<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Tserendolgor Tsedenbal on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Tserendolgor Tsedenbal on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@tserendolgortsedenbal?source=rss-5a1309bf8524------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/2*mVKb56j-osSCNhvjyTMkXQ.jpeg</url>
            <title>Stories by Tserendolgor Tsedenbal on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@tserendolgortsedenbal?source=rss-5a1309bf8524------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Tue, 17 Nov 2026 18:40:43 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@tserendolgortsedenbal/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Тас хар, шал түүхий, таны ойлгож таниагүй сэтгэл хөдлөлүүд]]></title>
            <link>https://tserendolgortsedenbal.medium.com/%D1%82%D0%B0%D1%81-%D1%85%D0%B0%D1%80-%D1%88%D0%B0%D0%BB-%D1%82%D2%AF%D2%AF%D1%85%D0%B8%D0%B9-%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%8B-%D0%BE%D0%B9%D0%BB%D0%B3%D0%BE%D0%B6-%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B0%D0%B3%D2%AF%D0%B9-%D1%81%D1%8D%D1%82%D0%B3%D1%8D%D0%BB-%D1%85%D3%A9%D0%B4%D0%BB%D3%A9%D0%BB%D2%AF%D2%AF%D0%B4-68f1dbd2b549?source=rss-5a1309bf8524------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/68f1dbd2b549</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Tserendolgor Tsedenbal]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 08 Feb 2021 13:16:24 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2021-02-08T13:16:24.887Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<blockquote>Тэгвэл амьдралаа золих аймшигт шийдвэр зөвхөн сэтгэл хөдлөлөө таниагүйн үр дагавар байж болох уу?</blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1000/0*Vzd9mjgmyTkGEgd_" /></figure><p>Найз маань нэлээн хэдэн залуутай үерхсэн ч салсан. Хайрласан, дурласан,хайрлуулсан, дурлуулсан, хаясан, хаягдсан түүхийн аль аль нь түүнд бий. Асуудал хэнд ч байсан тэр хамтын амьдралдаа амжилтгүй нэгэн гэдгийг бид мэднэ. Сэтгэл гутралд орж, нэг хэсэгтээ утсаа ч авахгүй алга болсон.</p><p>Одоо харин тэр хайраар гэрэлтэж яваа. Бараг жил сураг алдарсны дараа хацар нь гэрэлтэж, инээд алдан орж ирэхэд арайхийн таньсан билээ. Бүсгүйчүүд л хойно амаа чилтлээ ярилцаж, инээж уйлцгаасан.</p><p>Хамгийн гол нь тэр өөрт нь тулгарч байсан асуудлынхаа шалтгааныг ойлгосон байв.</p><p>Тусласан хүн нь түүний найз залуу. Сэтгэл хөдлөлөө таньж сурсан минь миний олж авсан хамгийн чухал зүйл гэж тэр хэлсэн. Цойлсон амжилттай яваа найзтайгаа уулзаад гэртээ орж ирээд уцаарлангуй байхыг хараад, баярлаж гунигласан сэтгэл хөдлөлтэй үедээ шийдвэр гаргахыг хараад “Чи зүгээр үү. Ямар мэдрэмж төрж байна” гэж асуудаг байжээ. Утгагүй асуулт шиг санагдаж байгаа биз?</p><p>Зүгээргүй гэдгийг мэдэж байгаа учраас яг тухайн үед төрсөн мэдрэмжийг нь асууж, лавлаж байгаа хэрэг. Уурлаж байгаа бол дахин гүнзгийрүүлэн бухимдах бус хэсэгтээ тэр сэдвийг орхихыг түүнд зааж өгсөн хэрэг. Заримдаа зүгээр л хажуугийн дэлгүүр рүү ороод талх аваад гараад ирэхэд л тайвширчихдаг гэдгээ тэр энэ аргаас мэдсэн.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1000/0*uXreO3FQeajqchHn" /></figure><p>Энэ тухайгаа “Уурласандаа байж болох хамгийн муу үгийг түүндээ хэлчихээд тайвширсан хойноо өөрийнх нь зөвтгөл элдэв юм бодолгүй гэнэн цагаахнаар хэлчихлээ гэж уучлал гуйдаг. Яг үнэндээ би өөрийнхөө сэтгэл хөдлөлөө ойлгодоггүй байж. Цагаахан гэж өөрийгөө зөвтгөдөг ч яг үнэндээ бусдыг өвтгөдөг дотроо тас хар, шал түүхий” хүн юм байжээ гэдгээ мэдсэн. Баруунд бага насаа өнгөрүүлсэн найз залуу нь сэтгэл хөдлөлөө хэрхэн илэрхийлэхээ, өөрийгөө хэрхэн хянах чадварт багаасаа суралцсан нь зол байж.</p><p>“Үнэндээ амьдрал амар биш шүү дээ. Асуудлын шалтгааныг өөрийн бодол мэдрэмж, сэтгэл хөдлөлөөсөө эрж сурах юм билээ. Миний сэтгэл зүйн байдал бусад хүмүүст яаж нөлөөлдөг вэ, намайг юу уурлуулж стрессдүүлдэг вэ” гэдгийг ойлгох чадвар хэлсэн билээ.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1000/0*wFY82yLBuZqKkTGJ" /></figure><p>…Хүн үгээ хэлэхээсээ өмнө бодох ёстой. Хэрэв энэ үгийг хэлчихвэл тэр хүнийг гомдох болов уу, яах бол гэдгийг урьдчилан дүгнэх учиртай. Үүний дараа л амнаас үг болгон гаргах ёстой. Юу ч бодохгүйгээр бурчихаад “Би юм бодохгүй ярьсан, би чинь гэнэн цагаахан хүн” гэдэг. <em>Юм бодохгүй хэлнэ гэдэг чинь юу гэсэн үг вэ. Хэл нь тархинаасаа түрүүлж хөдлөөд байна гэсэн үг үү. Хэрэв тийм бол тэр хүнтэй нөхөрлөх хүн байх уу. Хүн байгалиас заяагдсан бодож сэтгэх чадвараа хэрэглэхгүй бол тэжээвэр мал, зэрлэг ан амьтнаас юугаараа ялгаатай гэж?” гэсэн хэлсэн Д.Жаргалсайхан хэмээх эрхмийн ярилцагчийн үг санаанд хамгийн түрүүн буусан.</em></p><p>Тэр нээлттэй тулдаа өөрийнхөө сэтгэл зүйн зөрчлөө надад илчилсэн, аргаа ч хуваалцсан. Амьдрал гэдэг аялалд гарсан ч аар саархан зүйлд учраа олох ухаан, сэтгэл зүйн мэдлэг залууст дутаад байгааг архитай холбогдсон гэмт хэрэг батална.</p><p>Архинаас боллоо гэж олон хүн халаглаад өнгөрдөг. Хайран ч залуус, өөртэйгээ хамт хэчнээн их хүсэл мөрөөдлөө, ах дүүсийнхээ хайр итгэлийг авч одсоноо тэр даанч үл мэднэ.</p><p>Ухан бодох л учиртай…</p><p>Уур гэж юу юм бэ гэхэд “Бусдын үйлдлийн төлөө өөрийгөө сайн дураар шийтгэх” гэж тайлбарласан байдаг. Яаж уурлалаа ч гэсэн уур амины үнэтэй байх ёсгүй.</p><p>Амьдралд хэцүү асуудал зөндөө тулгарна. Гэвч шийдвэрлэгдэхгүй асуудал гэж үгүй. Бурхан чамд хаалга онгойлгож өгөхгүй байсан ч цонх нь онгорхой байдгийг байнга санаж яваарай.</p><p>Эцэст нь эдгээр чанар бидэнд дутагдаж байна гэж дүгнэлээ. Энэ бол мEQ- Emotional Quotient/Intelligence буюу сэтгэл хөдлөлийн оюун ухааны тухай сэтгэл судлаач доктор Даниел Големаны гаргасан “Сэтгэл хөдлөлийн ухааны таван бүрдэл” 1995 онд ном бичсэнээр одоог хүртэл ажил, амьдралын амжилт, сайн сайхан байдалтай холбон судалсаар байгаа билээ.</p><p>Self-awareness буюу Өөрийгөө ухамсарлах — Өөрийн давуу болон сул тал, өөрийн хөдөлгөх хүч болон сэдэл, үнэт зүйл юу болохыг мэддэг. Энэ нь бусдад хэрхэн нөлөөлж болохыг мэддэг.</p><p>Self-regulation буюу Өөрийгөө удирдах — Багийн уур амьсгал, өөрийн бүтээмж гүйцэтгэл, амжилтыг үймүүлж болохуйц сэтгэл хөдлөл, үг, үйлдлийг хянаж, зохицуулж, удирдаж чаддаг.</p><p>Empathy буюу Бусдыг ойлгох — Бусад хүмүүсийн сэтгэл зүйг ойлгохоос гадна яагаад тийм байгааг ойлгодог, ойлгохыг хичээдэг.</p><p>Motivation буюу Өөрийгөө сэдэлжүүлэх — Мөнгө, нэр хүнд гэх мэт гадны урамшуулал, шагналын төлөө биш өөрийнхөө төлөө амжилтанд хүрэх эрмэлзэлтэй.</p><p>Social skills буюу Харилцааны чадвар — (Зорилгодоо хүрэхийн тулд) Харилцааг чадварлагаар авч явж , бусадтай таатай харилцааг өрнүүлж, тогтоож чаддаг.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=68f1dbd2b549" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Хүүтэй ээжүүд үүнийг хэзээ ч бүү мартаарай]]></title>
            <link>https://tserendolgortsedenbal.medium.com/%D1%85%D2%AF%D2%AF%D1%82%D1%8D%D0%B9-%D1%8D%D1%8D%D0%B6%D2%AF%D2%AF%D0%B4-%D2%AF%D2%AF%D0%BD%D0%B8%D0%B9%D0%B3-%D1%85%D1%8D%D0%B7%D1%8D%D1%8D-%D1%87-%D0%B1%D2%AF%D2%AF-%D0%BC%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B9-7fb2ccca2801?source=rss-5a1309bf8524------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/7fb2ccca2801</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Tserendolgor Tsedenbal]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 18 Mar 2020 14:30:53 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-03-18T14:30:53.616Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Хүүхдээ энэ аргаар хүмүүжүүлчихвэл амьдрал гээч ямар хялбар бөгөөд жаргалтай болохыг ирээдүйн хадам ээж аавууд төсөөлөхгүй дээ</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*oiDuf4_krSOfA3H5EOuYbQ.jpeg" /></figure><p>Анх хадмынд орж ирээд соёл болоод үзэл бодлын шоконд орсоноо ерөөсөө мартдаггүй. Нөхөр маань өвөө эмээ дээрээ өссөн хайртай ач хүү нь. Тэднийд бид анх амьдарч эхэлсэн дээ. Танилцаж нэгнээ танихын хажуугаар амьдрал сурна гэж нададаа л том даалгавар. Өвөө эмээ нь бүх ажлыг хамтдаа хийцгээдэг туйлын ажилч хичээнгүй улс. Оройн хоолны цаг болоход нэг нь махаа татаж байхад нөгөө нь гурилаа зуурна. Бараг хоолны хувингийн таглааг нэг нь авч нөгөө нь давс хийдэг гэвэл дэгсдүүлсэн хэрэг болохгүй.</p><p>Амьдралаа энэ тэнцүүхэн үүрч бүх зүйлийг хамтдаа хийж сурсан нүднээ илхэн. Тэр үед хадам эмээ маань 72-тай, хадам өвөө маань 76-тай байж. Эмээ олон таван үггүй. Хааяахан ам халвал эмээ нь залуудаа согоо явлаа гээд нүд нь гялалзаад ярьдагсан. Хумсаа урт ургуулдаг залуу сайхан эхнэрээ тэр бүр ажилд оролцуулдаггүй эсвэл гэрийн ажлаа элбэж хийдэг байжээ өвөө маань. Цалингаа аваад эхнэртээ юу дуртайг нь авч өгнө. Яг л энэ зангаараа нэг насыг хамтдаа туулцгааж. Тэр нь ч 70 гарсан ч толиотой сайхан эмээгийн царай, ааш аалинаас харагддагсан.</p><p>Нөхрийг маань өөриймсөж гамнаад байхгүй. Хоол унд хийх, хог цэвэрлэх бүхий л ажилд дайчилна.Манай хүн ч 2 хөгшиний хэв маягаар амьдраад сурчихсан нь надад таалагдсан магадгүй түүндээ улам их татагдсан даа. Харин миний өссөн нөхцөл, эргэн тойрон маань үүний эсрэг тэсрэг. Нөхрүүд бол аар саархан ажил хийнэ гэж бараг байхгүй. Гэрийн ажлыг бол эмэгтэй хүнд оногдсон ажил, үүрэг гэж ойлгоцгооно. Хэдийгээр нагац нараа хүндэлдэг ч энэ хандлага надад огтхон таалагддаггүй байсан нь үнэн. Тиймдээ ч нэг удаа манайд ирэхдээ хоолоо хийж байгаа нөхрийг маань хараад бөөн юм болцгоосон. Нөхрийн нүдэн дээр намайг загнаж, айлын эхнэр байж эр хүнийг гал тогоотой хутгалаа гэцгээв. Тэглээ ч нөхөр минь тоогоогүй, надад тусласаар бид бүхнийг хамтдаа хийж амар сайхандаа жаргасан эмээ өвөөгийнхөө үлгэр сургаалиар амьдарсаар явна. Гуних, туних үе байлаа ч хамтдаа зарчимаа гээгээгүй.</p><blockquote><em>Хамтдаа ажлаа хийнэ гэдэг ерөөсөө ч тээр төвөг биш аз жаргал юм гэдгийг амьдралаараа зааж сургасан тэр буурлуудад би талархаад баршгүй. Энэ 2 гэр бүлийн эмэгтэйчүүдээс би бас нэг зүйлийг олж харсан. Бүхнийг нуруундаа үүрсэн бүсгүйчүүд цагаасаа эрт гоо үзэсгэлэнгээ алддаг юм байна лээ.</em></blockquote><p>Бас бараг л өөрийгөө нээж ч амжихгүй, хэзээ ч биелэхгүй хүсэл мөрөөдөлтэйгээ л амьдралаас буцацгаадаг нь харамсаар. Харин хань нөхөр нь дэмжиж хамждаг бол бүсгүйчүүд өөртөө итгэл дүүрэн амжилтанд хүрч сайхнаараа өтөлдөг юм билээ.<br>Би гурван хүүхдийн ээж. Тэднийгээ бас л энэ сургаалиар өсгөхийг хичээдэг. Ялангуяа хүүтэй гэр бүлүүд “хамтдаа” зарчмаар хүүхдээ хүмүүжүүлчихвэл амьдрал гээч ямар хялбар бөгөөд жаргалтай болохыг ирээдүйн хадам ээж аавууд төсөөлөхгүй дээ.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=7fb2ccca2801" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>