<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Şahinde Ceren OMRAK on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Şahinde Ceren OMRAK on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@scomrak?source=rss-b5b56c0d6f5d------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*chedhUlz75S5VfNT5xLXhg.jpeg</url>
            <title>Stories by Şahinde Ceren OMRAK on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@scomrak?source=rss-b5b56c0d6f5d------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Wed, 18 Nov 2026 16:16:49 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@scomrak/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Makrolar — Bir Excel Dosyasının Görünmeyen Tarafı]]></title>
            <link>https://medium.com/@scomrak/makrolar-bir-excel-dosyas%C4%B1n%C4%B1n-g%C3%B6r%C3%BCnmeyen-taraf%C4%B1-4048a0195b99?source=rss-b5b56c0d6f5d------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/4048a0195b99</guid>
            <category><![CDATA[threat-analysis]]></category>
            <category><![CDATA[cybersecurity]]></category>
            <category><![CDATA[malware-analysis]]></category>
            <category><![CDATA[office-security]]></category>
            <category><![CDATA[vba-macros]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Şahinde Ceren OMRAK]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 29 Jun 2026 09:46:18 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-06-29T09:46:18.865Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*1lE2wLJ_ZQj3Rg9N6wvsTw.png" /><figcaption>Makrolar</figcaption></figure><p>Bir Excel dosyasını açtığınızda ekranda gördüğünüz şey çoğu zaman sadece bir tablodur. Satırlar, sütunlar, hücreler ve belki birkaç formül.</p><p>Ama dosyanın tamamı bundan ibaret değildir.</p><p>Özellikle eski nesil Office dosyalarında, ekranda görünen içeriğin arkasında başka yapılar da bulunabilir. Makrolar, metadata alanları, gömülü nesneler, stream’ler ve farklı veri parçaları bunlardan bazılarıdır.</p><p>Zararlı makro konusu da tam olarak burada başlar.</p><p>Çünkü saldırganın ilgilendiği şey çoğu zaman kullanıcının ekranda gördüğü hücreler değildir. Asıl hedef, dosyanın içinde saklanan ve gerektiğinde çalıştırılabilen görünmeyen alanlardır.</p><h3>Peki Neden Hâlâ Önemli?</h3><p>Microsoft, makrolara karşı yıllar içinde birçok güvenlik önlemi aldı. Özellikle internetten indirilen Office dosyalarında makroların otomatik çalışması artık eskisi kadar kolay değil.</p><p>Ama bu, zararlı makro konusunun tamamen bittiği anlamına gelmiyor.</p><p>Çünkü saldırganlar tekniklerden çok fırsatlara odaklanır. Bir yöntem zorlaştığında başka bir yönteme geçerler. Bazen makroları kullanırlar, bazen gömülü nesneleri, bazen script dosyalarını, bazen de PDF içindeki farklı teknikleri.</p><p>Değişmeyen şey ise şudur:</p><p><strong>Kullanıcıya normal görünen bir dosya gönderilir ve bu dosya saldırı zincirinin ilk adımı haline getirilmeye çalışılır.</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*WRv-Gy86M1UHyDPWJHP2Zw.png" /><figcaption>Zararlı Makrolar &amp; Örnek Olaylar</figcaption></figure><p>Geçmişte Emotet, Dridex, QakBot ve TrickBot gibi zararlı ailelerinde Office dokümanları bu amaçla sıkça kullanıldı. Bu dosyalar çoğu zaman saldırının tamamı değildi. Daha çok sonraki aşamayı başlatan ilk kapıydı.</p><p>Bu yüzden zararlı makro analizi sadece “eski bir tekniği” öğrenmek değildir.</p><p>Asıl mesele, dışarıdan sıradan görünen bir Office dosyasının saldırı zincirinde nasıl başlangıç noktasına dönüşebileceğini anlamaktır.</p><h3>Makro Nedir?</h3><p>Makro, Office uygulamalarında tekrar eden işleri otomatikleştirmek için kullanılan bir yapıdır. Genellikle Visual Basic for Applications, yani VBA ile yazılır.</p><p>Bir makro tabloyu düzenleyebilir, rapor oluşturabilir, verileri filtreleyebilir veya muhasebe ekibinin her gün yaptığı bir işlemi tek tıka indirebilir.</p><p>Yani makro aslında Office’in meşru bir otomasyon özelliğidir.</p><p><strong>Sorun makronun varlığı değildir. Sorun, makronun ne yaptığıdır.</strong></p><p>Bir makro yalnızca tabloyu biçimlendiriyorsa kullanıcıya zaman kazandırır. Ama dosya açıldığında arka planda sistem komutları çalıştırıyor, dış bir adrese bağlanmaya çalışıyor veya başka bir zararlı bileşen için hazırlık yapıyorsa artık bu özellik kötüye kullanılıyordur.</p><p><strong>Bu yüzden makro tek başına zararlı bir yapı değildir. Zararlı olan, makronun davranışıdır.</strong></p><h3>Zarar Nerede Başlar?</h3><p>Zararlı makro saldırılarında dosya genellikle ilk bakışta masum görünür.</p><p>Adı bir fatura olabilir.<br>Bir ödeme listesi olabilir.<br>Bir CV olabilir.<br>Bir teklif formu olabilir.<br>Ya da sıradan bir iç yazışma dokümanı.</p><p>Kullanıcı dosyayı açtığında çoğu zaman karşısında gerçekten bir belge görür. Bazen tablo bozuk görünür, bazen içerik bulanıktır, bazen de sayfanın ortasında kullanıcıyı yönlendiren basit bir mesaj vardır:</p><p><strong>“İçeriği görüntülemek için makroları etkinleştirin.”</strong></p><p>Modern Office sürümleri makroları çoğu durumda doğrudan çalıştırmaz. Bu yüzden saldırganın ilk hedefi çoğu zaman sistem değil, kullanıcıdır.</p><p>Önce kullanıcı ikna edilmeye çalışılır.</p><p>Kullanıcı <strong>“Enable Content” </strong>dediği anda dosyanın içindeki makro çalışabilir. Ancak bu noktadan sonra makronun saldırının tamamını gerçekleştirmesi gerekmez. Çoğu zaman görevi sadece ilk kapıyı açmaktır.</p><p>Zararlı bir makro;</p><ul><li>Sistem hakkında bilgi toplamaya çalışabilir.</li><li>Dış bir adrese bağlantı kurmayı deneyebilir.</li><li>Windows’un kendi araçlarını çağırabilir.</li><li>İkinci aşama bir zararlı bileşeni indirmeye çalışabilir.</li></ul><p>Bu noktada makro, dosyanın içindeki küçük bir kod parçası olmaktan çıkar; sistem üzerinde yeni bir hareketin başlamasına neden olan tetikleyiciye dönüşür.</p><h3>Bir Office Dosyasının Anatomisi</h3><p>Bir Office dosyasını analiz ederken ona sadece “Word dosyası” veya “Excel dosyası” gibi bakmak yeterli değildir.</p><p>Çünkü özellikle eski nesil Office dosyaları, ekranda görünen belgeden çok daha fazlasını içinde barındırabilir.</p><p>.doc, .xls, .ppt gibi eski Office dosyaları OLE, yani Object Linking and Embedding yapısını kullanır. OLE, Microsoft tarafından geliştirilen ve farklı uygulamalar arasında veri entegrasyonu sağlayan bir teknolojidir.</p><p>Ancak analiz perspektifinden bakıldığında OLE dosyalarını küçük bir dosya sistemi gibi düşünebiliriz.</p><p>Bu yapının içinde iki temel bileşen bulunur:</p><p><strong>Storage</strong> ve <strong>stream</strong>.</p><p>Storage yapıları klasörlere benzer. Stream’ler ise bu yapıların içinde bulunan veri akışlarıdır. Belgenin içeriği, metadata bilgileri, gömülü nesneler ve makro kodları bu alanlarda tutulabilir.</p><p>Bu yüzden bir Office dosyasının içinde, kullanıcının ekranda gördüğü içerikten çok daha fazlası bulunabilir.</p><p>Modern Office dosyalarında ise yapı biraz farklıdır.</p><p>.docx, .xlsx, .pptx gibi yeni nesil Office dosyaları aslında ZIP tabanlı paketlerdir. Uzantıları değiştirilip açıldığında XML dosyaları, ilişki tanımları, metadata bilgileri ve dokümanın diğer bileşenleri görülebilir.</p><p>Ama burada önemli bir detay vardır.</p><p>Modern Office dosyalarının ZIP tabanlı olması, içinde makro bulunamayacağı anlamına gelmez.</p><p>.docm, .xlsm, .pptm gibi makro destekleyen modern Office dosyalarında VBA projesi genellikle paket içinde vbaProject.bin olarak yer alır.</p><p>Yani dışarıdan modern bir Office dosyası gibi görünen yapı, kendi içinde OLE tabanlı bir makro projesi taşıyabilir.</p><p>Bu nedenle analiz sırasında yalnızca dosya uzantısına bakmak yeterli değildir. .xlsx dosyasında makro beklenmezken, .xlsm dosyasında makro projesi beklenebilir. Fakat her durumda asıl mesele dosyanın dışarıdan nasıl göründüğü değil, içeride ne taşıdığıdır.</p><p>Zararlı makro analizi, yalnızca dosyanın açılıp açılmadığıyla ilgilenmez. Dosyanın içinde hangi yapıların bulunduğunu, bu yapıların ne taşıdığını ve hangi davranışlara zemin hazırlayabileceğini anlamaya çalışır.</p><p>Bu noktada sorulması gereken temel soru<strong> “Dosyanın içinde ne var?”</strong> olmalıdır.</p><h3>İndikatörleri Okumak</h3><p>İndikatör analiz sırasında bize ipucu veren işaret anlamına gelir. Tek başına kesin bir sonuç vermez ancak nerede daha detaylı inceleme yapılması gerektiğini gösterir.</p><p>Makro analizi sırasında ilk amaç doğrudan kodun içine dalmak değil, dosyanın genel yapısını anlamaktır. Bunun için en sık kullanılan araçlardan biri oledump.py&#39;dır.</p><p>Bu yazının devamında da oledump.py kullanılacaktır.</p><p>Araç, Office dosyasının içindeki stream yapılarını listeler ve bazı işaretler kullanarak analiste hangi bölümlerin dikkat çekici olduğunu gösterir. Böylece belgeyi yalnızca görünen içeriğiyle değil, iç yapısıyla da inceleyebiliriz.</p><p>Oledump çıktısında sık karşılaşılan bazı indikatörler şunlardır:</p><ul><li><strong>M</strong> → VBA makro kodu içerir.</li><li><strong>m</strong> → Makro ile ilişkili metadata bulunur.</li><li><strong>O</strong> → Gömülü nesne içeriyor olabilir.</li><li><strong>E</strong> → Olağan dışı veya bozuk VBA yapısı olabilir.</li><li><strong>!</strong> → Aracın yorumlamakta zorlandığı anormal bir yapı olabilir.</li></ul><p>Bu işaretler tek başına bir dosyanın zararlı olduğunu göstermez. Ancak analiste hangi stream’lerin daha detaylı incelenmesi gerektiği konusunda yol gösterir.</p><p>İyi analiz, doğrudan kod okumakla başlamaz. Önce dosyanın haritası çıkarılır:</p><ul><li>Hangi stream’ler var?</li><li>Makro hangi stream’de bulunuyor?</li><li>Metadata içeren bölümler hangileri?</li><li>Gömülü nesne var mı?</li><li>Boyutlar normal görünüyor mu?</li><li>Dikkat çeken bir işaret bulunuyor mu?</li></ul><p>Bu soruların cevabı, sonraki analiz adımlarının temelini oluşturur.</p><h3>Bir OLE Dump Dosyasını Okuyabilmek</h3><p>Oledump çıktısını okumak, aslında dosyanın haritasını okumaktır. Her satır bize dosyanın içindeki ayrı bir bölümü gösterir. Bu satırlarda genellikle dört temel bilgiye bakarız:</p><ul><li><strong>Stream numarası → </strong>Hangi bölüme ineceğimizi gösterir. Yani analiz sırasında kullanacağımız referans noktasıdır.</li><li><strong>İndikatör → </strong>O bölümün neden dikkat çekici olabileceğini söyler.</li><li><strong>Boyut → </strong>İçerideki verinin hacmini anlamamızı sağlar. Normalden büyük görünen bir stream, gömülü nesne veya saklanan farklı bir içerik ihtimalini düşündürebilir.</li><li><strong>Stream adı → </strong>Verinin dosya içindeki konumunu gösterir. Böylece baktığımız şeyin makro, metadata, gömülü nesne veya farklı bir yapı ile ilişkili olup olmadığını daha net anlayabiliriz.</li></ul><p>Örneğin bir satırda büyük M görüyorsak, bu “dosya kesin zararlı” anlamına gelmez. “Bu stream içinde incelenmesi gereken VBA kodu var.” anlamına gelir.</p><p>Aynı şekilde büyük boyutlu bir stream de tek başına zararlı demek değildir. Ancak dosyanın içinde beklenenden daha fazla veri taşındığını gösterebilir.</p><p>Bu yüzden oledump çıktısında tek bir harfe bakarak karar verilmez. İndikatör, boyut ve stream adı birlikte okunur.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*e1rH5gzIvo9zzAvja73-JQ.png" /><figcaption>Oledump Satır Okuma</figcaption></figure><h3>Büyük M Görmek Ne Anlama Gelir?</h3><p>Bir stream’in yanında büyük <strong>M</strong> harfi görmek, o bölümde VBA makro kodu bulunduğunu gösterir.</p><p>Ancak bu durum tek başına dosyanın zararlı olduğu anlamına gelmez. Sadece incelenmesi gereken bir makro bulunduğunu söyler.</p><p>Asıl analiz bundan sonra başlar.</p><ul><li>Makro otomatik çalışıyor mu?</li><li>AutoOpen veya Document_Open gibi tetikleyiciler var mı?</li><li>Kod okunabilir mi, yoksa obfuscation uygulanmış mı?</li><li>String’ler parçalanmış veya gizlenmiş mi?</li><li>Encode edilmiş veri bulunuyor mu?</li><li>Dış IP veya domain çağrıları var mı?</li><li>Sistem araçları çalıştırılmaya çalışılıyor mu?</li></ul><p>Bu soruların cevapları makronun amacını anlamamızı sağlar. Çünkü güvenlik analizinde önemli olan yalnızca makronun varlığı değil, nasıl davrandığıdır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*UfcKhJK5LcE8iURD44m9oA.png" /><figcaption>oledump.py kullanımı</figcaption></figure><h3>VBA Kodunu Okunabilir Hale Getirmek</h3><p>Makro stream’ini bulmak tek başına yeterli değildir. Asıl mesele, o stream’in içinde bulunan kodun ne yapmaya çalıştığını anlayabilmektir.</p><p>VBA kodu her zaman doğrudan okunabilir halde karşımıza çıkmaz. Bazen sıkıştırılmıştır, bazen parçalara ayrılmıştır, bazen de analizi zorlaştırmak için bilinçli olarak karmaşıklaştırılmıştır.</p><p>Bu yüzden analiz sırasında kodu daha okunabilir hale getirmek gerekir. Buradaki amaç kodu çalıştırmak değildir. Amaç, kodun davranışını anlamaktır.</p><p>Okunabilir hale getirilen VBA içinde özellikle şu sorulara cevap aranır:</p><ul><li>Dosya açılır açılmaz çalışan fonksiyonlar var mı?</li><li>Sistem araçlarını çağıran ifadeler bulunuyor mu?</li><li>Dış IP, domain veya URL bilgisi geçiyor mu?</li><li>String’ler parçalanmış veya gizlenmiş mi?</li><li>İkinci aşama bir dosya indirme mantığı var mı?</li></ul><p>Bu aşamada artık “makro var mı?” sorusundan çıkılır.</p><p>Soru değişir:</p><p><strong>“Bu makro çalışırsa sistemde ne yapmaya çalışacak?”</strong></p><p>Zararlı makro analizinde önemli olan yalnızca kodu görmek değildir. Kodun hangi davranışı tetiklediğini, hangi kaynaklara erişmeye çalıştığını ve sistem üzerinde nasıl bir iz bırakabileceğini anlamaktır.</p><h3>Stream Seçimi</h3><p>Stream seçimi stream adına göre değil, çıktıda görünen indeks numarasına göre yapılır.</p><ul><li>Önce dosyanın stream listesi okunur.</li><li>Sonra dikkat çeken indeks belirlenir.</li><li>Ardından o stream’in içeriği incelenir.</li></ul><p>Doğru stream’i seçmeden kodu, gömülü nesneyi veya şüpheli veriyi yorumlamak mümkün değildir.</p><h3>Gömülü Nesneler ve Stream Boyutları</h3><p>Bazı dosyalarda makrodan daha dikkat çekici olan şey, dosyanın içine gömülmüş başka bir nesnedir.</p><p>Oledump çıktısında makro görmeyebilirsiniz. Ancak bazı stream’lerin boyutu olağan dışı büyük olabilir. Bu durum, belgenin içinde farklı bir dosyanın saklanmış olabileceğini düşündürür.</p><p>Bu gömülü nesne;</p><ul><li>Bir çalıştırılabilir dosya olabilir.</li><li>Bir script olabilir.</li><li>Bir PDF olabilir.</li><li>Başka bir Office dokümanı olabilir.</li></ul><p>Bu noktada analizci ilgili stream’i çıkarır ve ayrı bir dosya gibi inceler.</p><p>Burada dosyanın uzantısına değil, gerçek türüne bakmak gerekir. Çünkü saldırganlar dosya adlarıyla oynayabilir. Bir nesnenin .bin olarak görünmesi, onun gerçekte ne olduğunu söylemez.</p><p>Analizde önemli olan etiket değil, içeriktir.</p><p>Bunu gerçek dünyada yaşanmış Sandworm örneği üzerinden düşünebiliriz.</p><p>2014 yılında saldırganlar, kullanıcıların karşısına normal bir Office dokümanı gibi görünen dosyalar çıkardı. Kullanıcı için bu dosya yalnızca açılıp okunacak sıradan bir belgeydi. Fakat belgenin içine özel hazırlanmış bir OLE nesnesi yerleştirilmişti.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*9FVVdFSb8cAoMrSqmCtcnQ.png" /><figcaption>oleobj kullanımı</figcaption></figure><p>Bizim lab çıktımızda da benzer bir mantığı görüyoruz.</p><p>Dosyamızın adı L06_embedded_ole.doc. İlk bakışta sıradan bir Word belgesi gibi duruyor. Fakat oleobj ile incelediğimizde, bu belgenin içinden calc.exe isimli gömülü bir nesne çıktığını görüyoruz.</p><p>Lab ortamında bu örnek zararsız görünebilir. Ancak gerçek saldırılarda aynı yöntem, zararlı bir çalıştırılabilir dosyayı veya ikinci aşama payload’ı taşımak için kullanılabilir.</p><p>Bu nedenle gömülü nesne analizi, dosyanın ekranda nasıl göründüğünden çok, arka planda ne taşıdığıyla ilgilenir.</p><p>oleobj çıktısı da tam olarak bunu görünür hale getirir. Dışarıdan belge gibi görünen bir dosyanın, içeride başka bir dosya saklayıp saklamadığını anlamamızı sağlar.</p><p>Bu yazıda bir Office dosyasına yalnızca görünen belge olarak değil, analiz edilmesi gereken katmanlı bir yapı olarak bakmaya çalıştık.</p><p>Makroların, stream’lerin, indikatörlerin ve gömülü nesnelerin tek başlarına değil, bir araya geldiklerinde anlam kazandığını gördük.</p><p>Bazen küçük bir işaret, bazen beklenenden büyük bir stream, bazen de sıradan görünen bir nesne dosyanın gerçek amacını anlamak için önemli bir ipucu olabilir.</p><p>Bu yüzden bir sonraki kez elinize normal görünen bir Office dosyası geçtiğinde, kendinize şu soruyu sorun:</p><p><strong>“Bu dosya gerçekten sadece bana gösterdiği şeyden mi ibaret?”</strong></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=4048a0195b99" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Bir Web Uygulamasının Sunucu Dosyalarına Erişim Sürecinde Arka Planda Neler Gerçekleşiyor?]]></title>
            <link>https://medium.com/@scomrak/bir-web-uygulamas%C4%B1n%C4%B1n-sunucu-dosyalar%C4%B1na-eri%C5%9Fim-s%C3%BCrecinde-arka-planda-neler-ger%C3%A7ekle%C5%9Fiyor-04a9a4a5192e?source=rss-b5b56c0d6f5d------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/04a9a4a5192e</guid>
            <category><![CDATA[directory-traversal]]></category>
            <category><![CDATA[secure-coding]]></category>
            <category><![CDATA[cybersecurity]]></category>
            <category><![CDATA[web-security]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Şahinde Ceren OMRAK]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 02 May 2026 18:09:03 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-05-02T18:09:03.229Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*9kNj8ySpLwrBZh3Ww9iXJA.png" /></figure><p>Kullanıcının bir web uygulamasına girmesiyle başlayan süreçte karşısına çıkan butonlar, formlar ve sayfalar frontend tarafında çalışırken; kritik iş mantığı, veri erişimi, yetkilendirme kontrolleri, API işlemleri ve dosya sistemiyle ilgili süreçler genellikle backend tarafında yani sunucuda çalışır.</p><p>Tarayıcı kullanıcıya ait cihazda çalışır (client side). Bu yüzden web uygulaması açısından tam güvenilir bir ortam değildir. Tarayıcıdaki istekler manipüle edilebilir, form değerleri değiştirilebilir veya kullanıcı tarafından beklenmeyen veriler gönderilebilir. Özetle güvenlik açısından kritik kararların frontend’e bırakılmaması gerekir.</p><p>Bir web uygulaması sunucu üzerindeki dosyalara erişebilir ama bu erişim sınırsız değildir. Aslında demek istediğim backend’in dosya sistemine erişebilmesi, verilen her dosya yolunun güvenli olduğu ya da kullanıcının her dosya yoluna ulaşabileceği anlamına gelmez.</p><p>Elimizdeki dosya yoluyla uygulamada nereye erişebildiğimizi ve uygulamanın arka tarafındaki akışta bu yolun nereyi işaret ettiğini anlayabilmek için</p><ul><li>normalize edilmiş path,</li><li>symlink,</li><li>mount point,</li><li>permission ve</li><li>canonical path gibi</li></ul><p>kavramları bilmek gerekir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*asJOXD_bgL6Nn4Zc0iUMtQ.png" /><figcaption>Path Kavramlarının Özeti</figcaption></figure><h4><strong>(?)Bir uygulama dosyaya nasıl erişiyor?</strong></h4><p>Sunucu üzerindeki dosyalara web uygulamasının erişimi üç ana başlık altında incelenebilir:<br><strong>1- File Read</strong><br><strong>2- File Include</strong><br><strong>3- Static File Serving<br></strong>Kullanıcıdan gelen bir dosya yolu backend tarafından nasıl <strong>yorumlanıyorsa</strong>, ortaya çıkabilecek güvenlik riskileride buna göre değişiklik gösterecektir.</p><p>Daha yakından bakalım</p><h4>1- File Read (Dosya Okuma)</h4><p>Uygulamanın bir dosyanın içeriğini okuması ve kullanıcıya içeriği yanıt olarak dönemesidir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*157JyKGEHArQ6R4X2ayw0A.png" /><figcaption>Dosya Okuma İsteği Akışı</figcaption></figure><p><strong>2- File Include (Dosyayı Çalıştır / Dahil Et)</strong></p><p>Uygulamanın dosyayı okumakla kalmayıp aynı zamanda dosyayı kod olarak da işlemesidir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*BfcVsmN4XSMGLQyZLHlMZA.png" /><figcaption>Dosya Dahil Etme Akışı</figcaption></figure><p><strong>3- Static File Serving (Dosyayı direkt sunma)</strong></p><p>Web server’ın kullanıcıya istediği (nginx, apache) dosyasını direkt vermesidir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*YtjCU4i00cRpuFCa-thJPA.png" /><figcaption>Dosyayı Direkt Sunma</figcaption></figure><h4>(?) Bir uygulamanın dosyalara erişmesi için ne gibi bağlantılara ve izinlere sahip olması gerekir?</h4><p>Web uygulamasının bazı içerikleri kullanıcıya erişilebilir kılması için web sunucusundaki dosyalara ulaşabilir olması gerekiyordu peki erişim için nelere bakılmalı ve nerelerde yapılandırmalar yapılmalı</p><ul><li><strong>Dosya yolu erişilebilir olmalıdır<br></strong>→ Yani uygulamanın erişmek istediği dosya, uygulamanın çalıştığı ortamdan görülebilir olmalıdır.</li><li><strong>Uygulamanın çalıştığı kullanıcı önemlidir<br></strong>→ Web uygulamaları çoğunlukla bir işletim sistemi kullanıcısı altında çalışır. İşletim sistemi kullanıcı üzerinde yapılan yetkilendirilmelere göre dosyalara erişimler yapılandırılabilir. <br>Mesela Linux sistemlerde bu kullanıcı; www-data, nginx, apache, appuser veya özel tanımlanmış başka bir servis kullanıcısı olabilir. İşletim sistemi, yapılandırılmış olan kullanıcının dosya üzerinde okuma, yazma veya çalıştırma yetkisi olup olmadığına göre erişime izin verir ya da erişimi engeller.<br>Özetle uygulama www-data kullanıcısıyla çalışıyorsa ve dosya sadece root tarafından okunabiliyorsa, uygulama dosyaya erişemez.</li><li><strong>Dosya izinleri uygun olmalıdır<br></strong> → Linux’ta temel izinler okuma yazma ve çalıştırma izinleridir.</li><li><strong>Dosya uygulamanın çalışma ortamı içinde görünür olmalıdır<br></strong>→ Container, chroot, sandbox ve VM ortamlarında eğer host’taki dosya container’a volume/mount olarak bağlanmadıysa, uygulama o dosyaya erişemez. Yani dosyanın sadece sunucuda var olması uygulamanın çalıştığı ortamda da görünür olması anlamına gelmez.</li><li><strong>Ağ üzerinden dosya erişimi varsa bağlantı gereklidir<br></strong>→ Her dosya yerel diskte olmak zorunda değildir. Dosyanın bulunduğu yere göre dosya yolu ve yapısı değişiklik gösterebilir.</li><li><strong>Uygulama içinde de yetkilendirme gereklidir<br></strong>→ OS permission → uygulama bu dosyayı okuyabilir mi?<br>→ App authorization → bu kullanıcı bu dosyayı görmeye yetkili mi?</li><li><strong>Web server / reverse proxy kuralları etkili olabilir<br></strong> → Nginx, Apache vb. bir web server statik dosyaları doğrudan sunuyorsa kendi izinleri ve kuralları da devreye girer.</li></ul><h4><strong>(?) Uygulamadaki hangi davranışlar path’in backend’de yorumlandığını ele verir?</strong></h4><p>Path değiştiğinde backend cevabı, hata tipi, içerik, indirme şekli, süre veya akış değişiyorsa bu path’in backend’de bir dosya işlemi yaptığını/yapmaya çalıştığını ya da erişim kararında yorumlandığını düşündürmelidir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*oBqUivbY9hEm8WJDezKoFQ.png" /><figcaption>Path Davranış Farkı</figcaption></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=04a9a4a5192e" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[ Cloud Native Nedir, Neden Ortaya Çıktı?]]></title>
            <link>https://medium.com/@scomrak/cloud-native-nedir-neden-ortaya-%C3%A7%C4%B1kt%C4%B1-bea20d8afd3d?source=rss-b5b56c0d6f5d------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/bea20d8afd3d</guid>
            <category><![CDATA[cloud-native]]></category>
            <category><![CDATA[cloud-computing]]></category>
            <category><![CDATA[bulut-teknolojileri]]></category>
            <category><![CDATA[cloud]]></category>
            <category><![CDATA[bulut-bilişim]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Şahinde Ceren OMRAK]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 14 Sep 2025 19:25:35 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-09-14T19:25:35.523Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*aSajgUloTK4_OzwO" /><figcaption>Cloud Native</figcaption></figure><p>Teknoloji dünyasında son yıllarda en çok duyduğumuz kavramlardan biri <strong>Cloud Native </strong>olamaya başladı. Peki bu kavram nereden çıktı da bu kadar populerleşti, neden bu kadar önemli olmaya başladı ve aslında bizlere ne gibi faydalar sağlıyor?</p><h3>Cloud Native Nedir?</h3><p>En temel haliyle bahsetmek gerekirse uygulamaların <strong>bulut ortamında en verimli, esnek ve en güvenli şekilde çalışabilmesi için</strong> benimsenen bir yaklaşım ve yöntemler bütünüdür diyebiliriz.</p><p>Genel kapsamda baktığımızda,</p><ul><li><strong>Mikroservisler</strong></li><li><strong>Container teknolojileri (Docker, Kubernetes)</strong></li><li><strong>CI/CD süreçleri</strong></li><li><strong>DevOps kültürü</strong></li></ul><p>bu yaklaşımın temel taşlarını oluşturur.</p><p>Cloud Native <strong>“uygulamayı buluta koymak”</strong> demek değildir. Önemli olan, uygulamaların <strong>buluta uygun mimarilerle tasarlanabilmesidir.</strong></p><h3>Cloud Native’in Avantajları</h3><p>Cloud Native yaklaşımı şirketlere birçok fayda sağlar:</p><ul><li><strong>Esneklik &amp; Ölçeklenebilirlik</strong>: Trafik arttığında otomatik yeni pod’lar açılır, aynı şekilde azaldığında da kaynak tüketimi düşer.</li><li><strong>Hızlı Geliştirme ve Dağıtım</strong>: CI/CD kullanılarak dakikalar içinde yeni sürüm yayına alınabilir.</li><li><strong>Taşınabilirlik</strong>: Container yapısı sayesinde aynı uygulama farklı bulut sağlayıcıda da sorunsuz çalıştırılabilir.</li><li><strong>Dayanıklılık</strong>: Pod veya node arızalansa bile sistem otomatik kendini iyileştirebilir (self-healing).</li><li><strong>Güvenlik ve Uyumluluk</strong>: Zero Trust, RBAC, policy-as-code yaklaşımlarıyla güvenlik entegre edilebilir.</li></ul><h3>Cloud Native’in Zorlukları</h3><p>Her güçlü mimaride olduğu gibi Cloud Native’in de bazı dezavantajları vardır:</p><ul><li><strong>Karmaşıklık</strong>: Çok katmanlıdır. Kubernetes, service mesh, CI/CD, gözlemlenebilirlik derken yönetim özellikle küçük ölçekli firmalar için zorlaşabilir.</li><li><strong>Güvenlik Riskleri</strong>: Daha fazla bileşen, daha geniş saldırı yüzeyi demektir. Yanlış konfigürasyon ciddi açıklar yaratabilir.</li><li><strong>Maliyet Sürprizleri</strong>: Yanlış ayarlanmış otomatik ölçekleme veya log toplama süreçleri faturayı hızla şişirebilir.</li></ul><h3>Mikroservisler Nedir?</h3><p>Cloud Native’in kalbinde <strong>mikroservisler</strong> bulunur.</p><p>Mikroservis mimarisi dediğimizde aklımıza gelmesi gereken şey aslında büyük ve karmaşık bir uygulamayı <strong>daha küçük, bağımsız çalışan servisler</strong> haline getirmektir.</p><ul><li>Her servis kendi işini yapar (örneğin “kullanıcı yönetimi” veya “ödeme”).</li><li>Servisler birbirinden bağımsız geliştirilir ve güncellenir.</li><li>Küçük ekipler farklı mikroservisler üzerinde paralel çalışabilir.</li></ul><p>Mikroservis mimarisi kullanıldığında genellikle geliştirme hızlanır ve yönetim kolaylaşır.</p><h3>Monolitik Yapılar Neden Vardı?</h3><p>Başlangıçta monolitik yapılar tercih edilmesinin sebebi basitlikti:</p><ul><li>Tek kod tabanı, tek veritabanı, tek deploy.</li><li>Küçük ekipler için kolay yönetim.</li><li>Az sayıda kullanıcı için yeterli performans.</li></ul><p>Ancak uygulama büyüdükçe:</p><ul><li>Kod karmaşıklaştı, değişiklik yapmak zorlaştı.</li><li>Tek bir hata tüm sistemi çökertmeye başladı.</li><li>Ölçeklenme ihtiyacı karşılanamaz hale geldi.</li></ul><h3>Neden Mikroservislere Geçildi?</h3><ul><li><strong>Esneklik</strong>: Sadece ihtiyacı olan servisleri ölçeklemek.</li><li><strong>Hız</strong>: Ekipler bağımsız geliştirme yapabiliyor.</li><li><strong>Dayanıklılık</strong>: Arızaların sistemin tamamını etkilemesini önlemek.</li><li><strong>Teknoloji çeşitliliği</strong>: Her servis farklı dil/teknoloji ile yazılabilir.</li></ul><p>Kısacası, Cloud Native’in temelindeki dönüşüm, yazılımları daha <strong>esnek, hızlı, güvenli ve ölçeklenebilir</strong> hale getirmek için monolitten mikroservislere geçişti.</p><h3>Docker, Kubernetes ve Güvenlik</h3><p><strong>Kubernetes</strong> → Yüzlerce konteyneri otomatik yönetir.<br><strong>Konteynerleştirme</strong> → Uygulamaları parçalı yöneterek sorunsuz güncellemeler sağlar.<br><strong>Konteyner Güvenliği</strong> → Güvenilir imajlar, ağ izolasyonu ve RBAC ile koruma sağlanır.<br><strong>Docker</strong> → Uygulamaları taşınabilir hale getirir.</p><h3>CI/CD: Otomasyonun Gücü</h3><p>Bulutta hızlı geliştirme ve dağıtımın anahtarı CI/CD süreçleridir.</p><ul><li><strong>CI (Continuous Integration):</strong> Kod değişiklikleri sık sık ana kod tabanına entegre edilir.</li><li><strong>CD (Continuous Deployment):</strong> Değişiklikler otomatik testlerden geçerek güvenle canlıya alınır.</li></ul><p>Bunun için en çok kullanılan araçlar: <strong>Jenkins, GitHub Actions, GitLab CI/CD dir.</strong></p><h3>Serverless: Gerçekten Sunucusuz mu?</h3><p>“Serverless” kelimesini ilk duyduğumda benim de aklıma “sunucu yok mu yani?” sorusu gelmişti. <br>Aslında arka planda yine sunucular var ama fark şu: <strong>biz sunucuların hiçbir detayıyla uğraşmıyoruz</strong>. Ne CPU ayarı, ne disk boyutu, ne de ölçeklendirme derdi… Hepsini bulut sağlayıcı otomatik olarak bizim için yapıyor. Biz sadece kodumuzu yazıyoruz ve olay tetiklendiğinde kodumuz çalışıyor.</p><h3>Peki ne işe yarıyor?</h3><p>Diyelim ki bir e-ticaret siteniz var. Kullanıcı sipariş verdiğinde ona anında e-posta gitmesini istiyorsunuz. Bunun için koca bir sunucu ayarlamak yerine, küçük bir <strong>serverless fonksiyon</strong> yazıyorsunuz. Sipariş olayı geldiğinde fonksiyon tetikleniyor, e-postayı gönderiyor ve iş bitince kapanıyor. Siz de boşta bekleyen sunucuya para ödememiş oluyorsunuz.</p><h3>Avantajları neler?</h3><ul><li><strong>Sunucu yönetimi yok</strong></li><li><strong>Kullandıkça ödeme yapıyorsunuz</strong></li><li><strong>Otomatik ölçekleme:</strong> Trafik birden artarsa fonksiyonlar paralel çalışıyor.</li><li><strong>Olay bazlı çalışma:</strong> Sadece tetiklenince devreye giriyor, sürekli boşuna çalışmıyor.</li></ul><h3>Ama her şey toz pembe de değil</h3><ul><li><strong>Cold start sorunu:</strong> Fonksiyon uzun süre çalışmamışsa ilk tetiklenmede biraz yavaş olabilir.</li><li><strong>Vendor lock-in:</strong> Mesela AWS Lambda’ya fazla alışır, bütün sisteminizi ona göre kurarsanız başka buluta taşımak zor olabilir.</li><li><strong>Kaynak limitleri:</strong> Uzun süreli ya da sürekli çalışan işler için uygun değil, çünkü çoğu serverless servis birkaç dakika limit koymakta</li></ul><h3>Güvenlik tarafı</h3><p>“Sunucuyla uğraşmıyoruz” diye güvenlik tamamen ortadan kalkmıyor. Fonksiyonlara kimin erişeceğini iyi tanımlamak, güvenilir imajlar kullanmak ve loglamayı açmak burada da çok kritik.</p><p>Kısacası Cloud Native, yazılım dünyasında artık “yeni normal” haline geldi diyebiliriz.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=bea20d8afd3d" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Bulut Dağıtım Modelleri: Public, Private, Hybrid, Multi-Cloud]]></title>
            <link>https://medium.com/@scomrak/bulut-da%C4%9F%C4%B1t%C4%B1m-modelleri-public-private-hybrid-multi-cloud-0b6f01eccdb8?source=rss-b5b56c0d6f5d------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/0b6f01eccdb8</guid>
            <category><![CDATA[bulut-bilişim]]></category>
            <category><![CDATA[bulut]]></category>
            <category><![CDATA[cloud]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Şahinde Ceren OMRAK]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 12 Sep 2025 09:35:46 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-09-12T09:35:46.639Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><a href="https://medium.com/@scomrak/bulut-bili%C5%9Fime-giri%C5%9F-yapmadan-%C3%B6nce-b3eec4eaedd0">Bulut bilişim hayatımızın her alanına girmiş durumda demiştik.</a> <a href="https://medium.com/@scomrak/saas-paas-iaas-d79cca608aa8">İhtiyacımıza göre farklı çözümler sunan pek çok model var da demiştik.</a></p><p>Bu sefer de bu yazıda özellikle <strong>dağıtım modellerine</strong> odaklanacağız.</p><p>Peki hangi modellerden bahsedeceğiz?</p><blockquote><strong>Public Cloud,</strong></blockquote><blockquote><strong>Private Cloud,</strong></blockquote><blockquote><strong>Hybrid Cloud</strong></blockquote><blockquote><strong>Multi-Cloud</strong></blockquote><h3>Public Cloud (Genel Bulut)</h3><p><strong>Public Cloud’da tüm altyapı bulut sağlayıcısı tarafından yönetilir</strong>. Biz sadece kullandığımız kadarını öderiz ve kaynakları istediğimiz zaman artırıp azaltabiliriz.</p><p>Türkiye’de özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler, e-ticaret, medya ve yazılım geliştirme alanlarında sıkça tercih ediliyor.</p><p>AWS, Azure ve GCP gibi global sağlayıcıların Türkiye’de veri merkezi olmasa bile yine de yaygın olarak kullanıldığını görüyoruz.</p><p>Ama bir yandan da veri egemenliği ve KVKK kısıtlamaları gibi endişeler Public Cloud kullanımını zorlaştırabiliyor.</p><h3>Public Cloud (Genel Bulut)</h3><p><strong>Public Cloud aslında herkesin erişimine açık olan bulut ortamıdır. </strong>Altyapı tamamen sağlayıcıya (AWS, Azure, Google Cloud gibi) aittir.</p><p>Kullanıcılar ihtiyaç duydukları kaynağı bir portal veya API üzerinden seçer, kurulum ve bakım işleriyle uğraşmaz. Üstelik sadece kullandıkları kadar ödeme yaparlar.</p><p>Burada önemli nokta, altyapının <strong>multi-tenant</strong> olmasıdır. Yani aynı fiziksel sunucular üzerinde farklı firmaların sanal kaynakları yan yana çalışabilir. <strong>Güvenlik, güncellemeler, yedekleme gibi sorumluluklar tamamen sağlayıcıya aittir.</strong></p><p>Avantajı maliyet ve hızdır; ancak verilerin üçüncü taraf kontrolünde olması bazı sektörler için (örneğin finans, kamu) soru işareti yaratabilir. Türkiye’de özellikle KOBİ’ler, e-ticaret firmaları, medya ve yazılım şirketleri Public Cloud’dan sıkça faydalanmaktadır.</p><h3>Private Cloud (Özel Bulut)</h3><p><strong>Private Cloud tamamen tek bir kurum için kurulan, single-tenant yani tek kiracılı ortamlardır.</strong> Bu altyapı VMware, OpenStack veya Kubernetes tabanlı çözümlerle kurumun kendi veri merkezinde veya özel sağlayıcılar üzerinden oluşturulabilir.</p><p><strong>Avantajı, verilerin dışarıya çıkmaması ve tüm kontrolün kurumda olmasıdır.</strong> Güvenlik ve uyumluluk standartlarını (KVKK, GDPR gibi) sağlamak açısından idealdir. <strong>Ancak kurulum ve yönetim maliyetleri Public Cloud’a göre oldukça yüksektir.</strong></p><p>Türkiye’de bankalar, kamu kurumları ve büyük şirketler Private Cloud’u tercih etmektedir. Bu alanda Türk Telekom, Türksat, KoçSistem ve Vodafone gibi firmalar özel bulut çözümleri sunmaktadır.</p><h3>Hybrid Cloud (Hibrit Bulut)</h3><p><strong>Hybrid Cloud, Public ve Private Cloud’un birleşimidir. </strong>Hassas veriler özel altyapıda tutulurken, ölçeklenmesi gereken iş yükleri Public Cloud’a taşınır.</p><p>Teknik olarak iki ortamın entegre edilmesi için VPN, özel bağlantılar (AWS Direct Connect, Azure ExpressRoute) ve orkestrasyon araçları (Kubernetes, Anthos, Azure Arc) kullanılır.</p><p>Böylece hem güvenlik hem esneklik sağlanır. Ancak iki farklı altyapıyı entegre etmek ve yönetmek karmaşıktır. Türkiye’de özellikle büyük holdingler ve kurumsal firmalar bu modeli tercih etmektedir.</p><h3>Multi-Cloud (Çoklu Bulut)</h3><p><strong>Multi-Cloud, birden fazla bulut sağlayıcısının aynı anda kullanılmasıdır. </strong>Örneğin, AWS üzerinde analitik, Azure üzerinde kimlik yönetimi, Google Cloud üzerinde yapay zekâ servisleri kullanılabilir.</p><p>Avantajı, tek bir sağlayıcıya bağımlı kalmamak (<strong>vendor lock-in riskini azaltmak</strong>) ve her sağlayıcının güçlü yönlerinden faydalanmaktır. Ayrıca kesintisiz hizmet ve maliyet optimizasyonu sağlar.</p><p><strong>Dezavantajı ise yönetim zorluğudur.</strong> Farklı sağlayıcıların birlikte yönetilmesi için Terraform, Kubernetes, HashiCorp Vault gibi ek araçlara ihtiyaç vardır.</p><p>Türkiye’de özellikle telekomünikasyon ve finans sektörlerinde Multi-Cloud yaygınlaşmaktadır.</p><h3>Günümüzde Durum</h3><p>Bugün baktığımızda şirketlerin çoğu tamamen geleneksel sistemlerde kalmak ya da tamamen buluta geçmek yerine <strong>hibrit modeli</strong> seçiyor. Yani bazı hizmetlerini bulutta, bazılarını ise kendi altyapılarında çalıştırıyorlar.</p><p>Kısaca:</p><ul><li><strong>Public Cloud</strong> → Hızlı, ucuz ama veriler üçüncü tarafta</li><li><strong>Private Cloud</strong> → Tam kontrol ama yüksek maliyet</li><li><strong>Hybrid Cloud</strong> → İkisinin dengesi</li><li><strong>Multi-Cloud</strong> → Esneklik ve yedeklilik ama karmaşık yönetim</li></ul><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*VkA1gh0Q5qMU4ukn" /><figcaption>Cloud Kullanımları</figcaption></figure><p>Sonuç olarak, hangi bulut modelinin tercih edileceği tamamen şirketin <strong>ihtiyaçlarına, bütçesine ve güvenlik beklentilerine</strong> göre değişiyor.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=0b6f01eccdb8" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Bulut Servis Modellerine Küçük Bir Bakış: SaaS & PaaS & IaaS]]></title>
            <link>https://medium.com/@scomrak/saas-paas-iaas-d79cca608aa8?source=rss-b5b56c0d6f5d------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/d79cca608aa8</guid>
            <category><![CDATA[cloud]]></category>
            <category><![CDATA[saas]]></category>
            <category><![CDATA[paas]]></category>
            <category><![CDATA[iaas]]></category>
            <category><![CDATA[cloud-computing]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Şahinde Ceren OMRAK]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 12 Sep 2025 08:02:39 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-09-12T08:04:03.529Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Bulut bilişim, kullanıcıların ihtiyaçlarına göre çok farklı hizmetler sunuyor ama sıklıkla üç modelden bahsediyoruz. Ben de bu yazımda günümüzde en çok kullanılan üç modele değineceğim:</p><blockquote><strong>SaaS — Software as a Service<br> PaaS — Platform as a Service<br> IaaS — Infrastructure as a Service</strong></blockquote><h3><strong>IaaS (Infrastructure as a Service)</strong></h3><p>IaaS modelinde donanım ve altyapıyı satın almak yerine kiralıyoruz. İhtiyacımız kadarını kullanıyoruz ve sadece kullandığımız kadarını ödüyoruz. İşletim sistemini kurmak, ayarlarını yapmak ve üzerine uygulama çalıştırmak ise tamamen bizim elimizde.</p><p><strong>IaaS bize şunları sağlar:</strong></p><ul><li>Sanal sunucular (örneğin bir Ubuntu makinesi)</li><li>Depolama alanları (disk mantığında)</li><li>Ağ bağlantıları ve IP adresleri</li><li>Güvenlik bileşenleri (örneğin sanal güvenlik duvarı)</li><li>Yedekleme ve kurtarma çözümleri</li></ul><p>Bu kaynaklar fiziksel olarak bize ait değildir ama kontrolü tamamen bizim elimizdedir.</p><p><strong>Güvenlik, Yani Bizim Sorumluluğumuz</strong><br>IaaS modelinde altyapıyı sağlayıcıdan kiralarız. Ancak bunun üstünde çalışan her şeyden –yani işletim sistemi, uygulamalar, veriler ve güvenlik ayarlarından– biz sorumluyuz.</p><p>Örneğin antivirüs kurmak, güncellemeleri yapmak, firewall kurallarını ayarlamak, kullanıcı yetkilendirmelerini düzenlemek ve ağ izinlerini yönetmek tamamen bizim görevimizdir.</p><p><strong>Bu modelin en büyük avantajı, ihtiyaç duyduğumuz kaynakları kolayca artırıp azaltabilmemizdir. </strong>Ancak bu esneklik beraberinde bazı zorluklar da getirir: güvenlik önlemlerini almak ve maliyetleri kontrol altında tutmak bizim sorumluluğumuzdadır. Yani IaaS çok güçlü bir seçenek olsa da dikkatli yönetilmediğinde riskli olabilir.</p><h3>PaaS (Platform as a Service)</h3><p>PaaS, yani Platform Hizmeti, bizim sadece <strong>uygulama geliştirmeye</strong> odaklanabilmemiz için tasarlanmış bir bulut servis modelidir.</p><p>Altyapıyla ilgili işler — sunucu kurulumu, işletim sistemi güncellemeleri, ağ ayarları, donanım bakımı — tamamen sağlayıcı tarafından halledilir.</p><p><strong>Biz sadece uygulamamızı geliştirir, kodumuzu yükleriz. Geri kalan teknik detaylarla uğraşmayız.</strong></p><blockquote><strong>IaaS:</strong> Her şeyi biz kurarız.</blockquote><blockquote><strong>PaaS:</strong> Biz sadece kodumuzu yazarız, altyapı ve ağ işlerini sistem bizim için halleder.</blockquote><p><strong>PaaS bize şunları sağlar:</strong></p><p>Bir web uygulaması geliştirdiğimizi düşünelim. Eğer <strong>IaaS</strong> kullanıyorsak şu işlerle tek tek uğraşmamız gerekir:</p><ul><li>İşletim sistemi kurmak,</li><li>Web sunucusunu (Apache, Nginx) yapılandırmak,</li><li>Veritabanı kurmak,</li><li>Uygulamayı deploy etmek,</li><li>Güvenlik ve ağ ayarlarını yapmak,</li><li>Log takibini ve sistem bakımını yapmak,</li><li>Trafik artarsa kaynakları elle ölçeklemek</li></ul><p>Bunların hepsi zaman ve teknik bilgi ister. Özellikle küçük ekipler ya da bireysel geliştiriciler için bunlar büyük bir yük olabilir (💸💰)</p><p>PaaS modelinde ise bu işlerin hepsi arka planda halledilir. Biz sadece:</p><ul><li>Kodumuzu yazarız,</li><li>Gerekli birkaç ayarı yaparız,</li><li>Ve uygulamamızı yayına alırız.</li></ul><p>Yani aslında geliştiricilerin altyapı işleriyle vakit kaybetmeden doğrudan uygulama geliştirmeye odaklanabilmesi Paas sistemlerinin sıklıkla tercih edilmesine sebebiyet verir.</p><h3>SaaS (Software as a Service)</h3><p>SaaS, yani Hizmet olarak Yazılım, yazılımların internet üzerinden bize sunulduğu bir modeldir. Biz yazılımı indirip kurmayız; tarayıcı veya mobil uygulama üzerinden kullanırız.</p><p>Altyapı, sunucu, veritabanı, güvenlik ve güncellemeler tamamen sağlayıcıya aittir. Biz sadece hizmeti kullanır ve genellikle abonelik ücreti öderiz.</p><blockquote><strong>IaaS:</strong> Sunucuyu biz yönetiriz.</blockquote><blockquote><strong>PaaS:</strong> Kod bizim, sistem onların.</blockquote><blockquote><strong>SaaS:</strong> Her şey onların, biz sadece kullanırız.</blockquote><h3>SaaS Bize Şunları Sağlar</h3><ul><li>Kullanıcı adı ve şifre ile giriş yaparak hemen erişim,</li><li>Dosya kaydetme, paylaşma ve raporlama,</li><li>Gerçek zamanlı iş birliği imkânı,</li><li>Otomatik güncellemeler ile hep son sürüm,</li><li>Farklı cihazlardan (PC, telefon, tablet) kolay erişim,</li><li>Teknik detaylarla uğraşmadan hazır yazılım deneyimi.</li></ul><h3>Sonuç</h3><p>Bulut bilişim, farklı ihtiyaçlara göre farklı hizmet modelleri sunar.</p><blockquote><strong>IaaS</strong> bize altyapı üzerinde tam kontrol verir ama güvenlik ve yönetim sorumluluğu da bizdedir.</blockquote><blockquote><strong>PaaS</strong> geliştirme sürecimizi hızlandırır, altyapıyı düşünmeden sadece kodumuza odaklanmamızı sağlar.</blockquote><blockquote><strong>SaaS</strong> ise en kullanıcı dostu modeldir; biz sadece hizmeti kullanırız, geri kalan her şey sağlayıcıya aittir.</blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/773/0*E0kDz6hHXU5dax9b.png" /><figcaption>SaaS, PaaS, IaaS</figcaption></figure><p>Kısacası, hangi modeli tercih edeceğimiz tamamen ihtiyaçlarımıza ve sorumluluk almak istediğimiz seviyeye bağlıdır.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=d79cca608aa8" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Biraz Tarihide Bilmek Lazım Nereden Çıktı Geldi Bu Bulut?]]></title>
            <link>https://medium.com/@scomrak/biraz-tarihide-bilmek-laz%C4%B1m-nereden-%C3%A7%C4%B1kt%C4%B1-geldi-bu-bulut-931869149a1f?source=rss-b5b56c0d6f5d------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/931869149a1f</guid>
            <category><![CDATA[bulut]]></category>
            <category><![CDATA[bulut-teknolojileri]]></category>
            <category><![CDATA[bulut-tarihi]]></category>
            <category><![CDATA[cloud]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Şahinde Ceren OMRAK]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 10 Sep 2025 12:59:23 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-09-10T12:59:23.459Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>Bu Bulut Nereden Çıktı?</h3><p>Bulut bilişim dediğimiz şey, aslında öyle son yıllarda bir anda ortaya çıkmadı. Fikren çok daha öncesine, tam 1960’lara (hatta belki daha bile eskilere) kadar gidiyor.</p><p>1960&#39;lı yıllarda bilgisayar bilimcisi <strong>John McCarthy</strong> çıkıp diyor ki: <strong>“Bilgi işlem, tıpkı elektrik gibi bir hizmet olarak sunulabilir.”</strong></p><p>Yani düşünün, bilgisayarlar o zaman oda büyüklüğünde, ama adam gelecekte bunu fiş takar gibi rahatça kullanabileceğimizi öngörüyor.</p><p>Sonra zaman hızlıca ilerliyor, <strong>1990’ların ortaları</strong> internet biraz daha yaygınlaşıyor, insanlar yavaş yavaş “acaba verilerime uzak bir yerden erişsem nasıl olur?” diye düşünmeye başlıyor. İşte bu noktada 1999’da <strong>Salesforce</strong> çıkıyor ve internet üzerinden çalışan ilk bulut tabanlı CRM hizmetini sunuyor. Bu, “disketleri ve CD’leri kenara bırakın, veriler artık internette” döneminin başlangıcı oluyor denebilir.</p><p>Derken <strong>2006’da AWS</strong> sahneye çıkıyor. Amazon, bulutu kitlesel ölçekte bir hizmet olarak sunarak bu işin çığır açmasını sağlıyor. Bugün geldiğimiz noktada Amazon, Microsoft, Google gibi devler milyarlarca kullanıcıya bulut hizmeti verebiliyorlar hatta <strong>2024 itibarıyla, dünya genelindeki şirketlerin %90’ından fazlası bulut bilişimi (bilinçli olarak ya da bilinçsizce) kullanıyor!</strong></p><h3>Günümüzde Bulut Bilişim</h3><p>Artık bulut, sadece “dosya saklama” aracı olarak değil;</p><ul><li><strong>Hesaplama gücü</strong>,</li><li><strong>Yazılım</strong>,</li><li><strong>Ağ hizmetleri</strong>,</li><li><strong>Güvenlik çözümleri..</strong></li></ul><p>gibi pek çok alanda kullanılıyor. Kısacası, iş dünyası için neredeyse olmazsa olmaz bir hale gelmeye başladı diyebiliriz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*HIwgBfkGjvC3ZmW0.png" /><figcaption>Bulut Tam Olarak Ne Yapıyor ?</figcaption></figure><h3>Bulut Öncesi Nasıldı?</h3><p>Eskiden şirketler tüm işlerini kendi veri merkezlerinde yürütürdü. Fiziksel sunucular, depolama üniteleri ve ağ cihazlarıyla sistemlerini yönetirlerdi. Bu yöntem bazı durumlarda hâlâ geçerli olsa da, beraberinde önemli sıkıntılar getiriyordu:</p><ul><li><strong>Maliyet:</strong> Büyük ön yatırımlar gerekiyordu.</li><li><strong>Ölçeklenebilirlik:</strong> Yeni kaynak için donanım almak şarttı.</li><li><strong>Bakım:</strong> Tüm yük IT ekibinin üzerindeydi.</li><li><strong>Erişilebilirlik:</strong> Ofise, fiziksel lokasyona bağlıydın.</li><li><strong>Felaket Kurtarma:</strong> Yedekleme tamamen senin sorumluluğundaydı.</li><li><strong>Güvenlik:</strong> Şirket içi önlemlerle sınırlıydı.</li></ul><h3>Bulut Ne Değiştirdi?</h3><p>Bulut, bu tabloyu tersine çevirdi diyebiliriz.</p><ul><li><strong>Kullandıkça öde modeli ile maliyet esnekliği,</strong></li><li><strong>Anında ölçeklenebilirlik</strong>,</li><li><strong>Her yerden erişim</strong>,</li><li><strong>Bakım ve güvenlik sağlayıcıda</strong>,</li><li><strong>Otomatik yedekleme ve kurtarma</strong></li></ul><p>derken iş dünyasında oyunun kuralları yeniden yazıldı.</p><h3>Sonuç Olarak</h3><p>Bulut bilişim bir trend olmanın ötesine geçti ve günümüzün dijital dünyasının temel taşlarından biri haline gelmeye başladı -hatta geldi- diyebiliriz. Geçmişte yalnızca fiziksel sunucularla sınırlı olan iş yükleri, bugün birkaç tıkla ölçeklenebilir, güvenilebilir ve erişilebilir bir hale geliyor.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=931869149a1f" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Bulut Bilişime Giriş Yapmadan Önce]]></title>
            <link>https://medium.com/@scomrak/bulut-bili%C5%9Fime-giri%C5%9F-yapmadan-%C3%B6nce-b3eec4eaedd0?source=rss-b5b56c0d6f5d------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/b3eec4eaedd0</guid>
            <category><![CDATA[sanallaştırma]]></category>
            <category><![CDATA[bulut-sunucu]]></category>
            <category><![CDATA[bulut-bilişim]]></category>
            <category><![CDATA[cloud]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Şahinde Ceren OMRAK]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 10 Sep 2025 11:07:21 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-09-10T11:07:21.461Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><strong>Bulut bilişim</strong> denildiğinde aklımıza neler geliyor?</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*jvqjsx1m5VxnMdCV0HFKcQ.png" /></figure><p>Ben ilk düşündüğümde aklıma birkaç farklı şey gelmişti. Bunları paylaşmak istiyorum ki kendinizi yalnız hissetmeyin:</p><p><strong>Gökyüzündeki bulutlar:</strong></p><ul><li>İlk kez duyduğumda kelime anlamıyla düşündüm, aklıma direkt gökyüzü geldi.</li></ul><p><strong>Yurt dışındaki yapılar:</strong></p><ul><li>Sanki bu sistemler sadece başka ülkelerde varmış gibi hissettiriyordu.</li></ul><p><strong>Çin:</strong></p><ul><li>Teknoloji deyince aklım hep Çin’e kayıyor, neden bilmiyorum ama öyle yerleşmiş.</li></ul><p>Nedenini bilmesem de, aklıma gelen bu birkaç keyword o dönem de benim için anlamlıydı çünkü</p><h3>Sunucu ve İstemci İlişkisi</h3><p>En temelde anlamamız gereken şeylerden biri, <strong>sunucu (server)</strong> ve <strong>istemci (client)</strong> arasındaki ilişkinin nasıl işlediği:</p><ul><li><strong>Sunucu (Server):</strong> Bilgisayar ağlarında veri, hizmet ve kaynak sağlayan sistemdir. Yani bir yapının temeli gibi düşünülebilir.</li><li><strong>İstemci (Client):</strong> Sunucunun sağladığı hizmeti, veriyi veya kaynağı kullanan taraftır.</li></ul><p>Bunu basit bir döngü ile gösterebiliriz:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*oNYLXeDxh5Z5mOvs" /><figcaption>İstemci ve Sunucu yapısı</figcaption></figure><p><strong>Client → İstek → Sunucu → Hizmet / Veri / Kaynak → Client</strong></p><p>Örneğin, <strong>Chrome tarayıcısı (istemci)</strong> üzerinden Google’a bir arama yaptığınızda, Chrome sizin adınıza <strong>Google’ın web sunucularına HTTP/HTTPS isteği</strong> gönderir. Google sunucuları da yanıt olarak arama sonuçlarını (veri/hizmet) size geri döner. Buradaki hizmet <strong>Chrome’un kendisi değil</strong>, Google’ın sağladığı içerik veya uygulamalardır.</p><h3>Fiziksel Sunucuların Kullanıldığı Dönem</h3><p>Bulut bilişimden önce, kurumlar <strong>fiziksel sunucular</strong> satın alırdı.</p><ul><li>Önce sunucuya bir <strong>işletim sistemi</strong> kurulurdu.</li><li>Ardından çalıştırılacak <strong>uygulama</strong> yüklenirdi.</li><li>Uygulamayı kullanacak istemciler için gerekli kurulumlar yapılır ve hizmet hazır hale getirilirdi.</li></ul><blockquote><strong>Peki ikinci bir uygulama gerektiğinde?</strong></blockquote><p>Genellikle aynı döngü tekrar edilirdi nasıl mı?</p><ul><li>Birden fazla uygulama tek sunucuda kurulabilse de, <strong>güvenlik, performans, bağımlılık ve yönetim zorlukları</strong> nedeniyle çoğu kurum ayrı bir sunucu tahsis etmeyi tercih ederdi. Yani her uygulama için yeni bir sunucu kurulurdu (evet evet sıfırdan :)</li></ul><p>Bu da atıl kapasite, ek maliyet ve zaman kaybına yol açardı. Peki bunu nasıl çözdüler?</p><h3>Çözüm: Sanallaştırma (Virtualization)</h3><p>Bu sorunlara çözüm olarak <strong>sanallaştırma</strong> ortaya çıktı.</p><blockquote><strong>Aynı zamanda Sanallaştırma, bulut bilişimin temel adımlarından biri oldu.</strong></blockquote><p><strong>Sanallaştırma katmanı (hypervisor)</strong> sayesinde tek bir fiziksel makine üzerinde birden çok <strong>sanal makine (VM)</strong> çalıştırılabilir hale geldi. Böylece fiziksel donanım daha verimli kullanıldı, farklı uygulamalar birbirinden izole bir şekilde çalıştırılabildi.</p><ul><li>Tip-1 (bare-metal) hypervisor doğrudan donanım üzerinde çalışırken,</li><li>Tip-2 (hosted) hypervisor mevcut işletim sistemi üzerinde çalışır.</li></ul><p>Özetle, <strong>fiziksel donanım ile işletim sistemleri arasına eklenen bu katman</strong>, modern bulut bilişimin önünü açan en kritik teknolojilerden biri oldu diyebiliriz.</p><h3>Peki Sanallaştırma Yeterli mi?</h3><p>Sanallaştırma sayesinde altyapı daha verimli kullanılır hale geldi, evet ama yine de bu sanal makineleri çalıştıracak fiziksel sunuculara ihtiyaç duyuluyordu ve bu sunucuların da bir <strong>fiziksel alana</strong> yerleştirilmesi gerekiyordu.</p><p>Bu noktada çoğumuzun aşina olduğu bir kavram devreye giriyor: <strong>Veri merkezleri (Data Center)</strong></p><h3>Veri Merkezi Kurmak Ne Anlama Gelir?</h3><p>Tüm sunucuları barındırmak için özel bir alana ihtiyaç duyarsınız ama sadece yer yeterli değildir. Yerin yanı sıra:</p><ul><li>Fiziksel güvenlik,</li><li>Soğutma sistemleri,</li><li>Elektrik altyapısı,</li><li>RACK Kabinleri,</li><li>İnternet altyapısı,</li><li>Yazılım kurulumlarının yapılması da gereklidir.</li></ul><p>Tüm bu süreç ciddi bir zaman ve maliyet demektir ve bu sistemler kurulduğunda genellikle o anki ihtiyaçlara göre tasarlanırlar.<br>Ancak zamanla işler değişebilir:</p><ul><li>Yeni uygulamalar eklenebilir,</li><li>Test ortamları gerekebilir,</li><li>Kullanıcı sayısı artabilir yani kısaca kaynak ihtiyaçları değişebilir.</li></ul><p>Her yeni ihtiyaçta, yeni sunucu yatırımları yapılması gerekebilir. Bu da <strong>geçici ihtiyaçlar için bile kalıcı maliyetler</strong> anlamına gelebilir.</p><h3>Tüm Bunlara Geçici Bir Çözüm: Colocation</h3><p>Bu sorunları hafifletmek için firmalar, kendi veri merkezlerini kurmak yerine <strong>ortak veri merkezlerini (colocation)</strong> kullanmaya başladı.</p><p>Colocation nedir?</p><ul><li>Altyapınızı (sunucu vb.) başka bir firmanın veri merkezine koyarsınız. Bu firma; güvenlik, soğutma, elektrik gibi altyapı hizmetlerini sağlar. Siz ise sadece cihazlarınızı getirip çalıştırırsınız</li></ul><p>Bu çözüm bazı maliyetleri azaltır, ancak tüm fiziksel ekipman hâlâ sizin sorumluluğunuzdadır. Yani hala donanım almanız, planlama yapmanız ve yönetmeniz gerekir.</p><h3>Gerçek Değişimin Başlaması (Havada Cloud Kokusu Var): Altyapının Kiralanması</h3><p>Günümüzde veri merkezi işletmelerinin bir çoğu şunu yapmaya başladı:</p><ul><li>Kendi fiziksel altyapılarını kurdular,</li><li>Üzerine sanal makineler yerleştirdiler,</li><li>Bu sanal makineleri hizmet olarak firmalara sunmaya başladılar.</li></ul><p>Bu modelde:</p><ul><li>Sunucu satın almazsınız,</li><li>Veri merkezi kurmazsınız,</li><li>Sadece ihtiyaç duyduğunuz kadar kaynağı kiralarsınız,</li><li><strong>Kullandığın kadar öde</strong> modeliyle ödeme yaparsınız.</li></ul><p>Aslında bu modele <strong>Infrastructure as a Service (IaaS)</strong> denir.<br>Yani “Altyapının servis olarak sunulması” ama bu başka bir yazının konusu olacak.</p><h3>Sonuç Olarak…</h3><p><strong>Bulut</strong>, bir ürün değil; bir yaklaşım ve iş yapış biçimidir diyebiliriz.<br>Kendi altyapını kurmak yerine, başka bir firmanın sunduğu hizmetleri kullanarak <strong>zaman kazanır</strong>, <strong>maliyetleri düşürür</strong> ve <strong>çok daha esnek</strong> hale gelirsin.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=b3eec4eaedd0" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>