<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Mert Elifoğlu on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Mert Elifoğlu on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@philocoder?source=rss-e8478c4538da------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*7sTNcYpPk2jdsQA3nTt5EA.jpeg</url>
            <title>Stories by Mert Elifoğlu on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@philocoder?source=rss-e8478c4538da------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Wed, 18 Nov 2026 07:59:55 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@philocoder/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Çeşit Çeşit Yazılım Proje Fikri — 41 Adet]]></title>
            <link>https://medium.com/software-development-turkey/%C3%A7e%C5%9Fit-%C3%A7e%C5%9Fit-yaz%C4%B1l%C4%B1m-proje-fikri-41-adet-6e5b6446114d?source=rss-e8478c4538da------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/6e5b6446114d</guid>
            <category><![CDATA[yazılım]]></category>
            <category><![CDATA[fikir]]></category>
            <category><![CDATA[software-development]]></category>
            <category><![CDATA[software-engineering]]></category>
            <category><![CDATA[ideas]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mert Elifoğlu]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 22 Sep 2022 15:43:00 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-12-17T08:10:43.647Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>Çeşit Çeşit Yazılım Projesi Fikri — 41 Adet</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/596/1*0UpgD6fmojnfLvXiwG2YBw.png" /></figure><p>hayata geçirmeye hiçbir zaman vakit bulamayacağımı düşündüğümden yıllardır aklıma geldikçe not aldığım irili ufaklı çok sayıda proje fikrini burada paylaşmak istedim; isteyen istediğini istediği gibi kullanabilir. hepsinden detaylıca bahsetmem mümkün olmadığından bayağı yüzeysel olarak, sadece fikirlerin temel hatlarını paylaşmakla yetiniyorum; herhangi bir projenin detaylarını, gelir modelini vesaire merak eden olursa konuşabiliriz. projelerden bazıları oldukça ciddi, bazıları da <a href="https://youtu.be/BLbbuGgRbbw?t=13">böyle</a> anlatacağımı hissettiğim eğlenmelik projeler.</p><h4>1. ideal sosyal medya</h4><p>10, 15 veya 20 sene sonra; bir noktada ortaya çıkmasını ve global pazarda yer bulmasını umduğum, mevcut mecraların negatif yönlerini barındırmayan sosyal mecra. bazı özelliklerinden daha önce <a href="http://www.philocoder.com/contents/33">şurada</a> biraz bahsettiğim için burada ekstra bir açıklama yapmıyorum. proje için akla gelen bazı isimler: hezârfen/(polimat&amp;polymath)</p><p>sosyal medyanın tümüyle <em>bu yöne</em> doğru gideceğini hiç zannetmiyorum, ama mevcut mecraların eksilerinden uzaklaşmayı arzulayan insanlar veya düşünce insanları için pazarda böyle bir proje için doldurulmayı bekleyen bir boşluk da var bana göre. bu yöne gitmiş <a href="https://www.sundayy.app/about_us">fazla mini bir girişim</a> ile karşılaştım mesela bir süre önce, yakın zamanda daha elle tutulur bir şeyler görmek dileğiyle.</p><h4>2. kimbu</h4><p>bildiğim kadarıyla 2022 yılında hala kişinin kendinden bahsetmesine, kendini tam anlamıyla ortaya koymasına (düşüncelerden zevklere, her türlü bir ortaya koyma olabilir) olanak sağlayan, bu amaçla ortaya çıkmış bir internet sitesi mevcut değil; bu site bunun sitesi.</p><p><em>bio</em> alanı bu sitenin can damarı: kişi bio kısmına istediği kadar, karakter sınırı olmaksızın yazabilir, bir diğeri ise bomboş bırakabilir; ama tabiri caizse sitenin ruhu bu alan. bunun yanında kişi ilgi alanlarını, hobilerini, sevdiği müzik/kitap/film/dizi/x/y/z’leri, dilerse mesleğini sayfasına ekleyebilir. yine sayfasına istediği bağlantıları (sosyal medya profillerinin bağlantıları ya da mevcutsa blog’unun bağlantısı) güzelce iliştirebilir. bu kısıtlı sayıda özellikle beraber sitenin temelde iki işlevi olmuş oluyor: birincisi, kişinin kendini ortaya koymasına imkan vermek; ikincisi, kişi için, paylaşmaktan hiçbir yerde imtina etmeyeceği estetik bir kartvizit/künye sağlamak. kişinin başka mecralarda paylaşması gereken <em>tek bağlantı</em> bu sitedeki profilinin bağlantısı. az önceki vurgu akla hemen <a href="https://linktr.ee/">linktr.ee</a>’yi, öncesinde yazdıklarım da <a href="https://tastedive.com/">tastedive.com</a>’u getirebilir (ki bu ikisi de bir on sene kadar önce henüz lisedeyken birebir düşündüğüm projelerdi, ve hatta linktr.ee “kesin tutar bu” dediğim ilk proje fikrimdi sanıyorum), ama bu iki site de kimbu’nun muadili değil.</p><p>sitenin genel hatları bu şekilde (aklıma gelen, profil sayfasının kullanıcı tarafından yüksek derecede kişiselleştirilmesi gibi “nice to have” özellikleri bir kenara bırakıyorum); ama bu fikir bir sosyal medya fikrine de dönüştürülebilir ki o zaman tastedive’a biraz daha yakınsamış oluyor. zaten bu fikirden bağımsız olarak, tastedive’ın hantal olmayanını, biraz daha eli yüzü düzgün olanını, birkaç akılcı feature’a daha sahip olanını (mesela mesajlaşma ve gönderi) yapmaya girişen oluşum globalde bayağı yaygın olarak kullanılacak bir sosyal medya yaratmış olur. bu proje böyle bir sosyal medyaya evrilirse, bir altta bahsedeceğim projenin adı olan <em>kafadar</em> da bu projeye de güzel gidebilir sanki.</p><p>bir de bazılarının hala boşta olduğunu gördüğüm bayağı alan adı bakmışım bu proje için zamanında, onları da bırakayım: kimbu.com, kimbu.me, kimbu.be, kimbu.co, kimbu.kim, kimbu.info, kimim.io, bukim.be, bukim.se, bukim.la, bukim.io, benim.io, kimimben.com, kimbukim.com</p><h4>3. kafadar</h4><p>kullanıcıların iki kişilik ya da çok kişilik olmak üzere sohbet odaları açabildiği gerçek zamanlı mesajlaşmalı sosyal medya, bir nevi gerçek zamanlı ekşi sözlük.</p><p>hâlihazırda gün içerisindeki olaylar üzerine chatleşmeyi sağlayan bir platform yok, bu proje bu ihtiyaca yönelik. aslında insanların böyle bir ihtiyacı pek yok, o yüzden bu proje için ağırlıklı olarak bir <em>entertainment</em> projesi desek daha doğru olur.</p><p>çok kişilik sohbet odaları insanların belirli bir konu ile alakalı olarak, gerçek zamanlı mesajlaşmayla birbirleriyle etkileşime geçmesini sağlıyor. mesela gün içerisindeki önemli bir siyasi gelişme üzerine, ya da oynanmakta olan bir spor müsabakası için açılacak odalar iyi bir kullanım örneği gibi.</p><p>iki kişilik odalar çok kişilik odalar ile benzer misyona sahip; ek olarak şu durumlarda ağırlıklı olarak kullanılabilir:</p><p>1) spesifik sorulara hızlıca cevap bulabilmek için<br>2) duygusal ya da duygusal olmayan, çok kişilik sohbet odasındakine nazaran daha samimi olabilecek muhabbetler için. ekşi’deki ünlü dertleşme başlığındaki gibi basit bir “dertleşme” de olabilir buradaki amaç; atıyorum <em>harry potter</em> veya <em>satranç</em> üzerine konuşabileceğin bir arkadaş arayışı da. oda başlığını ilgi alanına göre belirlemen yeterli.</p><p>kullanıcı diğer kullanıcıları arkadaş olarak ekleyebiliyor, arkadaşlarının hangi odada bulunduğu görebiliyor ve dilediğinde dahil olabiliyor. oda açan kullanıcıda diğer kullanıcıların odaya girmesine izin verme yetkisi ve aslında odaya dair diğer tüm yetkiler mevcut.</p><p>app-first bir proje: oda açıp birini/birilerini beklerken, uygulama arka planda senin için birilerini ararken uygulamada takılmaya, başka odalara dahil olmaya, ya da telefonunu kullanmaya devam edebilmelisin. bu proje aynı zamanda mvp’sini yapmaya kalkıştığım sayılı projeden biri, ki bu da ne kadar kanımın kaynadığını gösteriyor kendisine. altı sene öncesinden kalan <a href="https://i.imgur.com/y6Em4SW.png">şu</a> zamanının çok ötesinde arayüz tasarımını buldum notların arasında, fikir versin diye bırakayım. <a href="https://i.imgur.com/4pHpa72.png">bu da</a> uzun soluklu logo tasarım süreciymiş.</p><p>arkadaşlık uygulamaları ve sosyal mecraların güzel bir füzyonu gibi geliyor bu proje. ve yazarken fark ettim ki metin bazlı <a href="https://www.clubhouse.com/">clubhouse</a> olmuş bu da. ya da clubhouse ses bazlı kafadar olmuş.</p><h4>4. dddict</h4><p>yani <em>domain driven dictionary</em>. yazılım ekibi içerisindeki bilgi aktarımını ve bilgiye ulaşma sürecinin daha efektif hale getirmesini umduğum domain book fikri üzerine <a href="https://medium.com/software-development-turkey/domain-book-29605cef0e7a">yazmıştım</a> öncesinde; onun <em>saas</em> projesi. genel hatları ve feature’ları üzerine aldığım notları düzenleyip buraya aktarmaya üşendim; ilgi duyan olursa daha sonra ekleyebilirim ama yazıyı okuyanın kafasında bir şeyler belirebilir diye düşünüyorum. domainsel her türlü bilgi için modern bir dokümantasyon tool’u. ddd’ye gönül vermiş şirket ve ekiplerde bir standart haline gelmesi dileğiyle.</p><h4>5. kumbara</h4><p>kafe/restoran promosyon mobil uygulaması. uygulama ekosistemine dahil olan restoranların yaptığı promosyonlar, yeni kampanyalar kullanıcılara sunulacak; yani mekanın reklamı yapılacak. kullanıcılar, uygulamanın sadece kullanıcılarına sunduğu özel promosyonlardan -sadece uygulama aracılığıyla- faydalanabilecek; bu sayede ekosisteme dahil olan restoranlar uygulama üzerinden müşteri çekebilecek. müşteriler de uygun fiyata yemeklerini yiyecek, kahvelerini içecek.</p><p>restoranlar, oldukça esnek, yüksek seviyeli özelleştirilebilir promosyonlar tanımlayabilmeli: “3 kez x sipariş edene 4. x yarı fiyatına” da diyebilmeli, basitçe “x menü kumbara’da 10 tl indirimle” de diyebilmeli. ya da bir başka konsept: her sipariş sonrası (sipariş tutarına paralel) puan tanımlanabilir kullanıcının hesabına ve bu puanlar sonraki siparişler için kullanılabilir (dişe dokunur puanlar olacak tabii bu puanlar; bazı diğer şirketlerin hiçbir işe yaramayan hediye puanları gibi değil). sadece bu konsepte odaklanan bir proje dahi olabilir bu.</p><p>gelir modeli mekanlardan aylık uygulamaya dahil olma ücreti almak ya da sipariş başı komisyon almak şeklinde olabilir. benim 8–9 sene önce düşündüğüm bir proje ve çok ortada, çok kolay akla gelebilir bir proje gibi geliyor bana; bu yüzden hala hayata geçirilmediyse çok garip gelir. tutmamasına pek ihtimal vermediğim somut bir proje.</p><h4>6. basketcoin</h4><p>bitcoin’in patlama yaptığı, coin’lerin revaçta olduğu 2017&#39;de akla düşen mobil uygulama. o zaman kesin patlardı, şimdi akıbeti ne olur bilmiyorum.</p><p>swipe hareketi ile potaya basket atmaya çalışarak basket başına 1 basketcoin kazanıyorsun ve bu coin’lerle bir şeyler satın alabiliyorsun (coin miktarına bağlı her şey olabilir; giriş seviyesinde bir kulaklık ya da bir hoparlör mesela). her hafta/ay en çok basketcoin’e ulaşan x kişiye de çeşitli ödüller veriliyor. buradaki ödüller çok daha ciddi ödüller olabilir, örnek: ayın en iyisine playstation 5.</p><p>oldukça renklendirilebilecek bir proje ama en temel haliyle bu. hedef kitle toplu taşımada, orada burada <em>casual game</em>’leri sürekli kendini oyalamak için oynayan o devasa kitle, ve işin ucundaki kazanımın bu kitleyi kendisine çekmesi olası. gelir modeli ağırlıklı olarak reklamlar.</p><p>ben böyle bir projeyi hayata geçirdiğim durumda aylık gelirin %25–50 arasında ciddi bir miktarını kullanıcılara verilecek ödüller için ayırırdım; sallamasyon ya da ulaşılması hiç gerçekçi olmayan ödüller yerine gayet ulaşılabilir ödüllerin sunulduğu böyle bir uygulama inanılmaz bir noktaya gidebilir diye düşünmüştüm beş sene öncesinde, isminin de cazibesiyle. giriştiğim -ve her zamanki gibi yarıda bıraktığım- sayılı projelerden olmasının sebebi de bu.</p><h4>7. tanissaydik.com</h4><p>ilk görüşte aşık olan kişiler, gençler için tanışma platformu. görüp vurulduğu ama o an konuşama fırsatı bulamadığı ya da konuşmaya çekindiği o kişiye ulaşabilmek adına kişi, o kişiye denk geldiği lokasyonu seçerek klasik umutsuz açıklamasını yapıyor “bugün saat 12.45&#39;te x kafede sık sık göz göze geldiğimiz yeşil gözlü kumral saçlı kız/çocuk/hanımefendi/beyefendi…” şeklinde.</p><p>uygulamada farklı tipte lokasyonlar var: bir otobüs hattı da olabilir, bir üniversite de, ya da spesifik olarak bir üniversitenin x kantini de. kullanıcılar dilerse sıkça bulunduğu lokasyonlara abone olabilir; lokasyon için bir gönderi geldiğinde o lokasyona abone olan kullanıcılara bildirim gönderilebilir.</p><p>kısacası evrensel bir üniversite itiraf sayfası projesi. domain boşta.</p><h4>8. arka plan müzikli hikaye/yazı sitesi</h4><p>yazdığım yazılarda çokça “okuyucu bunu okurken arka planda şu müziği duyuyor olsa çok daha güzel bir okuma deneyimi olur aslında” demişliğim var; bu onun projesi. hikaye ya da yazı yazma platformu; diğerlerinden tek farkı içeriğin istenen kısımlarına istenen arka plan müziklerini yerleştirebiliyor olmak. okuyucu okudukça, sayfayı kaydırdıkça belirlenen noktalarda, cümle ve paragraf geçişlerinde hikayenin/yazının akışına, gidişatına uygun müzik geçişleri güzel bir ambiyans oluşturuyor.</p><p>kimsenin ihtiyaç duyduğunu belirtmediği ama ortaya çıktığında büyükçe bir kitle tarafından zevkle kullanılacağını (dediğim gibi bana bile hitap ediyor, ama mesela <a href="https://www.wattpad.com/">wattpad</a> kullanıcıları böyle bir siteye dört elle sarılır gibi geliyor) düşündüğüm bir proje daha. bu da yine ta liseden kalan ve ilk “tutar bu” dediklerimden.</p><h4>9. etraftakilerin ne dinlediğini görme uygulaması</h4><p>yakındaki insanların spotify’da ya da entegre edilen diğer müzik platformlarında ne dinlediğini tatlı bir harita üzerinde gösteren ve konuşma başlatmanı sağlayan bir uygulama. yazmaya üşendim: <a href="https://i.imgur.com/KDwELrT.png">böyle</a></p><p>yuvarlaklarda kişinin tercihine göre profil fotoğrafı gösterilebilir; hatta kullanıcının <a href="https://makromusic.com/">makromusic</a>’teki gibi müzik zevklerini yansıtan profilleri de olabilir ve profile diğer kullanıcılar erişebilir. aynı müziği/sanatçıyı dinleyen, ya da sadece benzer zevklere sahip olunan biri yakınlarda belirdiğinde kullanıcıya bildirim gönderilebilir; çeşit çeşit feature eklenebilir. tutmamasına ihtimal vermediğim projelerden yine.</p><h4>10. karma</h4><p><a href="https://www.couchsurfing.com/">couchsurfing</a>’de aradığı host’u bulamayan, <a href="https://www.airbnb.com.tr/">airbnb</a>’ye para vermek istemeyen insanları mutlu edecek ücretsiz konaklama sitesi/uygulaması. kullanıcı birini evinde misafir ettiğinde puan kazanıyor ve kazandığı puan karşılığında bir başkasının evinde kalabiliyor. başkasının evinde kalabilmek için misafirin kendisine aktaracağı puana muhtaç olan ev sahibi misafir ağırlamaya daha meyilli; yani mutualist bir proje (ve bundan sonraki dört proje de öyle).</p><p>globalde de, yerelde de yer edinebilir bir proje. mesela yerele hitap edecekse, <em>couchturkey</em> adında facebook grubu vardı zamanında, o kitlenin yoğun olarak kullanacağı bir uygulama olabilir.</p><h4>11. mutualist site 2</h4><p>bir platform ve bu platformda kullanıcılar başkalarına yardım ederek ya da bir hizmet sağlayarak puan kazanıyor; bu puanlar karşılığında başkalarından yardım ya da hizmet talep edebiliyor. örnek: bir avukat en fazla bir saatini alacak bir danışmanlık hizmeti vererek puan/puanlar kazanıyor. bu puan/puanlar karşılığında uzun zamandır girişmek istediği kodlama hobisiyle alakalı bir yazılımcıdan bir saatlik ders alabiliyor.</p><p>veya kulağa çok daha güzel gelen bir konsept: yardım eden ve yardım edilen kullanıcının aynı olduğu durum. bu durumda kullanıcılar “benimle bir saat ingilizce konuşma pratiği yapana bir saat kodlama dersi verebilirim” şeklinde duyurular oluşturabilir. ilk söylediğim daha fayda odaklı bir konsept, bu ise daha eğlenceli ve sosyalleşmeye de olanak sağlayan bir konsept. sosyal mecraya bile evrilebilir yine bu da bu şekilde.</p><h4>12. birbilenedanis.com</h4><p>bir üstteki proje ile aynı kafa, sadece soru-cevap konseptli, metin bazlı soru-cevap ile sınırlandırılmış.</p><h4>13. mutualist site 4</h4><p>anketine/araştırmasına, tez çalışmasına katılımcı bulmak isteyenler için bir platform. başkalarının anketini ne kadar tamamlarsanız o kadar puan kazanıyorsunuz; kazandığınız bu puanlar karşılığında da anketiniz başkalarının önüne çıkıyor ve anketinize katılımcı bulabiliyorsunuz.</p><p>bu projede anketin rastgele doldurulması gibi ciddi gibi bir problem var; buna önlem olarak anketlere bol bol aynı soruyu farklı cümlelerle sıkıştırmak gerekiyor (sanırım bunun bir adı da vardı). farklı görünümlü aynı soruya çelişkili yanıtlar veren kişi platformdan şutlanıyor, bu şekilde rastgele doldurduğu anketler de elbette geçerli sayılmıyor.</p><p>anketine katılımcı arayanlar, kendi belirledikleri ücret karşılığında da anketlerine katılımcı arayabilirler platform üzerinden.</p><h4>14. mutualist site 5</h4><p>ödünç alma verme uygulaması. bir kullanıcıya bir şey ödünç verince (ki haliyle hemen kitap geliyor aklıma) birinden bir şey ödünç alma hakkı kazanacaksın. referans, kullanıcı yorumları gibi noktalar can alıcı tabii bu gibi projelerde.</p><h4>15. alsolikes.com</h4><p>devasa bir “bunu beğenen bunu da beğendi” sitesi, ama çapraz öneri: inception <em>filmini</em> sevene steins;gate <em>anime</em>sini önermek örneğin.</p><p>mesela film odaklı, ya da kitap odaklı herhangi bir sitede, bir entity’nin sayfasına girdiğinizde dahi, sitenin amacı bu olmasa bile sayfanın bir kısmında o entity’lere yakın entity’lerin öneri maksatlı listelendiğini görmek mümkün. ama çapraz öneri sunan herhangi bir platforma denk gelmedim. tabii bu bir büyük veri projesi ve o büyük veriyi bir yerden bulmak lazım.</p><p>domain boşta. isim alsoliked da olabilirdi, ama boşta değil.</p><h4>16. mektapp</h4><p>dersler için efektif mesajlaşma uygulaması. öğretmen/hoca/öğretim-görevlisi x dersi için hızlıca bir oda oluşturup bu odanın kodunu öğrencileri ile pratik şekilde paylaşıyor (qr code falan da uygundur); öğrenciler de bu kodla hızlıca odaya dahil oluyor. dersle ilgili tüm paylaşımlar (doküman paylaşımı, sohbet kısmı, soru sorma/cevaplama…) ve dersin takibi uygulama üzerinden mümkün olan en efektif biçimde sağlanıyor.</p><p>üniversite öncesi hakkında pek bilgim yok ama üniversiteler kendi sistemleri üzerinden bu bilgi akışını sağlıyor ve genelde bu sistemler hantal sistemler oluyor; hantallığı dışında da pek kullanıcı dostu olmuyor. bu projenin amacı “ders takibinin whatsapp’ı olmak” şeklinde güzelce özetlenebilir. bunun için tek gereken de uygulamanın çok iyi bir arayüzle hem kullanıcı dostu, hem hızlı, hem de her türlü ihtiyaca yönelik bir deneyim sağlıyor oluşu. mesela ihtiyaç karşılama konusunda basit bir örnek: öğrenciler dersle alakalı olarak dersin hocasının olmadığı bir ortamda da chatleşmek isteyeceğinden uygulamada hocanın görüntüleyip dahil olduğu ve asla görüntüleyemediği iki farklı sohbet penceresi sunmak çok güzel bir feature olabilir.</p><h4>17. merhabasozluk.com</h4><p>yazılımcılar başta olmak üzere yazılım ve bilgisayar bilimlerine ve yakın alanlara ilgi duyan herkesin ortak bir çatı altında buluşmasını hedefleyen, her türlü bilgi akışına, fikir alışverişine ortam sağlama amacı güden bir oluşum fikri. klasik ekşi sözlük formatında değil, özelleştirilmiş, modüler bir sözlük.</p><p>kod yazarken bir problemle karşılaştığımda çözüm için hangi sitelere uğramam gerektiğini biliyorum; ama mesela ben backend’im, ufak bir proje fikri olsun aklımda ve bunun için kendime zehir gibi bir frontend ortak arıyorum diyelim. ben bu frontend arkadaşı kolayca bulabilmek için “şu siteye yazmam yeterli olur” diyeceğim bir mecra bilmiyorum. bu sözlük buna önayak olma niyetinde mesela. türkiye’de yazılımla uğraşan herkesi kaliteli ve kalitesini korumaktan hiçbir şekilde ödün vermeyecek bir yazılım platformunda bir araya getirmek, platform aracılığıyla edinilen bilgilerle kolektif bir gelişim sağlamak, kurulan bağlantılarla katma değeri yüksek ürünler, yeni projeler üzerinde birlikte çalışmak güzel olabilir gibi geliyor. aslında <em>istanbulcoders</em> gibi discord kanallarıyla yapılmaya çalışılan işin merkezî ve çok daha efektif versiyonu olarak düşünülebilir böyle bir platform.</p><p>“modüler sözlük” ile kastettiğim, atıyorum meetup’lar için amacına uygun tasarlanmış ayrı bir section, kullanıcıların karşılaştığı hatalarla, problemlerle ilgili soruları amacına uygun tasarlanmış için ayrı bir section gibi şeyler; ama tüm detaylar yine buraya yazılacak gibi değil. özünde olması gereken, türkiye’deki en nitelikli yazılımcının dahi keyifle gireceği ve sözlük profilini başka ortamlarda paylaşmak isteyebileceği, kodlamaya bugün başlayan bir insanın da “nereye geldim” demeyeceği ve bu iki uç insanın kendisine göre özelleştirilmiş deneyimler yaşayacağı türden bir mecra yaratımı. domain boşta.</p><h4>18. gelirkapisi.com</h4><p>hedef kitlesi para kazanmak isteyen insanlar olan; iyi getirisi olan işler hakkında, iyi getirisi olan ve revaçta olan işler hakkında bol bol bilgi verilen blog.</p><h4>19. neleroldu.com</h4><p>gündemi günbegün takip etmekle vakit kaybetmek istemeyenler için haftanın, ayın, yılın önemli konu başlıklarının her hafta/ay/yıl özetinin geçildiği site/bülten. aynı zamanda karmaşık gündemleri de basitçe mideye indirmek için birebir. domain boşta değilmiş; gecenhafta.com da alternatif domain olabilir.</p><h4>20. gondermevar.com</h4><p>dizi veya film; <em>her türlü</em> içerik içerisindeki göndermeleri güzelce listeleyen, açıklayan platform. mesela amerikan kültürüne hakim olmadığından bazı çizgi dizilerdeki çoğu göndermeyi, şakayı anlayamayan büyük bir kitle var; x çizgi dizisini seven kişi için, dizinin 2. sezon 5. bölümünü izledikten sonra bölümdeki göndermelere bir göz atmak, böyle merkezî ve bilinen bir platform olduğu durumda bir rutin haline gelir gibime geliyor.</p><p>bu proje globale çok daha uygun ama bu isimle değil tabii. ama globale uygun isimler bulacak vaktim hiç olmadı şimdiye kadar ve ismin <a href="https://www.youtube.com/watch?v=DRa3OOp5t_Q">nereden</a> geldiği belli. yine de bu domain’in de boşta olduğu bilgisini verelim.</p><h4>21. versus</h4><p>eğlenmelik youtube kanalı fikri. 25–30 saniyeyi geçmeyecek videolarda bir alanda rekabet eden iki <em>şey</em>in videosu arka arkaya koyulacak sadece. mesela “robot” minimal başlıklı videoya, <a href="https://youtu.be/IJAPQPzJnp8?t=48">robot ada</a>’nın videosundan 15–20 saniyelik kesit konulduktan sonra, arkasından <a href="https://youtu.be/uhND7Mvp3f4?t=206">atlas’ın 5 saniyelik ters taklası</a> gelecek punchline tadında. ya da “denge” başlıklı bir video ve <a href="https://youtu.be/9lqiiOal4Jo?t=22">şu tatlı robottan</a> sonra yine ters takla. eğlenceli ve muhalif bir youtube kanalı olmaya da çok uygun konsept: “teknoloji” başlıklı videoda <a href="https://youtu.be/Sn7pNTsY5iY?t=4">bulut bilişim</a>den ya da <a href="https://youtu.be/8pJpNXTMfv8?t=20">organik hoşaftan</a> sonra yine atlas sahneye çıkabilir. (neyse, bu anlatım tam <a href="https://www.youtube.com/watch?v=BLbbuGgRbbw&amp;t=13s&amp;ab_channel=DeepTurkishWeb">bunun</a> gibi oldu sanki)</p><h4>22. bright side of turkey</h4><p>türkiye’nin aydınlık tarafının türkiye dışına tanıtımı amaçlı -haliyle dili ingilizce olan- bir web sitesi. kaliteli müzik grupları, gezilesi yerler, iyi dizi ve sinema işleri, sanat tarafı, güncel haberler.</p><p>ticari amaçlı bir proje olarak düşünülmedi, öyle akla geldi sadece muhtemelen türkiye’nin batıdaki negatif algısına üzüldüğüm bir an, ve bu insanlara ülkenin güzelliklerini aktarmanın bu algıyı biraz olsun kırabileceğini düşündüm. algı kırma çabası bir yana, türkiye hayranı azımsanmayacak bir kitle de mevcut ve bu insanlar daha sık ziyaret edebilir böyle bir siteyi.</p><h4>23. olucuyuz.biz</h4><p>donanımhaber’de bulunan/bulunmayan tüm ölücülerin birbirleriyle etkileşime geçebildiği site/topluluk. kampanyalar, hediye çekleri, ikinci el alım satım fırsatları havada uçuşuyor. domain boşta.</p><h4>24. kacgundegezilir.com</h4><p>şehir seçiyorsun, roma örneğin. kabak gibi “5 gün” yazıyor, aşağıda da gezilecek yerler hakkında bilgi veriliyor. seyahat modu seçiyorsun “kültür” ya da “eğlence” diye mesela, ona göre 5 günlük süreyi optimum şekilde değerlendirebileceğin öneriler çıkıyor karşına. öneriler “görmeden dönme”, “görsen iyi olur” tadında gruplanabilir, bir şeyler yapılabilir.</p><p>tabii ki roma için “x günde gezilir” demek pek makul değil; o sadece işin show business kısmı, aceleci gezginlerin o klişe sorusuna cevap verme isteği. kişi kaç gün o şehirde kalacağını seçebiliyor ve öneriler seyahat süresine göre yenileniyor, genişletiliyor/daraltılıyor. domain boşta.</p><h4>25. küçük oyunlar forumu</h4><p>haxball, agar.io, transformice, shellshocklive, curvefever, slither.io, ball3d gibi browser tabanlı oyunların çoğunun (5–6 sene öncesine kadar oynadıklarımı yazdım, bazıları ölmüş olabilir ve yerine başkaları geçmiş olabilir) oyuncu komüniteleri var; genelde oynadıkları oyuna dair açtıkları bir forum üzerinden iletişim sürdürüyorlar. bu boyutta bir oyun oynayan insanlar genelde bu boyuttaki başka oyunlara da sempati besleyebiliyor; o yüzden bu küçük oyunlara dair kapsayıcı bir forum açma fikri tatlı bir fikir gibi geliyor. böyle bir merkezî forum, oyuncunun forumda yer edinmiş diğer oyunlara da ilgi duymasını sağlayabilir ve aktif/büyüyen bir mecra yaratılabilir. forum ortamını sıcak bulduğumdan bu da böyle sıcak bir proje.</p><h4>26. minimal rolling online fps</h4><p>(oyun kısmına geldim; bundan sonraki birkaç proje oyun projesi/fikri)</p><p>oyunu farklı kılan, otantik ve aynı zamanda inanılmaz zevkli yapan mekanik şu: karakterler yuvarlak (küre) ve sürekli yuvarlanıyor; yani “move” işlemi yuvarlanarak oluyor. yuvarlanırken, sadece görüş açın karşıyı gösterirken ateş edebiliyorsun. karşıyı görmezken de ateş edebilirsin tabii, ama bir işe yaramaz. ama mesela tam yere dönükken ateş ettiğinde half life’daki gibi deliciyle yere ateş edip zıplamak gibi bir etki yaratabilir, hatta bu oyun mekaniğinin sık kullanılan bir parçası olabilir. bunun aklıma şimdi gelmesi gibi, bahsettiğim temel mekanik etrafında oyunu şekillendirmek ve daha da eğlenceli kılmak yapımcının hayal dünyasına kalıyor.</p><p>oyunla ilgili tek soru işaretim “baş döndürücü” bir oyun olup olmayacağı (olmaması için <em>fps</em> yerine <em>tps</em> olabilir gibi sanki, ama haz azalabilir); bunun dışında böyle bir mekaniğin -etrafının nasıl şekillendirildiğine de bağlı olmakla beraber- patlama yapması kaçınılmaz olur diyorum.</p><h4>27. minimal geometric online tps</h4><p>karakterlerin küp, küre, üçgen piramit gibi geometrik şekiller olduğu, oyun dünyasının da yine geometrik şekillerden oluştuğu minimal tps oyunu. her geometrik şeklin, karakterin değişik özellikleri, yetenekleri var; mesela daha önce notlar arasına yazmamıştım ama bir önceki proje fikrinden ilham aldım hemen: karakterlerin hareket biçimleri de farklı olabilir. küp normal biçimde (orta hızda), küre yuvarlanarak (yüksek hızda), üçgen piramit ise her adımında bir yüzünü zemine vura vura (anlaşıldı umarım) (yavaş hızda) hareket edebilir. farklı hareket biçimlerinden doğacak olası güç farkı da diğer özelliklerle dengelenecek elbette.</p><p>minimalizmi benimsediğim için zamanında aklıma gelmiş olan, karakterlerin geometrik şekil olmaları dışında henüz hiçbir şeyi doğru düzgün belli olmayan ama nihayetinde yine çok otantik bir şeyin ortaya çıkacağı böyle bir oyun fikri bu da.</p><h4>28. online ülke fethetmece</h4><p>ilkokulda, lisede defterden koparılan bir sayfa üzerinde oynanan ülke fethetmecenin birebiri; browser tabanlı versiyonu. başka da bir şey yok; default background’ı yine kareli defter sayfası tadında olsa yeter.</p><h4>29. online langırt</h4><p>bu da gerçek langırt hissiyatı verdiği ölçüde severek oynanacak, yeterli hissiyatı vermese bile yeterince oynanabilecek, kemik bir oyuncu kitlesine sahip olabilecek bir başka dijitale aktarım. bu gerçek langırt hissiyatının nasıl verilebileceği konusuna da bir ara kafa yormuşluğum var ama şu an çıktılarını hatırlamıyorum.</p><h4>30. youtube videoları üzerinden oynanan oyun</h4><p>youtube’a yüzlerce/binlerce video yükleniyor, her video bir oyun mekanından bir sahne ve video içerisine eklenen kartlar(youtube kartları)/bağlantılarla da diğer sahnelere geçiş yapılıyor. sahnelerde birden fazla kart var, kullanıcı kartlar arasında bir seçim yaparak bir sonraki ilgili sahneye geçiyor ve anlaşılacağı üzere yapılan bu seçimler oyunun gidişatını etkileyen yegane unsur. yani özünde spesifik bir oyunun fikri değil; mesela geliştirilecek detektiflik türünde bir oyunun youtube üzerinden oynanması fikri. ve bu fikir oynanası bir oyun ortaya koymak için de değil pek: sadece, böyle bir konseptle ilk kez yapılan oyun bir süreliğine viral olabilir belki, o kadar. belki de çok sevilir ve uzun vadede izlenmelerden düzenli gelir elde edilebilir, bilinmez.</p><h4>31. sifirbirgol.com</h4><p>(bu ve bundan sonraki birkaç proje spor ve bahis ile alakalı projeler)</p><p><em>tipster</em> platformu. üyeler her müsabaka (ki futbol ve basketbol maçları olur genelde) için -dilerse yorumlarını da paylaşarak- tahminde bulunabilecek, kuponlar yapabilecek. bu tahminler bir yere yazma/yorum yapma şeklinde manuel değil tabii: yakın tarihteki maçlar ve tüm oranları platformda tanımlı olacak ve tahminler bu sistem üzerinden yapılacak.</p><p>üyelerin tahmin/kupon tutturma istatistikleri, oransal istatistikler ve diğer her türlü istatistik (atıyorum: yakın zamanda yükselişe geçen üyeler, son bir haftanın en iyileri, yüksek oranlar bulmada başarılı üyeler, ligler bazında başarılı üyeler…) platformda diğer üyelerle paylaşılacak.</p><p>hitap edilen kitle belli ve geniş bir kitle, gelir modeli ise çeşit çeşit. hem kazançlı, hem de eğlenceli bir platform oluşturulabilir. domain boşta.</p><h4>32. sifirbirgol.com — v2</h4><p>yine bu isimle bir spor sözlüğü de oluşturulabilir diye düşünmüştüm; futbol/basketbol/f1 üzerine konuşmayı seven büyük bir kitle var ülkede ve son zamanlarda bilinçli spor izleyicisi sayısı da artışta gibi. hem bu insanların bir araya gelmesine önayak olacak, hem de kendilerini ifade etmesine olanak sağlayacak bir sözlük güzel yerlere gelebilir. sözlük üzerinde yüksek değerli içerik üretimi yapan insanların değerinin bilinmesi için bu sözlük reddit-vari bir sözlük: iyi oylama alan içerikler üstte görüntüleniyor, mümkün olduğunca görünür kılınıyor.</p><p>sporlar/ligler için ayrı ayrı kanallar, takip/takipçi gibi özellikler yine olmazsa olmazlardan. aynı zamanda yüksek değerli içerik üretiminin yanı sıra üyelerin dilediği gibi goygoy da yapabildiği ve bu iki ucun birbirini rahatsız etmediği bir yapıyı kurgulamak da elzem. domain hala boşta.</p><h4>33. ”cedi ne yaptı” app</h4><p>cedi osman’ın, özellikle nba’deki ilk sezonlarında oynadığı her maçta ne yaptığını, istatistiklerini takip eden büyük bir kitle vardı; isim oradan geliyor.</p><p>futbol/basketbol gibi sporların takibi, özellikle z kuşağının genelinin uzun içerik tüketmemesiyle beraber başka bir noktaya evrildi: artık maçlardan ziyade sadece maç özetlerini ve hatta sporun magazinsel tarafını takip eden devasa bir kitle var. bu devasa kitlenin de, sevdiği ve takip ettiği sporcuların performanslarını sadece özetler ve istatistiklerle takip eden bir alt kümesi var; bu uygulama onlara bu yolda kolaylık sağlıyor. cedi osman, furkan korkmaz, alperen şengün, doncic, curry, lebron, messi, cengiz ünder; kullanıcı takip etmek istediği sporcuları takip edilen oyuncular listesine ekliyor ve bunun sonucunda sayfasına bu oyuncuların son maçlardaki istatistikleri ve varsa maç özetine yönlendiren bağlantılar, oyuncuyla ilgili diğer haberler (“bir sonraki maçı ne zaman” gibi) düşüyor.</p><p>uygulamanın adı “yürüyedur” da olabilir. zaten cengiz ünder’i o yüzden üstteki isimlerin arasına ekledim. bu iki proje isminin ciddi isimler olup olmadığı bende kalsın.</p><h4>34. ücretsiz bahis yapma platformu</h4><p>aynı sifirbirgol.com’daki gibi üyeler sistem üzerinden kuponlar oluşturabilecek; sitenin günlük gelirinin bir miktarı (“yarısı” diye not almışım, bonkörüm bu konularda), oransal olarak o gün kazanan üyeler arasında paylaştırılacak. bu projeye girişmeden önce üstteki mutualist sitelerin biri aracılığıyla hukuki danışmanlık hizmeti almak iyi olabilir.</p><h4>35. ekşi konserve</h4><p>(bu ve bundaki sonraki birkaç proje ekşi sözlük ile alakalı, genelde çerezlik eklentiler/fikirler)</p><p>bu listedeki hayata geçirdiğim iki projeden biri, çünkü en basitlerinden biri. <a href="https://chrome.google.com/webstore/detail/ek%C5%9Fi-konserve/bipplholjdgjenapcbkpljcfoakmeaei?hl=tr">şurada</a> mevcut ama muhtemelen çalışmayacak yüklendiğinde, güncellemem gerekiyordu diye hatırlıyorum.</p><p>bugün ve gündem sekmelerinde 100 veya sizin belirlediğiniz limitten az sayıda entry girilmiş başlıkları gizliyor, bu sayede sözlüğü sadece gündemden haberdar olmak adına kullanıyorsunuz. uğradığınız başlıkları sağa kaydırarak gizleyebiliyorsunuz, bu sayede tüm başlıkları tüketerek sol frame’de tekrar tekrar aynı başlıklarla muhatap olmak durumunda kalmıyorsunuz. dilerseniz sürekli gündem olan bazı başlıkları da (örneğin masterchef başlıkları, survivor başlıkları, ekşi itiraf) kalıcı olarak gizleyebiliyorsunuz. dört senedir sözlük kullanımında elim ayağım gibi kendisi.</p><h4>36. ekşi konservation</h4><p>ekşi konserve’den üretilmiş bir isim; yine bir browser extension. bir ekşi sözlük başlığında gezinirken eklenti sayesinde sağ altta bir yerde bir popup açılıyor ve o an başlığı okuyan diğer insanlarla anlık chatleşme imkanı buluyorsunuz. en başlarda bahsettiğim <em>kafadar</em> projesinin en minimal şekliyle ekşi sözlük’e indirgenmiş hali gibi düşünülebilir.</p><h4>37. ekşiposta</h4><p>neleroldu.com’un ekşi versiyonu; hayata geçirdiğim diğer proje, ama sadece kendim için.</p><p>sözlüğü -ilgilendiğim spesifik bir başlığa direkt olarak girip okumak dışında- uzun süredir sadece gündemden haberdar olmak adına kullanıyorum. ancak bazen sözlüğe girmeye vakit olmuyor, ve girmediğim günlerde o günlerin gündemini kaçırmak <em>fomo</em>’su olan kişi can sıkıcı olabiliyor. mesela geçtiğimiz aylarda askerdeydim ve o ay projenin bulunduğu sunucu ayakta olmadığından o bir ay boyunca ülkede ne olup bittiği, daha da önemlisi kimlerin vefat ettiği hala merak konusu benim için.</p><p>ekşiposta buna çare oluyor: sizin yerinize sık sık sözlüğü ziyaret edip, belirlediğiniz parametrelere göre (yine aynı örnek: gündemdeki 100&#39;den fazla entry girilmiş başlıklar) başlıkları biriktiriyor ve e-posta adresinize günlük/haftalık frekansta başlıkları ve bağlantılarını güzel bir görünümde postalıyor.</p><p>aynı zamanda ekşi konserve’yi kullanırken zaman zaman saçma sapan başlıklara gözüm çarpabiliyor sitedeyken (gerçi bu eklentideki bir bug yüzünden aslında), ekşi posta bu durumu da ortadan kaldırıyor.</p><p>özetle sözlüğü gündemi takip etmek için kullanan ve benim gibi fomo’sundan kurtulamayan kişiler için zaman satıyor bu proje. yine bir <em>saas</em> projesi ve gelir modeli cüzi bir ücretle aylık abonelik olabilir. gelir modeli dediğime bakmayın; bir avuç insandan fazlasının kullanacağını düşünmüyorum bunu. servisin çalıştığı makinenin maliyeti karşılansa yeter.</p><h4>38. engellileri temizleme app</h4><p>sözlük kullanıcısının engellediği kişileri teker teker tarayıp, son girisi üzerinden x gün geçmiş olanların, yani inaktif olanların engelini kaldırma tool’u. engelli sınırını uzun süre önce doldurmuş çok sayıda yazar var; onlar için amme hizmeti sadece bu proje/script.</p><h4>39. entry’yi favorileyenleri engelle butonu</h4><p>amme hizmeti 2, <a href="https://eksisozluk.com/entry/59316408">şurada</a> ekşi sözlük başlığını açmıştım. yazar için kabul edilemez, akıl dışı bir entry’yi favorileyenlerin tümünü daha temiz bir sözlük için engellemeyi sağlayan eklenti basitçe. (şimdi açtığım başlığa tekrar baktığımda bir yazarın bunun için script hazırladığını gördüm, yapılmış kısacası. yalnız test ettiğimde gördüm ki çaylakları da engelliyor, listeyi şişirmemek adına sadece yazarlar engellense iyi olur)</p><h4>40. ”kaptan orta/arka kapı” app</h4><p>iki buton var uygulamada: orta kapı ve arka kapı butonu. basılan butona göre “kaptan orta kapı!” ya da “kaptan arka kapı!” diye bağıran gür sesli bir erkek sesi veriliyor telefondan.</p><h4>41. bilaleanlatırgibi.com</h4><p><a href="https://www.reddit.com/r/explainlikeimfive/">eli5</a> subreddit’inin türkçe ve blog versiyonu. domain boşta değil.</p><h4>bonus: pozisyonsuz futbol</h4><p>bunu da ileride vizyoner bir teknik adam deneyip futbolu değiştirirse eğer “ben demiştim” demek için bırakayım: en uçtaki oyuncuların pozisyonları arasında istediği gibi geçiş yapması çok daha dinamik bir hücum hattı sağlar: örneğin sağ kanat oyuncusu pozisyon gereği sola doğru yönelmesi çok daha doğal olduğu durumlarda dahi pozisyonundan uzaklaşmamak adına bir noktaya kadar sola kayabilir; bu da çok daha doğal ve tehlike yaratabilecek olası bir atağın önüne geçer. en uçtaki üçlünün her üç pozisyonda da oynayabildiği ve sürekli pozisyon değişikliği yaptığı (bu pozisyon değişiklikleri keyfi olmamalı, oyunun doğal akışında, avantaj sağlanacak durumlarda olmalı) durumda ise çok daha tehlikeli hücum tehditleri meydana gelebilir. rakip savunmanın bu değişken ön hatta karşı, sabit pozisyon oyununa göre çok daha fazla kafasının karışacak, debelenecek olması, ya da mesela adam adama markaj yapmak istense bunun pek mümkün olmayacak olması cabası.</p><p>böyle bir pozisyonsuzluk, mevcut durumda futbolcuların kendi pozisyonuna yerleşme çabasını, gereksiz efor sarfını da azaltıyor. oyuncular pozisyon sonunda en az eforla geçebildikleri düzen, yani optimum düzen hangisiyse o doğrultuda pozisyon alabilirler. “pozisyonsuz futbol” yanlış anlaşılmasın: pozisyonlar hala aynı, sadece, futbolcular tek bir pozisyona demir atmış değil.</p><p>bu ilk aklıma geldiğinde fazla teorikti ve sadece hücum hattı değil, takımın tümü için düşünülmüştü; ancak tüm oyunculardan hem defans hem ofans yetilerine sahip olmalarını beklemek pek gerçekçi değil. üçlü hücum hattı için ise (belki hemen arkalarındaki 1–2 oyuncu daha dahil olabilir bu pozisyonsuzluğa) bence gayet yapılabilir (gerekli olan tek şey, üç pozisyonun tümünde de <em>doğal</em> performans sergileyebilecek üç hücum oyuncusunu aynı takımda buluşturabilmek, ya da böyle oyuncular yetiştirmek) belki 15–20 sene sonra bir deneyen çıkabilir ve başarılı da olursa yaygın kullanılan bir sistem haline gelebilir.</p><p><strong>bazı notlar:</strong></p><p>- birkaç “kesin yapılmıştır bu” dediğim proje dışında market araştırması yapmadım, onları da yazmadım zaten buraya. projelerin en fazla 1–2 adedi son üç dört sene içerisinde aklıma gelen projelerdir; kalan tümü yıllar yıllar önce bir yerlere not aldığım projeler, bu sebeple yazdıklarımın bazıları hayata çoktan hayata geçirilmiş olabilir, veya benim aklıma geldiği ilk andan itibaren de zaten mevcut olabilir.</p><p>- proje isimleri çoğunlukla öylece aklıma gelen isimler, üzerinde mühendislik yapılmış isimler değil anlaşılabileceği üzere. az sayıda proje adı ise gayet iyi bana göre.</p><p>- proje fikirlerinden yüzeysel olarak bahsedeceğimi en başta söyledim, ama yüzeysel kısmı üzerinde bile aynı algıya sahip olmayabiliriz okuyucuyla ve okuyucu (varsa eğer) haklı olarak “ne var bu projede” gibi bir soru ile gelebilir bazı projeler için. bu haftadan örnek vereyim: xiaomi’nin kendi not alma uygulaması bol bol senkronizasyon problemi yaşattığı için başka bir not alma uygulaması kullanmaya karar verdikten sonra, <em>evernote</em> ve <em>notion</em> gibi bilinen uygulamalar varken bunların fazlaca bloatware olduğu düşüncesiyle minimal bir uygulama arayışına girerek bayağı severek kullanmaya başladığım <a href="https://simplenote.com/">simplenote</a>’u buldum ve oldukça fazla kullanıcısı olan bir uygulama olduğunu gördüm. demek istediğim, “daha sade olmak” gibi bir nitelik dahi büyük bir kitleyi kendine çekmek için yeterli olabiliyor. “ne var bu projede” denilecek projeler varsa eğer (eğlencelik, hobi projeleri olduğu yazım tarzından belli olan projeleri dışarıda bırakıyorum tabii) muhtemelen böyle bir projedir.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=6e5b6446114d" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/software-development-turkey/%C3%A7e%C5%9Fit-%C3%A7e%C5%9Fit-yaz%C4%B1l%C4%B1m-proje-fikri-41-adet-6e5b6446114d">Çeşit Çeşit Yazılım Proje Fikri — 41 Adet</a> was originally published in <a href="https://medium.com/software-development-turkey">SDTR</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Hayatı dokümante etmek]]></title>
            <link>https://philocoder.medium.com/hayat%C4%B1-dok%C3%BCmante-etmek-37d271925b77?source=rss-e8478c4538da------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/37d271925b77</guid>
            <category><![CDATA[life-hacking]]></category>
            <category><![CDATA[kişisel-gelişim]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mert Elifoğlu]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 15 Jul 2022 16:29:03 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2023-01-25T23:08:16.843Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/551/1*je7-N_0LLOP-q7oUbYNlPQ.jpeg" /></figure><p>hayatın tümünü dokümante etmek birkaç sene önce giriştiğim bir eylem. nihai hedef ortaya çıkan dokümantasyon aracılığıyla hayatı idame ettirebilmeyi mümkün kılmak, ama elbette bu teoride. hatta teori üzerinden konuştuğumuz için atış serbest ise şöyle bir tanımlama bile yapılabilir: üçüncü kişilerin dahi, okudukları durumda dokümantasyon sahibinin hayatını birebir yaşamalarını sağlayacak türden bir dokümantasyon girişimi.</p><p>zamanında böyle bir dokümantasyona ihtiyaç duymamın nedeni muhtemelen hayatı <em>easy mode</em>’da yaşamaya yönelik duyduğum bitmek bilmeyen arzuydu, yani böyle bir dokümantasyon hayatı belirli açılardan kolaylaştırmayı hedefliyor. aslında bir yemek tarifini not almaktan pek farklı değil: yemek yaparken, tarifi ezberlemek ve her yemek yapışta bu tarifi hatırlamaya çalışmak yerine daha önceden not aldığım tarif üzerinden gitmeyi tercih ediyorum, çünkü hem bunu çok daha problemsiz bir yol olarak görüyorum, hem de bu yolu çok daha az yorucu buluyorum ve aynı zamanda yemeği daha kısa sürede tamamlıyorum. hayatı nasıl yaşamak istediğine dair bir tarif ortaya koyabildiğin durumda da bu tarifi takip etmek yine çok daha az zahmetli ve çok daha verimli oluyor.</p><p>bu iş için basitçe <em>index</em> ve <em>theme</em> adlı iki dosya gerekiyor,</p><p><strong>index:</strong> her şeyin, davranışların dahi bilgisinin tutulduğu dosya. bu dosyada index ve theme dosyalarının ne işe yaradıklarından bilgisayardaki klasörleme yapısına kadar, belirli aralıklarla düzenlenmesi gereken şeylerden (örnek: evdeki eşyaların düzeni veya chrome’daki yer imleri; her şey olabilir) evde neyin nerede olduğuna kadar her türden bilgi tutuluyor.</p><p>“davranışların bilgisi”ne dosyadan üç örnek:</p><p>ev düzeniyle alakalı: “aynı kategorinin eşyaları olabildiğince birlikte saklanmalı: spor, kamp malzemeleri, çeşitli alet edevat beyaz dolabın tepesine, oyunlar oyun kutusuna. modüler.”</p><p>düzenli olarak yapılan yedeklemelerle alakalı: “son yedekleme tarihleri sürekli not alınmalı. bir sonraki yedekleme tarihi, son yedekleme tarihinin ne zaman yapıldığına göre belirlenmeli.”</p><p>index dosyasının kendisiyle alakalı: “index dosyası, güncellenmesini gerektiren her durumda hızlıca güncellenmeli.”</p><p>bu gibi bilgiler, okunduğunda okuyanı eyleme geçiren bilgiler değil; eylemler sırasındaki tutumlara dair spesifik bilgiler ya da tetikleyici bir eylem sonrasında ne yapılması gerektiğine dair bir şeyler söyleyen bilgiler.</p><p>index dosyasında kombi peteklerinin hangi taraftaki vanadan, hangi yöne doğru çevrilerek açılacağına dair bilgi de tutuluyor, filtre kahve için kaç kaşık kahve kullanılması gerektiğine dair bilgi de. çünkü bunları hep unutuyorum ve her seferinde dene/yanıl ile vakit kaybetmek istemiyorum.</p><p><strong>theme:</strong> günlük, haftalık, aylık olarak yapılması gerekenleri (örnek: “mail’lere günde iki kez, belirlenen saatlerde bak” ya da “cumartesi sabahları basketbol oyna”), uyulması gereken pasif davranışları (örnek: “tüm dikkat dağıtıcılardan uzak durmaya çalış” veya “stres yapma”) içeren dosya.</p><p>bu dosyanın hedefi başka herhangi bir yol göstericiye ihtiyaç duymadan, sadece bu dosya aracılığıyla günü optimum şekilde tamamlayabilmek. kendilerine her gün bir şeyleri hatırlatmak isteyen kişi bu dosyaya bu doğrultuda bir şeyler karalayabilir, ya da bir motivasyona ihtiyaç duyan kişi bu dosyanın başına birkaç motivasyonel söz ekleyebilir. yani, gün içerisinde <em>yapılmak</em> ve <em>maruz kalınmak</em> istenen her şey bu dosyada bulunuyor.</p><p>-</p><p>index dosyasında, index ve theme dosyalarının ne işe yaradığı, nasıl kullanılması gerektiği dahi detaylıca yazıldığından dokümanlar için başlangıç noktası; hatta kendisinin bendeki diğer -eğlenceli- adı <em>holy doc</em>, yani <em>kutsal doküman</em>. index dosyası aracılığıyla theme dosyasının varlığından haberdar olunuyor ve bu iki dosya dışında üçüncü bir dosyaya göz atmaya kesinlikle gerek kalmıyor. elbette üçüncü dosyalar var (hatta index ve theme çok sayıda dosyadan da oluşuyor olabilir; bu durumda sadece diğer dosyalara refere eden bir başlangıç dosyası olması gerekir) ancak bu dosyalar index ve theme üzerinden ulaşılabilen dosyalar, yani haliyle dokümantasyonun uzantıları. bir örnek: theme dosyasında her çarşamba akşamı film akşamı olarak belirlenmiş ve izlenmek için bir film seçilmesi gerekiyor diyelim; üçüncü bir dosyada izlenecek filmlerin listesi var, ve index dosyası üzerinden bu dosyaya ulaşılabiliyor (yani, bu dosyanın nerede bulunduğu bilgisi index’te var).</p><p>index dosyası neyin ne ve nerede olduğunu, nelerin nasıl yapılması gerektiğini, theme dosyası ise nelerin ne zaman yapılacağını ve gün içerisinde, hayatın akışında dikkat edilmesi gereken diğer şeyleri söylüyor. index dosyası hayatı dokümante ediyor; theme dosyası ise gün içerisinde alınması gereken karar sayısını büyük ölçüde azaltıyor, başkaları tarafından otomatize edilmiş hayatta ipleri bir nebze olsun eline almayı sağlıyor, hayatı otomatize ediyor. okuyanın kafasında çok daha iyi canladırmak adına bunlar üzerine uzunca bir video çekmek ya da kendi dosyalarımdan kesitler paylaşmak iyi olabilirdi ancak şimdilik böyle bir yazı ile yetiniyorum.</p><p>—</p><p>(<a href="https://eksisozluk.com/entry/148155046"><em>yazının orijinali için</em></a>)</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=37d271925b77" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Yazılımcı ve Entelektüel Yaşam]]></title>
            <link>https://medium.com/software-development-turkey/yaz%C4%B1l%C4%B1mc%C4%B1-ve-entelekt%C3%BCel-ya%C5%9Fam-7cbe1ff6b2c8?source=rss-e8478c4538da------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/7cbe1ff6b2c8</guid>
            <category><![CDATA[personal-development]]></category>
            <category><![CDATA[yazılım]]></category>
            <category><![CDATA[kişisel-gelişim]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mert Elifoğlu]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 05 Jul 2022 07:45:49 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2022-09-13T21:43:36.152Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*4tUiHaQW4zGx58gVCPZshw.jpeg" /></figure><p>bir kitap, başka bir kitaptaki şu sade söze atıfta bulunuyordu:</p><blockquote>“entelektüel yaşanmış hayat iyi yaşanmış bir hayattır”</blockquote><p>bu cümle bayağı hoşuma gitmişti, çünkü entelektüelitenin e’sinin dahi bulunmadığı bir ortamda yetişmiş bir insan olarak hayatımda müthiş haz aldığım anlardan birkaçını yıllar geçse de hala çok iyi hatırlıyorum. mesela esra erol, müge anlı ve survivor bermuda şeytan üçgenine hapsolunan bir evde <a href="https://eksisozluk.com/didik-didik-freud--961614">didik didik freud</a> adında bir podcast ile tanışıp bu podcast’i banyo esnasında dinlemeye başladığım an; ya da <a href="https://eksisozluk.com/progarchives--1223744">progarchives</a> diye müthiş bir site keşfedip <a href="https://eksisozluk.com/progressive-rock--99938">progressive rock</a> dünyasına adım attığım, önceden dinlediklerime hiç benzemeyen o müzikleri dinlemeye başladığım an. bu gibi anlar başlı başına benim için ilgili sözü doğrulamaya yeterli.</p><p>sanırım yukarıdaki iki aktivite de entelektüel aktivite olarak tanımlanabilir. en azından yetiştiğim ortamı, bağlamı hesaba kattığımda o anlarda benim için inanılmaz entelektüel aktivitelerdi ve o anlarda aldığım hazzın yanında aynı zamanda çok da iyi hissetmiştim, çünkü maruz kalınanlardan çok daha yüksek değerli bir uğraşla haşır neşir olunduğunda kişi de paralel olarak değerli hissediyor. bu aynı zamanda daha sonra değinmeyi planladığım <em>neden entelektüel yaşamalıyız</em> sorusunun da cevabı oldu sanki: entelektüel uğraşlar iyi ve değerli hissettiriyor, ya da kişinin mevcut değerini gün yüzüne çıkarıyor.</p><p>entelektüel kelimesi toplumun büyük bölümünde muhtemelen “sıkıcı bir insan” algısı barındırıyor, ki belki kimileri yukarıdaki aktiviteleri sıkıcı aktiviteler olarak gördü ve beni de -entelektüel olmadığım halde- sıkıcı bir insan olarak mimledi bile, ama ben özünde severek ve neredeyse her gün <em>deep turkish web</em> izleyen bir insanım. bunu entelektüel olmanın genel kanıya nazaran <em>eğlencesiz</em> olmadığını vurgulamak için yazdım, ama bunu genelgeçer entelektüel tanımından ziyade kendi entelektüel tanımım üzerinden söyleyebiliyorum, çünkü belirttiğim gibi genelgeçer entelektüel tanımının yakınından dahi geçtiğimi sanmıyorum. zaten, genelgeçer entelektüel tanımına hiç uymadığım için o genelgeçer tanımı dahi tam olarak bilmiyorum. ben entelektüeliteyi derin yaşamayla bağdaştırıyorum ve derin yaşamadan entelektüel olabilmek mümkün değil gibi geliyor. bu derinliğin peşinden düşünme eyleminde de koşulabilir, diğer iş ve uğraşlarda da koşulabilir.</p><p>entelektüel yaşama konusu üzerinde bir ara bunları düşünmüş olmamın nedeni, bir yazılımcı olarak yazılımcıların, daha doğrusu iyi bir yazılım geliştirici olma arzusundaki yazılımcıların entelektüel hayatlar yaşamalarının oldukça zor olduğunu fark edişim oldu. entelektüel aktivitelerin albüm dinlemesinden kitap okumasına kadar bir ortak noktası var: vakit alıyor olması. ve bir yazılım geliştiricinin, slack/twitter/linkedin/gmail/whatsapp her mecradan mesleki içeriğe maruz kaldığı, herkesin kendini geliştirmeye adadığı bir ortamda, 8–5 çalıştıktan sonra eğer mesaiye kalmadıysa, kendini mesleki anlamda geliştirme arzusu da varken <em>clean code</em>’u, <em>the pragmatic programmer</em>’ı rafa kaldırıp yerine platon’dan devlet’i okumaya başlamasını pek hayal edemiyorum (belki de farklı ilgi alanları olan multidisipliner yazılımcılarla pek karşılaşamadığım için hayal edemiyorum). yani, elbette okur, ama kendim için konuşacak olursam, bu gibi uğraşlara ayırmak istediğim vakit, ayırabileceğim vakitten çok daha fazla.</p><p>şimdiye dek işinde iyi olan, şirketinde fark yaratan, parmakla gösterilen yazılımcılar arasında buna sadece 8–5 çalışarak ulaşmış, akşamları veya hafta sonu mesleğiyle ilgili herhangi bir uğraşı olmamış birileri var mıdır, bilmiyorum, varsa tebrik etmek düşer. ek mesai yapmadan ek mesai yapanlar kadar iyi bir yazılımcı olmak (burada ek mesai yapanların tümünün işlerinde iyi olduklarını söylemiyorum) ancak ve ancak -ve haliyle- uzun yıllar çalıştıktan sonra, ek mesai yapanlardan çok daha sonra elde edilebilir gibi geliyor bana. bu nedenle de, işinde iyi olmak isteyen, hatta işinde iyi olmak bir yana maaşlı işi dışında da bir şeyler ortaya koyma isteği duyan yazılımcı vaktini buralara harcıyor; başka uğraşlara ayırabileceği vakit oldukça kısıtlı kalıyor.</p><p>buraya kadar yazılımın entelektüel yaşamaya vakit bırakmadığından yakındım ancak yazılımın kendisi de derinine inilmeye, yani entelektüel anlamda yaklaşılmaya fazlaca müsait bir alan ve bu da yazılımcıya en azından bir alanda entelektüel yaşaması için bir kapı aralıyor. tabii kişinin bu derinlikten nasibini alabilmesi için daha da fazla bir efor sarfı gerekiyor. yeniliklere sürekli ve hızlıca ayak uydurmanı bekleyen, high level teknolojilerin ağırlıklı olarak kullanıldığı fazla dinamik bir sektörde sadece işinin üstesinden gelmeye, günü kurtarmaya çalışmak -ek mesailer dahi yapılsa- çoğu zaman yüzeyde kalmaya devam etmek demek. bu işin entelektüel kısmı ise teknik anlamda işin temeline inmek, temeli öğrenmek; teknik olmayan anlamda da işin felsefesini öğrenmek. bu entelektüel uğraş da yine çoğu zaman 8–5 sonrasına veya hafta sonuna kalıyor, ancak buna girişildiği durumda öğrenilen temel/felsefi noktaların hem kendisi başlı başına büyük haz veriyor; hem de bitmek bilmeyen öğrenme sürecinde akla düşen çok sayıda belirsizliği ortadan kaldırarak süreci çok daha keyifli hale getiriyor. ben çalışırken en büyük hazları, gerek duyduğumda spring boot’ta yeni bir annotation kullanmayı öğrenirken değil, junior halimle kendi başıma fonksiyonel programlama ve domain driven design gibi konu başlıklarıyla haşır neşir olurken aldım.</p><p>yazılıma entelektüel açıdan yaklaşmak bana göre iyi/kaliteli bir hayat yaşama arzusu olanlar için doğru seçim; çünkü meslek hayatın büyük bir bölümünü kapsıyor ve böyle yaklaşıldığı durumda hayatın bu bölümünden alınan haz bayağı bir artıyor. ancak yazılımcının bütünüyle entelektüel bir yaşam sürdürebilmesi için tek eksiği yeterli zaman, o yüzden maalesef şu iki yoldan birini seçmesi gerekiyor:</p><ol><li>yazılım geliştirmeye (ya da işi her neyse ona; buraya kadar yazılım özelinde yazılmış olsa da başka meslek grupları için de bu yazı geçerli olabilir) entelektüel açıdan yaklaşmak, diğer uğraşlardan büyük ölçüde feragat etmek</li><li>orta halli bir geliştirici olmayı kabullenerek yazılımdan alınan hazzı belirli bir seviyede tutmak, ve hayatın diğer taraflarından haz almaya yoğunlaşmak</li></ol><p><em>(dipnot: ben haftada 40 saat altında çalışmayı hedefleme ve üçüncü yola girme niyetindeyim, ancak 40 saat çalıştığım senaryoda sanırım artık ikinci yola daha sıcak bakıyorum)</em></p><p>—</p><p>(<a href="https://eksisozluk.com/entry/139598852"><em>orijinal yazı için</em></a>)</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=7cbe1ff6b2c8" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/software-development-turkey/yaz%C4%B1l%C4%B1mc%C4%B1-ve-entelekt%C3%BCel-ya%C5%9Fam-7cbe1ff6b2c8">Yazılımcı ve Entelektüel Yaşam</a> was originally published in <a href="https://medium.com/software-development-turkey">SDTR</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Yazılımcılık, kaliteli hayat, mutluluk üzerine: Life Debt]]></title>
            <link>https://medium.com/software-development-turkey/yaz%C4%B1l%C4%B1mc%C4%B1l%C4%B1k-kaliteli-hayat-mutluluk-%C3%BCzerine-life-debt-cd3702fd7e72?source=rss-e8478c4538da------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/cd3702fd7e72</guid>
            <category><![CDATA[yazılım]]></category>
            <category><![CDATA[kişisel-gelişim]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mert Elifoğlu]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 26 Jun 2022 11:26:02 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2022-07-15T19:55:53.979Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Selamlar,</p><p>Life debt, yazılımla alakalı olan bir kavram olan <em>technical debt</em>’ten yola çıkarak uzun bir süre önce uydurduğum bir kavram.</p><p>Daha önce duymamış olanlar için technical debt, yani kısaca <em>tech debt</em>, yani <em>teknik borç</em>, yazılım dünyasında günü kurtarmak adına daha kolay, daha az vakit alacak çözümlerin tercih edilmesi sonucunda, bu seçimlerin ileride çok daha fazla çalışma yükü meydana getirmesi durumuna verilen ad. Yazılım üzerinde biriken bu “borç” ödenmediği takdirde, yani, karşılaşılan problemler üzerine yeterince kafa yorulmayıp çözümlerde kolaya kaçıldığı durumda yazılım geliştirme süreci zamanla oldukça verimsiz hale geliyor ve hatta belki bir süre sonra kaçan “iyi yazılım geliştirme treni”ni yakalamak mümkün olmuyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/770/1*oom_8RlqdurCuR8-dWh6WA.jpeg" /></figure><p>Life debt ise yazılımla uğraşmayı seven, mesai saatleri dışında dahi vaktinin büyük kısmını yazılımla geçiren (bu, ilgi duyulan makaleleri okumaktan öğrenmek istenilen bir teknolojiyle ilgili küçük bir proje yapmaya, hatta bir start-up kurmaya kadar herhangi bir şekilde olabilir) insanlardan bazılarının farkında olmadan hayatı kaçırması hadisesi. Bu yazı yazılımcılar özelinde yazılmış olsa da terimi illa tek bir meslek ile sınırlamaya gerek yok; mesai saatleri dışında yazılım kadar vakit ayrılan başka mesleklerin mensupları da bu durumdan muzdarip olabilir. Genel bir tanımlamayla, “severek yapılan işe yoğunlaşmaktan farkında olmadan hayatı kaçırma” şeklinde tanımlanabilir.</p><p>Yukarıdaki life debt tanımı, teknik borç tanımıyla tam anlamıyla paralel gözükmüyor olabilir; ortak nokta tam olarak şurası: Yazılımı çok seven kişi için sürekli yazılımla uğraşıyor olmak tam anlamıyla <em>konfor alanı</em>nda kalmak demek (en azından benim için böyleydi). Yani, yazılıma, kendine geliştirmeye çok vakit ayırıyor olmak düşünülebileceği gibi konforsuz bir durum değil; aksine ben ve benim gibi çoğu insanın zevkle içine daldığı bir durum. Teknik borca tekrar dönecek olursak, karşılaşılan problemlerde sürekli günü kurtaran çözümü tercih etmek ise resmen “konfor alanı nedir” sorusunun cevabı. İyi yazılım geliştirmek için konfor alanından çıkıp teknik borcu ödemek iyi olabilir; hayatı iyi yaşamak ve daha sonraları pişman olmamak için yazılım geliştirme tutkusuna bir an için dur deyip, konfor alanından çıkıp hayatta yapmak istenenleri bir önem sırasına sokmak iyi olabilir.</p><p>Benim şimdiye dek toplamda sadece iki senelik bir çalışma deneyimim oldu ve bu iki senenin sonlarına doğru, çalışmaya ara vermeden bir süre önce, yazılımın benim için asla 8–5 çalışabilen bir iş olmaması beni iyice rahatsız etmeye başlamıştı. Çalıştığım süre içerisinde mesleğimle alakalı daha fazla şey öğrenmek ve kendimi hızlıca geliştirmek isterken benim için çok daha öncelikli olan bazı şeylerle doğru düzgün ilgilenemediğimi fark etmiştim. Sonrasında işi -bir sağlık probleminin de yardımıyla- bıraktım ve benim için öncelikli olan diğer şeylere de vakit ayırabildim. İş-yaşam dengesini elbette gayet güzel kurabilmiş çok sayıda insan vardır; ancak kendi mesleğime, özellikle mesleğini tutkuyla yapan insanlara baktığımda onların da azımsanmayacak bir kısmının benim çalıştığım süre boyunca gittiğim yoldan ilerlediğini görüyorum. Elbette vaktinin çoğunu yazılımla geçirmekten zevk alan ve benim aksime bunu yaparken çok da kaçırdığı bir şey olmadığını düşünen bir insan için problem yok. Sadece, bu yola girilirken yolun alacağı zamanın bilincinde olmanın iyi olacağını düşünüyorum. Ben çok severek girdiğim o yolda, yola girdikten ancak iki sene sonra zaman zaman molalar vermem gerektiğini fark ettim ve bu yazıyı da benim gibi olan başkaları için bir hatırlatma olsun diye yazıyorum. Life debt’e kapılmamak için yapmak gereken sadece, yazılımla ya da vaktinizin büyük bölümünü ayırdığınız işiniz ne ise onunla haşır neşir olmaya başlamadan hemen önce işinizi hayatınızda nerede konumlandırmak istediğinize oturup bir karar vermek; hayatınızdaki şeyleri önceliklendirmek. <a href="https://www.youtube.com/watch?v=q0xmZFujOYQ">Bu video</a> da, muhtemelen artık bayağı bir klişeleşmiş olsa da bu yazının sonunda paylaşılmayı hak ediyor sanırım.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=cd3702fd7e72" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/software-development-turkey/yaz%C4%B1l%C4%B1mc%C4%B1l%C4%B1k-kaliteli-hayat-mutluluk-%C3%BCzerine-life-debt-cd3702fd7e72">Yazılımcılık, kaliteli hayat, mutluluk üzerine: Life Debt</a> was originally published in <a href="https://medium.com/software-development-turkey">SDTR</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Domain Book]]></title>
            <link>https://medium.com/software-development-turkey/domain-book-29605cef0e7a?source=rss-e8478c4538da------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/29605cef0e7a</guid>
            <category><![CDATA[scrum]]></category>
            <category><![CDATA[software-development]]></category>
            <category><![CDATA[domain-driven-design]]></category>
            <category><![CDATA[agile]]></category>
            <category><![CDATA[yazılım]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mert Elifoğlu]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 05 Feb 2022 19:22:58 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2023-07-28T22:38:07.966Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<blockquote><em>Domain book,</em> hem ekip içerisindeki domain bazlı bilgi aktarım ve bilgiye ulaşma süreçlerinin, hem de ekibe yeni katılan üyelerin oryantasyon süreçlerinin daha verimli hale gelmesini sağlayabilecek, <em>domain driven design</em> felsefesine göz kırpan bir yöntem.</blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*njOtrEn0hWfkNRXYc_-KtA.jpeg" /></figure><p>Bir yıl kadar önce Hepsiburada’nın <em>recommendation</em> ekibinde çalıştığım dönemde, ekibe katıldıktan sonra kendi oryantasyon sürecimde sorduğum soruların aynılarını, ekibe benden sonra katılan arkadaşlarımın da bana ya da diğer ekip üyelerine sorduklarını fark ettim ve bu sorular teknik sorular değil, domain bazlı sorulardı. Örneğin, ürün data’sında ya da gönderilen event’lerde bulunan ancak domain’de tam olarak neye karşılık geldiği anlaşılamayan çok önemli birkaç alanın ne anlama geldiği; veya ekibin geliştirdiği bir öneri kutusunun tam olarak nasıl çalıştığı gibi sorular.</p><p>Ekipçe sorduğumuz soruların çoğu zaman aynı sorular olduğunu fark etmemle beraber, bu bilgi edinme işleminin daha efektif hale getirilebileceği düşünerek sorulan bu sorulara cevap olacak basit bir excel tablosu hazırlamaya başladım. Bu sorular domain ile ilgili sorular olduğundan da bu excel tablosu <em>domain book</em> adını aldı ve ekipçe önemli domainsel bilgilerle donatılmaya başlandı:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*GStduU_mzkIlXFJsne7G-Q.png" /></figure><p><em>(bu ekran görüntüsünü koyabilmek için sütun sayısını hayli azaltmam ve description bölümündeki bilgileri temizlemem gerekti)</em></p><p>Hepsiburada’dan bir sene kadar önce ayrıldığım için bu excel tablosu şu an ne durumda pek bilmiyorum, ama ben ekipteyken de zaten “hevesli bir girişim” tadındaydı ve aktif olarak kullanılır duruma gelmemişti. Hepsiburada sonrasında da henüz bir başka <em>domain book</em> deneyimim olmadığından yazının devamında aklımdaki domain book’tan ve nelere çözüm olabileceğinden bahsetmek istedim. Haliyle aşağıda yazılanlar “sahada test edilmiş” değildir; hipotez aşamasındadır.</p><h3>Domain book</h3><p>Domain book basitçe, ekip içi bilgi aktarımının efektif hale gelmesini amaçlayan <em>domainsel bilgi</em> deposu olarak tanımlanabilir.</p><p>Örneğin, oryantasyon sürecinde, ekibe yeni katılan kişiyi genelde bir başka ekip üyesi (bu iş için görevlendirilen biri -<em>ilk arkadaş</em>- veya takım lideri, her kimse) karşılar ve domain hakkında -belki bir toplantı süresince- bilgilendirir; sorularına cevap verir. Ancak hem yapılan bu bilgilendirme kısıtlı bir bilgilendirme olduğundan, hem de bir doküman baz alınarak yapılmadığı için kesinlikle atlanan noktalar olacağından, bilgilendirme sonrasında yeni ekip üyesi uzun bir süre boyunca ekip arkadaşlarına çeşitli sorularla gelmeye devam eder. İşte tam da bu noktada domain book, sorulması muhtemel olan sorular için bir nevi “sıkça sorulan sorular” bölümü işlevi görür.</p><p>Domain book ile süreç şu şekilde işler: Ekibe yeni katılmış olsun-olmasın, aklına domain ile ilişkili herhangi bir şey takılan bir ekip üyesi (A), öncesinde aradığı bilgiyi domain book’ta bulmaya çalışır ve ancak bulamadığı durumda başka bir ekip üyesinin (B) yardımına başvurabilir. Bu noktadan sonra iki yol izlenebilir: <br> <br>- A, B’den gerekli bilgiyi edindiği an domain book’u ilgili bilgiyle güncellemelidir. <br>- B, A’nın sorduğu soru sonrasında A’ya direkt olarak cevap vermek yerine domain book’u güncelleyip, A’yı domain book’u güncellediğine dair bilgilendirir.</p><p>İkinci yaklaşım, domain book’un güncellenmesinin unutulması ya da ihmal edilmesi ihtimallerini ortadan kaldırdığından daha tercih edilesi gibi duruyor. Hangi yol tercih edilirse edilsin, domain book, domain bazlı bilgi ediniminde başvurulacak ilk kaynak olmalı ve sürekli güncel kalmalıdır.</p><h4>Domain üzerine bir dokümantasyon</h4><p>Domain book sadece akla takılan sorular olduğu anlarda imdada koşan bir yardımcı değil, aynı zamanda domain’e dair bir çeşit dokümantasyon gibidir ve baştan sona okunduğunda okuyanın, özellikle yeni ekip üyelerinin domain’e aşina olmasını sağlar. Domain’e dair bilinmeyen çoğu nokta ortadan kalkar; her şey daha berrak hale gelir ve bu da normal olarak performansa olumlu yönde etki eder. Bu sebeple, ekibe katılan yeni üyelerden, aklına takılan bir soru olup olmamasından bağımsız olarak domain book’a göz atmaları beklenmelidir. Ekibe yeni katılan üyenin aklında, domain book’u okumasına rağmen hala bazı sorular kaldıysa -ya da yeni sorular oluştuysa- muhtemelen domain book güncellenmelidir. “Muhtemelen” diyorum, çünkü domain ile alakalı ve çok da kritik olsa da bazı bilgiler bir ihtimal yazıyla ifade edilmesi zor bilgiler olabilir ve bu tarz bilgilerin domain book’ta yer almaması tercih edilebilir.</p><h4>”Bu neydi?” sözlüğü</h4><p>Hepsiburada’da oryantasyon sürecim sonrasında dahi zaman zaman ekip arkadaşlarıma tekrar tekrar sormak durumunda kaldığım birkaç soru olmuştu. Bu yazının en başında da bahsettim: Domain’de neye karşılık geldiği sık sık karıştırılan çok önemli birkaç alanın tam olarak ne olduğunu soruyordum ve ekipte benden çok daha eski olan ekip arkadaşlarımla birlikte dahi bu soruları cevaplarken bir süre ikilemde kaldıktan sonra net cevaba ulaşabiliyorduk; çünkü bu neye tekabül ettiği ilk bakışta hiç anlaşılamayan alanların zamanla birbirine geçişmesi kaçınılmazdı ve ne olduklarını hatırlamak için zihinsel bir çaba sarf etmek gerekliydi.</p><p>Bir başka örnek: Hepsiburada’nın farklı farklı sayfaları için ekibin geliştirdiği çeşitli ürün öneri kutucuklarından birinin, tam olarak ne tür bir algoritmayla çalıştığını hatırlamaya çalışmadan tamamladığımız tek bir toplantı bile hatırlamıyorum.</p><p>Domain book işte bu gibi durumlarda, ekibin en eski, en deneyimli üyesinin bile sık sık başvurabileceği bir sözlük görevi görüyor ve toz tutmuş bilgiyi beynin ücra köşelerinde aramaya koyularak hem zaman, hem de zihinsel efor harcamak yerine çok daha iyi bir alternatif öneriyor. Toplantılar daha kısa sürüyor; ekip arkadaşları daha az rahatsız ediliyor.</p><h4>Soruları cevaplamak artık daha keyifli</h4><p>Ekibe yeni katılan üye çoğu zaman, ekip arkadaşlarını bitmek bilmeyen sorularıyla rahatsız etmek (!) durumunda kalır ve yine çoğu zaman bu sorular işine devam etmesini bloklayan sorulardır; yani rahatsız etmekte pekâlâ haklıdır. Elbette ekibinden ekibine değişir, ama zannediyorum ki çoğu ekipte bu sorulara hızlıca yanıt alabilmek pek mümkün değildir.</p><p>Ekip, bilgi aktarım aracı olarak domain book’u benimsemiş, kültürünün bir parçası haline getirmiş ise, ekibe yeni katılan üye ya da herhangi bir üye, domain book’ta sorusuna cevap bulamadığı durumda -soru gerçekten domain ile ilgiliyse- sorusuna anında cevap verilmesini “hak görebilir”; ilgili bilgiye domain book’ta ulaşamadığını söyleyerek ekip arkadaşlarından çok daha kolay şekilde yardım talebinde bulunabilir. Domain book’un bilgiyle donatılması ekibin tümünün asli sorumluluklarından biri olduğundan da, yeni ekip üyelerinin sorduğu soruların önemi artar; çünkü bir soruya verilen cevap artık, sadece tek bir üyeye fayda sağladıktan hemen sonra Slack’in tozlu mesajlaşma pencerelerinde kaybolup gitmek yerine, tüm ekip tarafından bilgi aktarım aracı olarak kullanılan bir mecraya kaydedilir ve aslında ekibin bir ürününe doğrudan katkıda bulunulmuş olunur. Domain book’suz bir dünyada her soru, ekibe yeni katılan her üye için tekrar tekrar cevaplanırken, domain book ile birlikte sadece bir kez domain book’a kaydedilir ve herkes mutlu olur; bilgi aktarımı çok daha keyifli hale gelir. Zamandan da büyük ölçüde tasarruf edilir.</p><h4>İşe alışma sürecini her anlamda hızlandırma</h4><p>Şimdiye kadar yazdıklarımdan anlaşılabileceği gibi domain book, ekibe yeni katılan kişinin alışma sürecinin her anlamda daha iyi hale gelmesine olanak sağlar. Daha önce yazdıklarım dışında örnek vermek gerekirse de, mesela, toplantılar domain terimleriyle doludur ve yeni ekip üyeleri için -toplantının ne tür bir toplantı olduğuna veya toplantıda kimlerin bulunduğuna bağlı olmakla da birlikte- toplantı akışını sık sık bölerek belirli terimlerin ne anlama geldiğini sormak çoğu zaman mümkün olmaz. Kendimden komik bir örnek vereyim: Hepsiburada’da her ekibin kendi belirlediği özel bir adı vardır ve ben ilk bir iki haftamı, toplantılarda ara ara geçen bir ekibin adını “Hepsiburada’nın geliştirdiği ve sadece şirket içinde kullanılan teknolojilerden biri” olduğunu düşünerek geçirmiştim. Haliyle, daha sonrasında domain book’a eklediğim ilk <em>entity</em>’lerden bazıları, yukarıdaki paylaştığım görselde de görülebileceği üzere ekiplerin isimleri ve hangi domain’den sorumlu oldukları oldu.</p><p>Özetle, sürekli elin altında bulundurulan (yani, yan sekmede açık duran) bir domain book, karşılaşılan ve ne olduğu bilinmeyen terimlerin hızlıca öğrenilmesine de olanak sağlar; ekibe yeni katılan üyeler için toplantıların bazı anlarını bir bilinmezlik olmaktan çıkarıp, toplantıların çok daha faydalı hale gelmesine yol açabilir.</p><h3>Domain book’a başlamak ve güncel tutmak</h3><p>Kendi ekibiniz için bir domain book yaratmak çok kolay; size bir soru geldiğinde ya da siz bir soru sorduğunuzda, bu sorunun gelecek zamanda başka bir ekip üyesi tarafından -ya da bizzat sizin tarafınızdan- bir daha sorulabileceği düşüncesindeyseniz soruyu ve cevabını bir excel tablosuna ya da tüm ekibin ulaşabildiği herhangi bir dokümana not almak ve mümkünse not alınan bu bilgileri uygun bir biçimde kategorize etmek yeterli. Kategorize etmek şunun için önemli: Domain book’a eklenecek bilgi domain üzerine genel bir soru-cevap da olabilir, toplantılarda sıkça duyulan bir terimin ne demek olduğu da olabilir, mimaride kıyıda köşede kalmış bir servisin tam olarak ne işlev gördüğü de olabilir. Bu tür bilgileri gruplamak kullanım kolaylığı sağlar.</p><p>Domain book’u güncel tutmak için ise, ekip içi bilgi aktarımı için -yazının başlarında ifade ettiğim biçimde- domain book’u esas almak elzem. Zaten bunun yapılmadığı durumda tüm çaba boşa gitmiş demektir. Ve ek olarak, her işin <a href="http://scrumbook.org.datasenter.no/value-stream/definition-of-done.html">definition of done</a> maddeleri arasına “gerekli ise domain book’u güncellenmeli” maddesi eklenmelidir, çünkü tamamlanan işlerden bazıları aynı zamanda domain’e bir katkı.</p><h3>Sonuç</h3><p>Domain book, “soru soran ve soruyu cevaplayan” ikiliğinde soruyu cevaplayanın yerini alarak insana bağımlılığı azaltır ve bilgi aktarımını bir biçimde otomatize hale getirir; daha verimli bir hal almasını amaçlar. Soru soranın, cevabına çok daha kısa sürede ulaşmasını; soru cevaplayanın ise hem zamandan tasarruf etmesini, hem de sık sık <a href="https://blog.rescuetime.com/context-switching/">context switching</a>’e maruz kalmaktan kurtulmasını sağlar. Yani, öyle umuyorum.</p><p>Aslında domain book’un, en başta söylediğim gibi Hepsiburada’dayken bir excel tablosunun oluşturulmasıyla değil de onun çok az öncesinde ortaya çıktığı söylenebilir: “Ekip arkadaşlarıma tekrar tekrar sordum” dediğim soruların cevaplarını not alıp bir noktada toplamaya başladıktan sonra, bir ekip arkadaşımın bana sorduğu soruyu yanıtlamak için aynı notlara bakmam gerektiğinde fark etmiştim ki, benim kişisel notlarımda bulunan çoğu bilgi aslında kişisel değil, <em>ekipsel</em> bilgi. Böyle bir ortak not defterine sahip olmanın önemi yalnızca bu örnekten anlaşılabilir sanıyorum. Ekipteki bir junior üyenin, kısa bir araştırmayla cevabını bulabileceği teknik bir soruyu, araştırmak yerine ekibinden bir arkadaşına sormasını hiç hoş karşılamıyoruz çünkü elimizin altında teknik sorularımıza cevap bulabileceğimiz bir Google, bir Stackoverflow var. Ancak domain ile alakalı sorularımıza cevap bulabileceğimiz bir mecra yok-tu, domain book’a kadar.</p><p>Domain book fikri aslında benim için basit bir excel tablosundan ya da dengi bir dokümandan ibaret değil (ki zaten “fikir” olan kısım domainsel bilgileri tek bir noktada toplamak değil; ekip içi bilgi aktarımını doğrudan bir başkasına sormak yerine araya bir temsilci koyarak gerçekleştirmek). Bu fikrin, domain book‘u müşterilerine bir ürün olarak sunan bir SaaS olarak hayata geçirilebileceği ve DDD dünyasında bir ihtimal dikkat çekebileceği düşüncesindeydim ama buna uzunca bir süre vakit bulamayacağımı düşündüğümden “aklımda duracağına Medium’da dursun” düşüncesiyle böyle bir yazı yazmak istedim. Zaten bir başka yazıda da bu ürünün tüm feature’larından bahsedip bu SaaS fikrini başkasına altın tepside sunma niyetim var.</p><p><em>(Twitter’ı sadece yazdığım yazıları paylaşmak için kullanıyorum; yeni yazılardan haberdar olmak için </em><a href="https://twitter.com/philocoder"><em>takip edebilirsiniz</em></a><em>)</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=29605cef0e7a" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/software-development-turkey/domain-book-29605cef0e7a">Domain Book</a> was originally published in <a href="https://medium.com/software-development-turkey">SDTR</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Stateless Hayatlar]]></title>
            <link>https://philocoder.medium.com/stateless-hayatlar-f36c31a1263a?source=rss-e8478c4538da------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/f36c31a1263a</guid>
            <category><![CDATA[software-development]]></category>
            <category><![CDATA[programlama]]></category>
            <category><![CDATA[yazılım]]></category>
            <category><![CDATA[programming]]></category>
            <category><![CDATA[kodlama]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mert Elifoğlu]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 05 Jan 2022 15:18:11 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2022-01-05T15:37:29.530Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Muhtemelen hafızamın berbat olmasındandır; her türlü state’i ayaklar altına alma gibi bir yönelimim var. Hayatı kolaylaştırmak adına da, bu yönelimime cevap veren bazı aksiyonları günlük hayatta olabildiğince uygulamaya koymaya çalışıyorum. Aşağıda da bu aksiyonlardan birkaçı var.</p><h4>Context switching’e hayır</h4><p>Her <a href="https://blog.rescuetime.com/context-switching/">context switching</a> sonrası, önceki işe geri döndüğümüzde “nerede kalmıştık” diyerek eski “state”imizi hatırlamaya çalışırız ve bu bizi yorar. Bu yüzden mümkün olduğunca context switching’ten kaçınmaya çalışmak, stateless bir hayat için olmazsa olmaz.</p><h4>Kişisel bilgi yönetimine evet</h4><p>Doğru bir metot ile kolayca ulaşılabilecek herhangi bir bilgiyi zihnin kuytu köşelerinde aramaya koyulmak bana göre gereksiz efor sarf etmek demek; ve aynı zamanda, o an bir işe odaklanmış haldeyseniz aslında yine ufak bir <em>context switching</em> demek. Bu yüzden ileride kullanacağımı bildiğim bir kod parçasından, yarın sabah uyandığımda yapmam gereken en ufak todo maddesine kadar her şeyi not alıyorum. Hatta ve hatta, hangi kombi peteğini hangi vananın hangi yöne doğru açtığı konusu her sene kışın gelişiyle beraber problem yarattığından, hangi kombi peteğini hangi vananın hangi yöne doğru açtığı dahi notlarım arasında ve bu şekilde geçmiş yıllardaki gibi dene/yanıl yöntemiyle vakit kaybetmemiş oluyorum.</p><p>Bir sene kadar önce, bu notları nasıl aldığımla ilgili <a href="https://philocoder.medium.com/not-alma-sanat%C4%B1-ve-zettelkasten-2640b637accd">bir yazı</a> paylaşmıştım. O yazıda paylaştığım, yazılıma dair aldığım notları gösteren graf görseli hayli mütevazıydı; şu an ise yazılımla ilgili notlarımın son hali bu durumda:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/967/1*4k4vv3z8KA35GVbrVeuwxQ.png" /></figure><p>Haliyle pek okunmuyor; o yüzden daha ufak bir kesit:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*IqAVWvZn2ltYmS4BC7WgNQ.png" /></figure><h4>Fonksiyonel programlama</h4><p>Evet; kod tarafındaki state’leri hayatımızdan çıkarmak için hangi paradigmaya bir şans vermemiz gerektiğini sanırım biliyoruz.</p><h4>Bonus: Yön tuşları</h4><p>Bu biraz spesifik ve ekstrem bir örnek olacak: Tuş sayısı az olan bazı mekanik klavyelerde, bazı tuşları kullanabilmek için layer değiştirmek gerekiyor ve benim kullandığım klavyede de yön tuşları için bu durum geçerliydi. Klavyeyi kullanırken hangi layer’da olduğunu bilmek de bir nevi state tutmak olduğundan, klavyeyi elimden geldiğince özelleştirerek layer’ların kullanımından tamamen kaçındım; yön tuşları olarak kullanmak istediğim tuşlara, belirlediğim bir başka (modifier) tuş ile beraber bastığımda yön tuşlarını elde edebiliyorum. Bu şekilde, hangi layer’da kaldığım sorusunun kafamı anbean kurcalamasını ortadan kaldırmış; tüm işi kas hafızasına aktarmış oluyorum.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=f36c31a1263a" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[İki sene çalışma, biraz ara]]></title>
            <link>https://philocoder.medium.com/i%CC%87ki-sene-%C3%A7al%C4%B1%C5%9Fma-biraz-ara-e7fff5876f13?source=rss-e8478c4538da------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/e7fff5876f13</guid>
            <category><![CDATA[yazılım]]></category>
            <category><![CDATA[work]]></category>
            <category><![CDATA[personal-development]]></category>
            <category><![CDATA[kişisel-gelişim]]></category>
            <category><![CDATA[work-life-balance]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mert Elifoğlu]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 04 Jan 2022 13:01:32 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2022-01-04T13:01:32.245Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/0*dCd7AyEkzJR6Zb3k" /></figure><p>Dokuz ay kadar önce çalışmaya ara verdim. O sıralar, çalışmaya neden hiç ara vermediğimiz üzerine düşünürken kabaca şu üç maddeyi çıkarmıştım:</p><ul><li>Hayatımızdan memnun olmamız</li><li>Çalışmaya ara verme gibi bir lüksümüzün olmaması</li><li><strong>Kimsenin çalışmaya ara vermemesi</strong></li></ul><p>Çalışmayı bıraktığımda benim için ilk iki madde geçerli değildi: Çalışarak tükettiğim hayatımdan pek memnun değildim ve çalışmaya bir süreliğine ara verebilme lüksünü de çalıştığım sürede edinebilmiştim. Haliyle geriye kalan tek madde beni ilgilendiren tek maddeydi. Bu yazının odak noktası da anlaşılabileceği üzere bu üçüncü madde.</p><p>Kimsenin çalışmaya ara vermemesi aslında bir çatı madde olarak düşünülebilir. Örneğin, güzel bir maaştan tamamen vazgeçmenin zorluğu, ya da çok da kısa olmayan bir aranın iyi bir kariyere leke sürecek olması da başka maddeler olarak ele alınabilir; ancak kendi adıma düşündüğümde, insanların azımsanmayacak bir bölümünün maaşından, kariyerinden bir nebze feragat ederek çalışmaya aralar verebildiği, bunun yadırganmadığı bir paralel evrende ben de kolaylıkla çalışmaya uzun bir ara verebileceğimi biliyorum. O yüzden, değindiğim bu diğer maddeler de elbette dikkate değer, ancak bana göre çalışmaya ara verememek daha çok <em>sosyal</em> bir problem. Aynı benim gibi, çalışarak tükettiği hayatından bir sebepten pek memnun olmayan, vereceği bir aranın kendisine iyi geleceğini bilen, böyle bir ara verme imkanı da olan ancak bunu yapamayan çok sayıda insan var ve bunun sebebi tamamen sosyal kaygılar gibi duruyor.</p><p>Kendi adıma konuşacak olursam, böyle bir araya birkaç nedenden ihtiyacım vardı ve şu basit soruyu sormuştum kendime: İhtiyacım olduğu halde kendime bir sene bile ayıramayacaksam neden çalışıyorum? Neyse ki tam zamanında -elbette çok da kritik olmayan- bir sağlık sorunu imdadıma yetişti ve ara verebilmem çok daha kolaylaştı. Böyle bir şey yaşamasaydım da yine bu arayı verecektim, ancak bu kararı almak çok daha zor olacaktı çünkü özellikle yazılım sektörü gibi bir sektör içerisindeyseniz kendinizi şu sarmalın içerisinde bulmanız kaçınılmaz: fena olmayan maaş nedeniyle işi bırakmanın psikolojik olarak inanılmaz zor gelmesi, ve zaman geçtikçe maaşın daha da <em>fena olmaması</em>. Aslında burada vazgeçilebilen maaş miktarı bir bakıma kişinin kendi yaşamına biçtiği değerin göstergesi. Elbette ara vermek isteyen insanlar özelinde konuşuyorum.</p><p>İnsanların kesintisiz çalışmak zorunda olmadığı, iki senelik yorucu bir çalışma maratonu sonrasında sadece kendine, yapmak istenenlere vakit ayırmak için çalışmaya aylarca ara verebildiği ve verdiği bir dünya herhalde herkesin hayalidir. Hayal ettiğimiz bu dünyada da bu sefer tam tersi olurdu: Herkes ara verip bir süreliğine hayatın tadını çıkarırken veya yapmak isteyip zaman bulamadıklarına vakit ayırırken çalışmaya kesintisiz devam etmeyi tercih etmek, yani insanların tam olarak şu an yaptığı, psikolojik anlamda inanılmaz zorlardı insanı.</p><p>Hangi dünyanın, hangi sistemin içindeysek aslında yaptığımızın onun bize dayattığına “tamam” demekten başka bir şey olmaması; sözde irade sahibi olunmasına rağmen sistemin herkese çizdiği o aynı, bilindik yolda paşa paşa ilerlemek, sıkış tepiş gitmek bana inanılmaz rahatsızlık veriyor.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=e7fff5876f13" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[“Fazla kişisel” web sitesi]]></title>
            <link>https://philocoder.medium.com/fazla-ki%C5%9Fisel-web-sitesi-1a409cd8ed38?source=rss-e8478c4538da------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/1a409cd8ed38</guid>
            <category><![CDATA[üretkenlik]]></category>
            <category><![CDATA[kişisel-gelişim]]></category>
            <category><![CDATA[kişisel-blog]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mert Elifoğlu]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 13 Mar 2021 21:44:37 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2021-03-13T21:44:37.167Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Kendimi bildim bileli insanın vitrin değerinden çok düşünce yapısına değer veriyorum. Düşüncelere önem veren biri olarak da haliyle insanların Instagram&#39;daki fotoğraflarından ya da Twitter&#39;da yaptığı esprilerden daha çok sahip olduğu düşüncelere maruz kalmak ve elbette ben de düşüncelerimi ortaya koymak istiyorum.<br><br>İkisinin ismini geçirdiğim, hepimizin yakından bildiği sosyal medya mecralarının hiçbirinde bu isteklerime şimdiye kadar cevap alamadım; zaten bu amaca hizmet etmedikleri de açık. Ben de bu sebeple, başkalarının düşüncelerine ulaşamayacak olsam da, en azından kendiminkileri paylaşabileceğim kişisel bir site oluşturmaya zamanında karar vermiştim. Yaklaşık bir hafta kadar önce de, ara vere vere bir süredir geliştirdiğim <a href="http://philocoder.com/">bu sitenin</a> kabasını bitirdim. Tamamen ihtiyaçlardan yola çıkarak tasarladığım bu sitenin nelere derman olduğundan biraz bahsedeceğim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/898/1*RpJvyzkX156dhifuIQgWBw.png" /></figure><p><strong>Dizayn</strong><br><br>Sitenin &quot;çıkış noktası&quot; ihtiyaçlarından biri olmamış olsa da siteyi istediğim gibi kurgulayabilmem ve -benim için- görsel olarak tatmin edici, minimal bir görünüm elde etmiş olmam keyif veren şeylerden oldu. Sitenin şu anki versiyonu sadece kategori ve içeriklerden oluşuyor; ekstra hiçbir fazlalık yok.<br><br><strong>Esneklik</strong><br><br>Sitenin bir önceki versiyonunda WordPress altyapısını kullanıyor ve en basit ihtiyaçlara bile doğru düzgün cevap alamıyordum. Örnekle gideyim; WordPress kullanırken &quot;kendi sitemi yapayım en iyisi&quot; dedirten başlıca şeylerden biri şu olmuştu: Bir kategori için yazdığım yazıların &quot;eskiden yeniye&quot; sıralı bir şekilde okunması elzemdi ancak yazıları bir türlü o şekilde sıralayamadım. Eklentilerle vesaire bir şekilde illa ki halledilebilir olduğunu düşünüyorum, ama her en ufak istekte WordPress&#39;i kurcalamakla zaman kaybetmek istediğim bir şey değil. WordPress sadece yazılarımı istediğim organizasyonda paylaşmamı sağlayacak bir araç olmalıydı, olamadı.<br><br>Geliştirdiğim sitede bu özelliğin var olduğunu söylememe gerek yok sanırım. Bir kategoride yazılar eskiden yeniye sıralıyken, diğerlerinde yeniden eskiye sıralı. Bunun dışında istediğim güncellemeyi yapmak, istediğim özelliği getirmek artık tamamen benim elimde.<br><br><strong>Yazılar arası referans</strong><br><br>Yeni bir yazı paylaşırken sitedeki bazı diğer yazılara &quot;bunu da okusan iyi olur&quot; şeklinde referans verebiliyorum; bu sayede site aynı zamanda bir nevi <a href="https://philocoder.medium.com/not-alma-sanat%C4%B1-ve-zettelkasten-2640b637accd">Zettelkasten</a> implementasyonu haline gelmiş oluyor. Zaman geçtikçe, yazılar arası bağlantılar çoğaldıkça bağlantıları görselleştirerek bir graf elde etmek de güzel olacak.<br><br><strong><em>Asosyal</em> medya</strong><br><br>Kafamda uzun zamandır, kendi ihtiyaçlarımdan yola çıkarak tasarladığım ideal bir sosyal medya fikri var (bu sosyal medyanın nitelikleri hakkında ayrı bir yazı yazacağım), ancak bunu bir proje haline getirmek düşünebileceğiniz gibi çok kolay değil. Geliştirdiğim site ile birlikte aslında bu &quot;var olmayan sosyal medya mecrasındaki var olmayan kişisel sayfamın&quot; bir benzerini yaratmış oldum. Burada istediğim içeriği, diğer sosyal medya mecralarında paylaşım yaparken yaptığımız gibi &quot;içeriğin o mecraya uygunluğunu&quot; düşünmeyi bir kenara bırakarak paylaşabilirim.<br><br>Siteye basitçe <em>mikro</em> ve <em>beğenilen</em> adında iki kategori ekledim ve bu kategori sayfalarının görünümleri diğerlerine göre daha farklı. İçerikler daha kompakt yapıda; içeriklerin başlıkları yok ve içerikler arasında ayraçlar yok. Bu gibi ufak dokunuşlarla bu kategorilere bir mikroblog havası vermeye çalıştım.<br><br><strong>mikro</strong>: Twitter birçok neden dolayı sevdiğim bir mecra değil; ancak düşüncelerimi kısa ve öz şekilde paylaşmak istediğim de olmuyor değil. Bu problemi siteye sadece &quot;mikro&quot; adında bir kategori ekleyerek hallettim ve bir nevi kendi Twitter&#39;ımı yaratmış oldum.<br><br><strong>beğenilen:</strong> Bir kişiyi ancak ve ancak düşüncelerini beğeniyorsam takip ediyorum; düşüncelerini beğendiğim kişinin beğendiği şeylerin de değerli, ilgimi çekebilecek şeyler olduğunu düşünüyorum. Kısacası &quot;bunu beğenen bunu da beğendi&quot; konseptini oldukça seven biri olarak ben de yazdıklarımı takip edecek insanlar için beğendiğim içerikleri paylaşmayı mantıklı buluyorum, ve bunu da yine siteye sadece bir kategori ekleyerek halledebildim.<br><br><strong>Single source of truth<br></strong><br>Türkçesi &quot;gerçeğin tek kaynağı&quot; olan <em>single source of truth</em> terimi, yazılım dünyasında basitçe, verinin güvenilir tek kaynağının olması gerektiğini ifade ediyor. Veriyi birden fazla yerde muhafaza etmeye çalışınca işler kompleksleşiyor ve bu sadece yazılıma özgü bir olgu değil.<br><br>Takip edilen bir kişinin Facebook&#39;unu, Twitter&#39;ını ve Instagram&#39;ını ayrı ayrı takip etmek oldukça yorucu olmalı. Belki de bu kişinin bir de TikTok hesabı var ve siz bu hesabın varlığından haberder olmadığınızdan birçok önemli paylaşımdan mahrum kaldınız.<br><br>Geliştirdiğim bu site ile internet üzerindeki tüm içeriklerimi merkezileştirip diğer tüm mecralarla bağlantımı keserek, yukarıda verdiğim örnekteki gibi beni takip edenlere kolaylık sağlamış olmakla beraber aynı zamanda kendim de birçok fayda elde etmiş oldum. Mesela, bir şey paylaşacak olduğumda artık girmem gereken tek bir site var; paylaşacağım şey bir fotoğrafsa ayrı, 140&#39;tan daha az karakterli bir yazıysa ayrı, 140&#39;tan daha fazla karakterli bir yazıysa ayrı bir site/uygulama kullanmama gerek kalmadı. Ya da zamanında bir içeriği beğenmiş ve bir şekilde aylar, yıllar sonra ona tekrar aklıma düşmüş ve geri dönüp bakmak istiyor olabilirim. Peki; bu içeriği Twitter&#39;da mı yoksa Facebook&#39;ta mı beğenmiştim? Yoksa Ekşi Sözlük&#39;te denk gelip favorilere mi eklemiştim? Geliştirdiğim yeni site ile artık hepsi &quot;beğenilen&quot; kategorisinde toplanabilir.<br><br>Merkezileşmenin faydaları burada bahsettiklerimden çok daha fazla ancak konumuz şimdilik bu değil. Özetle, geliştirdiğim site ile kendi ihtiyaçlarıma göre şekillendirebileceğim merkezi bir mecra da elde etmiş oldum.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=1a409cd8ed38" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Not alma sanatı ve Zettelkasten]]></title>
            <link>https://philocoder.medium.com/not-alma-sanat%C4%B1-ve-zettelkasten-2640b637accd?source=rss-e8478c4538da------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/2640b637accd</guid>
            <category><![CDATA[not-almak]]></category>
            <category><![CDATA[yazılım-geliştirme]]></category>
            <category><![CDATA[üretkenlik]]></category>
            <category><![CDATA[kişisel-gelişim]]></category>
            <category><![CDATA[zettelkasten]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mert Elifoğlu]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 31 Jan 2021 12:29:40 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2021-01-31T12:36:36.908Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Yıllardır birçok farklı türde -ve çoğunlukla dijital ortamda- not tutmaya çalışıyorum ve bu sebeple not almak hayatımın önemli bir parçası. İki sene kadar önce yazılımcı olarak çalışmaya başladığım ilk günden itibaren de, çalışırken ya da mesai dışında öğrendiklerimden değerli bulduklarımı, daha sonrası için ihtiyacım olacağını düşündüğüm, dönüp tekrar bakmak isteyeceğim her şeyi aktif olarak not almaya başladım ve “nasıl not almalı” sorusu üzerine biraz kafa yordum. Bu yazının, yazılımcı perspektifinden yazılmış gibi dursa da herkese hitap edebileceğini düşünüyorum.</p><h3>Not alamamak</h3><p>Yazılımla ilgili tüm notlarımı <strong>knowledge</strong> adını verdiğim tek bir klasör altında tutuyorum:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*OsL8mmBgFNbqyern5goFVA.png" /></figure><p>Burada hepimizin aşina olduğu, basit bir klasörleme yapısı var: Kendine ait bir alt klasör hak edecek kadar geniş kapsamlı her konu için bir alt klasör mevcut, diğer metin dosyaları ise ana klasörün altında. Olur da tek bir dosyanın boyutu rahatsız edici derecede artarsa, o da bir alt klasör olmaya hak kazanıyor.</p><p>Bu klasör altına notlarımı eklemeye başladığım sırada önem verdiğim tek şey aradığıma anlık olarak ulaşabilmekti ve bunu da terminal ve <a href="https://github.com/ggreer/the_silver_searcher">ag</a> gibi bir command line tool kullanarak basitçe yapabiliyordum:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*QC1kMUa_RxP7uwadkhaQVg.png" /></figure><p>(<a href="https://gist.github.com/elifoglu/65fb983f889a35e74892f12a6db0aee7">f</a>, ag için kullandığım basit bir alias)</p><p>Ancak zaman geçtikçe, toplam not sayısı arttıkça ve notların içeriği genişlemeye başlayınca, birçok şeyin daha en az “aradığımı bulabilmek” kadar önemli olduğunu fark ettim:</p><p><strong>1) </strong>Bir teknoloji ile ilgili daha sonrası için bakmayı planladığım, öğrenmek istediğim herhangi bir şeyin notunu yine ilgili teknolojinin not dosyasının içerisine alıyordum. Her gün teker teker tüm notlara uğrayıp her birinde ilerisi için yapmayı planladığım bir şeyin olup olmadığını kontrol etmeyeceğimden bu yöntem haliyle pek efektif değildi.</p><p><strong>2)</strong> Not alma işlemini terminal üzerinden yapıyordum ve notun okunabilirliğini sağlamak için illa ki <a href="https://www.markdownguide.org/">markdown</a><a href="https://www.markdownguide.org/)&#39;dan">&#39;dan</a> faydalanmam gerekiyordu. Notları markdown formatında aldığımdan, <a href="https://www.vim.org/">vim</a> ile güncellemek için açtığım notu konforlu bir şekilde önizleyememek rahatsızlık vericiydi:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/528/1*DVn0i7f6mUhUxt1lraadVg.png" /></figure><p>Nota güncellemek değil de sadece okumak için ihtiyacım olduğu durumda da yine <a href="https://github.com/ttscoff/mdless">mdless</a> adında bir command line tool kullanıyordum ama sonuç çoğu zaman pek iç açıcı değildi:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/535/1*hZIdGORwWPe3b-XO6mTyDg.png" /></figure><p><strong>3)</strong> Birden fazla teknoloji ile ilişkili olan birçok notum vardı bu notları konumlandırırken sıkıntı yaşıyordum ve bu beni üzerine çok kafa yormadan, kolayıma neresi geliyorsa oraya not almaya sevk ediyordu.</p><p>Üstte sıraladığım maddelerden dolayı, başlarda keyifle notlarımı tuttuğum bu “knowledge” klasörü, bir süre sonra eskisi kadar iyi faydalanamadığım; bakımsız, terk edilmiş notlara ev sahipliği yapan bir mecra haline gelmeye başladı. Tüm bu deneyimlerimi baz alarak da, iyi bir not alma deneyimi için kesinlikle gerekli olduğunu düşündüğüm maddeleri şöyle sıraladım:</p><ul><li><strong>Notlar okunaklı olmalı: </strong>Okunaklı olmayan notu anlamak için daha fazla zaman harcarız. Bu bize zaman kaybettirir ve rahatsızlık verir.</li><li><strong>Not alma eylemi “hantal” olmamalı: </strong>Not alma eylemi minimum araç/efor ile yapılmalı. İstediğim notu olabildiğince hızlı şekilde açabilmeli; notlarım arasında bir arama yapmak istediğimde hızlı şekilde sonuç alabilmeliyim. Örneğin, notlarımı markdown kullanarak alıyorsam, notun önizlemesini anlık olarak görebilmeliyim.</li><li><strong>Aksiyon maddeleri kolay erişilebilir olmalı: </strong>Notlar içerisinde bulunan ve aksiyon gerektiren (to-do, to-learn…) maddelerin unutulmaya yüz tutması engellenmeli, bir şekilde takip edilebilir olmalı.</li><li><strong>Not organizasyonu metodu: </strong>Notları organize etmek için keskin hatlarla belirlenmiş bir metot olmalı, yani not alma eylemi “deterministik” olmalı. Not alırken “bu not nerede olmalı” gibi bir soru beyni meşgul etmemeli; organize edilmemiş bir notlar bütününü her organize edişim sonrası karşılaşacağım sonuç aynı olmalı.</li><li><strong>Not almak bir zulüm değil, keyifli bir aktivite olmalı.</strong></li></ul><p>(Bunlar, şimdiye tek üzerinde durduğum problemlerle ilişkili olan maddeler. Kapsam genişletildiğinde, “notlar ileriye dönük bir şekilde, olabildiğince anlaşılır halde tutulmalı” veya “notlar, tutulmaya değer olmalı” gibi birçok madde eklenebilir ama bu yazının konusu değil.)</p><h3>Zettelkasten</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*x7OkAmyWN4xXdTJ2.png" /></figure><p><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Zettelkasten">Zettelkasten</a>, 1927–1998 tarihleri arasında yaşamış, 50&#39;den fazla kitap, 400&#39;e yakın makale yayımlayan, dolayısıyla üretkenliğiyle oldukça tanınan Alman sosyolog Niklas Luhmann’ın geliştirdiği, insan beyninin çalışma mekanizması ile benzerlikler gösteren bir <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Knowledge_management">bilgi yönetimi</a> ve not alma sistemi.</p><p>Basitçe anlatmak gerekirse Luhmann, her bir <em>atomik</em> düşüncesini ufak not kağıtlarına yazıyor, bu kağıtların her birini adresliyor ve birbirleri ile bağlantılı düşünceler barındıran not kağıtları arasında bu adresleme sayesinde referanslar oluşturarak büyük bir düşünce ağı yaratıyor. Bu yolla elde edilen devasa bir düşünce ağı da “oraya buraya not alma” metoduna ya da diğer klasik not tutma metotlarına göre birçok fayda sağlıyor.</p><p>Zettelkasten ile henüz iki hafta önce tanıştım ve uzun süredir başıma gelen en iyi şey oldu. Aslında Zettelkasten’dan ziyade, Zettelkasten metodunu kolaylıkla uygulamamızı sağlayacak uygulamaların varlığından haberdar olmak beni mutlu etti; çünkü ismini bilmesem de bu metodun çözdüğü problemler, tam da yukarıda madde madde sıraladığım, uzun süredir muzdarip olduğum ve çözümleri hakkında fikrim olduğu halde çözümün somut haline şimdiye kadar rastlayamadığım problemlerden bazıları.</p><p>“Zettelkasten metodunu kolaylıkla uygulamamızı sağlayacak uygulamalar” dedim, ancak sanırım şu özellik tek başına bir uygulamanın mevzubahis kategoriye girmesi için yeterli oluyor: Notlar arasında <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Backlink">backlink</a>&#39;ler aracılığıyla referans verebilmek.</p><p>Not tutmak için terminal &amp; vim ikilisini kullanırken, başlarda bahsettiğim aksiyon gerektiren notların yanına <em>to_do</em>, <em>to_learn</em> gibi <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Tag_(metadata)">etiket</a>leri iliştirme ve sonrasında bu etiketler ile arama yoluna gitmiştim ki bu çabam sanırım referans ve etiketleme gibi özelliklere ne kadar ihtiyaç duyduğuma dair bir gösterge olabilir. Şimdi ise kullandığım <a href="https://obsidian.md/">Obsidian</a> adlı uygulama, bana şöyle mükemmel bir graf sağlıyor:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*4Ohf5nd_eZ8umOBcXe4BmA.png" /></figure><p>Obsidian ile bir not dosyasından diğerine referans verebiliyor ve bu bağlantıları graf üzerinde görsel olarak görebiliyorsunuz. Bu referanslar sadece dosyadan dosyaya olmak zorunda değil; bir dosyadan, diğer bir dosyanın spesifik bir noktasına da olabilir. Sanırım bu, bu cümle içerisinde de bir örneğini gerçekleştirmiş olduğum,<a href="https://tr.wikipedia.org/wiki/World_Wide_Web"> hepimizin aşina olduğu bir yapıya</a> benziyor.</p><p>Artık yapılacaklar listemi görmek istediğimde, yapmam gereken tek şey <em>todo</em> dosyası için verilen backlink’leri açmak:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/564/1*4CjM5uaHYvKi5gTYWEn8FQ.png" /></figure><p>Notlar arası referanslar, aksiyon maddelerimi merkezi bir noktadan rahatça kontrol etme imkanı sağladığı gibi, “bu notu nereye koymalıyım” derdinden de kurtarıyor: Artık ikilemde kaldığımda notu istediğim yere koyup (bağlam da dikkate alınarak nereye konulacağına karar verilirse tabii ki daha iyi olur), diğer taraf için backlink verebilirim:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/731/1*_xiE0-c18CLhHVwYST5ijA.png" /></figure><p>“Notlar okunaklı olmalı” ve “Not alma eylemi hantal olmamalı” maddeleri altına yazdıklarıma kullandığım bu uygulama ile ne kadar yaklaştığım hakkında da şu ekran görüntüsü bir fikir verecektir:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*dFfGbJcshOgvymUb1UJIdg.png" /></figure><p>Ekranın bir tarafında markdown kullanarak not alırken, diğer tarafında anlık önizleme yapabiliyorum ve bu şekilde olabildiğince derli toplu notları çok hızlı bir şekilde alabiliyorum. Notlar arasında hızlıca geçiş yapabiliyorum. Notlar arasında hızlıca arama yapabiliyorum. Tüm bunlar bir yana, çıkış noktası “daha iyi not nasıl alınabilir” sorusu olan ve bu soruya da çok iyi bir cevap veren bir uygulama ile not almak gayet keyifli oluyor.</p><h3>Uygulamalar</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*TQfuMyRhVxFUHgSr.jpg" /></figure><p>Obsidian dışında Zettelkasten’ın uygulanabileceği birçok uygulama var; <a href="https://roamresearch.com/">Roam Research</a>, <a href="https://dynalist.io/">Dynalist</a>, <a href="https://workflowy.com/hello/">Workflowy</a> bunlardan bazıları. Ben Obsidian’ı kullanıyorum, sebebi ise çok basit: karşılaştığım ilk uygulama o oldu. Benim için zaten bu uygulamanın yapabildikleri devrim niteliğinde olduğundan şımarıklık yapıp daha iyisini arama yoluna gitmedim, bu yüzden diğerlerinin Obsidian’a göre ne gibi artıları, eksileri olduğu hakkında hiçbir fikrim yok. Obsidian’da ileride ihtiyaç duyacağım bir şeyin eksikliğini gördüğüm noktada alternatifleri inceleme yoluna gidebilirim (bu dediklerim Obsidian’ın diğerlerine nazaran “daha az yetenekli” bir uygulama olduğununu düşündürmesin; bahsetmediğim daha birçok özelliği olan ve community tarafından plugin’ler ile her gün daha da zenginleştirilen bir uygulama).</p><p>Bu uygulamaların sağladıklarını bittabi bu uygulamalara ihtiyaç duymadan da çeşitli yollarla, bir şekilde elde edebilirdik; ama benim denemelerimin tümü şimdiye dek bir açıdan rahatsızlık verici oldu. Örneğin, ekranın sol tarafında markdown formatı ile not alırken sağ tarafında önizleme yapabilmek için Visual Studio Code (ve hatta IntelliJ) kullanmayı denedim ama sonuç tatmin edici olmadı (neden tatmin etmediği sorusunun birçok cevabı var ancak bir örnek vermek gerekirse: her not geçişinde tekrar tekrar sağ tarafta önizleme açmak gerekiyordu). Ya da notlar arası referans basitçe Google Docs ile yapılabilirdi ancak bu da başta bahsettiğim “hantal olmama” gereksiniminden büyük ölçüde feragat etmemi gerektirirdi.</p><h3>Final</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/400/0*H0Zc2zBR5V_pC5jb" /></figure><p>Enformasyon çağında, bilgi merkezli bir işi/uğraşı olup not almadan ayakta kalmaya çalışmak bana göre kendi ayağına sıkmaktan başka bir şey değil. Bu sebeple ben de yazının başında da belirttiğim gibi, işim ile ilgili olsun olmasın, “not almaya değer” her konuda not almaya çalışıyorum. Şimdiye kadar not alırken beni en çok yoran, notları düzgün bir biçimde organize etme uğraşı oldu. Zettelkasten da bu problem için en iyi çözüm gibi duruyor. Bunun yanında “Zettelkasten implementasyonu” diyebileceğimiz Obsidian gibi uygulamalar, not alma eylemini çok daha kolay ve eğlenceli hale getiriyor.</p><p>Zettelkasten’ın çıkış noktası aslında<strong> bilgi</strong>lerden ziyade <strong>düşünce</strong>ler arasında bağlantı kurabilmeyi daha efektif bir yolla sağlamak; ancak bu bilgi yönetimi için kullanılamayacağı anlamına gelmiyor. Obsidian’ı hem bilgi, hem de düşünce yönetimi için kullanıyorum. Hatta işim ile ilgili -domain ağırlıklı- bilgileri not alırken de, dökümantasyon hazırlarken de Obsidian kullanıyorum. Bu yazıyı da Obsidian kullanarak tamamladım. “Not almak hayatımın bir parçası” diyen, yazılımcı olan olmayan herkese de Zettelkasten metodunu denemelerini şiddetle tavsiye ediyorum.</p><h3>Notlar</h3><ul><li>Yazı boyunca sadece Zettelkasten’ın ve onu merkeze alarak geliştirilmiş uygulamaların benim karşılaştığım problemlere nasıl derman olduğundan bahsettim. Benim problemlerimi çözmesi dışında, aralarında bağlantılar kurarak tutulan notların ne gibi faydalar sağladığına ve Zettelkasten hakkında daha detaylı bilgiye <a href="https://zettelkasten.de/introduction/#why-are-we-so-interested-in-luhmann-s-zettelkasten">buradan</a> ulaşabilirsiniz. Daha derine inmek isterseniz, kategorilendirmenin, yani bizim örneğimizdeki “bilgiyi sadece klasörler kullanarak muhafaza etme” yolunun neden efektif olmadığına dair güzel bir yazıya da <a href="https://zettelkasten.de/posts/no-categories/">buradan</a> ulaşabilirsiniz.</li><li>Medium’da daha aktif olmayı ve yakın zamanda kişisel organizasyon etrafında şekillenen birkaç yazı daha yazmayı planlıyorum (yarım yıl önce yazmış olduğum bir önceki yazımda da bunu planlamıştım), ilgi duyuyorsanız takipte kalabilirsiniz.</li></ul><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=2640b637accd" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Fonksiyonel Programlama 101]]></title>
            <link>https://philocoder.medium.com/fonksiyonel-programlama-101-8412487fc101?source=rss-e8478c4538da------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/8412487fc101</guid>
            <category><![CDATA[fonksiyonel-programlama]]></category>
            <category><![CDATA[temiz-kod]]></category>
            <category><![CDATA[programlama]]></category>
            <category><![CDATA[yazılım]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mert Elifoğlu]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 13 Jun 2020 15:14:49 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-06-13T15:14:49.938Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Fonksiyonel programlama paradigmasını tam anlamıyla açıklayan bir iki cümlelik tanım maalesef bende yok, ancak bir kod parçacığının fonksiyonel olup olmadığına sanırım karar verebilir durumdayım. Buradan yola çıkıp, benim için tanımlaması çok kolay olmayan bu paradigmayı kod örnekleri üzerinden, hatta çoğunluğun haşır neşir olduğu Java üzerinden anlatmanın iyi olabileceğini düşündüm. Bu yazıda fonksiyonel programlamanın ne olduğundan ziyade bize ne kattığı, neden kullanılması gerektiği gibi sorulara cevap bulabilirsiniz.</p><p>Öğretmenin öğrencilerine ödevler verip notlandırma yapabildiği bir sistem tasarlıyor olalım. Öğrenci sınıfımız oldukça basit:</p><pre>public class Student <em>{<br><br>    </em>public Integer id;<br>    public String name;<br><br>    public Student<em>(</em>int id, String name<em>) {<br>        </em>this.id = id;<br>        this.name = name;<br>    <em>}<br><br>    </em>public void assignHomework<em>() {<br>        </em>System.<em>out</em>.println<em>(</em>&quot;A new homework assigned to &quot; + name<em>)</em>;<br>    <em>}<br>}</em></pre><p>Sonrasında, öğrenci bilgilerine erişebileceğimiz bir map oluşturalım:</p><pre>Map<em>&lt;</em>Integer, Student<em>&gt; </em>studentMap = new HashMap<em>&lt;&gt;()</em>;<br>Student ali = new Student<em>(</em>1, &quot;ali&quot;<em>)</em>;<br>Student veli = new Student<em>(</em>2, &quot;veli&quot;<em>)</em>;<br>studentMap.put<em>(</em>ali.id, ali<em>)</em>;<br>studentMap.put<em>(</em>veli.id, veli<em>)</em>;</pre><p>Öğretmen, öğrenciye arayüz üzerinden öğrencinin numarasını girerek yeni ödev atayabiliyor olsun. Bu özelliği şu kod ile kolayca sağlayabiliriz:</p><pre>Student selected = studentMap.get<em>(</em>1<em>)</em>;<br>selected.assignHomework<em>()</em>;</pre><p>Öğrenci numarası 1 olan Ali’ye yeni ödev ataması yapıldı, hiçbir sorun yok. Şimdi ise öğretmenin Ali’nin öğrenci numarasını yanlış girdiği durumu ele alalım:</p><pre>Student selected = studentMap.get<em>(11)</em>;<br>selected.assignHomework<em>()</em>; //throws NullPointerException</pre><p>Map’imizde key’i 11 olan bir entry olmadığından get() metodu null döndü, null olan selected objesinin assignHomework metodunu çağırmaya çalıştığımız için de NullPointerException ile karşılaştık.</p><p>Bu durumu kod yazarken genelde şu şekilde handle ediyoruz:</p><pre>Student selected = studentMap.get<em>(11)</em>;<br>if <em>(</em>selected != null<em>) {<br>    </em>selected.assignHomework<em>()</em>;<br><em>}</em></pre><p>Bu noktada, “burada null kontrolü yapmam gerek” düşüncesi ile, programın ana akışını bir kenara bırakarak dikkatimizi istenmeyen bazı durumlarla baş etmeye vermiş oluyoruz. Bu istenmeyen durumun esas kaynağı ise Map’imizin get() metodunun bize null döndürebilecek olması, ve kodlama esnasında bu null değerini handle etmemiz için hiçbir uyaranın olmaması. Böyle bir yaklaşımla, objelerin null olabilme durumunu sürekli dikkate almalı ve kesinlikle handle etmeliyiz. Bu da kod yazımı esnasında beyni sürekli kurcalayan, aklımızın bir köşesinde devamlı tutmamız gereken ekstra bir iş demek.</p><p>Java 8 ile gelen Optional sınıfı, bizi bu kafa yorma eyleminden bir nebze olsun kurtarmakta. Bilmeyenler için, Optional iki state’i olan bir sınıf: içerisinde bir obje muhafaza edilebilir (Optional.of(value)) ya da içi boş olabilir (Optional.empty()). Optional kullanırken bu iki durumu da göz ardı etmeden kodumuzu yazmamız gerekir.</p><p>Kodumuzu Optional kullanarak refactor edelim:</p><pre>Optional<em>&lt;</em>Student<em>&gt; </em>selectedOpt = Optional.<em>ofNullable(</em>studentMap.get<em>(</em>11<em>))</em>;<br>if<em>(</em>selectedOpt.isPresent<em>()) {<br>    </em>selectedOpt.get<em>()</em>.assignHomework<em>()</em>;    <br><em>}</em></pre><p>Optional.ofNullable(), aldığı değer null ise Optional.empty(), değil ise Optional.of(value) döndürmekte; bu sebeple get() metodundan gelen null, Optional.ofNullable() ile çevrelendiğinde empty bir Optional&lt;Student&gt; elde etmiş olduk. Bunun sonucunda, NullPointerException fırlatacak selectedOpt.assignHomework() gibi bir kullanım artık mümkün değil, zira elimizde artık Student yerine Optional&lt;Student&gt; nesnesi var ve Optional ile çevrelenmiş olan Student nesnesinin assignHomework() metodunu çağırabilmek için öncelikle Student metodunu erişmeliyiz; bu da üstteki kod örneğindeki gibi Optional’ın get() metodu ile yapılabilir. Bu arada, selectedOpt’un get() metodunu, içerisinde gerçekten bir obje muhafaza edildiğini isPresent() metodu ile kontrol ettiğimiz bir kod bloğunun içerisinde çağırmalıyız; aksi takdirde IDE’nizde ‘Optional.get() without isPresent() check’ şeklinde bir uyarı görebilirsiniz.</p><p>Gördüğünüz gibi yavaş yavaş null object kontrolleri üzerinde kafa yorma eylemini üzerimizden atıp başka mecralara devretmeye başladık;</p><pre>Student selected = studentMap.get<em>(11)</em>;<br>selected.assignHomework<em>()</em>; //throws NullPointerException</pre><p>Kodumuzun bu versiyonunda hiçbir uyarı olmaksızın NullPointerException alırken,</p><pre>Optional<em>&lt;</em>Student<em>&gt; </em>selectedOpt = Optional.<em>ofNullable(</em>studentMap.get<em>(</em>11<em>))</em>;<br>selectedOpt.get<em>()</em>.assignHomework<em>()</em>;</pre><p>Bu versiyonda IDE’miz “isPresent() kullanmadan get() kullandın, NullPointerException alabilirsin” şeklinde bizi uyarıyor. Göz sağlığımız yerinde olduğu sürece bu belirgin uyarıyı görüp kodumuzu olması gerektiği gibi refactor edebiliriz. Kaldı ki, kullandığımız kod analiz araçları da böyle bir koda müsaade etmeyecek.</p><p>Optional kullanarak kodumuzun kalitesini arttırdığımız şüphesiz, ancak kafamızı tam anlamıyla rahatlatmış değiliz. Artık kodumuzu, objenin null olup olmadığının katı bir şekilde kontrolünü yaparak yazmaktan kurtulduk ancak şimdi de null olma ihtimali olan objeleri Optional ile çevrelememeyi unutmamalıyız. Bu da, en az null kontrolleri kadar dikkat edilmesi gereken, zihnin bir kısmını sürekli işgal edecek bir iş. Peki bizi Optional kullanmaya iten neydi?</p><p>Bizi Optional kullanmaya iten, Map’in get() metodunun null döndürebilir olmasıydı. Bu metodun null dönmesi demek, Map’te aradığımız elemanın olmaması demek. Map’te aradığımız elemanın olmadığı bilgisini null ile haber vererek aslında hafızamızda tutmamız ve sürekli dikkat etmemiz gereken ekstra bir lojik yaratmış oluyoruz: “null geliyorsa Map’te ilgili eleman yok demektir”. Halbuki bu bilgiyi gayet basit bir şekilde get() metodunun dönüş tipinde belirterek bu yüklerden tamamen kurtulabilir ve get()’in implementasyon detayları ile hiçbir şekilde ilgilenmek zorunda kalmazdık. Ancak mevcut durumda kodumuza, bambaşka bir kodun implementasyon detayı yüzünden kontroller eklemek, kodu güncellemek zorunda kaldık.</p><p>Java’da mevcut olmasa da, dönüş tipi Optional&lt;T&gt;, yani bizim örneğimiz için Optional&lt;Student&gt; olan, getOptional() adında bir metoda sahip bir Map implementasyonu kullandığımızı düşünerek kodumuzu güncelleyelim:</p><pre>Optional<em>&lt;</em>Student<em>&gt; </em>selectedOpt = studentMap.getOptional<em>(</em>11<em>)</em>;<br>if <em>(</em>selectedOpt.isPresent<em>()) {<br>    </em>selectedOpt.get<em>()</em>.assignHomework<em>()</em>;<br><em>}</em></pre><p>Artık getOptional()’ın sadece dönüş tipi ile ilgilenmemiz gereken bir noktaya geldik; getOptional() metodunun implementasyonuna gitmemize, sayfa değiştirmemize bile gerek kalmadı. Bu sayede kafamızı meşgul eden hiçbir dış etken olmadan kodumuzu yazmak gibi mükemmel bir kazanım elde ettik. Önceden zihnimizi işgal eden durumları artık düşünmemek bir yana, kullandığımız metotların dönüş tipi bizi nasıl yazmamız gerektiği konusunda yönlendirmeye başladı. Öğretmenin öğrenci numarasını yanlış girme ihtimali artık kod akışının doğal parçası ve bu ihtimali aklımızın bir köşesinde tutmak zorunda değiliz.</p><p>Bu türden kazanımları kod yazma rutinimizin tümüne yaymak için yapmamız gerekenler elbette null’lardan kurtulmak ile sınırlı değil. Örneğin, getOptional() metodumuz, görevi olan “istenilen objeyi Optional ile çevreleyip verme”nin dışında başka bir iş de yapıyor olsaydı ki ne yaptığı hiç önemli değil, hala bu metodun implementasyonu ile ilgilenmek zorunda kalır, gönül rahatlığı ile kullanamazdık (<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Side_effect_(computer_science)">side effect</a>). Aynı şekilde, a parametresiyle x sonucunu veren bir fonksiyonumuz, biz yine x sonucunu beklerken bir süre sonra aynı a parametresiyle y sonucunu verseydi bu bizim için hiç hoş olmazdı (<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Pure_function">pure function</a>).</p><p>Scala’nın mucidi Martin Odersky’nin iki gün önce “gördüğüm en açık ‘neden fonksiyonel programlama’ anlatımlarından biri” diyerek paylaştığı <a href="https://www.inner-product.com/posts/fp-what-and-why/">yazıda</a> fonksiyonel programlamanın iki hedefinden dem vuruluyor: yerel muhakeme (local reasoning) ve kompozisyon (composition). Kendi bağlamında tamamıyla anlamlı olan (yerel muhakeme) kod parçacıklarını doğru şekilde birleştirdiğimizde (kompozisyon), ortaya çıkan bileşime dair anlayışımız hiçbir şekilde değişmez ve bu sayede oldukça anlaşılır bir codebase’e sahip olmak gibi, veya bir kod parçacığının ne işe yaradığını anlayabilmek için codebase’de dolanarak zamanımızı tüketmek zorunda kalmamak gibi değerli kazanımlar elde ederiz. Bizim yaptığımız da bunun en basit örneklerinden idi: yazdığımız kod parçacığını diğerinin implementasyonuna bağımlı olmaktan kurtarıp yerel muhakeme özelliği kazandırmak ve doğru kod parçacığı ile kompozisyona sokmak.</p><p>Aslında yazıya başlarken amacım Java’da fonksiyonel programlamaya yardımcı olan, örneğin yukarıda Java’da bulamadığımız getOptional() metotlu Map implementasyonunu sağlayan <a href="https://www.vavr.io/vavr-docs/">Vavr</a> kütüphanesini tanıtmaktı ancak yazı bir “fonksiyonel programlamaya giriş” yazısına evrildi. Bir sonraki yazıda ise Vavr’a yer vermeyi planlıyorum. Son olarak, fonksiyonel programlama konusunda oldukça iyi olan ve bendeki fonksiyonel programlama kıvılcımını ateşleyen çalışma arkadaşım Mustafa Simav’a teşekkür ediyorum. Okuduğunuz için teşekkürler.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=8412487fc101" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>