<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by తెలుగువాఁడు on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by తెలుగువాఁడు on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@tuxnani?source=rss-a2daf0d8e6c1------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/0*Sf3fSczZo8kDLJ4z.jpg</url>
            <title>Stories by తెలుగువాఁడు on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@tuxnani?source=rss-a2daf0d8e6c1------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Sun, 22 Nov 2026 08:46:57 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@tuxnani/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Basics of spacy (Python code included)]]></title>
            <link>https://medium.com/@tuxnani/basics-of-spacy-python-code-included-99e45df55e72?source=rss-a2daf0d8e6c1------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/99e45df55e72</guid>
            <dc:creator><![CDATA[తెలుగువాఁడు]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 18 Mar 2024 07:29:39 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-03-18T07:29:39.666Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Spacy provides several pretrained statistical language models. You can access these models from this link : <a href="https://spacy.io/models">https://spacy.io/models</a></p><p>You can pickup language and check for a suitable model.</p><p>For instance, for English, spacy provides two models based on accuracy or efficiency. You can pickup any one of the two and go ahead checking on the module’s functionality in that language.</p><p>As mentioned in first steps post, we need to run the following command in terminal to download a given language model:</p><blockquote>python3 -m spacy download en_core_web_trf</blockquote><p>In order to check which models have been downloaded into your machine, you can run the following command to check the same:</p><blockquote>python3 -m spacy validate</blockquote><p>The above command also checks if the models are up-to-date.</p><p>Output of above command will look something like this:</p><pre>✔ Loaded compatibility table<br><br>================= Installed pipeline packages (spaCy v3.7.4) =================<br>ℹ spaCy installation:<br>/home/mxncmdkvnmedmdlcv/.local/lib/python3.10/site-packages/spacy<br><br>NAME             SPACY            VERSION                            <br>en_core_web_sm   &gt;=3.7.2,&lt;3.8.0   3.7.1   ✔<br>en_core_web_lg   &gt;=3.7.2,&lt;3.8.0   3.7.1   ✔</pre><p><strong>Loading a statistical model:</strong></p><pre>import spacy<br>nlp = spacy.load(&quot;en_core_web_sm&quot;)</pre><p>The above code snippet shows how to load pretrained statistical model into a variable called nlp.</p><p>Now, we can access all information of a given text, tokens, linguistic features and their relationships by processing given text with nlp, which returns a Doc object.</p><pre>import spacy<br>nlp = spacy.load(&quot;en_core_web_sm&quot;)<br>doc = nlp(&quot;Sample text to check spacy module.&quot;)</pre><p><strong>Linguistic information stored in the doc:</strong></p><p>Once we run above code, we have doc, a variable containing the linguistic information of the sentence passed. Depending on the statistical model loaded, we get certain functionalities to access the linguistic information.</p><p>We can get tokens, PoS tags, NER tags, and so on.</p><p>All such tags have certain meaning, and spacy provides what each label/tag means. You can access meaning of tag by running the command(in python interpreter):</p><pre>import spacy<br>spacy.explain(&quot;GPE&quot;)</pre><p>You can check a complete list of gloassary used by spacy at this link : <a href="https://github.com/explosion/spaCy/blob/master/spacy/glossary.py">https://github.com/explosion/spaCy/blob/master/spacy/glossary.py</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=99e45df55e72" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[NLP with spacy, first steps]]></title>
            <link>https://medium.com/@tuxnani/nlp-with-spacy-first-steps-1660e056a9c2?source=rss-a2daf0d8e6c1------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/1660e056a9c2</guid>
            <dc:creator><![CDATA[తెలుగువాఁడు]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 17 Mar 2024 19:46:21 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-03-17T19:46:21.387Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>We can install spacy using pip :</p><blockquote>pip install spacy</blockquote><p>Once spacy is installed, ensure that you download English language model.</p><p>You can do so by running the command:</p><blockquote>python3 -m spacy download en</blockquote><p>in Windows machines, you can use python in place of python3.</p><p>If you want to download a specific language model, eg, en_core_web_sm</p><p>You can run the command:</p><blockquote>python3 -m spacy download en_core_web_sm</blockquote><p>Now, let us try a small program to check how tokenisers work in spacy:</p><pre>import spacy<br><br>nlp = spacy.load(&quot;en_core_web_sm&quot;)<br><br>sentence = &quot;This is a sample sentence to check spacy&#39;s capabilities.&quot;<br>doc = nlp(sentence)<br><br>tokens = [token.text for token in doc]<br>pos_tags = [(token.text, token.pos_) for token in doc]<br><br>print(&quot;Tokens:&quot;, tokens)<br>print(&quot;Part-of-speech tags:&quot;, pos_tags)</pre><p>The output would be as follows:</p><pre>Tokens: [&#39;This&#39;, &#39;is&#39;, &#39;a&#39;, &#39;sample&#39;, &#39;sentence&#39;, &#39;to&#39;, &#39;check&#39;, &#39;spacy&#39;, &quot;&#39;s&quot;, &#39;capabilities&#39;, &#39;.&#39;]<br>Part-of-speech tags: [(&#39;This&#39;, &#39;PRON&#39;), (&#39;is&#39;, &#39;AUX&#39;), (&#39;a&#39;, &#39;DET&#39;), (&#39;sample&#39;, &#39;NOUN&#39;), (&#39;sentence&#39;, &#39;NOUN&#39;), (&#39;to&#39;, &#39;PART&#39;), (&#39;check&#39;, &#39;VERB&#39;), (&#39;spacy&#39;, &#39;NOUN&#39;), (&quot;&#39;s&quot;, &#39;PART&#39;), (&#39;capabilities&#39;, &#39;NOUN&#39;), (&#39;.&#39;, &#39;PUNCT&#39;)]</pre><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=1660e056a9c2" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Seeking freedom from conformity]]></title>
            <link>https://medium.com/@tuxnani/seeking-freedom-from-conformity-501d271d678a?source=rss-a2daf0d8e6c1------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/501d271d678a</guid>
            <category><![CDATA[poetry]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[తెలుగువాఁడు]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 12 Oct 2023 14:00:50 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2023-10-12T14:02:02.620Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>In a world of rules and norms,</p><p>I stand apart,</p><p>Seeking freedom from conformity,</p><p>I start.</p><p>My spirit indomitable,</p><p>a flame burning bright,</p><p>I&#39;ll live life on my terms,</p><p>with all my might.</p><p>Society&#39;s expectations,</p><p>they may weigh me down,</p><p>But I&#39;ll rise above,</p><p>donning my own crown.</p><p>In the pursuit of self,</p><p>I&#39;ll chart my own way,</p><p>For my betterment,</p><p>I&#39;ll seize each new day.</p><p>No shackles can bind me,</p><p>no judgment define,</p><p>I&#39;ll dance to my rhythm,</p><p>this life is all mine.</p><p>With courage I&#39;ll conquer,</p><p>in my own unique art,</p><p>Seeking freedom from conformity,</p><p>I&#39;ll win from the heart.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=501d271d678a" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Scikit-learn first steps]]></title>
            <link>https://medium.com/@tuxnani/scikit-learn-first-steps-8512e1853aef?source=rss-a2daf0d8e6c1------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/8512e1853aef</guid>
            <dc:creator><![CDATA[తెలుగువాఁడు]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 18 Jan 2023 22:19:41 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2023-01-18T22:19:41.597Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Scikit-learn is a python module(python library) that helps us in implementing machine learning algorithms.</p><p>It has out of box functionality for classification, regression and clustering algorithms including support-vector machines(SVMs), random forests, gradient boosting, k-means and DBSCAN. scikit-learn in complementary to other Python libraries, such as Matplotlib and plotly for plotting, NumPy for array vectorization, Pandas dataframes, SciPy, and many more is a powerful tool that every machine learning engineer equip themselves with.</p><h3>Installation</h3><p>We can install scikit-learn provided we have python installed on our machine.</p><p>There are two ways to install scikit-learn:</p><ol><li>Using conda<br>Use the following command to install scikit-learn using conda<br>conda install scikit-learn</li></ol><p>2. Using pip<br>Use the following command to install scikit-learn using pip<br>pip install scikit-learn</p><p>Alternately, one can install scikit-learn on Ubuntu using <br>sudo apt install python3-sklearn</p><p>scikit-learn == 1.2.0 is the version available on the day this post was written.</p><p>Upon finishing installation, one should be able to import scikit-learn into their python prompt</p><blockquote>&gt;&gt;&gt; import sklearn<br>&gt;&gt;&gt; print(dir(sklearn))<br>[‘__SKLEARN_SETUP__’, ‘__all__’, ‘__builtins__’, ‘__cached__’, ‘__check_build’, ‘__doc__’, ‘__file__’, ‘__loader__’, ‘__name__’, ‘__package__’, ‘__path__’, ‘__spec__’, ‘__version__’, ‘_config’, ‘_distributor_init’, ‘base’, ‘clone’, ‘config_context’, ‘exceptions’, ‘externals’, ‘get_config’, ‘logger’, ‘logging’, ‘os’, ‘random’, ‘set_config’, ‘setup_module’, ‘show_versions’, ‘sys’, ‘utils’]</blockquote><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=8512e1853aef" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[మల్లంపల్లి సోమశేఖరశర్మ‌ ప్రసంగములు]]></title>
            <link>https://medium.com/@tuxnani/%E0%B0%AE%E0%B0%B2%E0%B1%8D%E0%B0%B2%E0%B0%82%E0%B0%AA%E0%B0%B2%E0%B1%8D%E0%B0%B2%E0%B0%BF-%E0%B0%B8%E0%B1%8B%E0%B0%AE%E0%B0%B6%E0%B1%87%E0%B0%96%E0%B0%B0%E0%B0%B6%E0%B0%B0%E0%B1%8D%E0%B0%AE-%E0%B0%AA%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%B8%E0%B0%82%E0%B0%97%E0%B0%AE%E0%B1%81%E0%B0%B2%E0%B1%81-4b925b04d31b?source=rss-a2daf0d8e6c1------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/4b925b04d31b</guid>
            <category><![CDATA[ఆంధ్ర-ప్రదేశ్]]></category>
            <category><![CDATA[తెలుగు]]></category>
            <category><![CDATA[శాతవాహనులు]]></category>
            <category><![CDATA[చరిత్ర]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[తెలుగువాఁడు]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 08 Dec 2020 17:29:04 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-12-08T17:29:04.622Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>మొ ద టి ప్ర సం గ ము</h3><h3>మనదేశము</h3><p>అంతా రెండు వందల సంవత్సరాలయింది మనం బ్రిటిషువారి పరిపాలన క్రిందికి వచ్చి. అంతకు పూర్వం మన దేశాన్ని మనమే స్వతంత్రముగా పరిపాలించుకొంటూ వచ్చాము. మన దేశము వారే. ఒక్కొక్క కాలములో ఒక్కొక్క వంశము వారు ప్రభుత్వం చేస్తూ వచ్చారు. ఈ విధముగా మనదేశాన్ని స్వతంత్రముగా పరిపాలించిన రాజవంశాలు ఎన్నో ఉన్నవి. అట్టి వాటిలో మొట్టమొదటిది. తొట్ట తొలుతటిదీ సాతవాహన రాజవంశం. వీరు ఇప్పటికీ దాదాపు రెండువేల సంత్సరాలకు పూర్వం స్వతంత్రముగా మన ఆంధ్రదేశాన్ని పాలించారు; అదే ఈనాటి మన ఆంధ్రప్రదేశ్.</p><h3>ఆంధ్రదేశ విభాగములు</h3><p>దక్కను పీఠభూమిలోని తూర్పు భాగమంతా ఇంచుమించుగా ఆంధ్రదేశము అని చెప్పవచ్చును. ఈ దేశమంతా నైసర్గికముగా చూస్తే మూడు విభాగాలుగా ఉన్నది; అవేమిటంటే, (౧) తెలంగానా. (2) తెలంగానాకు తూర్పున సముద్రపు ఒడ్డునేవున్న తెలుగు జిల్లాల భాగం, (3) తెలంగానాకు దక్షిణానవున్న తెలుగు జిల్లాల భాగం. తెలంగానాకు తూర్పుగా ఉన్న భాగానికి మధ్యాంధ్రదేశం అని, పూర్వాంధ్ర దేశం అని తీరాంధ్రదేశం అని పేరు. తెలంగానాకు దక్షిణాన ఉన్న భాగం పశ్చిమాంధ్రదేశం. దీనిని ఇప్పుడు రాయలసీమ అంటారు. తూర్పు కనుమలు అనే కొండలు తెలంగానాకూ పూర్వాంధ్రదేశానికి మధ్యగా ఈశాన్యపు దిక్కు నుంచి నైరృతి దిక్కుగా వ్యాపించి ఈ రెండు భాగాలను విడదీస్తున్నవి. కృష్ణానదీ, దాని ఉపనది తుంగభద్రా తెలంగానాకు రాయలసీమకు మధ్యగా ప్రవహించి ఆ రెండు భాగాలను వేరు చేస్తున్నది. రాయలసీమలోని ఉత్తర పశ్చిమ భాగాలును, పడమటి భాగమును అంతా కొండల మయము. పూర్వాంధ్ర దేశంలోని</p><p>గోదావరినదికి ఉత్తరముగా ఉండే దేశానికి పూర్వకాలము నుంచీ కళింగం అని పేరు కళింగ దేశమంతా కూడా పర్వత ప్రాంతమే కళింగదేశమువారికి కాళింగులు అని పేరు</p><p>ఆంధ్రదేశాన్నంతా సాతవాహనరాజులు తమ అధికారము క్రిందికి తెచ్చుకొని పరాక్రమవంతులై పరిపాలన చేశారు.</p><h3>సాతవాహన యుగము</h3><p>సాతవాహనులు ఆంధ్రులలో ఒక తెగవారు ఆంధ్రులే గ్రంథాలవల్లను, ఈ రాజులు రాళ్లమీదా కొండ గుహలలోను పూర్వపు చెక్కించిన శాసనాలవల్లను, వీరి నాణెములవల్లను వీరి చరిత్ర కొంచెము కొంచెం తెలుస్తున్నది. అయితే మనకు ఇంతవరకు దొరికిన వారి శాసనాలు కొద్దే: నాణెములూ తక్కువే. అవయినా అందరు రాజులవీ దొరకలేదు. అందువల్లనే వీరినిగురించి మనకు తెలిసిన చరిత్ర చాలా కొద్ది.</p><p>మన దేశాన్ని పాలించిన సాతవాహన వంశపు రాజులు మొత్తం ముప్పయిమంది. వీరందరు కలిసి నాలుగు వందలయేభై సంవత్సరాలకు పైగా రాజ్యం చేశారని తెలుస్తున్నది. పురాణాలలో ఈ యాంధ్రవంశపు రాజులు ముప్పయిమంది పేర్లు ఉన్నవి. ఇంతేకాదు. వీరిలో ఎవరెవరు ఎంతెంత కాలం పరిపాలన చేసినదీకూడా పురాణాలు తెలుపుతవి. ఈ వంశం రాజులలో కొద్దిమందిని మాత్రమే శాసనాలూ నాణెములూ దొరకడంవల్ల పేర్లుతక్క వీరిలో చాలామందిని గురించి మనకు ఏమీ తెలియదు. వీరిలో శ్రీ శాతకర్ణి, కుంతల శాతకర్ణి, సుందరశాతకర్ణి, చకోరశాతకర్ణి అని ఈ విధముగా చాలా మందికి శాతకర్ణి పేరు ఉండడంవల్ల వీరికి సాతవాహనులనేకాక కర్ణిరాజులనీ, వీరు పాలించిన దేశానికి కర్ణినాడనీ పేరు కలిగినది కర్ణినాడే కర్నాడు. కర్నాట దేశం.</p><p>క్రీస్తుపూర్వం మూడవ శతాబ్దములో శ్రీముఖుడనే సాతవాహనరాజు ఆంధ్రరాజ్యం స్థాపించి ఆంధ్ర జాతికి కీర్తి తెచ్చాడు. మూలపురుషుడు ఇతడే. దక్షిణ భారతంలో సాతవాహనుల చరిత్రకు తెలిసిన మొదటి రాజ్యం ఇతడు స్థాపించినదే. ఆంధ్రులది. ఆంధ్రరాజ్యానికి మొట్టమొదట కృష్ణానది వొడ్డునవున్న శ్రీకాకుళం రాజధానిగా ఉండేదంటారు. తరువాత ధాన్యకటకం రాజధాని అయినది ధాన్యకటకానికే ధరణికోట అని పేరు. ఇది గుంటూరుజిల్లాలో కృష్ణానది వొడ్డునవున్న అమరావతికి దగ్గరగా ఉన్నది. ఆంధ్ర సామ్రాజ్యం విస్తరించిన తరువాత ప్రతిష్ఠానం వారి రాజధాని అయింది. నేటి మహారాష్ట్రంలోని పైతానే ఆ ప్రతిష్ఠానం.</p><p>శ్రీముఖుడు మగధరాజుల అధికారాన్ని ధిక్కరించి స్వతంత్రుడయినాడు. ఆ కాలములో ఉత్తర హిందూస్థానములో మగధ చాలా గొప్ప సామ్రాజ్యం. దానికి పాటలీపుత్రం రాజధాని. మౌర్యవంశజులు చంద్రగుప్పుడు, బిందుసారుడు, అశోకుడు మగధ సామ్రాజ్యాన్ని పాలించిన తరువాత బలహీనులయిన రాజులు మగధ సింహాసనం ఆక్రమించారు. వీరిని జయించి శుంగవంశపు రాజులూ, కణ్వవంశపురాజులు కొంతకాలం మగధను ఏలినారు. ఈ కాలములోనే శ్రీముఖుడు మగధను కూడా పరిపాలించాడు. ఆకాలములో ఆంధ్రుడికి ఉత్తర హీందూస్తానము లో కూడా రాజగౌరవం కలిగింది. అయితే సాతవాహనుల క్రింద మగధ ఎంతకాలం ఉన్నదో, అది వారి అధికారములో నుంచి ఏ పరిస్థితులలో ఏ విధముగా జారిపోయినదో తెలియదు.</p><p>మగధలాగే కళింగంకూడా సాతవాహన రాజుల క్రింద అట్టేకాలం ఉండలేదు. కళింగ దేశములో చేదివంశపు రాజులు ప్రబలులై ఒక స్వతంత్రరాజ్యం స్థాపించారు. ఈ వంశమువారిలో ఖారవేలుడనే రాజు చాలా పరాక్రమవంతుడు. శ్రీశాతకర్ణి అనే మూడవ సాతవాహనరాజూ ఇతడూ సమకాలికులు.</p><p>శ్రీముఖుడు, ఇతని సోదరుడు కృష్ణుడు. ఇతని తరువాత సింహాసన మెక్కిన శ్రీశాతకర్ణి - ఈ ముగ్గురూ రాజ్య తంత్రములోను, యుద్ధతంత్రములోను చాలా సమర్థులు. అందువల్ల మన ఆంధ్రరాజ్యము అతిశీఘ్ర కాలములో తూర్పున బంగాళాఖాతం మొదలుకొని పడమట అరేబియా సముద్రం వరకు వ్యాపించినది. శ్రీ శాతకర్ణి తన చుట్టుప్రక్కల ఉండే రాజులను అందరినీ జయించి, అడ్డులేని తన పరాక్రమానికి సూచనగా ఉండేటట్టు అశ్వమేధ, రాజసూయ యాగాలు చేశాడు. వింధ్యకు దక్షిణాన ఉన్న భారతఖండములో అశ్వమేధయాగము చేసిన మహారాజులలో మొదటివాడు ఇతడే.</p><p>పైవారుకాక ఈ సాతవాహన రాజులలో ముఖ్యముగా చెప్పుకోవలసిన వారు ముగ్గురు ఒకడు హాలుడు, రెండవవాడు గౌతమీపుత్ర శ్రీశాతకర్ణి, మూడవవాడు గౌతమీ పుత్ర యజ్ఞ శ్రీశాతకర్ణి.</p><p>వీరిలో హాలమహారాజు ప్రాకృత భాషలో గొప్ప కవీశ్వరుడు; ఎందరు కవులనో పోషించాడు. ఇతని ఆస్థానం ఎప్పుడూ విద్యావినోదాలతో కలకలలాడుతూ వుండేది. సాతవాహనులు అంధ్రవంశపురాజులైనా తాము ప్రాకృత భాషను ఆదరించడము, ఆభాషలో కవిత్వం చెప్పడము, ప్రాకృతభాషలో కవిత్వం చెప్పిన కవులకు ఆశ్రయం ఇవ్వడమే విచిత్రం. ఆనాటి రాజభాష ప్రాకృతము, సాతవాహనరాజుల శాసనాలన్నీ ప్రాకృతములోనే ఉన్నవి. తానూ, తనకాలంనాటి కవులూ, తనకు పూర్వం ఉన్నవారు వ్రాసిన శృంగార గాథలు మంచివన్నీ ఏడువందలు ఏరి, హాల భూపతి “గాథాసప్తశతి” అని ఒక గ్రంథం కూర్చాడు. ప్రాకృతమున ఒక విధపు ఛందస్సులో వ్రాసిన పద్యాలను గాథలంటారు. ఈ &#39;గాథా సప్తశతి&#39; ఇప్పటికీ ఉన్నది. హాలుడికి గుణాఢ్యుడు, శర్వవర్మ అనేవారు మంత్రులు. గుణాఢ్యుడు పైశాచీ అనే ఒక విధపు ప్రాకృత భాషలో ‘బృహత్కథ’ అనే గొప్ప కథల పుస్తకం వ్రాశాడు. సంస్కృత కథావాఙ్మయంలోని ఎన్నో కథలకు ఈ గ్రంథం మూలం. శర్వవర్మ &#39;కాతంత్రం&#39; అని ఒక సంస్కృత వ్యాకరణం రచించాడు.</p><p>హాలుడి తరువాత కొంతకాలం ఆంధ్రరాజ్యం ప్రభ తగ్గిపోయింది. ఇందుకు కారణం విదేశాల నుంచి క్రొత్త జాతుల వారు రావడం. ఈ కాలములో పడమట విదేశాలనుంచి శకులు, పహ్లవులు, యవనులు ఆనేవారు హిందూదేశములో ప్రవేశించి పంజాబునకును మాళవమునకును, అవంతికిని పడమటి సముద్రపు టొడ్డున సౌరాష్ట్రము, ఘూర్జరము, అపరాంతము, మొదలైన దేశాలకును వ్యాపించారు. వీరు ఆవిధముగా వ్యాపించడమే కాకుండా చిన్న చిన్న రాజ్యాలు స్థాపించి పొరుగునవున్న ఆంధ్రరాజ్యము మీదికి కూడా దండయాత్రలు చేసి దానికి ముప్పు కలిగించారు. అంధ్రరాజ్యములోని పడమటి భాగాన్ని ఆక్రమించుకొన్నారు. ఈక్షత్రపులలో ముఖ్యముగా చెప్పవలసినవారు భూమక, నహపానులు. నహపానుని విజృంభణానికి అంధ్రరాజ్యం అల్లకల్లోలమయింది. ప్రజలకు రక్షణ లేకపోయింది. సరిగా ఈ కాలంలో ఉదయించి ఆంధ్ర రాజ్యాన్ని రక్షించిన వాడు వీరాధివీరుడు గౌతమీపుత్ర శ్రీశాతకర్ణి ఇతడు శక, యవన పహ్లవ సైన్యాలను అనేక యుద్ధాలలో ఓడించాడు. నహపానుణ్ని జయించాడు. శక, పహ్లవ రాజ్యాలను ఆక్రమించు కొన్నాడు; ఈ విదేశజాతులవారి ఉపద్రవాన్ని తప్పించి ఆంధ్ర రాజ్యాన్ని కాపాడినాడు. శక, పహ్లవాదులు గౌతమీపుత్ర శ్రీశాతకర్ణికి సామంతులైనారు. ఈ మహారాజుకాలములో ఉత్తరకొంకణం, ఉత్తర మహారాష్ట్రం, సురాష్ట్రం, మాళవదేశం, తూర్పు రాజపుతానా, మధ్యపరగణాలు, బేరారు అన్నీ ఆంధ్రరాజ్యంలోనివే. ఆనాడు ఆంధ్రరాజ్యానికి తూర్పున బంగాళాఖాతము, పడమటి అరేబియా సముద్రము ఎల్లలయినవి. అది ఉత్తరాన మద్యహిందూదేశంవరకును, దక్షిణాన మైసూరు దాకాను వ్యాపించింది. గౌతమీపుత్ర శాతకర్ణి మన జాతీయ వీరుడు. ఇతడు చాలాకాలం చక్కగా రాజ్యమేలినాడు.</p><p>అటుతరువాత చెప్పుకోవలసినవాడు గౌతమీపుత్ర యజ్ఞ శ్రీశాతకర్ణి. గౌతమీపుత్ర శ్రీ శాతకర్ణి మరణానంతరం మళ్ళీ శకరాజులు విజృంభించారు. వారు ఉజ్జయినిని రాజధాని చేసికొని క్రమముగా బలపడి, అదివరలో పోగొట్టుకొన్న రాజ్యాలు తిరిగి సంపాదించుకొన్నారు. అంతే కాకుండా ఆంధ్రరాజ్యం పడమటి భాగాన్ని కూడా ఆక్రమించుకొన్నారు. అందువల్ల కడపటి సాతవాహన రాజులకు పడమట రాజ్యమే లేకపోయింది కేవలం ఆంధ్రదేశానికే వారు ఏలికలయినారు. గొప్ప సాతవాహనరాజులలో యజ్ఞశ్రీ శాతకర్ణి చివరివాడు. ఇతడు పశ్చిమక్షత్రపుల మీదికి దండెత్తి వెళ్ళి వారిని జయించాడు; ఉత్తర మహారాష్ట్ర అపరాంత దేశాలను తిరిగి ఆక్రమించుకొన్నాడు. ఇతని శాసనాలు బొంబాయి రాజధానిలోని నాసిక, కన్హేరి గుహలలో కనిపించినవి.</p><p>సాతవాహనులు పరిపాలించిన కాలములో ప్రజలు అన్నివిధాలా అభివృద్ధి పొందినారు. ఆ కాలములో అంధ్రదేశములో విరివిగా వ్యాపించిన మతం బౌద్ధము, నాడు మన ఆంధ్రదేశంలో ఎన్నో బౌద్ధస్తూపాలు. బౌద్ధవిహారాలు ఉండేవి. స్తూపం అంటే బుద్ధుని నిర్వాణానికి చిహ్నం.</p><p>స్తూపము, బౌద్ధుల ప్రార్థనాలయము, బౌద్ద బిక్షవుల వసతి గృహములు ఇవన్నీ కలిసి ఒకటే చోట ఉన్న ప్రదేశానికి విహారము అని పేరు -దీనిని సంఘారామం అని కూడా అంటారు. ధాన్యకటకం, భట్టిప్రోలు, గుంటుపల్లి ఘంటసాల, చినగంజాం మొదలైన చాలా చోట్ల బౌద్ధ స్తూపాలు ఉండేవి. ఈ స్తూపాలు కట్టడములో ఆనాటి మన పూర్వులు చాలా నేర్పరులు. వారు బుద్ధుడికి సంబంధించిన కథలనన్నిటినీ పాలరాళ్ళ మీద చెక్కి వాటిని స్తూపాలలో అమర్చేవారు. రాతిమీద చెక్కిన బొమ్మలన్నీ జీవం ఉట్టిపడుతూ ఉంటవి. స్తూప నిర్మాణాన్ని ఆశ్రయించుకొని ఆనాడు శిల్పకళ వర్ధిల్లింది. ఆనాడు హిందూదేశం అంతటిలోనూ మన శిల్పకళకు ధీటయినది లేదు. బౌద్ధసంఘారామాలు గొప్ప విద్యాపీఠాలు. ఎందరో విద్యార్థులు వాటిలో చదువుకొనేవారు. మనదేశంలోని ఆనాటి బౌద్ధ విద్యాపీఠాలలో ధాన్యకటక విద్యాపీఠం చాలా గొప్పది.</p><p>ఆనాడు మనదేశం రోము మొదలైన పడమటి నగరాలతోను, విదేశాలతోను, తూర్పుదేశాలతోను, ద్వీపాలతోను వర్తక వ్యాపారం బాగా సాగించింది. మన దేశములో ఎన్నో రేవు పట్టణాలుండేవి. గౌతమీపుత్ర యజ్ఞ శ్రీ శాతకర్ణి ఓడల వర్తకానికి గొప్ప ప్రోత్సాహం ఇచ్చాడు. ఈ మహారాజు నాణెముల మీద లంగరు, ఓడ ముద్రలున్నవి. ఆనాడు తూర్పు సముద్రాల మీద ఆధిపత్యం మన ఆంధ్ర సాతవాహనులదే. ఆనాడు ఒక్కొక్క వ్యాపారం చేసేవారు ఒక్కొక్క సంఘముగా ఏర్పడేవారు; బట్టలు నేసేవారిది ఒక సంఘం; నూనెవర్తకం చేసేవారిది ఒక సంఘం ఇట్లా అనేక వ్యాపార సంఘాలు ఉండేవి. ఈ సంఘాలు బ్యాంకులుగా పనిచేసేవి. ఎంతో కొంత డబ్బు ఈ సంఘాలలో వేస్తే ఆ సంఘాలవారు ఆ డబ్బుమీద సంవత్సరానికి వచ్చే వడ్డీకిమ్మతుకు సరియైన సరకు ఏటేటా సప్లయి చేసేవారు.</p><p>ఓడల వర్తకులతో పాటు మన మతము, మన విద్యలు, మన కళలు, అన్నీకూడా తూర్పు దేశాలకూ, ద్వీపాలకూ వెళ్ళినవి. ఈ విధముగా భారతీయసంస్కృతినీ, నాగరకతనూ తూర్పు దేశాలలోను, ద్వీపాలలోను వ్యాపింపజేసిన వారు మొట్టమొదట మన పూర్వులు బౌద్ధాంధ్రులు, కాళింగులూను.</p><p>మన దేశములో బౌద్ధమతం ఎక్కువగా వ్యాపించినా వేదమతం లేకపోలేదు అప్పటికి నాలుగు వర్ణాలూ ఉన్నవి; కాని యిప్పటిలాగు మన మతం కొయ్యబారి ఉండేదికాదు. మన దేశానికి వచ్చిన శకులు, పఫ్లవులు, యవనులు మన మతం అవలంబించి శివుణ్ని, విష్ణుని పూజించేవారు. బుద్ధుని పూజించిన విదేశీయ రాజులు కూడా ఉండేవారు. అప్పటి మన మతం వారందరికీ చోటిచ్చి ఆదరించినది. సాతవాహనులు వేదమతావలంబకులు యజ్ఞయాగాలు చేశారు. అలా అని వారు బౌద్ధమతాన్ని ఆదరించక పోలేదు. ఈ సాతవాహనుల కాలంలోనే ఉన్నాడు నాగార్జునాచార్యుడు అనే గొప్ప బౌద్ధ సన్యాసి. ఆయనకు ఒక సాతవాహనరాజు ఎంతో డబ్బిచ్చి ఆదరించాడు. ధాన్యకటకములోని స్తూపం - ఇప్పుడు దీనిని అమరావతి సూప్తమంటారు చుట్టూ జీవకళ ఉట్టిపడేటట్టు బుద్ధుని కథలు బొమ్మలుగా చెక్కిన రాళ్ళతో ఒక గొప్ప ప్రాకారం కట్టించాడు. నాసిక, నానాఘట్టము, కార్లేలలోని గుహలు వర్షాకాలం నాలుగు నెలలూ బౌద్ధ భిక్షుకులు ఉండే నిమిత్తం సాతవాహన రాజులూ వారి సామంతులు కట్టించినవే. బౌద్ధుల ప్రార్థనాలయమైన కార్లే చైత్యం అత్యద్భుతమైన సుందరభవనం, ఈ వుదాహరణాలవల్ల ఆనాటి సాతవాహనరాజులు వేదమతావలంబకులయినా ఎంతటి మతసహనం కలవారో ఎంతటి బౌద్ధమతాభిమానులో తెలుస్తుంది దాక్షిణాత్యుల సంస్కృతికి పునాదులు వేసినవారు వారే ఆంధ్ర సాతవాహనులు.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=4b925b04d31b" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Frans Balthazar Solvyns (Born 6 July 1760–Died10 October 1824) was a Belgian marine painter and…]]></title>
            <link>https://medium.com/@tuxnani/frans-balthazar-solvyns-born-6-july-1760-died10-october-1824-was-a-belgian-marine-painter-and-8e6cec801406?source=rss-a2daf0d8e6c1------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/8e6cec801406</guid>
            <category><![CDATA[solvyns]]></category>
            <category><![CDATA[calcutta]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[తెలుగువాఁడు]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 29 Jun 2020 14:02:01 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-06-29T14:02:50.387Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>Frans Balthazar Solvyns</h3><p>Frans Balthazar Solvyns (Born 6 July 1760–Died10 October 1824) was a Belgian marine painter and journeyman artist, who lived in Calcutta between 1791 and 1803.</p><p>His collection of etchings provide a portrait of Calcutta’s 18th century history, and the people and customs of Bengal. His encyclopedic and systematic approach made him a pioneer of the systematic ethnography of the Indian population. His work had an important influence on 19th century Indian painting.</p><p>Lets look at some of his works :</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/650/1*Ponuv7qD2_TV__z5lgct2w.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/650/1*r_-HlAH5SvCNTURxIp8AAg.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*nYQ1Rr2S7hEEZPH3xxwhsA.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/650/1*8S_T2NNXf3ch2CGXEnFbAg.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*H_cowqBsUyz5kJ71PGQ_YA.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/512/1*nKfmVBFjhzkPUl5k3rbyQg.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/650/1*SU_h65K3-fphmv8W-qscXg.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/650/1*CHgSFzR8IUkcN0MwAbLpdw.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/512/1*mWSbmJWhOM5zpxow7zyyXQ.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*PJ_9d3XMPudJ51EtNTTlxg.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*txr_epk-gwGwfnWXeVIKOg.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/650/1*WhQr-d6vqXMCoX8fCWOtZQ.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/850/1*AlxD_SBD8jXFM2dcIXxuoA.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/600/1*EGlYJ18ljX1dUN3yoBtNhw.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*7R7qxwWCCvGaHtTOn2Fr7A.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*ZK24tyW-QinrHYxOBXg3Mw.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/1*X9i8nlDERQbH2QoQqbiTfg.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/1*Tj15CpXuePj_ilVWu-BqAA.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/1*uwDqANu1PlufFITtCCBwyw.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/450/1*VKIIQ6IaMIVKTeaxlkPw8g.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/1*quWsJ-sjObWZFeGVZIk55g.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/1*7Jv18UiRnJKJjzcojSQxeQ.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/315/1*W2GZAPfpWht1nnsHhEhMBA.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/450/1*zbfRuwXHDbSPCjvO2cpoTg.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/312/1*1Bejg5fbl0160oCgsEiXYA.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/1*ZK7BWt7yEt4wvhEsPt2voQ.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/512/1*ib25HqxRW_XPJ5K99XMCTw.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/450/1*M1jtL2kcMx4rTiUKeRDQwg.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/1*rXXtBEhbwsaATZ9mUExHKw.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/600/1*zejp4QML9wvUZGOsKoskgQ.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/1*tZg-5pmiKzH1FQEubfHYsw.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/450/1*IvzUOX4sStrYxrOjiIWbxg.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/650/1*6Xr9lrK0nHEd-ZIAYCKorA.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/1*yvZuicFtLH9W_JplK_iFGQ.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/1*8WGgrK0d65unUW5kouDYVA.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/1*0aGxyYoWUZM3IyHpQg98qQ.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/600/1*26WyP5Gz2o6QxRf7K5T1TQ.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/311/1*VE5sxS5a4BrR168zMhDSMw.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/1*rt_OXgP5vPp4W4-W89iiWQ.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/1*_imIANl_yAW7twe0jinlwA.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/450/1*N7TosHYwpJp4VdgdmYAsiA.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/1*HRmG1h7vZ-zAC8gHJnLhVQ.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/1*l8eAzeruyJZJZOlE83m3Ww.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/450/1*GVHkbQFCO3i5Kl31dW73Vw.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/450/1*y8zrylHN-Lsqc8LKxNTLsA.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/1*huPcU2CPsKoXAfE1-w14hw.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/1*XaIcla1DzuMBZjEZx5Cfog.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/450/1*CI14z9ApwCAFIEzDqFZLWw.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/650/1*CS-eGB_WZoApTt6YpQXceg.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/1*HuGBNIFPucfThwATBrK1LQ.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/600/1*N46NBAWxkwRouTPoJFNkEQ.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/600/1*paVLhzeW7M1nrHbjywe7Kw.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/450/1*zG-sVFuQ8AROXIAF7gw7mA.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/1*1GavJ3fUi7ouy6jZ9OnbJg.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/650/1*7_cI7R6QwtLHRUFOnRfyWQ.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/1*zJZJ4FY1U_Y-4HfmBUrVTQ.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/1*y62jxB2NS62CmIExZfqViw.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/1*DyAloj-Exlw5es9UXQBDlQ.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/1*S2oYimkB7jyiBHiwsKGNtA.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/1*isUPKlqG-xeCKXdZzPe7VA.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/600/1*F3Sb-D2q40CGH5iL3gRLxg.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/600/1*c4AZbwdfVWSQiBsnE9cP_w.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/1*do0GUQHoaXLEWa-bor9CsQ.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/600/1*Rt1n9wmBDONO3OZr2lAsqA.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/600/1*vpV7IXK08Y2Xae0Z-kIbJw.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/1*-qkaJgfLFF0mIbvng9nKhQ.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/450/1*a0TAgcKJdkRvAqg6fEiElA.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/450/1*ST4-W8mb5yY8_NMHf4hDcg.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/1*-t2MUtZaNy8GveTNBfdAIA.jpeg" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=8e6cec801406" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[భారతీయ ప్రాచీన క్రీడలు]]></title>
            <link>https://medium.com/@tuxnani/%E0%B0%AD%E0%B0%BE%E0%B0%B0%E0%B0%A4%E0%B1%80%E0%B0%AF-%E0%B0%AA%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B0%BE%E0%B0%9A%E0%B1%80%E0%B0%A8-%E0%B0%95%E0%B1%8D%E0%B0%B0%E0%B1%80%E0%B0%A1%E0%B0%B2%E0%B1%81-e882afbfc113?source=rss-a2daf0d8e6c1------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/e882afbfc113</guid>
            <category><![CDATA[తెలుగు]]></category>
            <category><![CDATA[ఆటలు]]></category>
            <category><![CDATA[భారత-దేశం]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[తెలుగువాఁడు]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 10 May 2020 09:23:04 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-05-10T09:23:04.752Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>1952 మార్చి భారతి సంచికలో ప్రచురితమైన శ్రీ తటపర్తి సూర్యనారాయణ గారి వ్యాసం</h3><p>సంస్కృతి, సభ్యత ఈ రెండు పదాలు ఒకదానికి మరొకటి పెన వేసుకున్న పదాలు. ఈ పదాలను ఒకదానిని మరొక పదంతో విడదీసి చూడలేము. సంస్కృతిని ఆత్మ అనుకుంటే, సభ్యత శరీరం అనాలి. మంచి గుణాలను ఆత్మలో చేర్చుకుంటే సంస్కృతి అవుతుంది. అలా చేరిన సద్గుణాలను శరీరంలోని అవయవాల ద్వారా అభివ్యక్తీకరిస్తే అది సభ్యత అవుతుంది. మన పూర్వీకులు Polo, Tennis, Foot Ball, Cricket లాంటి ఆటలు ఆడలేదు, వారికి ఆ ఆటల జ్ఞానం లేదు అని మీ భావన అయితే, ఈ వ్యాసం చదివాక ఆ భావన మారుతుంది.</p><p>మన ప్రాచీన క్రీడలు నాలుగు విధాలు, అవి :</p><p>1. ఆత్మమనో వినోదార్ధమైనవి (మనస్సుకు ఆహ్లాదాన్నిచ్చేందుకు ఆడేవి)</p><p>2. ప్రేక్షకజనుల ఆనందం కొరకు ఆడేవి (ప్రేక్షకుల కోసం ఆడేవి)</p><p>3. ధర్మోత్సవాది ప్రధానములు (ఏదైనా పండుగలోనో, ఉత్సవంలోనో, జాతరలోనో ఆడేవి)</p><p>4. మిశ్రితములు (రకరకాల ఆటలు)</p><p>కొన్ని ఆటలు :</p><p>అ. కృత్రిమ వృషభ క్రీడ : ఈ ఆటను పిల్లలు, పెద్దలు ఆడేవారు. కొందరు ఎద్దులాగా, కొందరు సింహం లాగా బట్టలు పైన కప్పుకొని ఒక నిర్ణీత హద్దులోపల పరుగులు పెడుతూ, సింహాలు ఎద్దులను వేటాడుతున్నట్టు ఆట ఆడుతారు, నిర్ణీత సమయం లోపు సింహం వారు ఎద్దు పక్షం వారిని కబళిస్తే సింహం వారు గెలిచినట్టు, లేదా ఎద్దు వారు గెలిచినట్టు.</p><p>ఆ. విలయన క్రీడ : ఇందులో రెండు రకాలు…</p><p>ఆ.౧. దొంగా పోలీసు ఆట. కొందరు పిల్లలు దొంగలు, కొందరు పిల్లలు పోలీసులు, దొంగలు దాక్కోవాలి, పోలీసులు వాళ్ళని వెతికి పట్టుకోవాలి. ఇదంతా ముందుగా అనుకున్న సమయం లోపు అయిపోవాలి. సమయం దాటాక పోలీసు పక్షం వారు అందరు దొంగలను పట్టుకుంటే పోలీసులు గెలిచినట్టు లేదా దొంగలు గెలిచినట్టు.</p><p>ఆ.౨. పిల్లలు రెండు జట్టులుగా విడిపోవాలి — పశుపాలకులు, పశువుల దొంగలు, ఒకడు మాత్రం మేకగా ఉండాలి. పశుపాలకుల నుండి మేకను పశువుల దొంగలు ఎత్తుకొని పోతారు. పశుపాలకులు దొంగలను వెతికి పట్టుకొని మేకను విడిపించుకోవాలి. ఈ ఆటను శ్రీకృష్ణుడు “వత్స హరణమున” ఆడాడని భాగవతం లో చెప్పబడి ఉంది.</p><p>ఇ. మర్కటోత్సవ క్రీడ : పిల్లలు కోతుల్లా చెట్లెక్కి దాక్కుంటూ, తిరుగుతూ ఆడుకుంటారు. భాగవతంలో ఈ ఆట కూడా చెప్పబడింది.</p><p>ఈ. శిక్యాదిఘోషణ క్రీడ : ఈ ఆటలో బంతి లాంటి ఒక వస్తువును పిల్లలందరూ ఒకడికి మాత్రం అందకుండా, ఆ ఒక్కడిని పరిగెత్తిస్తూ తమలో తాము ఆ వస్తువును మార్చుకుంటూ ఆడాలి. అలిసిపోయానని ఆ ఒక్కడు ఒప్పుకుంటే ఆ వస్తువు అతనికి ఇచ్చేయవచ్చు.</p><p>ఉ. అహమహమికా స్పర్శ క్రీడ : దూరముగా నిలుచున్న ఒకడ్ని మిగితా వాళ్ళందరిలో ఎవరు ముందుగా వెళ్ళి పట్టుకుంటారోనన్న పోటీ.</p><p>ఊ. భ్రామణ క్రీడ : పిల్లలు లేస్తూ, కూర్చుంటూ, ఊగుతూ ఉంటారు. కూర్చున్నప్పుడు తప్ప ఒకడు వెళ్ళి పట్టుకుంటే, ఇప్పుడు ఈ ఇద్దరు చేతులు పట్టుకుని మిగితా వారిని కూర్చోనీయకుండా పరిగెట్టించాలి.</p><p>ఋ. గర్తాది లంఘన క్రీడ : ఎవరెంత దూరం పరిగెత్త గలరోనన్న పోటీ.</p><p>ౠ. బిల్వాది ప్రక్షేపణ క్రీడ : ఒక తీగ కట్టి ఆ తీగకు అటూ ఇటూ చేరి, తీగకు పై నుండి బంతి విసురుకోవడం. బంతిని కొట్టలేకపోయినా, బంతి తీగకు తగిలినా, కింద నుండి పోయినా ఓడినట్టు.</p><p>ఌ. అస్పృశ్యత క్రీడ : ఒకడు మిగితా పిల్లలను అంటుకునేందుకు ప్రయత్నించాలి, మిగితా వారు అతడి అందుకు రాకుండా పారిపోవాలి. ఇతను ముట్టుకున్న వాడు మళ్ళీ ఆటను కొనసాగించాలి.</p><p>ౡ. నేత్రబంధ క్రీడ — ఇది మూడు విధాలు :</p><p>ౡ.౧. వెనక నుండి వచ్చి కనులు మూసిన వ్యక్తిని కనులు మూతబడిన వ్యక్తి గుర్తించాలి.</p><p>ౡ.౨. కళ్ళకు గంతలు కట్టుకొని దాక్కున్న వారిని పట్టుకోవాలి.</p><p>ౡ.౩. కళ్ళకు గంతలు కట్టుకొన్న పిల్లవాడిని మిగతా పిల్లలు వచ్చి తాకుతారు, తాకిన వారిని కళ్ళకు గంతలున్న బాలుడు పట్టుకోవాలి.</p><p>ఎ. స్పందాందోళికా క్రీడ : వరుసగా ఉయ్యాలలు కట్టి ఉంటాయి, ఒక ఉయ్యాల ఊగుతూ రెండో ఉయ్యాలలోకి, దాని నుంచి మూడవ ఉయ్యాలలోకి దూకుతూ ఆడాలి.</p><p>ఏ. నృప క్రీడ : పిల్లల్లోనే ఒకరిని రాజుగా, ఒకరిని మంత్రిగా పాత్రలిచ్చి రాజు-మంత్రి చేసే పనులు వారితో చేయించడం.</p><p>ఐ. హరిణా క్రీడనకము : కొందరు మామూలుగా పరిగెత్తుతుంటే, ఒకడు జింకలా దూకుతూ వీరిని అధిగమించాలి.</p><p>ఒ. వాహ్యవాహక క్రీడ : ఓడిపోయిన వాడి భుజం మీద ఎక్కి గెలిచిన వాడు వెళ్ళాలి.</p><p>ఓ. దేవ-దైత్య క్రీడ : కొందరు రాక్షసులు, కొందరు దేవతలుగా విడిపోయి, ఒకరి మీద ఒకరు, దుమ్ము ఎగరవేసుకుంటూ ఆడతారు. శివాజీ ఈ ఆటను ఆడుతున్నట్టు, యవనులను ఓడించినట్టు ఆడతారు.</p><p>ఔ. జలక్రీడ : చెట్లపైకెక్కి అక్కడి నుండి కిందున్న నీటి కొలనులోకి దూకటం, ఒకరి మీద మరొకరు నీళ్ళు విసురుకోవటం. కాళిదాసు, భారవి, మాఘుడు చెప్పినట్టు ఈ ఆట స్త్రీ పురుషుల మధ్య కూడా ఆడేవారు.</p><p>అం. కందుక క్రీడ : ఒకడు బంతి పైకి ఎగురవేయాలి, ఇంకొకడు తనవైపుకు వచ్చిన బంతిని పట్టుకోవాలి లేదా మొదటి వ్యక్తి పైకెక్కి బంతిని విసరాలి.</p><p>అఁ. కందుక క్రీడ ౨ : ఒకడికి తగిలేలా బంతిని విసరటం.</p><p>అః. వనభోజన క్రీడ : అడవికి వెళ్ళి ఆడటం, అక్కడే వంటలు చేసుకొని తినడం. దీనినే నేడు Picnic అందురు.</p><p>క. రాసక్రీడ : ఇసుక మైదానంలో శ్రీకృష్ణ లీలను అనుకరించడం. ఉత్తర భారతదేశంలో రామలీల కూడా ఇలానే ఆడతారు. గుజరాత్ ప్రాంతంలో ఆడే గరభా నృత్యము ఇంచుమించు ఇదే.</p><p>ఖ. చాలిక్య క్రీడ : మత్తు ఎక్కించుకుని సంగీత వాద్యాలను వాయించాలి. ఇలాంటి ఆట పురాణాలలో వర్ణించబడి ఉంది.</p><p>గ. నియుద్ధ క్రీడ : ముష్టి యుద్ధం, ఒకరినొకరు గుద్దుతూ ఆడాలి. జరాసంధ భీముల మధ్య జరిగింది ఈ ఆటే.</p><p>ఘ. నృత్య క్రీడ : ఎవరు బాగా నాట్యమాడతారో నన్న పోటీ. ఒక్కక్కరూ ఆడవచ్చు, బృందాలలోనూ ఆడవచ్చు.</p><p>ఙ. అక్ష క్రీడ : మహాభారత కథకు ఆధారభూతమైన ఆట. ఋగ్వేదము ఈ ఆటను నిషేధించినది.</p><p>చ. మృగఘాత క్రీడ : వేట. రాజులలో ఇది ప్రసిద్ధం.</p><p>ఛ. పక్షి క్రీడ : ఒకడు శ్యేనము (డేగ) లా సంజ్ఞ చేస్తూ మిగితా పిల్లలు కోడిపిల్లల్లా అనుకరిస్తూ ఉంటే వారిని వేటాడే ఆట.</p><p>జ. మత్స్య క్రీడ : నావలపైకెక్కి రాజపుత్రులకు చేపలను పట్టడం నేర్పే ఆట.</p><p>ఝ. చతురంగ క్రీడ : నేటి చదరంగం లాంటి ఆట.</p><p>ఞ. శాలభంజికా క్రీడ : కర్ర బొమ్మలతో లేదా గుడ్డ బొమ్మలతో ఆడే ఆట.</p><p>ట. లతోద్వాహ క్రీడ : చెట్టును తీగను పెంచి, ఈ రెంటికీ పెళ్ళి చేసే ఆట. శకుంతల ఈ ఆటను ఆడేదట. ఇదే విధంగా తులసీ-బృందా వివాహం ఆట కూడా ఉంటుంది.</p><p>ఠ. వీటా క్రీడ : చిత్రగుల్ల అని ఒక ఆట. దీని వర్ణన మహాభారతంలో ఆదిపర్వంలో ఉంది.</p><p>డ. కనక శృంగకోణ క్రీడ : పిచకారీతో ఆట.</p><p>ఢ. వివాహ క్రీడ : పెళ్ళిని అనుకరిస్తూ ఆడే ఆట.</p><p>ణ. హల్లీశ క్రీడ : ఒక బాలుడు-ఒక బాలిక-ఒక బాలుడు — ఒక బాలిక ఇలా మండలాకారంలో కూర్చుని లేచి నిలబడి స్థానాలు మార్చుకొని తిరిగి కూర్చుని మళ్ళీ నిలబడి ఇలా ఆడే ఆట.</p><p>త. గానకూర్దన క్రీడ : కొందరు పాడుతుంటే, ఆ పాటను అనుసరిస్తూ మిగితా వారు దూకుతూ, గెంతుతూ ఆడే ఆట.</p><p>థ. నౌకాక్రీడ : పడవలు నడిపే వారి మధ్య జరిగే పోటీ. అలెప్పీలో, కాశీలో ఇప్పుడూ జరుగుతుంది.</p><p>ద. జలక్రీడ : నీటి వనరు, అది నదియైనా, చెరువైనా, మధ్యలో చేరి రోజువారీ తినటం లాంటి పనులు చేయటం. దుర్యోధనుడు ఈ ఆటలోలా ఆడి జలస్తంభ విద్య నేర్చుకున్నాడని అంటారు.</p><p>ధ. వనవిహార క్రీడ / పుష్పాపచయ క్రీడ : అడవిలో ఒట్టి చేతులతో వెళ్ళి పూలు ఏరి, మాలలు కట్టి, అక్కడ దొరికే వస్తువులతోనే వంటలు వండటం.</p><p>న. అమలక ముష్ట్యాది క్రీడ : ఒక గుప్పెట్లో ఉసిరికాయను దాచిపెట్టి, రెండు గుప్పెట్లు చూపి. సరైన చేతిని ఎంచుకుంటే ఉసిరికాయ, లేకపోతే గుద్దు ఇవ్వటం.</p><p>ప. దగ్దురస్లావ క్రీడ : కప్పలాగా గెంతుకుంటూ వెళ్ళే ఆట.</p><p>ఫ. నాట్య క్రీడ : నాటకం ఆడుతూ ఆడే ఆట.</p><p>బ. అలాత చక్ర క్రీడ : నిప్పును ఒక కర్రకు చివర వెలిగించి, కాగడాలా, గాలిలో విన్యాసం చేయటం. గాలిలో ఆకాశం వైపుకు అక్షరాలు రాసి కనుక్కోమనటం.</p><p>భ. గదా క్రీడ : కృత్రిమ గదతో ఆడటం. ఇలాగే ధనుఃక్రీడ కూడా ఉంది.</p><p>మ. అశోక పాదప్రహార క్రీడ : ఒక చెట్టును చెప్పులదండతో అలంకరించి నీరు పోసి పెంచటం. నా చెప్పుదెబ్బలు తిని ఇది పెరిగిందని చెప్పటం. దీనిని కాళిదాసు వర్ణించాడట.</p><p>య. చిత్రక్రీడ : విరహ అవస్థ లో గీసే చిత్రాలు.(యక్షుని వలె) Painting, Drawing.</p><p>ర. కావ్యవినోద క్రీడ : ఇందులో బిందుచ్యుతకము, మాత్రాచ్యుతకము, సమస్యాపూర్తి, ప్రహేళిక, ఖడ్గబంధము, పద్మబంధము, మొదలగు కావ్యరీతులు వచ్చును. నేటి Puzzles కూడా ఇందులో చేరును.</p><p>ఱ. వాజివాహ్య క్రీడ : గుర్రాలెక్కి బంతి ఆడటం. గీతావళిలో తులసీదాస్ ఈ ఆటను వర్ణించాడట. Polo?</p><p>ల. కరివాహ్య క్రీడ : ఏనుగులెక్కి బంతి ఆట ఆడటం.</p><p>వ. మృగవాహ్య క్రీడ : లేడి-దుప్పులతో కట్టిన బండి/రథం మీద ఎక్కి, పెరిగెత్తుతున్న వ్యక్తిని పట్టుకోవటం.</p><p>శ. గోప క్రీడ : ఇది రాసక్రీడలో ఒక రకం</p><p>ష. ఘట క్రీడ : నెత్తిపైన కుండలను ఉంచుకొని నడవటం, నిప్పులపై నడవటం, గడులు గీసి వాటిపై నడవటం. ఒక తాడుపై నడవటం. ఇవన్నీ ఘట క్రీడలే.</p><p>(సశేషం)</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=e882afbfc113" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[వ్యాసరచనల సూచి]]></title>
            <link>https://medium.com/@tuxnani/%E0%B0%B5%E0%B1%8D%E0%B0%AF%E0%B0%BE%E0%B0%B8%E0%B0%B0%E0%B0%9A%E0%B0%A8%E0%B0%B2-%E0%B0%B8%E0%B1%82%E0%B0%9A%E0%B0%BF-13bbf58abae0?source=rss-a2daf0d8e6c1------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/13bbf58abae0</guid>
            <category><![CDATA[telugu]]></category>
            <category><![CDATA[telugu-index]]></category>
            <category><![CDATA[సాహిత్యం]]></category>
            <category><![CDATA[వ్యాసాల-సూచి]]></category>
            <category><![CDATA[తెలుగు]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[తెలుగువాఁడు]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 09 May 2020 16:28:34 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-01-21T06:38:48.716Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>1875 నుండి 1972 వరకు వివిధ తెలుగు పత్రికలలో వచ్చిన వ్యాసాలకు సూచి, నే. శ్రీ. కృష్ణమూర్తి గారి సంకలనం</h3><p>2011లో ఒకసారి తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వారు వారి పాత పుస్తకాలన్నిటినీ సగం ధరకు పది శాతం ధరకు అమ్మకానికి ఉంచారని తెలియంగానే చేతిలో ఎంత డబ్బు ఉందో చూసుకోకుండా, ఆఫీసుకు మధ్యాహ్నం నుండే నామం పెట్టి పబ్లిక్ గార్డెన్స్ పక్కనే ఉన్న శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం ప్రాంగణానికి దౌడు తీసాను.</p><p>నేను వెళ్ళేసరికి ట్రాలీలలో(సిమెంట్, ఇసుక మోసుకెళ్ళే చిన్న చక్రాల బండి) పుస్తకాలు సర్దుకొని కౌంటర్ వైపు వెళ్ళే వాళ్ళను పలువురిని చూసాను.</p><p>నేను కొనుక్కునేందుకు ఏమున్నాయా? అని చూస్తే, తెలుగు సమితి వారు వేసిన విజ్ఞానసర్వస్వాలు(రెండవ ముద్రణ), తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం వారు ముద్రించిన మూడవ ముద్రణలో ఎనిమిదవదో ఏడవదో వాల్యూము దాకా విజ్ఞానసర్వస్వాలు, సూర్యరాయాంధ్ర నిఘంటువు వాల్యూములు, ఆంధ్రమహాభారతం, భాగవతం, ఇత్యాది గ్రంథాలు కుప్పలుగా పోసి ఉన్నాయి. అందులో నేనున్న పరిస్థితిలో చేతిలో రొక్ఖం అంత ఎక్కువ లేదు, ఇంటికి మోసుకు వెళ్ళేందుకు ఏమీ తెచ్చుకోలేదు, రెండు బస్సులు, ఒక ఆటో, కొంత నడకతో ఇంటికి చేరాలి. అప్పటికి క్యాబులు అందుబాటులోకి రాలేదు. ఇవన్నీ ఆలోచించుకొని వేణీ సంహారం ఒక కాపీ, ఆముక్తమాల్యద ఒకటి, భారతి సూచి, రచయితల సూచి, వ్యాస రచనల సూచి కొనుక్కున్నా, బిల్లు ఏమో రెండొందలు దాటలేదు. జేబులో ఐదొందల నోటు, కొన్ని వందలు ఉన్నాయి. బాసుకు ఫోన్ చేసి సంగతి చెప్పాను. రెండవ, మూడవ తెలుగు మహాసభలప్పుడు వేసిన జ్ఞాపిక పుస్తకాలు, మాండలిక పదకోశాలు, పారిభాషిక వృత్తి పదకోశాలు కొనేసాను. డబ్బు ఇంకా దండిగా మిగిలి ఉంది. కానీ మోసుకెళ్ళేందుకు సత్తువ లేదు. సేల్స్ కౌంటర్ వాడిని అడిగి ఒక గోతాము తీసుకున్నాను. అందులో ముప్పావు భాగం పుస్తకాలు నిండాయి. ఒక సారి ఎత్తి చూసాను, మోసేయగలను అన్న విశ్వాసం వచ్చింది. ఇంకా పావు బస్తా నింపుకోవచ్చన్న జ్ఞానం కూడా.</p><p>మూడో సారి కలియతిరిగాను, ఈ సారి వేమన పద్యాలు, క్షేత్రయ్య పదాలు, కోలాటం, చక్కభజన మీద పుస్తకాలు కొన్ని కొనుక్కున్నాను.</p><p>ఎలాగోలా పుస్తకాలను ఇంటికి మోసుకొచ్చుకున్నాను. ఇందులో అడపాదడపా తీసి చూడటమే కానీ ఏ పుస్తకాన్ని తదేకంగా తీసి చదువుకునే అవకాశం రాలేదు.</p><p>మనసు ఫౌండేషన్ వారికి ఒకే సారి పుస్తకాలన్నీ ఇచ్చేయాలన్న మనసు పుట్టి నా లైబ్రెరీలో ఉండి, వారి దగ్గర స్కాన్ అవ్వని పుస్తకాలన్నిటినీ అట్టపెట్టెలకు సర్ది పంపించాలని అనుకున్నాను. చూస్తే అవే ఒక ఆరు మధ్య సైజు అట్టపెట్టెలయ్యాయి. వాటిని పంపేసాక చూసుకుంటే, ఎన్ని పంపానో, అంతకు రెట్టింపు పుస్తకాలు ఇంకా అలానే ఇంట్లో ఉన్నాయి.</p><p>స్కాన్ అయ్యాక పుస్తకాన్ని లాప్‌టాప్ లో చదువుకోవటమే నాకు సుఖం. నా దగ్గర ఉన్న పుస్తకాలలో చాలా వరకూ పట్టుకుంటే పొడి అయి చేతిలోకి రాలొచ్చేవే అధికం. అందుకనమాట.</p><p>పండగ కోసం ఇంట్లో అన్నీ అటూ ఇటూ కదిపి శుభ్రం చేస్తున్నారు మిగితావాళ్ళు. నేనూ ఏదోటి చేస్తున్నానడానికి పుస్తకాలు అటూ ఇటూ కదిపాను. అప్పుడు తెలుగు విశ్వవిద్యాలయంలో కొనుక్కున్న వాటిలో మిగిలినవి కనిపించాయి.</p><p>అందులో ఒక పుస్తకం వ్యాస రచనల సూచి. ఈ పుస్తకం గత పదేళ్ళలో కనీసం నెలకు ఒకసారైనా మరొకరి గ్రంథాలయంలో చూడటం మామూలైపోయింది. ఆయా కాలాల్లో తెలుగులో వచ్చిన అన్ని సాహిత్య విషయక వ్యాసాలూ ఈ సూచి లో ఉన్నట్టు తెలుసు. ఈ సూచిని పక్కన పెట్టుకొని అప్పటి పత్రికలను మరో పక్క వేసుకొని కావాల్సినంత విలువైన సమాచారాన్ని రాబట్టుకోవచ్చనీ తెలుసు. పలు పుస్తక ప్రదర్శనల్లో అక్కడకు వచ్చిన ముఖ్య అతిథిని తెలుగు విశ్వవిద్యాలయం స్టాలు(ప్రజాశక్తి) వరకూ తీసుకెళ్ళి వారికి ఈ పుస్తకం చూపించి, ఇంత విలువైనది, పాతది మన తెలుగు అని గర్వంగా చెప్పుకున్నాను.</p><p>కానీ కేవలం సాహిత్యపరమైన వ్యాసాలే అని ఒక భ్రమ నాకుండేది. కారణం, ఎప్పుడూ శ్రద్ధగా పుస్తకాన్ని తెరిచి చూడలేదు. తీసి చూసిన పేజీలన్నీ సాహిత్యానివే కనపడేవి.</p><p>ఇక వేరే పనేం లేదుగా, అసలే శనివారం , వారాంతం. కొన్ని పేజీలను అటు ఇటుగా పరిశీలించాను. అర్థశాస్త్రం, విజ్ఞానం, జీవిత చరిత్రలు, శిలాశాసనాలు, జానపదాలు, ఒకటేంటి, అన్నీ ఉన్నాయి నాలో అని చెప్పింది ఈ భారీ పుస్తకం.</p><p>భారతి ఈ మధ్యే జాడీ(హార్డ్ డిస్క్) నుంచి తీసి ముంతలోకి(ప్రస్తుతం వాడుతున్న లాప్‌టాప్) పెట్టుకున్నా, అవసరమొచ్చినపుడు నంజుకునేందుకు ఉంటుందిలే అని.</p><p>ఇక ఈ సూచి, భారతుల నిధి ఆంకోర్ వాట్ నుండి చేబ్రోలు శాసనాల వరకూ, లిపి సంస్కరణల నుండి తెలుగు సాహిత్యం ఇతర భాషా సాహిత్యాలపై ఉంచిన ప్రభావం వరకు. ఒకటా రెండా? వెయ్యిన్నారొందలు-వెయ్యిన్నేడొందల పేజీలలో కేవలం వ్యాసాల శీర్షికలే. ఆ శీర్షికలను అనుసరించి, అవి ఏ పత్రికలో ఎప్పుడు, అవరి రచనగా ప్రచురితమయ్యాయో పేజీ సంఖ్యతో సహా వివరాలుంటాయి.</p><p>ఈ వ్యాస సూచి కేవలం తెలుగు పత్రికా సాహిత్యంలోని తొలి వందేళ్ళకే పరిమితం. ఇక ఆ తరువాత వచ్చిన వ్యాసాలకు ఎప్పటికి మనమొక సూచి తయారు చేసుకుంటామో తెలీదు.</p><p>కింది లంకెలో వ్యాస సూచి పిడిఎఫ్ పొందగలరు.</p><p><a href="https://archive.org/details/vyasa-rachanala-suchi">Vyasa Rachanala Suchi : నే. శ్రీ. కృష్ణమూర్తి : Free Download, Borrow, and Streaming : Internet Archive</a></p><p>ఈ సూచి తెలుగు పరిశోధకులకు ఎంత విలువైందో తెలీదు కానీ, తెలుగులో మన పూర్వీకులు అప్పటి వర్తమాన సాంకేతిక, రాజకీయ, ఆర్థిక అంశాలను తమ భాషలోకి మార్చుకోలేక పోయారు అని అజ్ఞానపు ప్రగల్భాలు పలికే వారికి మాత్రం ఈ సూచిక ఒక చెంపపెట్టు.</p><p>ఇక ఈ సూచి ని ఎలా వాడాలి?</p><p>చాలా సులభం, సూచిలో చెప్పిన పత్రికను, సంచికతో సహా http://archive.org</p><p>ఆ వ్యాసం చదువుకోండి.</p><p>ఒక వేళ ప్రెస్ అకాడమీ జాలస్థలంలో మీకు కావాల్సిన పత్రిక దొరకకపోతే ఆ వ్యాసం వివరాలను నాకు ఇస్తే, మీకోసం వెతికి పెడతాను.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=13bbf58abae0" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[నృత్తము-నృత్యము-నాట్యము]]></title>
            <link>https://medium.com/@tuxnani/%E0%B0%A8%E0%B1%83%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E0%B0%A4%E0%B0%AE%E0%B1%81-%E0%B0%A8%E0%B1%83%E0%B0%A4%E0%B1%8D%E0%B0%AF%E0%B0%AE%E0%B1%81-%E0%B0%A8%E0%B0%BE%E0%B0%9F%E0%B1%8D%E0%B0%AF%E0%B0%AE%E0%B1%81-c24e7a9fadfa?source=rss-a2daf0d8e6c1------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/c24e7a9fadfa</guid>
            <category><![CDATA[andhra-pradesh]]></category>
            <category><![CDATA[classical-dance]]></category>
            <category><![CDATA[bharatanatyam]]></category>
            <category><![CDATA[telugu]]></category>
            <category><![CDATA[kuchipudi]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[తెలుగువాఁడు]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 08 May 2020 07:22:17 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-05-08T07:22:17.334Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><strong>నృ</strong>త్త-నృత్య-నాట్యాలు మూడూ చాలావఱకు జనసామాన్యంలో సమానార్థకంగానే ప్రయోగించబడుతున్నాయి. నేటి నాట్యకళాకారులు కూడా చాలామంది ఈ మూడూ సమానార్థకాలే అనుకుంటుంటారు. భేదం, వివరణలు తెలిసినవాళ్ళు, తెలిసి ఔచిత్య ప్రకారం ప్రయోగించే నర్తకులు సకృత్తు. ఎందుకు వీటిలో తేడాలు తెలియాలి? అర్థాలు తెలుసుకున్నంతమాత్రాన ఏమవుతుందీ అన్న ప్రశ్న చాలామందిలో ఉదయిస్తుంది. అసలు నర్తనం యొక్క ప్రయోజనమేమిటి? నర్తనమైనా, సంగీతమైనా, ఇంకే కళలైనా రసోత్పాదనం కోసమే కదా! అసలు, భరతముని ప్రణీతమైన నాట్యశాస్త్ర వాఖ్యాత, అభినవగుప్తాచార్యుడు, నాట్యశాస్త్రాన్ని “రసశాస్త్ర”మనే సంబోధిస్తాడు. <strong>“రసోవైసః”</strong> అన్నది వేదోక్తి. అంటే, రసమని ఏది అనుభూతి చెందబడుతున్నదో అదే ఉన్నది, నిజమైనది అని. కాబట్టి, ఇటువంటి సామాజిక నిష్టమైన రససిద్ధికి నటుడెప్పుడూ ప్రయత్నించాలి. అంటే, ఔచిత్యమెరిగి, ఏది ఏమిటో తెలుసుకుని, సరైన చోట సరైన పద్ధతిలో ప్రయోగించాలి. అపుడే సరియైన నర్తకుడవుతాడు.</p><p>నృత్త-నృత్య-నాట్యాలలో ఏది ప్రాచీనం? వాటి ఆవిర్భావం ఎలా జరిగింది? ఆ పదాలు ఏ ధాతువులనుంచి పుట్టాయి? అన్న చర్చలు, ఆధునికులు చేసినట్టుగా ప్రాచీన భారతీయాలంకారికులెవరూ అంతగా చేసినట్టు కనిపించదు. భరతముని ప్రణీతమైన నాట్యశాస్త్రం, మొదటి అధ్యాయంలో, “<strong>నాట్యము</strong>” బ్రహ్మసృష్టిగా చెప్పబడింది. దేవతల కోర్కెననుసరించి దృశ్య, శ్రవ్యమానముగా చతుర్వేదముల సారాన్ని గ్రహించి, బ్రహ్మ పంచమవేదంగా నాట్యాన్ని నిర్మించాడు. అలానే “<strong>నృత్తము</strong>” పరమేశ్వర ప్రయుక్తం( నా.శా. ప్రథమ, చతుర్థ అధ్యాయాలు). భరతాదులందరూ దీనిని ఎఱుగుదురు. బ్రహ్మసృష్టి — భరతముని ప్రయుక్తము అయిన నాట్యాన్ని చూచిన శివుడు, తన నృత్తమును నాట్యముతో సమ్మిళితం చేస్తే బాగుండునని తలంచి, తండుమహర్షిని భరతునికి, ఆ నృత్తాన్ని నేర్పమని ఆదేశించాడు. తండువు భరతునికి నేర్పినదే <strong>“తాండవ”</strong>మైంది. ఈ రెండిటి కలయికతో కొత్తకళ సృష్టించబడిందనుకోవచ్చు, అదే “<strong>నృత్యము</strong>”. ఇది కొత్తకళ అని తండువుగాని, భరతుడుగాని, బ్రహ్మగాని తలచినట్లు మనకు నాట్యశాస్త్రంలో కానరాదు. అసలు నృత్యపదమే కనిపించదు దాదాపు. కాని, తరువాత వచ్చిన శాస్త్రకారులు(కోహలాదులు) దీనినే నృత్యంగా సిద్ధాంతీకరించినట్లు కనిపిస్తుంది. కాబట్టి, శివుడు నృత్తానికి, బ్రహ్మ నాట్యానికి ప్రవర్తకులైనట్లే, భరతముని నృత్యానికి ప్రవర్తకుడయ్యాడని చెప్పుకోవచ్చు.</p><p>ఇకపోతే, ఈ పదాలు ఉత్పన్నమైన ధాతువుల గురించి ఆలోచిస్తే, “<strong>నృత్” </strong>ధాతువు నుంచి నృత్తము, “<strong>నట్” </strong>ధాతువు నుంచి నాట్యము ఉత్పన్నమయ్యాయని విమర్శకుల అభిప్రాయం. ఈ రెండిటిలో, “నృత్” సంస్కృతధాతువనీ, “నట్” దానికి ప్రాకృత రూపమనీ, ఇలా కొన్ని వాదోపవాదాలున్నాయి. పోతే, “నృత్” ధాతువుకు “క్యప్” ప్రత్యయం చేరినపుడు నృత్యమనే పదం నిష్ఫన్నమవుతుంది. భారతీయ ప్రాచీనాలంకారికులలో నాట్యదర్పణకర్త మాత్రమే “నాట్” అను ధాతువు నుండి నాట్యమనే పదం వచ్చిందని చెప్తోంది. ఇక మరెక్కడా ఈ ధాతువులగురించి చర్చ కనిపించదు. ఈ “నృత్” ధాతురూపాలు మనకు ఋగ్వేదంలో కనిపిస్తాయి. అక్కడ ఈ ధాతువు కేవలం గాత్రవిక్షేపం,(గాత్రం= శరీరం) అన్న అర్థంలోనే ప్రయోగించబడిందని పండితుల అభిప్రాయం. పాణినీయంలోనూ, సిద్ధాంతకౌముదిలోనూ మనకు నట్ ధాతు ప్రయోగం(నాట్యము అన్న అర్థంలో) కనిపిస్తుంది. కాని కొన్ని ప్రాచీన గ్రంథాలలో(అమరకోశం,మాళవికాగ్నిమిత్రం) నృత్య, నాట్యాలు అభేదంగా ప్రయోగించబడ్డాయి. ఇలాంటి ప్రయోగాలే తరువాత కాలంలో ఈ పదాల అర్థవిపర్యాదులకు కారణమయ్యుండవచ్చు. ఈ పదాలను నిర్వచించటంలో తరువాతి అలంకారికులు భేదించటానికి ఇదికూడా కారణమని చెప్పుకోవచ్చు.</p><p>నృత్త-నృత్య-నాట్య పదాలను తొలుత తులనాత్మకంగా నిర్వచించిన గ్రంథం నందికేశ్వరుని అభినయదర్పణం. భరతాదిమునులను అనుసరించి, చతుర్విధ అభినయాలతో కూడిన “నటనము” నాట్య-నృత్య-నృత్త భేదాలచే త్రివిధమని నందికేశ్వరుడు పేర్కొన్నాడు.</p><p><strong>“ నాట్యం తన్నాటకం చైవ పూజ్యం పూర్వకథాయుతమ్!!</strong></p><p><strong>భావాభినయ హీనంతు నృత్తమిత్యభిధీయతే!!</strong></p><p><strong>రసభావ వ్యంజనాదియుక్తం నృత్యమితీర్యతే!!”</strong></p><p><strong>{</strong>నాట్యమనునది, నాటకమందు పూర్వకథతో వినియోగింపబడునది. భావము, రసాభినయాలు లేనిది నృత్తము( శరీర విక్షేపమాత్రం). రసభావాదులతో కూడినది నృత్యం}.</p><p>నందికేశ్వరుని తర్వాత చాలామంది అలంకారికులు ఈ మూడింటి స్వరూపాన్ని విపులంగా చర్చించారు. వారిలో ముఖ్య్లులు, దశరూపక కర్తయైన ధనంజయుడు, దాని వ్యాఖ్యాత ధనికుడు. తర్వాత సంగీతరత్నాకరకర్త శార్ఙ్గదేవుడు{ సంగీత రత్నాకరం, ౭ అధ్యా}, నృత్తరత్నావళిలో జాయపసేనాని{ప్రథమాథ్యాయం} వీటి స్వరూపాల్ని నందికేశ్వరునివలె సూక్ష్మంగా వివరించారు. కాని, ఈ నలుగురూ నృత్యవిషయయంలో నందికేశ్వరునితో ఏకీభవించినట్లు కన్పించదు. నందికేశ్వరుడు నృత్యాన్ని రసభావయుక్తంగా చెప్తే, వీళ్ళు నలువురూ, “రస”పదాన్ని వదిలిపెట్టి “భావాశ్రయం”గానే నృత్యాన్ని వర్ణించారు. శారదాతనయుడు తన భావప్రకాశంలో నృత్తాన్ని కూడా రసాశ్రయమని చెప్తాడు, కాని దానిని విపులీకరించడు. నృత్త, నృత్యాలు రెండిటినీ ఒకటిగానే చెప్పి, వాటిని మరలా మార్గ,దేశి పద్ధతులుగా విభజిస్తాడు{భావప్రకాశం- దశమాధికారం- శ్లో.౧౩౧-౧౩౪}. కాని, నాట్యదర్పణకర్తలైన రామచంద్ర-గుణచంద్రులు, నృత్యాన్ని రసభావవ్యంజనయుక్తంగానే చెప్పారు. నన్నెచోడుడు కూడా తన కుమారసంభవంలో నాట్యంలాగునే నృత్యంకూడా రసస్పోరకమనే సూచిస్తాడు(౯ఆ- రంభానాట్యవర్ణన). నృత్యంయొక్క రసస్ఫోరకత విషయంతక్క మిగతా అన్ని లక్షణాల విషయంలో దాదాపు అందరిదీ ఒకరకమైన నిర్వచనమే. అందరి అభిప్రాయాల్నీ క్రోడీకరించుకుంటే క్రిందివిధంగా వర్గీకరించుకోవచ్చు.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*2a3hoxrZdp5Ag3dcff-lhA.jpeg" /></figure><p>ఇది ఒకదానికొకటి పోల్చుకుని చూసుకోదగ్గ స్థూలమైన వర్గీకరణ. ఒక్కొక్కదాని గురించి చాలా విశదీకరించుకోవచ్చు. కాని, వ్యాసవిస్తారభీతి్ వల్ల ప్రధానాంశాల్ని క్లుప్తంగా చర్చిస్తాను.</p><p>నృత్తములో భావాభినయాలేమీ లేకపోవటం వల్ల, తాళలయాశ్రయంగా గాత్రవిక్షేపానికే పరిమితమవుతున్నది. ఈ గాత్రవిక్షేప విషయంలో నృత్త, నృత్యాలు రెండూ సమానాలే. కాని నృత్తము భావవిహీనము, నృత్యము అభినయాత్మకము. అందువల్ల ఈ అర్థంలోనే నృత్యాన్ని కేవలం “అభినయం” అని వ్యవహరించటం కూడా కనిపిస్తుంది. నృత్తంలో తాళలయాత్మకంగా ఉండే శుష్కాక్షరాలు(జతులు) ప్రయోగించబడితే, నృత్యంలో సాహిత్యం(శ్లోకాలు,గేయాదులు) ప్రయుక్తమవుతాయి. ఇంక అభినయ విషయంలో నృత్య,నాట్యములు తుల్యములు. కాని నృత్యం ఆంగికాభినయ ప్రధానంకాగా, నాట్యం సాత్త్వికాభినయముతో నిండి, కథాత్మకము అవుతున్నది. నృత్యంలో ప్రతిపదానికిఅర్థం(భావం) అభినయం చేయబడుతుండగా, నాట్యంలో వాక్యార్థం మొత్తం సూచనామాత్రంగా అభినయించబడుతుంది. ప్రాచీనాలంకారికుల మతంలో వాక్యార్థం రసమునకు, పదార్థం భావమునకు ప్రతీకలు. కాబట్టి వాక్యార్థాభినయ-రసాభినయములు సమానార్థకాలు, అట్లే పదార్థాభినయ-భావాభినయములు. పాండితీప్రకర్షకు సంబంధించిన సిద్ధాంతాల జోలికిపోకుండా పదార్థ, వాక్యార్థాభినయాలకి వివరణ ఇలా చెప్పుకోవచ్చు —</p><p>నృత్యంలో సాధారణంగా నర్తకి ఏదో ఒక శ్లోకాన్నిగాని, గీతాన్నిగాని, అష్టపదిగాని తీసుకుని ప్రతిపదమునకు అర్థాన్ని అభినయించి చూపుతుంది. అసలు కొన్ని పదాలకు విపులమైన అభినయవిధానము నిర్దిష్టమైఉంటుంది కూడా. ఇలా ప్రతి పదముయొక్క అర్థాన్ని ఆంగికాభినయ బాహుళ్యంతో(హస్తముద్రలు, దృష్టులు, గ్రీవాభేదాలు…) అభినయించి చూపించటం నృత్యంలో విశిష్టత. ఇక నాట్యమందు ప్రతి పదానికి అభినయం చేయబడదు, అంతేకాక ప్రతివాక్యానికి కూడా ప్రత్యేకమైన అభినయం ఉండదు. మొత్తంమీద వాక్యార్థం సూచితమయ్యేట్లుగా కొంత ఆంగికాభినయం, సాత్త్వికాభినయ బాహుళ్యం అవలంబింపబడుతుంది. ఉదాహరణకు, అష్టపదులు అభినయించేటప్పుడు, నర్తకి ఒక వాక్యాన్ని మాత్రమే తీసుకుని, ఆ అష్టపదియొక్క సందర్భాన్ని, పూర్తి భావనని, రాధామాధవుల విరహాన్ని, శృంగారాన్ని, నాయికా నాయకుల లక్షణాలని, రకరకాల సంచారీ భావాలతో, హస్తముద్రలతో అభినయిస్తుంది. కాని, నిజంగా చూస్తే నృత్యంలో కూడా కొంత సాత్త్వికాభినయం కనిపిస్తుంది, అందువల్లనే కొందరు అలంకారికులు నృత్యాన్ని కూడా రసాశ్రయమని చెప్పి ఉండవచ్చు. ఇక నృత్తమంటే నర్తకి మొదట, మధ్యమధ్యలో అభినయించే జతులు. ఒక్కొక్కసారి వెనుకపాటకి కూడా లయాత్మకంగా అంగవిక్షేపంతో నర్తించడం కూడా నృత్తమే. కాబట్టి నాట్యానికి నృత్త, నృత్యాలు రెండూ శోభాహేతువులు, ఉపయుక్తాలు. కనుక నృత్త, నృత్యాలు కూడా రసస్ఫోరకాలే.</p><p>భరతాదులననుసరించి అభినయం లోకధర్మి, నాట్యధర్మి అని రెండు రకాలు. అభినయం లోకానుసారిగా ఉండటం లోకధర్మి, నాట్యలక్షణ లక్షితంగా ఉండటం నాట్యధర్మి. నృత్త, నృత్యాలందు నాట్యధర్మి అధికం, నాట్యమందు లోకధర్మి అధికం. ఇంకా నాట్యంలో, నాటకాదులలో నాట్యధర్మి అధికం, ప్రకరణాదులలో లోకధర్మి అధికం. కాబట్టే అభినవగుప్తుడు తన నాట్యశాస్త వ్యాఖ్యానంలో లోకధర్మి భిత్తి స్థానీయమని, దానిమీది చిత్రమే నాట్యధర్మి అని పేర్కొన్నాడు.</p><p>భరతాది శాస్త్రకర్తలందరూ నృత్త, నృత్తాలు రెండూ నాట్యానికి ఉపకారాలని స్పష్టం చేశారు. నృత్తం పూర్వరంగంలో ప్రయోగింపబడి నాట్యానికి ఉపకరిస్తుంది. నృత్యం మధ్యన పదార్థాభినయం చేయవలసినప్పుడు ఉపకరిస్తుంది. మరి సాహిత్యార్థ సాక్షాత్కారానికి నృత్య, నాట్యాలు ఉపయుక్తాలైనప్పుడు, భావవిహీనమైన నృత్తంయొక్క ప్రయోజనమేమిటి? అనే ప్రశ్నకు భరతముని సమాధానం ఇలా ఉంది.-” నృత్తము అర్థాన్ని ఏ మాత్రం ఆపేక్షించని మాట నిజమే. కేవలం శోభ కలిగించుటకొరకే నృత్తం ప్రవర్తితమైనది. ప్రాయికంగా సర్వలోకానికి నృత్తము సహజంగా ఇష్టము. అందుచేతనే నృత్తము మంగళప్రదమనబడినది. వివాహము, పుత్రజననము, ఆవాహము, ప్రమోదము, అభ్యుదయము మున్నగు సమయాలలో వినోదకారణమగునట్లుగా ఈ నృత్తము ప్రవర్తితమైనది.”</p><p>ఈ సందర్భంలో నందికేశ్వరుని వివరణ ఇలా ఉంది-” నాట్య, నృత్తములను విశేషముగా పర్వకాలములందు చూడవలెను. ఇక నరేంద్రుని అభిషేకోత్సవము, యాత్ర, దేవయాత్ర, వివాహము, ప్రియసంగమము, నగరప్రవేశము, గృహప్రవేశము, పుత్రజననము మున్నగు సర్వకర్మలందును శుభార్థులైనవారు మంగళప్రదమైన నృత్యమును ఏర్పాటు చేయవలెను.” శార్ఙ్గదేవుడు కూడా వీటినే నృత్యసమయాలుగా పేర్కొన్నాడు. కాని జాయనమాత్రం వీటిని “నృత్తసమయాలు”గానే చెప్పటం గమనింపదగిన అంశం.</p><p>ఇక నృత్తము నాట్యమునకు శోభాసంపాదకము కదా! దానిని నాట్యంలో ఎక్కడెక్కడ ఔచిత్యం చెడకుండా ప్రయోగించవచ్చు? నృత్తము కావ్య కావ్యావయాలకు చేష్టావస్థాపనాత్మకము. రంజనాత్మకము. వాద్యప్రాధాన్యముగా నృత్తముండేటప్పుడు యథాసంభవంగా వైచిత్ర్యము పరదర్శించాలి. కాని వాద్యవైచిత్ర్యము కావ్యార్థనియతం కావాలి. కావ్యార్థనియతంగా ఉండే వాద్యవైచిత్ర్యమే నాట్యానికి శోభాయమానంగా ఉంటుంది. దేవీదేవుల శృంగారము సుకుమారమైనది. నాట్యప్రయోక్తలు ఆలాంటిచోట్ల నృత్తము ప్రయోగించుట సరియైనది. కావ్యము దంపతుల కామసంశ్రయార్థాశ్రయంగా ఉంటే మదనాశ్రయ నృత్తప్రయోగం ఆవశ్యకం. అంటే, దంపతులు దూతీవచనం వినేప్పుడు నృత్తమాచరించవచ్చు. ఇంకా కాంతుని సన్నిధిలో స్వాధీనభర్తృక నృత్తమొనరించవచ్చు. వాసవసజ్జిక, అభిసారికలు కూడా నృత్తమాచరింపవచ్చు. వసంతోదయం, చంద్రోదయం ఇలాంటి శోభాభావనలలోకూడా నృత్తము ప్రయోగించవచ్చు.</p><p>ఖండిత విప్రలబ్ధ కలహాంతరిత ప్రోషితభర్తృకల విషయంలో నృత్తము తగదు. కాంత సమాగమానికి సముచిత ఉపాయపర్యాలోచన చేసే సమయాలలో నృత్తము తగదు. ప్రియుడసన్నిహితుడయినను నాయిక యాస్థాబంధాతిరేకము కలిగియున్నచో నృత్తమనుచితముకాదు. నాయిక తన హృదయప్రసన్నత, తన శరీరశోభ ఉపలక్షించుకుని సర్వాంగములందు నృత్తాన్ని అనుగతం చేసుకొనవచ్చు.</p><p>ఇక నృత్త, నృత్యాలు రెండూ మధుర, ఉద్ధతాలని రెండురకాలు. ఇవే లాస్య,తాండవాలు. మరలా నృత్తాన్ని వికట,విషమ,లఘువులని మూడురకాలుగా విభజిస్తారు. శాస్త్రానుగుణమైన నృత్తంలో ౧౦౮ కరణాలు, అంగహారాలు, పిండీబంధాలు,మండలాలు, చారీభేదాలు ఇలా చాలా ఇమిడి ఉంటాయి. నృత్తహస్తాలు కూడా ప్రత్యేకంగా వివరించబడ్డాయి.{చతురశ్రాలు, ఉద్వృత్తాలు, తలముఖాలు మొదలైనవి. కొన్ని చోట్ల ఇవి ౨౯ గా చెప్పబడ్డాయి, కొన్నిచోట్ల ౩౦,౩౧ కూడా ఉన్నాయి}. వీటినికూడా సమయౌచిత్యమెరిగి ప్రయోగించడం శోభాకరం, మంగళప్రదం, రసస్ఫోరకం. దేవతాస్తుతి చేసేప్పుడు ఉద్ధతాలయిన మహేశ్వరాంగహారాలు, స్త్రీపురుషాశ్రయ శృంగారసంబద్ధంగా ఉన్నప్పుడు లలితములైన దేవీకృతాంగహారాలు సముచితాలు.</p><p>ఆదిలో నృత్తము ఏకవిధమే. తరువాత దీనిలో కూడా చాలా భేదాలు కలిగాయి. వాటిని ముఖ్యంగా <strong>మార్గ, దేశి </strong>అని రెండుగా విభజిస్తారు. “నాట్యవేదమునుండి వెలువడినది, మహర్షులు వెదకి తీసినది, సజ్జనులు ప్రచారము చేసినది “<strong>మార్గ</strong>”మనబడుతుంది. ఇక ఆయా దేశముల ఇష్టానుసారం చెల్లేది “<strong>దేశి”</strong> అనబడుతుంది.”{జాయన-నృత్తరత్నావళి}. కాని వెనుకటి కాలాలనాటి “దేశి” శాస్త్రప్రమాణం సంపాదించి మార్గభేదంలో చేరిపోయి ఉండవచ్చు. (మరి భవిష్యత్తులో ఇప్పుడున్న “దేశి” నృత్తాలు కూడా శాస్త్రప్రమాణం సంపాదిస్తాయేమో!) అందువల్ల మనకు ఇప్పుడు ప్రచారంలో ఉన్న దేశి నృత్తాలలో చాలా వరకు మార్గపద్ధతులకు అనుషంగికాలు-additional poses(భ్రమరి,పాద,పాట,చారి ఇత్యాదులు). పేరణి, గోండలి, భాండిక,చారణము కోలాటము మొదలైనవి ప్రత్యేక దేశి నృత్తపద్ధతులు. (ఇప్పుడొస్తున్న పాశ్చాత్యధోరణులైన పాప్,రాక్ అండ్ రోల్, బ్రేక్ మొదలైన లయాత్మకంగా ఉండే పద్ధతులు కూడా అయా దేశి నృత్తపద్ధతులుగా చెప్పుకోవచ్చు.)</p><p>ఇంత స్పష్టంగా నృత్త-నృత్య-నాట్యాలు అలంకారికులచే నిర్వచింపబడినా, గ్రంథాలలో-లోకవ్యవహారంలో ఇవి వ్యత్యస్తాలుగా ప్రయోగింపబడుతూ వస్తున్నవి. ఇలాంటి వ్యత్యస్తప్రయోగాలు సామాన్యులలోనే కాక, నర్తకులలో కూడా దురర్థాలు కలిగిస్తున్నాయి. ఉదాహరణకు, ఏమాత్రం వాచికానికి కాని, నాట్యలక్షణాలకి కాని తావులేని పురాతన తంజావూరునృత్యము, నేడు “భరతనాట్యము”గా ప్రచారమవుతోంది. పూర్తి నాట్యలక్షణాలు కలిగి, సంవాదాత్మకమైన మన కూచిపూడినాట్యం, అక్కడక్కడా నృత్యంగా చూపించబడుతోంది. కనుక విజ్ఞులైన నర్తకులు అర్థవివరణలనెఱిగి, రసోత్పత్తికి సోపానాలని కూర్చాలి.</p><p><strong>“మహేశ్వరస్య చరితం య ఇదం సంప్రయోజయేత్</strong></p><p><strong>సర్వపాప విశుద్ధాత్మా శివలోకం స గచ్ఛతి”</strong></p><p>{శివప్రీతికై నృత్తమొనరించుట పాపవిశుద్ధినిచ్చునని, శివలోకమందించునని, శివభావము కూర్చునని నాట్యరహస్యము.}</p><p>!! రసోవైసః !!</p><p><strong>ఉపయుక్త గ్రంథాలు</strong>:-</p><p>౧. నాట్యశాస్త్రము- అభినవగుప్తుని వ్యాఖ్య — మానవల్లికవి పరిష్కరణ — బరోడా ముద్రణ</p><p>౨. నాట్యవేదము — అభినవభారతీ వివృతి — జమ్మలమడక మాధవరామశర్మ</p><p>౩. తెలుగు నాట్యశాస్త్రము — పి.ఎస్.ఆర్. అప్పారావు.</p><p>౪.అభినయ దర్పణము — నందికేశ్వరుడు — నీడామంగళం తిరువేంగళాచార్య్లులు</p><p>౫. నృత్తరత్నావళి — జాయపసేనాని</p><p>౬. సంగీతరత్నాకరము — శార్ఙ్గదేవుడు- కల్లినాథవ్యాఖ్య</p><p>౭. దశరూపకము — ధనంజయుడు- ధనిక వ్యాఖ్య</p><p>౮. భరతకోశము — బ్రహ్మశ్రీ మానవల్లి రామకృష్ణకవి</p><p>౯. శ్రీ పి.ఎస్.ఆర్. అప్పారావుగారి వ్యాసాలు</p><p>౧౦. భావప్రకాశం- శారదాతనయుడు- జమ్మలమడక వ్యాఖ్య</p><p>౧౧.”NATYA,NRUTTA,NRUTYA Their Meanings and Relation” by Sri. K.M.VARMA</p><p>౧౨. “The Mirror of Gesture”- Ananda kumaramswamy &amp; Duggirala Gopalakrishniah.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=c24e7a9fadfa" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[తెలుగులో తమిళ అక్షరాలా?]]></title>
            <link>https://medium.com/@tuxnani/%E0%B0%A4%E0%B1%86%E0%B0%B2%E0%B1%81%E0%B0%97%E0%B1%81%E0%B0%B2%E0%B1%8B-%E0%B0%A4%E0%B0%AE%E0%B0%BF%E0%B0%B3-%E0%B0%85%E0%B0%95%E0%B1%8D%E0%B0%B7%E0%B0%B0%E0%B0%BE%E0%B0%B2%E0%B0%BE-aefee7080eef?source=rss-a2daf0d8e6c1------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/aefee7080eef</guid>
            <category><![CDATA[అక్షరాలు]]></category>
            <category><![CDATA[తెలుగు]]></category>
            <category><![CDATA[తమిళం]]></category>
            <category><![CDATA[ట్విట్టర్గోల]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[తెలుగువాఁడు]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 01 May 2020 12:34:55 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-05-03T13:03:38.896Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>మనకు తెలీకుండా మన భాషలోకి పరాయి భాషా అక్షరాలను చొప్పించడాన్ని నిరసించాలి.</h3><p>నిన్న అనగా ఏప్రిల్ 30న యూనికోడ్ కన్‌సార్షియం వారు ఒక కబురు ట్విట్టర్ లో పంచుకున్నారు. సారాంశం ఏంటంటే, తమిళంలోని రెండు అక్షరాలను తెలుగులో విరివిగా వాడుతున్నందున, వాటిని తెలుగు అక్షరాల్లో చేర్చాలన్న ప్రతిపాదనను ఆమోదిస్తున్నట్టు. ఈ ప్రకటన వలన తెలుగు యూనికోడ్ లో తెలుగువారికి తెలీకుండానే, తెలుగువారి ఆమోదం లేకుండానే రెండు తమిళ అక్షరాలు వచ్చి చేరనున్నాయి.</p><p>యూనికోడ్ కన్‌సార్షియం అనేది అన్ని భాషల లిపుల అక్షరాలకు కంప్యూటర్/ఇతర ఉపకరణాలలో విశ్వవ్యాప్తంగా ఒకే రీతిగా ఉండే కోడ్లను(సంకేతాలను) అందించడం చేసే అంతర్జాతీయ సంస్థ. ప్రపంచంలోని ప్రతి భాషకు 128 అక్షరాలను చేర్చుకునే వీలుగా యూనికోడ్ ఒక పట్టికను ఇస్తుంది. ఆ పట్టికలో ఆయా భాష లిపులలోని ప్రతి అక్షరానికి ఒక సంకేతాన్ని(కోడ్ ను) ఇస్తారు. ఒక వ్యవస్థీకృత విధానం ద్వారా మనకు కావాల్సిన అక్షరాలను మనం ప్రతిపాదించి, ఆయా భాషలలో చొప్పించవచ్చు. అలా ప్రస్తుతం 143859 అక్షరాల సంకేతాలను భద్రపరిచే సామర్ధ్యం ఉంది. ఇది భవిష్యత్తులో పెంచుకోవచ్చు కూడా(ఇప్పటికిప్పుడు 1,112,064 అక్షరాలను చేర్చవచ్చు). ఈ 143859 అక్షరాలలో మొదటి 128(0 తో మొదలు) సంకేతాలు ఆంగ్ల అక్షరాలకు ఖరారు చేయబడ్డాయి. తరువాతి 128 అనగా 129వ సంకేతం నుండి 255వ సంకేతం వరకు అదనపు లాటిన్, రోమన్ అక్షరాలకు ఉంచగా, అలా తెలుగు యూనికోడ్ పట్టిక 3072 స్థానం దగ్గర మొదలయి, 3200 స్థానం దగ్గర ముగుస్తుంది. ఇందులో ఇప్పటి వరకు తెలుగు అక్షరాలను, తెలుగు అంకెలను, గుణింతాలకు కావాల్సిన గుర్తులను, అవగ్రహ, చంద్రబిందు, అర్ధానుస్వారం లాంటి చిహ్నాలను, అర-పావు-ముప్పావు-అరపావు మొదలగు భిన్నాలను తెలిపే గుర్తులను చేర్చుకున్నాం.</p><p>2012 లో తమిళ భాషలో మాత్రమే ఉన్నాయనుకున్న ழ, ற்ற అక్షరాలకు తెలుగులో కూడా పలు శాసనాలలో సమాన అక్షరాలను సూచిస్తూ సురేష్ కొలిచాల, వెన్న నాగార్జున మొదలగు వారు కొత్త అక్షరాలను ప్రతిపాదించారు. అవే ఴ, ౚ.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/609/1*Yb4yZS0hO8-omKtElY86_g.jpeg" /><figcaption>పైన అవే తరువాత రెండు అక్షరాలున్నవి, వాటి స్థానంలో డబ్బాలు కనిపించవచ్చు. ఆ అక్షరాల ఆకృతులను పై బొమ్మలో చూడగలరు.</figcaption></figure><p>అనగా ఇవి తమిళానికే ప్రత్యేక అక్షరాలు కావు. తెలుగులో వీటికి మన ప్రాచీన గ్రంథాలలో శిలాశాసనాలలో స్థానం ఉంది. అందుకని ఇవి మన తెలుగు అక్షరాలే.</p><p>అయితే ఇప్పుడు వివాదాస్పదమైన ప్రతిపాదనను కొద్ది రోజుల క్రితం 14 ఏప్రిల్ నాడు వినోద్ రాజన్ అనే తమిళ వ్యక్తి సూచించాడు. పై రెండు తమిళ అక్షరాలను అదే రూపంలో(తెలుగు సమాన అక్షరాలుగా కాకుండా) యథాతథంగా వైష్ణవ మత గ్రంథాలలో, ముఖ్యంగా తిరుప్పావై, తిరువాయిమొళి లలో విరివిగా తెలుగువారు వాడుతున్నారని ఒక పది-పన్నెండు పాత పుస్తకాలను ఆధారం చేసుకుని యూనికోడ్ వారికి ప్రతిపాదించడం, యూనికోడ్ వారు దీనిపై పెద్ద చర్చ లేకుండానే, సరైన ఆధారాలున్నాయని ఆమోదించడం జరిగిపోయింది.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*W-WjLYE1nzTuMMTpc6QPWQ.jpeg" /></figure><p>రాబోయే యూనికోడ్ తెలుగు పట్టికలో ఈ రెండు అక్షరాలు జమ అవుతాయి.</p><p>దీనిని మనమంతా ముక్త కంఠంతో వ్యతిరేకించాలి.</p><p>ఇది నిరసించాల్సిన విషయం.</p><p>దీని వలన తెలుగు భాషకు జరిగే చేటు అంతా ఇంతా కాదు.</p><p>రేపు ఎవరైనా వ్యక్తి వచ్చేసి నా దగ్గర ముద్రిత పుస్తకాల ఆధారం ఉంది అని ఏవో పరాయి అక్షరాలను తెచ్చి సునాయాసంగా తెలుగు యూనికోడ్ లోకి కలపవచ్చు.</p><p>తెలుగు యూనికోడ్ పట్టిక పరిశీలించిన ప్రతిసారీ, తమిళ అక్షరాలు రెండు తెలుగులో ఉన్నాయని ప్రతి ఒక్కరికీ అనిపించేలా కుట్రతో ఈ పనికి ప్రతిపాదకుడు రాజన్ సాహసించాడు.</p><p>ముఖ్యంగా వ్యతిరేకించాల్సింది ఇప్పటికే తెలుగులో తెలిసిన అక్షరాలకే వాటి తమిళ సమాన అక్షరాలను తెచ్చి పక్కనే నిలపటం.</p><p>ఇదెలాగుందంటే, పేరు చివర చదువును తెలిపే B.A., M.A., B.Tech., లాంటి అక్షరాలు రాస్తున్నాం కాబట్టి వాటిని తెలుగు భాషలోకి కలిపేయాలి అన్నట్టు.</p><p>కొన్ని కోట్ల ప్రజలు మాట్లాడే భాషకు సంబంధించిన లిపిని కంప్యూటర్లకు వాడే దిక్సూచిగా ఉండే యూనికోడ్ ను ఒక వ్యక్తి మార్చేయటం జరగకూడని పని. ఆ హక్కు తెలుగు ప్రజలకు ప్రాతినిధ్యం వహించే ఒక సంస్థ ద్వారా కానీ, ప్రభుత్వం ద్వారా కానీ జరగాలి. భాష యూనికోడ్ పట్టికలో జరిగే మార్పుకు ప్రతిపాదన ప్రభుత్వం ద్వారానే రావాలి. ఇందుకు ఒక నియమావళి ఉండాలి. ఈ ఘటనను ఒక గుణపాఠంగా తీసుకొని మన ప్రభుత్వాలు భాషా ప్రాధికార సంస్థను ఇప్పటికైనా నెలకొల్పడం చేస్తే మంచిది. ఆ ప్రాధికార సంస్థ ఇటు తెలుగు ప్రజలతో, తెలుగు భాష సంస్థలతో సమన్వయం చేసుకుంటూ, అటు యూనికోడ్ కన్‌సార్షియం లాంటి అంతర్జాతీయ సంస్థలకు అధికారిక ప్రతినిధిగా ఉండగలదు.</p><p>మరింత సమాచారం కోసం</p><ol><li><a href="https://twitter.com/tuxnani/status/1255819475166703616">https://twitter.com/tuxnani/status/1255819475166703616</a></li><li><a href="https://twitter.com/unicode/status/1255281554483445761">https://twitter.com/unicode/status/1255281554483445761</a></li><li><a href="https://www.unicode.org/L2/L2020/20119-two-telugu-letters.pdf">https://www.unicode.org/L2/L2020/20119-two-telugu-letters.pdf</a></li><li><a href="https://www.unicode.org/L2/L2012/12015-telugu-llla-proposal.pdf">https://www.unicode.org/L2/L2012/12015-telugu-llla-proposal.pdf</a></li><li><a href="https://unicode.org/L2/L2012/12016-telugu-rrra-proposal.pdf">https://unicode.org/L2/L2012/12016-telugu-rrra-proposal.pdf</a></li></ol><p>ఇక సదరు ప్రతిపాదన విషయానికి వద్దాము, అందులో అతను తిరుప్పావై వి ఆరు రకాల ప్రతులు ఋజువుగా చూపించాడు. కానీ తిరుప్పావై లో తమిళ ழ స్థానంలో తెలుగు ళ/జ ను తమిళ ற்ற స్థానంలో తెలుగు ట్ర/ఱ్ఱ వాడే పుస్తకాలు బజారులో కోకొల్లలు దొరుకుతున్నాయి. తమిళంలోనే అక్షరాలు ముద్రించే ముద్రాపకులకు తెలుగులోనూ ఈ అక్షరాలు ఉన్నాయన్న స్పృహ లేదు. ముళ్ళపూడి వెంకటరమణ గారి రచనలో, బాపు బొమ్మలతో వచ్చిన పుస్తకం తిరుప్పావై దివ్యప్రబంధం, మేలుపలుకుల మేలుకొలుపులు పుస్తకంలో అరవ ழ స్థానంలో తెలుగు ళ ను, అలాగే ற்ற స్థానంలో త్త ను వాడటం గమనించవచ్చు.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*ggtYG71N09vFHfCWL61-dA.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/984/1*fkAQ2DQSFFurbwTDmch2JA.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*AXWYV7nyaqeAWHN0kCUafA.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*rswZflJLApIS-dVrsElXLw.jpeg" /></figure><p>సురేశ్ కొలిచాల గారు ఈ చర్చకు తనకు తెలిసిన ఆసక్తికరమైన ఒక విషయం జోడించారు.</p><blockquote>పండితారాధ్య చరిత్రలో ఒక పెద్ద తమిళ పద్యం పొందుపరచబడింది. అందులో తమిళ ற (Tamil RRA) బదులుగా ఱ (Telugu RRA) నే వాడాడు పాల్కురికి సోమన. Tamil ற்ற బదులుగా తెలుగు ట్ర వాడుకొన్నాడు.</blockquote><p>తమిళ వాఙ్మయం తెలుగువారు చదివేందుకు వీలుగా అంతర్జాలం వేదికగా అందిస్తున్న <a href="http://prapatti.com/">ప్రపత్తి</a> జాలస్థలం వారు ழ స్థానంలో ళ ను కింద ఒక చుక్క ఇచ్చి వాడారు. తమిళ ற்ற కు వారు ఱ్ఱ ను వాడారు.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/813/1*u5mYag__YHlZewDNfFgX7Q.png" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=aefee7080eef" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>