<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Grzegorz Dzięgielewski on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Grzegorz Dzięgielewski on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@tamnicniema?source=rss-1e1fd075dbdb------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*uUuTuygd8Awyf5afI4tZZQ.jpeg</url>
            <title>Stories by Grzegorz Dzięgielewski on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@tamnicniema?source=rss-1e1fd075dbdb------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Mon, 16 Nov 2026 04:44:43 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@tamnicniema/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Miedzianka: Historia powracania]]></title>
            <link>https://medium.com/@tamnicniema/miedzianka-historia-powracania-82c8c8cb8fb4?source=rss-1e1fd075dbdb------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/82c8c8cb8fb4</guid>
            <category><![CDATA[reportaż]]></category>
            <category><![CDATA[podróże]]></category>
            <category><![CDATA[non-fiction-books]]></category>
            <category><![CDATA[miedzianka]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Grzegorz Dzięgielewski]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 05 Sep 2018 22:02:01 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2018-09-06T14:54:13.466Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*apARIhhvC_79EM87cv8Szw.jpeg" /></figure><p><strong>Było sobie miasteczko, całkiem przyjemne i prosperujące, które potem w kilka lat zniknęło. Niby podobne historie działy wszędzie na świecie, ale ta z Miedzianki ma w sobie kilka dodatkowych kontekstów i poziomów głębi (Polacy / Niemcy. Człowiek / Natura). To one sprawiają, że energia tutaj wciąż pulsuje, a zarośnięte zielenią uliczki znów zapełniają się ludźmi. Póki co na jeden weekend w roku, podczas festiwalu reporterskiego. Przyjechałem tu o tej porze właśnie i ani się obejrzałem, a na moim </strong><a href="https://www.instagram.com/tamnicniema/"><strong>Instagramie</strong></a><strong> powstała kompletna relacja w odcinkach z tego wydarzenia. Zamieszczam ją poniżej, sklejoną, żeby nie przepadła w krótkiej pamięci social mediów jak jakieś opuszczone poniemieckie miasteczko.</strong></p><p>PRZED</p><p>1.</p><p>Wybieram się w najbliższy weekend w Rudawy Janowickie do legendarnej Miedzianki, zobaczyć, jak to wymarłe miasto raz w roku ożywa (podczas <a href="https://www.instagram.com/miedziankafest/">@miedziankafest</a>). Z tej okazji przypomniałem sobie, że byłem już raz w tych mało obleganych turystycznie górach. 12 lat temu. Na studenckim rajdzie terenowym.</p><p>Niewiele pamiętam już z tego wyjazdu poza tym, że zrobił się wyjątkowo ciepły listopad i chociaż drzewa były już łyse a dni króciutkie, to czuliśmy się jakby trwało babie lato. Bardziej w pamięci utrwalił mi się drugi dzień wycieczki, kiedy dotarliśmy w Karkonosze — Śnieżka, Samotnia, kościół Wang w Karpaczu… Rudawy są niższe i nie tak widokowe, ale ciekawy nastrój nadają im formacje skalne, na przykład te tutaj Starościńskie Skały. Podobne ostańce można zresztą zobaczyć w innych pasmach Sudetów. Dla mnie ich wysokie kamienne ściany ze przejściami poukrywanymi w zakamarkach są kluczowe w krajobrazie wszystkich “poniemieckich” gór. Tak jak do rdzennie polskich Beskidów pasuje wiosna, błoto, polana i owce, tak zachodnie góry, to jesień, skalne labirynty, pruskie zamki i klimat jak z baśni braci Grimm. W sam raz na festiwal opowieści.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/720/1*E3RFh_LHGkSbs2k1IozcJw.jpeg" /></figure><p>2.</p><p>Jako ilustrację tegorocznego hasła festiwalu w Miedziance — Krajobraz Opowieści — proponuję kadr wklejony poniżej. Pochodzi z okolic słynnej znikniętej miejscowości. Co prawda chyba już nie z samych Rudaw, tylko z sąsiednich Karkonoszy, a wykonany został nie dzisiaj, a 12 lat temu, ale zbieżność miejsca i czasu nie jest tu taka ważna.</p><p>Rzecz w tym, że zdjecie pokazuje tragedię, jaka wydarzyła się z lasami w Sudetach. Niepokoi. Porusza. Jest materiałem na ciekawą opowieść.</p><p>Od dawna intryguje mnie, dlaczego w reportażu tak dużo jest tragedii. Dobre non fiction opowiada często o wojnie, traumie, przemocy, prześladowanych, wykluczonych. Tak niewiele w tym gatunku książek o jasnych stronach życia. Chociaż wszyscy szukamy bezpieczeństwa, bliskości, spokoju to opowieści o tym zaraz wpadają w banał ciekawe do posłuchania są wielkie dramaty. Pewnie większość wolałaby poleżeć latem na mchu w zdrowym, zielonym lesie, ale to właśnie ten zmieciony przez kwaśne deszcze i szkodniki od razu budzi zainteresowanie. Jeśli spotkam w Miedziance reportera z prawdziwego zdarzenia, chętnie zapytam go, czemu tak się dzieje.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/878/1*mptHiQ6zqYGq7JkZ46PrXw.jpeg" /></figure><p>PO</p><p>1.</p><p>Zanim będzie o festiwalu w Miedziance, trzy akapity o samej miejscowości, z której historia robiła naprzemian miasto i wieś. Niniejszy widok roztacza się z Miedzianej Góry, od której wzięła się pierwotna nazwa miejsca — Kupferberg. Pochodzi naturalnie od zalegających pod nią złóż miedzi. Miasteczko powstało wieki temu jako osada górnicza, aby z czasem zmienić się w miejscowość letniskową. Ruda uległa wyczerpaniu i z początkiem XX wieku miedziowe kopalnie zamknięto. I byłaby z tego tylko ciekawostka, jakich w Sudetach nie brakuje, gdyby nie to, że minerały lubią towarzystwo. Wkrótce zapanowała “moda” na energię atomową, a akurat w tej okolicy odkryto niezbędny do jej wyzwolenia uran.</p><p>Rzucili się na niego Sowieci, od 1945 r. nad-gospodarze Dolnego Śląska i całej Europy Środkowej. Zrobili to z właściwą sobie subtelnością — wysadzali korytarze dawnych kopalni. W kilka lat narobili takich szkód górniczych, że domy w Miedziance zaczęły się sypać. Mieszkańcy wyprowadzali się gdzie indziej. Zagrożone zawaleniem budynki wyburzano i rozbierano — tym łatwiej, że były poniemieckie, czyli cegła dobra, ale miejsce “nienasze”. Na opuszczony teren wkroczyła przyroda. Dziś po dawnym rynku Miedzianki spaceruje się jak po łące. Z małego miasteczka przetrwało ledwie kilka budynków. Stoją samotne, otoczone zielenią i górami.</p><p>I byłaby z tego ciekawostka znana w gronie krajoznawców, gdyby za odgruzowanie historii Kupferbergu / Miedzianki nie zabrał się <a href="https://www.instagram.com/filip_springer/">@filip_springer</a>. Miejsce to wraz z bagażem związanych z nim opowieści stało się tematem jego reporterskiego debiutu. Bagaż dzielnie udźwignął, choć zakończenie siłą rzeczy wyszło gorzkie. Po kilku latach od wyjścia książki okazało się, że to jednak nie koniec. Reportaż poruszył tyle osób, a w Miedziance drzemał taki potencjał, że jej historia zaczęła dziać się od nowa…</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/905/1*ScQWvds7BN0JpbKlLyOXQg.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/906/1*HPfAKKtAj4eqjvV2xDkOmg.jpeg" /></figure><p>2.</p><p>Olga Tokarczuk opowiedziała przedwczoraj na spotkaniu o pewnej mapie Dolnego Śląska sporządzonej tuż po wojnie, że była czyściutka jak pupa niemowlaka. W porównaniu z dokładną mapą przedwojenną uchowały się tylko nazwy większych miejscowości. Mnóstwo wzgórz, strumieni, przełęczy, lasów i przysiółków stało się bezimiennych, kiedy w kilka miesięcy zniknęli mieszkańcy tych stron. Ten stan utrzymywał się niekiedy całymi dekadami, do czasów gdy pisarka sama zamieszkała w Sudetach. Zauważyła przy tym, że to wymazanie pamięci z mapy może być też okazją, by przestrzeń ponazywać na nowo. Wystarczy odkurzenie zapomnianej wiedzy i zmysł kreatywności.</p><p>Nigdzie nie zabrzmiałoby to bardziej wymownie niż na spotkaniu w kościele w Miedziance. Wypełnionym po brzegi, co nie zdarza się często. Cała miejscowość to raptem parę domów — relikt dawnego miasteczka, które zniknęło przez szkody górnicze. Ale przez jego wymazanie z mapy, pojawiła się przestrzeń, by stworzyć tu coś innego. Parę lat temu entuzjaści tej historii w sąsiedztwie ruin legendarnego browaru postawili nowy. Z wielkich kadzi w Miedziance znowu płynie piwo. Czasy mamy już nieco inne, więc browar posiada też restaurację z widokiem na góry i pokoje do wynajęcia. Inni ludzie wzięli się za remont starej szkoły. Uczniowie nie przyjdą już do niej lekcje, ale w weekend w dwóch ogarniętych już salach byly wystawy — <a href="https://www.instagram.com/wycinkiwtermosie/">@wycinkiwtermosie</a> w wersji analogowej i miedziankowe komiksy — a docelowo ma być tu hostel.</p><p>Na zdjęciu <a href="https://www.instagram.com/filip_springer/">@filip_springer</a> właśnie odpowiada uczestnikom <a href="https://www.instagram.com/miedziankafest/">@miedziankafest</a> na zadawane od tygodni pytanie: Gdzie jest punkt zbiórki? Tego punktu tydzień temu jeszcze nie było. Mógł trafić pod browar albo bliżej kościoła. Wyznaczony tutaj stał się centrum festiwalu. Pojawiły się ławki i stoisko z kawą, a obok <a href="https://www.instagram.com/szczygiel_mariusz/">@szczygiel_mariusz</a> zmienił wiatę autobusową w swój Przystanek Prawda. Na trzy dni Miedzianka dostała nowy rynek.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/949/1*iC0E8hT4kTuFSClYHpAmZg.jpeg" /></figure><p>3.</p><p>W rysowaniu nie chodzi o rezultat, tylko o proces — tak brzmiała pierwsza lekcja jakiej Jakob Fälling (<a href="https://www.instagram.com/jakob.falling/">@jakob.falling</a>) udzielił nam podczas warsztatów z rysunku dziennikarskiego. Do zapisania się przekonał mnie fragment ich opisu zapewniający, że graficznych talentów posiadać nie trzeba. Prowadzący ogłosił zresztą, że on także rysować (w sensie: wiernie przedstawiać na kartce widziane kształty) nie potrafi. Dlatego mamy przestać się przejmować techniczna stroną swoich dzieł, bo to nas tylko niepotrzebnie krępuje.</p><p>Rysowaliśmy więc sobie nawzajem na plecach, formując jednocześnie pociąg i idąc w nim przed siebie. Rysowaliśmy bez odrywania ręki. Rysowaliśmy bez patrzenia na kartkę. Cieniowaliśmy długopisem i malowaliśmy patykiem. <br>Wszystko po to, by jak mowił Jakob, spowolnić czas. Jeśli na kartce ma pojawić się coś przypominajacego rzeczywistość, trzeba poświęcić jej parę sekund. Z tego, co widzimy, wybrać kluczowy obiekt. Pomyśleć, jak przedstawić jego najważniejsze cechy. A przez to zatrzymać na nim wzrok choć odrobinę dłużej niż każdy inny gość w tym miejscu. Dzięki rysowaniu dziennikarz może spojrzeć głębiej.</p><p>Prawie nigdy w podróży nie robię na bieżąco notatek. Zawsze gdy próbuję, zaczynam od razu pisać cały tekst, bo mnie to wciąga. Może teraz spróbuję rysować, skoro tego nie potrafię. W końcu chodzi tu tylko o proces.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/915/1*qm7_8iKKgmf6y-Y6D85Kkw.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/914/1*Tkkzw8Jn0s4UwjAHQzqPtA.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/914/1*ncvyRR4O9v3cSpf6rvMNwA.jpeg" /></figure><p>4.</p><p>Nie każdy reporter jest podróżnikiem i mało który podróżnik bywa reporterem, ale jeden z drugim zwykle łatwo się dogadają. Łączy ich przede wszystkim ciekawość, ale też smykałka do rozpracowywania trudnych i złożonych projektów własnym sumptem. Bez wielkich pieniędzy i wypasionego sprzętu. W oparciu o to, co mają. Kombinując i improwizując.</p><p>Takiego ducha czuje się na <a href="https://www.instagram.com/miedziankafest/">@miedziankafest</a>, gdzie po nagłym wycofaniu się sponsora organizatorzy ogarnęli brakujące fundusze zbiórką crowdfundingową. Gdzie z dawnego miasta prawie nic nie zostało, więc na spotkania z literaturą faktu wykorzystuje się to, co jest — łąkę, przystanek, remontowaną szkołę, przyczepę kempingową, czy nawet pociąg dowożący gości z Wrocławia do Janowic (skąd do Miedzianki jest już rzut beretem). No i oczywiście kościół. Zachował się jako jeden z niewielu budynków z dawnego Kupferbergu i jako jedna z dwóch świątyń. Stojący po sąsiedzku kościół ewangelicki miał mniej szczęścia. Opuszczony i zaniedbany powoli niszczał więc go wysadzono. Teraz w jego miejscu rosną pokrzywy.</p><p>Kościół katolicki już raczej nie podzieli jego losu. Choć parafian wokół niewielu, a niedaleko pod nim przebiega korytarz dawnej kopalni (co grozi tąpnięciem) zdobył setki nowych sympatyków. Rok temu festiwalowicze uzbierali fundusze na renowację drzwi. Teraz w zamian za ciasto od miejscowych gospodyń chętnie wrzucali “co łaska” na nowe okiennice. Nic dziwnego. Bez dobrej woli księdza, który wpuścił fanów reportażu do świętego przybytku, festiwalu pewnie by nie było. Spotkania z pisarzami w kościele zalatują prowizorką i działa to na plus. Dzięki niej mają klimat podglądania warsztatu reportera, który kombinuje, improwizuje, ale w końcu dopina swego.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/720/1*ye5QGyRd-wfosoXJKM52pA.jpeg" /></figure><p>5.</p><p>Dziwne rzeczy wychodzą, kiedy twórczość z jednego medium wrzucimy w inne. Na przykład na profilu instagramowym nie pokażemy ani jednego selfie, za to będziemy tam zamieszczać przydługie teksty. No totalnie bez sensu… Ciekawiej już robi to Jola (na zdęcie od prawej — <a href="https://www.instagram.com/nalewoodcentrum/">@nalewoodcentrum</a>), która zamieszcza tam cyfrowe skany swoich analogowych zdjęć. Tymczasem w pokoju przedstawionym na niniejszej fotce stało się akurat na odwrót i ktoś wydrukował internet. Wycinki w Termosie (na drugim zdjęciu — <a href="https://www.instagram.com/wycinkiwtermosie/">@wycinkiwtermosie</a>) znane ludziom głównie z Facebooka pojawiły się w Miedziance jako eksponaty — oprawione w ramkę i przybite do ściany.</p><p>Na dobrą sprawę to cały festiwal literacki polega na podobnym myku ze zmianą medium. No bo pisarza to się powinno tak po bożemu czytać. Tymczasem tłumy ściągają na spotkanie, żeby go obejrzeć i w dodatku jeszcze posłuchać. Niejeden zresztą wokalnie brzmi na spotkaniu inaczej niż zapodany tekstem Co innego kilka godzin dopieszczać ważny dialog, a co innego odpowiedzieć cięta ripostą na podchwytliwe pytanie prowadzącego.</p><p>W tym sensie największym zaskoczeniem Miedzianka Fest była dla mnie Ilona Wiśniewska. Nie wiem czemu z lektury książek wydawała mi się zdystansowaną Panią Pisarką. A tu na nocne czytanie wpadła dziewczyna pełna energii i bardzo ciepła, choć pisze o lodowatych krainach. Do tego uroczo spontaniczna. Nie planowała czytać najnowszej książki “Lud”, ale gdy zobaczyła ją w Miedziance już wydrukowaną, tak się ucieszyła, że postanowiła przeczytać nam chociaż początek. Jak tylko namierzę go gdzieś w sieci zamieszczę tu kawałek razem z jej zdjęciem w opisie. Na tyle przydługim, na ile Instagram pozwoli.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*1U9rz0fDkzQZ-Cbqoj5xNA.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*0HdSCG6q_0bCrOS_q6J5Jw.jpeg" /></figure><p>6.</p><p>“Brakuje nam — a szkoda — określenia na miejsce, gdzie człowiek doświadcza przejścia między znanym krajobrazem a “niewidoczną stroną Księżyca” Johna, “nową krainą” Hudsona, “innym światem” Berry’ego: miejscem, gdzie odczuwamy i myślimy w sposób znacząco odmienny. Od jakiegoś czasu wyobrażałem sobie takie przejścia jako “punkty graniczne”. Leżą one na granicach, które nie pokrywają się z granicami państw, a do ich nie są potrzebne żadne dokumenty ani pozwolenia. Ich pokonywanie jest zazwyczaj aktem nieposłuszeństwa, nie istnieją też godne zaufania mapy tych obszarów ani przebiegających przez nie szlaków. Spotkacie je nawet w dobrze sobie znanych przestrzeniach: przekraczając wododział, linię drzew albo śniegu, wkraczając w deszcz, burzę albo mgłę, przechodząc z gliny morenowej na piasek albo z kredy na zieleńce. Takie chwile są rytuałami przejścia rekonfigurującymi geografię danego terenu, za którymi znane miejsca zaczynają się wydawać obce albo przesunięte. Ujawniają kontynenty w obrębie kontynentów.”</p><p>ROBERT MACFARLANE “SZLAKI”</p><p>***</p><p>To fragment książki wybrany do czytania podczas literackiego spaceru po górach wokół Miedzianki. A na zdjęciu ten właśnie spacer.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/856/1*Z_B93xksax4r4kkjWzXlnQ.jpeg" /></figure><p>7.</p><p>“ — My się z psami wyczuwamy. Wiem, kiedy mogę się zbliżyć, a kiedy mam się trzymać z daleka. Podbiegają, opowiadają, ale nawet nie wiem, jak to opisać, bo nie używamy słów. Tutejsze wychowali ludzie, więc są bardziej zamknięte, nie ma z nimi aż tak dobrego kontaktu. Łatwiej porozumiewać się ze zwierzętami żyjącymi dziko. Z krukami na przykład. Mają świetne poczucie humoru.</p><p>Karina uczy w Uummannaq tańczyć i śpiewać, ale tak, żeby to wychodziło z serca. Przyjeżdża na kilka miesięcy albo na kilka dni, później wpada do szkoły muzycznej, zamyka się w jednym z pokoi, zakłada słuchawki i ćwiczy. Teraz właśnie przetrząsa magazyn w poszukiwaniu kabla, więc siadam obok na podłodze, wsłuchując się w jej lekki oddech, uciążliwe bzyczenie i psie chórki za ścianą.</p><p>— Ludzi też wyczuwasz?</p><p>— Tak, ale nie chcę o tym rozmawiać. Mogę ci tylko powiedzieć, że codziennie w myślach odwiedzam moje dwie córki, które mieszkają na Alasce, i sprawdzam, czy wszystko u nich w porządku.”</p><p>ILONA WIŚNIEWSKA “LUD”</p><p>***</p><p>W Miedziance podczas magicznego nocnego czytania na “wzgórzu pisarzy” <a href="https://www.instagram.com/ilo.wisniewska/">@ilo.wisniewska</a> wyrecytowała nam inny fragment ze swojej nowiutkiej książki. Niestety nie nabyłem jej (jeszcze) i nie mogłem go tu przepisać, a w sieci był dostępny ten powyższy. Zresztą też bardzo ładny.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/720/1*sPTgoKDSdHD1no0iXm27Aw.jpeg" /></figure><p>8.</p><p>Opublikowałem już tyle wpisów z Miedzianki, co z ostatnich wakacji na Bałkanach, chociaż spędziłem w niej niecałe dwie doby. Wychodzi na to, że inspiracja jest niezbędna do życia nawet bardziej niż pizza, rower i kawa. A tu w Rudawach Janowickich można dostać jej solidny zastrzyk, a nawet końską dawkę.</p><p>Wszystko dzięki fenomenalnej synergii miejsca i wydarzenia. Osobno zarówno “zniknięte miasto” jak i spotkania z reporterami też mają swoją moc, ale dla żadnego z nich z osobna raczej nie spędziłbym w pociągu 7 godzin. Kiedy połączyć je w <a href="https://www.instagram.com/miedziankafest/">@miedziankafest</a>, dzieje się magia i powstaje doświadczenie warte zachodu. Zresztą ten zachód, czyli kryterium “czasowo-drogowe”, to główny czynnik dodający festiwalom klimatu. Tworzą je przecież nie same wydarzenia, ale także ich uczestnicy. A im trudniej dostać się na miejsce, tym mniej trafi na nie osób przypadkowych zwabionych informacją, że coś fajnego się dzieje na mieście. Szczególnie, gdy to festiwal literacki w kraju, gdzie 2/3 mieszkańcow nie przeczytało w ubiegłym roku żadnej książki. Tym sposobem co krok poznaje się w Miedziance osoby nadające na podobnych falach. I dlatego z tego miejsca pozdrawiam wszystkich, z którymi stworzyłem na festiwalu jakieś więzi — zarówno te poważne jak i te krótkotrwałe.</p><p>Nie wiem jeszcze, co z tej dawki inspiracji wyniknie. Nie obudziłem się w namiocie z zimna nad ranem z gotowym pomysłem na projekt życia. Wciąż nie wyobrażam sobie pójścia w reportaż jako główne zajęcie przy aktualnych warunkach finansowych dla tej zabawy. Ale wiem już, że nie porzucę też pisania niekomercyjnego, około-dziennikarskiego, a spróbuję wejść głębiej w ten świat, poszukać w nim czegoś dla siebie. Dzięki ci Kupferbergu i do zobaczenia!</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?type=text%2Fhtml&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;schema=instagram&amp;url=https%3A//www.instagram.com/p/BnOaGGDlPXb/&amp;image=https%3A//i.embed.ly/1/image%3Furl%3Dhttps%253A%252F%252Fscontent-iad3-1.cdninstagram.com%252Fvp%252F145c48c55ffe58c62eb45f95436018dd%252F5C2903A1%252Ft51.2885-15%252Fsh0.08%252Fe35%252Fs640x640%252F40042855_2210601239157972_6743186117434015744_n.jpg%26key%3Da19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07" width="640" height="504" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/40e3e39e2a2e3f5da67e1b2158cf7eac/href">https://medium.com/media/40e3e39e2a2e3f5da67e1b2158cf7eac/href</a></iframe><p>Zachęconym miejscem i wydarzeniem polecam w przyszłym roku śledzenie doniesień o kolejnym <a href="http://miedziankafest.pl/">Miedzianka Fest</a>, a zachęconym opisami śledzenie mnie na <a href="https://www.instagram.com/tamnicniema/">www.instagram.com/tamnicniema/</a>.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=82c8c8cb8fb4" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Opowieści z drugiej strony lustra. Jak (na niby) promowałem Lwów w Polsce]]></title>
            <link>https://medium.com/@tamnicniema/storytelling-z-drugiej-strony-lustra-jak-na-niby-promowa%C5%82em-lw%C3%B3w-w-polsce-ea4bf6a59453?source=rss-1e1fd075dbdb------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/ea4bf6a59453</guid>
            <category><![CDATA[marketing]]></category>
            <category><![CDATA[placemaking]]></category>
            <category><![CDATA[lviv]]></category>
            <category><![CDATA[lwów]]></category>
            <category><![CDATA[podróże]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Grzegorz Dzięgielewski]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 19 Feb 2018 22:36:18 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2018-02-23T20:09:37.982Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*NpmOdiJ1Rvuk6CZk_-DWYQ.jpeg" /></figure><p>Przez kilka ładnych lat podpatrywałem, jak miasta / kraje / regiony namawiają ludzi, by przyjeżdżali i doświadczali ich turystycznie. Niekiedy brałem w tym aktywny udział — jako przedstawiciel zaprzyjaźnionych mediów podróżniczych — i z tej perspektywy uzbierałem nieco insajderskich obserwacji. Wynikało z nich, że większość organizacji promujących swoje miejsca robi to źle. Wyrzucają pieniądze w błoto.</p><p>Jedną mocno średnio udaną kampanię promycjną, której przyjrzałem się z bardzo bliska <a href="https://www.instagram.com/explore/tags/gruzja2012/">wspominam akurat na Instagramie</a>. Można poczytać.</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?type=text%2Fhtml&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;schema=instagram&amp;url=https%3A//www.instagram.com/p/BfP0jHtht8-/&amp;image=https%3A//i.embed.ly/1/image%3Furl%3Dhttps%253A%252F%252Fscontent-iad3-1.cdninstagram.com%252Fvp%252F5a80ea7d4864b2087487fd910d0c1212%252F5B2498A7%252Ft51.2885-15%252Fs640x640%252Fsh0.08%252Fe35%252F27576961_556074001438181_11051865680642048_n.jpg%26key%3Da19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07" width="640" height="640" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/a2ec40e90e2fe32d5f5de55879cb8f08/href">https://medium.com/media/a2ec40e90e2fe32d5f5de55879cb8f08/href</a></iframe><p>Czułem, że umiałbym to wszystko ogarnąć lepiej. Nie serwowałbym gościom takiej sztampy, która jest wszędzie. Tego zlepku przypadkowych atrakcji, gdzie mamy jedocześnie “ucieczkę przed zgiełkiem miasta” i “miasto, które nigdy nie zasypia”, a więc “każdy znajdzie coś dla siebie”. Poszukałbym czegoś autentycznego i wyjątkowego w skali regionu, po czym skupiłbym się na przełożeniu tego na język doświadczeń i zareklamowaniu ich nowoczesnymi kanałami. Intuicyjnie wiedziałem, jak mogłoby to wyglądać, ale brakowało mi fachowej podbudowy. Aż tu nagle odkryłem, że w Krakowie na AGH za 3 miesiące zaczynaja się studia podyplomowe “<a href="http://wh.agh.edu.pl/marketing-miejsc-i-kreowanie-marek-lokalnych/">Marketing miejsc i kreowanie marek lokalnych</a>”…</p><p>Nauka trwała prawie rok, a zakończenie jej dyplomem wymagało napisania projektu strategii komunikacji. Dla wybranego miejsca. Było to fajniejsze niż jakikolwiek egzamin testowy, bo każdy musiał odświeżyć sobie przerobione zajęcia. A potem jeszcze zrozumieć , o co w nich chodziło i wyciągnąć to, co najpotrzebniejsze dla swojego projektu. Dla mnie było to też inspirujące podróżniczo, bo na temat wybrałem sobie Lwów.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/960/1*49yVYMDGaadj-uCMCrrw9Q.png" /></figure><p>Byłem tu już wcześniej i kojarzyłem, gdzie Opera i którędy na Rynek. Ale na potrzeby projektu przyjechałem jeszcze dwa razy na badanie terenowe. Latem ankietowałem napotkanych polskich turystów, o ich motywacje do przyjazdu i wrażenia z pobytu. Jesienią maglowałem po knajpach Lwowiaków, żeby wydobyć z nich tą unikalną tożsamość miasta, którą tylko oni czują najlepiej. Do tego sprowadza się tajemnica dobrego promowania miejsc — analizy podróżników, analizy celów ich podróży, a potem znalezienia między nimi czegoś wspólnego. Większość pomija ten etap i stąd te wszystkie podobne do siebie plakaty z młodymi ludźmi cieszącymi się “słońcem, które świeci przez 300 dni w roku”.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/960/1*LBcVJoH6rq42zcAoObeqDQ.png" /></figure><p>Rozpoznanie terenu podpowiada, że turystyka we Lwowie kwitnie. Rozwija się sama z siebie. Zasoby i warunki są tak sprzyjające, że można by nic nie robić dla promocji miasta, poczekać aż statystyki urosną i po 5 latach ogłosić sukces. Szkopuł w tym, że puszczona na żywioł turystyka rozwija się po najmniejszej lini oporu, a słowem-kluczem staje się “tanio”. Tak było już w Krakowie i Pradze czy w Berlinie i Barcelonie. Te dwa ostatnie miasta zaczęły wręcz walczyć z nadmiernym napływem gości, <a href="https://www.theguardian.com/technology/2016/jun/25/from-berlin-to-barcelona-will-airbnb-ruin-our-most-loved-cities">utrudniając wynajem mieszkań przez Airbnb</a>. Ale wierzę, że niekoniecznie trzeba od razu sięgać po rozwiązania prawne. Niekiedy wystarczy odpowiednia komunikacja, która przyciągnie do miasta świadomych turystów. Nie amatorów niewyszukanych rozrywek, przez których miasto szybko zmienia się w Disneyland dla niegrzecznych dzieci. Tacy przyjadą tylko raz, bo były akurat tanie loty. Przylecą wyszumieć się, a przy kolejnym wypadzie znajdą sobie inną ofiarę. Za to ci świadomi wybiorą się właśnie Tutaj, by poznać To miejsce. Szukać będą atrakcji, które mówią o nim coś więcej. Na pewno nie odkryją wszystkiego przy pierwszym pobycie. Dlatego będą tu jeszcze wracać.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/960/1*3iqx3GnYlaemXJrMGTH5tw.png" /></figure><p>Mnóstwo miejsc posiada posiada cechy, które czynią je wyjątkowymi. Zwykle trzeba sporo spostrzegawczości, by je dostrzec — najtrudniej zauważyć, coś co ma się cały czas przed oczami, ale odruchowo omija wzrokiem. Nierzadko potrzeba też odwagi, by na to postawić w przekazie komunikacyjnym. Na Wyspach Owczych było tak z… owcami. Mieszka ich tam więcej niż ludzi. Wokół nich zbudowano więc absurdalną akcję <a href="https://visitfaroeislands.com/sheepview360/">Google Sheep View</a>, która stała się viralem i sprawiła, że wiele osób spojrzało na odludność archipelagu jak na poważną zaletę. Zwykle jednak dominuje podejście zachowacze i trzymane się “sprawdzonych” rozwiązań. Czyli “każdy znajdzie coś dla siebie”. We Lwowie miałem wsparcie miejscowego biura promocji turystyki, ale łączyło się ze swobodą, że nikt mojego planu nie będzie zatwierdzał, budżetował i wdrażał (przynajmniej na tym etapie, bo zawsze było możliwe, że ktoś uzna go potem za genialny i nagle zadzwoni, że robimy to). Mogłem więc wszystko zrobić w zgodzie ze sztuką. I uwolnić kreatywność.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/960/1*-edBSjyJ4AHK0N-FX90rZg.png" /></figure><p>Odkryciem od strony “miejscowej” była wielowarstwowa tożsamość Lwowa i łatwość przekopywania się przez świeżą ukraińską i radziecką powierzchowność do warstw dużo głębszych i mocniej działających na wyobraźnię. Miejscowi zresztą bardzo chętnie to robią. Sprytnie opakowują dawne historie w projekty typu “knajpa z pomysłem” — na użytek własny lub turystów krajowych. Wywiady placemakingowe z mieszkańcami, o których więcej piszę w instagramowym wpisie poniżej…</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?type=text%2Fhtml&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;schema=instagram&amp;url=https%3A//www.instagram.com/p/Bedi7T6hAs2/&amp;image=https%3A//i.embed.ly/1/image%3Furl%3Dhttps%253A%252F%252Fscontent-iad3-1.cdninstagram.com%252Fvp%252F4e835b887a999bd16bfb4b52b2e4c105%252F5B1803DD%252Ft51.2885-15%252Fe35%252F26863319_148046999234162_7503591982493597696_n.jpg%26key%3Da19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07" width="1080" height="1351" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/bea8fdee1d3aa71daf82a0654f11a2f2/href">https://medium.com/media/bea8fdee1d3aa71daf82a0654f11a2f2/href</a></iframe><p>… potwierdziły, że obraz miasta w ich oczach jest dość spójny. I jak najbardziej sprzyja melancholijnym romyślaniom o starych dobrych czasach. Na najbardziej lwowski obrazek ze Lwowa składałoby się wejście po stromych schodach na górne piętro kawiarni, tak by siędząc przy oknie przy kawie i serniku obserwować deszcz padający na bruk i sunące wieczorem po starych uliczkach stare tramwaje.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/960/1*MP9VJErF4hcAaUI691Nh1g.png" /></figure><p>Za to moje odkrycie w grupie potencjalnych gości mówiło, że lubią być sprytni. Korzystają z narzędzi (zwłaszcza internetowych), które ułatwiają przygotowanie się do podróży i pomagają na miejscu. Z połączenia obu tych insightów wynikało, że preferencje podróżników i lwowski storytelling idealnie połączy serwis / aplikacja, co opowiada historie lwowskich miejsc i podpowiada, jak je łatwo znaleźć.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/960/1*1Rd3U8Hyg55XIlL7ccYovA.png" /></figure><p>Unikając oskarżeń o plagiat, od razu zdradzę, że coś podobnego już istnieje i nazywa się <a href="http://www.spottedbylocals.com/">Spotted By Locals</a>. A ja owszem, chciałem się tym medium zainspirować. Podoba mi się idea, że twórcami blogów o miastach są ich mieszkańcy, a konkretnie młodzi bywalcy modnych miejscówek. Opisują je krótko i konkretnie, ale też subiektywnie — z lokalnego, nie-turystycznego punktu widzenia. Jednak projekt powstał jeszcze przed erą mediów społecznościowych i najwyraźniej za nimi nie nadąża. A tu aż prosi się, żeby każdy autorów prowadził zintegrowanego z blogiem-matką Instagrama, Fanpage, tudzież Twitera. A przede wszystkim kanał na YouToube, bo wpisom tekstowym powinny towarzyszyć dwuminutowe filmiki nagrywane w opisanym miejscu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/960/1*GqUVtRNfAuKq871Iq6nNaQ.png" /></figure><p>W mojej strategii komunikacji nie byłby to więc jeden wspólny blog, tylko ekosystem oficjalnych i pół-prywatnych kanałów. Dzięki niemu przekaz o tym, że Lwów jest pełen niezwykłych miejsc z historią, trafiałby to przeróżnych odbiorców. Serwis ten wykorzystywałby też kolejny atut Lwowa, jaki większość przybyszów odkrywa dopiero na miejscu — bardzo wielu mieszkańców miasta mówi dobrze po polsku. W świecie, w którym strony turystyczne przekładane są z oryginalnego jezyka na kilka pozostałych przez tłumaczy niewiele lepszych niż Google Translate, serwis w którym “tubylcy”mówią do ciebie prosto ze swoich ulubionych miejsc poprawnie po polsku (acz z miłym ukraińskim akcentem) od razu zyskuje przewagę. Jest polecany i cytowany przez inne media. To zresztą kolejny filar strategi.</p><p>Wielokanałowość projektu pozwala łatwo włączać inne media (korporacyjne bądź samodzielnych blogerów / influencerów) we wzbogacanie serwisu. Zaproszony do odwiedzenia Lwowa dziennikarz lub bloger może gościnnie sam zrecenzować jeden lub dwa lokale, a wpisy te zareklamować w swoich mediach. Przede wszystkim jednak relacja influencera ze Lwowa na jego blogu nie byłaby klasycznym opisem press touru. Takim, gdzie zostaje się razem z grupką kolegów odebranym z lotnjska i w asyście przewodnika obwiezionym po wybranych miejsach, a w nich wszystko już czeka przygotwowane pod gości z mediów. Przeciwnie — tu inflencerzy dostawaliby wsparcie w postaci pokrycia kosztow dojazdu i pobytu, ale na miejscu musieliby radzić sobie sami, to znaczy odkrywać Lwów “incognito”, z pomocą stworzonego serwisu. A właściwie dzięki kompatybilnej z nim aplikacji, która byłaby offline’owa, posiadała interaktwną mapę i korzystała z geolokalizacji podpowiadając, np. gdzie dają dobre piwo w zasięgu 5 minut spaceru. Bloger podczas takiej przygody poznawałby i miasto i aplikację, a dopiero gdyby chciał wejść głębiej w któryś z lwowskich tematów, spotykałby poleconego przez miasto przewodnika biegłego w tej działce. W dobie serwisów internetowych, które odpisują jeden od drugiego (bo tak jest szybciej i taniej niż stworzyć coś od zera), w ciągu 3 lat nasz serwis staje sie podstawowym zasobem wiedzy o lwowskich miejscówkach. A większość stron w sieci mimowolnie powiela nasz głóny przekaz na temat Lwowa — że to miasto ma talent do opowiadania historii i posiada mnóstwo miejsc, które robią to w ciekawy sposób.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/960/1*NJUURZmTjFnwvabhRsotHQ.jpeg" /></figure><p>Last but not least, dobrym zwieńczeniem strategii komunikacji miejsca jest duże wydarzenie, które wzmacnia zawarty w niej przekaz. A więc, skoro twierdzimy, że mamy we Lwowie pełno miejsc z pomysłem, zróbmy festiwal robienia takich atrakcji. Tymczasowych. Istniejących tylko przez dwa tygodnie. Z lokali udostępnionych przez miasto — pustych mieszkań, zamknietych sklepów itd. — oraz w otwartej przestrzeni podwórzy kamienic, skwerów, zaułków. Na kilkanaście dni przejmuje je kilkanaście ekip i urzadzają w nich prowizoryczne knajpy, galerie, kluby, kina offowe, cokolwiek im przyjdzie do głowy. Wszystko z wystrojem w klimacie wg. przedstawionego wcześniej pomysłu. Tam przez te kilka dni robią codziennie wydarzenia kulturalne wysokich jak i niskich lotów. Miejscówka, która najbardziej skradnie serca mieszkańców i turystów zostaje przejęta przez jedną ze lwowskich sieci restauracji i funkcjonuje pod jej opieką do końca lata. Jej twórcy zaś wygrywają stypendium. Wszyscy się integrują, inspirują i zapamiętują Lwów jako miejsce, gdzie szalenie kreatywnie spędzili lato. Hype idzie w świat.</p><p>Tymczasowe miejscówki nie są naturalnie oznaczone w żadnym przewodniku po Lwowie. Aby je odnaleźć należałoby skorzysyać z naszej appki, gdzie wszystko jest ładnie oznaczone i opisane. Cały insajderski serwis stałby się na czas festiwalu centrum informacji o imprezie i wydarzeniach z nią związanych. Totalnie widzę to na początku jako kameralne spotkanie studentów architektury, designu i sztuk wszelakich z Ukrainy i Polski. A po kilku udanych edycjach jako głośną imprezę ze znanymi nazwiskami, na której wypada się pojawić. Nawet sam bym pojechał.</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?type=text%2Fhtml&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;schema=instagram&amp;url=https%3A//www.instagram.com/p/BYGDKOABj4Z/&amp;image=https%3A//i.embed.ly/1/image%3Furl%3Dhttps%253A%252F%252Fscontent-iad3-1.cdninstagram.com%252Fvp%252F5f367a78868f1c1d50d4b55b8d118097%252F5B16E087%252Ft51.2885-15%252Fs640x640%252Fsh0.08%252Fe35%252F21042487_1937308929824331_4790469619875840000_n.jpg%26key%3Da19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07" width="640" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/8a2797d6f652403bd16714a94cbc7db7/href">https://medium.com/media/8a2797d6f652403bd16714a94cbc7db7/href</a></iframe><p>W projekcie brakuje kilku rzeczy, m.in. nakładów na promocję samego serwisu. Działania z inflencerami nawet przy dobrym content marketingu mogłyby nie wystarczyć. Mimo to został oceniony przez komisję bardzo dobrze i trochę szkoda, że zapewne nie będzie realizowany. Po zakończeniu studiów przesłałem go osobom we Lwowie, z którymi współpracowałem przy opracowaniu tej strategii, ale z odzewu wnioskuję, że kontynacji raczej nie będzie.</p><p><strong>Mogę za to stworzyć podobny projekt dla innego, właściwie dowolnego miejsca. Skoro mam już dyplom fachowca, to teraz przydałoby mi się nieco praktyki “w zawodzie”. Dlatego chętnie podejmę się — nawet za półdarmo — obmyślenia a także prowadzenia działań promocyjnych dla miejsca, które chciałoby zaistnieć, ale jeszcze nie wie, jak to zrobić. Zainteresowanym współpracą polecam swoje </strong><a href="https://www.linkedin.com/in/grzegorz-dziegielewski/"><strong>CV na portalu LinkedIn</strong></a><strong> i nawiązanie kontaktu tą drogą. Zsieciujmy się, a może zmajstrujemy razem jakieś ciekawe miejsce!</strong></p><p>Zamieszczone w tekście screeny pochodzą z <a href="https://www.slideshare.net/slideshow/embed_code/key/kxODDUwYbwqP5o">prezentacji zaliczeniowej</a> dla opracowanej strategii.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=ea4bf6a59453" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Tyle smogu w całym mieście. Nie wiedziałem, że jest tak źle.]]></title>
            <link>https://medium.com/@tamnicniema/tyle-smogu-w-ca%C5%82ym-mie%C5%9Bcie-nie-wiedzia%C5%82em-%C5%BCe-jest-tak-%C5%BAle-24d7efbee231?source=rss-1e1fd075dbdb------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/24d7efbee231</guid>
            <category><![CDATA[zakopane]]></category>
            <category><![CDATA[smog]]></category>
            <category><![CDATA[turystyka]]></category>
            <category><![CDATA[podróże]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Grzegorz Dzięgielewski]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 16 Jan 2018 16:15:24 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2018-01-16T16:15:24.706Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/910/1*YMwIMB2qX8TkhzTtzzUMtQ.jpeg" /></figure><p>Robiąc jeszcze w portalu podróżniczym wymyśliłem temat o Zakopanem, który miał być łatwy, “klikać się”, a jednocześnie nie powtarzać tego, co już o tym mieście napisano. Niemożliwe? No to proszę bardzo: <a href="http://podroze.se.pl/polska/malopolskie/zakopane/gubalowka-antalowka-czy-sarnia-skala-skad-jest-najlepszy-widok-na-zakopane-i-tatry/5633/">Skąd jest najlepszy widok na Zakopane i Tatry? — Test miejscówek z panoramą przy identycznych warunkach widokowych</a>. W ciągu jednego dnia. Zrobiłem to. Zdobyłem w kilka godzin trzy około-zakopiańskie góry. Tylko z widokiem był mały kłopot. Z każdej perspektywy Zakopane przysłaniała gruba warstwa smogu.</p><p>Niby problem (braku) świeżego powietrza przebijał się stopniowo i skutecznie z niszowych dyskusji do mediów głównego nurtu. Niby kolejne alarmy smogowe przytaczały fakty, z którymi nie dało się dyskutować. Ale dopóki całe to trucie działo się “gdzieś tam” i było rejestrowane tylko na urządzeniach pomiarowych, łatwo było go nie dostrzegać. Aż w końcu pewnego listopadowego poranka wjechałem na Gubałówkę i zobaczyłem go. We wszystkich odcieniach szarości.</p><p>Im bliżej wieczora, tym widoczność była gorsza. Po zmroku wędrowało się już jak w gęstej mgle, tyle że to w niewielkim stopniu była sama mgła. Sprawdziłem w sieci stacje pomiarowe. Zanieczyszczenie powietrza tego dnia w Zakopanem biło rekordy. Wskaźniki przewyższały nawet te z wielkich metropolii Indii. W parku miejskim stała sobie plenerowa wystawa plakatów autorstwa uczniów miejscowej szkoły na temat smogu. Poziom artystyczny naturalnie nie rzucał na kolana, ale zapewne nie chodziło wcale o wielką sztukę tylko o to, by młodzi przemyśleli sprawę. Tylko jeśli to jest najbardziej widoczne działanie miasta w tym obszarze, to mamy klasyczne “too little, too late”. Zanim ci ludzie będą mieli coś do powiedzenia w temacie ogrzewania swoich domów, nie będzie już kogo w nich gościć.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*0wrPzQ6B74B8sNXTHoy02w.jpeg" /></figure><p><em>Smogowe Krupówki</em></p><p>Wielka kariera Zakopanego zaczęła się wszak od świeżego powietrza. W połowie XIX w., kiedy nie istniały jeszcze skuteczne leki na choroby dróg oddechowych, najlepszą kuracją było przyjechać w miejsce, gdzie oddycha się górami i lasem. Stać na to było tylko elity, ale byli wśród nich wedle dzisiejszych kategorii influencerzy — artyści pisarze, ludzie kultury — którzy nadali temu miejscu status popularnego sanatorium. Nikt jeszcze wtedy nie myślał o zjeżdżaniu na nartach. Jeśli docierał tu ten skandynawski wynalazek, to jako sposób do poruszania się po płaskim terenie. Mathias Zdarsky, który wynalazł alpejskie narty zjazdowe, miał zawitać do Zakopanego i uczyć górali swojej techniki dopiero na początku XX wieku. Taternictwo jeśli już wtedy było, to z pewnością nie masowe. W górach nie istniały jeszcze szlaki turystyczne. A słynna dziś droga na Morskie Oko też miała powstać dopiero na przełomie wieków. Tym jednak, co poważnie doceniali nasi prapradziadkowie, było właśnie czyste górskie powietrze. Bez niego nie byłoby żadnych Krupówek, żadnego stylu zakopiańskiego, kolejki na Kasprowy Wierch, skoków na Wielkiej Krokwi i Sylwestra Marzeń z Dwójką.</p><p>Ciekaw jestem, co to będzie, kiedy naród się w końcu zorientuje, że Zakopane już nie orzeźwia, tylko truje. Powoli się tak dzieje, o czym przekonuje Google. Na hasło “zakopane smog” wypluwa nie tylko strony eko NGO-sów, ale też <a href="http://wiadomosci.gazeta.pl/wiadomosci/7,161733,22837158,smog-w-zakopanem-2017-12-29-sprawdz-jakosc-powietrza-w-miescie.html">portale piszące o wszystkim</a>, i zgarniające ruch internetowy skąd tylko się da. Oznacza to, że tak dużo wpisuje tą frazę w wyszukiwarkę, że portalom opłaca się zamieszczać nowe teksty na ten temat.</p><p>Może to początek nowego trendu? Może strony www miast i regionów będą pokazywać nie tylko aktualną pogodę i temperaturę wody / grubość pokrywy śnieżnej? Dołożą pomiar stężenia smogu. Kaszubi będą tak sprytnie pokazywać: “U nas przyjemnie i rześko. Jeziorka pozamarzały. Wbijajcie do nas i róbcie sobie hygge na północy zamiast wędzić się u tych górali”. Może dopiero, gdy turystów zauważalnie ubędzie, zbierze się masa krytyczna Podhalan, którzy ogarną, że dym z “mojego prywatnego pieca” psuje wszystkich wspólne powietrze. Że może warto postawić na geotermię nie tylko w aquaparkach. Albo zamknąć wjazd dla samochodów, tak jak zrobiło <a href="https://www.myswitzerland.com/en/carfree-destinations.html">kilkanaście miasteczek w Szwajcarii</a>.</p><p>Mam nadzieję, że jeszcze kiedyś odwiedzę Zakopane zimą. Na razie się nie wybieram.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=24d7efbee231" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Nadprzestrzeń. Dlaczego (nie) chciałbym podróżować jak w “Gwiezdnych Wojnach”]]></title>
            <link>https://medium.com/@tamnicniema/nadprzestrze%C5%84-dlaczego-nie-chcia%C5%82bym-podr%C3%B3%C5%BCowa%C4%87-jak-w-star-wars-29a119a1212f?source=rss-1e1fd075dbdb------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/29a119a1212f</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Grzegorz Dzięgielewski]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 18 Dec 2017 15:43:41 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2017-12-20T10:38:38.592Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/900/1*nOwELgxO0ESSRzxr2Xms6Q.jpeg" /></figure><p>Nie widziałem jeszcze nowych “Gwiezdnych Wojen”. Mam ważny projekt do zamknięcia i uznałem, że nie będę się rozpraszał. Pójdę sobie do kina w nagrodę, jak skończę. Czyli pewnie w przyszłym roku.</p><p>W międzyczasie wszystkie kanały komunikacji marketingowej będą próbowały mi przypomnieć, za co kiedyś pokochałem “Gwiezdne Wojny”. Wszędzie będą bezduszni szturmowcy i roboty o ludzkich cechach, odwieczna walka dobra ze złem, epicka muzyka, nieziemskie plenery i wybuchające statki w kosmosie. Całkiem blisko, ale nie w punkt.</p><p><strong>Otóż, dawno temu w odległych latach 90. moi rodzice zakupili nowoczesny sprzęt, jakim był magnetowid.</strong> Aby pokazać, co taki sprzęt potrafi i jak z jego pomocą uniknąć czekania kilka lat aż Jedynka albo Dwójka puszczą ulubiony film, następnego dnia wybraliśmy się do wypożyczalni video. Przynieśliśmy z niej najlepsze, co tam było na półkach— wszystkie trzy części “Gwiezdnych Wojen” (więcej wtedy nie było). Pamiętam, że oglądałem bardziej zaciekawiony video niż samym filmem. Przynajmniej do mojej ulubionej sceny — kiedy pada słowo “nadprzestrzeń”. Po nim następuje ujęcie z głębi kokpitu Sokoła Millenium i ten genialny efekt, gdy gwiazdy za szybą z punkcików zmieniają się w smugi, a ich blask wypełnia cały kadr. Statek mknie w kierunku Alderaan, zostawiając prawa fizyki daleko w tyle.</p><p>Pomysł, że postacie z filmu mogą tak po prostu przeskoczyć w inny układ planetarny i tam kontynuować przygodę, był tak ożywczy, że dał (dosłownie) napęd całej gwiezdnej sadze. Blastery, miecze świetlne i sympatyczne roboty też pomogły. Ale to możliwość zrobienia skoku w nadprzestrzeń mogła przenieść akcję, gdzie tylko dusza scenarzysty zapragnie. I budżet filmowców pozwoli.</p><p><strong>Spójrzcie, jak bardzo podróż Sokołem Millennium jest inna od naszego przemieszczania się po świecie</strong>. Myślałem o tym ostatnio sporo w pociągu z Przemyśla do Warszawy. Planowo 7 godzin jazdy + gratis 55 minut opóźnienia. Jedzie się cały dzień, ale za oknem ciągle ten sam kraj, a nie inna planeta. Samoloty są rzecz jasna szybsze od kolei. Ale porównajcie swój ostatni wylot z Okęcia ze startem Hana Solo z Tatooine. Tam nikt nie musiał nadawać bagażu. Nie było kolejki do odprawy. A potem kolejki do gate’u a potem w rękawie. Ani sprawdzania paszportów. Kart pokładowych. Czekania na boarding. Czekania na kołowanie. Czekania na start. Bohaterowie odlatują migiem uciekając przed strzelającymi w ich kierunku (i pudłującymi, jak to oni) szturmowcami Imperium.</p><p>Lecą hen do gwiazd. My niby też to umiemy od ładnych paru lat. Z początku nawet dobrze nam szło. Najpierw satelita, potem pies Łajka w kosmosie, po nim Gagarin i Amerykanie na Księżycu. Szybko przestali tam latać, bo za drogo. Ale wciąż wynoszą astronautów w przestrzeń kosmiczną, na stację orbitalną. Za każdym razem muszą ich ubierać kilkunastowarstwowe skafandry i na czas startu przypinać do foteli. Przeciążenia przy nabieraniu prędkości są tak duże, że nie mogą poruszyć głową. Wyjście na orbitę wymaga spalenia kolosalnych ilości paliwa i użycia takiej technologii , na którą stać tylko najbogatsze państwa świata. A przy lądowaniu jest jeszcze gorzej… W “Gwiezdnych Wojnach” planety opuszcza się z taką łatwością jakby chodziło wyjazd z miasta na autostradę nowiutką estakadą. Niepotrzebne są kosmodromy ani nawet lotniska, szlaki powietrzne, rozkłady lotów. Wystartować można nawet bagien na Dagobah. Pojazdy kosmiczne jasno świecą, jakby spalały jakieś paliwo, ale nie wymagają tankowania. Nigdy.</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2FvNoCDvJpmPU%3Ffeature%3Doembed&amp;url=http%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DvNoCDvJpmPU&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FvNoCDvJpmPU%2Fhqdefault.jpg&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/7e924e3a1687adea04a1a9fe0b5c6423/href">https://medium.com/media/7e924e3a1687adea04a1a9fe0b5c6423/href</a></iframe><p>Ich obsługa nie wymaga też eksperckiej wiedzy. U nas pilot musi szkolić się latami, a astronauta dekadami. Tymczasem Han Solo wydaje się ogarniać swojego Sokoła Millenium mniej więcej tak jak przeciętny kierowca TIR-a swoją brykę. To wystarczy, by latać do innych systemów gwiezdnych. Choć tutaj akurat muszę przyznać, że może to być niezwykle zręczna zagrywka reżysera, a Han być może celowo jest w “Nowej Nadziei” taki arogancki. Luke leci pierwszy raz w kosmos i jest wszystkiego ciekaw, ale ten traktuje go z góry i rzuca mu tylko zdawkowe wyjaśnienia. Młodziakowi musi to na razie wystarczyć. Widzom, którzy za nim podążają, również. Zdzieleni po łapach musimy przyjąć, że jakoś ten nadprzestrzenny napęd działa, bez wnikania w techniczne szczegóły. Te znajdują się w <a href="http://starwars.wikia.com/wiki/Hyperspace">Wookipedii</a>, ale mi one w sumie i tak nic nie mówią. Zresztą ile osób, tak naprawdę nie ma pojęcia dlaczego te wielkie, metalowe samoloty latają w powietrzu, a mimo to do nich wsiada. No właśnie.</p><p><strong>Napęd to jedno, ale kiedy w odległej galaktyce wychodzi się już z nadprzestrzeni i ląduje na innej placencie wciąż wszystko jest bajecznie proste.</strong> Na miejscu jest podobna grawitacja. I temperatura. Ciśnienie i wilgotność powietrza też. Taki Luke wychowany na pustynnym Tatooine, spokojnie daje sobie radę na lodowatym Hoth, a przeskok na tropikalną Dagobah nie pozbawia go sił witalnych. Jedzenie z innej planety nie powoduje u nikogo niestrawności i podobnych historii, które każdy backpacker przerabiał nie raz. Oni tam po kosmicznym locie nawet nie mają porządnego jet lagu, kiedy ja tydzień dochodziłem do siebie po powrocie z Azji!</p><p>Gdziekolwiek by przygoda nie rzuciła klanu Skywalkerów, tam mieszkańcy mówią po angielsku. Nam wystarczy wybyć do Włoch na ciut głębszą prowincję i koniec. Zostają migi i kalambury. A w odległej galaktyce taki Wookie, Jabba, czy inne bulgoczące stworzenie rozumie wspólną mowę. Nawet, gdy odpowie po swojemu, zawsze w drużynie jest ktoś zdolny przełożyć to na nasze.</p><p>A skoro uniwersum ma wspólny język, to można się też śmiało komunikować w nim pomiędzy układami planetarnymi. Głos bądź hologram pokonują lata świetlne ot tak, w czasie rzeczywistym. Bez unijnego roamingu. Albo łapania darmowego WiFi. Bez instalowania odpowiedniej appki, która umożliwia darmowe rozmowy. Bajka.</p><p><strong>Jedyne, w czym postacie z “Gwiezdnych Wojen” mają gorzej od nas</strong> <strong>to wiedza, co zastaną na miejscu</strong>. My mamy literaturę podróżniczą, Tripadvisora, blogi i porady z mediów społecznościowych. Oni nie mają mediów. Żadnych. Lea nie udziela nikomu wywiadów, nikt nie relacjonuje bitwy o Endor, a 30 lat później Rey sądzi, że to wszytko były legendy. Jest to zresztą tematem ciekawego tekstu na The Verge, który tak mi się spodobał, że aż <a href="https://www.theverge.com/2017/12/15/16779572/rogue-one-internet-freedom-net-neutrality-star-wars">dam do niego linka</a>. W odległej galaktyce koniec języka robi za ich przewodnika. Ewentualnie bohaterowie mogą mieć “złe przeczucie co do tego”. Albo użyć Mocy.</p><p>Tylko czy są przez to poszkodowani? Nie wydaje mi się. Bo wcale nie jest tak, że im łatwiej, tym lepiej. Dlatego na co dzień nie doskwiera mi tak bardzo brak skoków w nadprzestrzeń. Ani mnogość procedur lotniskowych. Sztywność tych wszystkich rozkładów połączeń, do których trzeba się dopasować. Przesiadki, utknięcia na odludziu, choroba lokomocyjna, jet lagi, bariera językowa, szok kulturowy. To wszystko trudności bez których podróż przestaje być podróżą. Pokonywanie ich daje ten upragniony element przygody. A nadanie sygnału do domu, że wszystko u nas w porządku, a zwłaszcza nadanie go trudem po długiej ciszy na łączach, jest jak dowód wypełnienia misji. Takie rzeczy są potrzebne, po to by poznawać swoje granice. I po tu, by je przekraczać. Postacie w “Gwiezdnych wojnach” z braku tych atrakcji muszą walczyć na miecze świetlne i wyciągać Mocą statki z bagna. Coś za coś.</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2FHMUKGTkiWik%3Ffeature%3Doembed&amp;url=http%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DHMUKGTkiWik&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FHMUKGTkiWik%2Fhqdefault.jpg&amp;key=d04bfffea46d4aeda930ec88cc64b87c&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/321134ddf1ad2364e77ba95f66b9cdac/href">https://medium.com/media/321134ddf1ad2364e77ba95f66b9cdac/href</a></iframe><p><strong>Więcej mojego podróżnego pisania kryje się tutaj</strong></p><p><a href="https://www.instagram.com/tamnicniema/">Grzesiek Dziegielewski (@tamnicniema) * Instagram photos and videos</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=29a119a1212f" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>