<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Sarandelger on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Sarandelger on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@sarandelger36?source=rss-57dc0ee032cc------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*e_MjxZk3OOkaXlLapE5ytw@2x.jpeg</url>
            <title>Stories by Sarandelger on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@sarandelger36?source=rss-57dc0ee032cc------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Fri, 20 Nov 2026 16:38:31 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@sarandelger36/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Хувиа бодох нь ариун үйл]]></title>
            <link>https://medium.com/@sarandelger36/%D1%85%D1%83%D0%B2%D0%B8%D0%B0-%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D1%85-%D0%BD%D1%8C-%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%83%D0%BD-%D2%AF%D0%B9%D0%BB-682109f9c70e?source=rss-57dc0ee032cc------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/682109f9c70e</guid>
            <category><![CDATA[бодлын-бичвэр]]></category>
            <category><![CDATA[монтений-эсээ]]></category>
            <category><![CDATA[тэмдэглэл]]></category>
            <category><![CDATA[бодол]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Sarandelger]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 30 Jan 2026 09:42:39 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-01-30T09:42:39.343Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Нэг л зүйл дутаад буйгаа мэдэрдэг атал өөрийн мэдрэмжээ сонсох үйлд оюун ухаанаа дайчлахгүй байх нь дутуугаа хэзээ ч олж чадахгүй л гэсэн үг.</p><p>Мэдрэмжээ сонсож, анзаарч, ойлгож сурах нь тухайн хүнээс их хэмжээний энерги, цаг хугацаа шаарддаг бөгөөд бие, физиологийн маш таагүй дохионууд болох дотор бачуурах, гэдэс хийрхэх, бие, оюун санаа хоёр эсрэг зүг рүү хуваагдаад гүйчихсэн мэт замбараагүй байдлыг даван туулахаас өөр аргагүйд хүргэдэг.</p><p>Ийм үеүдэд хүн цэгцтэй бодож чаддаггүй. Заримдаа мэдрэмжээ хав дараад бодлоо ч сонсож чадахгүй болтлоо элдэв дуу шуугианаар, хийх ёстой гэж андуурсан үй олон ажлуудаар өөрийгөө сатааруулдаг. Сатаарал ч тус нэмэр болж чадахгүй үед байгаа орчин нөхцөлөө буруутгаж эхэлдэг.</p><p>Асуудлын гол шалтгааныг өөртэйгөө тухтай байж чадаагүйнх гэдгийг ойлгодоггүй. Өчнөөн олон жил амьдрах атал маргааш үхэх мэт яардаг, юу ч амжуулж чадахгүй байгаа өөртөө дургүйцдэг. Гэвч дунджаар 70 нас хүртлээ амьдарна гэдгээ боддоггүй. Тэгсэн хэрнэ үүрд амьдарна гэж санан одоо оршиж буй цаг хормоо анзаардаггүй, хайрладаггүй.</p><p>Херманн Хессе зохиолчийн “Сиддхарта” номд ийм эшлэл бий:</p><blockquote>“Бүх насаа хий дэмий өнгөрөөсөн мэт бодогдон, амьдралаас ганц ч хэрэгтэй зүйл авч үлдээгүй мэт санагдана”</blockquote><p>Уг эшлэлийн яг нөгөө талд Монтений сонгомол эсээнүүдийн нэг болох “Ганцаардлын тухайд” эсээд амьдарсан шиг амьдрах гэж яг юу болохыг бүрэн дүүрэн илтгэсэн жишээ бий:</p><blockquote>“Эртний Герегийн гүн ухаантан Стильпон төрөлх хотыг нь нөмөрсөн гамшигт түймрээс амьд гарсан ч эхнэр хүүхдүүд нь амь үрэгдэж, өмч хөрөнгөө алджээ. Ийм гай нүүрлэсэн үед түүний царайнаас айдас, балмагдлын алийг ч олж хараагүй Македоны хаан Деметрий Полиоркет түймэрт гэр орон нь хэр нэрвэгдсэнийг асууж. Стильпон: “Бурхны авралаар өөрийн гэх зүйлээсээ юу ч алдсангүй” гэж хариулсан байна”</blockquote><p>Дээрх эшлэл муухай, “хувиа бодсон хэрэг”, бусдыг хайрладаггүй хүний жишээ мэт санагдаж болно. Ер нь энэ бичвэрийг уншаад та юу ч бодож болно, таны толгой доторх бодол бол таны л “өмч”. Миний бичвэрийн санаа ердөөс өөртэйгөө байхдаа тухтай байх, өөртөө дуртай байх, өөрөө өөрийнхөө сонголтын үрд дүнд үүсэх үүрэг хариуцлагыг өөртөө ухамсарлаж хүлцэж чадахын тулд эхлээд үнэхээр энэ сонголт “миний гэх бүгдийн төлөө” юу гэдгийг тунгааж бодох.</p><p>НЭГЭНТ ӨӨРИЙГӨӨ БОДОЖ, ХАЙРЛАЖ, УХАМСАРЛАЖ ЭХЭЛСЭН ХҮН БУСДЫГ Ч МӨН ӨӨР ШИГЭЭ ХҮЛЭЭЖ АВНА. Яагаав дээ, “Хүн хүнийг өөр шигээ л санадаг” гэдэг шүү дээ.</p><p>Эцэст нь Монтений час хийсэн нэг эшлэл:</p><blockquote>“Өөртөө санаа тавь. Гэхдээ хамгийн гол нь өөрөөсөө ичихгүйн тулд оюун ухаан, хүн чанартаа хүндэтгэлтэй, эмээнгүй хандаж, биеэ зөв жолоодож бай.”</blockquote><p>(Н.С)</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/603/1*-xK9o2RhSSSGSHusztEV0Q@2x.jpeg" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=682109f9c70e" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[бИ]]></title>
            <link>https://medium.com/@sarandelger36/%D0%B1%D0%B8-b28969d8f9b6?source=rss-57dc0ee032cc------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/b28969d8f9b6</guid>
            <category><![CDATA[тэмдэглэл]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Sarandelger]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 11 Dec 2025 04:52:39 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-12-21T12:31:04.211Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Өмнө бичсэн үй олон бичвэрүүдээ уншлаа. Дийлэнх нь миний мэдрэмжийн илэрхийлэл, тэр дундаа ганцаардал, гуниг, айдас, хэтрүүлэн бодож буйгаа гайхширсан тэмдэглэл гарчиг дараалаад л байна. Бүгдийг нь уншлаа. Бүр бүгдийг нь. Тэгээд л өөрийгөө ямар өөр болсныг эцэст нь гүйцэт анзаарч, хүлээн зөвшөөрлөө.</p><p>Өмнө нь ямар байсан нь ирээдүйн надад хамаа алга. Хоёр л үг санаанд буулаа. “Суралцаж л байж”. Харин өөрийгөө хамгийн ихээр шоолж, эгдүүрхэж, бас хайрлахад хүргэсэн бичвэрүүд бүгд өөрийгөө дүгнэсэн дүгнэлтүүд байх юм. Өөрийгөө хайрлаж эхэллээ л гэх юм, өнгөрснийг тавьж явуулах хэрэгтэй л гэх юм, чухам том хүн болж буйгаа анзаарч байна ч гэх шиг.</p><p>Одоо бүр ор тас мэдрэхээ больсон мэдрэмжүүд ч байна. Ганцаардалдаа дассан, бүр ганцаардал ч гэж бодохоо байж. Гуниг, уур, харуусал гэх мэт мэдрэмжүүдээ “Энэ яг юу вэ?” гэж өөрөөсөө их асуудаг байсан нь одоо “Аан, би уурлаж байна. Одоо жаахан амьсгалъя. Дотор давчдаад байна, аргагүйдээ сарын тэмдэг ирэхэд 7 хоног дутуу байна. Гунигтай байна аа, гэхдээ гуниглах хором мөчөө анзаарах хэмжээний тайван байна.” гэх мэт бодлуудаар солигджээ.</p><p><strong>Мэдрэмждээ төөрөлдөж, үргэлж асуултын тэмдэг зүүж, нэгэнтэйгээ сөргөлддөг, нэгнийгээ үгүйсгэдэг байсан сэтгэл, оюун хоёр минь хамтарч, нэгнээ хүлээн зөвшөөрч чаддаг болжээ. </strong>Үүнийг л сурах гэж тэр бүх цаг хугацаанд асуултын тэмдгээ гээлгүй явсан ч юм билүү. Одоо ч надад өчнөөн л асуулт байна. Гэсэн ч хариулт оллоо гээд дуусчих биш, байсаар л байх асуултууд. Цаг хугацаа нь болоход асуулт өөрөө харилтаа хөтлөөд ирдэг шүү дээ.</p><p>Дээрх бичсэн үгсээ уншихаар нэг л их зовж, зүдэрсэн амьтан шиг. Үгүй ээ. Би зүгээр л амьдралын урсгалыг сөрөх гэж хичээхээ больсон. Өдөр хоног үргэлж сайхан байхгүй. Баяртай, гунигтай үйл явдал хүн бүхэнд тохиож л байгаа. Би зүгээр л тэр бүгдээ анзаарахыг хичээдэг. Баясал, гуниг аль ч бай бүгдийг гүнд нь тултал мэдрэхийг хүсдэг. Дотроо юуг ч бугшуулж үлдээхгүйн тулд мэдрэмж, бодол бүхнээ цэгцтэй бичвэр болгон хувиргахыг хичээдэг.</p><p>Харин тэдгээр бичвэрүүдийн маань 30 гаруй хувь нь сарын тэмдгийн үеэрх тавгүйрхэл байв. Аавын X хромосомтой зогит ээжийн өндгөн эсийг их хүчин чармайлтаар найрсны үндсэнд эмэгтэй хүн болж төрсөн би сарын тэмдгийн үеэрх гормоны өөрчлөлт, үүнээс улбаалсан сэтгэлийн савлагааг бүрэн хүлээн зөвшөөрч, маш нарийн судалж мэдсэн маань мэдэгдэхүйц эерэг нөлөө үзүүлжээ. Сарын тэмдгийн өмнөх долоо хоног угаасаа хэцүү байдаг. Гормоны нөлөөгөөр үүссэн шинэ эд, эс бүхэн үхэждэг, дотор минь урагддаг. Бие, сэтгэл хоёул өвддөг.</p><p>Биеийн өвдөлтөө тэсэж сурсан нь сайн ч гэлээ өрөвдмөөр. Нүдээ анин амьсгалж эхлэхэд яг тэнд, давсаг хавиар арьс хууларч, гуужиж, гадагшлахдаа биеийн минь эд эс бүхнийг ажиллуулж байгаа нь мэдрэгддэг. Эмэгтэй заяанд ногдсон эл өвдөлтийг би болиулж чадахгүй ч зүгээр л мэдэрч сурчээ. Авууштай шүү.</p><p>Харин сэтгэл… Би хааяа дийлдэггүй. Тиймдээ ч нулимсаа өөрөөсөө харамлалгүй шууд асгачихдаг. Өөрийн мэдрэмжүүдээ үгүйсгэхээ больсноос хойш уйлах бүр ч таатай болжээ. Одоохондоо үүнийг л хийж чадна, ингэж л өөрийгөө тайвшруулж чадна. Хүлээн зөвшөөрч, мэдэрч, гуниглаж, уйлж, тайван байж сурахын тулд их хичээжээ. Хайртай шүү, Дариа.</p><p>Өөрийн эл чанараа олж авах явцдаа анзаарсан өөр бас бус зүйл ч байна. Хүмүүс бүгд төрөхдөө л юуг ч таньж мэдээгүй, хоёр үгээр бол “цагаан цаас” байдаг. Амьдарч буй өдөр хоногуудад урсах үйл явдал бүхнээс оюун ухаанаа тэжээж, тэлдэг. Уншдаг, уншсанаа эргэцүүлж чаддаг бол сайн. Бичдэг бол үүний хэрээр эргэцүүлэл нь цэгцэрнэ, бүр сайн. Харин энэ бүгдийг анзаарч, ухамсарт оюунаараа төвлөрч хандах нь бүхний суурь. Төвлөрч чаддаггүй бол бодлогогүйн шинж тэмдэг болохыг анзаарав. Анзааргатай байж чаддаггүй бол бүр бүтэхгүй. Ийм хүмүүсээс хол явах хэрэгтэй. Аядуу, тайван, аливааг хүлээцтэй ажигладаг, сонсдог хүмүүсээр эргэн тойрноо бүрдүүлэх хэрэгтэй. Ийм хүмүүс хаа хамаагүй оршихгүй. Би өөрөө адил болсноор харин учрах магадлал өндөр.</p><p>2025 онд амьдралын шугам шулуун байгаагүйг бичиж буй, бодож буй, бичмээр байвч өөртөө үлдээх нь зөв сонголт болох олон үйл явдлууд нотлох шиг. Тэдгээрээс хамгийн чухал нэгийг нь л жишээ болгон бичье. Автобусны жолоочид “тэнэг юм уу!” гэж хэлүүлчхээд өөрийн мэдэлгүй нулимсаа асгасан тэр өдрөөс хойш бодсон бодол: “Яагаад бусад үед биш, энэ үед ингэтлээ ихээр уйлав?”.</p><p>Төрсөн дүүгийн маань бие гэнэт өвдөж, гэр бүлийн бүх хүмүүсийн сэтгэл нэг л зүйлд зовниж байсан гурван долоо хоногт хэн хэн нь нэгнийхээ дэргэд нулимс дуслуулаагүй юм. Нэгэндээ нулимсаа харуулсан, харуулаагүй бүгд нэгнийхээ сэтгэлийн толь болчихсон байж л дээ. Нойр муутай хэд хоног явснаас үүдэн хагас ухаантай амьтан дүүгийн бие арай дээрдэж, амьсгаа авах сөхөөтэй болсон нэг өдөр нойр авах санаатай гэрийн зүг автобусанд суугаад явав. Нэг унтаж, нэг сэрэх маягаар ухаан балар амьтан гөлийж явахдаа жолооч над руу харан нэг юм асуугаад байсныг огт анзаараагүй байв. Жолоочийн асуусан асуултыг үнэхээр ойлгоогүй, бараг сонсоогүй байсан би гурван удаа “Айн?” гээд асуучхав. Тэгсэн өнөө жолооч чинь “Тэнэг юм уу!” гээд өөдөөс хашгирдаг юм даа. Эхлээд цээжинд уур савслаа. Гэнэтхэн өнөө их уур чинь халуун төмөр өрцний голоор зурах шиг хяхтнасанаа нулимс болоод асгарчихав. Би өөрийгөө их гайхлаа. Нулимсынхаа дуслыг баруун гарын долоовор хуруугаараа арчиж аваад эргүүлж тойруулан харж үзлээ. Энгийн л нэг дусал нулимс. Гэхдээ жолоочийн хашгираанд урссан нулимс биш, олон хоног өвдсөн сэтгэлийн тайтгарал байв.</p><p>Өөрөөсөө асуух асуулт: “Яагаад бусад үед биш, энэ үед ингэтлээ ихээр уйлав?” Асуултдаа би олон янзаар хариулж болно. Гэр бүлд минь тохиосон энэ айхтар гэнэтийн үзэгдэлд цочирсон сэтгэлийн өвдөлт, уг цочролд сэтгэлийн дэм, цаг хугацаа, зав зай, санхүүгийн дэм үзүүлж буй бүх хүмүүсийн үйлдэлд талархах сэтгэл, өөрсдөө ядарч байгаа ч “эдгэрэл” гэх ганцхан үгийн цаана орших амар амгаланг хүсэх аав, ээжийн хичээл зүтгэл, яадаг ч байсан энэ бүгдийн ард гарах л болно гэх итгэл найдвар. Энэ бүх үед би уйлж болох л байсан. Хэн ч байхгүй газар ганцаараа явж ороод асгартлаа уйлж болох л байсан. Харин яг тэр өдөр дүүгийн маань бие харьцангуй сайжирч, тэр олон хоногийн дараа ухаан нь сэргэсэн харцаар намайг харах дүүгийн минь төрх “аан, одоо сэтгэл тайвширч болох юм байна” гэж бодоход хүргэжээ. Үр дүнд нь олон хоног тэссэн нулимсаа асгасан хэрэг л дээ. Бие хөнгөрөөд, гэв гэнэт нар илүү дулаахан төөнөж байгаа мэт мэдрэгдэж, өөрийгөө толинд хараад нүүрэн дээр гарсан батгаа тоолж ч үзэх шиг. Тэжээвэр нохой шиг уйтгарладаг зав, цаг хугацаа буцаад ирэх ч шиг.</p><p>Хүний мэдрэлийн систем “би энд аюулгүй” гэж мэдэрсэн үедээ л уйлах чадалтай болдог гэдгийг дээрх үйл явдал шууд нотолж байгаа юм. Шинжлэх ухаанаар аль үжээ нотолчихсон үнэнийг би өөрөө мэдэрч байж үнэн гэдэгт итгэмээр байсан юм. Эцэст нь би зүгээр л “Аан, энэ хүний дэргэд би аюулгүй” гэх мэдрэмжийг, дүүгийн бие сайжрахад авсан шиг тэр их тайтгарлыг бусдад өгч чаддаг хүн байх сан гэж бодох боллоо. Ертөнцийн бүх зүйл талархмаар шүү. Өвдөлт, автобусны жолооч, гэр бүл, ажил хөдөлмөр, уран зохиол, шүлэг. Бүгдэд л талархаж байна. Everything is unfolding in its perfect time.</p><p>— — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — —</p><p>Би уншдаг тулдаа өнөөдөр бичиж сууна. Уншдаг тулдаа, хүүхэд ахуйдаа чухам хүнд өвдсөн тулдаа, тэр бүгдийг одоо зүгээр л дурсаж чаддаг болтлоо эдгэрсэн тулдаа би өнөөдөр бичиж сууна. Уншдаг тулдаа өөрийгөө хүлээн зөвшөөрөх нь ямар их амар тайвныг авчирдаг болохыг ойлгож байна. Гэвч надад хоёр төрлийн “би-бИ” байдгийг энэ жил ойлгов. Нэг нь мэдээж дээрх бүгдийг бичсэн би. Нөгөө нь хааяахан гарч ирээд шүлэг болчихдог бИ. Эхэндээ би дотор дүрээсээ айдаг байлаа. Хүрээд үзвэл хэнд ч хэрэггүй шалбааг байх вий гэсэндээ холоос ажигладаг байв. Тэр ч үүнийг сайн мэднэ. Хааяа хааяа миний анхаарлыг татах гэж хачин зүүд зүүдлүүлнэ. Ингэх бүрд нь гэнэт л ухаарсан мэт биеийн минь нөгөө хэсэг гэдгийг, сүнсний минь дүүрэн тал болохыг хүлээн зөвшөөрөхөөс өөр аргагүйд хүрдэг байв. Ирэх жил энэ бИ-тэйгээ дотно нөхөрлөхийг хүсэж байна. Нэгэнт нөгөө би-тэйгээ зохицох арга барилыг суралцах замаа олсон тул одоо өөрийг, арай өөрийг олж мэдмээр байна. Нэг л өдөр бусдын уншиж тайтгардаг шүлгийн ном болчих ч юм билүү.</p><p>— — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — — —</p><p>Би уг нь яг одоо бичихээ болимооргүй байна. Өөртэйгөө ярилцаж, өөрийгөө улам зөөлрүүлмээр байна. Юм бүхэнд төгсгөл байдаг. Байхгүй байлаа ч би төгсгөж байна. (Н.С)</p><p><em>12/11/2025 Улаанбаатар хот.</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/603/1*nVb7XCP4JaCbCsBEFP_39w@2x.jpeg" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=b28969d8f9b6" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Өөрийн асуудлуудаа таньж эхэлсэн тэмдэглэл]]></title>
            <link>https://medium.com/@sarandelger36/%D3%A9%D3%A9%D1%80%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D0%B0%D1%81%D1%83%D1%83%D0%B4%D0%BB%D1%83%D1%83%D0%B4%D0%B0%D0%B0-%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8C%D0%B6-%D1%8D%D1%85%D1%8D%D0%BB%D1%81%D1%8D%D0%BD-%D1%82%D1%8D%D0%BC%D0%B4%D1%8D%D0%B3%D0%BB%D1%8D%D0%BB-bfb30284e063?source=rss-57dc0ee032cc------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/bfb30284e063</guid>
            <category><![CDATA[тэмдэглэл]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Sarandelger]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 12 Sep 2025 15:50:52 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-09-12T16:00:49.497Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Шөнө нойроо хулжаан боддог зүйлс дэндүү их болжээ. Ер нь юу бодоод буйгаа сийрүүлж бичихгүй л бол тархин дотор бугшиж, бодол санааг минь бага багаар мэрэх шинжтэй.</p><p>Энэ жилийн хавар нэг залуутай хэсэг болзсон юм. Болзоонд яваагүй, өөрийн цаг заваа ажлаас, өөрөөсөө өөр хүнд хуваалцалгүй их удаан явсны дараа л даа.</p><p>Өөрийнхөө муу зан чанаруудаас нэлээн олныг мэдээд авчихсан, ганцаараа амьдраад хөөрхөн хэдэн сар болоод, одоо хүнтэй учирвал ёстой эрүүл харилцаа үүсгэх чадалтай гэх мэт өөртөө итгэлтэй олон бодлыг тээхийн хажуугаар шинэхэн төгсөгчийн ажлын стресстэй танилцаж, хүүхэд насны итгэл үнэмшлээ яг анзаарч эхэлж явсан үе. Бас нэлээдгүй ганцаардмал, үүнээсээ болоод муур үрчилж авах жишээтэй. Ийм хүн чинь хүний хайр халамжийн мөрөөсөл болчихдог юм билээ, би өөрөө ч үүнийгээ тухайн үед сайн мэдэж байв. Ер нь одоо эргээд бодоход ганцаардаад, ганцаардлаа зүгээр л мэдэрч, өөртэйгөө танилцахын оронд “бусдаар нөхөх” арга замыг сонгожээ. Тэнэг хог.</p><p>Тэгсэн яасан гээч, өнөө залуу маань чат бичихгүй удвал үй олон бодлоор толгойгоо дүүргэчихнэ, яагаад ч юм мэдэхгүй байнга л холбоотой байхыг хүснэ, тэгсэн мөртлөө би юу хүсээд байна гэдгээ нөгөө хүндээ илэрхийлж хэлэхгүй, бэлэг сэлт өгмөөр санагдаад ер болохгүй. Хамгийн сонирхолтой нь тэр залуу миний урмыг хугалах үйлдэл хийсэн ч, тодорхойгүй нөхцөлд намайг шаналгаж байсан ч би түүнийг сонгосон хэвээр байв. Юун сайн болзохоосоо өмнө өөрийнхөө сэтгэлзүйн өөрчлөлтүүдээ нарийн анзаарч сурсан юм, тийм тулдаа “яагаад энэ залуу ийм үйлдэл гаргах тусам нь би татагдаад байна вэ?” гэх асуултыг өөртөө тавилаа. “Надад” үнэхээр “асуудал” байгаа нь уг асуултдаа хариулж чадахгүй буйгаас шууд харж болохоор.</p><p>Тэгээд л хариултаа олохоор явж өгөв. Ингэхийн тулд эхлээд нөгөө залуугаасаа ч болив. Харин дараа нь “Toxic parents” номыг барьж автал, юу вэ! Дийлэнх монгол эцэг эхчүүдийн зан ааш, хүүхдээ өсгөн хүмүүжүүлэх арга ухаан тэр номонд ёстой а, б-гүй толь бичиг шиг дэлгээстэй байдаг юм даа. Энэ бичвэрийг минь уншиж байгаа хүмүүс ч ер нь уг номын агуулгыг барагцаалах хэмжээний гэж бодож байна.</p><p>Номон дээрх жишээнүүд, эцэг эхийн хортой авирыг унших тусам миний одоогийн сэтгэлзүйн логик маш тодорхой болж эхлэв. Өөрийгөө “anxiety attachment”-тэй хүн гэдгээ ч олж мэдсэн маань бүр шок байв. Ингээд л миний хийрхэл эхэлсэн юм.</p><p>Эцэг эхдээ гомдоллож, бага байхад ийм тийм үйл явдал тохиосноос л миний сэтгэл одоо өвдөж байна гэж 4-өөс 7-р сарыг дуустал хийрхэв. Энэ үеэр хөөрхий ээж, аавыгаа их ч хэмлэсэндээ. Маргах бүрдээ хуучны үйл явдлуудыг сөхнө, өөрийгөө зөвтгөж, гомдолдоо хорссоор зүрхээ өвтгөж, бүр зүрхний эмчилгээ бичүүлж авах дээрээ тулсан гээд л бод. Энэ бүхэн юуны төлөө байсан гээч: Би зүгээр л ээж, аав хоёрыг ялж дийлмээр байсан юм. Бага байхад тохиолдсон жижиг сажиг гэлтгүй үй олон дурсамжууддаа буруутан оноож, өөрийгөө зөвтгөж, өрөвдмөөр байсан юм. Үүнээсээ би их ядарсан, шантарсан, гэсэн ч цуцаагүй.</p><p>Сэтгэл санаа дордохын хэрээр дотор эрхтэн дагаад хямардаг юм билээ. Миний ходоод өвдөж, хоолоо сайн шингээж чадахгүй мөртлөө дээр дээрээс нь идээд л байсан, цадсан мөртлөө хоол хоолой дээр тулж, гэдэс дүв дүүрэн болох хүртэл, нэг ёсондоо тэнхээгээ бартал идсэн. Жин нэмсэн, сайхан цэвэрхэн нүүр минь идээтэй батгаар дүүрсэн. Сэтгэл санаа болохгүй байгаа юм чинь, таргалаад байгаа юм чинь дасгалд явъя гэж шийдээд жемд хүртэл явж үзэв. Эхэндээ хөлс гараад л, сэтгэл санаа дээрдээд их сайхан байлаа. Даанч нэг сар, хоёр сар болоход булчин харьцангуй чангарсан ч би илүү их ядарч байв. Батга ч нэмэгдэж, хоолны дуршил ч зах замбараагаа харин ч нэг алдсан даа. Энэ үеэр харин нэг сайхан үйл явдал тохиосон нь багадаа мөрөөддөг байсан бие даасан амьдралаа босгох эхний алхмаа хийв: Байртай боллоо. Урьдчилгааны 74%-ийн аав, ээж хоёр өгч, орон сууцны зээлтэй болов. Эцэг эхдээ талархах олон үйл явдал болсон ч би чин сэтгэлээсээ талархаж чадахгүй, ёстой тэнэгтэж өгсөн. Одоо бодохоор сэтгэл гэмшээд их хэцүү.</p><p>Тухайн үед аз таарч “Ад үзэгдэх зориг” номыг барьж авлаа. “Траума” буюу сэтгэл зүйн гэмтлийг нийтэд түгээн дэлгэрүүлсэн Зигмунд Фрейд болон Карл Юунг нарын үзлийг хүчтэй эсэргүүцсэн Адлерийн сэтгэл судлалын үзлүүдийг хөгшин философич болон яг над шиг, өнгөрсөндөө өөрийгөө дөнгөлж, өрөөл бусдад үнэлэгдэх гэж хичээдэг, хүн хоорондын харилцааны төвөгтэй нөхцөлүүдээс өөрийгөө холхон байлгадаг залуу хоёрын харилцан яриагаар дамжуулан хүргэсэн ном юм л даа. Ёстой цагаа олж уншсан шүү! Энэ номоос л би аав, ээжийгээ ялж дийлэх гэж л хийрхээд буйгаа анзаарсан юм. Ямар ч чухал зорилгогүй маргаад л, гомдоод л байсан.</p><p>Ер нь хүний эргэн тойронд асуудал ингэтлээ үүсээд байвал гол асуудал нь хүн өөрөө л юм билээ. Хог гэж, хожимдож ухаарлаа. Гэсэн ч энэ ухаарлын ачаар миний сэтгэл их зөөлөрсөн шүү! Өөрийгөө ямар адгуу хүн болохыг, эдгэрч байна гэж муйхарлахдаа өөрийгөө болон эргэн тойрны хүмүүсээ ч хэчнээн өвтгөснөө эцэс сүүлд нь нэг юм ойлгов.</p><p>За яахав, гэхдээ энэ бүх үйл явдлын дараа нөгөө залууд тэгтлээ хоргодоод байсан өөрийгөө, бодол дотроо чаргууцалдаад байсан тэр нэг сонин хүслүүдээ бага багаар тавьж явуулж байна.</p><p>Хүний одоогийн асуудлууд өнгөрснөө тавьж явуулах хүртэл өнгөрснөөр л тодорхойлогддог юм уу даа. Гэтэл ирээдүйд хэн байх минь одоогоос минь шалтгаална. Ингээд бодож үзэхэд л өнгөрсөнд болсон зүйлсээсээ зуурч үлдэх гэж хийрхтлээ хичээх хэрэггүй бололтой.</p><p>Ээжтэйгээ цуг байх минут тутам сөргөлдчих гээд их хэцүү байсан би өнөөдөр 6 дахь хоног дээрээ ямар ч маргаангүй, гомдлын хоосон үг хаялгүй эмнэлэгийн нэг өрөөнд хамт байна гээд боддоо. Үүнд toxic parents ном дээр өгүүлдэг “чи эцэг эхээ өөрчилж чадахгүй ч өөрийгөө өөрчилж чадна” гэх санаа, ад үзэгдэх зориг номын “бусдын асуудалд хутгалдаж, бүгдийг өөрийнхөөрөө байлгах гэж муйхарлахын оронд би хэрхэн тус нэмэр болж чадахдаа ач холбогдол өгөх нь чухал” гэсэн санаа их нөлөөлсөн байна.</p><p>Зүгээр л ээлжийн амралтаараа биеэ хэсэг тордоод авъя гээд эмнэлэгт үзүүлтэл дотор эрхтэн гэж авах юмгүй болжээ. Миний хийрхлийн хор нөлөөгөөр ээжийн зүрх ч чамгүй өвдсөн байлаа. Ингээд л хамт нэг өрөөнд хэвтэж буй.</p><p>Юу гээч, одоогоороо миний бодол тайвшрахгүй байна. Энэ бүхнийг бичсэн ч сэтгэл сийрэхгүй байна. Үүнд олон зүйл нөлөөтэй гэж бодном. Хар багаас зовоож байгаа хөлийн өвчин л зонхилох шалтгаан юм уу даа. Ер нь энгийн, эрүүл саруул хүнтэй адилгүй, нийгмийн хөдөлмөр хамгаалал, халамжийн төвөөс “хөгжлийн бэрхшээлийн зэрэг 60%” гэж тогтоож өгсөн тодорхойлолтыг хүлээн зөвшөөрөхөөс өөр аргагүй юм байна. Өдийг хүртэл энгийнээс илүү амьдрах гэж хичээж ирсэн надад үүнийг л хүлээн зөвшөөрөх дэндүү боломжгүй мэт санагдаж байна. Ядаж байхад юм бүхнийг хэтрүүлж боддог, хэтэрхий эмзэг сэтгэл зүйгээсээ ч ядрах шиг. Сүүлийн үед бодлоос болж толгой өвдөх үед өөрөөсөө “больчих” гэж гуйдаг боллоо. Үнэхээр ядарч байх шиг. Одоо зүгээр л унтаад өг.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*2CAVrFU6JtN3M7BQ18B_5Q@2x.jpeg" /></figure><p><em>4-р сард хийрхэл эхэлж байсан үе. Байрны зээлээ хөөцөлдөөд явж байв.</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*TYZjmFtA5vOCxvTqwgtlIA@2x.jpeg" /></figure><p><em>Жемд явж эхэлсэн үе. Эрүүгээр батга гарч, жин нэмж эхэлж байв.</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*vQHwghHbrUhLzt4gPaY-Bg@2x.jpeg" /></figure><p><em>Нэг мэдсэн өөртөө таалагдахаа байчихжээ. Тэгсэн ч инээгээстэй.</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*yjYrcVr5Hne8n6k0rC3qpA@2x.jpeg" /></figure><p><em>Энэ 5 өдрийн өмнөх зураг. Эхний зургаа харж сэтгэлээр унадаг би. Эрүүл болоод авбал болоо доо л гэж бодох юм дөө.</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=bfb30284e063" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Таслал аваад эхлэв]]></title>
            <link>https://medium.com/@sarandelger36/%D1%82%D0%B0%D1%81%D0%BB%D0%B0%D0%BB-%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%B0%D0%B4-%D1%8D%D1%85%D0%BB%D1%8D%D0%B2-cec2a065767a?source=rss-57dc0ee032cc------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/cec2a065767a</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Sarandelger]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 06 Oct 2024 05:59:19 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-10-06T05:59:19.328Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Сүүлийн хэдэн өдөр яагаад ийм гунигтай байгаа шалтгаанаа мэдэж байгаа ч хүлээн зөвшөөрч чаддаггүй ээ.</p><p>Ганцаардах, хий дэмий зүйлсэд шаналах, өглөө сэрээд л шууд өнөөдөр яаж ажлаа хийнэ дээ гэх мэт бодол бодох, зүгээр л сууж байгаад уйлах, хэнтэй ч, бүр хэнтэй ч юу ч ярьмааргүй санагдах, орноосоо огт босолгүй хэвтээд л баймаар санагдах, юу хамаагүй амттай л юм байвал идэх (ядаж гоё амтнаас допамин мэдэрмээр байгаа юм байлгүй), олон дунд байхдаа зүгээр инээж хөхрөх, уусах хэдий ч үе үе өөрийгөө тусгаарлах, ганцаараа байхдаа жаргалгүй байх гэх зэрэг олон үл ойлгогдох үйлдлүүд надаас гараад байх юм. Юу болоод байгааг ойлгож байна аа, гол нь яах ёстойгоо ойлгохгүй байна. 2024.10.06</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Ecb1zF6v5ZhYzIaEP8cMtQ@2x.jpeg" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=cec2a065767a" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Хүлцэж болдоггүй мэдрэмж]]></title>
            <link>https://medium.com/@sarandelger36/%D1%85%D2%AF%D0%BB%D1%86%D1%8D%D0%B6-%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B4%D0%BE%D0%B3%D0%B3%D2%AF%D0%B9-%D0%BC%D1%8D%D0%B4%D1%80%D1%8D%D0%BC%D0%B6-b60732f31f0a?source=rss-57dc0ee032cc------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/b60732f31f0a</guid>
            <category><![CDATA[сэтгэл]]></category>
            <category><![CDATA[гуниг]]></category>
            <category><![CDATA[ганцаардал]]></category>
            <category><![CDATA[мэдрэмж]]></category>
            <category><![CDATA[тэмдэглэл]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Sarandelger]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 19 May 2024 08:57:56 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-05-19T09:00:40.013Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Миний өдөр тутмын хэвшил үнэхээр завгүй бас ганцаардмал. Ядарч байгаагаа, сэтгэл өвдөж байгаагаа, бие өвдөж байгаагаа хэн нэгэнд хэлэх эрх байхгүй мэт хэтэрхий биеэ даасан, хэтэрхий ганцаардмал өдөр хоногууд хэвийнээр, ар араасаа хөвөрч байна. Энэ хэвийн үү, Дариа? Хэвийн гэж үү?</p><p>Бусдад байтугай өөртөө ч хангалтгүй миний оюун ухаан, бие махбод. Өвдөж байна аа. Ямар их ганцаардал, ямар их гуниг, ямар их завгүй өдөр хоногууд вэ?</p><p>Яасан олон бохир сэтгэлтэй хүмүүс вэ? Би бүр бохирдож гүйцлээ! Хүмүүсийн хиртэй сэтгэлийн өмнө нүв нүцгэн зогсох хүүхдэрхүү гэнэн сүнс минь туйлдах нь ээ!</p><p>Эсвэл би үргэлж хэцүү замыг нь сонгодог юм болов уу? Өөрт минь хамаарах бүхий л асуудлыг би яг хэнтэй хуваалцах ёстой юм бэ? Өөрийн гэсэн бүгдээ ганцаараа тэвэрч алхсаар ядарч байна. Би ганцаардаж байна. Ганцаараа байсаар, ганцаараа өглөөг угтаж, ганцаараа шөнийг үдэж, халуун хоолоо ганцаараа идэж, хамаг бүгдээ ганцаараа л хийхээс ядарч байна.</p><p>Сэтгэл минь өссөн гэрээсээ хором өнгөрөх бүр холдоод байна. Ойртох гэж хичээх бүрд орь ганцаараа болж буйгаа бүр илүү мэдрээд байна. Ойлголцох гэдэг чинь яасан хүнд хүчир хөдөлмөр вэ!</p><p>Ганцаараа байхын сайхан нь хэтэрхий чөлөөтэй орших. Хэтэрхий чөлөөтэй би хаашаа явахаа мэдэхгүй, чөлөөн дундаа, тэг дунд нь хаашаа эргэхээ мэдэхгүй гацчихаад байна. Энэ бүгдээс би өөрөө өөрийгөө л сугалж гаргах юм гэж үү? Туслаач дээ…</p><p>2024.05.19 16:50</p><p>https://youtu.be/c56t7upa8Bk?si=1ZcNbrJIhclvh6Du</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/360/1*KZfb7J6RuytoSlsJ0XNOzQ@2x.jpeg" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=b60732f31f0a" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Би уг нь ээждээ хайртай л даа, гэхдээ…]]></title>
            <link>https://medium.com/@sarandelger36/%D0%B1%D0%B8-%D1%83%D0%B3-%D0%BD%D1%8C-%D1%8D%D1%8D%D0%B6%D0%B4%D1%8D%D1%8D-%D1%85%D0%B0%D0%B9%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%BB-%D0%B4%D0%B0%D0%B0-%D0%B3%D1%8D%D1%85%D0%B4%D1%8D%D1%8D-b7564fc52fa4?source=rss-57dc0ee032cc------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/b7564fc52fa4</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Sarandelger]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 09 Apr 2024 08:49:09 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-04-09T08:49:09.055Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Хүн гэдэг муухай шүү, “ишиг эврээ ургахаар эхийгээ мөргөнө” гэж яасан үнэн үг вэ!</p><p>Хүний өөртөө итгэх итгэл их эмзэгхэн юм аа. Гурван өдрийн өмнөхөн л гэхэд би хаана ч, юу ч бичсэн өөрийнхөө мэдрэмжид итгэлтэй нь аргагүй нийтэлдэг байлаа. Гэтэл уржигдар ээж намайг бичдэг зүйлсээ бодож бичих талаар, өөр өөр араншинтай хүмүүс миний бичсэнийг өөр өөрсдийнхөөрөө урвуулж ойлгоно гэж хэлэв. Тухайн үедээ нээрэн ч тийм шүү, би ч их ухаан муутай үйлдэл хийснээ ухаарч, хүлээж аваад л өнгөрөв.</p><p>Өнөөдөр эшлэлийн хаягтаа номын эшлэлд тайлбар бичих гэсэн чинь нэг л биш шүү. Бараг бичиж байгаа үсэг бүрээ бодоод, дэмий ч юм уу, би ер нь юу мэддэг гэж ийм хаяг хөтөлдөг юм бол, би ер нь юу чаддаг ч юм бэ дээ гэх мэт бодлууд ар араасаа хөврөв.</p><p>Хүмүүс ер нь юу гэж хүлээж авах миний бодол, мэдрэмжид хамааралтай юу? Хүн бүрийн мэдрэмж, бодол өөрсдөдөө л зөв биз дээ? Бусад хүмүүс намайг ингээд бодчих байх, тэгчих байх, ингэчих байх гэсээр доторхоо уудалдаггүй, бичиж л тайтгардаг сэтгэлээ бүр хаагаад хаячих юм биш байгаа?</p><p>Ээж маань бусад хүмүүс юу гэж бодох бол гэсэн өнцгөөс ханддаг бол би, өөрийнхөө сэтгэлийн хэрэгцээг хангах үүднээс ханддаг болж таарав уу?</p><p>Дахиж ээжтэйгээ юмаа хуваалцаж яримааргүй санагдав. Уг нь хүүхдээ буруу, зөрүү алдах вий гэсэндээ л хэлсэн үгс нь надад шүүмжлэл болж ийн туслаа. Үе хоорондын ялгаа гээч нь бас байх шиг.</p><p>Одоо би бичдэг зүйлсдээ эргээд итгэлтэй болох гэж зөндөө удна даа. Яг л гадаад төрх, өөрийн сонголт, шийдвэрүүддээ итгэлтэй болох гэж удсан шиг…</p><p>2024.04.09</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=b7564fc52fa4" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Инж эгчийн “Халзан өдрүүдийн тэмдэглэл”-ийг уншаад жаал уйлсан хүний тэмдэглэл.]]></title>
            <link>https://medium.com/@sarandelger36/%D0%B8%D0%BD%D0%B6-%D1%8D%D0%B3%D1%87%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D1%85%D0%B0%D0%BB%D0%B7%D0%B0%D0%BD-%D3%A9%D0%B4%D1%80%D2%AF%D2%AF%D0%B4%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D1%82%D1%8D%D0%BC%D0%B4%D1%8D%D0%B3%D0%BB%D1%8D%D0%BB-%D0%B8%D0%B9%D0%B3-%D1%83%D0%BD%D1%88%D0%B0%D0%B0%D0%B4-%D0%B6%D0%B0%D0%B0%D0%BB-%D1%83%D0%B9%D0%BB%D1%81%D0%B0%D0%BD-%D1%85%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B9-%D1%82%D1%8D%D0%BC%D0%B4%D1%8D%D0%B3%D0%BB%D1%8D%D0%BB-88324ba96d68?source=rss-57dc0ee032cc------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/88324ba96d68</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Sarandelger]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 06 Apr 2024 02:39:14 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-04-06T02:39:14.568Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Юу гэж эхлэхээ сайн мэддэггүй ээ. Инж эгчийн “Халзан өдрүүдийн тэмдэглэл”-ийг уншаад жаал уйлав.</p><p>Би их жоохон хүүхэд байснаа л санадаг. Дөнгөж 6-р ангийн 13 нас ч хүрээгүй охиныг үхэх, сэхэхийн заагт хүртэл нь хагалгаа хийсэн эмч нарт л хамгаас их гомддог. Тухайн үед үхэх гэж юу байдгийг ч мэддэггүй би зүгээр л юу ч боддоггүй байж дээ. Хөөрхий, ээж аав, гэрийнхэнд минь л их хэцүү байсан нь одоо намайг жоохон л өвдөхөд бүгд санаа зовж, аргадаж байгаагаас нь мэдэрдэг.</p><p>Сэхээн амьдруулах тасгаас анх удаа гарч, энгийн тасагт шилжихдээ өөрийнхөө хөлийг анх харсан мөч л “Аан, би ёстой аймар өвдсөн юм байна.” гэж бодоход хүргэж билээ. Сар гаран толгойгоо ч даахгүй болтлоо сэхээнд хэвтсэн би өндийж хөлөө харах тэнхэлгүй байсан юм. Өндөр Эмээгээрээ тэргэнцрээ түрүүлээд боолтын өрөө рүү явж байхдаа хаашаа явж байгаагаа ч мэдээгүй би сувилагч хөлийн маань боолтыг авахад хар, хүрэн өнгөтэй, зөндөө олон том шархтай, бамбайж хавдсан хөл намайг угтсан даа. Өндөр Эмээ, бид хоёр хоёул анх удаа л миний хөөрхий хөлийг анх харсан минь тэр. Өндөр Эмээ шууд л маань мэгзэм уншаад эхэлсэн. Өндөр эмээгийн даралт ихэсдэг, өмнө харвангаа алдсан гэдгийг нь мэддэг би тайван байхыг хичээж байснаа санадаг. “Эгч ээ, одоо тэгээд боолт хийх үү?” гэж их тайвнаар сувилагчаас асуухад сэтгэлгүй сувилагч тамединаар хэд арчсан болоод хуурай боолт хийчхэж билээ. Магадгүй тэр үед бүр цэвэрлээд, ухаж төнхөж боосон бол би тэсэхгүй бөөн уйлаан майлаан болох байсан биз.</p><p>Энэ үйл явдлын дараа ээж ирээд тор дүүрэн жимс, чихэр, пиченьтэй хамт нэг таблет авчрав. Дотор нь зөндөө гоё тоглоом суулгачихсан. Тэр үед subway surf, temple run, talking tom гэх мэт тоглоомууд эд од болж байсан үе. Өнөө тоглоомуудаа тоглоод хөлөө ч таг мартсан. Жоохон хүүхэд байсан тулдаа л тэр үед сэтгэлээр уналгүй тэссэн байхаа. Одоогийн би бол өвдгөө тэвэрч уйлаад, бууж өгч мэдэх л хүн.</p><p>Үүнээс хойшхи үйл явдлыг тод санадаггүй ч өнөөдөр мартсан байсан дурсамжуудаа эргэж санав. Тэр үед олгойгоо авахуулсан, бөгс нь битүү төрөөд гэдсээрээ ялгадсаа гадагшлуулдаг хүүхдүүд ихэвчлэн хэвтэж эмчлүүлдэг, хагалгаанд ордог байв. Надтай ижилхэн оноштой хүүхдүүд ч цөөнгүй. Үргэлж коридороор гүйлддэг, сэргэлэн цовоо хүүхдүүд өглөө боолтын өрөө рүү явахдаа л аав ээжээсээ зүүгдэж, орноосоо зуурч бөөн уйлаан майлаан болно. Би ч тэдгээр хүүхдүүд дунд гайгүй томдоо ордог тул уйлахгүй, их л ямбатай тэргэнцрээ түрүүлээд л явна. Гэхдээ л тэр өрөө рүү орохоос зүрх үхдэг байлаа. Хамаг эл шархыг перкс, тамедин, иод, өөр юу юу ч билээ тэр бүгдээр арчина, угаана, маарлаар эдээ бээрийг нь арилтал, ховхорч унатал арчина, зүлгэнэ. Ингэхээр айхгүй гээд ч яах билээ. Би тэр өрөө рүү ороод туж уйлсаар байгаад л гарч ирдэг байсан. Хааяа үнэхээр тэсэхээ байгаад орилно, тэр үед ээж дэргэд байвал намайг аргадана, үнсэнэ, үнэрлэнэ, дагаад уйлна, “миний охин, зүгээрээ, ингээд нэг цэвэрлүүлчихвэл өнөөдөртөө огт шарханд нь хүрэхгүй шдээ, зүгээрээ” гэж хэлнэ. Аав бүр зүрх нь дагаад үхчихдэг. Цуг уйлж байгаад л гарч ирнэ.</p><p>Сүүлдээ өөрөө тэргэнцрээ түрээд боолтын өрөө рүү явдаг болсон. Эх нялхсын “Ерөнхий мэс заслын тасаг”-т тэргэнцрээрээ бараг дрифт хийдэг байлаа шүү дээ. Дараа нь хоёр суга таяг тулаад, нэг хөл дээрээ алхдаг болов. Ээж л намайг “тэнхээтэй бай, хүчтэй бай, арчаатай бай” гэж загнасаар байгаад л таягаар алхуулдаг болгосон. Тэр үедээ бас л уйлаан майлаан болж, эрхлээд л тэргээ түрүүлүүлээд, хэвтэж байх хүсэлтэй надад тэгээд хэлчхээр бөөн уур хүрч байгаа юм чинь. Одоо бодоход ээж минь байсан тулдаа л би одоо ингээд их сургуулиа төгсөх гээд, ажилд орчихсон, бөөн завгүй ч жаргалтай хүн болжээ. Ээж бүр намайг шархаа өөрөө угааж, цэвэрлэ гээд нэг төмпөн, эмчийн зөвлөснөөр safeguard шингэн саван хүртэл авч өгсөн гээд л бод. Нөгөө хөлөө харахаар л зүрх нь үхдэг охин чинь аргагүйн эрхэнд шархандаа өөрөө хүрч, бүр цэвэрлэсэн юм. Нэг удаа шархаа угааж байхдаа ус хийж өгөхөөр хажууд сууж байсан ээж рүүгээ санамсаргүй хартал чив чимээгүй уйлж байхыг нь харчихсан. Шууд л хараагүй царайлж, өөрөө уйлахгүй гэж их л хичээж билээ. Ээж үргэлж хатуу загнадаг, гэхдээ миний төлөө л гэж тэр. Гэхдээ ингэх бүрдээ өөрөө дотроо өмөрч байсныг нь одоо л ухаарах гэж дээ.</p><p>Арван дөрөв хүрлээ. Солонгост бас ижил нөхцөл байдалтай л байсан үе. Намайг эмчлүүлэх гэж өвөө, эмээ, ах, эгч бүгд л эрвийх дэрвийхээрээ тусалдаг байлаа. Гэсэн ч эмнэлэгийн зардал энэ бүх сэтгэлийн дэргэд дэндүү өндөр. Аав айл нүүлгэдэг ажил хийдэг болов. Ээж бид хоёр эмнэлэгт, аав ажилд. Амралтын өдрөөрөө аав эмнэлэг дээр ирнэ. Хар ажил хийдэггүй хүн шиг л дэндүү цэмбэгэр, цав цагаан шүдээр инээд тодруулаад л ороод ирнэ. Гэхдээ хааяа архи ууна. Аавын хувьд хааяа үнэхээр л шантардаг байсан байх гэж боддог. Өдийг хүртэл хайрлаж өсгөсөн хүүхэд нь ингээд өвдчихсөн, хүний газарт хар ажил хийж олсон мөнгөөрөө эмнэлэгийн зардал чүүтэй айтай төлдөг байсан тухайн үед эрэгтэй хүн яг юу мэдэрч болохыг би сайн хэлж мэдэхгүй л байна. Ээж харин өвчтэй хүүхдээ асарна, нөхрийнхөө аашийг олно. Ээжээс минь их л тэнхээ шаардсан байх даа. Би бас их ааштай. Ээж заримдаа “Чи яг яамаар байгаа юм бэ, Дариа?” гээд уйлна. Шилжилтийн насан дээрээ өвдчихсөн надад өөрийгөө яамар байгааг мэдэх шиг хэцүү юм байгаагүй. Хөөрхий, ээж минь. Аав харин эмнэлэг дээр ирэхдээ жаал инээдтэй юм ярьж, бид хоёрыг элэг хөштөл инээлгэж байгаад явна. Аав тухайн үед их ядраад, бие нь өвдөж байсныг санадаг. Тэгсэн мөртлөө “Аав нь ёстой зүгээр, миний охин битгий санаа зов, гоё эдгэнэ за юу.” гэж их л аргадангуй хэлдэг байв.</p><p>Арван долоон нас хүрлээ. Солонгост нэг хагалгаанд орох болов. Гэтэл уг хагалгаа бүтэлгүйтэж дахиад нэг хагалгаанд оров. Шарх эдгэхгүй, бие тэнхрэхгүй бөөн л юм боллоо. Өмнөх шигээ жоохон хүүхэд биш болсон тул хааяа шантарч уйлна, ээж намайг тэврээд л аргадна, дагаж уйлна. Энэ сүүлийн хагалгааны дараа л миний бие, сэтгэл хэзээ ч байгаагүйгээрээ тамирдсан юм даа. Зүгээр л бууж өгөөд, гэр бүлдээ тээр шаар бололгүй үхчихмээр л санагдсан. Боолт хийлгэхдээ нулимсаа асгаад л хэвтэнэ. Хагалгааны дараа дэндүү их өвдөнө. Сая яг Инж эгчийн тэмдэглэлийг уншиж байхдаа хагалгааны дараах өвдөлт, боолт хийлгэх үеийн өвдөлт, өдөр тутмын өвдөлтүүдийг дахин мэдэрч, бас л уйлав. Бичих явцдаа ээжийгээ өрөвдөж уйлав. Аавыгаа хайрлахын сацуу туньж уйлав.</p><p>Тэр бүгдийг ардаа үлдээсэн юм чинь одоо бүгдийг ёстой тэнхээтэй туулна гэж бүгдэд эерэг ханддаг ч хааяа үнэхээр л бие минь туйлддаг. Тэгэх бүрдээ яагаад ч юм надад анх хагалгаа хийсэн, оношилсон эмч нарт гомдоно. “Яагаад заавал би гэж? Яагаад заавал намайг ингэж байгаа юм бэ? Яагаад ийм муухай том том сорви үлдэх шарх нээсэн юм бэ? Би одоо яаж өсгийтэй гутал өмсөх вэ? Би хонхны баяраараа гоё өсгийт өмсмөөр байгаа ч яагаад энэ бүх зүйл болчихов оо? Яагаад?” гээд л уйлдаг. Их л уйланхай хүн дээ.</p><p>Тэр үеүдэд бууж өгөлгүй тэссэн би одоо хааяа хааяа бууж өгч болох болов уу? Зүгээр л сулбайж хэвтээд, өөрийгөө өрөвдөж, аргадаж уйлж болох уу?</p><p>Хааяа бас боддог юм, энэ бүхэн болоогүй байсан бол одоогийн би байгаа ч уу, үгүй ч уу. Энэ үед яаж яваад ч юм надад төлөвшсөн өөдрөг зан чанарын хүчээр одоо би ийм эрх чөлөөтэй, тайван, хором бүр үнэ цэнтэйг мэдэрдэг, ойлгодог, бүхнийг хайрладаг хүн болсон ч юм шиг. Аргагүй ч юм уу, ээжийнхээ тийм хүчтэй зан чанарын яг дэргэд өсчхөөр.</p><p>Танихгүй хүмүүст хөл өвдөж байсан гэдгээ хэлэх шаардлага гараад хэлэхээр “одоо тэгээд гайгүй юу?” гэж асуудаг. Би ч өөрөө гайгүй үгүйг нь мэдэхгүй л дээ. Гэхдээ гайгүй байгаасай л гэж хүсдэг. Зөндөө олон сурах зүйлс, аялах газар, уулзах хүмүүс байхад зүгээр байхгүй бол угаасаа болохгүй. Гэхдээ би хааяа өөрийгөө ядарч болдоггүй гэдгээ мартаад их хөдөлгөөнтэй явах үе бий. Дараа нь ядарч унахдаа “За, одоо л ёстой амарна. Биеэ бодно.” гэж өөртөө хэлдэг ч гайгүй болмогцоо буцаад л их ачаалал дунд жаргаад эхэлдэг.</p><p>Одоо хааяа бас бодно. (Хааяа бодно, хааяа бас бодно л гээд байх юм. Ер нь байнга л бодож явдаг юм.) Бие маань нэг л өдөр тэнхээ нь дуусаад, ямар нэгэн муу юм боллоо гэхэд ёстой харамсахааргүйгээр энэ өдөр хоногуудыг өнгөрүүлдэг юм шүү гэж. Сурмаар байвал сурч, бүжиглэмээр байвал бүжиглэж, залхуурч хэвтмээр байвал хэвтэж, ядарч унатлаа ажилламаар байвал ажиллаж, эрүүл баймаар байвал эрүүл хооллож дасгал хийгээд л хүссэнээ хийж, жаргаж амьдрах хэрэгтэй. Өвдөх их хэцүү. Өвдөнө гэдэг өөрөө бараг зовлон байхаа. Тийм гэвэл би аль хэдийн зөндөө зовчихсон. Одоо зүгээр л өнгөрсөн бүхнээ хааяа энэ мэтчилэн дурсаж, хичээсэн шүү гэдгээ мэдэрч, намайг хайрладаг хүмүүсийн хайрын хүлээн авч, төдий хэмжээний хайраар бялхсан зүрх, сэтгэлээрээ буцаад бүгдийг хайрлаж амьдарна аа. Зүгээр л амьдарна аа. (Н.С)</p><p><em>2024.04.06</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/769/1*cEkBwVr0o0AIVuoBgJDq6Q@2x.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*zTiweF2CDGXNzvoJa8PuEw@2x.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/480/1*g_IGypW20P18McFy5rFb-g@2x.jpeg" /></figure><p>Зураг 1. Арван долоон насны солонгос дахь хагалгаанаас хоёр хоногийн дараа ээж бид хоёр. (Ээж бүр уруулаа улаанаар будаад, ёстой юу ч болсон давна шүү! гэсэн эрч хүчтэй харагдаж байгаа биз дээ.)</p><p>Зураг 2. Арван зургаан настай байхдаа бас солонгост эмнэлэгтээ үзүүлэх гээд л явж байсан үе.</p><p>Зураг 3. Арван дөрөвтэй байсан үе. Бид гурав эмнэлэгт очиж гипсээ авахуулчхаад Seoul Land парк орж, галзуу хулгана дээр сууж, ёстой балай болтлоо тоглосон үеийн зураг.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=88324ba96d68" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[“Тэвчихийн аргагүй хөнгөн оршихуй” номоос авч үлдсэн хамгийн үзэсгэлэнтэй бодол. ]]></title>
            <link>https://medium.com/@sarandelger36/%D1%82%D1%8D%D0%B2%D1%87%D0%B8%D1%85%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D0%B0%D1%80%D0%B3%D0%B0%D0%B3%D2%AF%D0%B9-%D1%85%D3%A9%D0%BD%D0%B3%D3%A9%D0%BD-%D0%BE%D1%80%D1%88%D0%B8%D1%85%D1%83%D0%B9-%D0%BD%D0%BE%D0%BC%D0%BE%D0%BE%D1%81-%D0%B0%D0%B2%D1%87-%D2%AF%D0%BB%D0%B4%D1%81%D1%8D%D0%BD-%D1%85%D0%B0%D0%BC%D0%B3%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D2%AF%D0%B7%D1%8D%D1%81%D0%B3%D1%8D%D0%BB%D1%8D%D0%BD%D1%82%D1%8D%D0%B9-%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%BB-4a58b06cebd5?source=rss-57dc0ee032cc------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/4a58b06cebd5</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Sarandelger]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 17 Feb 2024 16:55:06 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-02-17T16:55:06.060Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<blockquote>Зурвасхан зөрсөн ширүүн үгс</blockquote><blockquote>Зөрөөд л өнгөрөх учир</blockquote><blockquote>Хөнгөхөн бас хоосон</blockquote><blockquote>Хоргодох утга учир үгүй. (Н.С)</blockquote><p>Ер нь бүх зүйлс зуурдынх гэдгийг ойлгочихвол юунд ч шунах, хатуурхах хэрэггүй гэдгийг давхар ойлгочихдог юм шиг.</p><p>Баяр жаргал, гуниг бүх зүйлс зуурдынх, юу ч бай хоосон шинжтэй тул бүгдийг мэдрэмждээ тултал хайрлах, тавьж явуулахдаа ч харуусалгүй үлдэх, уур хүрч бачуурсан гэлээ уур ч бас зуурдынх гэдгийг ойлгох.</p><p>Хүрэхэд л хийсчих юм шиг ийм зуурдын хоосон амьдралд байгаа бүхнээ хайрлаж, бие даасан сэтгэлээр бүгдэд хандах хэрэгтэй мэт. (Н.С)</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=4a58b06cebd5" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[***]]></title>
            <link>https://medium.com/@sarandelger36/-12cd058c84fb?source=rss-57dc0ee032cc------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/12cd058c84fb</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Sarandelger]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 30 Jan 2024 13:00:44 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-02-28T11:05:13.881Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Алхах бүртээ би хөндүүр мэдэрдэг</p><p>Аажим аажмаар үхэж буйгаа анзаардаг</p><p>Амьсгалаа чагнахыг хичээн хэвтэхэд</p><p>Амьсгал биш хөндүүр л сонсогддог.</p><p>Хөндүүр бүрээ үүрээд</p><p>Хэтэрхий хол алхжээ</p><p>Хаана ирснээ ч анзаарч амжаагүй байтал</p><p>Бие минь хөрч, сүнс минь тавирлаа.</p><p>Би ингээд үхлээ</p><p>Би ингээд явлаа</p><p>Бичээд л орхисон сэтгэл бүхэн баяртай!</p><p>Биелүүлж амжаагүй хүсэл бүхэн баяртай!</p><p>Биеэ зовоосон өдөр бүхэн баяртай!</p><p>Сүнсээ тарчлаасан тэсвэр бүхэн баяртай!</p><p>Бүүдийж ганцаардсан сүнс минь</p><p>Өөр биеийг олж эрүүл амьдраарай!</p><p>Амьдрал минь баяртай…</p><p>(Н.С) 2024/01/30</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/312/1*nZiELZ93-yXVF7I6BcXOPg@2x.jpeg" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=12cd058c84fb" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Краштай байх марзан юм өө…]]></title>
            <link>https://medium.com/@sarandelger36/%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%88%D1%82%D0%B0%D0%B9-%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D1%85-%D0%BC%D0%B0%D1%80%D0%B7%D0%B0%D0%BD-%D1%8E%D0%BC-%D3%A9%D3%A9-cad380b164d8?source=rss-57dc0ee032cc------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/cad380b164d8</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Sarandelger]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 09 Jan 2024 16:46:40 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-01-09T16:46:40.563Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>“Чамайг бодож шөнийг бардаг” гэх мөрөөр эхэлдэг шүлэг шиг л сонирхолтой юм болоод байна. Цэвэр үнэ цэн, өртгийг нь тооцвол 2&#39;000&#39;000₮ хол давах шалгалтдаа ч бэлдэж байгаа юм алга. Шинэ ажилд орсон чинь жилийн эцсийн тайлан, ажилдаа дасах, ажлаас бусад цагаар шалгалтдаа бэлдэх гээд их стресстэй байгаа хэр нь тэр нэг хөөрхөн хүнийг бодохоор л өөрийн мэдэлгүй инээчхээд байх юм. Өдөржин ингээд бодчихоор шөнө нь бас хааяа хөөрхөн зүүдэлнэ. Миний сэтгэл, бодол хоёр ингэж хэн нэгэнд татагдахыг мэдрээгүй их уджээ.</p><p>Дурлана, хайрлана гэдгийг өмнө их л хүнд, том үйл хэмээн хардаг байлаа. Гэтэл энэ бодол одоогийн надад буруу юм шиг мэдрэгдэх нь тэр хүн үнэхээр миний бодлыг өөрчилж чадахаар хүн байсан бололтой. Үргэлж холбоотой, харилцаатай байж гэмээн хүнд дурлах сэдэл үүсдэг л гэж санаж явлаа. Сонин юм аа, өөрийгөө бүр гайхаад байх юм. Огт холбоогүй байгаа мөртлөө хичээлийн үеэр хийж байсан зүйлс, ярьж байсан бүхэн нь зүгээр л бодогдоод байна гэхээр өөрийнхөө төсөөлөлд төөрөгдөхөөс арай ондоо ч юм шиг.</p><p>Ер нь өөрийгөө ойлгохгүй байна өө… Шалгалтдаа бэлдээсэй, ажилдаа дасаасай билээ.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*O7KKEOf6d1Y0SwmmCesfeQ@2x.jpeg" /></figure><p><em>Журналд тусгах ёстой ажил гүйлгээтэйгээ питераа татуулав.</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=cad380b164d8" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>