<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Tolga Ulutaş on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Tolga Ulutaş on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@tolga.ulutas?source=rss-fc9e2956fa8a------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*A_dils5qmkGsBilDCPbSgw.jpeg</url>
            <title>Stories by Tolga Ulutaş on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@tolga.ulutas?source=rss-fc9e2956fa8a------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 12:10:35 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@tolga.ulutas/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Dijital Banka Girişiminiz Matematiğin Ötesinde Neleri Hesaba Katmalı?]]></title>
            <link>https://medium.com/@tolga.ulutas/dijital-banka-giri%C5%9Fiminiz-matemati%C4%9Fin-%C3%B6tesinde-neleri-hesaba-katmal%C4%B1-e3776c61eba8?source=rss-fc9e2956fa8a------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/e3776c61eba8</guid>
            <category><![CDATA[consulting]]></category>
            <category><![CDATA[banking]]></category>
            <category><![CDATA[technology]]></category>
            <category><![CDATA[digital-marketing]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Tolga Ulutaş]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 21 Jul 2022 13:25:57 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2022-07-25T09:35:07.724Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*3miiycgQVxqAgd1GfEBsRQ.png" /><figcaption>teamdefinex.com</figcaption></figure><p>Diyelim ki dijital banka kurma yolculuğuna çıktınız. Doğru fırsat alanlarından birine odaklandınız ve daha önceki yazımda da belirttiğim gibi elverişli bir iş modeli üzerinden müşteri talebinin olduğu alanı tespit ettiniz. Eminim strateji ekibinizdeki arkadaşlar konunun hesap kitabını da yapmıştır ama daha basit “patron hesabı” ile ilerleyeceksek şöyle bir tablo ortaya çıkıyor:</p><p>Bahsettiğimiz sermaye, lisans kapsamına göre 1 Milyar ya da 2.5 Milyar TL civarında. Bugünün enflasyon oranları ile, yaklaşık %70 diyelim, sadece sermayenizi enflasyona karşı eritmemek için bile %70 ROIC getirmeniz lazım. Lakin biliyorsunuz vergi de ödeyeceksiniz; yani enflasyona karşı sermayenizi koruma seviyesinde elde ettiğiniz kazanç için bile vergi var. Yani %70 bile işinizi görmeyecek. O zaman biz kaba hesap %100 getirmek gerekiyor diyelim. Haliyle bu operasyonel maliyetleriniz çıktıktan sonra getireceğiniz kâr olmalı. Sıkça adı duyulan, Monzo, Kakao, N26, Atom Bank, K-Bank gibi dijital bankaların kurulduktan sonra ölçek ekonomisine erişene kadar gider/gelir oranlarında çok büyük sıkıntılar yaşadığını unutmayalım (bazıları hâlâ yaşıyor). Bu bahsettiğimiz bankaların hemen hepsi ilk üç yıl boyunca kâr üretemedi ve gelirleri giderlerinin ancak %50’sini karşılar seviyede seyrettiler. Yani bu işi CIR (Cost/Income Ratio) avantajları için cazip buldunuz ama belirli bir ölçeğe erişene dek evdeki hesap çarşıya uymayacak.</p><p>Bu senaryoda farkındaysanız gerçek kârı unuttuk, önümüzdeki dönemlere bir umut olarak erteledik. Dijital bankamızın “değerlemesini” artırmaya çalışıyoruz diyelim. Bu değerleme konusuna da fazla bel bağlamamak lazım, içine girdiğimiz dönemde eskinin 15–20 çarpanlı Dijital Banka değerlemeleri hızla aşağı doğru seyrediyor. Üstelik Türkiye’de iş yaptığımızı da unutmamak gerekiyor yani değerlemeleriniz Avrupa, ABD pazarlarına göre her zaman belirli bir oranda daha çelimsiz kalacak.</p><p>Arkadaki hesabın detaylarına girip sizi bunaltmak istemem; direkt sonucu vereyim: 1 Milyar sermaye versiyonunda 600,000 aktif bireysel müşteri adedine erişmeden sermayenizi koruyacak duruma gelmeniz pek mümkün görünmüyor. 2,5 Milyar versiyonunda ise bunun 2.5 katı müşteri dersek çok yanılmayız. Bu küçük bir rakam değil. Halihazırda var olan bankaların aktif müşteri adetlerine bakarsanız ne demek istediğimi hemen anlayacaksınız.</p><p>Peki, dijital kanallardan 600,000 aktif müşteriyi almanın maliyeti nedir? Yine sizi bizim danışmanlık dünyasının modelleri ile yormadan “patron hesabı” yapalım:</p><p>- Bugün Türkiye’de hacimli bireysel müşteri kazanımına aracılık eden ürünler ya kredi ya kredi kartı ya da maaş anlaşmalarıdır. Bunların pazarlama çalışmaları dahilinde çok çeşitli formlar almış halini görseniz de altta yatan geçerli mekanizmalar bunlardır.</p><p>- Yukarıda bahsettiğimiz yenilikçi Dijital Bankacılık modelleri bu atomik ürünlerin yeni müşteri edinimi aracı olduğu gerçeğini değiştirmeyecektir; çünkü biliyoruz ki bu ürünler müşteri ihtiyacını temsil eder ve pazarın ekonomik modeli değişmeden ihtiyaç değişmeyecek. Öte yandan bu yazıda fırsat olarak tanımladığım yenilikçi modellerin bir kısmı müşteriye erişim, edinme ve elde tutma maliyetlerini iyi yönde değiştirecektir. Bu yenilikçi modellerin elde tutma ve elde etme maliyetlerine pozitif etkisi ile ilgili çalışmalarımız var ama o sübjektif çalışmalara bu yazıda girmek istemem. Ben şu anda var olan pazar verilerini baz alarak tahminimi kuruyorum.</p><p>- Kredi Kartı için dijital yollardan bugün müşteri edinim maliyetiniz 300–350 TL civarında, tüketici kredisi için de yine kabaca 150–200 TL diyebiliriz. Maaş konusuna hiç girmiyorum, daha da maliyetli ama vadesiz mevduat için onu da yapmak isteyeceksiniz.</p><p>- Bu rakamlar kullanacağınız mecra, dijital müşteri edinim makinenizin ne kadar optimize olduğu ki bu makine kurmak zorunda olduğunuz en kompleks yapılardan biridir, fiyatlama politikanız, pazardaki diğer oyuncuların rekabet iştahı, ülkenin ekonomik dinamikleri ve benzeri faktörlerle aşağı ve yukarıya salınacaktır. Ben kaba bir hesap yapabilmek için şu aralar geçerli bu rakamları baz alıyorum.</p><p>- Konuyu daha fazla uzatmadan, en iyi optimize olmuş müşteri edinim makinesini kurabildiğinizi varsayarak ve pazarın ortalama müşteri kayıp oranlarını da göz önünde tutarak 600,000 aktif müşteri için 150–200 Milyon TL bandında bir bütçeyi hazır etmek gerekecektir. Ve her sene bunun bir 1/4’ü kadarını tekrar harcamaya hazır olun.</p><p>Bu hesabı yaptınız ve biz bu müşteri sayısını rahat alırız dediniz, muhtemelen iç sesiniz sizi ikna etti. Şimdi altyapıyı kurmak ve ayağa kaldırmak konusu var. Dijital bir banka kuruyorsunuz; haliyle IT’niz, Ürün Yönetiminiz ve Dijital Satış ve Pazarlama ekibiniz artık fark yaratma yolunda ana unsurlarınız olacak. Asıl yatırım maliyetleriniz de haliyle teknoloji alanında olacak. Peki nedir bu ana yatırım kalemleri? İşin ofis, tefrişat ve benzeri herkesin kolaylıkla hesaplayabileceği kısımlarına hiç girmiyorum. Önemli de değiller zaten. Teknoloji için;</p><p>- Ana bankacılık uygulaması: Başlangıç için 3–4 Milyon USD diyebiliriz.</p><p>- Dijital Kanalınız: Kurguladığınız Platformun Bankası veya Süper Kanal modelinin dijital önyüzü. Kurguya göre en değişkenlik gösterecek maliyet kalemi bu olmakla birlikte 2–8 Milyon USD arası.</p><p>- Tüm bunların çalışacağı donanım altyapısı: Yine müşteri adedinize göre değişecektir ama iyimser olalım ve 1 Milyon USD ile bir başlangıç yapalım.</p><p><strong>HER ŞEY PARA İLE ÇÖZÜLMEYECEK</strong></p><p>Yani kontağı çevirdiğinizde yapacağınız ana teknoloji yatırımı büyüklüklerini bu seviyelerde hesaplayabilirsiniz. Diyelim ki bu yatırımları yapmaya zaten hazırdınız. Lakin ana konunuz bu rakamlardan çok yapmanız gereken bu yatırımları nasıl tedarik edeceğiniz olacak. Daha önce bahsetmiştik; bu işleri yapacak yetenek havuzlarını bulmak, kurmak ve sonuç alacak bir metodoloji üzerine üretim yapmak Türkiye’de çok az sayıda kişinin/ekibin bildiği bir konu. Kısa bir araştırma sizi hızla şu sonuçlara eriştirecek:</p><p>- Yerel ana bankacılık yazılımlarının pek çoğu sizin yenilikçi dünyanızın çok gerisinde ve görece eski teknolojiler / mimariler üzerine kurulu. İçinizde alıp hızla başlayalım diyen ses ile ya bu yazılım bizim planlarımıza uygun ilerlemez ve hapsolur kalırsak diyen ses sürekli tartışıyor.</p><p>- Yabancı ana bankacılık yazılımları hem Türkiye mevzuatına uyumlanmakta eksik, hem de pahalı. Zaten her konuda yurt dışı ekiplere bağlı bir yazılımla yola çıkmak konusunda içinizden bir ses sizi sürekli uyarıyor.</p><p>- Bir de bu araştırmalar esnasında “Biz yazarız ana bankacılık yazılımını ne olacak” diyen bazı ekip arkadaşlarınız da var ki kafanızı tam karıştırıyorlar. İçinizdeki o ses sizi “Kaç kere yazdın sevgili arkadaşım?” diye ters ters sorular sormaya itiyor ama nezaketinizden ötürü susuyorsunuz. Bir türlü ikna olamıyorsunuz.</p><p>İçinde bulunduğumuz dönemde, birçok Dijital Bankacılık girişiminin daha planlama aşamasında bu teknoloji tedarik sorunsalını çözemeyerek daha başlamadan biteceğini öngörüyorum. Yine de tamamen çaresiz değilsiniz, birkaç güçlü ekip bu yazılımları hayata geçirmek üzere yolculuk halindeler ve hedefe yaklaşıyorlar. Önümüzdeki 12–24 ay bandında en azından üzerine vizyonunuzu inşa edebileceğiniz bazı modern ve esnek ana bankacılık yazılımlarına kavuşacağımızı düşünüyorum. Bekleyecek zaman yok derseniz bu ekiplerden birinin ilk müşterisi olabilirsiniz. Her ilk müşteri gibi bu seçimin avantaj ve dezavantajları olacaktır. Teknolojiye erken erişim avantajına karşılık bazı yap-boz süreçlerine göğüs germek dezavantajı gibi bir denklemde bir süre yaşayacaksınız. Bana kalırsa eski teknoloji yerine bu alternatifi seçerdim.</p><p>Yıllarca projelerde geçirdiğimiz zamanlar bize eskiyi toparlamanın hiçbir zaman kolay olmayacağını ve oynadığınız inovasyon oyununda sizi adım adım geride bırakacağını gösterdi. Geriye bıraktığınız “Teknik Borç” ise cabası. Bu konuda, çalışma arkadaşım BeltanTönük’ün <a href="https://teamdefinex.com/debtbook"><em>Teknik Borç</em></a> kitabını okumanızı öneririm. Bu tür bir yolculuğa çıkan her yatırımcı, CEO ve CTO’nun okuması gereken bir kitap olduğunu düşünüyorum.</p><p>Diyelim bir şekilde “Ana Bankacılık” yazılımı kısmını çözdünüz. Şimdi gelelim “Dijital Kanalınız” tarafına. Hemen bir test yapalım: Ekibinizde “kanal yazılımı, omni-channel mimari” türü kelimeler çokça zikrediliyorsa teknoloji ekipleri konuyu fazlaca domine ediyor demektir. Ben söyleyeyim: gidişat kötü. Yok “unicorn’a dönüşecek platform modeli” türü kelimeler yoğunlukla zikrediliyorsa pazarlama ekipleri konuyu fazlaca domine ediyor demektir; yine gidişat kötü. Hele ekibinizin büyük kısmı daha işi konuşmadan “KVKK, Uyum vb.” konularını konuşmaya heves ediyorsa, hemen girişimi kapatın kaçın, canınızı kurtarın.</p><p><strong>MAÇI KAZANACAK EKİP</strong></p><p>“Dijital Kanalınız” kelimeleri ile basitleştirdiğimiz şey, Dijital Banka dünyasında, aslında sizin “Ürününüz”. “The Product”. Pazara sunduğunuz ayırt edici fark, stratejinizin vücut bulmuş hali. Müşterinin sizi tanımlayacağı şey. Girişim evreninizin merkezi. Niye bu dünyaya bir tane daha banka getirmek istediğinizin sebebi. Ve… Ürünü siz yapmalısınız. Başkası yaparsa, başkasının ürünü olur. Biraz dünyaya bir çocuk getirmek gibi yani. Tabi ki hastane, doktor, hemşire, vitaminler, ilaçlar ve benzeri, süreci hızlı ve az riskle geçirmenizi sağlayacak türlü destek yapısı mevcut ama çocuğu siz yapıp, taşıyıp, doğuracaksınız.</p><p>Peki bu konu kimin konusu? Bu CEO başta olmak üzere tüm çekirdek takımın konusu; yani CEO, CPO, CTO. Özellikle CPO bu sürecin en kritik parçası. Vizyonu oluşturmaktan ürünü hayata geçirmeye giden yolculuğun orkestra şefi. Birçok başarılı girişimin özünde CEO’nun iyi bir Product Manager olduğu gerçeğinin yattığını düşünüyorum. Yani şanslıysanız CEO, bir CPO yetkinliğine de sahiptir. Kötü haber şu: Türkiye’de en az bilinen konu nedir derseniz “Product Management” konusudur derim. Konuyu hakkıyla yapacak kişi çok azdır.</p><p>Bunun temel nedenlerini tahmin edebilirsiniz: Türkiye tarihsel olarak yenilik ve icat üzerine değil, imtiyaz üzerine kurulu değer üretme mekanizmalarını destekleyen ekonomik modellere öncelik vermiş bir ülke olduğu için bu kaslar zayıftır. Ek olarak, bu alanda etkili iş yapabilen bilgi ve yetenekteki az sayıdaki kişi de zaten bir girişimi kurmuş ve kendi oyunlarını yönetiyor. Bir grup yetenekli kişi ise konuyu bireysel tecrübeleri ile sınırlı olarak işliyor ve dünyanın bu alanda ürettiği metot ve teknikleri öğrenmekte ve uygulamakta eksik kalıyor. Gerekirse CPO’nuzu yurt dışından bulmaya hazır olun derim. Ben sizin yerinizde olsam takımının tüm anahtar üyelerini ta en başından sağlam (çok fazla uyduruk versiyonu var ne yazık ki) bir Product Management eğitimine yollardım. Başlangıçta 3 ay kaybedersiniz belki ama toplamda yıllar kazanacaksınız.</p><p>Gelelim Dijital Pazarlama ve Satış ekiplerinize. İlk bilmeniz gereken Dijital Pazarlama ve Dijital Satışın çok benzer araç setini kullanan lakin çok ayrı davranışlarla sonuç alan iki ayrı yetkinlik seti olduğu. Dijital Bankanız, birçok dijital doğan işte de olduğu üzere, kendi sahiplendiği Platformun/Ekosistemin veya değer önergesinin “fikir önderi” olmalı. Hedef pazarınızda dijital uzayı bu konuda domine etmeli. Bu sizin ilgili alanda müşteriye değer katan, derin ve içgörü dolu içerikleri üretmeniz ve yayınlamanızı gerektirir. Benzetmek gerekirse klasik dünyadaki dergicilik gibi yani. Sadece bunun dijital dünya kurallarına uyumlanmış hali: Çok daha etkileşime açık, sürekli dinamik olan bir evren. Bu sizin pazarlamadaki ana yönünüz olacaktır. İşte bunu Dijital Pazarlama ekipleri yapacak. Dijtal pazarlama yapınız odaklandığınız alanın Fikir Önderleri olmalı ve bunu ifade edip yaymak konusunda mahir bir ekip olmalı.</p><p>Dijital Satış ekibiniz ise aslında e-ticaret dünyasının prensiplerine tam olarak hakim buradaki teknikleri, metotları ve teknolojiyi müşteriye erişim ve ikna konusunda en optimal bütçeler ile kullanabilen bir ekip olmalı. Haliyle, yan yana ve senkronize çalışmalılar ama iş yapış yöntemlerinin çok farklı olduğu gerçeğini unutmayın ve sakın bu iki ekibi birleştirmeyin. Bu konular sizin ajanslara “outsource” edebileceğiniz konular değildir. Belki entelektüel sermayenin tamamen sizde oluştuğundan emin olduktan sonra bazı kapasite esneklikleri sağlamak amacı ile bu tür yöntemler kullanılabilir.</p><p>Peki CTO? En kritik takım üyeleri arasında şüphesiz CTO’nuz var. Türkiye’de güçlü CTO’lar geleneksel olarak çok büyük kurumlarda yetişegelmiştir. Bu kurumların talep ettiği kompleks projeler ve teknolojinin uygulandığı ölçekler pek çok açıdan bilgili ve tecrübeli liderler çıkarmıştır. Bu kalibredeki CTO’ları böyle macera dozu yüksek bir yolculuğa ikna etmek çok kolay olmayacaktır. Ek olarak, bu CTO’lardan çoğu kendi güçlü ekipleri ile çalışmak isteyecektir ve yine o ekipleri de Dijital Banka yolculuğunuza dahil etmek zor ve maliyetli bir iştir.</p><p>Bu zorluklardan yılıp büyük kurumlardan daha çok girişim ekosisteminde yetişmiş CTO’lara yönelmek isteyebilirsiniz. Bu CTO’lar da çok değerlidir; hız, esneklik ve dar bütçelerle harikalar yaratma konusunda kendilerini iyi yetiştirmişlerdir ama tamamen iki farklı tarzdan bahsettiğimizin farkında olmanız gerekiyor. Bu seçim sizin yolculuğunuzun gidişatını belirleyecek bir seçim olacaktır. Burada gidişat derken bahsettiğim, başarı veya başarısızlıktan çok, süreçte tecrübe edeceğiniz hız, maliyet ve sürdürülebilirlik unsurlarıdır. Yola çıktığınız CTO ile yolun belirli bir yerinden sonra devam ettiğiniz CTO’lar ayrı profiller olabilir; işin gidişatı, gelen ek yatırımcıların beklentileri ve daha birçok faktör bu tür değişimleri mecburi kılabilir.</p><p>Dijital Banka kurma aşamasında ürün, müşteri, teknoloji konularında bir heyecan ortaya konurken, olayın risk yönetimi, sermaye yeterliliği ve regülasyon denetimi ve yükü hep göz ardı ediliyor. Dolayısıyla buradaki gizli maliyetler de esasen girişimcinin alışık olmadığı düzeyde. Neticede bankacılık yapacaksınız, bunun Dijital veya Şube bazlı olması işin özünü değiştirmeyecektir ve iyi bir risk yönetimi takımını da zaruri kılar. Girişim dünyasının “deneyelim görelim”, “yap-öğren-boz- bir daha dene” alışkanlıkları bu regüle dünyada başınızın derde girmemesi için kendi rolünü hakkıyla oynayan “kaleciler” gerektirir. Fakat bunu yaparken “gol de atabilen kaleci” bulabilirseniz yenilmez bir takım kurmuş olursunuz.</p><p>Neleri yazmak isterdim ama sonraya bıraktım derseniz: Dijital Bankanın bir servis/ürün olarak tasarlanması, üretim süreci ve pazara çıkışınız. Tüm bu adımlarda başınıza muhtemelen neler gelebileceği. İhtiyaç duyacağınız yetenek havuzunu ve takımınızı nasıl kurmanız gerektiği. Ticari planınızı nasıl yapmanız gerektiği ve gerçekçi bir “business case’i” nasıl kuracabileceğiniz. Müşteri edinim stratejileri. Pazar testlerini nasıl yapmanız gerektiği. Bankacılığın en önemli unsurunun “güven”, güvenin en temel kanalının “insan” olduğu ve kapalı kutu bir dijital bankacılık yerine “insan faktörünü yani bankacıyı” sisteme nasıl katmanız gerektiği…</p><p>Ek olarak bir de klasik bankacılığın uzun süre “dark side” diye tanımladığı bir dünya var ki asıl “disruption”’ bence buradan gelecek. Bu dünya sizin de tahmin edebileceğiniz gibi DeFi dünyası. Yeniliğe açık bazı bankacılar bu alanı “dark side” diye tanımlamak bağnazlığı yerine burada kurulan yeni modellerle klasik modelleri “dokunduran” ve “bağlayan” yeni denemeler için yola çıkmış durumda. DeFi dünyası dijital bankacılığın operasyonel giderlerde verim kısmını daha da derin seviyelere çeken ve sermaye maliyetlerini de minimize eden yapısıyla tamamen yeni bir ekonomik model getiriyor. Bu alan da yine kendi başına bir yazı ve hatta fazlasını gerektireceğinden bunu da sonraya bırakıyorum.</p><p>Tüm yazıyı özetlemek gerekirse, oynayacağınız oyun şunun üzerine kurulu: “Geniş müşteri kitlelerine erişmiş ve güçlü satış servis ağına sahip bankalar, sizin yapmak üzere olduğunuz inovasyonu gerçekleştiremeden, sizin, onların müşteri adetlerine ve satış/servis gücüne erişmeniz”. Dağıtım gücü ile inovasyonun karşılıklı yaratıcı ve yıkıcı etkisi sahnelenecek. Haliyle bankacılık alanında var olan tecrübeli oyuncular da bu sonsuz oyunun diğer parçasını oynayacak. En azından yalnızlıktan sıkılacağınız bir iş yapmayacaksınız emin olun.</p><p><em>Bu yazı DefineX CEO’su Tolga Ulutaş tarafından kaleme alınmıştır. Konuyla ilgili görüşlerinizi ve sorularınızı </em><a href="/service/mailto:tolga.ulutas@teamdefinex.com"><em>tolga.ulutas@teamdefinex.com</em></a><em> adresinden iletebilirsiniz.</em></p><p><em>Dijital bankacılık alanındaki hizmetlerimizle ilgili bilgi almak için iş geliştirme direktörümüz Funda Karakaşoğlu ile </em><a href="/service/mailto:funda.karakasoglu@teamdefinex.com"><em>funda.karakasoglu@teamdefinex.com</em></a><em> adresinden iletişime geçebilirsiniz.</em></p><p><em>DefineX’te kariyer fırsatlarını görüntülemek ve başvuru yapmak için bu </em><a href="https://www.linkedin.com/jobs/search/?keywords=definex"><em>linke </em></a><em>tıklayabilirsiniz.</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=e3776c61eba8" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Dijital Bankacılık Alanında Fırsatlar Nerede?]]></title>
            <link>https://medium.com/@tolga.ulutas/dijital-bankac%C4%B1l%C4%B1k-alan%C4%B1nda-f%C4%B1rsatlar-nerede-2859949b7b92?source=rss-fc9e2956fa8a------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/2859949b7b92</guid>
            <category><![CDATA[technology]]></category>
            <category><![CDATA[digital-banking]]></category>
            <category><![CDATA[consulting]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Tolga Ulutaş]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 05 Jul 2022 07:14:21 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2022-07-20T15:51:06.999Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*6XjfEt6JFRUw4J0maL5QgQ.png" /><figcaption>teamdefinex.com</figcaption></figure><p>Dijital banka kurma konusu hem yurt içinde hem de yurt içindeki yatırımcıların radarında yer alıyor. Dijital banka kurma yolculuğunda cazip pek çok etmene karşı, tuzak varsayımlara dikkat edilmesi gerektiğine dikkat çekmiş ve <a href="https://medium.com/@tolga.ulutas/2859949b7b92">bir önceki yazımda</a> bu konuya detaylı olarak odaklanmıştım. Özetle demiştim ki düşük fiyata dayalı ve iyi bir dijital müşteri deneyimini temel alan rekabet modeli Türkiye’de artık fark yaratmak için yeter koşul değil; mevcut işinizdeki müşteriler de siz bir dijital banka kurun da o bankaya geçelim diye kapıda beklemiyor.</p><p>E peki fırsatlar nerede diye sorabilirsiniz doğal olarak. Bu yazıda ise dijital banka alanında fırsatların nerede olduğunu detaylı işleyeceğim.</p><p>Fırsat, aslında herkese hizmet vermek üzere kurulu bankaların, uzmanlaşma eksikliğinin olduğu alanlarda yatıyor. Uzunca süredir bu alanları çalışan bir ekip olarak bazılarını bu yazıda örnek olarak kullandım. Bu alanlar büyük bankalar için dar alanlar gibi görünmekle birlikte doğru hizmet verildiğinde marka bilinirliği oluşturmaya ve hatta Türkiye dışına faaliyetlerin genişlemesine izin veren fırsatlara işaret ediyor. Yani bu alanlara giren dijital banka girişimleri, markalarını ve genişlemeyi Türkiye’de olduğu kadar başka ülkelere de taşımayı planlamalı. Aslında herkesin ve her şeyin bankası olan yapılar kurmak yerine odaklanmış uzman Dijital Bankalar kurmaya yönelik bir yolculuktan bahsediyoruz:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*MUHwXRoO50SIM0Nj-kz3bQ.png" /></figure><p>Bu fırsatları kategorize ederek açıklamaya çalışacağım:</p><p><strong>1- Bir Platformun Bankası Olmak: Segmente/ekosisteme odaklanma ve odak alanda servisleri derinleştirme</strong></p><p>a. Ortak davranış ve ihtiyaçlara sahip bir müşteri segmentine ve ilgili ekosisteme odaklanma: Beyaz yakalılar, tarım sektörü, emekliler, ihracat yapan KOBİ’ler, ev ekosistemi, vb. Türkiye’de özellikle bu tür ekosistemlere odaklanmış ve derinlemesine hizmet veren bankacılık yapıları yok denecek seviyede; çünkü var olan bankalar, birkaç özel örnek ortaya koyabilmiş kurum haricinde, atomik servis parçaları üretmenin ötesine geçmekte başta mevzuat olmak üzere farklı sebeplerle zorlanıyor.</p><p>Bu alanların bazılarında kendiliğinden oluşmuş ekosistemler ise bazen yeterince dijitalleşmiş değil (örneğin tarım ekosistemi) veya vizyon eksikliği yaşıyor (örneğin emekliler ekosistemi). Bunlardan bazıları bir satın alma/ortaklık veya işbirliği yolu ile de dijital bankanızın yolculuğuna hızlı bir katalizör değeri katabilir. Örneğin, KOBİ’lere odaklanmak isteyen bir Dijital Banka adayı kobiler arasında yaygın kullanılan bir muhasebe yazılımını almayı/iş ortaklığı yapmayı düşünmelidir. İyi bir çalışma ile var olan ekosistem oyuncuları hem kendilerine hem de Dijital Bankanıza değer katacak iş modellerinde yerini alabilir. Siz yeter ki alanı belirleyin ve ortak değer üretip değeri adaletli paylaşmanın yollarını bulun.</p><p>b. Burada temel model, odaklanılan segmentte, bankacılık servislerinin ötesine geçen bir servis bütünü ile hizmet vermek. Segmentin ihtiyaçlarını analiz ederek iş ortağı modelleri ile entegre hizmetler tasarlamak. Tarıma odaklanıyorsanız, tarım sektörünün girdilerini sağlayan yapılardan, üretim, dağıtım ve denetim gibi süreçteki tüm oyuncuları kapsayan modeller kurma ve işletme. Bunları dijital yollarla anlamlı şekilde birbirine bağlayan platform kurma. Aslında dijital banka değil, dijital bankanızın öncülüğünde bir dijital ekosistem kurma. Temel yön şöyle: İlgili segmente hizmet veren tüm oyuncuları içeren bir dijital iş alanı kur ve işlet; banka ve kişi üzerine kurulu bire bir ilişkiden, bankanın da içinde olduğu çoklu ekosistem ilişkisini kurgulayan dijital platforma geç. Aynı anda çiftçi, kredi uzmanı, tarım ürünleri satan kişiler ortak platformunda buluşsun. Örneğin İmece Mobil gibi bu yönde yapılmış başlangıçlar aslında doğru vizyonu sergiliyor. Bizim uzun süredir geliştirip hayata geçirdiğimiz Maslak platformu ise hayal ettiğiniz ekosistemi bir araya getiren bir dijital ağ görevi görüyor.</p><p>c. İlgili segment için kredi ne demek, sigorta ne demek, ilişkili hizmetler ve bunların yönetimi ne demek, ödemeler ne demek? Bunları bulup atomik finansal servisleri büyük hizmet bütünleri içinde var olan enstrümanlar olarak tasarlamaktan bahsediyoruz.</p><p>Gözünüzde iyice canlandırmak amacı ile bir örnek üzerinden biraz daha detay vermek isterim.</p><p>Mesela “Ev Ekosistemine” odaklandıysanız;</p><p>- Kredi: Ev alınana dek mortgage demek. Ev alındıktan sonra ise tadilat ve düzenlemeler için tüketici kredisi, kira kontratı yapılıyorsa kira depozitosunun kredi olarak hazır olması, hatta belki ev sahibine kira kontratında kefaleti bankanızın müşteri adına verebilmesi demek.</p><p>- Sigorta: Deprem, hasar, hırsızlık vs. gibi sigortalar demek.</p><p>- Nakit yönetimi: Elektrik, su, gaz, uydu vs. gibi aboneliklerin ve kira kontratlarının dijital kurulması, otomatik ödenmesi, ödeme atlatma gibi ek kredi fonksiyonları demek.</p><p>- Platformunuzda önceden değer tespiti yapılmış yüz binlerce satılık evin olması demek. Yine kira senaryosu için birçok kiralık evin olması demek.</p><p>- Bu değer tespitini yapanların ve o evleri satan emlakçıların platformun içinde iş ortağı olarak var olması demek ve tüm partilerin birbiri ile o platform üzerinden görüşebilmesi demek.</p><p>- Hatta kira senaryolarında ev sahiplerinin ve kiracıların sizin platformunuzdan bir araya gelebilmeleri ve kontrat yapabilmeleri demek. Belki de kiracıların veya ev sahiplerinin birbirlerini değerlendirmesi demek.</p><p>- Platformunuzda evin tadilatı için elektrikçi, tesisatçı, boyacı ve benzeri servislere erişim demek.</p><p>- Haliyle Dijital Bankanızın ana sayfası aslında klasik bir bankadan çok, örneğin sahibinden.com/kategori/emlak alanına yakınsayacaktır. Ya da bu bankayı zaten sahibinden.com kuracaktır. Belki de siz emlak ilan servislerini ücretsiz yapacak, bankacılık hizmetlerinden para kazanarak var olan ekosistem oyuncularının yerini alacaksınız.</p><p>Tahmin edersiniz ki bu tür bir yapı doğru kurulduğunda ödülü çok büyük. Türkiye’nin Ev Ekosisteminin ve hemen her bireyin hayatına değer katan “Bir Platformun Bankası” olacaksınız ve hatta belki de yurt dışında başka pazarların. Peki kritik başarı faktörü ne? Bir ekosistemi derinlemesine bilmek, ihtiyacını çözmek ve “hepsi benim olsun” yerine parçaları temsil eden iş ortakları ile adil gelir paylaşımı modellerine girebilmek. Bu durumda, servislerin hepsini kendiniz baştan üretmek yerine var olan servis sağlayıcılardan bunları dijital olarak toparlayıp yeni dünyanızı bir sanat küratörü gibi tasarlamak daha akıllıca olacaktır. Örneğin, armut.com ile elektrik, tesisat konusunu çözmek, emlak listeleme işini sahibinden.com ile çözmek, sigorta işini ise sigortam.net ile çözmek gibi.</p><p><strong>2- Süper Kanal: Asistan Banka ve Pazar Yeri</strong></p><p>Bu modelin özünde ürün sahibinin kanalın da sahibi olması durumunda, ürün seçenekleri kanal gücü ile sınırlanan müşterinin problemini çözmek üzerine kurulu. Bu durum yaygın bir süper market zincirinin, yalnızca kendi ürettiği ürünleri sunması ve başka markalara raflarında yer vermemesi gibi bir durum. Bankacılık birkaç nadir örnek dışında hemen tüm ürünlerde böyle çalışıyor. Haliyle burada da müşteriyi mutlu edecek bir fırsat var. Kısaca tanımlarsak:</p><p>a. Müşterinin, temel finansal hizmetleri, tam ihtiyaç duyduğu anda ve en uygun şartlarla almasını sağlayan Dijital Kanal olmak. Kendi ürünleri olsa bile bunları öne çıkarmak yerine müşterinin avantajını öne çıkaracak şekilde tüm bankaların ürünlerini tam da o müşterinin ihtiyacını ölçerek sunmak. Yalnızca müşteriyi Kutup Yıldızı olarak seçmek; ürün bankası olmamak.</p><p>b. Bunu yaparken müşterinin en sevdiği finansal marka haline gel. Bırak başkaları ürünlerle uğraşsın, sen müşterin için pazardaki en iyi ürünü seçmekle uğraş. Aslında e-ticaret pazar yerlerine yakınsak bir senaryo.</p><p>c. Bankalar (ürün satanlar) senin müşterine erişmek için senin müşterin olsun. Sen bu satışlara aracılık ederek para kazan. Burada en kritik ve en zor konu, en çok para kazanacağın ürüne müşterini yönlendirmekten sakınıp müşterin için en avantajlı ürün ile müşterini buluşturmak prensibini bir anayasa gibi sahiplenmek olacaktır.</p><p>Buna benzer bir yolculuğa çıkmış bazı portalları değişik alanlarda görmek mümkün. Cimri.com, enuygun.com, hangikredi.com gibi yapılar bu “en avantajlısı” değer önerisi üzerine kurulmuş örnekler ve tüketiciye değerli bir hizmet veriyorlar. Diğer yandan bu yapılarda müşteri ilişkisi, bir tür tek işlemlik arama motoru seviyesinin ötesine geçemiyor. Bu modelde müşteriyi derinlikli tanıyıp, müşteri verisi üzerinden içgörü üretebilme ve müşterinin ilk bakışta kolaylıkla göremediğini ya da kimi zaman farkında dahi olmadığını gösterme, yani finansal asistanlık alanı, hâlâ tam çözülmüş değil.</p><p>Bir yandan kredi ihtiyacını bu bakış açısı ile müşteriye en iyi değeri sunmak için düzenlemek gibi temel ürünler üzerine fırsatlar varken, öte yandan varlık yönetimi gibi klasik bankacılıkta yalnızca çok kısıtlı sayıda müşteriye çok maliyetli hizmet modelleri ile verilen hizmetleri dijital yetenekler ile çok geniş müşteri kitlesine hakkıyla vermek alanında da büyük fırsatlar mevcut. Bunlar aklıma gelen iki örnek ama aslında fırsatın özü, dolaylı yollarla örülmüş bariyerleri kaldırarak bilgiye ve servise erişimi kolaylaştırmak ve bunu müşterinin avantajı için kullanmak.</p><p>Her ne kadar bu alanda faaliyet göstermek için şu anda bir lisans gerekmeden yola koyulabilmek gibi bir avantaj var gibi görünse de tanım itibarı ile bu alan diğer bankaların servislerini alan ve satan bir alan; haliyle var olan bankaların bu servisleri size açması gerekecektir. Bu ikna gerektiren süreç tahmin ettiğinizden zor olabilir. Yine regülasyonun bu tür yapıların önünü açan “açık bankacılık” alanını genişletmesi, müşterinin talebi ile kendi verisinin dijital paylaşımı ve işlenmesi ile ilgili özgürlüğü müşteriye teslim etmesi gibi gelişmeler, müşteriye bankacılık ürünü satmak yerine müşteriye değer satmak için kurulacak bu tür yapıları destekleyecektir. Ek olarak, bu tür gelişmeler rekabet ortamındaki dolaylı bariyerleri kaldırarak hem bankaları daha atletik hale getirecektir hem de Türkiye’de tüketicinin avantajını önceliklendirme konusunda hizmet verenleri motive edecektir.</p><p><strong>3- Teknoloji bankası ya da yukarıdaki yolculuklara girişenler için ortak altyapı ol</strong></p><p>a. Herkes Dijital Banka altyapısını baştan kurmak ve işletmek zorunda kalmasın. Lisans, altyapı, operasyon gibi maliyetler şube bankacılığına göre düşük olsa da yukarıda bahsedilen alanlar hemen öyle çok büyük müşteri adetlerine erişemeyecek. Bu alanlarda maliyetleri düşürmek için ortak altyapılar ve lisans kullanımı, girişimlerin rekabet gücünü artıracaktır. Ne yazık ki klasik bankacılık şimdiye dek bu konularda birkaç iyi örnek olsa da birçok ortak altyapı fırsatını değerlendirme konusunda, rekabet avantajını daha küçük oyunculara kaptırma endişesi ile geri durdu. Bu konuya iyi örnek ortak POS’a geçilebilmiş olması, sınıfta kalan örnek ise hâlâ tam optimize edilememiş ATM ağlarıdır. Ya da neredeyse tüm bankalar kendilerine özel ana bankacılık yazılımları geliştirmiştir ve nadir bir iki örnek dışında, bunların hemen hiçbiri diğer bankaların kullanımına açık değildir. Benzer durumları, yani tekrarlayan altyapılara ayrı ayrı oyuncuların yapmak zorunda kaldığı yatırımlarla üstlenilen külfeti, telekomünikasyon sektöründe de gözlemlemek mümkün. Geniş müşteri bazına hizmet veren bir banka için bu “kendine özel altyapılar” şimdilik bir problem gibi görünmese de yeni kurulacak Dijital Bankaların en büyük derdinin bu konu olacağını kolayca öngörebiliyorum. Haliyle, burada da net bir fırsat var.</p><p>b. Peki nasıl yapacağız? Temel bankacılık altyapılarını atomik servisler olarak vermeye odaklan; katma değerli hizmetleri ilgili ekosistem veya süper kanal konusunda uzman girişimler yapsın. Biz onların hayatını kolaylaştıralım. “Headless” bir bankacılık altyapısını esnek, düşük maliyetli yeni teknolojilerle onlara açalım ve işletelim.</p><p>c. Başarılı olanlar büyürken, biz de onlarla büyüyelim. Her dijital banka girişiminin üzerine kurulduğu dijital banka girişimi olalım.</p><p>Bu yöntem aslında teknoloji sağlayıcılığının ötesinde lisans dahil hizmet verme metodu ile yurt dışında da yeni yeni örnekleri görülen bir görülen bir yöntem; Mamboo, Finleap ve Solaris Bank buna iyi örnekler. Yurt dışına genişlemeye en uygun yöntemlerden biri olması sebebi ile cazip. Özellikle Avrupa ve Ortadoğu pazarı şu anda bu konuda ciddi bir talep yükselişi yaşıyor çünkü Platformun Bankası konusunda değindiğim bakış açıları hayata geçmenin arifesinde. Burada kritik başarı faktörü nedir?</p><p>Rekabet avantajı yaratmak için sürekli en yeni teknolojiler ve en verimli altyapılar ile kendinizi güncellemeniz gerekecektir. Bu zorlu yolu yürümek için güçlü teknoloji kadroları ve içselleştirilmiş bir “product management” kültürüne ihtiyacınız olacak. Bu tür yetkinlikler Türkiye’de gittikçe azalan bir eğilim izliyor ve hızla açılmakta olan Türkiye/Türkiye dışı gelir koşullarında bu trendin yakın zamanda geriye dönmesi pek olası görünmüyor. Önünüzdeki en büyük zorluk bu olabilir.</p><p><em>Bu yazı DefineX CEO’su Tolga Ulutaş tarafından kaleme alınmıştır. Konuyla ilgili görüşlerinizi ve sorularınızı </em><a href="/service/mailto:tolga.ulutas@teamdefinex.com"><em>tolga.ulutas@teamdefinex.com</em></a><em> adresinden iletebilirsiniz.</em></p><p><em>Dijital bankacılık alanındaki hizmetlerimizle ilgili bilgi almak için iş geliştirme direktörümüz Funda Karakaşoğlu ile </em><a href="/service/mailto:funda.karakasoglu@teamdefinex.com"><em>funda.karakasoglu@teamdefinex.com</em></a><em> adresinden iletişime geçebilirsiniz.</em></p><p><em>DefineX’te kariyer fırsatlarını görüntülemek ve başvuru yapmak için bu </em><a href="https://www.linkedin.com/jobs/search/?keywords=definex"><em>linke </em></a><em>tıklayabilirsiniz.</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=2859949b7b92" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Dijital Banka Kurmalı Mısınız? Kaçınmanız Gereken Dört Varsayım Tuzağı]]></title>
            <link>https://medium.com/@tolga.ulutas/ka%C3%A7%C4%B1nman%C4%B1z-gereken-d%C3%B6rt-varsay%C4%B1m-tuza%C4%9F%C4%B1-7e774ec1a1fb?source=rss-fc9e2956fa8a------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/7e774ec1a1fb</guid>
            <category><![CDATA[consulting]]></category>
            <category><![CDATA[technology]]></category>
            <category><![CDATA[banking]]></category>
            <category><![CDATA[digital-banking]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Tolga Ulutaş]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 28 Jun 2022 12:27:17 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2022-07-20T12:35:58.633Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*sS0kXep8vks49aGReyJV7g.png" /><figcaption>teamdefinex.com</figcaption></figure><p><strong>Dijital Banka Kurmalı Mısınız? Kaçınmanız Gereken Dört Varsayım Tuzağı</strong></p><p>Dijital Banka kurma konusu hem yurt içinde hem de yurt dışında pek çok yatırımcının iştahını kabartıyor. İlk yatırım maliyetlerinin görece düşük olması, şube ve teknoloji altyapı verimsizliklerinden azade olması, yakın dönemde yürürlüğe giren regülasyonların bu alanda yeni iş modellerinin kapısını aralaması ve de bu girişimlerin çok büyük çarpanlarla değerlenmesi yatırımcıları cezbediyor. Bu yazıda, dijital banka alanına yatırım yapmak isteyenlerin yaygın bir şekilde düştüğü 4 varsayım tuzağına değineceğim.</p><p>BDDK yakın dönemde yaptığı düzenlemelerle, bankacılık alanında yeni iş modellerinin önünü açtı. Bu fırsatlar arasında en büyük ilgiyi Dijital Banka konusunun çektiği görülüyor. Hem yurt içinde hem de yurt dışında birçok yatırımcı bu yeni lisans modeli üzerinde Dijital Banka konusunu inceliyor ve yatırım yapmayı değerlendiriyor. Bilinen modele göre hem sermaye sınırlarının görece daha düşük olması hem de şimdiye kadar yurt dışında kurulmuş Dijital Banka girişimlerinin çok büyük değer artışlarına erişmesi nedeni ile konu birçok yatırımcının aklını çeliyor.</p><p>Dijital Banka ekonomik modeli birçoğumuzun bildiği üzere şube ağı maliyetlerini taşımadığı ve eski teknoloji altyapılarının verimsizlikleri ile uğraşmadığı için düşük maliyetle benzer hizmetleri üretebiliyor ve geleneksel şubeli bankacılık modeline göre daha güçlü ve esnek bir yapı sunmak üzerine kurulu. Üstüne üstlük ilk yatırım maliyetleri de görece daha cazip. En azından konunun teorisi böyle. Her şey bu kadar cazip mi peki?</p><p><strong>HATALI VARSAYIMLARDAN KAÇININ</strong></p><p>Birçok işletim maliyeti avantajı sağlıyor olsa da neticede yeni bir banka kuracaksınız. Her yeni girişim gibi dijital bankacılıkta da asıl konunun, bankanızdan hizmet almak isteyen müşteri sayısını artırmak ve bu müşterilerin kalıcılığını sağlamak olduğunu unutmamak gerekiyor. Peki bu müşteriler nereden gelecekler ve neden sizi tercih edecekler? Bu bağlamda, Dijital Banka kurma yolculuğuna çıkmış veya bu konuyu değerlendiren yatırımcılarla yaptığım görüşmelerimde, tekrar tekrar karşıma çıkan bazı “cazip yanlışlara” bakalım:</p><p><strong>Cazip yanlış 1: Biz daha düşük fiyat politikası izleyerek başarılı olacağız</strong></p><p>Yurt dışındaki birçok Dijital Bankacılık girişimi, para transferleri, ödemeler vb. birçok alanda alınan ücret ve komisyon gelirleri ile fiyat rekabeti sağlamak üzerine kurulu bir müşteri edinimi stratejisi güdüyor. Yurt dışında ilgili ücret ve komisyonların yüksek oluşu ve dijital banka hizmet üretim maliyetlerinin şubeli modele göre düşük olmasının yarattığı fırsat üzerine kurulu bu modelin, Türkiye’de sürdürülebilir bir başarı yakalaması çok zor görünüyor. Zira, Türkiye’de hem ücret ve komisyonlar işlem başına çok daha düşük, hem de bunların toplam bankacılık gelirleri içindeki payı çok düşük. Gelişmiş yurt dışı pazarlarda faaliyet gösteren kimi bankaların gelirlerinin neredeyse yarısını oluşturan bu alan, Türkiye’de çoğu bankada gelirlerin %10 –15’leri seviyesinde.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/783/1*ivsoMHDYl3UogjCohWkj3A.jpeg" /></figure><p>Üstelik bu alanda işlem başına gelirler, rekabet ve regülasyon sebebi ile zaten aşınmış durumda. Ücretsizlik stratejisi ise ancak geçici bir süreliğine, bir promosyon modeli olarak kullanılabilir. Bu şekilde aldığınız müşteriye sonrasında gelir getirecek ne satacaksınız? Gerçekten Türkiye’de bu alanın moda deyimle “disruption’a” açık bir fırsatı temsil ettiğine inanıyor musunuz?</p><p>Türkiye’de ana gelir kalemleri, borç alma ve borç verme, kredi ve mevduat ilişkisinin tetiklediği unsurlar üzerine kurulu. Bu alan ise, özellikle dijital bankacılık söz konusu olduğunda, borç verme kısmında talep yaratmanın çok kolay ve borç alma kısmında talep yaratmanın ise oldukça zorlu olduğu bir alan. Neticede mevduat olarak toplayamadığınız parayı kredi olarak da veremeyeceğinizden (Bankacılar bilir; LDR hassas yönetilmesi gereken bir alandır), özellikle vadesiz ve/veya düşük maliyetli mevduat toplayamazsanız yine sürdürülebilir ve rekabetçi bir pozisyon elde etmek çok zor.</p><p>Diğer bir deyişle, rekabetçi bir kredi oranı, Dijital Bankanıza müşteri edinimi için cazip bir yöntem olmakla birlikte, bu rekabetçi fiyatınızı beslemesi için gerekli “ucuz mevduatı”, size verecek müşteri bulmanız pek kolay olmayacaktır. Mevduat toplamak zaten bankacılığın en önemli dertlerinden biri olup yıllarca markalarını güven üzerine kurmuş köklü ve tanınmış bankaların bile ana odak alanlarından biri. Unutmayalım ki Türkiye, TL birikimlerin kredi talebini karşılamakta çoğunlukla eksik kaldığı bir ülkedir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/782/1*Zw3-UCipydrcoOGxIPoz6g.jpeg" /></figure><p>Kuracağınız dijital bankanız, mevduatını size teslim edecek müşteride güvenilirlik hissini oluşturuncaya dek zorlu bir yolda yürüyecek. “O zaman mevduata da iyi getiri verelim müşteriyi cezbedelim” dememek gerektiğini hepimiz biliyoruz ama vermek zorunda kalacaksınız ve aslında verdiğiniz bu “mevduata/birikime yüksek getiri” bir tür güven tesis etmenin maliyeti olacak. Mevduata çok yüksek getiri veren bankada ne kadar güven algısı tesis edebilir orası da ayrı bir konu. Anlayacağınız yol uzun.</p><p>Buraya kadar sanıyorum konu üzerinde çalışan birçok ekibin de onaylayacağı temel bilgileri paylaştım. Yani düşük ücret ve komisyon modeli sürdürülebilir değil, yüksek getirili mevduat/düşük maliyetli kredi ikilisi de mümkün değil. Dolayısıyla, fiyat üzerinden rekabetin sonu pek hoş görünmüyor. Bunları yaparsanız müşteri için bir çekim merkezi olabilirsiniz ve belki büyük sayılarda bir müşteri kitlesi de toplayabilirsiniz ama muhtemelen uzun yıllar kâr edemeyeceksiniz. Bu yolculuk dünyanın en kârsız bankasını kurmanızla ve gittikçe bu kârsız modeli daha da büyütmenizle sonuçlanabilir. Ayrıca, başlangıçta hayal ettiğiniz hedef kitle, fiyat hassasiyeti yüksek ve sürekli en ucuzu arayan müşteriler miydi? Unutmayın, kime hizmet verirseniz sonunda ona dönüşürsünüz.</p><p>Bu pek kâr etme umudu gözükmeyen modelinize büyümeyi destekleyecek yeni yatırımcıları nasıl bulacaksınız? Her şeyin hikayesi yazılabilir diye düşünen girişim ekosistemi yatırımcıları bile özünde fiyat rekabeti üzerine kurulu bir modeli satın almayacaktır. Size bir de herkesin bildiği bir sır vereyim: bu model aslında Türkiye’de denendi ve hiç umulan başarıyı getirmedi.</p><p><strong>Cazip yanlış 2: Biz daha iyi müşteri deneyimi sunarak başarılı olacağız</strong></p><p>Dijital banka girişimleri, hesap açılışının bir dert olduğu Almanya, yatırım ürünlerini almanın sıkıntılı bir süreç olduğu Fransa, randevu almadan gerçek bir bankacı ile görüşemediğiniz Amerika ve benzeri tecrübeler yaşanan birçok ülkede büyümek için boş bir alan buldular.</p><p>İlgili ülkelerde, bu kötü deneyimleri çözümleyemeyen geleneksel bankaların karşısında, regülasyonun önlerini açmasıyla beraber gerçekten deneyim farkı yaratan bu girişimler, yenilikleri ile öne çıktılar, büyümeleri ile global çapta örnek teşkil ettiler (N26, Monzo, Atom Bank, Revolut vb). Geleneksel bankalar ise bu daha cazip servis modellerini ortaya koymakta yavaş kaldı.</p><p>Peki, Türkiye’de regülatör ilgili yasayı çıkardıktan sonra yeni servis deneyimleri sunmaya çalışmayan ya da bekleten kaç banka gördünüz? Türkiye’deki bankaların büyük çoğunluğu regülasyonun sunduğu her türlü fırsatı değerlendirme konusunda oldukça iştahlı. Bununla beraber, açık bankacılık ile ilgili regülasyonların Türkiye’ye gelişi, Avrupa’nın gerisinde. Birçok durumda, halihazırda bankacılıkta karşılığı olmayan ve aklınıza gelen bir müşteri deneyimini “biz kuralım” diye yola çıktığınızda, şu veya bu şekilde, yasanın veya regülasyonun sizin hayal ettiğiniz servise direkt veya endirekt etkileri ile kısmen veya bütün olarak izin vermediğini göreceksiniz.</p><p>İngiltere’nin meşhur şubesiz bankası Revolut’un kripto varlık satma fonksiyonları buna bir örnek; evet, kripto varlık satışı Revolut’un müşteri sayılarını ve işlem hacmini çok artırdı ama Türkiye’de böyle bir servis regülasyona uygun mu? Raisin ise mevduat’a verilen getiriyi optimize etmek üzere çok yalın ama başarılı bir bankalar üstü platform modeli kurdu. Model müşterinin izni ile mevduatını bankalar hatta ülkeler arasını bir bankadan diğer bankaya otomatik çekip/yatırmak üzerine kurulu. Mükemmel değil mi? Peki, yine Türkiye’de bu servis modeli regülasyona uygun mu?</p><p><strong>Cazip yanlış 3: Bankaların aklına gelmeyen birçok servis var, bu yenilikçi servislerle başarılı olacağız</strong></p><p>Yine birçoğunuz konudan haberdardır ama söylemeden geçmek istemiyorum: Türkiye’de bankacılık hizmetleri asla geri kalmış bir alan değil; hatta dünyanın birçok ülkesine göre oldukça zengin ve güçlü bir fonksiyon seti, üstelik de dijital kanallardan, rekabetçi bir şekilde zaten sunuluyor. Yani yurt dışındaki örneklerden gözlemlediğiniz ve sizleri heyecanlandıran, birçok “neobankın” üzerine kurulduğu iş modelleri Türkiye’de beklenen karşılığı bulamayabilir.</p><p>Örneğin son dönemde çok popüler olan “şimdi al sonra öde” (Buy now pay later — BNPL) gibi Avrupa’da tüketici pazarına büyük yenilik getirerek unicornlar yaratan iş modeli aslında Türkiye’de kredi kartı harcamalarının envai çeşit taksitlendirme modelleri ile yıllardır ülkemizde farklı yöntemlerle büyük oranda adreslenmiş bir alana hizmet ediyor. Bir de Türkiye’deki müşteriye bir soralım bakalım bir ay sonraya ödemeyi ertelemek ona yetiyor mu? İlla bu modeli çalışalım diyorsanız Türkiye’de bu modele yakınsak müşteri alışkanlıklarını düşünmekle başlayın. Örneğin “bakkalların veresiye defteri” + “KGF benzeri garantörlük” modelleri birleşip BNPL halinde toparlanırsa ne olur?</p><p>Buna benzer birçok örneği gözlemlemek mümkün. Yenilikçi servis fikirlerinin tümü zaten Türkiye’de çözülmüş durumda demek elbette yanlış olur ama yurt dışında gördüğünüz bir örneği Türkiye’ye olduğu gibi taşırım diyerek yola çıkmak sizi çok zorlu bir öğrenme sürecine sokacaktır.</p><p>Örneğin, Çin’in vaktiyle görece az gelişmiş ödeme sistemleri dünyasına yeniliklerle fırtına gibi giren Ali Pay gibi oyuncuların yarattığı pozitif etkiyi, Türkiye’nin gelişmiş ödeme sistemleri dünyasında yaratmak pek de mümkün olmayabilir. Konu, birçok kere tartışmalarına iç sıkıntısı ile şahit olduğum üzere, “soft pos” yapıp “kare kod” üzerinden ödeme almak değildir. Zaten çözülmüş bir problemi yalnızca daha iyi müşteri deneyimi ile tekrar çözerek müşteriden takdir alabilirsiniz ama sırf bunun üzerine dijital bankanızı inşa etmek ve onu ayakta tutacak nicelikte bir kitleye erişmek kolay olmayacaktır.</p><p>Özellikle diğer bankaların veya finansal kuruluşların iş birliğine dayanan modeller, yurt dışı örneklerin aksine, sistemik olarak Türkiye’de başarısızlığa uğrama ihtimali yüksek modellerden. Bankaların rekabet refleksi, sizin yapınız kritik müşteri büyüklüklerine erişene dek, bu tür modellere destek olmamak şeklinde ortaya çıkacaktır. Emtia haline gelmiş ürün ve servislerde, kapalı yapılar her zaman var olan oyuncuların tercihi olacaktır. Bu nedenle dünyanın birçok ülkesinde olduğu gibi regülasyon devreye girip de bu iş birliğini zorunlu hale getirmeden bu tür modellerle büyük etki yaratmak çok zor olur.</p><p>Var olan halleriyle Açık bankacılık ve Servis Bankacılığı çerçeveleri, regülasyon bu servisleri daha da geniş çerçevede zorunlu tutmadan, bir Dijital Bankayı doyuracak büyüklükte fırsatlar yaratmaktan ziyade, ancak küçük ve hafif fintech girişimlerini doyuracaktır. Sizin sermaye, altyapı, personel sorumluluklarınız ne yazık ki bambaşka.</p><p><strong>Cazip yanlış 4: Halihazırda çok geniş bir tüketici kitlesine hitap eden bir işim var, bu müşterileri dijital bankama transfer edeceğim</strong></p><p>Diyelim ki tamamen farklı bir iş kolunda birçok müşteriniz var ve bunların çok büyük kısmı dijital dünyada işlerini görmek konusunda yetkin. Burada bir fırsat var mı? Aslında evet var ama yine genel geçer finansal servislerde değil. Emin olun, yakın zamanda, Türkiye’de bir para transfer hizmetine daha ihtiyaç yok. Hizmet verdiğiniz müşteri kitlesinin sizin asli hizmet alanınızda finansal servislere erişim problemi var ise ve bu servisleri iyi bir deneyim tasarlayarak servis portföyünüze “eklemlemek” müşteriye daha iyi bir değer önerisi sunuyorsa, evet. Aksi halde, yine zorlu ve sıkıntılı bir yol.</p><p>Bunun en iyi örneği, yakın dönemde yalnızca elindeki müşteri adedine güvenerek yola çıkan, cüzdan ve benzeri finansal hizmetleri neredeyse zorunlu hale getirerek müşterilerine sunan elektronik ticaret pazar yerleri. Temel para transferi ve ödeme hizmeti üzerine kurulu, ucuza, hatta zarar ederek, işletilen cüzdanlar/e-para kuruluşları ancak servisler üzerindeki sübvansiyon devam ettiği sürece yaşayabiliyor.</p><p>Konuyu akan nehirden pay almak olarak ele alınca, yine basit ve herkesin verebildiği servislere sıkışan değer önerileri ancak belli promosyonlarla ya da tabiri caizse, “üzerine para verdiğiniz” sürece ilgi çekebiliyor. Bir değerleme oyunu oynamıyorsanız, bu model uzun dönemde çok cazip olmasa gerek. Üstelik son dönemde bahsi geçen değişikliklerinden de gördüğümüz üzere, regülasyon, var olan işinizdeki müşterilerinize yapacağınız çapraz şatış üzerine kurguladığınız “kolay” oyun planınızı bir anda bozabiliyor.</p><p>Bir diğer konu da bankacılık sistemi dışındaki potansiyeli almak için yola çıkan oyuncular. Biliyorsunuz, Türkiye’de bankacılık sistemine dahil olmayan çok sayıda birey bulunuyor. Veri analiz şirketi Landgeist’in, Dünya Bankası’ndan aldığı 2017 yılına ait verilerden derlediği bilgilere göre Türkiye’deki 15 yaş üstü bireylerin yaklaşık %30’unun, yani 25 milyon bireyin banka hesabı bulunmadığı öngörülüyor. Birçok kurum bu bireyleri sisteme dahil etmek için çeşitli dönemlerde aklını yordu, yoruyor.</p><p>Genelde atlanan şey, bu müşterilerin aslında bankaya erişimi olmadığı için değil, bankaya ihtiyacı olmadığı için sistemin dışında olduğu gerçeği. Daha basit ifade etmek gerekirse bu kişilerin para ile ilişkisi bankacılık servislerini gerektirecek düzeyde değil; en azından bizim yaptığımız araştırmalar ve analizler buna işaret ediyor. Bu durumun istisnası olan küçük havuzlar var ama çoğunluk böyle. Bu alanda kredi değerlendirme ve tahsis modelinde yapacağınız yenilikçi yöntemler üzerinden fırsatlar mevcut ama bu yenilikçiliği yapacak bilgi ve tecrübeye erişmek şart; yani yalnızca KKB skoru üzerinden yola çıkarak bu yenilikçiliği getiremeyeceğinizi ben şimdiden söyleyeyim.</p><p>Yok yani, fırsat yok diyorsun! Bankalar mükemmel servis veriyor, rekabetçi fiyat politikaları da güdüyor; yani hiç mi fırsat yok? Hayır, bunu söylemiyorum. Fırsat alanlarına ayrı bir yazıda detaylı olarak değineceğim. Burada tam olarak söylemeye çalıştığım şu: Düşük fiyata dayalı ve iyi bir dijital müşteri deneyimini temel alan rekabet modeli Türkiye’de artık fark yaratmak için yeter koşul değil; mevcut işinizdeki müşteriler de siz bir dijital banka kurun da o bankaya geçelim diye kapıda beklemiyor.</p><p><em>Bu yazı DefineX CEO’su Tolga Ulutaş tarafından kaleme alınmıştır. Konuyla ilgili görüşlerinizi ve sorularınızı </em><a href="/service/mailto:tolga.ulutas@teamdefinex.com"><em>tolga.ulutas@teamdefinex.com</em></a><em> adresinden iletebilirsiniz.</em></p><p><em>Dijital bankacılık alanındaki hizmetlerimizle ilgili bilgi almak için iş geliştirme direktörümüz Funda Karakaşoğlu ile </em><a href="/service/mailto:funda.karakasoglu@teamdefinex.com"><em>funda.karakasoglu@teamdefinex.com</em></a><em> adresinden iletişime geçebilirsiniz.</em></p><p><em>DefineX’te kariyer fırsatlarını görüntülemek ve başvuru yapmak için bu </em><a href="https://www.linkedin.com/jobs/search/?keywords=definex"><em>linke </em></a><em>tıklayabilirsiniz.</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=7e774ec1a1fb" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>