<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Anisa on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Anisa on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@yesilanka?source=rss-e6c32fae8166------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*EXuJetUvxQVuchWXZNyR7g.jpeg</url>
            <title>Stories by Anisa on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@yesilanka?source=rss-e6c32fae8166------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Wed, 18 Nov 2026 22:16:23 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@yesilanka/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[VIRGINIA WOOLF: DENİZ FENERİ]]></title>
            <link>https://yesilanka.medium.com/virginia-woolf-deni%CC%87z-feneri%CC%87-68d5f2da0f0e?source=rss-e6c32fae8166------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/68d5f2da0f0e</guid>
            <category><![CDATA[edebiyat]]></category>
            <category><![CDATA[kitap]]></category>
            <category><![CDATA[literature]]></category>
            <category><![CDATA[virginia-woolf]]></category>
            <category><![CDATA[kitap-önerisi]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Anisa]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 25 Sep 2023 15:46:32 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2023-09-25T15:46:32.012Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*wx3GiHKEDCOrY3zfaXRRrw@2x.jpeg" /></figure><p><strong><em>DENİZ FENERİ</em></strong></p><p>Woolf’un <em>Kendine Ait Bir Oda</em>’dan sonra okuduğum ilk eseriydi <em>Deniz Feneri</em>. Yani kurgu kalemiyle ilk kez tanıştım. Sonucunda ise hayran kaldım. Virginia Woolf’un karakterlerindeki derinlik inanılmaz, katman katmanlar. Hikâye boyunca her karakterin diğer karakterlere karşı hislerinin sürekli zıt duygular arasında gidip gelmesi; kitapta tahakkümün somutlaşmış hali olan Mr. Ramsay’nin kendi içindeki kibir ve sevilme/şefkat görme isteğinin bitmek bilmez çekişmesi; resmini bitirmeye uğraşan Lily’nin sanatıyla ilgili duyduğu çelişik duygularla dolup taşması… Neticede insan tam olarak böyle karmaşıklıklarla dolu bir varlık. Tek notalı değil, katman katman. Bu yüzden metnin kendisi de böyle, aynı anda birden fazla olay oluyor, birden fazla zamanda yolculuk yapıyor karakterler, geçmişle o an arasında, tek bir anda birden fazla his arasında akış içindeler. Hermione Lee, Woolf’un sık sık parantezlere başvurmasının nedeninin bu olduğunu belirtmiş (Lee, 2000, 9). Bir zamandayız, başka zamana ait anlık bir düşünce bir parantez içinde belirip yok oluveriyor, ya da biz düşünceler içindeyken etrafımızda olup biten pek de bilincinde olmadığımız şeyler küçük parantezler içinde akıyor. İnsan sürekli kendi iç dünyası tarafından içinde bulunduğu sosyal bağlamdan çekiliyor ve geri geliyor, çekiliyor ve geri geliyor. İnsan zihninin işleyişinin kelimelerle resmedilmesi bundan daha güzel yapılamazdı sanırım. Bunun getirdiği yoğun bir görecelilik var kitapta. Karakterlerin olaylara ve diğer karakterlere yönelik düşünceleri, yorumları tamamen öznel. Örneğin kitabın “Pencere” isimli ilk kısmının 7. bölümünde (Woolf, 2022, s. 38–41), Mrs. ve Mr. Ramsay arasında gerçekleşen olayın yazılma biçimi beni kendisine hayran bıraktı. İki farklı karakterin neleri düşündüklerini, birbirlerinin hareketlerini okuyarak birbirlerini anlamaya çalıştıklarını, buna göre öfkelenip yumuşadıklarını, bir davranışsal tepki meydana getirdiklerini yazmış Woolf. Bunun üzerinden bir erkek-kadın, bir karı-koca dinamiği sunmuş. Her ikisinin iç dünyasında gerçekleşen bambaşka şeylerle, eşinde neden olduğu duygular arasındaki çatışma ve uyum inanılmaz anlatılmış. Mrs. Ramsay’in yaşadıkları olayı içinde anlamlandırışı bambaşka, Mr. Ramsay’ninki bambaşka. Bir de üçüncü bir perspektifi var bu olayın, olayı yaşayan bu iki karakterin dışında dış bir göz: Lily’nin Mrs. ve Mr. Ramsay arasındaki bu tarz olaylarda onları nasıl gördüğünü ve olayı nasıl anlamlandırdığını okuyoruz örneğin “Fener” adlı son bölümde (Woolf, 2022, s. 209). Zihinlerde yolculuk yapıyoruz ve gerçekliğin her zihinde büründüğü şekle şaşkınlıkla bakakalıyoruz. İnsanın kendi zihninde dönüp bitenlerle dışarıdan kendisine bakılan gözlerin anladıkları arasındaki bu gerilim sık sık dile getirilmiş kitapta: “…herkes, dışarıya verdiğimiz görüntünün, bizi başkalarına tanıtan şeylerin çok çocukça olduğunu mutlaka hissediyordu. Bunun altı tamamen karanlık, her yere yayılıyor, ulaşılamaz bir derinliği var; ama ara sıra yüzeye çıkıyoruz ve siz yalnız o kısmını görüyorsunuz, diye düşünüyorlardı” (Woolf, 2022, s. 65). Peki aynı şeye bakıp bu kadar farklı şeyler gören ve düşünen insanları bir arada tutan şey ne? Lily kitap boyunca aşka dair sorgulamalarında bunu arıyor belki de? Sanatın anlamlandırma gücüne sığınmasının sebebi de bu belki de: bir cevap arıyor: “İnsanlar bu kadar dışarı kapalıyken onlar hakkında şunu veya bunu bilmek nasıl mümkün oluyor diye sordu kendine. Sadece havaya dokunulamayan ve tadı alınamayan bir tatlılık ve keskinlik yayan kubbe biçimli kovanın etrafından ayrılmayan bir arı gibi belki; insan da, dünyadaki bütün ülkelerin üzerini kaplayan o geniş havada tek başına uçtuktan sonra, kıpır kıpır uçup vızıldayarak kovanlara dadanan arılar gibiydi, bu kovanlar da insanlardı” (Woolf, 2022, s. 53). Tıpkı arılarda olduğu gibi insanlar birbirlerinden bambaşka deneyimler yaşıyor olsa da, hiçbir insan bir diğer insanı bütünüyle anlayamasa da, en nihayetinde insan insanla birlikte olmaya muhtaç. Şu söz de Woolf’un zihinlerin göreceliliğine rağmen insanların bir aradalığını çok güzel ifade etmiş: “Kendisininkinden farklı olarak onun bakışı da buydu. Ama birlikte bakmaları onları birleştirmişti” (Woolf, 2022, s. 99). Okur olarak <em>Deniz Feneri</em> boyunca önümüze atılan sahneler ve bilinçlerde akışan düşüncelere yönelik hissettiğimiz şey de bu sanırım. Hepimiz bu karakterlere ve anlattığı hikâyeye yönelik farklı algılarla, duygularla, düşüncelerle dolup taşabiliriz, ama neticede hepimiz <em>Deniz Feneri</em>’ni okuyoruz.</p><p>İnsan ilişkileri ve algıdaki bu göreceliliğin dışında kitapta kokusunu en buram buram hissettiren tema emperyalist ve ataerkil sisteme yönelik eleştiri gibi geldi bana. Lee bunu çok güzel özetlemiş: “Ramsay ailesinin arkasında bir emperyalizm tarihi yatar. Mrs. Ramsay’nin akrabaları Hindistan’a hükmetmektedir ve Mr. Ramsay de sosyal olarak alışılmadık bir tip olmasına ve zengin olmamasına rağmen eğitim kurumunun bir parçasıdır. Ayrıca onun da kendi imparatorluğu vardır; aile denilen o küçük ada. Mr. Ramsay’de metaforlaştırılan erkeğin liderlik vasfı kısmen mizahi bir fantezi, fakat aynı zamanda ciddidir. Mr. Ramsay kahraman fakat zorbadır. Karısına yönelik sergilediği zarif hürmet ve tahakküm karakteristik bir özellik olmakla birlikte ataerkil sistemin bir ürünüdür. Napolyon, Carlyle ve Fransız Devrimi erkeklerin sohbetlerinde sıklıkla dile getirilerek, erkeklere özgü bir gelenek olan emperyalist despotluğa karşı konulduğu açıklığa kavuşturulur. Kimin tarafından mı karşı konulmaktadır? Alternatif anaerkil diliyle Mrs. Ramsay tarafından; Lily’nin resimleri tarafından; William Bankes’in bilimsel nesnelliği tarafından; (muhtemelen homoseksüel olan) Augustus Carmichael’in mistik, şahsi olmayan Farsça şiirleri tarafından ve çocuklar tarafından” (Lee, 2000, s. 20–21). Woolf’un kitap boyunca çoğunlukla Mr. Ramsay ve Mrs. Ramsay ile Lily ve Charles arasında ortaya koyduğu kadın-erkek dinamikleri ataerkilliğin yaratmış olduğu yapay ve zorlama ilişkileri gün yüzüne çıkararak, bu düzenin aslında kadından çok erkeği savunmasız ve incinir hale getirdiğini gözler önüne seriyor. Saygınlığını, gücünü, tahakkümünü, yani tahtını daima korumak zorunda hisseden Mr. Ramsay ona yönelik en ufak bir tehditte tedirgin, stresli ve öfkeli bir kişiliğe bürünüyor. Bu nedenle daima övülmeye, sevilmeye ve şefkat gösterilmeye muhtaç yalnız ve kırılgan bir adam haline gelmiş. Bu durum akşam yemeğinde Walter Scott romanlarıyla ilgili çıkan tartışmada Mrs. Ramsay’nin hislerinde çok güzel dile getirilmişti bence. William Bankes olağan bir şekilde onun romanlarını sevdiğini dile getirdiğinde Charley bunu kişisel bir mesele olarak algılayıp sinirleniyor, Scott’ın romanlarının sevilebilir bir yanı olmadığını dile getirmeye başlayarak kendi “akademik” perspektifinden ciddi eleştiriler yöneltmeye başlıyor. Bu tartışmada Mrs. Ramsay, Charley’nin bu tavrının kendisini ispatlama çabasından, “ben, ben, ben” arzusundan kaynaklandığını, ancak evlendiğinde ya da profesör olduğunda bir nebze yumuşayabileceğini düşünüyor. Yani başarı ve tahakküm elde ettiğinde… Ancak hemen ardından biri, Scott romanlarının uzun süre popüler olmayı sürdüremeyeceğini ima eden bir soru soruyor ve Mrs. Ramsay aniden Charley’nin sahip olsaydı daha egosuz bir insan olacağını düşündüğü niteliklerin her ikisine de sahip (evlenmiş ve profesör olmuş) olan kendi eşi için bir tehlike seziyor: “Kocası için bir tehlike sezdi. Böyle bir cümle mutlaka ona kendi başarısızlığını hatırlatan bir şeyin söylenmesine yol açacaktı. […] (Bu tarz kibirden tümüyle arınmış biri olan) William Bankes güldü ve modadaki değişikliklere hiç önem vermediğini söyledi. […] Ondaki bu dürüstlük Mrs. Ramsay’ye çok hayranlık verici göründü. Hiçbir zaman bu beni nasıl etkiler diye düşünmüyordu. Ama eğer huyunuz farklıysa ve hep övülmek isteyen, hep yüreklendirilmesi gereken biriyseniz, doğal olarak huzursuz olmaya, birinin size ah, ama sizin çalışmalarının kalıcı olacak Mr. Ramsay filan demesini istemeye başlıyordunuz.” (Woolf, 2022, s. 109) Yani ataerkil düzende erkek, başarı ve tahakküm elde etmedikçe kendini ispatlama çabası içinde bocalarken, bunları elde ettiğinde de onları korumaya yönelik sürekli bir tedirginlik içinde yalnızlaşmış bir adama dönüşüyor.</p><p>Son olarak sanat ve sanatçı teması akıyor hikâye boyunca. Lily ve resmi üzerinden elbette. Sanki Woolf kendi edebi yolculuğunu onun üzerinden anlatmış gibi. Ben üç yönden sezinledim bu ilişkiyi; Lily’nin sanata gerçekliğin bir kopyası olarak değil, gerçekliği bir anlama çabası olarak yaklaşması; dolayısıyla gerçekliğe dair kendi deneyimini, ruhunu, algılarını, duygularını yansıtacak şekilde meydana getirdiği sanatının çok kişisel, çok mahrem olması ve bunun görünür olacağını düşünmekten bir yandan ürkerek bir yandan heyecan duyması; son olarak da sanatında nihayet kavuştuğu ritim. İlk durum, Woolf’un tüm hikayesini kucaklamış olan başta da bahsettiğim öznellik ve görecelilik durumu. Örneğin William Bankes, Lily’ye resmindeki mor üçgenin ne olduğunu sorduğunda Lily “Mrs. Ramsey” diye cevap veriyor ve Bankes şaşırıp bunun hiç de bir insan figürüne benzemediğini söylediğinde de “zaten gerçeğe benzesin diye bir çabası olmadığını” belirtiyor. Aynı şekilde Bankes resmine dair planlarını açıklamasını istediğinde “Ona bu manzarayı nasıl yapmak istediğini gösteremezdi, elinde fırçası olmadan bunu kendi bile göremiyordu” (Woolf, 2022, s. 55) diye düşünerek bocalıyor. Tüm bunlar bana, sanatın tamamen gerçekliği yorumlama çabası, dürtüsel ve öznel bir uğraş olduğunun ifadesi gibi geldi. Nitekim Lily resminin “otuz üç yaşının tortusunun, bütün o yıllar boyunca her gün söylediği veya gösterdiği her şeyden daha gizli bir şeyle karışmış olan bir yaşanmışlıktan geriye kalanların” (Woolf, 2022, s. 54) olduğunu düşünüyor ve bu yüzden sanatına yönelik Bankes’in nazik anlama çabası Lily’ye bir korku ve heyecan karmaşası yaşatarak şunları hissettiriyor: “Ama artık resmi görülmüştü; artık ondan alınmıştı. Bu adam onunla son derece mahrem bir şeyi paylaşmıştı. Bunun için […] o ana ve o yere şükrederek, dünyada daha önce hiç fark etmediği bir gücün varlığına –yani o uzun dehlizde artık yalnız değil, biriyle kol kola yürünebileceğine– inanarak –yaşadığı en tuhaf ama en coşku verici duyguydu bu– boya kutusunun kapağını gerektiğinden çok daha sert bir şekilde kapattı” (Woolf, 2022, s. 56). Ama Lily sanatıyla ve onu paylaşmakla ilgili tüm bu keşiflerine rağmen bu resmini bitiremiyor. Çünkü tabiri caizse önce “doğru ritmi” bulması gerekiyor. Woolf, Lily’nin ikinci bölümde yaşadığı bu aydınlanma anını aniden beliren bir ritmin farkına varması, o ritme uyarak belirli bir ahenk içinde sanatını yaratmaya başlaması şeklinde tarif etmiş. Woolf’un sanatının en özgün tarafı da bu ritim aslında. Vita Sackville-West’e yazdığı mektupta bunu açıkça dile getirmiş: “Üslup çok basit bir meseledir: ritimden ibarettir” (Nicolson, 1977, s. 247). Ursula Le Guin, Woolf’a referansla <em>Zihinde Bir Dalga</em> olarak isimlendirdiği eserinde, edebiyatın vazgeçilmez unsuru olarak işaret ediyor bu “ritim” denen şeye (Le Guin, 2017, s. 161). Lily’nin keşfettiği şey de bu; zihnindeki bir dalga: “…sanki gördüğü şeyin (sürekli bir çalılığa, bir tuvale bakıyordu) dayattığı ritme kapılmış gibiydi, öyle ki, eli canlılıkla titrerken bu ritim onu da kendi akışıyla kapıp götürecek kadar güçlüydü” (Woolf, 2022, s. 165). Kitabın son cümlesi, hikâyenin sona ermesine paralel bir şekilde Lily’nin resminin de bitişinin alameti: “sonunda görmek istediğini görmüştü” (Woolf, 2022, s. 215). Woolf da Lily de zihinlerinde beliren dalganın ritmine takılarak sanatlarını tamamladılar ve ancak o an zihinlerinde belirmesini istedikleri görü onlara görünmüş oldu.</p><p><strong>Referanslar</strong>:</p><p>Le Guin, Ursula K. (2017) <em>Zihinde Bir Dalga</em>. Çevirmen Tuncay Birkan vd. İstanbul: Metis.</p><p>Lee, Hermione (2000). “Introduction” <em>To The Lighthouse </em>by Virginia Woolf. London: Penguin Classics.</p><p>Nicolson, Nigel (1977), editör. <em>The Letters of Virginia Woolf: Volume III: 1923–1928</em>. London: The Hogarth Press.</p><p>Woolf, Virginia (2022). <em>Deniz Feneri</em>. Çevirmen Sevda Çalışkan. İstanbul: Türkiye İş Bankası.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=68d5f2da0f0e" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[“…yol eninde sonunda bir yere çıkar.”]]></title>
            <link>https://yesilanka.medium.com/yol-eninde-sonunda-bir-yere-%C3%A7%C4%B1kar-5fd2bacbb52b?source=rss-e6c32fae8166------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/5fd2bacbb52b</guid>
            <category><![CDATA[beat-generation]]></category>
            <category><![CDATA[jack-kerouac]]></category>
            <category><![CDATA[roads]]></category>
            <category><![CDATA[book-review]]></category>
            <category><![CDATA[beatnik]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Anisa]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 30 Aug 2023 13:26:07 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2023-08-30T13:26:52.865Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><em>YOLDA </em>(JACK KEROUAC)</p><p>Medeniyetten, Beyaz Amerika’dan, Kapitalizmden ve tüm bunların yarattığı sıradan insan hayatından kaçıp yaratıcılığın ve hareketin yani insan olmanın peşine düşen bir grup gencin hikayesi Yolda. Yirmili yaşlarında yazar olma peşinde koşan Jack, aynı yazarlık kariyerinde bir başka “deli” Allen ve onların en büyük ilham kaynağı, Jack’in daha sonra Beat olarak adlandıracağı o küçük kuşağın yeraltındaki tohumu olan Neal… Neal, <em>Gazap Üzümleri’</em>ni okuyanların çok iyi tanıyacağı Okilerin arasında doğmuş ve sürekli hapisteki babasını bulmaya çalışıp bir türlü bulamamış, çocukluğu ve gençliği çoğunlukla ıslah evinde ya da yollarda geçmiş bir avare. Jack ve Allan ise üniversite eğitimi görmüş iki şehirli genç. Daha sonra Beat Edebiyatı’nın kurucusu olacak isimlerden ikisi. Bir şekilde içlerindeki gezip görme, Amerika’yı uçtan uca dolaşma niyetleri Neal ile birlikte çılgın bir gerçekliğe dönüşüyor. Kitap Jack’ın 1940ların sonunda yaptığı beş farklı yolculuğu anlatıyor. Her bir yolculuğun Jack’de neden olduğu değişimlere, Jack’in kayboluşuna ve arayışına, Neal ve Allan ile olan dostluğuna, birbirlerine içten bağlılıklarına, en anlamsız anda aniden derin konuşmalara dalmalarına, absürt, dengesiz, plansız yaptıkları fiziksel ama daha önemlisi zihinsel yolculuklarına şahit oluyoruz. Onların gözlerinden okuduğumuz Amerika 1940–50lerin sinemalarında görülen Amerika’dan çok daha farklı; siyahilerle, avare kadınlarla, jazzla, Okilerle, hobolarla, Meksikalılarla, alt sınıftan insanlarla dolu… yeni bir Amerika, yeni bir Amerikalı yaratıyor Jack <em>Yolda</em> boyunca. Neal’ın da dediği gibi “Amerika’yı daha önce hiç kimsenin anlamadığı bir şekilde anlamanın” peşindeler. Bu atasız, emperyalist, zalim ama “medeni” ülkenin tüm çelişkilerinden uzaklaşarak ona ve kendilerine yeni bir kimlik ve yeni bir geçmiş yazma çabasındalar. Bu nedenle belki de kitabın sonlarına doğru <em>Yolda</em> bir incile, Neal bir azize Jack de onun sadık bir takipçisine dönüşmeye başlıyor yavaş yavaş. Ve vaadedilmiş topraklara, Amerika’nın olmaya çalıştığı her şeyden uzak Meksika’ya ulaşıyorlar.</p><p>Kitabın yazım macerası Jack’in defalarca başına oturup şekilden şekilde soktuğu ama bir türlü sonuçlandıramadığı bir proje olarak başlıyor. Bir yol hikayesi yazmak istiyor Jack, ama nasıl bir şey olması gerektiği konusunda sürekli fikir değiştiriyor. En sonunda yola çıkmaya karar veriyor, ilk yolculuğu böyle başlıyor. Yolculuklarıyla ve yolculuklarında durmadan aldığı notlarla yavaş yavaş şekillenmeye başlıyor kafasında roman. Gittikçe kurgusal karakterlerden ve klasik edebiyattan uzaklaşıp başrolünde kendisinin ve arkadaşlarının olduğu bu sıra dışı romana yaklaşıyor. Aradıklarını bile bilmedikleri Meksika yolculuğunu bulmalarının ardından oturuyor tek rulolu daktilosunun başına ve jazz ritminde, yol gibi başı ve sonu olmayan bir şekilde hiç paragraf yapmaksızın tek rulo romanını yazıyor.</p><p>Böyle işte Jack’in romanı. Belki ilk başta okuyanlara ne işsiz bu insanlar gibi gelebilir tabii. Ama onların yolda karşılaştıkları insanlarda sürekli sorguladıkları şey de tam da bu amaçsızlık. Fabrikalarda, ofislerde, masa başı işlerinde ya da evlerinde bir hamster çarkında dönüp dururcasına tüm enerjisini tüketen ama vardığı hiçbir yer olmayan, hareket etmeyen, varlığının amacını yerine getirmeyen, kendini gerçekleştirmeyen bu modern insanlardan biri olmaktan kaçıyor beat kuşağı. Nereye gittiklerini bilmiyorlar belki, roman boyunca sürekli kendilerine sorulan bu soruya bir türlü cevap veremiyorlar. Ama zaten arayışında oldukları şey de bu. Bir yere gitmiyorlar, sadece gidiyorlar. “Çünkü yol eninde sonunda bir yere çıkar.” En azından çarkın dışına çıkmaya ve hareket etmeye cesaret ediyorlar.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=5fd2bacbb52b" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Ursula K. Le Guin “Karanlığın Sol Eli”]]></title>
            <link>https://yesilanka.medium.com/ursula-k-le-guin-karanl%C4%B1%C4%9F%C4%B1n-sol-eli-a532ef93666e?source=rss-e6c32fae8166------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/a532ef93666e</guid>
            <category><![CDATA[ursula-k-le-guin]]></category>
            <category><![CDATA[karanlığın-sol-eli]]></category>
            <category><![CDATA[kitap]]></category>
            <category><![CDATA[kitap-i̇ncelemesi]]></category>
            <category><![CDATA[kitap-önerisi]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Anisa]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 13 Mar 2021 08:56:21 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2021-03-13T08:56:21.885Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/640/1*1VtoBGlHqC5YoLNqIHCs9w.jpeg" /></figure><p>Kitabı anlatmaya, özetlemeye, değerlendirmeye elim varmıyor. Ursula K. Le Guin’in kaleminde en sevdiğim özelliklerden biri tek bir kitapta onlarca meseleye yer vermesi ama yine de istikrarı ve odağı kaybetmemesi. Virginia Woolf’tan miras alarak bahsettiği zihinde dalgalanmayla başlayan bir ritim üzerine yazmak ve o ritmi hikâye boyunca takip etmek derken kastettiği şey tam olarak bu sanırım. Hikayeleri o kadar katmanlı, o kadar derin ama bir yandan da o kadar düzenli ki. Öncelikle Ursula farklı zihin ve sesleri dile getirmekte çok usta bence. Bir yazar olarak fikirlerini ya da duruşunu karakterlerine dayatmıyor. Her kitabında her karakter kendi toplumsal ve kültürel arka planına bağlı olarak kendince tutarlı ama okurca belki doğru belki yanlış fikirlere sahip. Örneğin <em>Karanlığın Sol Eli</em>’nde androjen bir gezegene misafir olan erkek bir elçinin gözünden okuduğumuz bölümlerde onun bu androjen insanları sürekli kendi kabullerince okuduğunu görüyoruz. Sinsi ve aldatıcı karakterleri kadınsı olarak kafasında kodlarken otoriter karakterleri erkek gibi kodluyor. Ancak androjen bir karakterin gözünden okuduğumuz bölümlerde cinsiyet ayrımları tamamen yok oluyor, nötr bir dil ve nötr bir zihinle gözlemeye başlıyoruz olup biteni. Hikâye ve kurgu bir yana benim için bu okuma tecrübesi inanılmaz keyifliydi ve Ursula’nın ne kadar usta bir yazar olduğunu da bir kez daha hissettirdi. Çünkü yazarın kendi sesini terk edip karakterlerin sesine bürünmesi zaten zorken bunu her bölümde her cümlede değiştirip başka bir sese bürünmesi çok daha zor.</p><p>Kurguya gelecek olursak, hikâye Ursula’nın, <em>Mülksüzler</em>’de olduğu gibi Hain Döngüsü evrenindeki bizimkinden çok farklı bir gezegen ve kültüre odaklanıyor. Bu gezegendeki insanlar yalnızca çiftleşme dönemi denen kemmer döneminde bir araya gelerek ya erkek ya kadın olan, ama bu sınırlı vakit dışında daima androjen olan bir ırk. Bu nedenle bir çocuğun annesi olmuş biri başka bir çocuğun babası da olabiliyor. Kemmer dönemi dışında hem belirli bir cinsiyete sahip olmayan hem de hiçbir cinsel arzu duymayan bu halkın tüm yaşam düzeninden cinsiyet kodları da silinmiş durumda bu nedenle. Aile, toplum, devlet, ekonomi, ceza, otorite, eğlence gibi tüm kurumlar bizimkinden çok farklı ve cinsiyetin ya da cinsel arzuların asla belirleyici olmadığı bir düzen. Elçimizin deyimiyle “Bir insan sadece insan olarak dikkate alınır ve değerlendirilir, ürkütücü bir deneyim bu.” Ursula’nın kurgularını okurken sevdiğim bir başka şey de sanırım bu; kadın ve erkek karakterler arasında kurmaya çalıştığı bu ince denge. Belki kendisinin de içinden çıkamadığı bazı soruları bizimle paylaşmasını, ya şöyle olsaydı diye düşünürcesine bizimle özgürce konuşmasını seviyorum. Özellikle toplumsal cinsiyet ile ilgili düşündüğüm ama bir türlü kafamda toparlayamadığım şeyleri onun kurgularında dile gelmiş buluyorum. Aynı dertten muzdarip bir dostla sohbet etmek gibi onu okumak.</p><p>Kitap sadece toplumsal cinsiyete odaklanmıyor elbette. Dediğim gibi çok katmanlı Ursula’nın kurguları. Androjen insanların bu gezegeninde iki farklı ülkeye yolculuk yapan Genli Ai adındaki elçinin ve onun androjen dostu Estraven’in gözünden iki farklı devlet düzenini karşılaştırma fırsatı da buluyoruz. Biri krallıkla biri 33 partiden oluşan bir düzenle yönetilen bu iki ülkede birey-devlet ilişkisi ve güç dengesi de bir o kadar farklı. Krallıkla yönetilen Karhide’de kralın tek elindeki güç görünür bir şekilde ortaya çıkıyor. İnsanlar kralın kanun sayılan sözüyle bir şeyi yapmamak konusunda yasaklanıyor. Biri sürgün edildiğinde ona yardım etmeye çalışan herkes idam cezasına çarptırılabiliyor. Basitçe güç, kralın kılıcında ortaya çıkıyor. Farklı grupların güç mücadelesi içinde yönetilen Orgoreyn’de ise her şey çok daha gizli. Elçi bu ülke için, daha önce hiç duymadıkları dünyalara dair getirdiği haberler nedeniyle önemli bir “bilgi” aracı. Bu gruplar gündüz birbirlerinin yüzlerine bakıp aynı masada devleti yönetmekle ilgili konuşurken, akşamları bu elçiyi kendi çıkarlarınca kullanmak adına birbirleriyle soğuk bir savaşın içindeler. Bu mücadele de doğal olarak, gün içinde ne söyleyip ettiklerine en ince ayrıntısına kadar dikkat etmelerini gerektiren karşılıklı bir kontrol mekanizması doğurmuş. Elçinin sürekli tedirginlik içinde hissetmesi ama onu tedirgin hissettiren şeye bir türlü parmak basamadığını dile getirip durması da bu yüzden belki de. Onu ve zihnini kontrol etmeye başlayan bu görünmez güçten rahatsız.</p><p>İki ülkedeki iki farklı otorite, Foucault’un güç ve özne üzerine teorilerini anımsattı bana. Bunun en bariz örneği de iki toplumun bir “suçlu” karşısında takındıkları farklı tutumları. Karhide’de Estraven tüm topluma hain olarak ilan edilip sürgüne gönderiliyor. Ceza tüm toplum önünde verilip açık bir şekilde gerçekleştiriliyor. Orgoreyn’de ise Foucaultcu tabirle ceza bir tiyatro olmaktan çıkıp gizli ve bürokratik bir şekilde hallediliyor. Elçi kendi yüzüne az önce gülenler tarafından apar topar hapsediliyor. Kimsenin ruhu duymadan, suçluluğu haber edilmeden, Kafka’nın <em>Dava</em>’sı misali kendi bile suçunu tam olarak bilmeden… Foucault eski toplumlardaki fiziksel kontrol ve şiddetin bürokrasiyle yönetilen toplumlarda zihinsel bir kontrol ve şiddete döndüğünü; hapishanelerin ve akıl hastanelerinin doğmasının asıl sebebinin de bu olduğunu dile getiriyor. Karhide ve Orgoreyn de bu dönüşümü somut halde bize gösteren birer örnek. Elçi’nin şu sözleri bu farkı dehşet bir şekilde açıklıyor aslında: “Karhide’de kral ve kioremi, insanların yaptıklarını gayet iyi denetleyebilir ama işittiklerini pek az, söylediklerini ise hiç denetleyemezler. Burada devlet sadece eylemi değil, düşünceyi de kontrol edebiliyor. Hiç kimsenin başkaları üzerinde böylesi bir güce sahip olmaması gerek oysa. Shusgis ve ötekiler Genli Ai’yi şehirde saklamadan dolaştırıyorlar. Bu açıklığın aslında onun gizlendiği gerçeğini gizlediğini fark ediyor mu acaba?”</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=a532ef93666e" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Bir Kitap Değerlendirmesi: Ölü Dalgıcın Sonbaharı]]></title>
            <link>https://yesilanka.medium.com/bir-kitap-de%C4%9Ferlendirmesi-%C3%B6l%C3%BC-dalg%C4%B1c%C4%B1n-sonbahar%C4%B1-f822c6931527?source=rss-e6c32fae8166------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/f822c6931527</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Anisa]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 16 Apr 2020 20:51:06 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-04-16T20:51:06.182Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/414/1*-swqLksCnc7npp520vO1iQ@2x.jpeg" /></figure><p>Kitabı anlamak için tek bir şart var, gerçek dünyadan hayal dünyasına açılan kapıyı geçebilmek. Mantığı bırakmadan kitabı anlayamazsınız demek istemiyorum. Aksine fantastik dünyaların o kendine has mantığına alışkın olmak gerekiyor bu kitabı okurken yorulmamak için. Tamamen anlamak ise belki de mümkün değil. Ama okurken eğlenmek ancak böyle mümkün. Hele bir de 90ların çocuğu iseniz sadece size hitap eden ayrı bir tadı, ayrı bir dili varmış gibi hissettiriyor kitap. O zamanlar gece yarılarına kadar sokakta oynayan çocuklardansanız, o zamanların çizgi filmleri ile büyümüşseniz anlayacağınız bir aşinalıkla dolu.</p><p>Şimdiye kadar öyle bir bahsettim ki, çok neşeli bir kitapmış hissi uyandırmış olabilirim. Ama kitabın bende neden olduğu ilk duygu “ürperti” olmuştu. Kitap, Tim Burton filmleri ya da Edgar Allan Poe öyküleri tarzında bir eser. On iki hikayeden oluşuyor. Hikayelerin hepsinin ortak noktası bence başta da belirttiğim gibi gerçeklikten hayal dünyasına bir geçişin iması. Ama bu geçiş bir yandan da tedirgin hissettiriyor. Gerçekliğin “gerçek” yüzünü bir anda görür hale geliyor karakterler. Ürpertici bir yolculuk ve sanki bu yolculuk aynı zamanda bir son gibi. Hayatın karşısında ölüme teslim olmak, gerçeğin karşısında kurgusal evrenlere teslim olmak, bilincin karşısında uyuşturucuya teslim olmak gibi tuhaf sonlarla bitiyor bu yolculuklar.</p><p>Burada tüm hikayeler üzerinde konuşmak zor olabilir. Ama kitaba adını veren ilk hikayeye değinmemek haksızlık olur. “Ölü Dalgıcın Sonbaharı” baş karakterin, yani dalgıcın, kendi cesediyle karşılaşması ve okyanusun derinliklerine doğru tuhaf bir yolculuğa çıkmasıyla başlıyor. Tarihteki her macera gibi, bu maceranın sonunda da büyük düşmanını öldürmesi gerekiyor. Buradaki büyük düşman ise bir salyangoz. Onu yenmesi gerektiğini biliyor. Ama bu macera baştan belli olduğu üzere dalgıcın ölümüyle sonlanıyor.</p><p>Orta Çağ minyatürlerinde, kötü salyangozlarla savaşan kahraman şövalyeler sıkça rastlanan bir motifmiş. Salyangozlar bu dönemin şiirlerinde ayıp ve kötüyü temsil ediyormuş. Ölü Dalgıç da bu talihsiz yolculuğunda gerçekliğe karşı bir savaş veriyor sanki. Salyangoz da bu “gerçekliğin” temsili. Kitaptaki on iki hikayenin kısa bir özetini sunduğu konuşmasına salyangoz “Burası beni öldüreceğin yer,” diye başlıyor. Hayal dünyasının onu öldürerek geçtiğimiz bir yer olduğunu iddia ediyor. Ne var ki Ölü Dalgıç onu öldürmeyi başaramıyor. Enteresan bir son. Şimdiye kadar üç kere okudum. Ama daha anlamadığım ve anlamak için didişmeye, tekrar tekrar okumaya devam edeceğim bir öykü.</p><p>Bir diğer favorim ise “Peri Botları ve Hatırlanamayan Bağcıklar”dı. Belki de şu sözlerle kitabı özetlemek mümkün: “O günlerde dünyadan çıkmanın birkaç gözde yöntemi vardı. 2073 işte böyle bir yıldı.” Bu cümle ilk bakışta gelecekte uzay yolculuğunun keşfedildiği izlenimi uyandırıyor. Ama sonra öykü, 2073 yılında bile bilimin uzay yolculuğunu başaracak kadar gelişmediğini bildiriyor bize. Dünyadan çıkmanın yolları olarak dönüp dolaşıp bana yine ölüm, kurgu ve uyuşturucu ihtimallerini hatırlatan en bariz cümle de buydu benim için. Dediğim gibi, neşeli değil ürpertici bir kitap. Ama okudukça katmanlaşan bir kitap.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=f822c6931527" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Yüce İhtimal]]></title>
            <link>https://yesilanka.medium.com/y%C3%BCce-i%CC%87htimal-d7ef255ad0a8?source=rss-e6c32fae8166------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/d7ef255ad0a8</guid>
            <category><![CDATA[hikaye]]></category>
            <category><![CDATA[looking-for-alaska]]></category>
            <category><![CDATA[john-green]]></category>
            <category><![CDATA[dizi]]></category>
            <category><![CDATA[hayat]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Anisa]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 22 Oct 2019 18:45:24 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-10-22T18:45:24.972Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/640/1*rCJ__F4f4E2aszk2cQ1XxA.jpeg" /></figure><p>John Green hep duyduğum ama popülerliği beni kendinden uzaklaştıran yazarlardan biriydi. Onun kitabından uyarlandığını bilmeden Hulu’nun mini dizisi olan <em>Looking for Alaska</em>’yı bitirdim az önce. İnternette hakkında söylenenleri merak edip baktığımda kitaptan uyarlama olduğunu gördüm. İzlediğim belki yüzlerce dizi arasından en iyi ilk beşe girer. Belki tam ihtiyacım olan zamanda ihtiyacım olan sorulara cevap verdiği içindir. Pek çok kişi depresif ve hüzünlü bulmuş. Benim içinse, ilginç bir şekilde umut ve huzur doluydu. Zihin Felsefesi alanında akademisyen olmayı kafama öyle takmışım ki çocukluktan beri hayalim olan yazarlığı ne kadar uzun zamandır ikinci plana ittiğimin farkında bile değildim. Ve materyalist ruh teorilerinin arasına öyle dalmışım ki, kendimi uzun zamandır bu bedenden ibaret görmeye başladığımın da farkında değildim. Hayat gerçekten acılarla dolu bir labirent olabilir. Bazen asla çıkamayacak kadar bunalmış ve yıkık hissedebiliriz. Her şeyin çürümeye başladığını düşünmek için çok da haksız bir çağda yaşamıyoruz. Ama bu dünyada bile umut veren küçücük bir ışık var. Hikayeler… İnsanların hayatta kalmak için yarattıkları en güçlü şey gerçekten hikayeler. Bazen iyi bir hikaye dibe batmış birinin bile ruhunu canlandırmaya yetiyor. Asla bir araya gelemeyecek fikirdeki insanlar tek bir hikayenin etrafında birlik olabiliyor. Nihayetinde her şarkı, her şiir, her resim, her fotoğraf ve hatta her insan bir hikaye anlatıyor. Ulusları birleştiren tarih, onlarca dindaşı birleştiren dinler de sonuçta binlerce asırlık hikayelerin bir toplamı değil mi? Belki de hayatın tüm anlamı herkesin küçük hikayesini sonunda tek bir şöminenin başında toplayabilecek o en güçlü hikayeyi anlatabilmekte yatıyordur. Belki de çürümekte olan dünyanın tüm ilacı tek bir hikayenin içinde saklıdır. Belki tüm amacımız bu hikayeyi bulmaya çalışmaktır. Belki de asla bulamadan onun peşinde bir ömür geçirmektir. Sonuçta hiçbir şey bizim elimizde gibi görünmese de hayat ancak ona izin verdiğimiz ölçüde bizi yıkabilir. Biz ancak kendimize izin verdiğimiz kadar güçlüyüzdür. Miles’ın diziyi başlatan sözleri sanırım hayatım boyunca beni hep kovalayacak: “Yüce İhtimali aramaya gidiyorum.”</p><p>Teşekkürler John Green. Kitabı okumak için sabırsızlanıyorum.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=d7ef255ad0a8" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>