<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Seyithan Ahmet Ateş on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Seyithan Ahmet Ateş on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@seyithanahmet?source=rss-6b2f2f81dacb------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*f6eoc0pqA8rWnmdQLUPjag.jpeg</url>
            <title>Stories by Seyithan Ahmet Ateş on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@seyithanahmet?source=rss-6b2f2f81dacb------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Sun, 22 Nov 2026 12:36:10 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@seyithanahmet/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Tarım ve Hayvancılığın Geleceği Burada mı?]]></title>
            <link>https://seyithanahmet.medium.com/tar%C4%B1m-ve-hayvanc%C4%B1l%C4%B1%C4%9F%C4%B1n-gelece%C4%9Fi-burada-m%C4%B1-8ebf4e0985d0?source=rss-6b2f2f81dacb------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/8ebf4e0985d0</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Seyithan Ahmet Ateş]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 21 Nov 2026 23:21:52 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-11-21T23:21:52.450Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/777/1*JXAsIl08t_nir9wBZpaSxA.jpeg" /></figure><p>Daha 1,5 yaşında 700 kiloya ulaşmış yavru bir sığırın önündeyiz. Evet, 700 kiloluk bir yavru, biraz da huysuz.</p><p>Görevlinin uyarısı ile biraz geriye çekiliyoruz. Pek insan görmediği için boyle davrandigini söylüyor.</p><p>Bu konuda haklı olabilir. Zira yaklaşık 170 hayvanın barındığı bu modern ahırı sadece tek kişi idame ettiriyor.</p><p>Sadece bu 170 hayvan da değil. Toplamda 500&#39;ü geçen hayvan sayısı ile fevkalade büyük bir çiftlik burası. Sadece birkac kisi calisiyor tum ciftlikte.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*ixz4Sbq-XnZN4DCV.jpg" /></figure><p>Bulunduğumuz bölge Çubuk Hayvancılık İhtisas Bölgesi.</p><p>Burada buna benzer onlarca çiftlik var. Yüzlerce dönümlük alan üzerine kurulmuş, 8.000&#39;den fazla hayvanı barındıran, sadece ahırların bulunduğu müstesna bir bölge burası.</p><p>Türkiye Ekonomisi dersi kapsamında saha ziyaretlerimizden birisini bu hafta Çubuk Hayvancılık İhtisas Bölgesi’ne düzenledik.</p><p>Buraya iki yıl önce geldiğimizde henüz birkaç çiftlik olduğunu anımsıyorum.</p><p>Bugün ise 30&#39;a yakın çiftlik faaliyette, 15&#39;ten fazla çiftlik inşaat hâlinde. Bolgenin inkisafini gormek sevindirici.</p><p>Araçlarımızla biraz yüksek bir yere çıkarak bölgeyi temaşa ediyoruz. Kamyonların çalıştığını, birçok yeni çiftliğin yapıldığını görebiliyoruz. Ama bu hummalı çalışmayı izlemek için pek vaktimiz yok. Zira yağmur yavaştan hızını artırmaya başlıyor.</p><p>Yağmurdan korunmak için sığındığımız yer ise hemen yakındaki çiftliğin yeni yapılan ahırı oluyor.</p><p>Allah’tan ahırda bizden başka bir canlı yok. Habib Bey buradaki sistemi anlatmaya başlıyor. Neredeyse her şey otomatik: su sebilleri, yem dağıtma, atık toplama, kameralarla 24 saat gözlem… Örneğin hayvan atıkları ızgaradan aşağı kata iniyor. Bir tuşla tüm atık ahırın sonundaki depoya aktarılıyor. Depo, üç aylık hayvan atığını alabilecek kapasitede büyük bir yer. Peki bu atıklar daha sonra ne oluyor?</p><p>İşte size hayvancılığın ihtisas bölgesinde yapılmasının bir avantajı…</p><p>Bu atıkları bölgenin içindeki biyogaz tesisi kendi araçlarıyla topluyor. Her çiftlikte atıkların alınabileceği bir boru sistemi var. Biyogaz tesisinin vidanjörü buraya yanaşarak yine otomatik olarak tüm atıkları alıp götürüyor.</p><p>Biyogaz tesisinde ise bu atıklardan elektrik üretiliyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*3-DD2vzCWEuSXzgy1YyQ9Q.png" /></figure><p>Çubuk Hayvancılık İhtisas Bölgesi Müdürü Habib Bey, bu ahırın maliyetinin 27 milyon TL (yaklaşık 500 bin dolar) olduğunu ve bu yatırımın 16 milyon TL’sinin (300 bin dolar) hibe olduğunu anlatıyor. Yani yatırımcıya 16 milyonluk fevkalade bir miktar yatırım desteği olarak ödenmiş. 40 yas alti ya da kadin girisimciler icin yatirim destekleri daha cazip. Hem kamu hem de IPARD adindaki AB destegi alan bircok ciftlik oldugunu goruyoruz.</p><p>Biraz da bahse konu Tarım ve Hayvancılık İhtisas Bölgelerinin işleyişinden bahsedelim.</p><p>Burası mobilya, tekstil ve deri gibi belirli sektörlerde faaliyet gösteren ihtisas organize sanayi bölgelerine benzer bir mantığa ve yapıya sahip.</p><p>Ancak bu bölgeler, geleneksel sanayi faaliyetlerinden farklı olarak hayvancılık sektörüne uyarlanmış üretim alanları. Buna benzer aslında birçok tarım ve hayvancılık kümelenmesi var. Bunların genel adı <strong>Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgesi (TDİOSB).</strong></p><p>Peki hangi çeşitleri var bu bölgelerin? <strong>Hayvansal Üretim TDİOSB</strong> ve <strong>Bitkisel Üretim TDİOSB.</strong></p><p>Organize sanayi bölgelerine benzer şekilde, aynı alanda yan yana konumlanmış onlarca, hatta yüzlerce sera veya hayvancılık işletmesi hayal edin.</p><p>Türkiye’nin birçok ilinde bu modelin örnekleri hayata geçirilmiş durumda. Mesela Şanlıurfa’da Eyyübiye Besi Organize Tarım Bölgesi, Malatya’da Yazıhan Besi Organize Tarım Bölgesi, Aydın’da Efeler Jeotermal Sera Organize Tarım Bölgesi ve Denizli’de Sarayköy Jeotermal Sera Organize Tarım Bölgesi bulunuyor.</p><p>Bunlara ek olarak Balıkesir’in Gönen, İzmir’in Dikili ve Kütahya’nın Simav ilçelerinde de büyük ölçekli jeotermal sera bölgeleri geliştiriliyor. Böylece tarımsal üretim, dağınık işletmeler yerine ortak altyapıya sahip, planlı ve ihtisaslaşmış üretim merkezlerinde yoğunlaştırılıyor.</p><p>Su Ürünleri İhtisas OSB’nin inşaatı da Adana-Karataş’ta devam ediyor. Bu bölge de önümüzdeki yıllarda Adana’nın tarım ve hayvancılık alanındaki ihracatını yüzde 50 artırmaya aday bir bölge.</p><p>Hayvansal üretim kapsamında besi sığırcılığı, süt sığırcılığı, küçükbaş hayvan yetiştiriciliği ve su ürünleri yetiştiriciliği; bitkisel üretim kapsamında ise seracılık, çiçekçilik, fide-fidancılık ve tohumculuk gibi faaliyetler yer alıyor.</p><p>Buradaki asıl gaye tarım ve hayvancılığın daha sistematik, daha verimli yapılması. Bunun için de yatırımcılar için oldukça cazip bir model kurgulanmış.</p><p>Türkiye’de 10 yıldan bu yana uygulanan bu yeni model, hayvancılığın ve tarımın da geleceği diyebiliriz.</p><p>Bu modelde kamu tarafından büyük bir alan istimlak ediliyor ya da bir kamu arazisi bu amaç için kullanılıyor.</p><p>Başlangıç aşamasında kamu öncülüğünde gerçekleştirilen altyapı yatırımları kapsamında yol, elektrik, su, internet ve kanalizasyon hatları oluşturuluyor. Arazi düzenleme, istinat duvarları, drenaj sistemleri ve diğer ortak altyapı çalışmaları tamamlanıyor. Böylece hayvancılık veya seracılık faaliyetlerinin yürütülmesine uygun, planlı ve altyapısı hazır üretim alanları oluşturuluyor. Onlarca parsele ayrılan bu araziler uygun fiyatlar ve ödeme koşulları ile yatırımcılara sunuluyor. Zira bu sistem ile yatırımcıların üretim faaliyetlerine daha düşük başlangıç maliyetleriyle geçebilmesi mümkün. Hazır altyapı yatırımlarının ötesinde, Habib Bey’in verdiği bilgilere göre, normalde çiftliğinizi başka bir alanda kurmak istediğinizde 12 farklı kurumdan izin almanız gerekiyor. Fakat Tarım İhtisas Bölgelerinde yatırım yapmak istediğinizde sizden ayrıca bu izinleri almanız istenmiyor, zira bu bölge zaten gerekli izinler alınarak oluşturulmuş.</p><p>Bu ve benzeri avantajlardan dolayı Tarım İhtisas Bölgeleri bugünlerde oldukça cazip. Bugün gezdiğimiz alanda 2 boş parsele 21 yatırımcının talip olduğunu öğreniyoruz.</p><p>Hâlihazırda <strong>Çubuk Hayvancılık İhtisas OSB’de</strong> 2026 yılı Kasım ayı itibarıyla 37 çiftlikte besicilik yapılıyor.</p><p>Geçen sene <strong>Çubuk Hayvancılık İhtisas OSB’de</strong> 21 bin ton üretildi. Fevkalade bir üretim hacmi.</p><p>Ülkemizin bilindik büyük restoran zincirlerinin de etlerini buradan temin ettiğini öğreniyoruz.</p><p>Buradaki bir parselde kesimhane fabrikasının inşaatı da devam ediyor. Tamamlandığında tüm hayvanların kesimi burada yapılabilecek. Bu sayede hayvan etlerinin uygun koşullarda depolanabilmesi, kanı da dâhil tüm çıktıların değerlendirilebilmesi ve daha katma değerli bir üretim zinciri oluşturulabilmesi mümkün olacak.</p><p>Devasa çiftliklerde sadece birkaç kişinin çalıştığını görmek, entegre model sayesinde üretimin ne kadar verimli hâle gelebildiğini de gösteriyor.</p><p>Tabii ki bardağın boş tarafında da dikkate değer hususlar var.</p><p>Yem konusu maalesef Türkiye’deki hayvancılığın önündeki en büyük sorunlardan birisi. Hem besi hem de süt hayvancılığında yabancı cins hayvanlara bağımlılığımız devam ediyor. Otomotiv üretiminde yabancı markaların üretimini yaptığımız gibi hayvancılıkta da yabancı ırkların üretimini yapıyoruz. Tüm bunların neticesinde, değer zincirinde maalesef olması gereken yerde değiliz.</p><p>Mamafih, sera, çiçekçilik ve tatlı su ürünleri ihtisas bölgeleri katma değerin daha yüksek olduğu alanlar olarak ortaya çıkıyor.</p><p>Hususen jeotermal sera bölgeleri, fevkalade yüksek üretim hacimlerine ulaşılabilecek imkânlar sunuyor.</p><p>Misalen, Balıkesir’in Gönen ilçesinde kurulmakta olan Jeotermal Sera Organize Tarım Bölgesi, tamamlandığında dünyanın en büyük jeotermal kaynaklı sera kümelenmesi olmayı hedefliyor.</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2FozN9-ZPPLmc%3Ffeature%3Doembed&amp;display_name=YouTube&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DozN9-ZPPLmc&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FozN9-ZPPLmc%2Fhqdefault.jpg&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/dbdf63f94a6fa4c97ad5ee6f147618d8/href">https://medium.com/media/dbdf63f94a6fa4c97ad5ee6f147618d8/href</a></iframe><p>Yaklaşık 8 bin dönümlük alanda yıllık 250 bin ton sebze üretimi öngörülüyor. Bu rakam aslında Anadolu’daki birçok ilin yıllık sebze üretimine yakın, örneğin Osmaniye’nin.</p><p>Seracılığın en önemli sorunlarından biri, bilhassa kış aylarında üretim ortamının ısıtılması ve bunun beraberinde getirdiği yüksek enerji maliyetleri. Aktardığımız ihtisas bölgesi modelinde devlet, kamu öncülüğünde kurulan bölge yönetimi aracılığıyla jeotermal enerjinin sondajlarla yer altından çıkarılmasını ve sıcak su dağıtım hatlarıyla üretim parsellerine ulaştırılmasını üstleniyor. Yan yana onlarca parsel. Böylece yatırımcıların kendi jeotermal kaynaklarını bulup çıkarmalarına ve temel enerji altyapısını sıfırdan kurmalarına gerek kalmadan, altyapısı hazırlanmış parsellere modern seralar inşa ederek üretime geçmeleri hedefleniyor.</p><p>Jeotermal ısıtma sayesinde yıl boyunca üretim imkânı güçlenirken, modern sera teknolojileri ve topraksız tarım uygulamalarıyla geleneksel üretime kıyasla aynı alandan çok daha yüksek verim elde edilmesi mümkün hâle geliyor.</p><p>Türkiye Ekonomisi dersinde bu haftaki konumuz tarım ve hayvancılıktı. Önümüzdeki derslerde yine konuyla alakalı saha ziyaretlerimiz olacak. Savunma Sanayi Ekonomisi dersi kapsamında Kazan Havacılık ve Uzay İhtisas Sanayi Bölgesi’ni ziyaret edeceğiz.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=8ebf4e0985d0" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Kral Charles’a ve onun mirasçılarına sadık kalacağıma…]]></title>
            <link>https://seyithanahmet.medium.com/kral-charlesa-ve-onun-miras%C3%A7%C4%B1lar%C4%B1na-sad%C4%B1k-kalaca%C4%9F%C4%B1ma-944153de7294?source=rss-6b2f2f81dacb------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/944153de7294</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Seyithan Ahmet Ateş]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 19 Nov 2026 22:40:38 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-11-19T22:40:38.055Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*Qb2YFBbDqcgwNSs8.jpg" /></figure><p>Jamaika vatandaşlık yemini bu cümleyle başlar. Hayır, tarihi bir vakıadan bahsetmiyorum. Halihazırda Jamaika devletinin resmi sayfasında yer alan, vatandaşlığa kabul törenlerinde kullanılan yeminde şu ifade geçer:</p><blockquote><em>“I will be faithful and bear true allegiance to His Majesty King Charles the Third, His Heirs and Successors according to the Laws of Jamaica.”</em></blockquote><p><strong>Türkçesi:</strong></p><blockquote><em>“Majesteleri Üçüncü Kral Charles’a, onun mirasçılarına ve haleflerine Jamaika yasaları uyarınca sadık kalacağıma ve gerçek bağlılık göstereceğime yemin ederim.”</em></blockquote><p>İngiltere’de yaşadıkça imparatorluğun sömürge geçmişi de ister istemez karşımıza çıkıyor.</p><p>İngiltere’nin sömürge uygulamalarının gücü azalsa da farklı isim ve uygulamalarla bugün de devam ediyor olması insana biraz tuhaf geliyor doğrusu. Jamaika’daki vatandaşlık yemini bunlardan birisi.</p><p>Tamamen tarihte kalan uygulamalar da yok değil.</p><p>Misalen, Oxford’un en müstesna binalarından birisinde fil tasvirine tesadüf ediyorsunuz. Binaya biraz daha dikkatli bakınca Indian House yazdığını görüyorsunuz. Meseleyi tetkik ettiğinizde, 1950&#39;lere kadar İngiltere’de bir Hindistan bakanlığı olduğu gerçeği ile karşı karşıya kalıyorsunuz. Hindistan bakanlığı mı diye kendi kendinize sorarak araştırmayı derinleştirince şu bilgiye rastlıyorsunuz;</p><p><em>Hindistan’ın yönetimini Londra’dan doğrudan yürütmek amacıyla 1858 tarihinde kurulan India Office (Hindistan Bakanlığı), İngiliz sömürge tarihinin en kritik kurumlarından biriydi. Günümüzdeki Hindistan, Pakistan ve Bangladeş topraklarını kapsayan Britanya Hindistan’dan sorumluydu. Neredeyse doksan yıl boyunca bölgenin kaderini belirleyen bu bakanlık, 1947 Hindistan Bağımsızlık Yasası uyarınca Hindistan ve Pakistan’ın bağımsızlıklarını ilan etmesiyle misyonunu tamamladı ve 1947 tarihinde resmen tarihe karıştı.</em></p><p><em>Londra’daki merkezinden binlerce kilometre uzaktaki devasa bir alt kıtayı yöneten bu bakanlık, adeta imparatorluğun sinir merkezi gibi çalışıyordu. Bölgedeki İngiliz Genel Valisi’ne doğrudan talimatlar gönderen kurum; yeni yasaların çıkarılmasından vergi politikalarına, demiryolu gibi büyük altyapı projelerinin bütçesinden ticaret dengelerine kadar her detayı kontrol altında tutuyordu. Hindistan’ı fiilen yönetecek üst düzey bürokratlar ile yargıçların atamalarını bizzat gerçekleştiriyordu.</em></p><p>Peki bu binanın Hindistan bakanlığı ile nasıl bir münasebeti vardı?</p><p>Oxford Üniversitesi bünyesinde 1883 yılında kurulan <a href="https://oxfordandempire.site.ox.ac.uk/article/indian-institute">The Indian Institute</a>, <strong>Hindistan Bakanlığı’nın (India Office) adeta bir mutfağı ve eğitim üssü</strong> gibi çalışmıştı. Hindistan Bakanlığı’nın bölgede görevlendireceği üst düzey sömürge yöneticileri (<em>Indian Civil Service</em>), Hindistan’a gönderilmeden önce bu enstitüde eğitim alırdı. Burada kendilerine Hint dilleri (Sanskritçe, Farsça, Hintçe vb.), Hint hukuku, tarihi ve kültürü öğretilirdi.</p><p>Bugün Hindistan ve İngiltere arasında resmi bir sömürge ilişkisi bulunmuyor. Lakin bugün dünyadaki bir çok ülke halen İngiltere kralını kendi kralı olarak addediyor ve devletin en üst yönetim erkini İngiltere kralı temsil ediyor.</p><p>2026 yılında olmamıza rağmen bir krallığın ülkenin tarihinde değil, bugününde ve geleceğinde ne kadar etkili olabileceğin görmek biraz tuhaf doğrusu.</p><p>Misalen Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda denildiğinde akla gelişmiş demokrasiler, güçlü parlamentolar ve bağımsız devletler geliyor. Ancak bu üç ülkenin ortak, çoğu zaman gözden kaçan bir özelliği var: Devlet başkanları, Londra’da yaşayan Kral III. Charles.</p><p>Üstelik bu yalnızca tarihî bir unvan meselesi, göstermelik , kağıt üstünde bir uygulama da değil. İngiltere Kralı’nın bu ülkelerde temsilcileri bulunuyor; kanunların yürürlüğe girmesi, başbakanların atanması ve parlamentoların feshedilmesi gibi önemli anayasal işlemlerde kralın temsilcisi en tepedeki devlet erki olarak vazife yürütüyor.</p><p>Kral III. Charles, Birleşik Krallık dışında <strong>14 bağımsız ülkenin daha devlet başkanı.</strong> Bunlara <em>Commonwealth realms</em> (İngiliz Milletler Topluluğu krallıkları) deniyor.</p><p>Bu ülkelerde kralın anayasal yetkilerini kral adına bir Genel Vali kullanıyor ve günlük yönetim seçilmiş hükümetler tarafından yürütülüyor. Bu yönetim sistemine göre, misalen Kanada’da ünlü başbakan Justin Trudeau devlet yönetiminde üçüncü sırada yer alıyor.</p><p>Kanada’da en üst makam kim?</p><p>Ülkelere hızlıca bakınca, Kral Charles III Kanada’nın devlet başkanıdır. Kral tarafından atanan <strong>Genel Vali (Governor General) </strong>Kralın Kanada’daki federal düzeydeki temsilcisidir. Bunların altında ise <strong>Başbakan (Prime Minister) </strong>görev yapmaktadır.</p><p>2026 yılı Kasım ayı itibariyla Kralın Kanada’daki temsilcisi <strong>Louise Arbour’dur. </strong>Kral III. Charles’ın Kanada’daki resmî temsilcisidir. Kral adına anayasal görevleri yerine getirir.</p><p>Genel Vali temsili değildir, önemli yetkileri vardır:</p><ul><li>Başbakanı ve bakanları resmen göreve atamak.</li><li>Parlamentoyu feshetmek ve seçim sürecini başlatmak.</li><li>Parlamento tarafından kabul edilen kanunlara kraliyet onayı vermek.</li><li>Olağanüstü anayasal durumlarda belirli yedek yetkileri kullanmak.</li></ul><p>Mesele burada da kalmıyor. Kanada’nın 10 eyaletinin her birinde de kralı temsil eden ayrı bir Vali Yardımcısı (Lieutenant Governor) bulunuyor. Bahse konu vali Yani monarşi yalnızca federal düzeyde değil, eyaletlerin anayasal yapısında da yer alıyor. Kanada’daki 11 eyaletin hepsinde İngiltere Kralı 3. Edwardi’ın atadığı Vali Yardımcıları bulunuyor. Bu vali yardımcıları eyaletlerdeki en üst düzey devlet görevlisi kabul ediliyor. Eyalet meclisininin resmi açılışı, parlamentonun feshi gibi birçok konuda yönetim erki olarak faaliyet yürüyor.</p><p>Kral <a href="https://www.google.com/search?kgmid=%2Fm%2F0xnc3&amp;q=%C4%B1ng%C4%B1ltere+kral%C4%B1n%C4%B1+kendi+kral%C4%B1+kabul+eden+%C3%BClkeler+iii.+charles">III. Charles</a>’ı devlet başkanı (kral) olarak kabul eden, Birleşik Krallık dahil 15 egemen ülke bulunuyor;</p><p>Birleşik Krallık (İngiltere, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda), Kanada, Avustralya, Yeni Zelanda, Jamaika, Bahamalar, Grenada, Papua Yeni Gine, Solomon Adaları, Tuvalu, Saint Lucia, Saint Vincent, Belize Antigua ve Barbuda Saint Kitts ve Nevis .</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=944153de7294" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Osmanlı’dan Oxford İşletme Okuluna]]></title>
            <link>https://seyithanahmet.medium.com/osmanl%C4%B1dan-oxford-i%CC%87%C5%9Fletme-okuluna-412ba190efb6?source=rss-6b2f2f81dacb------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/412ba190efb6</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Seyithan Ahmet Ateş]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 19 Nov 2026 21:51:42 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-11-19T21:51:42.329Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*oiyFJqq9_fQ_taHflNZHMg.png" /><figcaption>Pembroke Koleji, Oxford Üniversitesi</figcaption></figure><p>Aylardan Ekim… Oxford’un en güzel zamanları demek isterdim. Lâkin Oxford’un her mevsimi bir başka güzel. Oxford deresinin kenarından bisikletle âheste âheste üniversiteye gitmek her mevsim farklı bir keyif doğrusu.</p><p>Üniversite hayatına hızlı bir başlangıç yaptık… Çocuklar okullarına yerleştiler, hızlıca yeni ortama adapte oldular. Eşim ve ben de Oxford’taki mesaimize başladık.</p><p>Burada iki ayrı fakültede görevim var: Said Business School ve Pembroke College. İkisi de Oxford Üniversitesi çatısı altında, birbirlerine 5 dakika mesafedeler. Said Business School haddizâtında Oxford İşletme Fakültesi kıvamında bir yer. Uzun yıllardır dünyanın en iyi işletme okulları arasında yer alan, ziyadesiyle beynelmilel, müstesna bir okul.</p><p>Okulun adının Said olmasının da İstanbul’a uzanan bir hikâyesi var.</p><p>Doğrusu okulun ismindeki Said ismi yazılırken i harfinin üzerine iki nokta olmasından kuşkulanmam gerekirdi. Fakültenin binasına girdiğinizde sol tarafta Wafiq Said’in büstü ile karşılaşana kadar okul ile aynı ismi taşıdığımı düşünmemiştim.</p><p>Büstteki bilgiler tüm hikayeyi anlatıyordu. Wafiq Said, kökleri Osmanlı İmparatorluğu’na dayanan bir aileden geliyordu. Hem babası, hem de dedesi Osmanlı ordusunda mühim görevlerde bulunmuştu.</p><p>Okulun kurulmasına yaptığı fevkalâde yardım ile vesile olan Wafiq Said, aslen Suriye asıllı bir iş insanı. 25 milyon İngiliz sterlini civarında bir yardım yaptığından bahsediliyor. Bu yardıın neticesinde okulun ismi SAID Business School oluyor. İ harfinin üzerindeki iki noktaya gelince…<strong>Said:</strong> İngilizcede yanlışlıkla “sed” şeklinde okunabiliyor. <strong>Saïd </strong>şeklinde yazılması ise “Sa-id” şeklinde, iki heceli okunması gerektiğini belirtiyor. Esasında Saïd, Seyit, Sait, Seyid gibi isimlerin hepsi aynı isimler.</p><p>Hikayeye tekrar dönersek…</p><p>Wafiq Said’in aile hikayesi Suriye’den İstanbul’a, payitahta uzanıyor. Said’in babası daha 12 yaşındayken, 1888 yılında Suriye’den İstanbul’a geliyor. Lise eğitimi sonrasında İstanbul’da askerî tıp okulunda okuyor. Balkan Savaşları sırasında Osmanlı ordusunda doktor olarak görev yapıyor ve daha sonra Şam Üniversitesi’nin ilk rektörü oluyor. Suriye’nin ilk göz hastanesini kuranlar da yine Said ailesi.</p><p>Her ne kadar kurucusu ile tarihî olarak Osmanlı milletine mensup olsak da, Said Business School binası modern tarzı ile beni pek cezbetmedi.</p><p>Pembroke Kolejinin hem akademik ortamı hem de mimarî tarzı yapacağım araştırmalar için daha elverişli bir atmosfer sundu.</p><p>Peki burada bulunmamızın sebeb-i hayriyesi neydi?</p><p>Esasında buradaki aslî araştırma konum hem sivil hem de askerî alanda kullanılabilen teknolojiler. Biraz daha detaylandırırsak, bahse konu çift kullanımlı teknolojilerin sivil sektörlerden askeriyeye nasıl taşındığını araştırıyorum. Bu aktarım mekanizmalarına dönük politikalara, umumiyetle de Çin’in bu konudaki Sivil-Askerî Entegrasyon (Military-Civil Fusion — MCF) politikasına ve buna mukabil NATO ülkelerinin politikalarına bakarak karşılaştırmalı bir analiz yapmaya çalışıyorum. Buradaki araştırmalarım için hem TÜBİTAK hem de YÖK’ten destek aldığımı belirtmeliyim.</p><p>Said Business School’da Oxford Space Initiative’in bir üyesiyim. Buradaki araştırmam daha çok uzay alanında Çin’in sivil teknolojileri ve altyapıları nasıl askerî amaçlarla kullandığına odaklanıyor. Okulun kıdemli profesörlerinden Marc Ventresca ile çalışıyorum.</p><p>Türkiye’nin sivil teknoloji ve üretim kabiliyetlerini nasıl savunma sanayisine aktardığını da inceliyoruz. Gördüğüm kadarıyla NATO üyesi ülkeler arasında bu konuda en önde gelen iki ülke var: ABD ve Türkiye.</p><p>Bu araştırma vesilesi ile Oxford’taki akademisyenlere ve öğrencilere de Türkiye’nin savunma sanayinde aldığı mesafeyi fırsat buldukça aktarmaya çalışıyoruz.</p><p>Tüm bunların yanında tabii ki Oxford’u, etrafındaki köyleri, şatoları, malikâneleri, müzeleri ve tabiat güzelliklerini keşfetmeye çalışıyoruz. Gelir gelmez üye olduğumuz National Trust ile İngiltere’de yüzlerce tarihî mekâna, özel bahçelere, şatolara, kalelere girme imkânımız var.</p><p>Daha önce yaşadığımız ülkeler ile karşılaştırdığımızda İngiltere’nin, yeterli maddî imkânın olması durumunda, daha yaşanılabilir bir yer olduğu kanaatindeyiz. Bu durumun Oxford’a özel olma ihtimalinin yüksek olduğunu da belirtelim.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=412ba190efb6" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Menderes’ten Geriye Ne Kaldi]]></title>
            <link>https://seyithanahmet.medium.com/menderesten-geriye-ne-kaldi-6a53e83f183c?source=rss-6b2f2f81dacb------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/6a53e83f183c</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Seyithan Ahmet Ateş]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 19 Nov 2026 07:45:13 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-11-19T10:00:37.864Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/565/0*WdxzdYBnx_j2_zyN.jpg" /></figure><p>Ankara Hükümet Meydanı’nda bir sonbahar sabahı. Kahvemi aldım ve 2 bin yıllık Roma Sokağı’nın yanıbaşındaki banka oturdum. Oxford’un avlularını aramiyor degilim, lakin üniversitemizin kampüsü Oxford’tan çok daha eski yapılarla bezeli. İnanması zor fakat üniversitemizin içinden 2 bin yıllık bir Roma sokağı geçiyor. Üzeri camla kaplı ve sütünları, sokak taşlarını görebiliyorsunuz.</p><p>Gördüğüm kadarıyla dünyada bizim üniversitemizden başka, içinden Roma sokağı geçen bir eğitim kurumu bulamadım. Üstüne üstlük, İmparator Julianus’un 362 yılında Ankara’dan geçişi münasebetiyle dikilen anıt sütun da yine bizim bahçemizde.</p><p>Üniversitemizi eşsiz kılan bir başka özelliği de, hüzünlü bir geçmişe, eski başbakanlık binasına ev sahipliği yapması. Neden hüzünlü peki? Türkiye demokrasi tarihindeki en çok oyu alan ve bu binada görev yapan Başbakan adnan menderes 1960 darbesi ile idam edildi.</p><p>Soğuk sonbahar sabahında, solmuş yaprakların aheste aheste kendilerini rüzgâra bıraktığı bu meydanda, Hükümet Konağı’na bakıyorum. Bu heybetli bina, rahmetli Adnan Menderes’in başbakanlık yaptığı, bu ülke için hayaller kurduğu ve gece gündüz demeden çalıştığı yerdi.</p><p>Bu vatan için altına imza attığı icraatları ve kalkınma hamlelerini, aslında bunlara şahit olan birçok kişi görüp takdir etti.</p><p>Mamafih, 1960 darbesi ve sonrasında idam edilmesiyle her şey altüst oldu. Artık Menderes’i ya da Demokrat Parti’yi iyi bir şekilde anmak mümkün değildi. Vebalı muamelesi gördü geri kalanlar. Hem Menderes’e, hem etrafındaki insanlara iftiralar atıldı. Hatta bu konuda bir yasa dahi çıkarıldı. Bizzat kızı ve yakın arkadaşları, eski bakanlar da bunu ikrar ettiler. Hatta Menderes’in yakınları ile o zamanki hükûmetin bakanlarının çocukları dahi iş bulmakta zorlandılar. Menderes’e dair hatıralar ve icraatlarının izleri de yok edilmek istendi. <a href="https://blog.tespam.org/turkiyenin-siyasi-hayatinda-demokrat-parti-ve-27-mayis-darbesi/">Misalen, Prof. Dr. Hüseyin Şeyhanlıoğlu, 2023 yılında Ankara Hukuk Fakültesi arşivinde yaptığı çalışmada, burada okuyan Adnan Menderes’in öğrenci dosyasının 27 Mayıs darbecileri tarafından boşaltılmış olduğunu fark ettiğini dile getirmektedir.</a></p><p>Menderes’in izlerinin silinmesi ve onu savunan kimselerin korkutulup sindirilmesi meselesine daha önce de birkaç yazıda değinmiştik. Hâl böyle olunca, uzun yıllar Demokrat Parti dönemindeki kalkınma hamleleri ve Menderes’in kalkınmacı liderliği gözlerden uzak kaldı, üstü örtüldü.</p><p>Fakat daha sonra ortaya çıkan bazı hatıralar ve devlet arşivleri, o dönemde çekilmiş fakat çok sonraları yayımlanmış bazı resmî kayıtlar ve <a href="https://www.youtube.com/watch?v=9ZGcVgMzFpw">videolar</a>, Menderes dönemindeki şahlanışı gözler önüne serdi.</p><p>Geçen gün rastladığım bir tablo da bunu teyit eder nitelikteydi.</p><p>Peki, neydi bu tablo?</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*3nsAcS1atBgnBgr9HkFRSg.jpeg" /></figure><p>Yukarıdaki tabloya bakıldığında DP iktidarında Türkiye, yıllık olarak ortalama %8 iktisadi kalkınma, halk-devlet yakınlaşması ile elde edilen bir başarıdır. Bu durum, literaturde sikca dile getirilen sosyal sermaye ve kalkinma iliskinin de guzel bir ornegi olarak karsimiza cikiyor.</p><p><a href="https://blog.tespam.org/turkiyenin-siyasi-hayatinda-demokrat-parti-ve-27-mayis-darbesi/">Bununla birlikte, daha önce şehirlerarasında bile bulunmayan asfalt karayolları, Birecik Köprüsü’nin açılmasıyla birleşen Doğu-Batı, artan köy-kent ilişkileri, halkın gelişen düşünce yapısı, ODTÜ başta olmak üzere yeni açılan beş üniversite ve hariciye alanında yaşanan köklü değişimler de kalkinmaya guclu bir destek veriyor ve Turkiye on yılda ortalama üç kat büyüyor.</a></p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2FvfGYLcIaAHg%3Ffeature%3Doembed&amp;display_name=YouTube&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DvfGYLcIaAHg&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FvfGYLcIaAHg%2Fhqdefault.jpg&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/791573e7211338422cf91409b7d47ae2/href">https://medium.com/media/791573e7211338422cf91409b7d47ae2/href</a></iframe><p>Bu donemde en önemli atılımlardan bazıları ulaştırma alanında gerçekleştirildi. ABD’nin Marshall Planı ve gelişmeye başlayan otomotiv sanayisinin desteği alınarak kara yolu taşımacılığına büyük önem verildi. Bunun sonucunda 1950–1960 döneminde 14 bin kilometrelik kara yolu yapıldı.</p><p>O yıllara kadar Turkiye’de yük taşımanın ana unsurlarından birisi develerdi. Bu bilgi kulağa tuhaf gelse de o yılların gerçeği buydu. O yıllarda bu duruma şahit olan insanlardan da bunu dinleyince merakım artmış ve bir araştırma yapmıştım. Örneğin bir araştırmaya göre 1923 yılında İzmir’de taşıma maksadıyla kullanılan 3700 deve vardı. 1935’te deve sayısı 6300’e çıkacaktı. Amerikalı bir uzmanın o dönemde kaleme aldığı kitaba göre de 1948&#39;e gelindiğinde Türkiye’deki deve sayısı 108 bine çıkmıştı. Buna mukabil ülkemizde sadece 10 bin kamyon vardı. Develerin yük taşımacılığında kullanıldığını gösteren diğer veri ise kamyon sayılarının artması ile deve sayılarının arasındaki ters orantı. Menderes döneminde yapılan yollar ve gelişen ekonomi ile taşımacılık da artmaya başladı. 1957 yılına gelindiğinde, deve sayısı %50 oranında azalarak 54 Bin’e düşmüş, kamyon sayısı ise 3 kattan fazla artarak 35 Bin’e çıkmıştı. <em>(Zirai İstatistik Özetleri, 1936–1957, s.9, C 14)</em></p><p>O yılların ulaşım altyapısına bakıldığında, neden develerin taşıma amacıyla kullanıldıklarını anlamak mümkün. Zira 1950’lere gelindiğinde, Türkiye’deki yol uzunluğu sayısı 1200 km iken muadil ülkelerde bunun 5 katından fazlaydı. 1950’ye gelindiğinde Ankara-İstanbul arasındaki yol halen topraktı <em>(Cumhuriyetin ilk yıllarında Türkiye’de karayolu ulaşımı ve İzmir uygulamaları. Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, 5(13), 25-49)</em></p><p>Bu dönemde demir yolları devlet sektörün idaresindeyken, kara yolları üzerindeki ulaşımda ise öncü özel sektör ve yerel girişimcilere ait oldu.</p><p>DP döneminde özellikle sanayi kesiminin ihtiyacı olan elektrik üretiminde büyük artış gözlendi. Bu kapsamda 1950 yılına kadar tüm elektrik santrallerinin yıllık enerji üretimi 737 milyon kilovatsaat iken 1960 yılı itibariyle üretim 3 milyon 610 bin kilovatsaate ulaştı, başka bir deyişle 7 kat arttı.</p><h3>Demokrat Parti ve Ekonomide “Altın Yıllar”</h3><p>1950 yılında Demokrat Parti (DP) iktidara geldiğinde Türkiye siyasi ve sosyal anlamda önemli bir dönüşüm yaşadı. Aynı dönemde yürütülen mali politikalar, ekonomide de bugün sıkça “altın yıllar” diye anılan bir atılımı beraberinde getirdi. Yukarıda alıntıladığım Anadolu Ajansı’nın hazırladığıinfografikte öne çıkan veriler, bu dönemin ekonomik fotoğrafını çarpıcı biçimde özetliyor. Bu yazıda o rakamları sırayla ele alalım.</p><p>1950–1960 döneminde ekonomi yıllık ortalama yüzde 7,8 büyüdü. Bu büyümenin arkasında hem kamu hem de özel sektör yatırımlarındaki hızlı artış yer alıyor.</p><h3>DP döneminde kurulan kurumlar</h3><p>Dönemin en kalıcı mirasları arasında bugün de faaliyetini sürdüren ya da Türkiye’nin ekonomik tarihinde iz bırakmış çok sayıda kurum var. İnfografikte şu kuruluşların ve kuruluş yıllarını görüyoruz:</p><ul><li>Toprak İskan İşleri Genel Müdürlüğü (1950)</li><li>Denizcilik Bankası (1951)</li><li>Et ve Balık Kurumu (1952)</li><li>Gübre Fabrikaları Türk Anonim Şirketi, GÜBRETAŞ (1952)</li><li>Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı, TPAO (1954)</li><li>Devlet Su İşleri, DSİ Genel Müdürlüğü (1954)</li><li>Devlet Malzeme Ofisi, DMO (1954)</li><li>Türkiye Selüloz ve Kağıt Fabrikaları, SEKA (1955)</li><li>Türkiye Demir-Çelik İşletmeleri Genel Müdürlüğü (1955)</li><li>Türkiye Kömür İşletmeleri, TKİ (1957)</li><li>Orta Doğu Teknik Üniversitesi, ODTÜ (1957)</li><li>Ereğli Demir Çelik Fabrikası (1960)</li></ul><h3><strong>Enerji ve altyapı yatırımları</strong></h3><p>Dönemin altyapı hamlesi hem enerjiyi hem de ulaşımı kapsıyordu. İnfografiğe göre bu alanda şunlar yapıldı:</p><ul><li>11 liman</li><li>18 hidroelektrik santralli (HES’li) baraj</li><li>5 havalimanı</li><li>8 sulama barajı</li><li>5 termik santral</li><li>8 bin kilometre enerji nakil hattı</li><li>3 petrol rafinerisi</li></ul><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2FAaFKrTPJDbE%3Ffeature%3Doembed&amp;display_name=YouTube&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DAaFKrTPJDbE&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FAaFKrTPJDbE%2Fhqdefault.jpg&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/5caf1ae3d0bfbef6c3f15e1ededc11f1/href">https://medium.com/media/5caf1ae3d0bfbef6c3f15e1ededc11f1/href</a></iframe><h3>Sanayide yatırım hamlesi</h3><p>Sanayi alanında da dikkat çekici sayılara ulaşıldı:</p><ul><li>13 şeker fabrikası</li><li>19 çimento fabrikası</li><li>82 hububat silosu</li><li>88 büyük ölçekli fabrika</li></ul><p>Şeker ve çimento fabrikaları ile hububat silolarının yaygınlaşması, tarım ve inşaat ekonomisini birbirine bağlayan bir zincirin parçalarıydı.</p><h3>Kara yolunda büyük atılım</h3><p>Dönemin simge yatırımlarından biri kara yollarıydı. İnfografiğe göre toplam yol yatırımı şöyle:</p><ul><li>14 bin kilometre kara yolu</li><li>4 bin 576 kilometre asfalt yol</li><li>30 bin kilometre köy yolu</li></ul><p>Köy yollarının bu denli öne çıkması, ulaşımın taşraya ve tarım üreticisine ulaştırılmasının dönemin önceliklerinden olduğunu gösteriyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*A6QrGyqtzlJfeuFWoFFQTg.jpeg" /><figcaption>1949–1957: Rakamlarla değişim</figcaption></figure><p>Demokrat Parti döneminde Türkiye’nin altyapıdan sanayiye, tarımdan enerjiye kadar birçok alanda hızlı bir yatırım dönemi yaşadığını ortaya koyuyor. Yeni kurumlar, barajlar, santraller, fabrikalar ve binlerce kilometrelik yol ağı, döneme neden “altın yıllar” denildigini de ortaya koyuyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*R2819QsxaleEIbY6xMLUvw.png" /></figure><p>Bugunde kahvemin sonuna geldik. Roma yolu ve imparator Julianus’tan ile baslayan bu seruven Basbakan Adnan Menderes’e ve icraatlarina kadar uzandi.</p><p>Sonbahar tum yapraklari dokmeden Menderes’in huzunlu hikayesini sabah kahvesi esliginde anlatmaya devam edecegim. Basbakanlik yaptigi binaya, ardında bıraktığı eserlere ve hayata geçirdiği güzel işlere baktıkça hayranlıkla karışık derin bir hayıflanma hissettiren bu hikâyeyi cok daha fazla anlatilmayi hak ediyor.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=6a53e83f183c" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Oxford Günlükleri — Yüzüklerin Efendisi Aramızda]]></title>
            <link>https://seyithanahmet.medium.com/oxford-g%C3%BCnl%C3%BCkleri-y%C3%BCz%C3%BCklerin-efendisi-aram%C4%B1zda-503f51842375?source=rss-6b2f2f81dacb------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/503f51842375</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Seyithan Ahmet Ateş]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 18 Nov 2026 12:23:05 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-11-18T12:23:05.786Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*xaddhe7_LoujLLuIcsqvCQ.jpeg" /></figure><p>Siyah pelerinli hocalar… Yüzyılların eskittiği taş binalar… Kilise korolarının uğultuları… Yemyeşil, masalımsı avlular… İngiliz asilzadelerin, komutanların, kral ve kraliçelerin yağlıboya tablolarının süslediği binalar…</p><p>Tarihin durduğu mekânlardayız. Yüzüklerin Efendisi sanki ilerideki köşede karşımıza çıkacak gibi. Bu çok da büyük bir tesadüf olmayabilir, zira bu ünlü kitabın ve sonra sinemaya çevrilen eserin yazarı ile aynı kolejdeyiz. Tolkien, 1925–1945 yıllarında Pembroke Koleji’nde hoca olarak görev yaptı; bu avluda, bu binalarda büyülü kitaplarının hayalini kurdu. İlham verici bir atmosfer burası.</p><p>Esasen din adamı yetiştirmek için kurulmuş olan bu müessese, sadece İngiltere’nin değil, dünyanın da en eski eğitim kurumlarından birisi sayılıyor.</p><p>Oxford’u Oxford yapan birçok husus var elbette. Gelenekler de herhalde bunların başındadır. Mesela:</p><ul><li>1 Mayıs’ta Magdalen Koleji’nin kulesinde, sabah güneş doğarken ilahi söyleyen koro…</li><li>Eğitim-öğretimin resmî olarak pazar günü dualarla, kilisede başlaması…</li><li>Tarihî imtihan binasında yapılan imtihanlar, imtihana girebilmek için tüm öğrencilerin siyah cübbe giyme zorunluluğu…</li><li>Kolejlerdeki katedral ve şapellerde her sabah yapılan ibadetler…</li><li>Yine bu kolejlerdeki “formal dinner”lar. Sonrasında tarihî odada içecek ve mezeler… Ve dahi çekilen enfiyeler…</li><li>Hocaların cenazesinin kolejlerdeki kiliselerden kalkması…</li><li>Tarihî ayinler; örneğin Birinci Dünya Savaşı’nın bitmesinin nişanesi olan 11.11 anmasının kilisede yapılması ve fakültedeki herkesin davet edilmesi, bizim merkezin müdürünün konuşma yapması…</li><li>Hocaların birçok kolejde, örneğin Pembroke’ta, derslere siyah cübbeyle katılması…</li></ul><p>Bir başka gelenek de kolejdeki birçok dersin “tutorial” şeklinde işlenmesi. Bunun anlamı, hocanın etrafına dizilen, sayıları 5 ila 10 arasında değişen, hatta çoğu zaman 3–5 öğrenci… Haddizatında bizim kadim kültürümüzdeki medrese usulü talim ve tedrisata benzeyen bir usul.</p><p>Bizim ofisin karşı tarafındaki hocanın odasına gelip gittiklerini de görürdüm öğrencilerin. Hocanın etrafında sandalye çekip oturan öğrencilerin sadece hocayı dinlediği de düşünülmesin. Bahse konu tutorial’lar, hocanın talebeye bilgi aktardığı bir ders biçimi olmaktan çok, talebenin bir ilim insanı gibi düşünmeyi öğrendiği bir akademik yetişme süreci olarak düşünülmüş. Öğrencilerden genelde belli konularda makale/essay yazması istenir ve tutorial dersinde bunlar tartışılır.</p><p>Yukarıda kısaca değindiğim birçok geleneğin neredeyse tek bir ortak yanı var: Dinî gelenekten geliyor olmaları.</p><p>Sonraki yazılarımda burada bahsi geçen bazı gelenekleri etraflıca anlatmaya çalışacağım.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=503f51842375" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Ankara Abdulhamid Han Sanayi Mektebi: Osmanlı Sanayileşme Hamleleri (3.gün)]]></title>
            <link>https://seyithanahmet.medium.com/abdulhamid-han-sanayi-mektepleri-osmanli-sanayilesme-hamleler-f5828bfe1927?source=rss-6b2f2f81dacb------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/f5828bfe1927</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Seyithan Ahmet Ateş]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 15 Nov 2026 01:08:29 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-11-15T12:03:43.830Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*bK4QFRoEPld2R2eo9ybOng.png" /><figcaption><strong>Ankara Hamidiye Sanayi Mektebi</strong></figcaption></figure><p>Ankara’daki Ulus meydanından da gorunen, merkez bankası binasinin hemen karşısında tarihi bir bina vardir. <strong>Ankara Ulus’taki bu tarihi meslek okulu Abdülhamid döneminde inşa edilmiş sanayi mektebidir.</strong></p><p>Türkiye Ekonomisi dersinde sanayileşme tarihimizi anlatırken konu Osmanlı İmparatorluğu döneminde atılan adımlarına geldi. Hem öğrencilerle, hem de etrafımdaki insanlarla konuştuğumda Osmanlı İmparatorluğu dönemindeki sanayi hamlelerinin yeterince bilinmediğini fark ettim.</p><p>Ulus’ta herkesin onunden gectigi, arkasindaki Sanayi caddesine de ismini vermis olan okulun II.Abdulhamid doneminde kurulmus bir sanayi mektebi oldugunun bir cogumuz farkinda degildik.</p><p>Bu yazıda II. Abdülhamid döneminde yaygınlaşan Hamidiye Sanayi Mektepleri’ni anlatacağım. Bahse konu mekteplerin ana gayesi, sanayi ve üretim alanında insan kaynağı yetiştirmekti.</p><p>II. Abdülhamid döneminde Osmanlı İmparatorluğu genelinde mesleki ve teknik eğitimi yaygınlaştırmak, kimsesiz çocukları topluma kazandırmak ve kalifiye zanaatkâr yetiştirmek amacıyla birçok şehirde <strong>Hamidiye Sanayi Mektepleri </strong>açıldı.</p><p>Zira 19.yüzyılın ortalarında Osmanlı devlet adamları, Yedikule surlarının dışından başlayarak Zeytinburnu, Bakırköy, Yeşilköy ve Küçükçekmece sahiline uzanan hattı entegre bir sanayi bölgesi (sanayi parkı) hâline getirmeyi amaçlamıştır.</p><p>Osmanlilarin amaci İngiltere’nin Sanayi Devrimi’ne öncülük eden Manchester, Leeds, Birmingham ve Sheffield gibi şehirlerindeki ağır sanayi, demir-çelik, gemi inşası (vapur tersanesi) ve dokuma (pamuklu/yünlü kumaş) kompozisyonunu İstanbul’un batı sahilinde kurmaktı. O bolgede<a href="https://makale.isam.org.tr/server/api/core/bitstreams/05364d79-7f4d-40a7-89b9-e03cc8926cb6/content"> 1842&#39;den itibaren Osmanlı devlet adamları dikkate değer zirai ve sınai birlikleri kurmuş, bir nevi’ «sanayi parkı» tesis etmişlerdir.</a> Bu atilimlar icin yetismis insan gucune ihtiyac duyuluyordu.</p><p>1866 yılında Osmanlı sanayisinin kalkındırılması için İstanbul’da Islah-ı Sanayi Komisyonu kurulmus ve <a href="https://turkmaarifansiklopedisi.org.tr/dersaadet-sanayi-mektebi"><strong>Dersaadet Mekteb-i Sanayi Nizamnamesi</strong></a><strong>’ni cikarmislari</strong>. Bu süreçte Midhad Paşa’nın hakkını vermek gerekir. Okulların hayata geçirilmesi sürecinde fevkalade emeği olmuştur.</p><p>Dersaadet Mekteb-i Sanayi Nizamnamesi’nin çıkmasından sonra başta İstanbul olmak üzere, ülke genelinde mesleki ve teknik mektepler açılmaya başlamıştır. 1868 yılında İzmir, Bursa, Kastamonu, Bosna, Trabzon, İşkodra’da, 1869 yılında Erzurum’da, 1870 yılında Diyarbakır’da bu nizamnameye uygun mektepler açılmıştır.</p><p><strong>Mesleki ve teknik eğitim alanındaki gelişmelere kızlar da dâhil edilmiş, Kastamonu ve İşkodra’daki mesleki ve teknik mekteplerde kızlara mahsus eğitim verilmeye başlanmıştır .</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/960/0*ELPg-epykHtQ6Q5z" /><figcaption>Ankara Hamidiye Sanayi Mektebi — Ulus Mesleki Teknik Anadolu Lisesi</figcaption></figure><p>Tanzimat dönemindeki ıslahhanelere dayanan sanayi okulları, Hamidiye Mekteb-i Sanayi-i Âli adı altında yeniden düzenlenerek imparatorluğun çeşitli şehirlerinde yaygınlaştırildi.</p><p>Genel kanının aksine, sadece İstanbul’da açılmadı. İmparatorluğun merkezinden en uzak vilayetlerine kadar geniş bir ağ kuruldu.</p><p>II. Abdülhamid devrinin ilk yıllarında 1877–78 Osmanlı-Rus Harbi’nin olumsuz etkileri ve memleketin içinde bulunduğu diğer sıkıntılar, Sanayi Mektebi’nin ilerlemesine sekte vurmuştur. Fakat sonraki yıllarda, kısıtlı imkanlara ragmen sanayi mektepleri açılmaya devam etti.</p><p>Bu kapsamda öne çıkan başlıca merkezler şunlardır:</p><p><strong>Ankara Hamidiye Sanayi Mektebi:</strong></p><p>Ankara Ulus’taki tarihi meslek okulu Abdülhamid döneminde inşa edilmiş sanayi mektebidir.</p><p>Eğitim süresi beş yıl olarak belirlenen mektepte okutulacak teorik dersler; konuları sınıflara göre taksim edilmiş Türkçe kıraat, gramer ve yazma, hesap, resim, coğrafya, hendese, kimya, Arapça, Farsça, makine ve mekanik ile defter tutma usulü olarak tertip edilmiştir.</p><p>Söz konusu dersler, zaman içerisinde güncellenmiştir. Terzilik, mürettiplik, kunduracılık, marangozluk, demircilik, çilingirlik ve dökümcülük sanatları ise mektepte otuz usta tarafından verilen meslekî eğitim programlarıdır. Mektebin kuruluşundaki gaye Avrupa’nın sahip olduğu modern teknolojiyi öğrenerek kullanmak ve kullanımını ülkede yaygınlaştırmak suretiyle kalkınmaya katkı sağlamaktır. Bu sebeple zamanla yeni atölyeler kurularak sanat dalları çeşitlendirilmiş, güncel sanatların öğrenilmesi adına yurt dışına da talebe gönderilmiştir.</p><p>1902–1905 yılları arasında kurulan <strong>Ankara Hamidiye Sanayi Mektebi</strong>, bölgenin nitelikli zanaatkâr ihtiyacını karşıladı ve Kurtuluş Savaşı yıllarında cepheye mühimmat üreten kritik bir üsse dönüştü. Hatta bu sebepten dolayı bugün bu okulun arka sokağı Sanayi Caddesi olarak anılıyor.</p><p><strong>Halep ve Şam (Suriye Bölgesi) Hamidiye Sanayi Mektepleri:</strong></p><p>İmparatorluğun önemli ticaret ve idari merkezlerinden biri olan <strong>Halep</strong> ile birlikte Şam gibi büyük vilayetlerde de zanaat kollarını (dokumacılık, maden işleri, marangozluk) geliştirmek ve kalifiye eleman yetiştirmek amacıyla Sanayi Mektepleri faaliyete geçirildi. Halep’teki sanayi okulu, bölgedeki geleneksel el sanatları ve dokuma kalitesini modern tekniklerle buluşturmayı amaçlamıştır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*BLC9hAX5hBWFWYI2.jpg" /></figure><p><em>Adana Hamidiye Sanayi Mektebi ( İnkılap İmam Hatip Ortaokulu)</em></p><p><strong>Adana ve Konya Hamidiye Sanayi Mektepleri:</strong> İç Anadolu ve Çukurova’nın üretim kapasitesini artırmak için kurulan bu okullardan Konya’da eğitime destek için bir un fabrikası dahi işletmeye alınmıştır; <a href="https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/763467">Adana’da ise matbaadan demirciliğe kadar pek çok branşta eğitim verilmiştir.</a></p><p><strong>Selanik, Üsküp ve Bağdat Hamidiye Sanayi Mektepleri:</strong> Balkanlar’dan Orta Doğu’ya kadar imparatorluğun stratejik vilayet merkezlerinde benzer modellerle açılan bu mektepler, yerel ekonomiye kalifiye eleman kazandıran dönemin en önemli modernleşme projeleri arasında yer almıştır.</p><p>Ne varki, savaşlar ve iç siyasi sorunlar nedeniyle bu okullardan beklenen verim alınamamış, hedeflerin bir kısmı uygulanabilmiştir.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=f5828bfe1927" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Cumhuriyet Dönemi Kalkınma Arayışları: Rusya, İtalya ve Almanya’nın İktisadi Yardımları (2)]]></title>
            <link>https://seyithanahmet.medium.com/cumhuriyet-d%C3%B6nemi-kalk%C4%B1nma-aray%C4%B1%C5%9Flar%C4%B1-rusya-i%CC%87talya-ve-almanyan%C4%B1n-i%CC%87ktisadi-yard%C4%B1mlar%C4%B1-2-1fab91493f5e?source=rss-6b2f2f81dacb------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/1fab91493f5e</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Seyithan Ahmet Ateş]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 13 Nov 2026 21:53:23 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-11-13T21:53:23.337Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*av-LD4MydP0EHFqj" /></figure><p>Osmanlıyı yıkıma götüren 93 harbinde savaştığımız, 1918&#39;e kadar Kars ve Ardahan’ı elinde tutan Ruslar, cok degil 20 yıl sonraö 1934&#39;te Aydın Nazilli ve Kayseri’ye tekstil fabrikası kurmak için geldiler. Üstelik 2300 tekstil makinesini faizsiz ve 20 yıllık taksitlerle Türkiye’ye sundular.</p><p>1921&#39;de Muğla ve Antalya civarında işgalci olan İtalyanlar da 1932&#39;ye gelindiğinde Türkiye’nin kalkınmasına destek olarak 23 ton altın değerinde kredi sundular. Mussolini’de o yillarda Mustafa Kemal’e traktor hediye etti.</p><p>Türkiye ekonomisi dersi için yaptığım hazırlık beni diyar diyar dolaştırdı. Osmanli donemi sanayi hamleleri, Baltalimani mukavelesi, Osmanli Rus harbi, balkan harbi derken yolumuz Aydın Nazilli’den Moskova’ya, Roma’ya, Berlin’e uzandi.</p><p>Tarihimiz enterasan vakalar ile bezeli.</p><p>Rusya ile yeni Cumhuriyetin iktisadi münasebetleriyle başlayalım.</p><p>Tarih dersinde mütemadiyen anlatıldığı gibi, Ruslarla Osmanlı İmparatorluğu arasındaki güç mücadelesi ve savaşlar yüzyıllar boyunca sürdü.</p><p>En büyük darbe ise 93 harbiyle geldi. <strong>93 Harbi (1877–1878 Osmanlı-Rus Savaşı)</strong>, Osmanlı İmparatorluğu’na hem Balkanlar’da hem de Kafkasya’da çok ağır toprak, nüfus ve prestij kayıpları yaşatarak devletin yıkılış sürecini hızlandıran en büyük dönüm noktalarından biri oldu. Benim atalarım da (bir anlatıya göre) bu savaş sonrasında, Karabağ’dan (Şuşa)Osmanlı İmparatorluğu’na sığındılar. Bugün Osmaniye’ye bağlı Selimiye köyünde halen azerice konuşulur.</p><p>Tekrar savaşa dönersek, 93 harbi sonrasında imzalanan Berlin Antlaşması, Osmanli imparatorluğunun Avrupa’daki hakimiyetini fiilen sona erdirme noktasına getirdi.</p><p>Bu savaşın tazminatı olarak Kars ve Ardahan’ı Ruslar 40 yıl boyunca işgal etti. Bugün Kars’taki tarihi taş binalar o dönemden kalmadır. Fakat işgal beklenmedik bir biçimde sonra erdi. Osmanlı’nın yardımına Bolşevikler yetişti. Çarlık Rusyası’nın yıkılmasıyla başa geçen Sovyet yönetimi, eski Çarlık hükümetinin işgalci politikalarını reddederek Türkiye ile yeni bir sayfa açtı.</p><p>İşte ne olduysa bu tarihten sonra oldu.</p><p>Yüzyıllarca mücadele ettiğimiz Rusya ile ortak bir düşman vardı artık: Batılı İtilaf Devletleri</p><p><strong>Sovyetler Birliği, 1920–1922 yılları arasında toplamda yaklaşık 10 milyon altın ruble (yaklaşık 7,5 tona yakın külçe altın) gönderdi.</strong></p><p>Rusya’nın yeni cumhuriyete olan desteği bununla da kalmadı.</p><p>On binlerce tüfek, yüzlerce makineli tüfek, 50&#39;den fazla top ve milyonlarca fişek deniz yoluyla (özellikle Karadeniz üzerinden<strong> Trabzon ve İnebolu</strong> limanlarına) Anadolu’ya ulaştırıldı (o dönemi gözünde canlandırmak isteyenler İstiklal Yolu’nu ziyaret edebilir).</p><p>Fakat bizim bu yazıdaki bahsimiz askeri yardımlardan ziyade, Cumhuriyetin ilk yıllarında Rusya’nın hem iktisadi planlama hem de sanayi sektörüne verdiği destek olacak.</p><p>Biraz tarihin tozlu sayfalarına araladigimizda iktisat tarihi acisindan kiymetli vakalara tesaduf ediyoruz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/678/0*3c0Jxm8JzY2nlJGR" /></figure><p>Ornegin Turkiye’nin ilk 5 yillik kalkinma plani Rus uzmanlarin danismanliginda hazirlanmistir.</p><p>Haddizatinda Türkiye’nin İlk Beş Yıllık Sanayi Planı’nın kavramsal çerçevesi Osmanlı İmparatorluğu’na kadar uzanır. Öyle ki, 1864 yılında kurulan Islah-ı Sanayi Komisyonu ile esnaf loncalarını modernize etme ve sanayi mektepleri kurma yönünde ilk kurumsal adımlar atılmış, bu süreç <strong>1913 Teşvik-i Sanayi Kanunu</strong> ile yerli girişimciliği destekleyen yasal bir boyut kazanmıştır. Misalen İstanbul’da <strong>Manchester ve Liverpool </strong>gibi büyük sanayi merkezlerini örnek alan modern üretim odaklı organize sanayi bölgeleri ve fabrikalar kurma yönünde ilk teşebbüslere başlanmıştı.</p><p>Cumhuriyetin ilânından sonra devletin sanayi işletmeleri kurması için daha elverişli bir ortam oluştu.</p><p>Birçok kalkınma hamlesinin 1930 sonrasında gerçekleşmesinin bazı sebepleri vardır. <a href="https://www.barandergisi.net/turke-reva-gorulen-kulturel-soykirim">Örneğin günlük yaşamı etkileyen toplumsal devrimler ve kültürel soykırım çabaları </a>ülke yönetimi tarafından ekonomik yapıya daha az odaklanılmasına yol açmıştır. Osmanlı’dan kalan borçların ödenmesi ve yine o dönemden kalan elverişsiz gümrük uygulamaları da kalkınma çabalarına sekte vurmuştur.</p><p>Bu durum, 1929 Ekonomik Krizi ve önemli devrimler sonrasında değişmiştir. Sanayileşme, yönetici elitlerin birincil hedefi olarak belirlenmiş ve daha ciddi adımlar atılmıştır.</p><p>1930’ların ortalarında Türkiye’nin sanayileşmesi karmaşık bir yapıda ilerlemiştir. Yerli ve yabancı girişimcilerin desteklenmesinin yanı sıra, fırsat doğdukça devlet mülkiyetindeki fabrikaların kurulması için çaba gösterilmiştir. Bu plansız yapı 1930’ların başına kadar devam etmiştir.</p><p>Bazi yazarlar 1930 oncesi donemi bu acidan<strong> </strong><a href="https://istanbultarihi.ist/assets/uploads/pdf/istanbulun-iktisadi-tarihi-cumhuriyet-donemi-sanayi-ticaret-finans-210.pdf"><strong>kayip yillar</strong> </a>olarak telakki etse de CHP’nin onde gelen politikacilarindan, disisleri eski bakani Ismail Cem biraz daha oteye gider. <a href="https://www.kitapyurdu.com/kitap/turkiyede-geri-kalmisligin-tarihi/117787.html?srsltid=AYCX9vIObEHX2Tm7UHgfQ34lUOHcwN4bEHESZMBtGopahnRgeQeIIecS">Ismail Cem’e gore </a>dogru politikalar uygulanmadigi icin 1950 oncesindeki donem kayip yillardir. Acikcasi nufus hareketlerinin bir ulkedeki kalkinma dinamigini aciklamada en onemli kistaslardan birisi olmasi cihetiyle, sehir nufuslarina bakilarak da o yillardaki kalkinma hamlelerinin basarisi daha net gorulebilir. Sehir ve kirsaldaki nufusun sayisi ve dagilimi da yukaridaki iddiyi dogrular niteliktedir. 1920 ve 1950 arasinda Turkiye’de kirsal ve sehir arasindaki nufus dagilimi neredeyse ayni kalmistir: yuzde 20 sehir ve yuzde 80 koy ve kirsal.</p><p>Tekrar Rusya’ya donersek, 1930&#39;lu yillarin basinda Sovyetler ile olan iktisadi münasebetler artmıştır. 1928’de başlatılan Sovyetler Birliği’nin beş yıllık planlarının başarısı, Türkiye’nin iktisadi uygulamalarına da ilham vermiştir.</p><p><strong>Rus srofesör M. Orloff ve ekibi, hazırladıkları raporlarla Türkiye’nin ilk sanayi planının şekillenmesine önemli katkı sağlamıştır.</strong> Sanayi planının uygulanmasındaki ilk aşama, 3 Haziran 1933 tarihinde, hali hazırda benim de bu yazıyı kaleme aldığım, Sümerbank’ın kurulması olmuştur.</p><p>1930’lu yıllara gelindiğinde Türkiye, Rusya’nın da yardımı ile kendi ayakları üzerinde duran bir ekonomi inşa etmek için Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı’nı hazırladı.<strong> Başbakan İsmet İnönü’nün 1932 yılındaki Moskova ziyaretinin ardından imzalanan protokolle Sovyetler Birliği, Türkiye’ye tam 8 milyon altın dolar tutarında uzun vadeli bir kredi açtı</strong>.</p><p>Bu anlaşma iki sebeple önemli ve farklıydı. <strong>Birincisi kredinin tamamen faizsiz olmasıydı. İkincisi ise Türkiye’nin bu borcu 20 yıl boyunca nakit dövizle değil; kendi ürettiği pamuk, tütün, zeytinyağı ve narenciye gibi tarım ürünleriyle ödeyecek olmasıydı.</strong> Bu model, elinze zaten oldukça kısıtlı dövizi olan genç Cumhuriyet için adeta bir can suyu niteliğindeydi.</p><p><strong>Anadolu’da Yükselen Rus Yapımı Fabrikalar</strong></p><p>Yazının girişinde de belirttiğimiz gibi, Sovyet desteği yalnızca maddi kaynakla sınırlı kalmadı, anadoluda birçok fabrikanın kurulmasının yolunu açtı. İnönü’nün ziyaretinde çok kısa bir süre sonra Rus uzmanlardan olduşan heyet Türkiye’ye geldi. Heyet Rusya’nın mühendislik ve bilgi birikimini yeni cumhuriyete sunuyordu. Profesör Orlov başkanlığındaki Sovyet uzman heyetleri Anadolu’yu gezerek kurulacak fabrikaların yerlerini belirledi ve fizibilite raporlarını hazırladı.</p><p>Bu iş birliğinin en somut meyveleri, Cumhuriyet tarihinin simge sanayi tesisleri oldu:</p><ul><li><strong>Kayseri Sümerbank Bez Fabrikası (1935):</strong> Türkiye’nin ilk büyük sanayi atılımlarından biri olan bu fabrikanın tüm makineleri Sovyetler Birliği’nden getirildi. Tesisin kurulumu Sovyet mühendisler tarafından gerçekleştirildi.</li><li><strong>Nazilli Sümerbank Basma Fabrikası (1937):</strong> Yine aynı kredi ve teknik destekle kurulan fabrika, Ege Bölgesi’nin ve tüm ülkenin tekstil ihtiyacını karşılamada lokomotif görevi üstlendi.</li><li><strong>Ereğli ve Malatya Fabrikaları:</strong> Sovyet uzmanların hazırladığı planlamalar doğrultusunda hayata geçirilen diğer dokuma tesisleri olarak Anadolu’nun sanayi haritasını şekillendirdi.</li></ul><p><strong>Ayrıca bu fabrikalarda çalışacak yüzlerce Türk işçi ve teknisyen, mesleki eğitim almak üzere Sovyetler Birliği’ndeki tesislere gönderilerek ülkenin ilk nitelikli sanayi kadroları yetiştirildi.</strong></p><p><strong>Rüzgarın Değişen Yönü ve Sancılı Yıllar: Faşist İtalya ve Nazi Almanyası ile Ticari Köprüler</strong></p><p>1930’lu yıllarda Türkiye, genç ekonomisini hızla ayağa kaldırmak adına dönemin yükselen ve devlet güdümlü kalkınma modelleri sunan güçleri olan Komünist Rusya’nın yanı sıra Faşist İtalya ve Nazi Almanyası ile de yoğun ekonomik ve ticari ilişkilere yönelmişti.</p><p>Örneğin Faşist İtalya’nın lideri Mussolini, Mustafa Kemal’in ünlü fotoğrafındaki traktörü hediye etmişti.</p><p>Türkiye, 1930’lu yıllarda kalkınma hamlesinde bahse konu ülkelerle büyük ticari, mali ve diplomatik ortaklıklar kurdu.</p><p>Kısaca özetlemek gerekirse;</p><p><strong>Faşist İtalya ile Ekonomik işbirliği -Kredi, Traktör Hediyesi ve Donanma Desteği:</strong> Aslında güç mücadelesinde olan ve daha 1921&#39;lerde Antalya ve Muğla gibi yörelerde işgalci olan İtalya ile 1928&#39;de barış anlaşması yapıldı. Heman akabinde ilişkleri hızlıca iyileşti. Öyle ki, 1929 yılında İtalya’nın ünlü Faşist lideri Benito Mussolini, Türkiye’deki tarımsal kalkınma hamlesine bir jest yapmave yeni pazar oluşturma gayesi ile Atatürk’e bizzat bir İtalyan traktörü hediye etti (<em>İtalyan FIAT’ın Türkiye ye girişinin ilk adımıdır</em>).</p><p>İlişkilerin zirvesi ise 1932 yılında Başbakan İsmet İnönü’nün Roma ziyaretiyle yaşandı.</p><p>İtalya, bu ziyarette Türkiye’ye <strong>300 milyon İtalyan lireti</strong> tutarında büyük bir kredi açtı. O dönemin kurlarıyla bu tutar <strong>yaklaşık 15,8 milyon ABD dolarına</strong> veya altın standardı üzerinden <strong>yaklaşık 23,7 ton saf altına</strong> denk geliyordu.</p><p>Bu kaynakla İtalyan tersanelerine savaş gemileri ve denizaltılar sipariş edildi. Geri ödemeler ise yine Türk tarım ürünleriyle yapıldı. Ancak Mussolini’nin Akdeniz’de yayılmacı bir siyaset izlemeye başlamasıyla bu yakınlaşma 1934 sonrasında sona erdi.</p><p><strong>Nazi Almanyası ile İktisadi Münasebetler: </strong>Almanya ile ilişkiler hem ideolojik bir ilgi hem de ekonomik ortaklık üzerinden ilerledi. I. Dünya Savaşı’nın ardından Türkiye’nin işgalci güçlere karşı kurtuluş savaşını kazanması, Alman milliyetçilerini ve Nazileri derinden etkilemişti. Adolf Hitler, iktidara yürürken ve sonrasında yaptığı çeşitli konuşmalarda ve verdiği demeçlerde Atatürk’ü açıkça örnek aldığını dile getirdi. <strong>Hatta bir söyleşisinde Türkiye’yi kendi hareketi için “parlayan bir yıldız” olarak tanımlayıp, I. Dünya Savaşı sonrası yeniden ayağa kalkma konusunda Mussolini’nin ve kendisinin Mustafa Kemal’in birer öğrencisi olduğunu ifade etti.</strong></p><p>Bu siyasi yakınlık, 1929 yıındaki Büyük Buhran döneminde Batılı ülkelerin Türkiye’den mal alımını durdurmasıyla dev bir ekonomik ortaklığa dönüştü.</p><p>Nazi Almanyası, “kliring” adı verilen dövizsiz takas sistemiyle Türkiye’nin tütün, pamuk, kuru üzüm, incir ve özellikle Alman savaş sanayii için hayati önem taşıyan <strong>krom madenini</strong> dünya fiyatlarının bile üzerinde rakamlarla satın aldı.</p><p>Haddizatında birçok tarihçiye göre Nazi Almanyası’nın II. Dünya Savaşı sırasında Türkiye’ye saldırmamasının en kritik nedenlerinden biri krom madenleriydi. Tank zırhları, top namluları, uçak motorları ve denizaltılar gibi ağır silahların üretiminde kullanılan çeliğin sertleştirilmesi ve paslanmaz hale getirilmesi için krom vazgeçilmez bir hammaddeydi. Almanya’nın kendi topraklarında krom rezervi bulunmuyordu ve ihtiyacının yaklaşık yarısını Türkiye’den karşılıyordu.</p><p>Almanya’nın savaş sanayisi için hayati öneme sahip olan krom, Türkiye ile yapılan ticari anlaşmalar yoluyla temin edildiği için Berlin yönetimi askeri bir işgal yerine diplomatik ve ekonomik yolları tercih etti.</p><p><strong>Alman Silahlanma Bakanı Albert Speer bir konuşmasına, Türkiye’den krom sevkiyatının kesilmesi halinde savaş sanayisinin en fazla 10 ay dayanabileceğini belirtmişti.</strong></p><p>Tarihçilere göre Almanya’nın Türkiye’yi işgal etmesi durumunda Türk ordusu geri çekilirken krom madenlerini ve ulaşım hatlarını imha edecekti. Bu durum Almanya’nın aylarca, hatta yıllarca kromsuz kalması anlamına geliyordu. Dolayısıyla Almanya, madenleri çalışır halde tutmak ve düzenli sevkiyat sağlamak için Türkiye ile barışçıl ticari ilişkileri sürdürmeyi daha kârlı gördü.</p><p>Almanlarla münasebitimiz çok eskilere dayanır. Alman mühendisler ve firmalar Türkiye’deki demiryolu inşaatlarından Ankara’daki modern kamu binalarının ve üniversite enstitülerinin yapımına kadar pek çok projede aktif rol üstlendi. <strong>1930’ların sonuna gelindiğinde Türkiye’nin dış ticaretinin neredeyse yarısı tek başına Almanya ile yapılır hale gelmişti.</strong></p><p>Günün sonunda İkinci Dünya Savaşı’nın patlak vermesi ve dünya haritasının yeniden çizilmesiyle birlikte bu çok yönlü denge siyaseti sürdürülemez hale geldi.</p><p>Savaşın ardından Türkiye artık küresel kamplaşmada net bir tercih yapmak zorundaydı. Tam bu kritik eşikte Sovyet lideri Stalin’in Türkiye’den Kars ve Ardahan’ı kapsayan toprak taleplerinde bulunması ve Boğazlar’da askeri üs istemesi, ibreyi tamamen değiştirdi.</p><p>Bu ağır tehdit karşısında Türkiye yüzünü kesin olarak Batı bloğuna çevirdi. Bir dönem Sovyet kredileriyle Nazilli’de, Malatya’da fabrikalar kuran Türkiye, Soğuk Savaş’ın başlamasıyla birlikte ABD’nin Marshall Planı yardımlarına dahil olarak yeni bir ekonomik ve siyasi döneme adım attı.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=1fab91493f5e" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Abdulhamid Orman Çiftliği]]></title>
            <link>https://seyithanahmet.medium.com/abdulhamid-orman-%C3%A7iftli%C4%9Fi-9410ed70cff4?source=rss-6b2f2f81dacb------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/9410ed70cff4</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Seyithan Ahmet Ateş]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 13 Nov 2026 09:19:13 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-11-13T09:19:58.295Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*2rQ5ZfFSC7ypebbd.png" /></figure><p>II. Abdulhamid döneminde, Ankara’da ve birçok Osmanlı şehrinde Numune çiftlikleri ve Çoban mekteplerinin kurulduğunu biliyor musunuz?</p><p><strong>Ankara’da kurulan çiftliğin bir gayesi daha vardı: Tiftik Keçisi ıslahı</strong></p><p><a href="https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/114018">Ankara Numune Çiftliği ve Çoban Mektebi vilayetteki çiftçilerin devrin tarım yenilikleri ile tanıştırılması ve tiftik keçilerinin ıslahı amacı ile 1898 yılında hizmete girdi.</a></p><blockquote><em>Hatta bu tarihi bina, ilerleyen yıllarda Kurtuluş Savaşı döneminde Mustafa Kemal ve Heyet-i Temsiliye tarafından karargâh olarak kullanıldı. Anadolu Ajansı’nın temellerinin atıldığı ve ilk Meclis hazırlıklarının yürütüldüğü meşhur Ankara Ziraat Mektebi binası, II. Abdulhamid’in Ankara’ya kazandırdığı Ankara Numune Çitliği’dir.</em></blockquote><p>Birçoğumuz Atatürk Orman Çiftliğini bilir, fakat Osmanlı döneminde, II. Abdulhamid tarafından kurulan numune çiftliği ve çoban mektebi nedense unutulmuş bir hadisedir. Köy Enstitüleri’ni bildiğimiz kadar tarihimizdeki bu kıymetli çabayı da bilmemiz icap eder.</p><p>II. Abdülhamid döneminde Ankara’daki bu çabaların bir amacı da tiftik keçisinin ıslahı, korunması ve kalitesinin artırılmasıydı. <strong>Ankara Numune Çiftliği ve Çoban Mektebi</strong> (ilerleyen dönemdeki adıyla <strong>Ankara Ziraat Mektebi</strong>) bünyesindeki tiftik keçisi ıslah birimi ve numune ağılları vardı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/960/0*csiar8qRnl4Eaehc.jpg" /></figure><p><em>II. Abdülhamid döneminde kurulan Ankara Numune Çiftliği ve Çoban Mektebi</em></p><p>Peki neydi bu <strong>Ankara Numune Çiftliği ve Çoban Mektebi</strong>?</p><p>Biraz geriden alalım.</p><p>II. Abdülhamid döneminde (1876–1909), Osmanlı Devleti’nde tarım ve hayvancılığın modernleştirilmesine yönelik önemli çalışmalar gerçekleştirildi. Bu kapsamda modern tarım tekniklerinin yaygınlaştırılması, üretimde verimliliğin artırılması ve nitelikli tarım personelinin yetiştirilmesi amacıyla numune çiftlikleri, <strong>ziraat mektepleri ve hayvancılığa yönelik eğitim kurumları</strong> oluşturuldu.</p><p>Bursa, Selanik ve Edirne gibi şehirlerde numune çiftlikleri ve ziraat mektepleri faaliyet gösterirken İstanbul’da <strong>Halkalı Ziraat Mektebi modern tarım eğitiminin önemli merkezlerinden biri hâline geldi.</strong> Halkalı Ziraat ve Baytar Mektebi’nin en tanınmış mezunlarından biri, İstiklâl Marşı’mızın şairi Mehmet Âkif Ersoy’du. Âkif, 1893 yılında veterinerlik eğitimini birincilikle tamamladı.</p><p>Bu okullar sadece büyük şehirlerde de kurulmadı. Ankara, Konya, Adana, Sivas, Erzurum ve Suriye vilayetinde oluşturulan numune tarlaları aracılığıyla modern tarım yöntemlerinin farklı bölgelere yayılması hedeflendi.</p><p>Hayvancılık alanındaki girişimlerden biri de 1898 yılında Ankara’da açılan <em>Numune Çiftliği ve Çoban Mektebi’ydi</em>. Özellikle Ankara tiftik keçisinin yetiştiriciliğini geliştirmeyi amaçlayan bu kurumda hayvan bakımı, yetiştiricilik ve verimliliğin artırılması gibi konulara önem verildi.</p><p>Hatta Osmanlı yönetimi, modern ziraat yöntemlerini öğrenmeleri ve edindikleri bilgileri ülkeye taşımaları amacıyla tarım alanında yetiştirilecek bazı öğrencileri ve uzmanları yurt dışına gönderdi. <a href="https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1932524">Bir araştırmaya göre II. Abdülhamid döneminde ziraat alanında uzman yetiştirmek amacıyla <strong>31 kişi Fransa ve Almanya’daki ziraat okullarına gönderildi</strong></a><strong>.</strong> Bu kişilerden bazıları eğitimlerinin ardından ziraat kurumlarında öğretmenlik, müfettişlik ve yöneticilik yapmıştı.</p><p>Aslında II. Abdülhamid’in çabaları sadece bu okullardan ibaret değildi. Sanayi ve ziraat odaları da yine II. Abdulhamid döneminin eserleridir. O dönemde, 1880’de Ziraat ve Sanayi Odaları kurulmuştur. Bu odaların kurulmasında, halkın başlıca geçim ve zenginlik kaynağı olan tarımda geride kalındığı ve verimin düşük olduğundan hareketle, ülkede tarımın gelişmesi için bu alandaki yenilik ve teknik bilgileri yaygınlaştırma düşüncesi etkili olmuştur.<a href="https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1932524"> Ziraat Odaları sadece İstanbul ile sınırlı kalmamış, 1897’ye gelindiğinde Edirne, Kastamonu, Konya ve Trabzon vilayetleri başta olmak üzere ülke sathında 99 oda açılmıştır.</a></p><p>Bütün bu girişimler, II. Abdülhamid döneminde tarım ve hayvancılığın geleneksel üretim yöntemlerinin ötesine taşınarak bilimsel bilgi, uygulamalı eğitim ve modern tekniklerle geliştirilmesine yönelik çabaların bir parçasıydı.</p><p><strong>II. Abdülhamid </strong>döneminde Osmanlı’da tarımı modernize etme çabalarının bir sonucu olarak, vilayetlerde çiftçilere uygulamalı eğitim vermek amacıyla maliyet etkin <strong>Numune Tarlaları ve Çoban Mektepleri</strong> kurulmaya başlanmıştır.</p><p>Bu okulların açılmasıise <strong>Ziraat Hey’et-i Fenniyesi’nin </strong>bir tavsiyedidir.</p><p>Peki bu heyet nedir, ne yapar?</p><p><strong>Ziraat Hey’et-i Fenniyesi (</strong>Tarım Bilimleri Komisyonu<strong>)</strong>, <strong>II. Abdülhamid</strong> döneminde Osmanlı tarım politikasını bilimsel ve teknik esaslara göre yeniden düzenlemek, tarımsal kalkınmayı planlamak ve modern reformları hayata geçirmek amacıyla kurulan uzman bir danışma ve icra komisyonudur.</p><p>Heyetin temel kararları ve reform önerileri şu başlıklar altında özetlenebilir:</p><p><strong>Bilimsel ve Maliyet-Etkin Tarım Politikası:</strong> Ülke genelinde büyük bütçeler gerektiren devasa sanayi mektepleri veya merkezi projeler yerine, hazinenin mali gücünü aşmayacak daha gerçekçi ve pratik çözümler savunulmuştur.</p><p><strong>Numune Tarlalarının Yaygınlaştırılması:</strong> Modern tarım tekniklerinin (<strong>yeni ziraat aletleri, kaliteli tohum ve gübreleme yöntemlerinin</strong>) köylülere ve yerel çiftçilere en ucuz ve etkili yoldan gösterilebilmesi için vilayetlerde <strong>“Numune Tarlaları”</strong> ile “<strong>Çoban Mektepleri</strong>”nin kurulmasını öncülük etmişler ve bu modelin yaygınlaşmasını sağlamışlardır.</p><p>Ankara Valisi Memduh Paşa’nın ve şehrin diğer ileri gelenlerinin de katıldıkları bir tören ile 6 Mayıs 1895’te mektebin temeli atıldı.</p><p>Tören sırasında dualar okunup fukaraya dağıtılmak üzere kurbanlar kesildikten sonra çeşitli <strong>Osmanlı paralarının bulunduğu bir şişe</strong> temel taşlarının arasına yerleştirildi.</p><p>1895 yılında temelleri atılıp 1898 yılında dönemin Ankara Valisi Memduh Paşa tarafından faaliyete geçirilen <strong>Ankara</strong> <strong>Numune Tarlası ve Çoban Mektebi</strong>; Güney Afrika, Amerika ve Avustralya gibi ülkelerin Anadolu’dan kaçırdıkları tiftik keçileriyle küresel piyasada üstünlük kurmasına karşı Osmanlı’nın zanaat ve tarım mirasını korumak için hayata geçirilmişti.</p><p>Ankara’nın ortasında, 1000 dönümü geçen bir çiftlikti. <a href="https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/114018">İlgili makalede yöre çiftçilerinden arazilerinin alınması dönemindeki fiyat anlaşmazlıklarından detaylıca bahsedilir.</a> Görüldüğü kadarıyla çiftçi devletin önerdiği fiyatı beğenmediği takdirde mahkemeye başvurup daha yüksek istimlak bedelleri alıyordu.</p><p>Bu merkezde <strong>tiftik kalitesini artırmak için bilimsel ıslah çalışmaları yapılmış, çobanlara modern hayvancılık teknikleri öğretilmiş ve damızlık tiftik keçisi üretimi desteklenmiştir.</strong></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=9410ed70cff4" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Canakkale Savasi’ndan Rus Bugdayina: Ingilizler neden geldi?]]></title>
            <link>https://seyithanahmet.medium.com/canakkale-savasindan-rus-bugdayina-ingilizler-neden-geldi-f5683070f389?source=rss-6b2f2f81dacb------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/f5683070f389</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Seyithan Ahmet Ateş]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 12 Nov 2026 19:46:18 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-11-12T19:46:18.231Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*sTbNwrIg4K0WS_f-.jpg" /></figure><p>Çanakkale Savaşı’nın Rusya’da yetişen buğdayla ne ilgisi olabilir?</p><p>Okullarda aldığımız tarih eğitimi, geçmişte yaşanan olayları bütün yönleriyle kavramamıza ve aralarındaki bağlantıları görmemize her zaman kafi gelmiyor. Hele birde haritayi onumuze koyup tarihteki savaslari ve ittifaklari anlamaya calisinda isler iyiden iyiye arap sacina donuyor.</p><p>Örneğin, İngiltere’nin Çanakkale’de neden Osmanlı Devleti’ne karşı savaştığı sorusuna, okul yıllarından hatırladığımız bilgilerle ancak sınırlı bir cevap verebiliyoruz. Oysa bu kararın arkasında askerî ve siyasi nedenlerin yanı sıra pek de üzerinde durulmayan ekonomik hesaplar da vardı.</p><p>Geçen gün internette karşıma çıkan bir kitap, Çanakkale Savaşı’na daha önce düşünmediğim bir açıdan bakmamı sağladı.</p><p>Nicholas A. Lambert, 2021 yılında yayımlanan <em>The War Lords and the Gallipoli Disaster</em> adlı kitabında, Çanakkale Harekâtı’nın nedenlerine ilişkin yerleşik tarihsel anlatıyı sorgulayan dikkat çekici bir tez ortaya koyuyor. İngiliz arşiv belgelerine dayanan Lambert’a göre harekâtın arkasındaki temel motivasyon, genellikle öne çıkarıldığı gibi Batı Cephesi’ndeki çıkmazı aşmak veya yalnızca İstanbul’u ele geçirmek değil, savaşın yol açtığı ekonomik krize çözüm bulmakti. Bunlarin basinda ise Rus bugdayi geliyordu.</p><p>Birinci Dünya Savaşı öncesinde Rusya, dünya buğday ticaretinin yaklaşık üçte birini karşılıyordu. İngiltere ise bugday/un ihtiyacının %40&#39;ini önemli Rusya’dan ithalatla karşılayan ve bu nedenle uluslararası tahıl piyasalarındaki dalgalanmalara son derece duyarlı bir ülkeydi.</p><p>Almanya’nın Baltık Denizi’ndeki hâkimiyeti ve Rusya’nın kuzey limanlarının kış aylarında buzlarla kapanması nedeniyle, Karadeniz ve Boğazlar Rus tahılının dünya pazarlarına ulaşmasında hayati bir öneme sahipti.</p><p><strong>Osmanlı Devleti’nin 1914 sonbaharında Boğazları deniz ticaretine kapatması, Rus buğdayının uluslararası piyasalara ulaşmasını engelleyerek zaten savaş nedeniyle yükselmekte olan tahıl fiyatlarını daha da artırdı. İngiltere’de ekmek fiyatlarının yükselmesi, hükümetin toplumsal huzursuzluk ve siyasi istikrarsızlık ihtimalinden endişe duymasına yol açtı.</strong></p><p>Meselenin bir de mali boyutu vardı. İtilaf Devletleri’nin önemli bir müttefiki olan Rusya, savaş giderlerini karşılayabilmek için büyük miktarda dış finansmana ihtiyaç duyuyordu.</p><p>Oysa Rus ekonomisinin başlıca döviz kaynaklarından biri tahıl ihracatıydı ve Boğazların kapanması bu geliri büyük ölçüde ortadan kaldırmıştı.</p><p>Rusya’nın İngiltere’den talep ettiği yüksek miktarlı krediler ise Londra açısından ciddi bir mali yük oluşturuyordu. Lambert’a göre İngiliz hükümeti, Boğazları açarak aynı anda iki sorunu çözebileceğini düşünüyordu: Rus buğdayının yeniden dünya piyasalarına ulaşmasıyla İngiltere’de ekmek fiyatları düşecek, Rusya da ihracat gelirleri sayesinde savaşını finanse ederek İngiliz kredilerine daha az ihtiyaç duyacaktı.</p><p>Hatta İngiliz hükümeti, Çanakkale Harekâtı’na yönelmeden önce buğday fiyatlarını vadeli işlem piyasalarına gizlice müdahale ederek kontrol altına almaya çalışmış, ancak bu girişim beklenen sonucu vermemişti.</p><p>Hulasa, Lambert’ın yorumuna gore Çanakkale Harekâtı, yalnızca askerî bir stratejinin sonucu değil, küreselleşmiş ticaretin yarattığı ekonomik bağımlılıkların ve savaş koşullarında alınan siyasi kararların trajik bir sonucuydu.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=f5683070f389" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Denizde 8 ay: Bir Filo, Bir Seyahat, Bir Hezimet]]></title>
            <link>https://seyithanahmet.medium.com/denizde-8-ay-bir-filo-bir-seyahat-bir-hezimet-d54498ea06c9?source=rss-6b2f2f81dacb------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/d54498ea06c9</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Seyithan Ahmet Ateş]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 12 Nov 2026 18:36:47 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-11-12T19:41:22.006Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*klYGX99pGcByKtBf.jpg" /></figure><p>1914&#39;te Rusya ile İngiltere omuz omuza Birinci Cihan Harbi’ne girdiğinde, bu iki devletin dostluğu hayli yadırganacak bir şeydi. Binaenaleyh Çanakkale’de karaya çıkan İngiliz kuvvetlerinin gayelerinden biri de (bazı uzmanlara göre başlıca gayesi) Rusya’nın dünya pazarlarına tahıl satabilmesini sağlamaktı.</p><p>Gelgelelim, yalnızca on yıl önce İngiltere ile Rusya, küresel nüfuz mücadelesinde birbirinin karşısında duran iki büyük rakipti. Öyle ki 1904–1905 Rus-Japon Savaşı sırasında İngiltere, Rus Baltık Filosu’nun Süveyş Kanalı üzerinden Uzak Doğu’ya ulaşmasını engellemeye çalışmıştı. Bunun sonucunda filonun önemli bir bölümü, onlarca gemiyle Afrika’nın güneyini dolaşarak binlerce kilometrelik zahmetli bir yolculuğa çıkmak zorunda kaldı. Bu uzun seferin Rusya’ya bedeli ağır olacaktı.</p><p>Bu hazin hikâyeye biraz daha yakından bakalım.</p><p><strong>Fevkalade bir hikâye: Tsuşima Muharebesi</strong></p><p>1904–05 Rus-Japon Harbi’nde Rusya, buzlarla örtülü Sibiryayi, yani kuzey kutbunun sularını asip Japonya’yı gafil avlayamamıştı.</p><p>Rusya, Mançurya’daki (Çin’in kuzeydoğusu ve civarı) demiryollarını ve Port Arthur limanını kontrol ederek Pasifik’e açılmak istiyordu. Gayesi bizim için de tanıdıktı aslında: sıcak denizlere açılmak.</p><p>Japonya ise, Rusya’nın Mançurya’da güçlenmesini ve Kore üzerindeki etkisini artırmasını kendi çıkarlarına tehdit olarak görüyordu.</p><p>Çin ise kendi topraklarında yaşanan bu güç mücadelesini engelleyebilecek durumda değildi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*wA3WTr9IkN9uYQTd" /><figcaption>Japonların Gözünden O yıllarda Ruslar</figcaption></figure><p>Rus pasifik donanması Port Arthur’da (Kuzey Dogu Cin kıyılarında bir yer) daha harbin başında mahvolmuştu. Çare olarak dunyanin diger ucundaki Baltık Donanması’nı Doğu Asya’ya göndermekten baska care kalmamisti. Ama bu nasıl olacaktı?</p><p>Yola çıkan kuvvet 42 harp gemisinden ve yaklaşık 12.000 subay ile tayfadan oluşuyordu.</p><p>Ekim 1904&#39;te Libau’dan (Bugünkü Litvanya’da) demir alındığında önlerinde 18.000 deniz millik, yani yaklaşık 33.000 kilometrelik bir yol uzanıyordu.</p><p>Filonun sıradan bir donanma olmadığını da belirtmek lazım. En eski muharebe gemileriyle en yeni zırhlılar yan yana yüzüyordu. Bunlara refakat eden ikmal, soğutma ve tamir gemileri, kömür ambarları ve silahlandırılmış ticaret vapurları da vardı. Mürettebatın çoğu, açık denizi daha önce hiç görmemişti.</p><p>İngiliz düşmanlığı yüzünden yol boyunca kömür ikmal edecek limanlar da bulunamadı. İngilizler, Fransa ve Portekiz’i de sıkıştırdı. Dakar, Madagaskar gibi korfezlere Ruslar limana sokulmadı.</p><p>Netice olarak ana filo, Ümit Burnu’nu dolaşmak, Hint Okyanusu’nu aşmak zorunda kaldı. Haritayı gözünüzün önüne getirdiginizde, bu kadar büyük bir filonun dünyanin kuzeyinden güneyine dogru bir hat boyunca aylarca denizde seyahat ediyor olusunun ne denli yıpratıcı olduğunu tahmin etmek hiç de güç değil. Neticede aylar süren bu yolculuğun sonunda gemiler harap, tayfalar bitkin bir halde Doğu Asya’ya vardı. Üstüne üstük, aylarca limana giremeyen gemilerin gövdesi bakımsız kaldı ve altlarını yosun ile deniz mahlûkatı kapladı. Rus gemileri tum bunlarin neticesinde daha yavas hareket etmeye basladi.</p><p>Karşılarındaki Japon donanması ise dört ay boyunca tersanelerde bakım görmüş, denizciler dinlenmişti.</p><p>Yaklaşık yedi ay, 18.000 deniz mili sonra, 27 Mayıs 1905 sabahı donanma Tsuşima Boğazı’na girdi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*kPk3Ybvk79u3gGYfQaWf7A.png" /></figure><p>Japon donanması, yorgun argın gelen Rus filosunu Tsuşima Boğazı’nda karşıladı. Ortaya çıkan manzara tam bir felaketti.</p><p>Muharebe, iki gün surdu.</p><p>Bugun Kore ve Japonya arasinda kalan Tsusima boğazina giren onlarca Rus muharebe gemisinden yalnızca üçü Rus limanlarina ulaşabildi. 21 gemi batmis, 7 gemi esir düşmüstu. Rusya’nın Pasifik’teki deniz kudreti aci bir sekilde bir çırpıda yok olmustu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*VGeFNTx7oEBYmqTJI1axoA.png" /><figcaption>Batan ilk Rus savas gemisi</figcaption></figure><p>Rusların zayiatı büyüktü.</p><p>5.000&#39;e yakın asker rus akeri ölmüştü. Yaklaşık 7.000 asker de esir düstü. Japon tarafında ise sadece birkac yüz asker kaybi vardi.</p><p>Yaklasik 7 ay suren suren, 33 bin kilometre kat edilen, binbir turlu mesakkate katlanilan yipratici bir yolculuk… Ve gunun sonunda ağır zırhlılarının hemen hepsini kaybeden Rusya..</p><p>Rusya bu savas sonrasinda Eylül ayinda Portsmouth Antlaşması’yla sulhu kabule mecbur kaldı.</p><p><strong>Tarihte ilk defa bir Asya devleti, modern deniz harbinde büyük bir Avrupa kuvvetini bu kadar kat’i biçimde mağlup etmişti.</strong></p><p>Belki bu savasin da etkisiyle dünya, güç dengelerinin artık eskisi gibi olmadığınınin farkina vardi. Japonya bundan tam 40 yil sonra da pearl harbour ile bir baska dunya devini denizde malup edecekti.</p><p>Birkaç dipnotla bitirelim.</p><p>Bashe konu rus donanmasının ’nun kumandanı Amiral Rojestvenski’ydi. Osmanlı tarihi bakımından da şayan-ı dikkat bir şahsiyettir kendisi.</p><p>1877–78 Osmanlı-Rus Harbi’nde Osmanlı orduguna karşı savaşan önemli askerlerdendi. Sonradan Rus Bahriye Erkân-ı Harbiyesi’nin başına kadar yükseldi.</p><p>İkinci dipnotumuz Japon filosunun başındaki Amiral Togo.</p><p>Askerî eğitimini büyük ölçüde İngiltere’de almış ve İngiliz denizcilik geleneğinden derinden etkilenmiş olan Togo, kendisine Amiral Horatio Nelson’ı örnek alıyordu.</p><p>Nelson benim için de özel bir şahsiyettir. İngiltere’deki antikacılardan, ikinci el pazarlarından birçok hatıra objesini beraberimde Türkiye’ye getirmiştim. İngilizlerin Trafalgar’ın muzaffer komutanı Nelson’a olan alakaları benim de dikkatimi ve saygımı celbetmişti.</p><p>Tekrar Amiral Togo’ya dönersek…</p><p>Amiral Togo Ruslara karşı kazandığı deniz zaferinin ardından günlüğüne, Nelson’ın yeniden dünyaya gelmiş hâli olduğuna kesinlikle inandığını yazacaktı.</p><p>Tōgō’nun bu hayranlığı tesadüf değildi. Nelson, 1805 yılında Trafalgar’da Fransız ve İspanyol donanmalarını yenilgiye uğratarak İngiltere’nin denizlerdeki üstünlüğünü pekiştirmişti. Tam yüz yıl sonra Tōgō da Tsushima Boğazı’nda Rus donanmasına benzer ölçüde yıkıcı bir darbe indirecekti. Günün sonunda Rusya yalnızca donanmasının önemli bir bölümünü değil, Uzak Doğu’daki büyük güç konumunu da kaybetti.</p><h3>Kuzey Deniz Yolu’nun Ortaya Cikisi</h3><p>Neticede Rusya bu acı tecrübeyi unutmadı. 1917 Bolşevik İhtilali’nden sonra Sovyet planlamacılar, memleketin kuzey buz denizi sahilleri boyunca etüt ve keşif çalışmalarına giriştiler. Kuzey buz denizinin belli mevsimlerde deniz tasimaciligi icin kullanilabilmesi icin yogun bir caba harcandi: buz kirici gemiler, kiyi gozlem noktalari, limanlar. Bu caba sonraki yillarda da devam etti. Görüldüğü üzere Çin’in bugün kullanmaya başladığı Kuzey Buz Denizi güzergâhı, tarihin acılarla dolu nice hadisesinin neticesinde şekillendi.</p><p>Tarihin ilginç bir cilvesiydi yine karşımızda…Aradan yalnızca on yıl geçecek, İngiltere ile Rusya bu kez Osmanlı Devleti’ne karşı aynı ittifakın içinde yer alacaktı.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=d54498ea06c9" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>