<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Yeşil Politika Notları on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Yeşil Politika Notları on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@yesilpolitikanotlari?source=rss-3d9170cc2fdf------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*ijsEkxFKUBxKEZJ6celryA.png</url>
            <title>Stories by Yeşil Politika Notları on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@yesilpolitikanotlari?source=rss-3d9170cc2fdf------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Thu, 19 Nov 2026 19:56:26 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@yesilpolitikanotlari/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[[COP31'e Doğru] 07 Antalya: Ev Sahibinin Sınavı]]></title>
            <link>https://medium.com/@yesilpolitikanotlari/cop31e-do%C4%9Fru-07-antalya-ev-sahibinin-s%C4%B1nav%C4%B1-a8d7f4e18096?source=rss-3d9170cc2fdf------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/a8d7f4e18096</guid>
            <category><![CDATA[i̇klim-krizi]]></category>
            <category><![CDATA[kuraklık]]></category>
            <category><![CDATA[cop31]]></category>
            <category><![CDATA[sel]]></category>
            <category><![CDATA[antalya]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Yeşil Politika Notları]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 15 Apr 2026 13:03:29 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-04-19T13:37:07.761Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*4jvBiyhPB2l-FjYwrHi5IA.jpeg" /></figure><p>2026 sonbaharında dünyanın gözü Antalya’ya çevrilecek. COP31 (Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı) burada yapılacak. 197 ülkenin delegasyonu, binlerce gazeteci, sivil toplum temsilcisi, aktivist ve lobici Antalya’ya akacak. Müzakereler yapılacak, bildirgeler kaleme alınacak.</p><p>Ve bütün bunlar olurken, ev sahibi kentin kendisi iklim krizinin en çarpıcı örneklerinden birini yaşıyor olacak.</p><p>Bu ironiyi Antalya’nın kendi uzmanları da görüyor. Çevre Mühendisleri Odası Antalya Şube Başkanı Ceren Şahin, durumu net ifade ediyor: “İklim krizini artık haberlerde değil, doğrudan hayatımızın tam ortasında yaşıyoruz.”</p><p><strong>2040: Turizm yapılamaz hale gelen turizm kenti</strong></p><p>Antalya Sanayici ve İş İnsanları Derneği’nin (ANSİAD) İklim Değişikliği Çalışma Masası Başkanı çevre mühendisi Cem Arüv, dikkat çekiyor: “2040&#39;tan sonra Antalya’da turizm yapmak mümkün olmayacak denecek kadar sıcak hava dalgaları yaşanacak.”</p><p>Yaz aylarında 45–50 derece. Bu bir senaryo değil; Birleşmiş Milletler ve Meteoroloji Genel Müdürlüğü’nün iklim projeksiyonlarının Antalya için ortaya koyduğu tablo. Aşırı sıcaklık dalgaları daha sık ve daha uzun süreli olacak. Su krizi derinleşecek. Tarım alanları risk altına girecek. Ve turizm gerçek bir varoluş kriziyle yüzleşecek.</p><p>Arüv, yağış konusunda da önemli bir ayrıntıya dikkat çekiyor: “Yağış miktarında ciddi bir azalma yok ama yağışların süresi kısaldı. Eskiden ‘Kadı Kaçıran’ yağmurları bir hafta sürerdi, şimdi aynı yağış üç saatte gerçekleşiyor.” Sonuç: aynı miktar su, çok daha kısa sürede düşüyor. Kaçınılmaz son: Toprak ememez, altyapı kaldıramaz. Sel ve taşkın.</p><p>Antalya, eskiden sadece Anamur’da hortum olurdu. Şimdi kıyının her yerinde görülmesi haber bile olmuyor.</p><p><strong>640 kilometre sahil, sonsuz beton</strong></p><p>Antalya’nın 640 kilometrelik sahil şeridi var. Türkiye turizmi denildiğinde tüm dünyada akla gerek kent Antalya. Yılda milyonlarca turisti ağırlıyor. Devasa oteller, golf sahaları, marina projeleri. Belek’ten Alanya’ya uzanan bu kesintisiz turizm altyapısı aynı zamanda çevreye de her anlamda büyük bir yük.</p><p>Ama ÇMO Başkanı Ceren Şahin’in sözleri kulak verilmesi gereken cinsten: “640 kilometrelik o eşsiz sahil şeridimizin her metrekaresini turistik tesislerle doldurmak, Antalya’ya yapılabilecek bir iyilik değildir.”</p><p>Kıyı yapılaşması sadece estetik bir sorun değil. Kuş göç yollarını kesiyor. Denizel ekosistemi tahrip ediyor. Kıyı erozyonunu hızlandırıyor. Ve iklim değişikliğiyle birlikte projeksiyonlara göre 80 santimetrelik deniz seviyesinde yükselme bile Belek, Manavgat ve Konyaaltı’nın önemli bölümlerini su altında bırakabilir. Kıyı yapılaşması kendi hazırladığı sonu bekliyor.</p><p><strong>5 bin yangın, 161 taşkın</strong></p><p>1975–2025 arasında Antalya’da 5 binden fazla orman yangını ve 161 taşkın olayı kaydedildi.</p><p>2025 yılı, Türkiye genelinde 53 şehirde çıkan yangınlarla yaklaşık 80 bin hektar orman alanını kül etti. 17 kişi hayatını kaybetti, 50 binden fazla yurttaş tahliye edildi. Antalya, bu yangın coğrafyasının en kırılgan noktalarından biri.</p><p>İklim değişikliğinin tetiklemesiyle Antalya’da artık tüm yıl boyunca yangın riski var. Kent Konseyi Afetler ve Kriz Yönetimi Çalışma Grubu, yangınların yarısının bile çıkış nedeninin bilinmediğini belirtiyor. Bilinmeyen nedenlerle çıkan yangınları önleyemezsiniz.</p><p>Ve orman yangınlarıyla turizm arasındaki ilişki doğrudan: turizm tesisleri ormanlık alanlara sokuluyor, orman-kent arayüzü genişliyor, yangın riski artıyor. Yangın çıkınca hem orman yanıyor hem turizm altyapısı zarar görüyor. Bu bir kısır döngü ama toplamı eksiye giden bir kısır döngü.</p><p><strong>Su stresi: Antalya’nın en büyük riski</strong></p><p>Yangın ne yazık ki Antalya’nın en büyük riski değil. En büyük risk: su stresi.</p><p>Ceren Şahin, “Yağış rejimlerindeki düzensizlik, yeraltı ve yerüstü su kaynaklarımızın hızla tükenmesine yol açacaktır. Tarımsal üretimin kalbi olan Antalya’da bu durum, sadece Türkiye’nin değil, 100&#39;ün üzerinde ihracat yaptığımız ülkenin gıda güvenliğini tehdit edecek boyutlara ulaşma potansiyeli taşıyor.” diye açıklıyor bu durumu.</p><p>Antalya, Türkiye’nin en önemli sera tarımı bölgelerinden biri. Kışın bile Türkiye’nin sofrasını besleyen sebzeler buradan çıkıyor. Ama sera tarımı muazzam miktarda su tüketiyor. Turizm de öyle… Özellikle doğrudan sınıfsal bir ayrıma işaret eden golf sahaları… Tarım ve turizm, aynı su kaynağı üzerinde yarışıyor.</p><p>Ve o su kaynağı azalıyor.</p><p>ÇMO Başkanı, Antalya’yı bir “5 kollu tahterevalli” olarak tanımlıyor: Tabiat, Tarım, Ticaret, Tarih ve Turizm. Bu beş unsurun dengede kalması gerekiyor. Ama turizm ve ticaret kolları aşırı yüklenmiş, tabiat ve tarım kolları havaya kalkmış. Tahterevalli devrilmek üzere.</p><p><strong>Plansız büyümenin bedeli</strong></p><p>Antalya, yıllardır parçalı imar kararlarıyla büyüdü. Her yeni otel, her yeni rezidans, her yeni alışveriş merkezi ayrı bir imar değişikliğiyle hayata geçti. Bütüncül bir kent planı değil, parça parça yapboz. Sonuç: altyapı kapasitesi zorlanıyor, mekânsal bütünlük bozuluyor, trafik çözümsüzleşiyor, su ve kanalizasyon şebekesi yetişemiyor.</p><p>Hem kalıcı göç hem de turizm kaynaklı mevsimlik nüfus kentin üzerindeki baskıyı artırıyor. Arazi yönetimi ve plan değişikliklerinde şeffaflık eksikliği güven kaybına yol açıyor. Turizm tahsisleri kapalı kapılar ardında yapılıyor.</p><p><strong>COP31&#39;in gerçek sınavı</strong></p><p>COP31 Antalya’da yapılacak. Peki Antalya COP31&#39;e ne kadar hazır? Organizasyon olarak değil, iklim gerçekliği olarak?</p><p>İşte sınav soruları:</p><p>Bir kent, kendi iklim krizini çözmeden küresel iklim müzakerelerine ev sahipliği yapabilir mi? Delegeler klimalı konferans salonlarında “iklim adaptasyonu” tartışırken, dışarıda 40 derecelik sıcakta çalışan inşaat işçileri, tarla işçileri, garsonlar ne olacak? 640 kilometre kıyıyı betona gömen bir ülke, deniz seviyesi yükselişini müzakere masasına getirebilir mi?</p><p>Ve COP süreçlerinin belki de en kritik boyutu: sivil toplumun, aktivistlerin, protestocuların güvenli, özgür ve katılımcı bir şekilde var olabilmesi. COP zirveleri sadece devletlerin müzakeresi değil; gençlerin, iklim hareketlerinin, yerli toplulukların söz söylediği alanlar. Türkiye’nin bu alana ne kadar izin vereceği, COP31&#39;in inandırıcılığını doğrudan belirleyecek.</p><p>Akdeniz Koruma Derneği’nin değerlendirmesi net: “İklim politikalarında yapısal bir dönüşüm olmadan yalnızca etkinlik üzerinden ‘yeşil’ bir imaj yaratmak, uzun vadede güven kaybı riski taşıyor.”</p><p><strong>Antalya kendine ne borçlu?</strong></p><p>Antalya, COP31&#39;i bir vitrin fırsatı olarak da kullanabilir. Gerçek bir dönüm noktası da yapabilir. İkisi arasındaki fark, somut adımlarda.</p><p>Su yönetiminin yeniden yapılandırılması: yağmur suyu toplama, gri su kullanımı, tarımda damla sulama zorunluluğu, turizm tesislerinde su tüketim kotası. Kıyı yapılaşmasının durdurulması: 640 km sahilin geri kalanını koruma altına almak, deniz seviyesi yükselme senaryolarına göre risk haritası çıkarmak. Orman yangınlarına karşı bütüncül strateji: sadece söndürme değil, önleme; yanıcı yönetimi, orman-kent arayüzünün planlanması. Ve en önemlisi: turizm modelinin dönüştürülmesi. Sonsuz büyüme değil, sürdürülebilir turizm. Daha az turist, daha çok değer. Daha az beton, daha çok doğa.</p><p>Ceren Şahin’in “5 kollu tahterevalli” metaforuna önemli. Şu anda turizm kolu yere değiyor, tabiat kolu havada sallanıyor. Bu tahterevalli, dengesi bozulursa, herkes düşer. Turist de bir daha Antalya’ya uğramaz.</p><p>COP31, Antalya’ya bir ayna tutacak. O aynada ne göreceğimiz, bugün ne yaptığımıza bağlı.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=a8d7f4e18096" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[[COP31'e Doğru] 06 Ankara: Başkent Susuz Kalırsa]]></title>
            <link>https://medium.com/@yesilpolitikanotlari/cop31e-do%C4%9Fru-06-ankara-ba%C5%9Fkent-susuz-kal%C4%B1rsa-45dcf070f2b9?source=rss-3d9170cc2fdf------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/45dcf070f2b9</guid>
            <category><![CDATA[cop31]]></category>
            <category><![CDATA[ankara]]></category>
            <category><![CDATA[i̇klim-krizi]]></category>
            <category><![CDATA[i̇klim-değişikliği]]></category>
            <category><![CDATA[susuzluk]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Yeşil Politika Notları]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 10 Apr 2026 13:22:51 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-04-10T13:22:51.787Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*zS-_pCxZUn6IzgchaRe_uQ.jpeg" /></figure><p>Ocak 2026. Ankara’nın barajlarında aktif doluluk yüzde 1&#39;e düşüyor. Geçen yıl aynı tarihte oran yüzde 19,75&#39;ti.</p><p>Barajlardaki toplam su 465 milyon metreküpten 194 milyona düştü. Aktif olarak alınabilecek su ise 277 milyon metreküpten 15 milyona geriledi. Kent günde 1,4 milyon metreküp su tüketiyor. Mansur Yavaş “hiç yağmur yağmasa 200 günlük suyumuz var” dedi. Neyse ki yağmurlar imdada yetişti. Fakat daha kaç “neyse ki!” kaldı?</p><p>Türkiye’nin başkenti, son elli yılın en ağır su kriziyle yüz yüze geldi. Ve bu kriz, bir gecede olmadı.</p><p><strong>Ölü hacimden pompalama: Son çare</strong></p><p>Durumu anlamak için biraz teknik bilgi gerekiyor. Bir barajdaki suyun tamamı şehre verilemez. Tabanında, fiziksel olarak borulara aktarılamayan bir miktar kalır. Buna “ölü hacim” denir. Normal koşullarda o suya dokunulmaz.</p><p>Ankara, Ocak 2026&#39;da o suya dokunmak zorunda kaldı.</p><p>Çamlıdere, Eğrekkaya, Kavşakkaya ve Akyar barajlarına normalde ulaşılamayacak suyu da çekebilmek için yüzer pompa sistemleri kuruldu. Kesikköprü Barajı, kente adeta can suyu oluyor; günlük tüketimin neredeyse yarısı oradan karşılanıyor. Ama bu su kente gelirken ciddi bir enerji maliyeti de çıkıyor. Çünkü pompayla, uzun mesafeden, yükseğe basılıyor.</p><p>ASKİ, suyun özellikle gece saatlerinde “kontrollü” verileceğini açıkladı. Vatandaşlara bahçe sulama ve araba yıkama gibi “aşırı tüketimlerden” kaçınma çağrısı yapıldı. Güzel. Ama bir kentin su politikasının “araba yıkamayın” çağrısına indirgenmiş olması, yapısal sorunun boyutunu gösteriyor.</p><p><strong>2025: Son elli yılın en kurak yılı</strong></p><p>Su Politikaları Derneği Başkanı Dursun Yıldız, Ankara’nın durumunu net özetliyor: “Ankara, kişi başına düşen yağış miktarı açısından Türkiye’nin en dezavantajlı illerinden biri.”</p><p>2025, hidrolojik veriler açısından son 50 yılın en kurak yılıydı. Aşırı sıcaklığa bağlı buharlaşma, kullanılabilir suyu yüzde 10 daha azalttı. Yıldız’a göre 2021–2030 döneminde yağışlarda ciddi azalma öngörülüyordu. Öngörüler doğru çıktı.</p><p>Ama mesele sadece yağış azlığı değil. İTÜ’den Prof. Dr. Ünal, kuraklığın meteorolojik bir süreç olarak başladığını ama “bir afete ya da susuzluğa dönüşmesinin yönetimsel tercihlerle ilgili” olduğunu vurguluyor. “Doğal su tutma kapasitesine sahip alanların kaybedilmesi ve artan yerleşim baskısı, barajların ve göllerin su bütçesini doğrudan olumsuz etkiliyor.”</p><p>Yani kuraklık bir tetikleyici. Ama susuzluğun asıl nedeni başka: plansız büyüme. Ankara 1994’ten beri plansız bir büyüme ile karşı karşıya geldi. Nerede yeşil bir alan varsa ya beton ya da asfalt ile kaplandı. Evlerin kendi bahçeleri bile kentsel dönüşüm sonrasında betona bulandı.</p><p><strong>6 milyonluk kent, bozkırın ortasında</strong></p><p>Ankara, coğrafi olarak su zengini bir kent değil, hiçbir zaman olmadı. Ankara’nın kuruluşu anlatılırken bile bu durumun hep altı çizilir ve bir mucize olduğu ifade edilir. İç Anadolu’nun yarı kurak step iklimine sahip, denizden uzak, büyük akarsuları olmayan bir noktasında Ankara. Cumhuriyet’in başkent ilanıyla birlikte planlı bir şekilde büyümeye başladı evet ama 1980 sonrası hızlı nüfus artışı, plansız kentleşme ve rant odaklı inşaat politikaları kenti tanınmaz hale getirdi.</p><p>Bugün Ankara, kırka yakın üniversitesiyle, sürekli göç alan yapısıyla ve merkez ilçelerdeki yoğun konut üretimiyle 6 milyonu aşan nüfusa sahip. Artan nüfusla birlikte net su açığı daha da büyüyecek.</p><p>Kent büyüdükçe su için daha uzağa gitmek gerekiyor. Başka illerin, başka coğrafyaların suyu (ç)alınıyor. Gerede sistemi, Çamlıdere Barajı, Kızılırmak Kesikköprü Barajı… Su artık yüzlerce kilometre öteden, yüksek enerji maliyetiyle pompalanıyor. “2050&#39;ye kadar Ankara’nın su sorunu olmayacak” denilerek hayata geçirilen Gerede Tüneli’nden 2025&#39;te yalnızca 72 milyon metreküp su sağlanabildi. Tünel var, ama içinden yeterli su akmıyor. Zaten 2050’de Gerede’nin dışarıya verecek suyunun olacağının garantisi var mı?</p><p><strong>Mogan ve Eymir: Kentin son nefes noktaları</strong></p><p>Ankara’nın güneybatısında, bozkırın ortasında iki göl var: Mogan ve Eymir. 226 kuş türü kaydedilmiş Mogan’da. Eymir, ODTÜ’nün 1960&#39;larda rektör Kemal Kurdaş’ın çabalarıyla ağaçlandırdığı arazinin içinde… Bozkırın ortasında bir yeşil mucize.</p><p>Bu iki göl, Ankara’nın nefes aldığı son noktalar. Ama onlar da tehdit altında.</p><p>Mogan ve Eymir’in su toplama havzası içinde bir kömür ocağı projesi onay aldı. Hem de kim verdi bu onayı? COP31’e başkanlık edecek Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı! Faaliyete geçerse bölgedeki su kıtlığı artacak, yeraltı su sistemi bozulacak ve gölleri besleyen derelere karışacak atık sular iki gölün birden kirlenmesine yol açacak. TEMA ve köylüler dava açtı. Hukuki süreç devam ediyor.</p><p>Eymir’de son dönemde toplu balık ölümleri yaşandı. ODTÜ Biyoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Meryem Beklioğlu, gölde artan sazan popülasyonunun oksijen seviyesini düşürdüğünü ve turna balıklarının toplu ölümlerine yol açtığını belgeledi. Çarpık kentleşme, göl kıyısının kötü kullanımı, iki göl arasındaki alanın çöp döküm sahasına dönüşmesi… Hepsi ekosistemin çöküşüne katkıda bulunuyor.</p><p>Ankara’nın bir bozkır kenti olarak en kıymetli doğal varlıkları olan bu iki gölü ve çevresindeki yeşil alanları da kaybedersek, geriye sadece beton ve toz kalır.</p><p><strong>Hava: Çukurdaki başkent</strong></p><p>Ankara bir çukurda oturuyor. Dağlarla çevrili bir havzada, havanın doğal sirkülasyonu zayıf. Bu sebeple kış aylarında kirli hava kentin üzerine bir kapak gibi kapanıyor. Biraz uzaktan Ankara’ya baktığınızda bu kirli kapağı gözünüzle görebilirsiniz.</p><p>1990&#39;ların sonunda doğalgaza geçişle hava kirliliği önemli ölçüde azalmıştı. Ama son yıllarda artan trafik, “medeniyetin göstergesi” gökdelenlerin hava akımını kesmesi ve çevre ilçelerdeki düşük kaliteli kömür kullanımı kirliliği yeniden artırdı. 2022 Çevre Sorunları ve Öncelikleri Raporunda Ankara’da hava kirliliği, öncelikli sorunlar arasında ikinci sırada gösterildi.</p><p>Bir başka önemli nokta da kentsel ısı adası etkisi: beton, asfalt ve cam yüzeyler gündüz ısıyı emiyor, gece geri veriyor. Ankara’nın merkez ilçelerinde yaz geceleri, çevre ilçelerden 3–4 derece daha sıcak. Yeşil alan kaybı bu etkiyi artırıyor. Atatürk Orman Çiftliği arazisinin parça parça yapılaşmaya açılması, kentin en büyük yeşil tampon bölgesinin erimesi anlamına geliyor.</p><p><strong>Rant şehri</strong></p><p>Ankara’nın ekolojik krizinin altında bir kentleşme modeli var: rant odaklı, düşey büyüme. Her boş arazi potansiyel konut projesi. Her yeşil alan potansiyel imar değişikliği. Sevgi Vakfı arazisinin üniversiteye devri, Çiğdem Mahallesi’ndeki orman alanının tehdit altına girmesi, AOÇ’nin parça parça kaybedilmesi ve daha bir çok örnek ortada net bir model olduğunu gösteriyor.</p><p>Kentsel dönüşüm adı altında mahalleler yıkılıyor, yüksek katlı lüks konutlar dikiliyor, eski sakinler kent çeperlerine itiliyor. “Dönüşüm” deniyor ama gerçekte olan soylulaştırma: yoksullar dışarı, sermaye içeri. Ve her yeni beton blok, kentin su ihtiyacını, enerji tüketimini, ulaşım yükünü biraz daha artırıyor.</p><p>TMMOB, taşkınların nedeninin yalnızca yağış olmadığını, asıl belirleyicinin arazi kullanımındaki değişim olduğunu vurguluyor. Kent betonlaştıkça yağmur suyu toprağa sızamıyor, yüzeyde akıyor. Ankara, hem susuz kalıyor hem de sel riski altında bir kent. İklim krizinin bu paradoksu, plansız kentleşmenin ders kitabı örneği.</p><p><strong>“Kırmızı kara” gerçeği</strong></p><p>Ankara’nın simge futbol takımlarından Gençlerbirliği’nin tezahüratlarında “kırmızı kara” kullanılır. Bozkırın, tozun, kuru soğuğun ve sert rüzgârın kenti. Bu bir şikâyet değil, bir kimlik. Ankara, kolay bir coğrafyada kurulmadı. Su azdı, toprak çoraktı, kış acımasızdı. Ama Cumhuriyet, burada bir başkent yarattı. Planlı, ağaçlandırılmış, AOÇ’li, bulvarlı bir Başkent.</p><p>Bugün o planlı kentin izleri siliniyor. AOÇ eriyor, barajlar boşalıyor, göller kirleniyor, hava koyulaşıyor. Başkent, kendi coğrafyasıyla savaşıyor ve coğrafyayla savaşan her kent gibi kaybediyor.</p><p>İklim krizi bu savaşı daha da zorlaştıracak. Yağışlar azalacak, sıcaklıklar artacak, buharlaşma hızlanacak. Ve Ankara, 6 milyonluk nüfusuyla, yarı kurak bir bozkırda, suyu ve yeşili tüketerek büyümeye devam edemez.</p><p><strong>COP31&#39;e not</strong></p><p>Ankara, COP31&#39;e ev sahibi ülkenin başkenti olarak, iklim krizinin kentsel boyutunu en çıplak biçimde sergiliyor.</p><p>Birincisi: su güvenliği. Bir başkentin barajlarında aktif doluluk yüzde 1&#39;e düşmesi, iklim diplomasisinde kullanılabilecek en güçlü “bu kriz gerçek” argümanı. Ama bunun inandırıcı olması için, Ankara’nın kendi su yönetimini düzeltmesi gerekiyor. Yerel yönetimlerin birkaç proje kapsamında hayata geçirdikleri ufak tefek yağmur suyu toplama, gri su kullanımı, kademeli tarifeler ve yeşil altyapı düzenlemelerinin geniş çaplı hayata geçmesi gerekli.</p><p>İkincisi: kentsel iklim adaptasyonu. Ankara, “iklim değişikliğine dirençli kentler” söylemini kendi evinde test ediyor. (Testin sonucunu söylemeye gerek var mı?) Yeni yapılan deprem konutlarının sel suları altında kaldığına tanık oluyoruz, TMMOB’un hatırlattığı gibi. Dirençli kent söylemi, rant odaklı kentleşme modeliyle bir arada var olamaz.</p><p>Üçüncüsü: sembolik boyut. Türkiye COP31&#39;e ev sahipliği yaparken, başkentinin susuz kalma noktasına gelmiş olması, küresel kamuoyunda nasıl bir mesaj verir? “İklim kriziyle mücadele ediyoruz” derken kendi başkentinin barajlarından ölü hacim pompalaması, inandırıcılığı zedeler. Merkezi hükümetin, yerel yönetime yönelik sürdürdüğü savaşa kurban edilemeyecek kadar önemli bir durum bu.</p><p>Ankara’ya su şimdilik geri geldi. Şubat’ta yağışlar barajları kısmen doldurdu. Ama Dursun Yıldız’ın uyarısı geçerliliğini koruyor: “2030&#39;a kadar yağışların azalması bekleniyor.” Unutmayalım Ankara, her sonraki kuraklıkta, bir öncekinden daha az suyla başlayacak.</p><p>Kırmızı kara, susuz kalırsa, sadece bir kent değil, bir ülkenin iklim iddiası da kurur.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=45dcf070f2b9" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[[COP31'e Doğru] 05 Amasya: Elmanın İçindeki Yıldız Sönüyor]]></title>
            <link>https://medium.com/@yesilpolitikanotlari/cop31e-do%C4%9Fru-amasya-elman%C4%B1n-i%CC%87%C3%A7indeki-y%C4%B1ld%C4%B1z-s%C3%B6n%C3%BCyor-6f66474b1c96?source=rss-3d9170cc2fdf------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/6f66474b1c96</guid>
            <category><![CDATA[i̇klim-krizi]]></category>
            <category><![CDATA[cop31]]></category>
            <category><![CDATA[amasya]]></category>
            <category><![CDATA[misket-elması]]></category>
            <category><![CDATA[i̇klim-değişikliği]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Yeşil Politika Notları]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 08 Apr 2026 11:06:42 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-04-08T11:49:32.044Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*WG1DwBSJ1hDU1aZ5LPw2jA.jpeg" /></figure><p>Pazarda bir satıcı, elinde bıçak, elmayı ortadan ikiye kesiyor. İçinde beş köşeli bir yıldız beliriyor. “Bakın,” diyor, “bu hakiki misket elması. Yıldızı görüyor musunuz?” Müşteriye kanıtlıyor: sattığı ürün taklit değil, 2 bin yıllık Amasya misketi.</p><p>Bir elmanın sahiciliğini kanıtlamak için ortadan kesilmesi gerekiyorsa, bir şeyler çok yanlış gidiyor demektir.</p><p>Ve gerçekten yanlış gidiyor. 2025&#39;te Amasya’da zirai don afeti, misket elma üretimini yerle bir etti. Normalde yıllık 25 bin tonun üzerinde üretim yapılan kentte, hasat 2 bin tona düştü. Kilosu 150 TL’ye fırladı. Sadece elma değil, birçok meyve türü zarar gördü. Saraycık köyünden Mehmet Geyik, “meyveye hasret kaldık” diyor.</p><p>Zirai don iklim değişikliğinin en sinsi tezahürlerinden biri. Mevsimler kayıyor; ağaçlar erken çiçek açıyor, sonra gelen don çiçekleri öldürüyor. Çiftçinin suçu yok. Ağacın suçu yok. Suç, atmosferdeki karbondioksitin 420 ppm’i geçmesinde.</p><p>Ama Amasya’nın misket elması sorunu sadece iklimle ilgili değil. Çok daha derin, çok daha yapısal bir krizin parçası.</p><p><strong>Vadideki sıkışma</strong></p><p>Amasya, coğrafya tarafından hem kutsanmış hem de lanetlenmiş bir kent. Yeşilırmak’ın derin bir boğazdan geçtiği dar vadiye kurulmuş. 4 bin yıl önce, savunmaya elverişli ve suya yakın olan coğrafya bugün kentin büyümesini imkânsız kılıyor.</p><p>Solunda dağ, sağında dağ, ortasında nehir. Tek büyüyebileceğin yer: nehir kenarındaki düzlükler. Yani birinci sınıf tarım arazileri.</p><p>Tam da bu oluyor. Akademik çalışmalar durumu net ortaya koyuyor: Yeşilırmak vadi tabanı, belediye sınırları içinde “birinci derecede önemli tarım arazisi” olarak sınıflandırılıyor. Ama aynı araziler yerleşim, sanayi ve ulaşım alanı olarak kullanılıyor. Kentin en büyük sorunlarından biri, tarım arazilerinin amaç dışı kullanımı.</p><p>Süreç bildik: arazi değer kazanıyor, çiftçi tarımdan elde ettiği gelirin çok üstünde bir fiyatla arsasını satıyor, arazi inşaata açılıyor. Çiftçi, “bedenini tarım kadar yıpratmayan” yeni bir iş buluyor. Arazisine en kötü ihtimalle kendisi yerleşiyor. Böylece verimli toprak, geri dönüşü olmayan biçimde beton altına giriyor.</p><p>Bu hikâye Türkiye’nin her kentinde yaşanıyor. Ama Amasya’da bir farkı var: misket elması, Amasya’nın Yeşilırmak vadisi boyunca hüküm süren özel bir mikro-iklimde yetişiyor. O vadideki topraklar betonla kaplandıkça, misket elmasının yetişebileceği alan da daralıyor. Coğrafi işaretli, 2 bin yıllık bir ürünün nesli kendi doğduğu toprak bitiyor.</p><p><strong>Yeşilırmak: Güzelden kirliye</strong></p><p>Amasya’nın nehri Yeşilırmak, kentin kimliğinin ta kendisi. Kral Mezarları’nın altından, Osmanlı yalılarının önünden akıyor.</p><p>Ama Yeşilırmak aynı zamanda çevresindeki yerleşimlerin, sanayi tesislerinin ve tarımsal alanların kirlilik yükünü taşıyor. Çorum Çayı başta olmak üzere kollarından gelen tarımsal atıklar nehrin ekolojik dengesini bozuyor.</p><p>Amasya Valiliği, nehrin çevre kirliliğinden korunması için toplantılar düzenliyor. Ama toplantı tutanağı ile nehir temizliği arasında çok uzun bir yol var. Yapısal önlemler alınmadıkça, arıtma tesisleri, tarımsal kirlilik kontrolü, havza bazlı planlama, bu toplantılar ritüelden öteye geçmiyor. Güzel birkaç fotoğraf ve sonrası yine kirlilik…</p><p>Yeşilırmak Havzası, beş ili kapsayan (Amasya, Tokat, Çorum, Yozgat, Samsun) devasa bir su sistemi. AB destekli Yeşilırmak Havza Gelişim Projesi çerçevesinde tarımsal kirliliğin önlenmesi hedeflendi. Proje bütçesi 8,3 milyon dolar. Ama havza yönetimi parçalı kaldığı, her il kendi çöpünü nehre atmaya devam ettiği sürece, proje kâğıt üzerinde kalıyor.</p><p><strong>Taşkın: Vadinin ödediği bedel</strong></p><p>Amasya’nın coğrafyasına baktığınızda, Karadeniz’de de olduğunuzu düşünürseniz taşkın tehlikesinin her zaman olduğunu bilirsiniz. Yeşilırmak’ın tarihsel taşkın verileri ortada: mart, nisan, mayıs aylarında nehir kabarıyor, yaz aylarında sağanak yağışlarla ani taşkınlar oluşuyor.</p><p>Son 18 yılda DSİ, Amasya’da 68 taşkın koruma tesisi inşa etmiş, 85 yerleşim yeri ve 1.725 dekar araziyi koruduğunu açıklıyor. Ama TMMOB, taşkınların nedeninin yalnızca yağış şiddeti olmadığını vurguluyor: esas belirleyici faktör arazi kullanımındaki değişim, yüzey akış katsayısının artması ve dere yataklarına yapılan müdahaleler.</p><p>Yani: birinci sınıf tarım arazilerini betonladıkça, yağmur suyunun emileceği yüzey azalıyor. Su, toprağa sızacağına yüzeyde akıyor. Taşkın riski artıyor. Kent büyüdükçe, kendini sel baskınına daha açık hale getiriyor. Bir kenti dar bir vadide büyütmenin ironisi.</p><p><strong>İyi tarım: Söylem güzel, rakamlar kötü</strong></p><p>Amasya Valiliği, “Tarım Şehr-i Amasya” başlığıyla 13 proje açıkladı. Bunlardan biri “tarımsal faaliyetlerden kaynaklanan çevre kirliliğinin önlenmesi”. Fiyakalı ismiyle söylersek İyi Tarım Uygulamaları’nın yaygınlaştırılması.</p><p>Rakamlar? İlde sadece 7.340 dekar alanda iyi tarım uygulaması yapılıyor. Türkiye genelinde 6,3 milyon dekar. Amasya’nın payı, küsurat bile değil.</p><p>Bu, bireysel çiftçilerin suçu değil. İyi tarıma geçiş, sertifikasyon maliyeti, danışmanlık, pazar güvencesi ve geçiş dönemi desteği gerektiriyor. Bunların hiçbiri yeterli düzeyde sağlanmıyor. Çiftçi, bildiği yolla yani kimyasal gübre ve pestisitle üretmeye devam ediyor. Çünkü başka yol gösterilmiyor. Gösterilse bile ekonomik olarak hiç gerçekçi değil.</p><p><strong>4 bin yıllık kentin sessiz krizi</strong></p><p>Amasya, Türkiye’nin en eski sürekli yerleşimlerinden biri. Pontus kralları burada hüküm sürdü, Roma burada yönetildi, Osmanlı şehzadeleri burada eğitildi. Selfie çeken şehzade heykeli bile burada. Kent, 4 bin yıl boyunca Yeşilırmak’la yaşadı. Nehirden su aldı, vadi tabanında tarım yaptı, dağ yamaçlarına sığındı.</p><p>Bugün o ilişki bozuluyor. Nehir kirletiliyor. Vadi tabanı betonlanıyor. Tarım arazileri arsaya dönüşüyor. Misket elması, kendi doğduğu toprakta yetişecek yer bulamıyor. Don afetleri mevsim kaymasıyla sıklaşıyor. Ve bütün bunlar, kimsenin fark etmediği bir hızda, uzakta kalan küçük bir şehrin sessizliğinde gerçekleşiyor.</p><p>Amasya’nın krizi sessiz bir kriz. Sel yok, deprem yok, fabrika patlaması yok. Ama verimli toprak her gün biraz daha azalıyor. Nehir her gün biraz daha kirleniyor. Ve bir gün başımızı kaldırıp baktığımızda, 2 bin yıllık misket elmasının artık yetişecek toprağı kalmadığını, Yeşilırmak’ın güzel manzarasının arkasında ekolojik bir çöküş yaşandığını göreceğiz.</p><p><strong>COP31&#39;e not</strong></p><p>Amasya, COP süreçlerinde genellikle göz ardı edilen bir kategoriyi temsil ediyor: küçük ve orta ölçekli tarım kentlerinin gölgede kalan ekolojik krizi.</p><p>Ulusal Uyum Planları, nüfusun toplandığı megakentlere odaklanma eğiliminde. Ama iklim krizine uyum, Amasya gibi kentlerde, toprağın ve suyun korunmasından başlıyor. Yeşilırmak Havzası, bütüncül bir havza yönetim planına ihtiyaç duyuyor. Bu iş parçalı denetimler ve cezalarla değil, ekolojik planlama ile olur. Megakentlere toplanan nüfusu besleyenler Amasya gibi kentler çünkü.</p><p>Ve coğrafi işaretli ürünlerin iklim değişikliğine karşı korunması, COP gündeminin “tarım ve gıda güvenliği” başlığı altında yer almalı. Bu ürünler, belirli mikro-iklimlere bağlı. O mikro-iklimler bozulduğunda, yalnızca bir ürün değil, bir kültür, bir kimlik, bir geçim kaynağı yok oluyor.</p><p>Elmanın içindeki yıldız hâlâ orada. Ama onu doğuran toprak ayaklarının altından kayıyor.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=6f66474b1c96" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[[COP31'e Doğru] 04 Ağrı: Eriyen Takke, Göçen İnsan]]></title>
            <link>https://medium.com/@yesilpolitikanotlari/cop31e-do%C4%9Fru-04-a%C4%9Fr%C4%B1-eriyen-takke-g%C3%B6%C3%A7en-i%CC%87nsan-cd6531fdbc59?source=rss-3d9170cc2fdf------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/cd6531fdbc59</guid>
            <category><![CDATA[cop31]]></category>
            <category><![CDATA[i̇klim-değişikliği]]></category>
            <category><![CDATA[ağrıdağı]]></category>
            <category><![CDATA[ağrı]]></category>
            <category><![CDATA[i̇klim-krizi]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Yeşil Politika Notları]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 07 Apr 2026 11:18:38 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-04-07T11:24:57.217Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*QVJIqJaFLdE_gkUu5I3Jxg.jpeg" /></figure><p>5.137 metre. Türkiye’nin en yüksek noktası. Mitolojilerde Nuh’un gemisinin karaya oturduğu dağ. Zirvesindeki bembeyaz takke buzuluyla kartpostalların, şiirlerin, Türkiye ile Ermenistan’ı buluşturan sembol. Ağrı Dağı.</p><p>Ama bu kartpostal eriyor.</p><p>Ve dağın eteklerinde, Türkiye’nin en yoksul, en soğuk, en çok göç veren illerinden biri var. Eriyen buzulun altında, eriyen bir yaşam biçimi.</p><p><strong>Yarım yüzyılda yarıya inen buzul</strong></p><p>Rakamlar çarpıcı. Prof. Dr. Faruk Kaya’nın Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi’nde yürüttüğü araştırmalara göre, Ağrı Dağı’nın buzul alanı 1900&#39;lerin başında yaklaşık 15 kilometrekare idi. 1970&#39;lerde 9–10 kilometrekareye düştü. Bugün 4,5–5 kilometrekareye gerilemiş durumda.</p><p>Son 50 yılda yarı yarıya eridi. Yarı yarıya.</p><p>Küçülme hızı da artıyor. 1976–2011 arasında yılda ortalama 0,07 kilometrekare kaybedilirken, 1977–2024 döneminde bu hız 0,095 kilometrekareye çıktı. Mevcut erime hızı devam ederse, 2050&#39;lerde buzulun yarısı daha yok olacak. 2070&#39;te tamamen ortadan kalkması öngörülüyor.</p><p>Bir zamanlar 3.500 metre seviyesine kadar sarkan buzullar, artık 4.500 metrenin üzerine çekilmiş durumda. Doğubayazıt tarafındaki güney yamaçlarda erime çok daha hızlı; Iğdır’a bakan kuzey yamaçlarda biraz daha korunaklı ama o yamaçlar da mutlak sondan kaçamıyor.</p><p>Kaya ekliyor: “Takke buzulu yalnızca eriyen bir buz kütlesi değil; iklimin, doğanın, kültürün ve inancın ortak hafızasında yer alan, sessizce çekilen bir mirastır.”</p><p>Sessizce çekilen bir miras. Ağrı Dağı’nın başındaki takkeyi düşünün…Nesiller boyu orada olmuş, hep olacağı sanılmış. Şimdi gidiyor.</p><p><strong>Buzul eriyince ne olur?</strong></p><p>Buzul erimesi, Ağrı için soyut bir “iklim değişikliği göstergesi” değil. Sonuçları çok somut.</p><p>Buzullar, yaz sonu ve sonbaharda bölgenin su kaynaklarını besliyor. Erimeyle birlikte bu kaynaklar azalıyor. Sulama suyu düşüyor, meralar zayıflıyor, tarımsal verim geriliyor. Kısa vadede eriyen buzul fazla su yaratıyor ama uzun vadede su deposu yok oluyor.</p><p>Prof. Dr. Kaya uyarıyor: “Sulama suyunun azalması tarımsal verimi düşürecek, meralar zayıflayacak, hayvancılık gelirleri azalacak. Bu gelişmeler kırsal göçü tetikleyebilir.”</p><p>Aslında kırsal göç geleceğin bir problemi değil. Şu anda yaşanıyor. Ağrı, Türkiye’nin en yoğun göç veren illerinden biri. Her yıl binlerce genç batıya gidiyor. Neden gittikleri sorusunun yanıtı çok çeşitli ama tüm yanıtların altındaki neden benzer: kuraklaşan meralar, zayıflayan otlaklar, azalan su, verimsizleşen toprak.</p><p>İklim göçü, Ağrı’da istatistiklere “ekonomik göç” olarak geçiyor. Ama gerçeği gizlemiyor.</p><p>Çok gündemde olmayan bir tehlike daha var. Erimeyle birlikte lahar riski de artıyor. Ağrı Dağı bir volkan. Eriyen buzullar ve artan yağışlar, volkanik kütle üzerinde çamur ve kaya akıntılarına yani laharlara yol açabilir. 2025&#39;te yayımlanan bir çalışma, Ağrı Dağı’ndaki lahar oluşumlarını ve duyarlılık alanlarını haritaladı. Heyelan korkusu yöre halkı tarafından zaten yaşanıyor.</p><p><strong>Türkiye’nin en soğuk yoksulluğu</strong></p><p>Ağrı, Türkiye’nin en soğuk illerinden biri. Kış aylarında sıcaklık eksi 30&#39;ları buluyor. Ve Ağrı, Türkiye’nin en yoksul illerinden biri.</p><p>Bu iki gerçeği yan yana koyduğunuzda ortaya enerji yoksulluğu denen şey çıkıyor. Isınma ihtiyacı devasa, gelir düzeyi düşük. Doğalgaz altyapısı ya yok ya da var olsa bile insanlar bedelini karşılayamıyor. Türkiye genelinde 2025&#39;te 1 milyon 134 bin haneye kömür yardımı yapıldı. Bunların önemli bir bölümü Doğu Anadolu’da. Kırsalda yaşayan 5,5 milyon kişinin büyük bölümünde doğalgaz yok; soba, odun, düşük kalorili kömür.</p><p>Tüm bunlar birleşince sonuç kaçınılmaz oluyor. Yoğun hava kirliliği ve onun getiri olan baca dumanı, kömür isi, solunum yolu hastalıkları. Ve kimsenin konuşmadığı bir çelişki: sera gazı emisyonuna en az katkı yapan insanlar, iklim krizinin bedelini en ağır ödüyorlar.</p><p>İklim adaletsizliği tam da bu demek. Ağrı’daki bir çoban ailenin tetiklemediği iklim krizi yüzünden geçimini sağlayamaması ve İstanbul’a göçmek zorunda kalması…</p><p><strong>Meranın sonu</strong></p><p>Ağrı’nın ekonomisi tarihsel olarak hayvancılığa dayanıyor. Yaylalarda büyükbaş, geniş otlaklarda küçükbaş. Bu coğrafyada tarımın birinci üretim biçimi hayvancılık, bitkisel üretim ikinci sırada.</p><p>Ama meralar bozuluyor. Aşırı otlatma, iklim değişikliğine bağlı kuraklık, devlet politikalarının yetersizliği meraları tahrip ediyor. Meralar bozulunca erozyon şiddetleniyor. Toprak kaybı hızlanıyor. Hayvancılık ekonomik olarak sürdürülemez hale geliyor.</p><p>Kısır döngü şu: mera bozulur, hayvancılık geriler, gelir düşer, genç göç eder, kalan nüfus aynı meraya daha fazla baskı uygular, mera daha da bozulur. Bu döngüyü kırmak, bireysel çabayla değil yapısal politikalarla mümkün ama o politikalar yok.</p><p>Türkiye topraklarının büyük bölümü çeşitli şiddette erozyona maruz kalıyor. Doğu Anadolu, eğimli arazi yapısı ve seyrek bitki örtüsüyle bu krizin en ağır yaşandığı bölge. Erozyon sadece toprağı kaybettirmiyor; baraj göllerinin ömrünü kısaltıyor, su kalitesini düşürüyor, tarımsal verimliliği yok ediyor.</p><p><strong>Görünmez il</strong></p><p>Ağrı, Türkiye’nin iklim tartışmalarında görünmez bir il. Enerji dönüşümü denince akla rüzgâr ve güneş santralleri geliyor. Fakat Ağrı’da ikisi de yok denecek kadar az. İklim adaptasyonu denince akla gelen kavramların da Ağrı’nın uzağında olduğunu söyleyebiliriz. Zaten ortada bunları hayata geçirecek bir bütçe de yok. Ulusal iklim planlarına bakınca Ağrı, birkaç satırlık “Doğu Anadolu” kategorisinin içinde kayboluyor. Planların da umurunda değil.</p><p>Ama iklim krizi Ağrı’da, İstanbul’dan ya da Antalya’dan daha az gerçek değil. Sadece başka türlü tezahür ediyor: sel ya da sıcak dalgası olarak değil, eriyen buzul, çöken mera, tükenen su, göçen insan olarak.</p><p><strong>COP31&#39;e not</strong></p><p>Ağrı, COP süreçlerinde “adil geçiş” (just transition) kavramını Türkiye’nin kendi içinde test ediyor.</p><p>COP müzakerelerinde adil geçiş genellikle kömür bölgeleri için kullanılıyor: fosil yakıttan çıkarken madenci ne olacak, o bölgenin ekonomisi ne olacak. Önemli bir kavram. Ama Ağrı gibi şehirler için de geçerli olması gerekiyor. Yani fosil yakıt üretmeyen ama iklim krizinden doğrudan etkilenen, zaten yoksul olan, adaptasyon kapasitesi sıfıra yakın bölgeler.</p><p>Ulusal iklim planları Ağrı’yı görmeden yazılamaz. COP31&#39;de Türkiye, kendi Kilimanjaro’sunu iklim diplomasisinin sembolü olarak kullanabilir. Ama bunun inandırıcı olması için, dağın eteklerindeki insanların hayatını iyileştirecek somut politikalar gerekiyor: enerji yoksulluğuyla mücadele, mera rehabilitasyonu, su yönetimi, kırsal kalkınma.</p><p>Prof. Dr. Kaya’nın sözünü bir kez daha hatırlayalım: bu buzul yalnızca eriyen bir buz kütlesi değil. İklimin, doğanın, kültürün ve inancın ortak hafızası.</p><p>O hafıza silinirken, aşağıda bir il sessizce boşalıyor.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=cd6531fdbc59" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[[COP31'e Doğru]03 Afyonkarahisar: Kaplıcanın Altında Kuruyan Göl]]></title>
            <link>https://medium.com/@yesilpolitikanotlari/cop31e-do%C4%9Fru-03-afyonkarahisar-kapl%C4%B1can%C4%B1n-alt%C4%B1nda-kuruyan-g%C3%B6l-e8b4af804f8b?source=rss-3d9170cc2fdf------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/e8b4af804f8b</guid>
            <category><![CDATA[akarçay]]></category>
            <category><![CDATA[afyonkarahisar]]></category>
            <category><![CDATA[eber-gölü]]></category>
            <category><![CDATA[cop31]]></category>
            <category><![CDATA[i̇klim-değişikliği]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Yeşil Politika Notları]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 06 Apr 2026 13:06:43 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-04-06T19:14:46.339Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>[COP31&#39;e Doğru] 03 Afyonkarahisar: Kaplıcanın Altında Kuruyan Göl</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/880/1*nNgsbN9OdDfdWe6wuEGAXg.jpeg" /></figure><p>Termal turizm, kaplıca, sucuk, mermer ve jeotermal enerji… Olumlu özelliklerin yanında Afyon’un altında bir göl ölüyor, bir nehir kokuyor ve bir kent su fakiri olmaya doğru ilerliyor. Ve bütün bunlar, birbiriyle doğrudan bağlantılı.</p><p><strong>Eber Gölü: 150 kilometrekarelik bir sessizlik</strong></p><p>Türkiye’nin en büyük 12. gölü. 147 kuş türüne ev sahipliği yapan, sazlıkları, yüzen adacıkları ve derin sessizliğiyle Anadolu’nun keşfedilmemiş köşelerinden biriydi. Şimdiyse Eber Gölü can çekişiyor.</p><p>Mart 2026&#39;da göl kıyısındaki Derekarabağ köyünün muhtarı Yaşar Kandemir durumu çarpıcı bir sadelikle özetliyor: “Sultan Dağı ve Afyonkarahisar tarafından sular geliyordu ama önünü kestiler. Gölet ve baraj yaptılar. Gölün bütün kaynaklarını kestiler. Su gelmiyor hiçbir yerden. Sadece yağmur yağarsa geliyor. Balık, balıkçılık bitti, hiçbir şey kalmadı. Çöl oldu burası.”</p><p>Eber Gölü Yaşasın Hareketi Başkanı Ekrem Önder Çiftçi, Dünya Su Günü’nde yaptığı açıklamada Afyonkarahisar’ın “su fakiri bir şehir olma yolunda hızla ilerlediğini” söylüyor. Ve ekliyor: “Bu sadece göllerin değil, bölgenin geleceğinin yok olması demektir.”</p><p>Ama mesele sadece ekolojik değil. Eber Gölü ile Sultan Dağları arasındaki topraklarda, özel bir mikro-iklimde, Türkiye’nin en kaliteli kirazı ve vişnesi yetişiyor. Bu meyveler ihraç ediliyor, milyonlarca dolarlık bir ekonomi dönüyor. Göl kuruyunca, o mikro-iklim bozulacak. Kiraz bahçeleri kuruyacak. İhracat geliri yok olacak. Gençler toprağını terk edecek. Zaten terk etmeye başladı.</p><p>Jeolojik bir ayrıntı daha var: Eber Gölü’ndeki su çekilmesi, yeraltı su seviyesinin düşmesine yol açıyor. Bu da Bolvadin ilçesinde zemin çökmelerine neden oluyor. Bilimsel çalışmalar, Bolvadin’in yaklaşık bir metre çöktüğünü kanıtladı. Yani göl sadece kurumuyor; kurudukça altındaki zemini de çökertiyor. Bir göl, bir kasabayı yere çekiyor.</p><p><strong>Akarçay: Bir zamanlar “Kokarçay”</strong></p><p>Eber Gölü’nü besleyen nehir Akarçay, yıllardır Afyonkarahisar’ın bütün kirlilik yükünü taşıyor. Adı “Akarçay” ama halk arasındaki lakabı elbette “Kokarçay”</p><p>Akarçay, çevresindeki tüm yerleşmelerin atık sularını alıyor. Çobanlar ve Sinanpaşa ilçelerinin kanalizasyonu doğrudan göle akıyor. Organize sanayi bölgesinin atıkları da aynı nehre karışıyor. Üstüne bir de jeotermal sular ekleniyor.</p><p><strong>Jeotermal: Yeşilin tartışmalı alanı</strong></p><p>Afyonkarahisar, Türkiye’nin en zengin jeotermal kaynaklarından birine sahip. Gazlıgöl, Sandıklı, Ömer-Gecek… Kaplıca turizmi ve bölgesel ısıtma sistemiyle yılda 5 milyon ton termal su kullanılıyor. AFJET, kentin yaklaşık yüzde 25&#39;ini jeotermal suyla ısıtıyor. Kömüre bağımlılığı azaltıyor, hava kirliliğini bir ölçüde düşürüyor. Kulağa güzel geliyor.</p><p>Ama o 5 milyon ton termal su nereye gidiyor? Büyük bölümü Akarçay’a deşarj ediliyor. Ve bu sular temiz değil. Bor, arsenik ve sodyum-klorür gibi kirleticiler içeriyor. Akademik çalışmalar, bu kirleticilerin kimyasal ve biyolojik oksijen ihtiyacını artırdığını, ekolojik dengeyi bozduğunu ve en kritik olarak yeraltı sularını tehdit ettiğini belgeliyor.</p><p>Yani denklem şu: jeotermal enerjiyle havayı temizliyorsun, ama suyu kirletiyorsun. Kömür dumanını azaltıyorsun, ama nehre arsenik bırakıyorsun. Bir kirlilik biçimini ortadan kaldırıp yerine bir başkasını koyuyorsun.</p><p><strong>Hava: Çukurda kalan duman</strong></p><p>Jeotermalle temizlenen havasına rağmen Afyonkarahisar, Türkiye’nin hava kirliliğinin en yoğun yaşandığı kentlerden biri. Sebebi coğrafi: kent bir çukurda oturuyor, sert karasal kışlarda soğuk hava tabakası kirliliği aşağıda hapsediyor. Düşük kalorili kömür yakılıyor, baca filtreleri yetersiz, doğalgaz dönüşümü tamamlanmamış.</p><p>Kentin yüzde 75&#39;i hâlâ jeotermal sistemin dışında. Ve o yüzde 75, kışın kömürle ısınıyor, dumanı soluyor, hastalıkla bedel ödüyor. Kim ödüyor? Her zaman olduğu gibi: jeotermal ısıtma abone bedelini karşılayamayan, kentin çeperlerindeki düşük gelirli mahalleler.</p><p><strong>Mermer: Dağın kazınmış yüzü</strong></p><p>Afyonkarahisar’ın mermer sektörü, istihdamda tekstilden sonra ikinci sırada. Ama ekolojik maliyeti ağır. Taş ocakları peyzajı tahrip ediyor, toz kirliliği yaratıyor, su kaynaklarına müdahale ediyor. Ocak çevresindeki tarım arazileri toz bulutuyla kaplı. Ve mermer atıkları çoğu zaman en yakın dereye, en yakın çukura gidiyor.</p><p>Afyonkarahisar’ın ekonomik yapısı, mermer-jeotermal-termal turizm üçgeninde dönüyor. Her üçü de doğal kaynakları kullanıyor. Ama kullanmakla tüketmek arasındaki fark, yönetim kapasitesiyle doğru orantılı. Ve o kapasite, Eber Gölü’nün kıyısında, Akarçay’ın kokusunda, Bolvadin’in çöken zemininde sınıfta kalmış durumda.</p><p><strong>Bir kentin su biyografisi</strong></p><p>Afyonkarahisar’ın hikâyesi aslında bir su hikâyesi. Su, kenti besliyor: termal su turizm ve ısınma için, yeraltı suyu tarım için, göl suyu ekosistem ve mikro-iklim için. Ama aynı kent, suyunu her yönden tüketiyor: kontrolsüz tarımsal sulama, kaçak su kullanımı, jeotermal deşarj, arıtılmamış kanalizasyon, baraj ve gölet projeleriyle doğal akışın kesilmesi.</p><p>Aklın yolu bir: göle su bırakılmalı! Dağdan gelen derelerin doğal akışını yeniden sağlanmalı! Kontrolsüz su tüketimini durdurulmalı! Saz yakmalarına son verilmeli! Bilimsel ve sürdürülebilir bir havza yönetim planı yapılmalı!</p><p><strong>COP31&#39;e not</strong></p><p>Afyonkarahisar, COP süreçlerinde iki kritik meseleyi somutlaştırıyor.</p><p>Birincisi: “yenilenebilir” etiketinin otomatik olarak “sürdürülebilir” anlamına gelmediği. Jeotermal enerji, fosil yakıtlara göre düşük karbonlu bir kaynak ama çevresel etkileri yönetilmediğinde, bir kirlilik biçimini başka bir biçime dönüştürüyor. COP31&#39;de Türkiye’nin jeotermal genişleme stratejisi, reenjeksiyon zorunluluğu ve havza koruma politikalarıyla birlikte ele alınmalı.</p><p>İkincisi: sulak alanların iklim krizine karşı en güçlü doğal savunma hatlarından biri olduğu. Kuruyan bir göl, sadece biyolojik çeşitlilik kaybı değil; mikro-iklimin bozulması, tarımsal üretkenliğin düşmesi, yeraltı sularının azalması ve hatta Bolvadin’de gördüğümüz gibi zeminin çökmesi demek.</p><p>Eber Gölü, Türkiye’nin göl katliamı tarihine bir satır daha ekliyor: Burdur, Akşehir, Tuz Gölü, Meke Gölü… Bu listeye her yıl yeni isimler ekleniyor. Ve her seferinde aynı hikâye: yanlış su politikaları, denetimsiz kullanım, kısa vadeli ekonomik çıkarlar, doğanın sıfır maliyetli görülmesi.</p><p>“Eber Gölü yaşarsa bu bölge yaşar. Göller kurursa gelecek kurur.”</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=e8b4af804f8b" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[[COP31'e Doğru] 02 Adıyaman: Betonla Sarılan Yara]]></title>
            <link>https://medium.com/@yesilpolitikanotlari/cop31e-do%C4%9Fru-02-ad%C4%B1yaman-betonla-sar%C4%B1lan-yara-9f0aa65441fe?source=rss-3d9170cc2fdf------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/9f0aa65441fe</guid>
            <category><![CDATA[6-şubat-depremi]]></category>
            <category><![CDATA[cop31]]></category>
            <category><![CDATA[şehircilik]]></category>
            <category><![CDATA[i̇klim-krizi]]></category>
            <category><![CDATA[adıyaman]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Yeşil Politika Notları]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 02 Apr 2026 07:25:57 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-04-16T13:18:06.651Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/860/1*cobCPT8DgmzFU6lNAkUpPw.jpeg" /></figure><p>Adıyaman’ı da iklim krizinden bağımsız düşünmek mümkün değil fakat 6 Şubat 2023 Depremleri öyle büyük bir yıkım yarattı ki, çevre ve iklim gündemi fiilen görünmez oldu. Tek gündem barınma haline geldi. Ama barınma sorununu çözerken yeni bir kriz yaratıldığını kimse konuşmuyor: Adıyaman, deprem yıkımının üzerine bir de plansız betonlaşmayla boğuşuyor.</p><p>8.500&#39;den fazla insanın hayatını kaybettiği, 28 binden fazla binanın ağır hasar gördüğü ya da yerle bir olduğu bu kentte, yeniden inşa süreci bir umut olabilirdi. Olmalıydı. Ama “asrın inşası” seferberliği, asrın sorularını sormadan başladı: Ne tür bir kent inşa ediyoruz? Kimin için? Nasıl bir doğayla, nasıl bir iklimle ilişki kurarak?</p><p><strong>Konteyner günleri</strong></p><p>Önce rakamları hatırlayalım, çünkü rakamlar büyük olunca birer istatistiğe dönüşüyor. Her rakamın arkasında bir insan, bir aile, bir hayat var.</p><p>Deprem sonrası 118 bin kişi konteyner kentlere yerleştirildi. Depremden iki yıl sonra bile hâlâ 70 bin civarında depremzede konteynerlerde yaşıyordu. Konteynerler her gün depremi tekrar tekrar yaşatıyor. İktidardan beslenen “gazetecilerin” depremzedeleri suçladığına bakmayın. İlde belediye binası bile halen yıkık.</p><p><strong>İndere: 100 bin kişilik bir yalnızlık projesi</strong></p><p>Şimdi gelelim “asrın inşası”nın amiral gemisine. İndere bölgesi — kent merkezine 11 kilometre uzaklıkta, 5 milyon metrekarelik bir alanda, 848 blok, 16.433 daire. 100 bin insanın yerleştirileceği bir yerleşke. Türkiye’nin en büyük ikinci şantiye alanı olarak tarihe geçti bile. İstanbul’da izlediğiniz bir reklamda oldukça görkemli duruyor.</p><p>Ama şehir plancılarına sorarsanız, tarihe başka bir şekilde geçebilir.</p><p>TMMOB Şehir Plancıları Odası üyesi Berivan Güneş Kanbal, durumu net özetliyor: “Deprem sonrası bakanlık, planlamaları bilimsel ve sosyal kriterlerden bağımsız bir şekilde yaptı. Yerel yönetimler, meslek odaları ve kent bileşenleri devre dışı bırakıldı.” Depremzedeler, nereye taşınacaklarına ve nasıl bir konutta yaşayacaklarına dair hiçbir aşamada söz sahibi olmadı.</p><p>Ve işte asıl mesele: bu konutlar ağırlıklı olarak tarım alanlarında, eğimli arazilerde ve altyapının zayıf olduğu bölgelerde inşa edildi. Kent merkezinden koparılmış, ulaşım altyapısı yetersiz, sosyal donatıları tamamlanmamış bir uydu kent. O da ne kadar uydu kent denebilirse… Bir yatakhane. Çocuklar için güvenli oyun alanları yetersiz. Kadınların bir araya gelebileceği kamusal alanlar işlevsiz. Yaşlılar, engelliler için bu alanlar yeni yalnızlık ve dışlanma biçimleri üretiyor.</p><p>Ve iklim? 5 milyon metrekarelik bir alana yayılan beton blokların arasında kaç ağaç var? Yağmur suyu yönetimi düşünüldü mü? Enerji verimliliği, yeşil altyapı, ısı adası etkisi hesaplandı mı? Güneydoğu Anadolu’nun kavurucu yazlarında, parkı, gölgesi, yeşili olmayan bir konut bloğunda yaşamak ne demek? Bu sorular hiç sorulmadı. Çünkü yeniden inşa, hız ve rakam ve bunların reklamlarda nasıl “şık” duracağı üzerinden ölçüldü. Kaç konut yapıldı, kaç anahtar teslim edildi. Nasıl bir hayat inşa edildiği değil.</p><p><strong>Asbest: Yıkımın sessiz mirası</strong></p><p>Deprem sonrasında ağır hasarlı binaların yıkımı sırasında enkazlardan alınan numunelerde asbest tespit edildi. Asbestin tehlikesini anlatmaya gerek bile yok. Akciğer kanserine ve mezotelyomaya yol açabiliyor.</p><p>TMMOB yetkilileri, yıkımların yerinde ayrıştırma yapılmadan ve yeterli sulama sağlanmadan gerçekleştirildiğini, şehri uzun süre toz bulutlarının kapladığını belgeledi. Adıyaman halkı, çok da uzak olmayan bir gelecekte solunum yolu hastalıklarıyla yüzleşecek. Bu, tamamen önlenebilir bir halk sağlığı felaketiydi. Önlenmemeyi seçtiler.</p><p>Ve yıkım molozları nereye gitti? Bilimsel süreç, kontamine toprağın katman katman analiz edilmesini, özel araçlarla taşınmasını ve yüksek ısılı fırınlarda bertaraf edilmesini gerektiriyor. Ama molozların büyük bölümü dozerlerle kaldırılıp bir yere döküldü. Nereye döküldüğünü, o döküm alanlarının toprak ve su kaynaklarını nasıl etkilediğini kimse bilmiyor. Araştırmaya gerek de görmüyor.</p><p><strong>İmar planı: Hiç yapılmadı</strong></p><p>Bu kadar inşaat, bina vb yapılırken Adıyaman’da ne eksikti? İmar planı!</p><p>Deprem sonrası ilk altı ay, Çevre Bakanlığı’nın yeni imar planı hazırlayacağı söylendi. Altı ayın sonunda bakanlık işi yerel yönetime devretti. Gelinen noktada eski imar planı geçerli. Bugün bir yanda yerinde dönüşümle zemin artı dört kat yapılırken, öte yanda eski imardan gelen haklarla dokuz katlı binalar yükseliyor. Aynı kentte, aynı anda, iki farklı şehircilik anlayışı ile bir deprem kenti yenileniyor. Sayın COP31 Başkanı bu sorunlar hakkında ne düşünüyor?</p><p><strong>Konteyner de beton da yetmez</strong></p><p>Adıyaman’ın asıl trajedisi, depremin kendisi kadar, deprem sonrasının israf edilen fırsatı. Yeniden inşa, bir kenti sıfırdan yeniden düşünmek için eşsiz bir şans olabilirdi. Enerji verimli binalar, yağmur suyu toplama sistemleri, yeşil koridorlar, güneş enerjisi entegrasyonu, topluluk bahçeleri — bunlar ütopya değil, deprem sonrası yeniden inşa edilen birçok kentte uygulanan standart çözümler. Çünkü Adıyaman’ın çok değil on yıl sonra, yirmi yıl sonra biraz suya, biraz serinliğe ihtiyacı olacak.</p><p>Ama Adıyaman’da olan, daha önce defalarca yapılmış olanın tekrarı: bir an önce, mümkün olduğunca çok, mümkün olduğunca ucuz beton dök. Tünel kalıp sistemiyle beş katlı bloklar. Hepsi aynı. Hepsi birbirine benziyor. Ve hepsinin arasında otopark ve boş toprak.</p><p>100 bin insanı kent merkezinden 11 kilometre uzağa, tarım arazilerinin üzerine, sosyal donatısız bir beton denizine yerleştirmek “asrın inşası” değil. İnsanları depremden kurtarıp yalnızlığa, izolasyona ve iklim kırılganlığına teslim etmek bir çözüm değil.</p><p><strong>COP31&#39;e not</strong></p><p>COP’ta “build back better” daha iyi yeniden inşa et sloganını bolca duyduk. Türkiye’de de duyacağız. Ama Adıyaman, bu sloganın içinin nasıl boşaltıldığının somut kanıtı.</p><p>Kayıp ve Hasar (Loss &amp; Damage) fonu tartışmalarında Türkiye, deprem gibi iklim kaynaklı olmayan ama iklimle kesişen afetlerin yeniden inşa maliyetlerini gündeme taşıyabilir. Ama bunun inandırıcı olabilmesi için, kendi yeniden inşa sürecinde iklim uyumlu planlama yapması gerekiyor.</p><p>Adıyaman’ın ihtiyacı olan şey belli: depremzedenin sözünü dinleyen, geleceğini düşünen bir planlama süreci. Kent merkezinden kopmayan, yeşil altyapısı olan, iklim değişikliğinin etkilerine hazırlıklı bir yerleşim modeli. Ve en önemlisi: konutu “ürün” değil, “hak” olarak gören bir anlayış.</p><p>Adıyaman’ın yarası hâlâ açık. O yarayı betonla sarmak, iyileştirmek değil, gömmek. Üstü kapanan yaralar yüzünden 6 Şubat Depremlerinde binlerce insanımız öldü.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=9f0aa65441fe" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[[COP31'e Doğru] 01 Adana: Avrupa’nın Çöpü, Çukurova’nın Kaderi]]></title>
            <link>https://medium.com/@yesilpolitikanotlari/cop31e-do%C4%9Fru-01-adana-avrupan%C4%B1n-%C3%A7%C3%B6p%C3%BC-%C3%A7ukurova-n%C4%B1n-kaderi-0651bf0a4888?source=rss-3d9170cc2fdf------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/0651bf0a4888</guid>
            <category><![CDATA[tarım]]></category>
            <category><![CDATA[cop31]]></category>
            <category><![CDATA[çöp-ithalatı]]></category>
            <category><![CDATA[adana]]></category>
            <category><![CDATA[i̇klim-krizi]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Yeşil Politika Notları]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 01 Apr 2026 07:36:27 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-04-01T07:36:48.387Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*zQorL9FxHI8rfDXOw35Hng.jpeg" /></figure><p>Adana denince akla bir sürü özel kelime geliyor. Yemekten, sıcağa; tarımdan, festivallere… Ama son yıllarda Adana’ya bir sıfat daha eklendi, kimsenin ağzına almaktan hoşlanmadığı bir sıfat: Avrupa’nın çöplüğü.</p><p>İklimi, devasa endüstriyel tarım kapasitesi ve kesintisiz göç dalgalarıyla Akdeniz havzasının en kırılgan noktalarından birinde duran bu kent, aynı anda birkaç farklı ekolojik krizle birden boğuşuyor. Bunların hiçbiri birbirinden bağımsız değil.</p><p><strong>Avrupa’nın çöpü, Adana’nın zehri.</strong></p><p>Hikâye şöyle başlıyor: 2018&#39;de Çin, plastik atık ithalatını yasaklıyor. Avrupa’nın çöpleri bir anda yeni adres arıyor. Buluyor da: Türkiye. Ve Türkiye içinde de en çok Adana.</p><p>Rakamlar korkunç: Türkiye, Avrupa’dan yılda yaklaşık 500 bin ile bir milyon ton plastik atık alıyor. Son 16 yılda plastik atık ithalatı 196 kat arttı. Ve bu çöplerin yalnızca yüzde 10–15&#39;i gerçekten geri dönüştürülüyor. Geri kalanı? Toprağa gömülüyor, kanallara atılıyor ya da yakılıyor.</p><p>Özellikle yakılıyor.</p><p>Adana Ekoloji Platformu’nun verilerine göre son beş yılda ülke genelinde 200&#39;e yakın geri dönüşüm tesisi yangını yaşandı; bunların 20’ye yakını Adana’da. Eylül 2025&#39;te Küçükdikili Beldesi’ndeki bir plastik geri dönüşüm tesisinde çıkan yangın 36 saat sürdü. 40 itfaiye aracı, TOMA’lar, helikopterler müdahale etti. Yoğun siyah duman kentin her köşesinden görüldü. Yayılan koku ve zehirli partiküller tarım arazilerine, sulama kanallarına, insanların ciğerlerine yayıldı.</p><p>Bu yangınlar kaza mı? Platform temsilcileri, kasıtlı olduklarını düşünüyor. Geri dönüştürülemeyen plastikleri bertaraf etmenin en ucuz yolu yakmak çünkü. Maliyet, insan sağlığına ve toprağa yıkılıyor. Türkiye’nin tarım üretimi konusunda en zengin bölgesi yurtdışından gelen çöpün atıklarıyla zehirleniyor.</p><p>Greenpeace’in Adana’da yaptığı saha araştırmalarında, yasadışı plastik döküm alanlarından toplanan toprak numunelerinde dioksin-furan miktarı, kirletilmemiş toprağın 400 bin katı çıktı. Bu Türkiye’de toprakta ölçülmüş en yüksek toksik düzey. Dioksin kanserojen. Anne karnındaki bebekler için toksik. Hormon ve bağışıklık sistemini bozuyor.</p><p>Human Rights Watch, Adana’daki plastik geri dönüşüm süreçlerinin sağlık etkilerini incelediği raporunda, mahalle sakinlerinin kronik öksürük, nefes darlığı ve cilt sorunları yaşadığını belgeledi.</p><p>Peki devlet ne yapıyor? Bakanlık, 2021&#39;de Adana’da 110 bin ton atık ithalatı yapıldığını açıkça kabul ediyor. “Sıfır atık ithalatı” hedefi ilan edildi ama polietilen yasağı bir hafta içinde geri çekildi. Adana’da her beş geri dönüşüm tesisinden biri faaliyetten men edilmiş gibi görünse de denetim yapısal değil, göstermelik kalıyor. Kontamine toprakların bilimsel yöntemlerle temizlenmesi milyon dolarlık bir süreç gerektiriyor; bu süreç hiçbir zaman başlatılmadı.</p><p>Bu mesele, “geri dönüşüm” maskesi altında işleyen küresel bir atık sömürgeleştirmesi. Avrupa kendi çöpünü görmek istemiyor; biz de ucuz iş gücü ve gevşek denetimle o çöpün varış noktası oluyoruz. Çukurova’nın verimli toprakları, Avrupa’nın plastik atıklarının mezarlığına dönüşüyor. Ve bunun bedelini en ağır ödeyen, o toprakların yakınında yaşayan yoksul mahalle sakinleri, mevsimlik tarım işçileri, çocuklar.</p><p><strong>Sular altında kalan ova.</strong></p><p>Mart 2026. Yüreğir Ovası’nın havadan çekilen drone görüntüleri sosyal medyada dolaşıyor: binlerce dönüm arazi, dümdüz bir göl gibi. Mısır tohumları çürümüş, karpuz fideleri bozulmuş, narenciye hasadı yarım kalmış.</p><p>Üç aydır aralıksız yağıyor Adana’ya. Seyhan ve Ceyhan nehirlerinin su seviyeleri alarm veriyor. Yüreğir Ziraat Odası Başkanı Mehmet Akın Doğan, durumu özetliyor: geçen yıl kuraklık, bu yıl sel. Çiftçi iki ucu arasında sallanıyor; ektiğini ya susuzluktan ya da sudan kaybediyor.</p><p>Drenaj kanalları yetersiz… Ovanın kot farkı düşük olduğu için suyun tahliyesi mümkün olmuyor. İklim değişikliği artık Çukurova çiftçisinin günlük gerçeği. İşin kötüsü çiftçi iklim değişikliği ile karşı karşıya bırakılmış. Arada koruyan hiçbir tampon yapı yok.</p><p>Bir yıl kuraklık, ertesi yıl sel… Yeni normalimiz bu…</p><p><strong>Tarladaki kısır döngü.</strong></p><p>Çukurova, Türkiye’nin en yoğun kimyasal gübre ve pestisit kullanan bölgelerinden biri. Akademik çalışmalar çarpıcı bir gerçeği belgeliyor: üreticiler, kimyasal girdilerin hem toprağa hem suya hem de kendi sağlıklarına zarar verdiğini biliyor. Ama kullanmaya devam ediyor. Yaşı, cinsiyeti, eğitim düzeyi fark etmiyor.</p><p>Neden? Çünkü sorun bireysel tercih değil, yapısal bağımlılık. Küçük çiftçi, verimi düşürmeden üretim yapabilecek alternatiflere erişemiyor. Organik tarım sertifikası pahalı, geçiş süreci belirsiz, pazar garantisi yok. Ucuz kimyasal gübre ise çok kolay ulaşılabilir. Piyasa koşulları ve tarım politikaları, çiftçiyi bir sarmalın içine kilitlemiş durumda: ya kimyasal kullan ya da piyasadan çekil.</p><p>Bu sarmal, toprağın verimliliğini uzun vadede düşürüyor, yeraltı sularını kirletiyor ve gıda güvenliğini tehdit ediyor. Ama kısa vadede ayakta kalmak için başka seçenek bırakmıyor.</p><p><strong>Kim ödüyor?</strong></p><p>Adana’nın ekolojik krizinin sınıfsal bir haritası var.</p><p>Çöp ithalatının zehrini, geri dönüşüm tesislerinin yanı başındaki mahallelerde yaşayanlar soluyor. Sel sularının altında kalan tarlaların sahibi, holdinglere değil, küçük aile çiftçilerine ait. Arıtılmadan nehre bırakılan atık suyun kirlettiği kıyılarda, mevsimlik işçiler ve göçmen aileler yaşıyor. Kimyasal ilaçları korumasız elleriyle süren, tarla işçileri.</p><p>İklim krizi, Adana’da soyut bir gelecek tehdidi değil; bugün, şimdi, belirli insanların bedenlerinde yaşanan bir adaletsizlik. Göçmen ve işçi çocuklarının eğitim ve sağlık hizmetlerine erişimdeki eşitsizlikle birleştiğinde, Adana’nın ekolojik krizi aynı zamanda bir sosyal kriz oluyor.</p><p><strong>COP31&#39;e not.</strong></p><p>Adana, COP31 müzakerelerine birkaç farklı pencereden bakıyor:</p><p>Birincisi, AB’nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM) tartışmalarında Türkiye tarımının kırılganlığını somutlaştıran bir vaka. İhracata dönük tarımsal üretim modeli, iklim şoklarına karşı adaptasyon mekanizmaları olmadan sürdürülemez.</p><p>İkincisi, ve belki daha önemlisi, küresel atık ticareti meselesi. Türkiye COP sürecini “Sıfır Atık Projesi” üzerine oturtmak istiyor. Bu kadar büyük bir çelişki olabilir mi? Plastik atık ithalatı, “geri dönüşüm” söylemiyle meşrulaştırılıyor ama gerçekte gelişmiş ülkelerin çevre maliyetlerini gelişmekte olan ülkelere transfer etmesi. COP süreçlerinde iklim finansmanı ve teknoloji transferi konuşulurken, atık transferi konuşulmuyor. Basel Sözleşmesi’nin güçlendirilmesi ve plastik atık ticaretinin iklim müzakerelerine entegre edilmesi gerekiyor.</p><p>Çözüm ne mi? Basit değil ama belli: plastik atık ithalatının yasaklanması. Küçük çiftçiyi koruyan, kimyasal bağımlılığı azaltan, ekolojik tarıma geçişi destekleyen bir tarım politikası. Nehirleri ve toprağı özel mülkiyet değil, ortak varlık olarak yöneten bir planlama anlayışı. Ve en önemlisi: ekolojik maliyetleri toplumun en alttaki kesimine yıkan bu düzenin kendisinin sorgulanması.</p><p>Adana’nın çelişkisi: Türkiye’nin en verimli topraklarından birinin üzerinde oturuyor ve o topraklar, başkalarının çöpüyle, başkalarının kârıyla, başkalarının umursamazlığıyla zehirleniyor.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=0651bf0a4888" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[COP31'e Doğru: 81 İl Serisi]]></title>
            <link>https://medium.com/@yesilpolitikanotlari/cop31e-do%C4%9Fru-81-i%CC%87l-serisi-e4b22376f57a?source=rss-3d9170cc2fdf------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/e4b22376f57a</guid>
            <category><![CDATA[şehircilik]]></category>
            <category><![CDATA[cop31]]></category>
            <category><![CDATA[i̇klim]]></category>
            <category><![CDATA[çevre]]></category>
            <category><![CDATA[türkiye]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Yeşil Politika Notları]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 31 Mar 2026 06:19:48 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-03-31T06:19:48.054Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*rUVKomK6hrH0c7nF-tq3mg.jpeg" /></figure><p>COP31 Antalya’ya yaklaşırken, iklim krizini Ankara’dan ya da İstanbul’dan değil, 81 ilin toprağından, suyundan ve havasından okumak gerekiyor. Bu seri, her ilde iklim değişikliğinin, çevre tahribatının ve plansız kentleşmenin nasıl iç içe geçtiğini ve bu sorunların sınıfsal, ekolojik ve politik boyutlarını ortaya koymayı amaçlıyor.</p><p>COP31&#39;e ev sahipliği yapan Türkiye’nin sicilini hep birlikte takip edelim.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=e4b22376f57a" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Geri Çekilen Yeşil Dalga]]></title>
            <link>https://medium.com/@yesilpolitikanotlari/geri-%C3%A7ekilen-ye%C5%9Fil-dalga-e45c58c8b755?source=rss-3d9170cc2fdf------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/e45c58c8b755</guid>
            <category><![CDATA[politika]]></category>
            <category><![CDATA[avrupa-birliği]]></category>
            <category><![CDATA[greenwave]]></category>
            <category><![CDATA[yeşil-politika]]></category>
            <category><![CDATA[yeşil-dalga]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Yeşil Politika Notları]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 15 Jun 2023 13:08:27 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2023-06-15T13:12:08.931Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Yeşil Politika’yı ve Yeşil Düşünceyi kısa ve orta vadede inişleri çıkışları olan ama uzun vadede yükselen bir grafik ile açıklamak mümkün. Tepeye çıkarken yolun bazen inişleri bazen de çıkışları olduğunu; yolun bazen karanlık kuytulardan geçerek güneşe çıktığını biliriz. Yeşil Politika yükselirken kullanılan bir kalıp vardır: Yeşil Dalga!</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/998/1*a99A6ArlCcihiXKgDeviIw.png" /></figure><p>Yeşil Dalga yükselirken elbette hepimiz coşkuya kapılıyoruz ve bunun üzerine sözler söylüyoruz. Fakat şimdi sarkaç geri gidiyor. Ülkemizde de Avrupa’da da üç, dört sene öncesinin sokak hareketliliğini de, sandık sonuçlarını da göremiyoruz. Üstüne üstlük bu son yükselişte yaşananları bir kaçı da şimdi yükselen popülist sağın yükseliş nedenleri arasında sayılıyor.</p><p>Bu durum üzerine düşünmemiz gerekli. İklim krizi ve etkileri, ekonomik kriz ve etkileri, sosyal kriz ve etkileri bu derece derinleşirken yakın zamana kadar bu krizleri ciddiye alanlar ve (veya) bu krizlerden toplumları Yeşiller’in kurtaracağını düşünenler artık umudu başka yerlerde arıyorlar ve biliyoruz ki bu arayışlar tarihte hep çok daha büyük krizlere yol açmıştır.</p><p>Neleri yanlış yaptık? Neleri eksik yaptık? Nelerden vazgeçmek lazım? Neleri politikalara eklemek lazım. Konuşmalıyız.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=e45c58c8b755" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>