıtım kocaman bir evet! Markalaşma ve reklam tasarımı, kitlelerin eğilimlerini tümüyle değiştirebilir, etkin bir biçimde yönlendirebilir. Bir kampanya, duvara asılan afişten çok daha fazlasıdır. Bazen bir renk bile bir ürünle özdeşleşebilir. Bazen bir el hareketi bile akla bir kavramı getirebilir. Amazon’un başkanı Jeff Bezos’un dediği gibi, <em>‘markanız, siz odada yokken arkanızdan konuşulanlardır’.</em> Yani bıraktığınız iz, yani verdiğiniz mesaj, yani <strong>‘hissettirdikleriniz’</strong>, yani sizinle ilgili insanların <strong>aklında kalanlar…</strong></p><p><strong>‘İyi de, bütün şehri Evet afişleriyle donattılar. Hayır kampanyası yapanı göz altına aldılar, Hayır afişlerini söktüler, böyle bir ortamda iyi kampanya yapsan ne farkeder ki?’</strong> diyorsanız, onun da cevabı şu… Mesele, herhangi bir görsel malzeme tasarlayıp onu afişe, tişörte, şapkaya, bayrağa basmak değil, <strong>bir akım başlatmaktır.</strong></p><p>Öyle bir akımın önünde hiçbir medya alım stratejisi, hiçbir para, hiçbir sansür şekli duramaz. <strong>‘Halka mal olan’ </strong>olgular, hiçbir şekilde sökülemez. Atatürk’ün hala Türk halkının tek önderi olması gibi… Mozart’ın modasının geçmemesi gibi… Beynelmilel el hareketlerinin geçerliliklerini ve anlamlarını hiç kaybetmemeleri gibi…</p><p>CHP’nin ‘Altı Ok’u gibi anlamlı, güçlü bir ikon, MHP’nin ‘bozkurt işareti’ gibi tekrar edilebilen, kendini ‘ait’ hissettiren, kitlesine heyecan veren bir hareket…</p><p><strong>‘Toreing’</strong> gibi bir hareket…</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*Gr3jMMxtnvag1gmvxOJJWg.jpeg" /></figure><p>Nusret’in <strong>‘Salt Bae’</strong>si gibi bir akım…</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*ZOlkEyAzHdUcdzYpJdLcSw.jpeg" /></figure><p><strong>Sonuç</strong></p><p>Türkiye, alenen getirilmek istenen diktatörlük sistemine ‘Evet’ dedi. Haksızlıklar, hileler ve tabi ‘beceriksizlikler’, Evet kararının önünü açtı. Ülkede <strong>‘siyaset yaparak direnme’ </strong>dönemi resmen son buldu. <strong>Bundan sonra iki yol var. Birincisi boyun eğmek, ikincisi kitlesel olarak direnmek…</strong></p><p>Hukuk sisteminin tamamen felç edildiği, meclisin de devredışı bırakıldığı bir ortamda tek umut, tek çözüm yolu <strong>‘birlikte olmak’</strong>tır. Birlikte direnmek, birlikte yürümek, birlikte mücadele etmek, hepsinin öncesinde de birlikte yaşamayı öğrenmek… Birlikte tencere tava çalmak, birlikte boykot etmek, birlikte yolları aşındırmak… Biri önden yürüyorsa <em>‘dur bir bakayım, başkaları katılırsa ben de katılırım’ </em>demek değil, onun yanına gidip 1&#39;i 2 yapmak…</p><p>Ve kitleleri peşimizden sürükleyecek, birlikte hareket etmeyi kolaylaştıracak bir kampanya üreteceksek, parti de olsak, sivil toplum kuruluşu da olsak, birey de olsak <strong>‘bir bilene danışmak’… </strong>Marka danışmanlarına, reklamcılara, tasarımcılara, metin yazarlarına ulaşmak…</p><p>Umudunuz bol olsun, yolunuz açık olsun.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=c9b6d84d4dfb" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Hem Laik, Hem Müslüman Olamayınca…]]></title>
            <link>https://medium.com/@ozankarakoc/hem-laik-hem-m%C3%BCsl%C3%BCman-olamay%C4%B1nca-af7b4d7b59f9?source=rss-fdb064f2a912------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/af7b4d7b59f9</guid>
            <category><![CDATA[terör]]></category>
            <category><![CDATA[turkiye]]></category>
            <category><![CDATA[türkiye]]></category>
            <category><![CDATA[laiklik]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ozan Karakoc]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 19 Mar 2016 22:46:50 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-03-19T22:46:50.964Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h4>‘Başımıza gelenler’ ve Laiklik üzerine…</h4><p>10 yıl bile geçmedi üzerinden… <strong>2007</strong>’nin baharıydı… İktidara yönelen tepkiler çığ gibi büyüyordu. Milyonlarca kişi, Ankara’nın, İstanbul’un, İzmir’in ve çok sayıda küçük şehrin meydanlarında tek vücut oldu. Toplamda 1000’e yakın sivil toplum kuruluşunun destek verdiği<strong> Cumhuriyet Mitingleri</strong>’nde, öncelikli konu <strong>‘laikliğin’</strong> korunmasıydı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*6UAf0wCVdpH1JBFrYvaxBg.jpeg" /><figcaption>Sadece üç büyük şehirde yapılan mitinglere 4 milyonun üzerinde kişi katılım göstermişti.</figcaption></figure><p>Ben de oradaydım. Hem Tandoğan’da, hem Çağlayan’da… <strong>‘Ne şeriat ne darbe, tam bağımsız Türkiye’, ‘Toprak vatandır, satılamaz’</strong> ve <strong>’Çankaya yolları şeriata kapalı’</strong> sözleri, Cumhuriyet tarihinin en büyük mitinglerinde, büyük metropollerin sokaklarında yankılanıyordu. Hepsinden daha sık duyulanı ise; <strong>‘Türkiye laiktir laik kalacak’ </strong>sloganıydı.</p><p>İktidara gelişiyle beraber, tüm muhaliflerine karşı güçlü bir <strong>‘psikolojik savaş’</strong> uygulamaya başlayan AKP, kendilerine karşı olanları <strong>‘din düşmanı’, </strong>bunu ısrarla reddedenleri de <strong>‘darbeci’ </strong>olarak etiketledi. Onlara göre Cumhuriyet Mitingleri’ne katılanlar; dinsizler ve darbecilerdi. Eşi benzeri görülmemiş büyüklükteki katılıma rağmen; ne siyasi parti propagandasının, ne de darbe çığırtkanlığının yapıldığı, hiçbir provokasyonun veya taşkınlığın yaşanmadığı mitingler için, çirkin ve desteksiz iddialar dillendiriliyordu. <strong>Nazlı Ilıcak,</strong> mitingi, geçtiğimiz günlerde tümüyle düzmece olduğu resmen kanıtlanan ‘Ergenekon Terör Örgütü’nün düzenlediğini yazmış, katılanları da ‘Ergenekoncu’ olarak nitelendirmişti. <strong>Nokta </strong>dergisi, mitingi organize eden bazı kişilerin, darbe girişimleriyle bağlantıları olduğunu yazmıştı.</p><p>Dış basında kullanılan ifade ise hep aynıydı;<br><strong>‘Türkiye’de milyonlar, laikliği korumak için sokağa döküldü’.</strong></p><p>O dönemin biraz öncesinde, ülkenin en büyük gazetelerinden biri <strong>‘laiklik tartışılmalı mı’</strong><em> </em>diye manşet attığında tüylerim diken diken olmuştu. Karşı devrimin yeni bir aşamaya geçişinin ilanıydı o manşet benim için… Zamanında; <strong>‘demokrasi bir tramvaydır, yeri geldiğinde inmesini biliriz’</strong> diyen kişi, ‘düşünce özgürlüğü’ ve ‘demokrasi’ kavramlarının en büyük savunucusu olmuş, ülkenin gündemini belirleyen ‘aydın’ insanların güvenoyunu almaya çalışıyordu. Başarılı da oldu. Kimse, demokrasiden bahseden adamın, demokrasi tramvayından inmeye can attığına dair söylediklerini hatırlamıyordu. Akıl tutulması hızla yayılmaya başlamıştı.</p><p>Öyleyse ‘her şey tartışılmalı, her değer eleştirilmeliydi’. Bir anda verilen bu karar, 1950’den beri demokrasinin D’sini yaşayamamış bir milleti, dünyanın en demokrat ülkesi haline getirecekti sanki… Bilinçli olarak ihanet etmek için görevlendirilenlerin dışındakiler de hayret verici bir saflıkla buna inanmışlardı.</p><p>Ne Atatürk’ü, ne laikliği, ne İslam’ı bilen, tarihten, sosyolojiden, siyaset biliminden tümüyle bihaber, dün ne iş yaptığı belli olmadan bugün <strong>‘araştırmacı gazeteci’</strong> rütbesini göğsüne yapıştıran kişiler, yaratılan bu ‘demokratik’ ortamda, kelimenin tam anlamıyla ‘ileri geri konuşmaya’ başladılar. ‘Düşünce özgürlüğü’ kılıfıyla her gün bir başka tuhaflık manşet oluyordu…<strong> ‘Laiklik kaldırılsın mı’, ‘laiklik eskidi mi’, ‘türban mı başörtüsü mü’, …</strong></p><p>Medya patronları; bir ülkenin, özellikle de az gelişmiş bir ülkenin en güçlü insanlarıdır. İktidarı belirleyebilirler, hükümeti düşürebilirler, ayaklanmaya sebep olabilirler, masum insanları vatan haini ilan edebilirler, hatta hedef göstererek ölümlerine bile yol açabilirler. Cumhuriyet Mitingleri’ne katılan milyonlar, bunun da bilincindelerdi… Gezi Parkı olaylarında yaşanan penguen rezaletinden 6 yıl önce, Aydın Doğan aleyhinde tezahüratlarla çınlıyordu şehirlerin asfaltları… ‘Siz bu hale getirdiniz bu ülkeyi’ diye haykırıyordu insanlar kameramanların çaresiz bakışları karşısında…</p><p><strong>Bilerek ya da bilmeyerek, iktidara destek veren herkes, laikliğe ve tabi temelinde Atatürk’e karşı açılan savaşın birer askeriydi.</strong></p><p>Atatürk’ü yitirdiğimiz 1938 Kasım’ından, AKP’nin iktidara gelmesine kadar geçen süre içinde, karşı devrim her zaman olmuş, ancak <strong>Anadolu Müslümanı, <em>iki Mustafa’yı</em> korumaktan vazgeçmemişti.</strong> Onlar için ne Muhammed Mustafa’dan vazgeçilebilirdi, ne de Mustafa Kemal’den… Biri, Allah’ın elçisiydi, diğeri ülkemizi düşmanlardan kurtaran kahraman… Biri dinimizin simgesiydi, diğeri vatanımızın…</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*2-iTxkf5ER7k14yY-6R_6w.jpeg" /></figure><p><strong>Laiklik</strong> de bunun için vardı işte… Vazgeçemeyeceğimiz bu iki değeri, dinimizi ve vatanımızı korumak için… Bu iki ortak paydayı, barış ve huzur içinde sonsuzluğa taşımak için…</p><p>Ama olmadı…</p><p><strong>‘Hem laik, hem Müslüman olunmaz, ya Müslüman olacaksın ya laik’</strong> diyen,<strong> ‘bu millet istedikten sonra, laiklik tabi ki elden gidecek yahu’ </strong>diyen zihniyet, ülkenin yönetimini ele geçirdi.</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2FNG9O3dDsxNY%3Ffeature%3Doembed&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DNG9O3dDsxNY&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FNG9O3dDsxNY%2Fhqdefault.jpg&amp;key=d04bfffea46d4aeda930ec88cc64b87c&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="640" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/6759943d66f53e5f246cee8a66104362/href">https://medium.com/media/6759943d66f53e5f246cee8a66104362/href</a></iframe><p>Demokrasi şehidi (!) Adnan Menderes’in taşıdığı ‘demokrasi kutusuna konmuş din sömürüsü’, onu daha da ileriye taşıyabilecek ellere teslim edildi. Laiklik; bir kez daha dini yok etmek için ortaya çıkarılan bir <em>canavar</em> gibi gösterildi. ‘Masum’ başörtülü kızlarımızın eğitim almalarına engel olan karanlık bir güçtü… Ve tabi <strong>asıl düşman, dile getirmeye güçleri yetmese de, Mustafa Kemal Atatürk ve 1923 devrimiydi.</strong></p><p><strong>Oysa laiklik çimentomuzdu bizim…</strong> Cumhuriyetin temeliydi. Bir arada yaşayabilmemizin tek yoluydu. Bütün Müslüman ülkeler açlıkla, hastalıkla, terörle boğuşurken, özgürce, huzurla dolaşabilmemizin güvencesiydi… Gelecek ondaydı. İlerlemenin yolu oydu. Dini yok etmek değil, tam tersine, en güzel değerleriyle ’korumak’ için vardı. Yalandan, sömürüden, terörden, kötü niyetten, cehaletten korumak için… İnsan gibi bir yaşam için… Gerçek anlamda demokrasiyi benimseyebilmek için…</p><p>Çünkü din <strong>‘kutsal’</strong>dır. Kutsalla oyun olmaz. Kutsala küfredilmez, saldırılmaz. Kutsalın rakibi, karşıtı olmaz. Kutsal, insanın yumuşak karnıdır, zaafıdır, refleksidir. Onu pamuklara sarmak, kalbin derinliklerinde korumak gerekir… Kutsal, hissedilir, yaşanır ama kullanılamaz. Kullanılırsa zarar görür, birilerinin çıkarına hizmet etmeye başlarsa kirlenir. Zaman geçtikçe bu kir, bütün vücudu sarar, hastalığa dönüşür… O hastalık, hepsinden daha ölümcüldür…</p><p>Bugün; o hastalığın en ileri seviyesini yaşıyoruz… <strong>Kir bizim kirimiz değil, mikrop bizim mikrobumuz değil, ama vücut, bizim vücudumuz…</strong></p><p>Terörün kol gezdiği, insanlarının sokağa çıkmaya korktuğu, sonunun ne olacağını kimsenin kestiremediği, hukuksuz, ordusuz, eğitimsiz, iktidarsız, yolsuz, renksiz, mutsuz, umutsuz bir ülke manzarası var önümüzde…</p><p>Sebep çok, ama çıkış noktası hala aynı; <strong>‘laikliğe karşı açılan savaş’…</strong></p><p>1923 aydınlanma devrimini anlayan, onun yanında olan, Cumhuriyet mitinglerine katılan, Gezi Parkı eylemlerinde direnen, psikolojik savaşın acımasız şiddeti karşısında ayakta duran, aklıyla, sözleriyle, kalemiyle, klavyesiyle, canla başla dert anlatmaya çalışan, sağır kulaklara ısrarla gerçekleri haykıran insanlar hala aynı çizgide, hala haklı… Ellerinden bir şey gelmiyor olmasının çaresizliğiyle; bir yandan yeni gerçekleri tespit edip zamanında tepkilerini dile getirmeye, diğer yandan da ülkelerinin içinde bulunduğu kaos yüzünden kahrolmaya devam ediyorlar…</p><p><strong>Peki ya siz?</strong></p><p>Siz; yıllar önce ‘tehlikenin farkında mısınız’ diye soranlarla alay edenler, Türk bayrağı gördüklerinde ‘darbeciler geldi’ diyenler, koskoca bir ordu tasfiye edilirken sesi çıkmayan hatta hiçbir bilgisi olmadığı halde kayıtsız şartsız destek verenler, bir yandan ‘düşünce özgürlüğü ve demokrasi aşığı’ olup diğer yandan muhalifler hem psikolojik, hem fiziksel işkence görürken alkış tutanlar, dış basını ve yabancı kamuoyunu uyandırarak farkındalık yaratmak için yabancı dilde yazılar yazanlara ‘ülkemizi şikayet eden hainler’ diyenler, Cemaat tarafından 80&#39;lerde başlatılan ve laikliğin altına dinamit yerleştiren türban kumpasının ‘masum kızlarımızın başörtüsü özgürlüğü’ diye yedirilmesine kananlar, ‘12 Eylül yargılanacak’ havucunu yiyip<em> ‘yetmez ama evet’</em> diyerek hukuk sisteminin yerle bir edilmesini sağlayanlar, üç kuruş daha fazla kazandıkları için hint mürekkepli baş parmaklarını çekinmeden ampulün altına basabilenler ve niceleri…</p><p>Siz şu anda ne yapıyorsunuz?</p><p>Yarın, mesela, evinizin yakınındaki şu AVM’ye gidebilecek misiniz alışveriş yapmaya? Siz, çocuklarınızla sahilde yürüyebilecek misiniz? Genç kızlarınızı, oğullarınızı, İstiklal Caddesi’nde arkadaşlarıyla buluşmaya gönderecek misiniz? İskelede vapur beklerken rahat edecek misiniz? Yorgun argın işten dönerken, otobüste gözlerinizi kapatıp, huzurla kestirebilecek misiniz? Gelecek için umutlu musunuz?</p><p>Hayır mı?</p><p>Yani onca şeyden sonra… Şu anda… Tam da şu dakikada…</p><p>‘Tehlikenin farkında mısınız?’</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*wiZ2dtr6YKMMNROu3ldlmA.jpeg" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=af7b4d7b59f9" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[51]]></title>
            <link>https://medium.com/@ozankarakoc/51-3a59b3d389a2?source=rss-fdb064f2a912------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/3a59b3d389a2</guid>
            <category><![CDATA[ataturk]]></category>
            <category><![CDATA[15]]></category>
            <category><![CDATA[cumhuriyet]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ozan Karakoc]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 28 Oct 2015 16:25:50 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2015-11-05T00:50:39.367Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Saat altıyı yirmidört geçiyor. Az önce yirmiiki geçiyordu, sonra yirmiüç oldu, şimdi yirmidört… Başucumdaki saatin tıkırtısı kulaklarımda yankılanıyor… Ve tabi her sağa sola dönüşümde çarşaftan gelen o hışırtı. Her gece huzur veren, bu gece çekilmez olan…</p><p>Otuzbeş yıldır bugünü bekledim. Bugünün hayaliyle yattım gece yatağıma, bugünün hayaliyle kalktım erkenden, sekize kurduğum saat, alarmını öttürmenin keyfine varamadan… ‘Mucize gerçekleşir de o günü yaşarsam ne yaparım’ diye ne rüyalar gördüm, ne senaryolar yazdım kafamda… Hiçbirinde kaygı yoktu. Baştan sona umut, baştan sona heyecan…</p><p>Bu sabah bir farklı… Havadandır belki. Çocukluğumdan beri, kışın ilk gününde başlarım yazı özlemeye… Gündüz vakti evin içinde ışık yakıldığında suratım asılır. Her sabah karanlığa uyanmaktansa, uyutsunlar beni 3–5 ay daha, en azından Mayıs’a uyanayım derim kendi kendime ama, nafile elbette…</p><p>Yavaşça doğruldum ayaklarımın üzerine belimi tutarak… Bütün gece oradan oraya dönmekten omurgam şekil değiştirmiş sanki. Kalktım, ters giydiğimi farkettiğim pijamamın önüme denk gelen etiketine alaycı gözlerle bakarak banyoya doğru yürüdüm. Birinin kuvvetlice sarsması gerekiyordu beni iki eliyle, ‘O gün geldi doktor, kendine gel, uyan artık’ diye… Onu yapsa yapsa bir avuç soğuk su yapabilirdi bu donduran Şubat sabahında… Açtım musluğu, iki koca avuç soğuk suyu yapıştırdım yüzüme… Çocukken bu acıyı yaşamamak için yıkamazdım yüzümü… Çapaklı çapaklı giderdim okula. Nasıl dayanırmışım, hayret. Şimdi yüzümü yıkamazsam ruh gibi oluyorum evin içinde, bırak çıkıp bir yere gitmeyi…</p><p>Hızlıca bir şeyler atıştırıp attım kendimi evden sokağa… Ne kadar sararsan sar kendini, insanın gözlerinin içi donuyor İstanbul’un Şubat’ında… Ayaklarım hep üşür zaten, Mayıs’ta bile… Öylesine bir zavallı gibi yürüdüm arabamın yanından geçip caddeye doğru. Bugün arabasız gideceğim.</p><p>Yatakta, kapkaranlık bir sabahın içinde saatin tıkırtılarını sayarken, dünyada tek başınaymış gibi hissediyor insan… Oysa sokaklar öyle mi… Yediverenler Caddesi’nde sanki yüzyılın kutlamaları yapılıyor. Her yer tıklım tıklım sabahın köründe… Minibüsler arabaların yollarını kesiyor, zavallı yayalar bir yandan karşıdan karşıya geçmek için mücadele verirken, diğer yandan atkılarını, şapkalarını elleriyle tutuyor, rüzgarda uçmasınlar diye…</p><p>Ben ise durakta bekliyorum. Yanımdaki yaşlıca kadına soruyorum, “3 numara hastaneden geçer mi” diye… Başını sallıyor. Ama nasıl sallamak… ‘Lanet olsun’ kabilinden… Dünyanın öbür ucunda yaşadım 10 seneye yakın. Tanımadığım insanların günaydınlarıyla ayılırdım. “Merhaba” dediğin zaman birine, durup anlatırdı uzun uzun… Yardım istediğinde akan sular dururdu. Üstelik yabancı memleket… Alnında yazmıyor elbette yabancı olduğun ama, ilk kelimende anlayıp sorarlar “nerelisiniz” diye… “Türk’üm” dersiniz. Ya sizden çok gezmişlerdir Türkiye’yi turist olarak, söylediklerine şaşarsınız… Ya da hiç duymamışlardır, “Aa ne ilginç” deyip geçiştirirler… İkisi de birbirinden tuhaf, ama ikisi de birbirinden nazik…</p><p>Otobüs geldi. Bindim.</p><p>Omzuma değen bir el ile irkilip doğruldum… Duraktaki yaşlı kadın dürtüyor arka koltuktan, gelmişiz meğer hastane durağına… Ne zaman oturmuşum da, ne zaman uyuyakalmışım. Teşekkür edip indim otobüsten. Teneffüs zili çaldığında can havliyle bahçeye koşan çocuklar gibi koşmam gerekmez miydi hastaneye? Oysa ayaklarım geri geri gidiyordu… Kapıdan içeri girip odama doğru yürüdüm.</p><p>“Profesör” diye koştu yanıma asistanım Deniz… “Hazır mısınız” diye sordu. “Ne bileyim be Deniz” dedim. Yorgun göz kapaklarımın seyirmesinden konsantre olamıyordum söylediklerime… “Ne hissettiğinizi biliyorum” dedi. “Siz odanıza geçin, şöyle güzel müziğinizi açın, perdelerinizi aralayın… Boğaz sizi kendinize getirir.”</p><p>Adı Deniz olan bir erkek varsa etrafınızda, bilin ki ailesinin derdi deniz değil, Deniz’dir. O da öyle… Yakışıklı mı yakışıklı bir çocuk. Yaşı otuz varsa vardır, daha fazla değil… 6–7 yıldır yanımdan bir an olsun ayrılmadı. Ne yollardan, ne sınavlardan geçti bu yaşlı doktorla birlikte çalışabilmek için. Nelerden fedakarlık etti bir bilseniz… Annesini kaybetti, belki de sırf bu yüzden… “Dostlar sağolsun Doktor Bey” dedi, kocaman, olgun bir adam gibi… Sildi gözünün yaşını elinin tersiyle, yine gülümseyerek karşıladı bu koridorlarda beni…</p><p>Odama geçtim, perdeleri ardına kadar açtım… Bulutlar öyle bir dizilmiş ki gökyüzünde dümdüz, İstanbul’u yağmurdan korumak için kalkanlarını açmış gibiler sanki gökyüzüne. Oysa tam tersi… Birazdan delinecek gökyüzü, göz gözü görmeyecek dünyanın en güzel ve en çirkin şehrinde…</p><p>Odamda daha fazla yalnız duramadım… Yaz olsaydı dururdum belki. Ama kışın içime fenalık geliyor… Saat 8’i geçti, hala ışıklar yanıyor en aydınlık odalarda bile…</p><p>Asansörle önce alt kata indim, sonra da gizli kapının açıldığı merdivenlerden en alt kata… Topu topu dört kişi bilir bu katı… Yirmibeş kişinin aklına sahip dört kişi… Birisi Deniz, gencecik pırıl pırıl… Bir diğeri Meltem Hanım. Akranım sayılır. İzmirli… Diğeri de dünyanın öbür ucundan doktor Christopher… Chris, kök hücre denince akla gelen adam. Yıllardır Türkiye’de… Benden iyi Türkçe konuşuyor nerdeyse…</p><p>En alt kat, eski ameliyathane… Yan yana koca koca odalar… Birinde biz dördümüz, birinde o… Diğerlerinin kim bilir kaç zamandır açılmamıştır kapısı.</p><p>Ağır ağır açtım demir kapıyı, girdim içeri… Meltem için için ağlıyor. Chris başında… “Hadi kalk Meltem Hanım” dedim. “Bugün bizim günümüz. Ne olacaksa olsun. Kaybedecek bir şey yok.”</p><p>Kendim de inanmadım söylediğime… “Kaybedecek bir şey yok” ne demekti ki… Ama teselli böyle bir şeydir. Gencecik bir çocuk, daha 25’ini görmeden annesini elleriyle toprağa gömer, sonra gelip yanına oturuverir. Konuşmasan bir tuhaf… Konuşsan ne diyeceksin? “Ölenle ölünmüyor” mu? Gayet iyi biliyorsun ki ölünüyor ölenle… “Alışırsın” mı diyeceksin? Öyle teselli mi olur! “Hepimiz öleceğiz” demek gibi bir şey o da…</p><p>Kalktı Meltem, gözyaşlarını silip… Sıkı sıkı sarıldı. Onca senedir aileden fazlası olduk bu insanlarla… Ama yine de bir mesafemiz vardı hep. Ben Mehmet Bey’dim, o Meltem Hanım… Bütün sırlarımızı biliriz birbirimizin ama adımızla hitap etmeyiz, sarılmayız… Dedim ya en başından, o gün farklıydı diye… Bırak sarılsın… Sen de sıvazla sırtını, “Meltem” de ilk defa…</p><p>O yarım saat geçmek bilmedi… Saatler önce on dakika vardı, şimdi altı dakika…</p><p>“Mehmet Bey” dedi Meltem… “Buraya kadar gelmiş olmamız bir mucize. Kötü bir şey olursa n’olur üzülmeyin.”</p><p>“Siz gelmiyor musunuz?” dedim. “Önce sizi görsün” dediler… Chris elimi sıktı. “Tadını çıkar profesör, her şey yolunda gidecek” dedi. “Peki” dedim. “Birazdan görüşürüz.”</p><p>Diğer odadan Deniz çıktı o anda… Göz göze geldik. Yüzü bembeyazdı. Ne zaman annesinden bahsetse böyle olurdu. Dudakları kurur, sesi titrer… Sonra nasıl olursa, hemen bir tebessüm kaplayıverir yüzünü… Kendini mi kandırır, unutmaya mı çalışır, mutsuzluğunu bulaştırmamak için mi gülümser bilmiyorum ama güldüğü anda “tamam” dersin, “her şey yolunda”… Öyle güzel, öyle temiz çocuktur Deniz…</p><p>O gülüşü görmek için diktim gözlerimi gözlerinin içine… Yanıma yaklaştı… Yaklaştı… Yaklaştı… Kollarını açıp öylesine sert sarıldı ki gövdeme, nefesimin kesildiğini sandım bir an. Hıçkırıklarını kendi hıçkırığım gibi hissediyordum. Bazı insanlar vardır, ağlarken gülüyormuş gibi bir ses çıkarırlar… Tanımıyorsanız önceden, garipsersiniz… “Ne var bunda gülecek” der gibi olursunuz, ama öyle bir andır ki, gülüyor olması imkansızdır…</p><p>Deniz gülüyordu, hem de kahkahalarla… Bembeyaz yüzü bir anda kızarmış, gözyaşları sırılsıklam etmişti önlüğümü… “Gerçekten mi?” diye sordum, daha fazla ağlamamak için dudaklarını bütün gücüyle büzüştürüp başını salladı, sonra hızlıca Meltem’lerin yanına koştu…</p><p>Dünyanın en gerçekçi adamlarından biriyimdir ben… Bir uzay gemisi gözümün önünde inse Moda sahiline, oradan oraya kaçışanların, fotoğraf çekmek için yarışanların, eline taş alıp kendini koruyanların arasından sakince yürüyüp giderim yanına… Kapısı açılsın diye beklerim. Kalp atışımın hızı bile değişmez herhalde…</p><p>Şimdi ise anahtarı elimde duran bir kapının karşısında, tepeden tırnağa titriyorum. Kalbim boğazımda atıyor sanki… Bacaklarım titriyor.</p><p>Derin bir nefes aldım, işe yaramayacağını adım gibi bildiğim halde…</p><p>Titreyen ellerimle anahtarı deliğe soktum, çevirdim.</p><p>Kapıyı açtım…</p><p>Yıllardır kendi yatağımdan çok gördüğüm o yatak bomboş… Kalkmıştı. Biraz ilerde, deri minderli bordo sandalyenin üzerinde oturuyordu. Tam o anda, orada düşüp bayılmak, kafayı bir yere çarpıp ölüp gitmek de vardı. Ondandı herhalde böylesine sessizliğim… Yarım yarım attım adımlarımı. Ruh gibi ilerliyordum odanın içinde…</p><p>“Afedersiniz” diye bir şey çıktı ağzımdan iki hamlede… Önce fısıltı gibi, sonra normalinden…</p><p>Hafifçe boynunu çevirip bana baktı, “buyrun doktor bey” dedi, sanki eşini hiç görmediğim bir nezaketle… Yanındaki sandalyeyi işaret etti.</p><p>Gidip oturdum.</p><p>“Ben… Size… Size nasıl hitap edeceğimi bilmiyorum” dedim.<br>“Kemal Bey diyebilirsiniz. Sizin adınız ne?”<br>“Ben Mehmet efendim.”<br>“Memnun oldum. Biraz önce genç bir çocuk geldi. Pek bir şaşkındı. ‘Ne oldu bana’ diye sordum, ‘doktor bey size anlatacak’ dedi. Üstüm başım temiz, yaram da yok gibi. Sadece biraz başım dönüyor.”<br>“Kemal Bey… Yok, ben size Kemal Bey diyemeyeceğim sanırım. ‘<em>Paşam’ </em>desem olur mu?”<br>“Olur, nasıl arzu ederseniz.”</p><p>Ya sekiz, ya dokuz yaşındaydım… Bir sabah babamı pencereden dışarı bakıp ağlarken gördüm. O anı dün gibi hatırlıyorum… İnsanın, babasını ağlarken görmesi unutulur şey değil… Beni farkedince hemen sildi gözyaşlarını, “burada bekle” dedi… Kütüphaneden bir kitap aldı, içinden bir kağıt çıkardı. “Ben bu mektubu O’na yazmıştım” diye iç geçirdi. Rüzgardan camlar titriyordu. Çok ama çok soğuk bir 10 Kasım sabahıydı…</p><p>Mektubu okudu…</p><p>“Paşam” diye başlıyordu. Baştan aşağı özür, baştan aşağı pişmanlık, baştan aşağı vicdan azabı… Ben de O’na karşı derin bir sevgiyle büyümüştüm. Kütüphanemizde kitaplar, raflarda fotoğraflar, her milli bayramda asılan bayraklar, 29 Ekim’lerde gidilen fener alayları… Hep hayatımın bir parçasıydı. Ama o zamanlar sadece gurur ve mutluluk veriyordu bana bunlar. Hüzünlenilecek ya da vicdan azabı duyulacak ne olabilirdi ki!</p><p>Sonradan anladım, o kitapları okudukça…</p><p>Şimdi O’nun karşısındaydım. Baştan aşağı özür, baştan aşağı pişmanlık, baştan aşağı vicdan azabı… Ama hayattaydı şimdi. Yüz sene sonra hala elliyedi yaşındaydı. O 10 Kasım Perşembesi hiç gelmemiş gibi…</p><p>Sıradan bir insandan çok farklıydı… Yaptığı her şey bir yana, yanındakilerin anılarından okurduk nasıl bir ‘insan’ olduğunu. “Bir ışık girdi sanki içeri” derdi bir tanesi mesela… Katıldığı bir akşam toplantısında odaya girdiği anı anlatırken…</p><p>Ayrıca o bizim babamızdı. Boşuna ‘Ata’ dememişlerdi… İnsan babasına ‘siz’ demez, aralarında çok mesafeli ve soğuk bir ilişki yoksa… Baba ‘sen’dir… Saygının en büyüğünü gösterirsin ona ama, ‘siz’ kadar uzaklaştıramazsın onu, canından bir parçadır çünkü senin… “Üzülmeyin babacığım” demezsin, “üzülme babam” dersin… “Gelin sizinle dışarı çıkalım” demezsin. “Gel baba, biraz dolaşalım” dersin…</p><p>O yüzden ‘izinizdeyiz’ değil, ‘izindeyiz’ derdik… ‘Sizi unutmayacağız’ değil, ‘seni unutmayacağız’ derdik…</p><p>O, şimdi karşımda… 1.68 boyunda bir dev… “Babacığım” deyip sarılmak istedim… Tuttum kendimi.</p><p>“Bana ne oldu doktor?” dedi dev adam…</p><p>“Anlatayım efendim” dedim.</p><p>Mavi gezegende yaşamış hiçbir insanın o güne kadar duymadığı şeyleri anlattım, küçük bir çocuğa hikaye anlatır gibi… O’nun hayat hikayesini neredeyse gün gün bilirdim okuduğum kitaplardan. Sözleriyle, yazdıklarıyla bütün fikirlerine hakimdim. Ama bir şeye şaşırdığında yüzü neye benzerdi, hiç görmemiştim. Tedirgin olduğunda, anlamadığında, yorulduğunda nasıl görünürdü, tahmin bile edemezdim… Şimdi bütün duygularıyla karşımdaydı.</p><p>Dünyadaki birkaç kişi dışında, var olan bilgi birikimiyle, anlattıklarımı hemen sindirmesi mümkün olamazdı kimsenin… O ise, aynı kitaplardan okuduğumuz gibi, bilime her şeyden çok inanıyordu… Olağanüstü bir olgunluk ve sükunetle dinledi anlattıklarımı.</p><p>“Yani ben, gelecekte miyim” diye sordu.</p><p>“Sanırım öyle paşam” dedim.</p><p>Dünyanın en güzel tebessümüydü… Yeni doğmuş bir bebeğin ilk tebessümü gibi…</p><p>“Öyleyse benim kimsem yok. İsmet’le Salih göçüp gideli epey olmuştur.” “İsmet Paşa sizden otuzbeş yıl fazla yaşadı. Çok şey gördü. Salih Bey’in hikayesini daha sonra anlatayım size…”<br>“Neden?”<br>“Biraz dinlenin. Anlatacak o kadar çok şey var ki…”<br>“Ben yeterince dinlenmişim doktor, sen devam et.”</p><p>Bu cevabı beklemiyordum. Bir yandan uykusuzluktan ölene kadar konuşmak istiyordum, diğer yandan da hemen kaçıp nefes almak… Salih Bey’i nasıl anlatacaktım… Diğer dostlarını, sevdiklerini ve en kötüsü, en acısı… Memleketinin halini…</p><p>“Müsaade ederseniz bir su içip geleyim paşam, sonra sizi bahçeye çıkarayım. Olur mu?”</p><p>Kapıdan dışarı çıktım.</p><p>İçeri gireli 100 yıl olmuş gibiydi.</p><p>Bir bardak su alıp yan odaya geçtim. Üç çift göz, hayatımda hiç görmediğim tuhaflıkta bir ifadeyle bakıyorlardı bana… Kısaca anlattım, “bekletmeyeyim” dedim. “Haydi siz de gelin, biz çıkarken tanışırsınız, akşam da birlikte yemek yeriz.”</p><p>Ben önde, onlar birkaç adım arkada, odaya gittik.</p><p>“Paşam, haydi gelin, çıkalım” dedim.</p><p>Alt kattan hastanenin arka bahçesine açılan gizli bir yol yapmıştık. Bahçenin başka bir girişi yoktu. En güzel İstanbul manzaralarından biri oradaydı. Kaç kez kabuslarıma girdi o bahçe kim bilir…</p><p>Sandalyesinden doğruldu. Bacakları biraz güçsüzceydi, ama destek istemedi.</p><p>Kapıya kadar geldi.</p><p>“Efendim bu Deniz.”<br>“Evet tanışmıştık.”</p><p>“Bu, Meltem Hanım. Ülkemizin en önemli bilim insanlarından birisi.”<br>“Çok memnun oldum hanımefendi.”</p><p>“Bu da Christopher. Kendisi yıllar önce Amerika’dan gelip aramıza katıldı.” “Hoşgeldiniz efendim. Şeref verdiniz.”<br>“Ne kadar güzel Türkçe konuşuyorsunuz. Sağolun, o şeref bana ait.”</p><p>Kendisi istemese de hafifçe sokulup koluna girdim. “İlk günlerde böyle olmanız normal efendim. Kaslarınızın biraz güçlenmesi gerekiyor. Birkaç gün içinde toparlarsınız. Şimdilik fazla yorulmayın” dedim.</p><p>İkimiz bahçeye çıktık.</p><p>Durdu. Başını hafifçe kaldırıp gözlerini kapattı. Derin bir nefesle ciğerlerini doldurdu… “İstanbul” dedi.</p><p>Biraz ilerde, çimenlerin üzerindeki iki koltuğa yerleştik.</p><p>“Ee” diye girdi söze… “Aklım Salih’te kaldı.”<br>“Ama…”<br>“Anlıyorum doktor… Anlıyorum. O kadar da değil. Anlatacağın her şeyi duymaya hazırım.”<br>“Salih Bey… Sizin haberinizi alınca intihar etmiş Paşam. Silahıyla kendini kalbinden vurmuş… Şans eseri kurşun kalbini sıyırmış. Üç sene daha yaşadı. Sonra…”</p><p>“Her şeyi duymaya hazırım” derken ciddiydi. Gözlerinden anlaşılıyordu. Şöyle hafif aşağı doğru bakıyor, kaşları biraz çatık. Öyle enteresan bir gülümseme ki yüzündeki, “bu adamı yıkmak imkansız” diyorsunuz içinizden… Üzülebilir, hüzünlenebilir evet ama… Kaya gibi bir adam. Siz onu teselli edeyim derken, bir bakıyorsunuz o sizi teselli etmeye başlamış, siz de çoktan ikna olmuşsunuz…</p><p>“Mehmet diyebilir miyim sana?”<br>“Tabi paşam.”<br>“Bir sigaraya izin var mı Mehmet?”<br>“Estafurullah paşam ama, içmeseniz…”<br>“E bütün organlarımız yenilenmiş. Ciğerler tertemizdir, bir taneden bir şey olmaz.”</p><p>“Ciğerini çıkarıp bana ver” dese hayır diyemeyecek kadar hayranlıkla bakıyordum gözlerine…</p><p>“Tabi paşam, getirtelim.”<br>“Zahmet olacak…”</p><p>Deniz’e haber verdim. Birazdan elinde tepsiyle geldi.</p><p>“Efendim, Boğaziçi sigarası artık yok malesef. En yakın bu var dediler. Bir de az şekerli kahve yaptırdım size.”<br>“Korkuttun beni çocuk… Nerden biliyorsun benim içtiğim sigarayı, kahvemin şekerini?”<br>“Biz sizin çocuklarınızız efendim. Babamızı hiç görmedik ama, hakkında her şeyi biliriz.”</p><p>Kahkahalarla güldü büyük adam bu sözün üzerine… Onu bu kadar gülerken gördüğüm tek fotoğraf, salıncaktaki fotoğrafıydı.</p><p>“Siz de gelin, sizin de anlatacaklarınız vardır” dedi Paşa… Deniz, Meltem’i ve Chris’i de alıp geldi.</p><p>“En son neyi hatırlıyorsunuz efendim” diye sordu Meltem.</p><p>“Ben de onu düşünüyordum doktor bey odaya gelmeden önce… Aklımda birkaç görüntü var. Sarıyer’de balıkçılar vardı sıra sıra. Gece onların yanına giderdim bazen. Böyle alelade kıyafetler, şapka mapka olunca, karanlıkta tanımazlardı beni. Laflardık. Bir tanesi karısının öldüğünü anlatmıştı. Gencecik çocuk. Çok üzülmüştüm. O an geliyor gözümün önüne hep… Bir tanesinde de sarayın önüne çocuklar gelmiş. Ama öyle böyle değil, binlercesi… Seslerini duyuyorum, kalkıp selamlamak istiyorum kalkamıyorum. Çığlık çığlığa bağırıyorlar. Kolumdan destek alıp kalkacağım, kolum tutmuyor. Tuhaf iş… Rüya mı gerçek mi bilmiyorum.”</p><p>Öyle bir an ki… Tarifi imkansız. Düşünsenize, bir masada oturuyorsunuz. Etrafınızda gözünüzün içine bakan dört kişi… Ne söyleseniz ağlamaklı oluyorlar. İnsanın konuşası gelmez. O da garipsiyordu elbet ama, zaten garipti yaşananlar. İrdeleyip şaşırmaya devam etmenin ne anlamı vardı. Anında ayak uydurdu. ‘Alışabilir mi, söylemesek mi, anlatmasak mı’ diye dert ederken biz, bir aylık gelişimi bir saatte kaydetti kendi kendine… Şimdiden gerisinde kalmıştık zekasının… Nasıl oluyordu bilmiyorum ama, bizden çok daha ilerideydi.</p><p>“Aradan kaç yıl geçti dedin Mehmet?”<br>“132 yıl paşam…”<br>“Aklımız erecek mi bakalım onca yıl olanlara… Belli ki hal çok parlak değil. Hepinizin yüzünde bir mahcubiyet var.”</p><p>O an gelip çatmıştı… Bir yerden başlamak gerekiyordu. Sırtımızdan aşağı doğru acımasızca bastıran yük, taşınamaz hale gelmek üzereydi… Sessizliği yine o bozdu.</p><p>“İyimser olun. Bana, kimsenin yaşamadığı bir ayrıcalığı yaşatıyorsunuz. Hem hep beni görmek istemişsiniz, alın işte ben de buradayım. Çok yakında bütün dünya Türk profesörlerin icadını konuşacak. Akıl almaz bir iş başarmışsınız. Karşımızda İstanbul. Kahvemiz de var. Haydi başlayın, çatlatmayın insanı meraktan…”</p><p>“Sana bir iyi, bir de kötü haberim var” diye başlar ya insanlar… Ben hep kötüsünü duymak isterim önce. Kötüyü bilmeden iyinin tadını çıkaramam çünkü. Kötüyü duyduktan sonra da iyi teselli eder bir şekilde… Çocukken de önce sevmediğim yemeği bitirirdim tabakta, sonra sevdiğimi yerdim. Sofradan kalktığımda ağzımda sevdiğimin tadı kalsın diye…</p><p>Peki şimdi ne olacak? Hiç iyi haber yok. Hepsi birbirinden kötü… “Size yüzlerce kötü haberim var, hangisinden başlayayım” mı diyeceğim.</p><p>Neyse ki büyük adam öyle sakin ve olgundu ki, her şeyi kaldırabilecek gibi görünüyordu.</p><p>“Sizden hayır yok galiba” diye bozdu yine sessizliği gülerek… “Peki ben sorayım, siz cevap verin öyleyse…”</p><p>Daha mı iyiydi bu teklif, yoksa işleri daha da mı zorlaştıracaktı bilmiyordum. Düşünecek vaktim de olamadı…</p><p>“Toprak ıslahatını yapabildiler mi?”<br>“Tam değil paşam.”<br>“Halk evleri, köy okulları ne oldu? Pırıl pırıl iki çocuk vardı İsmail Hakkı ile Hasan Ali…”<br>“Onlar gereken her şeyi yaptılar efendim. Köy okullarını açtılar, adı Köy Enstitüsü oldu. Harika çocuklar yetiştirdiler. O çocukların bazıları sonradan öğretmen oldular.”<br>“En büyük hayalimdi bu benim Mehmet. Peki sonra ne oldu?”</p><p>Artık birinin söz alması gerekiyordu. Hayatta en sevdiğim insanlardan birine yüzlerce kötü haberden hangisini önce verirsem daha az üzülür diye düşünmekten aklımı kaybetmek üzereydim. Meltem sandalyesini birkaç santim yaklaştırdı ve devam etti:</p><p>“Sonra o okulları kapattılar efendim.”<br>“Neden?”<br>“Amacından şaştı dediler.”<br>“Nasıl?”<br>“Komünist yetiştirildiğini iddia ettiler.”<br>“Bizim Anadolu’da, İsmail ile Ali’nin açtığı okullarda Komünist mi yetiştiriliyormuş?”<br>“Öyle dediler.”<br>“Dinsiz de demişlerdir.”</p><p>Nasıl anlamasın ki… Hepsini zaten bir bir anlatmamış mıydı geride bıraktığı hitabelerde, anılarda…</p><p>“Sizden birkaç sene sonra çok partili düzene geçildi.”<br>“Diğer parti de dini kullanıp saldırdı bizimkilere herhalde.”<br>“Malesef.”<br>“Sonra dinsiz yetiştiriyor diye okullar kapandı, bütün sözde dinsizleri cezalandırdılar. Öyle mi?”<br>“Öyle efendim.”<br>“Cihan Harbi de çıktı tabi…”<br>“Evet. Sizden hemen sonra… Ama İsmet Paşa Türkiye’yi savaşa sokmadı.” “Aferin İsmet’e… Savaşın ne demek olduğunu herkesten iyi bilirdi. Kaç yıl sürdü savaş?”<br>“6 yıl efendim.”</p><p>Gözlerini gözlerimden ayırmamıştı o ana kadar… Ağır ağır çevirdi maviliğini, yüzümden İstanbul’un mavisine doğru… Altmış milyon ölünün acısı kalbini delmiş gibiydi.</p><p>“Korkunç…” diye fısıldadı.</p><p>“Efendim” diye lafa girdi Deniz… “Benim haddim değil ama, sizi biraz fazla yorduk galiba. İsterseniz siz biraz istirahat edin, biz de akşam için hazırlık yapalım. Sizi yavaş yavaş buradan çıkaralım. Etrafı görmek istersiniz, öyle değil mi?”</p><p>“Doğru söylüyorsun delikanlı” dedi büyük adam…</p><p>Hep birlikte odasına götürdük. “Burada temiz çamaşırlarınız, dolapta da birkaç takım kıyafetiniz var. Siz biraz dinlenin, akşamüstü tekrar bir araya gelelim. Bir şeye ihtiyacınız olduğunda yatağınızın başındaki düğmeye basın, hemen gelelim” dedi Deniz.</p><p>“Eksik olma çocuk” diye cevap verdi büyük adam.</p><p>Odadan çıkıp yan odaya geçtik.</p><p>“Akşama 51’deyiz. Karnıyarık yaptırıyorum Muzaffer Usta’ya… Yanına da şehriyeli pilav. Çok severmiş paşa, bir kitapta okumuştum. Bamya ve enginarı da severmiş ama, ben aç kalırdım, o yüzden karnıyarık olsun dedim.”</p><p>Meltem kendini tutamayıp gülmeye başladı… Deniz’in yüzünde zafer kazanmış bir adam bakışı vardı, muziplikle karışık… “Nihayet güldürmeyi başardım birinizi” dedi. Christopher, Deniz’in sırtını sıvazladı. “Aferin be genç adam. Sen de olmasan hepten ölü evine dönecek burası” diyerek gülümsedi. “Haydi toparlanın artık. Dünyanın en değerli insanlarısınız siz. Şu başardığınız işe bir baksanıza! Onsekiz aydır gözlerini açsın diye beklediğiniz adam, sapasağlam karşınızda oturuyor. Kutlayın şunu doya doya!”</p><p>“Haklısın Chris, haklısın… Akşama toparlarım ben. Dün gece hiç uyumadım. Eve gidip biraz yatayım.”</p><p>“Akşam ben seni arabayla alırım Mehmet” dedi Meltem.</p><p>Amerika’ya ilk gittiğimde en zor alıştığım şey, hitap şekilleri olmuştu. Küçücük çocuk, amcası yaşındaki adama adıyla hitap eder oralarda. “Ne ayıp şey” demek istersin ama ne yapacaksın, orada normali o… Bizdeki gibi ‘Mehmet Amca’, ‘Meltem Teyze’ yok.</p><p>O anki şaşkınlığımı hatırladım “Mehmet” deyince Meltem… Gereğinden fazla bir duraklamanın ardından “Tamam, 7 gibi buluşalım öyleyse” dedim.</p><p>“Biz Chris’le Paşa’yı alıp Muzaffer Usta’nın yerine getiriyoruz o zaman 8’de” dedi Deniz. Başımı sallayıp çıktım.</p><p>—</p><p>“Ne yapıyorsun şoför bey oğlum, öldürecek misin hepimizi”…</p><p>En son hatırladığım, beyaz kıvırcık saçlı kadının bu çığlığıydı. Bir de sürekli çalan bir telefon… Şimdi ise müthiş bir uğultu kulaklarımda. Gözlerimi bir türlü açamıyorum. Nasıl açamam! Ellerimle göz kapaklarımı aralamak istiyorum, ellerim havaya kalkmıyor. “Nerdeyim ben!” diye haykırıyorum, cevap yok… Otobüs kaza geçirmiş olmalı. Vücudumun hiçbir yerini hareket ettiremiyorum. Felç olmuş olabilirim. Sesim çıkmıyor, ayaklarım hareket etmiyor… Bir dakika… Bir ses var. Birileri bu tarafa doğru geliyor. Şükürler olsun ki duyabiliyorum… Ne diyor? Kaza mı? Evet evet… Kaza olmuş. Dur bakayım…</p><p>“Demin gözlüklü, şapkalı bir amca geldi de, o teşhis etti cesedi. Adamın adı Mehmet Eren’miş. Doktor.”<br>“Vay be, doktor muymuş…”<br>“Evet.”<br>“Teşhis edenin adına ne yazayım?”<br>“Söylemedi adam. ‘Paşa’ diye yazarsınız dedi. Deli midir nedir…”</p><p>Allahım çıldıracağım! “Ben buradayım, ölmedim” diye bağırıyorum içimden, dışarıya tek bir kelime çıkmıyor. Kalp atışımı da mı duymuyorlar! Diri diri gömecekler beni!</p><p>Telefonum çalıyor! Evet benim telefonum bu… Telefonumu verin… Alo, telefonumu verin… Aaaaa!</p><p>—</p><p>Ok gibi fırladım yataktan, sanki kalbimi oracıkta bırakıp…</p><p>Telefonun sesi yankılanıyor evde…</p><p>“Alo!”<br>“Mehmet Bey nerdesiniz, yirmi dakikadır arıyorum!”<br>“Meltem Hanım?”<br>“Aşağıda bekliyorum sizi. Ne ev telefonunuzu açıyorsunuz, ne cep telefonunuzu… Nerdesiniz?”<br>“Burdayım burdayım, evdeyim. Uyuyakalmışım. Hemen iniyorum, kusura bakmayın”.</p><p>Apar topar attım kendimi dışarı. Kendisi gibi olgun ve alımlı görünen beyaz cipiyle bekliyordu Meltem. “Ödümü kopardınız Mehmet Bey” dedi. “Zaten bugün yarı cenaze gibiydiniz… İnsanın aklına kötü kötü şeyler geliyor.”</p><p>“Sormayın Meltem Hanım… Rüyamda bindiğim otobüsün kaza yaptığını gördüm. Morgda yatan bir ölüyüm. Sesim çıkmıyor, hareket edemiyorum ama her şeyin farkındayım. Korkunçtu…”<br>“Sizi ben mi uyandırdım?”<br>“Evet. İyi ki de uyandırdınız…”<br>“Neyse, Muzaffer ayıltır sizi şimdi.”</p><p>Muzaffer’i otuz yıldır tanırım. Can dostumdur. Buhran’dan önce Kadıköy Rıhtım’da küçük bir yeri vardı. İsmi ‘Ata’ydı. Gündüz ev yemekleri yapar, akşam üzeri saat 5 gibi kapatır, 9’da meyhane olarak yeniden açardı. Duvarında Paşa’nın tavandan yere kadar dev gibi bir fotoğrafı, yanıbaşında da bir tabela: ‘Burada bütün kadehler senin şerefine kalkar’.</p><p>Kalabalık bir sofra mı var, herkes önce birbirinin kadehine vurur, sonra Paşa’ya doğru dönüp hep bir ağızdan “şerefe” der, içkisini öyle yudumlardı. Genci yaşlısı, ne kadar aydınlık adam, şair, yazar, tiyatrocu varsa hepsi oradaydı. Yan masadaki yabancı adam kadehini O’na kaldırınca, içinden kalkıp sarılmak gelirdi… Herkes kısa sürede tanıdı birbirini. Kulüp gibi bir yer oldu meyhane…</p><p>Sonra birileri bunu duydu haliyle… Sağlık Bakanlığı’ndan müfettişler geldi… Ertesi gün vergi memurları… Sonra yine müfettişler, sonra yine vergi memurları… Her şey yaklaşan sonun geç kalmış habercisi gibiydi. Muzaffer hiçbirini kafasına takmadı.</p><p>52’nin 19 Mayıs gecesi… O gece…</p><p>Hiçbir şeyden habersiz, meyhanedeydik. Yan masada üç tane genç çocuk vardı. Muzaffer’i çağırdılar. Birer bardak su istediler. Muzaffer, “Burası meyhane delikanlılar… Burada rakısız su olmaz” dedi. Bir tuhaflık sezmişti. Çocuklardan bir tanesi gürültüyle ayağa kalktı, belinden tabancasını çıkarıp bağırmaya başladı. Kapkara oldu gece… Ölüm sessizliği çöktü… Ağza alınmayacak küfürler, bağrışmalar ve Atatürk resminin ortasına sıkılan bir kurşun… “Yakarız ulan burayı” diye bağırarak merdivenlerden aşağı doğru kayboldular gözden…</p><p>Ertesi sabah, Çarşı’nın içindeki bütün lokantalar kapatılmış, etraf savaş alanına dönmüştü. Camlar kırılmış, masalar, sandalyeler paramparça yerlere savrulmuş… İnternet yok, haber yok, bilgi yok…</p><p>Sonradan öğrendik ki ne İstiklal Caddesi kalmış, ne Nişantaşı… Ne Moda, ne Beşiktaş Çarşısı…</p><p>“Vay be” dedi Muzaffer… “2051… Cumhuriyet’e bu kadar katlanabildi bu halk… Helal-i hoş olsun.”</p><p>52 olaylarından sonra yüzbinlercesi terketti ülkeyi. Bütün vücudunu kanser kaplamış bir hastanın iyileşeceği umuduyla yaşadığı o yıllara lanet etti insanlar. Geride kalanlar, eskisi gibi ‘bir şeyler yapabiliriz’ demiyorlardı artık. Kimsenin içinde umut yoktu. Artık, eski yaşam tarzımızı sürdürebileceğimiz, geride kalan arkadaşlarımızla korkmadan konuşabileceğimiz, kafamızı sokabileceğimiz birkaç buluşma noktası yetecekti bize ölene kadar. Fazlasını hiçbirimiz düşünmüyorduk.</p><p>Muzaffer, gizli bir meyhane açtı yerin altına… Adını 51 koydu. 1920’lerde, içki satışı yasaklanınca Amerika’da açıldığını duyduğumuz gizli barlar gibi bir yerdi. Heybeliada’dan Ermeni komşuları Sarkis Bey’in, Çamlıca’daki köşkünün alt katında şarap mahzeni vardı. Orayı elden geçirip, Kadıköy’deki mekanının aynısını inşa etti. Üzerindeki deliği onardığı Atatürk resmi, aynı heybeti ve güzelliğiyle orada duruyordu. Sarkis Bey, pek içki içmezdi. Bazı geceler aşağı iner, adetten bol sulu bir duble rakıyı zorla içip evine geri dönerdi.</p><p>Hayatımın en uzun gecesini, işte o meyhanede geçirecektim.</p><p>Meltem, arabasını köşkün kapısına park etti. Deniz’in koyu yeşil külüstürünün kapısı da yeni açılıyordu. “Tam zamanında” diyerek indi Deniz. Hızlıca arka kapıya yönelip Paşa’yı aşağı indirdi. Birlikte köşke doğru yürümeye başladık. Paşa, iki kez dönüp arabalara baktı.</p><p>“Nasılsınız efendim? Kendinizi iyi hissediyor musunuz?” diye sordum.<br>“İyiyim Mehmet, iyiyim. Alışmaya çalışıyorum.”<br>“Tansiyonumuz, her şeyimiz yerli yerinde doktor bey” diye ekledi Deniz tebessüm ederek…</p><p>“Bu evin alt katında çok sevgili bir dostumuzun meyhanesi var. Size hayrandır. Gördüğü zaman düşüp bayılırsa kusuruna bakmayın”.</p><p>Güldü paşa, “sağolsun, eksik olmasın” dedi.</p><p>Deniz, köşkün arkasındaki garaj kapısını açtı, yerdeki büyük halıyı kenara çekip kapağı kaldırdı ve “buradan ineceğiz efendim” dedi. Paşa yan gözle bana doğru baktı, gülümsememe karşılık verdi. “Müsaade ederseniz önden ben ineyim, Muzaffer ilk sizi görmesin” dedim. “Müsaade sizin” dedi.</p><p>Dar merdivenlerden aşağıya indim. Muzaffer mutfaktan “Deniz?” diye seslendi. “Benim Muzaffer, Mehmet” dedim. Hızlı adımlarla mutfaktan çıktı, beyaz havlusuyla ellerini sildi, “Vay, doktorum gelmiş!” deyip iki eliyle sıkı sıkı sarıldı.</p><p>“Sana bir misafir getirdim” dedim.</p><p>“Yoksa…” dedi. İki elini ağzına götürdü. “Ne diyorsun Mehmet! Ben buna hazır değilim oğlum” dedi. “Siz oturun, masanız hazır. Bana biraz müsaade et olur mu…”</p><p>“Peki” dedim. Merdivenlere doğru yönelip elimle işaret ettim. Büyük adam, son adımı atıp karşıya baktığında, yerden tavana kadar uzanan dev gibi kalpaklı resmini görünce neye uğradığını şaşırdı. “Böyle bir şeye gerek yoktu doktor bey” dedi. “Bu resim, yirmibeş senedir Muzaffer’in meyhanesinde efendim” dedim. Yanındaki yazıyı okuyup gülümsedi. Gözyaşını göz kapaklarında tutabilmek için çok çabaladı ama, olmadı. Mavi bir damla süzülüp aktı yanağından… Hemen eliyle sildi.</p><p>“Buyrun, siz masanın başına oturun efendim” dedim sandalyesini göstererek. “Diğer başa oturayım da, bütün gece kendi fotoğrafıma bakmayayım” dedi. Oturdu, biz de iki yanına dizildik… Kısık sesle müzik başladı.</p><p>“Kimseye etmem şikayet, ağlarım ben halime. Titrerim mücrim gibi baktıkça istikbalime…”</p><p>“Siz beni ağlatmakta kararlısınız” dedi. Güldü…</p><p>Bu arada mutfağın kapısında hareketsiz gölgesi duruyordu Muzaffer’in. Dakikalarca kıpırdamadı. Kimbilir neler geçiyordu aklından… Sonra bir adım attı ileriye. Saçlarını taramış, önlüğünü çıkarıp ütülü gömleğini giymiş. Onu en son düğününde böyle görmüştüm.</p><p>Yere basmadan geldi yanımıza sanki…</p><p>Paşanın yanına doğru yürüdü. Dudakları titredi, büzüştü…</p><p>Gırtlağından, hıçkırıkla öksürük karışımı garip bir ses çıkarıp, “afedersiniz” dedi.</p><p>Paşa nezaketle ayağa kalktı. “Tanıştığıma çok sevindim Muzaffer Bey kardeşim” dedi. “Burası fevkalade bir yer.”</p><p>“S… Sa… Sağolun Kemal Bey… P… Paşam…”</p><p>Muzaffer’i kendine getirmek için, cevabını bildiği bir soru sormam gerektiğini farkedip söze girdim. “Bu akşam ne yiyeceğiz Muzaffer?” dedim. Boş gözlerle dönüp beni görünce hafiften doğruldu, “Deniz, karnıyarık ve pilav demişti, onlardan yaptım Mehmetciğim. Paşamızın geleceğini bilseydim bamya ve enginar da yapardım” dedi. Deniz’le Meltem göz göze gelip gülüştüler…</p><p>“Siz benim hangi yemeği sevdiğimi de mi biliyorsunuz?” dedi büyük adam… “Beni çok mutlu ettiniz, teşekkür ederim” diye devam etti. Cevap vermediğine göre, teşekkürünü cebine koyup mutfağa götürecek ve duvarına asacaktı Muzaffer… Öylesine etkilenmişti.</p><p>“Duvarda 51 yazıyor, o nedir” diye sordu Paşa…</p><p>Oysa ne güzel havadan sudan konuşuyorduk… Belki konu hiç açılmaz, sabaha kadar şarkı söyleyip rakı içer, oradan da evlerimize dağılırdık… Tabi ki öyle olmadı… O gece, bu geceydi.</p><p>“Hikayesi biraz uzun paşam. Muzaffer’in ilk meyhanesinin adı ‘Ata’ idi. Herkes, kadehini sizin şerefinize kaldırır, içkisini öyle içerdi. Sonra bazı olaylar oldu… Bütün meyhaneleri kapattılar.”</p><p>“O yüzden o gizli geçitlerden dolaşıp geldik buraya…”</p><p>“Evet efendim. 52’de oldu bütün bunlar… 17–18 sene önce…”</p><p>“Benim için takvim 51’de bitti efendim’ dedi Muzaffer, rakı bardaklarını servis ederken…</p><p>“Öyle konuşma Muzaffer. Biz de 1914’te bitirseydik takvimi, bugün kim bilir ne olurdu bu köşkün yerinde…”</p><p>Mahcubiyetle önüme bakıp parmaklarımla oynarken bir anda irkildim bu sözle… Dikkatlice gözlerinin içine baktım. Tam da duymak istediğim şeyi duymuştum! “Siz merak etmeyin, ben hallederim” deseydi de, sırtımdaki bütün yükü oraya, öylece bırakıverseydim.</p><p>“Hiç mi umut yok” dedi Paşa, yarı meraklı, yarı alaycı bir üslupla…</p><p>“Umudumuzu yerden yere vurdular be Paşam” dedi Muzaffer. “Sesimizi dünyaya duyurmak için neler yapmadık ki… Gösteriler, konuşmalar, yürüyüşler… Babalarımız, annelerimiz parklarda sabahladılar, yolları aşındırdılar. Nafile… Anıtkabir’i doldurup taşırdık bayraklarımızla… Nafile…”</p><p>“Anıtkabir nedir?”</p><p>Bu kez Meltem girdi araya… Muzaffer’in coşkusunu frenlemek için belki biraz…</p><p>“Anıtkabir, sizin anıt mezarınız efendim. Ankara’da.”</p><p>“Anıtkabir benim evimdi” dedi Muzaffer… Duramıyordu. “Merdivenlerine otururdum, inşallah bir gün ben de, bir ziyaretim sırasında burada ölürüm’ derdim.”</p><p>“Muzaffer Abi, pilavın dibi tutacak. Gel biz şuna bir bakalım, yemekte konuşuruz” dedi Deniz…</p><p>Birlikte mutfağa gittiler.</p><p>“Sınırlarımız yerli yerinde mi?” diye sordu büyük adam, kimsenin beklemediği bir ciddiyetle, aniden…</p><p>Su içmek için elime aldığım bardağımı yerine bıraktım. Keşke biraz daha önce içseymişim…</p><p>“Kısmen efendim” dedim.</p><p>“Ne demek kısmen?” dedi…</p><p>Belli bir noktadan sonra alıştırarak konuşmak, belli şeyleri gizlemeye çalışmak işe yaramayacaktı. Karşımda çocuk yoktu. O beyinle başa çıkabilecek olsaydım, hayatımı onu yeniden dünyaya getirmeye adamazdım. Onun yapacağı işi öngörüp kendim yapmaya kalkardım… Kendimi çaresiz bir zavallı gibi hissettim…</p><p>“Mehmet?”</p><p>“A… Afedersiniz. Şey oldu… Türkiye’yi dört özerk bölgeye ayırdılar. Sonra o beş oldu. Derken her biri kendi bayraklarını diktiler. İki dil, dört marş… Bugün hala adımız Türkiye ama bir bölgeden diğerine gitmek öyle kolay değil. Herkes kavgalı, herkes birbirine bileniyor. Hele Anadolu’nun doğusu, başka bir ülke gibi… Girip çıkmak yasak, Türkçe yasak, … Bugün yarın haritayı da boyayacaklar başka renge…”</p><p>29’da Büyük İstanbul Depremi olduğunda 14 yaşındaydım. Sarsıntı 55 saniye sürmüştü. Güpegündüz tepetaklak oldu şehir. Camdan bir karşıki evin bahçesi, bir bulutlar görünüyordu. Korku filmi gibiydi… 600 bin kişi öldü. Gazeteler 120 bin yazdı… Dünya, bedeli bu kadar ağır bir deprem felaketini ilk kez görüyordu.</p><p>Neyse ki nispeten düzgün bir muhitte oturuyorduk. Evimiz de yıkılmadı, gittiğim okul da… Şanslı azınlığın içindeydik. Birkaç gece sonra, evde kalabilmeye başladığımız günlerden birinde, bir depremzedenin konuşmasını izledik televizyonda. 7 tane çocuğunu ve 45 yıllık karısını elleriyle toprağa verdiğini anlatıyordu. Hayatımda bu kadar soğukkanlı, bu kadar rahat bir adam görmemiştim. Çocuk aklımla önce adama kızmış, sonra psikolojisini anlayınca mahçup olmuştum. Karısını kaybetmesi büyük bir şok olabilirdi. Küçücük çocuğunu toprağa gömmek, hayatta yaşanabilecek en büyük acılardandı… Ama 7 çocuğunu birden, karısıyla birlikte uğurlayınca, ‘acı’ kavramını algılama biçmi değişmişti adamın… “Buna da şükür” diyordu. Daha kötüsünü hayal edebiliyormuş gibi…</p><p>O adamın yüzü geldi aklıma bir an…</p><p>Sabah Salih Bozok’un hikayesini anlatmamak için dört dönerken, şimdi haberlerin en karasını peşpeşe veriyordum Paşa’ya…</p><p>Durdu… Başını ağır ağır yukarı aşağı doğru sallamaya başladı. “Yazıklar olsun hepinize” diye bağırsa, söyleyecek tek sözümüz yoktu. “Bütün emeklerimi boşa çıkardınız” dese, “korkaklar” diye haykırsa… Yerden göğe kadar haklıydı. O anda çıkarıp tabancasını vursaydı keşke beni…</p><p>“En uzun karanlık, bir gece sürer çocuklar… Her gecenin de bir sabahı vardır” dedi.</p><p>Hayatımda bu kadar soğukkanlı, bu kadar rahat bir adam görmemiştim… Yani o depremzededen beri ilk kez görüyordum.</p><p>Bir anda üzerindeki bütün yükü attı sanki… Oysa tam tersi olacak gibiydi…</p><p>“Siz varken sırtımız yere gelir mi Paşam!” diye atladı Muzaffer lafa, yine yerini şaşırdığı kontrolsüz coşkusuyla…</p><p>“Ben ölü bir adamım Muzaffer kardeşim. Ölüden medet mi umacaksınız?”</p><p>Ortamı yumuşatma görevi yine Deniz’e düşmüştü…</p><p>“Aman efendim o nasıl söz!” dedi. “Muhtemelen dünyadaki bütün yaşıtlarınızdan on kat daha sağlıklısınız. Siz hepimizden daha uzun yaşayacaksınız.”</p><p>Duymamazlıktan geldi Paşa… Konuyu kapatmaya kararlıydı…</p><p>“Karnıyarıklar soğudu Muzaffer” dedi…</p><p>—</p><p>“Her şey için teşekkürler Muzaffer kardeşim… Ellerine sağlık. Daha güzel bir ağırlama olamazdı. Yalnız senden bir istirhamım olacak.”</p><p>“Buyrun Paşam, emredin.”</p><p>“Şu fotoğrafı kaldır artık istersen… Zamanı gelmiş.”</p><p>Bütün gece duyduğum en korkunç sözü buydu… Her harf birer ok gibi sırayla dizildi boğazıma… Muzaffer başını öne eğdi. Paşa eliyle hafifçe sırtına vurup gülümsedi. “Haydi kal salıcakla” diye ekledi…</p><p>Araba yolculuğu boyunca tek kelime konuşmamış Deniz’le… Dalgın dalgın camdan dışarıya bakmış… Hastaneye vardıklarında ‘beni odaya değil de, o bahçeye götür’ demiş sadece.</p><p>—</p><p>Sabah uyandığımda saat beş buçuktu. Bazen olur ya, çakı gibi uyanır insan uykusunu alamamış olsa da… Göz kapakları fişek gibi açılır bir daha hiç kapanmayacakmış gibi… Öyle bir sabahtı işte. Hızlıca bir şeyler atıştırıp evden çıktım. Arabayla hastaneye gittim.</p><p>Gizli kata inip odaya girdim. Deniz koltukta uyuyakalmıştı. Üstünü örttüm. Koridorda dakikaları öldürmeye çalıştım… Paşa’nın uyanmasını bekliyordum. Saat 7’yi geçince dayanamadım. Kapısını tıklattım. Ses yoktu. Biraz daha sert çalmayı denedim, yine ses çıkmadı. Dikkatlice kapının kolunu aşağı indirdim, kapıyı araladım. Yatağı boştu. Ya hiç bozulmamış, ya da özenle toplanmış gibiydi.</p><p>Gizli aralıktan bahçeye yöneldim. Şezlongdan battaniyesi sarkıyordu. “Efendim” diye seslendim. Cevap yoktu. Yanına doğru yaklaştım. Şezlong da boştu… Şaşırmıştım. Başka nerede olabilirdi ki?… Hızlı adımlarla etrafı kolaçan etmeye başladım. Odasına geri döndüm. Ayakkabıları yoktu. Koşarak çıkıp gürültüyle yan odanın kapısını açtım. Deniz irkilerek uyandı.</p><p>“Deniz, Paşa nerede?”<br>“Bahçede Mehmet Bey?”<br>“Bahçede değil, odasında da değil.”<br>“Banyoda olabilir?”<br>“Değil değil… Meltem’le Chris mi çıkardılar acaba?”<br>“Sanmıyorum, onlar öğlene kadar kongrede olacaklardı.”</p><p>Bazen rüyalarımda, çok kötü şeyler gördüğümde, bir an durup, ‘bu gerçek olamaz, kesin rüya’ diyerek kendimi ayıltmaya çalışırım. Çoğu zaman işe yarar… Bu kez yaramadı. Rüya değildi.</p><p>Deli gibi koridorda bir sağa, bir sola yürüyordum.</p><p>“Asansörden çıkmış olması mümkün değil, kartı yok” diye kendi kendime söylenirken, Deniz’in bakışları donuklaştı… Koşarak Paşa’nın odasına girdi, sehpanın üzerine baktı… “Benim kartım buradaydı” dedi…</p><p>Koşarak asansöre binip üst kata çıktık. Her katı tek tek dolaştık, bütün odalara, tuvaletlere, ameliyathaneye, her yere girdik…</p><p>Büyük bahçeyi karış karış aradık.</p><p>Bitkin düşüp bahçedeki banklardan birine oturduk… Meltem’i aradık.</p><p>“Mehmet Bey, çok zor konuşuyorum, kongredeyim. Acil bir şey mi var?”<br>“Meltem Hanım, Paşa yok. Odasında yok, bahçede yok, hastanenin hiçbir yerinde yok.”<br>“Asansöre nasıl binmiş?”<br>“Deniz, kartını odasında bırakmış.”<br>“Hemen çıkıp geliyoruz’.</p><p>—</p><p>Meltem ile Chris bir saat geçmeden geldiler… Gizli katta, Paşa’nın odasının yanındaki odada, sessizce çöküp kaldık… Hiçbirimiz olanlara inanamıyorduk. Öyle kendi kendine sokağa çıkıp nasıl giderdi? İlk gören ne derdi, nasıl bir tepki verirdi? Rahat rahat iki adım bile yürümesi imkansızdı… Herhalde yüzünü bir şeyle kapatmıştı. Ama neyle kapatabilirdi ki? Milyonlarca soru kafalarımızın içinde döndü durdu… Kimsenin aklına işe yarar bir fikir gelmiyordu. Polise haber verecek değildik ya! Oturup beklemekten başka çaremiz yoktu.</p><p>Deniz duvarın kenarına çökmüştü. Göz torbaları, taşıyamadığı bir sorumluluk yükü gibi şişkin şişkin duruyordu. Sol gözü kaşımaktan kıpkırmızı olmuştu.</p><p>“Yeter Deniz, kalk kendine gel, paraladın kendini… Senle ne ilgisi var” dedi Meltem. Deniz birazdan yavaşça doğruldu. Ruh gibiydi… Koridora doğru yöneldi. Kapının açısından koridorun devamını göremiyordum. Ayak sesleri uzaklaşıp yok oldu.</p><p>Beş dakika sonra büyük bir gürültü koptu. Telaşla kalkıp kapıya yöneldim. Deniz’i koşarak asansöre binerken gördüm. Arkasından yetişmeye çalıştım ama asansör hareket etti. “Chris şu asansörün düğmesine bas, başında dur” deyip Paşa’nın odasına girdim. Kocaman kütüphane, üzerindeki bütün kitaplarla birlikte yere saçılmış… Gürültünün sebebi oymuş…</p><p>Asansör beş dakika sonra gelebildi… Apar topar binip yukarıya, hastanenin zemin katına çıktık. Telaşımızı etrafa belli etmemeye çalışarak hızlı adımlarla Deniz’in odasına doğru ilerledik. Kapı kilitliydi. Dayanamayıp omzumla yüklenmeye başladım. Birkaç denemede kapı kırılarak açıldı. Kısa sürede herkes odanın etrafına toplanmıştı. Meltem ile Chris insanları yatıştırmaya çalışırlarken ben de odayı kolaçan ediyordum.</p><p>Gözüm, masanın üzerindeki yarı buruşuk kağıda takıldı… Kağıdı alıp önlüğümün cebine koydum ve kapıdan çıktım.</p><p>Meltem ve Chris’e kendimi iyi hissetmediğimi, biraz odamda dinleneceğimi söyledim. Odama geçip kapıyı kapattım.</p><p>Deniz böyle bir delilik yapmış olamazdı. Daha hiçbir şey belli değil, belki birazdan çıkıp geliverecek Paşa… Bu neyin telaşı böyle! Hem neden kendini suçluyorsun sersem!</p><p>Elim cebimde, kağıdın kıvrımlarını hissediyordum. Cesaretimi toplayıp çıkardım. Masaya koydum. Evet… Bir mektuptu orada öylece duran…</p><p>“Mehmet Doktor” diye başlıyordu.</p><p><em>‘Ben, bütün ömrümü, tanımadığım insanların mutluluğu için geçirdim. Tıpkı senin gibi…</em></p><p><em>Hiç gerçekten evlenemedim. Hiçbir sevdiğime varamadım. O insanlar açken, o insanların ayaklarına giyecek çarığı yokken, ben yaşamayı seçemedim. Gözlerimin önünde kandırılırken, aldatılırken, öldürülürken insanlar, ben rahatı seçemedim.</em></p><p><em>50 küsür senelik yaşamımda, belki 100 küsür kere öldüm. Savaş meydanlarında öldüm, çocuk cesetlerinin arasında yürürken öldüm, Menemen’deki öğretmeni duyunca öldüm, cephede ölüm haberini aldığım annem için öldüm…</em></p><p><em>Ama hep iyi şeyler düşündüm doktor. Hep iyimser olmaya çalıştım. ‘Zekisiniz, çalışkansınız’ dedim, zeki ve çalışkan olsunlar diye… Her şeyden şüphelensem de gençlerden şüphelenmek istemedim… Başlarına gelecekleri bile bile cesaretlendirdim onları. Belki de başarırlar dedim… Belki çok çalışırlar da, bu meşaleyi taşıyabilirler dedim.</em></p><p><em>Ben, bütün ömrümü, tanımadığım insanların mutluluğu için geçirdim. Hepsini canım kadar sevdim, onlar, diğer medeni ülkelerdeki gibi insan gibi yaşasınlar istedim.</em></p><p><em>Meğerse boşunaymış…</em></p><p><em>Şimdi belimi doğrultup, kasketimi takıp yeniden çıkıyorum yola… Ama bu sefer o yola değil güzel kardeşim. Bu sefer başka bir yola…</em></p><p><em>Bütün emekleriniz ve çabalarınızla bana nefes verdiniz. Vefanız ve sevginiz için müteşekkirim. Ölene kadar da öyle kalacağım.</em></p><p><em>Yüksek sevgi ve şükranlarımla,</em></p><p><em>Kemal ATATÜRK</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=3a59b3d389a2" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>