<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Bahtınız Açık - Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Baht; multidisipliner bir tasarım stüdyosudur. Değer yaratan fikirler üretmeyi, işlevsel ve estetik tasarımlar gerçekleştirmeyi, müşterileriyle uyum içinde çalışmayı amaçlar. - Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/bahtinizacik?source=rss----d5f58ca4b2d2---4</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/proxy/1*TGH72Nnw24QL3iV9IOm4VA.png</url>
            <title>Bahtınız Açık - Medium</title>
            <link>https://medium.com/bahtinizacik?source=rss----d5f58ca4b2d2---4</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Wed, 18 Nov 2026 17:34:47 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/feed/bahtinizacik" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Kuralları Yıkmak]]></title>
            <link>https://medium.com/bahtinizacik/kurallar%C4%B1-y%C4%B1kmak-fc315f13b143?source=rss----d5f58ca4b2d2---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/fc315f13b143</guid>
            <category><![CDATA[tasarım]]></category>
            <category><![CDATA[kural]]></category>
            <category><![CDATA[tipografi]]></category>
            <category><![CDATA[fonts]]></category>
            <category><![CDATA[yaratıcı]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Serla Tekin]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 29 Nov 2024 10:41:06 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-11-29T10:41:06.348Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*1DCmSKvXuj2DhvNWctezVw.png" /></figure><h4>Tipografi, her harfi, her formu, her boşluğu ile yaşadığımız dönemin görsel anlamda doğrudan temsili. Bu yüzden, bir font tasarlarken bir anlamda o dönemin hikayesini de anlatırız. Her ne kadar bu anlatı, belirli kurallara ve düzenlemelere tabi olsa da, bu kuralların varlığı bir engel olarak görülmemeli. Peki bu kurallar yaratıcılığı ve bireyselliği ne kadar sınırlar? Zira, en sezgisel tasarımcılar bile kuralların baskısı altında ezilebilirken, yeni başlayanlar için bu durum daha da zorlayıcı olabilir.</h4><p>Bir tasarım öğrencisi ya da yeni bir tasarımcı için, tipografinin karmaşık dünyası baş döndürücü. Yazı karakteri tasarımı söz konusu olduğunda, karşımızda dev bir kural duvarı buluyoruz ve bu duvarı aşmak yaratma cesareti gerektiriyor. Bu kurallar, sadece fontun estetiği ile ilgili değil; aynı zamanda yazının sayfa üzerindeki işlevselliği, okunabilirliği ve hatta duygusal etkisiyle de ilişkili. Bu nedenle kurallar sadece birer yönerge değil, aynı zamanda birer rehber. Fakat bu yönergeler, bazen zihinleri daraltabilir, sınırlandırabilir ve yenilikten alıkoyabilir.</p><p>Bu yazının esin kaynağı, Simon Garfield’ın <em>Tam Benim Tipim</em> adlı kitabının “Kuralları Yıkmak” bölümü. Kurallar ve kural kitapları, onları yıkan “asileri” ve ‘sapkın’ yazıları sizlerle birlikte keşfetmek isterim.</p><h4><strong>‘Sapkın’ Yazılar</strong></h4><p>Tipografi kural kitapları 1920’lerde yazı teknolojilerinin ve mekanik dizgi makinelerinin gelişimden sonra peş peşe çıkmaya başladı. 20. yüzyılın ilk çeyreğinde, her şey tutarlılık ve estetik uyum vadeden yasalara sahipmiş gibi görünüyordu. Sapmalara, kuralsızlıklara ve yeniliklere pek sıcak bakılmıyordu. Yazı karakterlerinin ‘sapkınlaşmasına’ izin yoktu. Yeni bir yazı karakteri, görünür hale gelmek ve kabul edilmek için yıllar süren bir süreçten geçmeliydi.</p><p>Yazar Paul Felton da tipografinin bu saçma ve çoğu zaman kafa karıştırıcı kurallarını, “Tipografinin 10 Emri” adlı kitabında zekice bir dille eleştiriyor. Kitabın kapağı bile bu mizahi eleştirinin bir parçası; bir tarafında altın harflerle yazılmış “The Ten Commandments of Typography” başlığı, diğer tarafında ise “Type Heresy” başlığı. Bu yapısıyla kitap, emirler yağdıran ve tipografik ‘günahlar’ dan bahseden bir içeriğe sahip. Kitap, kutsal metin formatında tasarlanmış ve yazılmış; ancak bu kez odağında fontlar var.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/624/1*tSyDDi3j_7txofsoqUcOtg.png" /><figcaption>The Ten Commandments of Typography/Type Heresy: Breaking the Ten Commandments of Typography — Paul Felton</figcaption></figure><p>Kitap, aslında iki farklı kitap gibi tasarlanmış: Bir tarafında tipografinin 12 Havarisi, diğer tarafında ise şeytan ve düşmüş melekler. Bir tarafta mükemmel uygulanmış 10 tipografi kuralı, diğer tarafta ise aynı kuralların nasıl ustalıkla altüst edildiği. Bu yapı, bir yanda sevapları ve övgüleri, diğer yanda ise günahları ve eleştirileri yansıtarak adeta bir kurallar/ihlaller müsabakası sunuyor. Sonunda ise kazanan yok, çünkü kurallar ve ihlaller, tipografinin değişmez bir parçası. Küçük ve sade bir el kitabı gibi görünmesine rağmen, aslında çok büyük bir görevi var: Tipografi üzerine söylenenleri başarılı bir şekilde özetlemekle kalmıyor, tipografi üzerine yapılan tartışmalarla tipografinin kutsallaştırılmasının ne kadar saçma göründüğünü da hatırlatıyor.</p><p>Felton’a göre Tanrı’nın fontlar için düşündüğü 10 kural şu şekilde;</p><p><strong>1.</strong> Bir belgede üç yazı karakterinden daha fazlası kullanılmamalı</p><p><strong>2.</strong> Ana başlıklar büyük ve sayfanın tepesinde kullanılmalı</p><p><strong>3.</strong> Metin için 8 -10 punto aralığı dışında bir yazı büyüklüğü kullanılmamalı</p><p><strong>4.</strong> Okunaklı olmayan bir yazı karakterinin aslında bir yazı karakteri olmadıgı unutulmamalı</p><p><strong>5.</strong> Harf aralıklarına saygı gösterilmeli ki, beyaz espas karakterler arasındaki görsel denge bozulmasın</p><p><strong>6.</strong> Metin içindeki ögelere gizlice vurgu yapılmalı</p><p><strong>7.</strong> Uzun bir metin de sadece büyük harfler kullanılmamalı</p><p><strong>8.</strong> Harf ve sözcükler hep bir çizgiye dizilmeli</p><p><strong>9.</strong> Hizalamada sola hiza kullanılmalı</p><p><strong>10.</strong> Çok kısa ya da çok uzun satırlar kullanılmamalı</p><p>Tipografi kurallarını bilmek, onları yıkmak için mükemmel bir başlangıç gibi. Çünkü en sonunda tipografi, kurallarla değil, bu kuralların nasıl eğilip büküldüğüyle ilgili olabilir.</p><p>‘‘Başlangıçta, Tanrı tipografiyi yarattı.’’</p><h4><strong>Kural Tanımazlar</strong></h4><p>Tasarımcı Sebastian Carter, Ekim 2004&#39;te üç gün süren bir konuşma dizisi hazırladı. İsmi “Kötü Yazı”ydı. İsmi bile benim için oldukça ilgi çekici olan bu konuşma, tipografinin sözde “kutsal” kural kitaplarını yerden yere vurdu. Aslında hepimizin bir yerlerden duyduğu o tipografik kurallar — başlıklar büyük, metinler küçük, fontlar ciddi — Carter’a göre, sadece sıkıcı değildi, aynı zamanda yaratıcı ruhu kısıtlıyordu.</p><p>Carter, tasarımın sadece estetik bir düzenleme değil, aynı zamanda bir ifade biçimi olduğunu savundu. “Otobüs biletine kadar her şeyin mükemmel tasarlandığı bir dünyada yaşamak istemem”. Kim istemez ki? Her şeyin yerli yerinde, kusursuz olduğu bir dünyada yaşamak kulağa harika gelse de, Carter’ın gözünden bakınca bu kusursuzluk bir süre sonra tekdüze bir sıkıcılığa dönüşüyor olabilir. Belki de gerçekten bazı yazılar okunmak için değil, hissettirmek için de varlar. İşte bu yüzden, kurallara boğulmuş, pürüzsüz bir dünya yerine, biraz pürüzlü ama canlı bir dünyanın peşindeydi Carter.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/624/1*_kONe5QLbYHqzGj8clT6iw.png" /><figcaption>Bozulmuş, yıkılmış, bükülmüş tipografiler</figcaption></figure><p>Aynı konuşma serisinde Carter’dan önce kürsüye çıkan tasarımcı Nigel Bents, bu mükemmeliyetçilik maskesini yırtıp atmamızı öneriyordu. ‘Kusursuz’ yazılar yerine, tasarımın sınırlarını zorlayacak, felakete davetiye çıkaracak eserler yaratmamız gerektiğini savunuyordu. Ona göre, bize gereken şey bir manifesto; Tasarım hatalarının, yaratıcı kaosun, düzensizliğin şiirsel bir ifadesi olan bir manifesto. Parlak kağıda basılmış, kıvrımlı harflerin, gözü yoran çizgilerin ve yanlış hizalanmış satırların dans ettiği bir manifesto. Belki de, bu tasarım anarşisi sayesinde tipografik meleklerin yurduna dönüşebiliriz. Neden olmasın? Belki de biraz dağınıklık ve hata, ruhumuzu özgürleştirir, bize ilham verir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/467/1*RFpJIxsW30WamQpV6CXVVQ.png" /><figcaption>Nigel Bents’ten Tipo Baskı Manifestosu</figcaption></figure><p>Punk akımının büyüsüne ve nonkonformizmin heyecanına kapılan, okul yıllarında Kraliçenin kafasını yan yatırmış bir pul tasarladığı için okuldan atılma tehlikesiyle karşılaşmış Nevile Broody’i de hatırlatmak isterim. Tasarladığı albümler ve The Face dergisinin kapaklarında, kuralları belirleyenlerin onaylamadığı bir yaratıcılık sergiledi. Cesur, neredeyse meydan okuyan fontlar, izleyiciye yalnızca bir şeyler okumalarını değil, aynı zamanda sorgulamalarını da söylüyordu. Fontlar, itiliyor, çekiliyor ve sıkıştırılıyordu ama asla sıradanlaşmıyordu. Her harf, bir hikaye anlatıyor, her sayfa bir devrim manifestosu gibi görünüyordu. Cesur görsel şakaları ve kafa karıştıran yaklaşımı, dünyanın dört bir yanındaki grafik tasarım öğrencilerinin aklına girmişti artık.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/342/1*TpVqP-I610VIi65gzNVOXw.png" /><figcaption>The Face No 4 Annie Lennox cover, designed by Neville Brody, 1983</figcaption></figure><h4><strong>Kuralları Görünmez Yıkmak</strong></h4><p>Tasarımcılar olarak bize çizgilerin dışına çıkmamız ve farklı düşünmemiz öğretildi. Ama en iyi ‘kural yıkıcının’ aslında kurallara uyan ve onları kendi yararına kullanan kişi olduğu söylenebilir.</p><p>Her ne kadar Neville Broody tipografik kusurları ve devrimi savunsa da gazeteyi, kimsenin fark edemeyeceği şekilde tümden değiştirmeyi de savunuyordu. The Times’ın yeniden tasarımı üzerine çalışan Stanley Morison da, iyi bir yazı karakteri tasarımcısının başarısının, tasarımının ne kadar fark edilmez olduğuyla ölçülebileceğini söylüyordu. Morison The Times için, Times New Roman’ı yaratırken bu felsefesi görünür hale geliyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/624/1*f4OrvmOrEctyKlonwr6kVg.png" /><figcaption>Eski ve Yeni Haliyle Times Tipografisi</figcaption></figure><h4>Geldik sona…</h4><p>Gerçek şu ki, bir kurallar dünyasında yaşıyoruz ve bazı kuralların bizi yaptığımız işte daha iyi hale getirdiğini söylemek mümkün.</p><p>Kurallar hakkındaki tüm konuşmalar kısıtlayıcı ve karmaşık gelebilir, ancak kurallar keşfetmek ve onlar olmadan düşünemeyeceğiniz fikirler üretmek için bir alan. Belki de çoğu tasarımcı gibi, şimdiye kadar yaptığım en zor işler sınırları olmayan işlerdi. Özellikle bir müşteri bana gelip “Ne istersen yap, sana tamamen güveniyoruz” dediğinde… Bu harika bir fırsat gibi görünebilir, ama aynı zamanda korkutucu da. Çünkü dünyadaki her seçeneğe sahip olduğunuzda, ne yapacağınızı seçmek, o sonsuz olasılık denizinde boğulmamak kadar zor hale gelir.</p><p>Çelişki, sınırları öngörür ve sınırlarla mücadele gerçekte yaratıcı üretimlerin kaynağıdır. Sanat ve tasarım da aynı şekilde kendi doğumunun zorunlu etmeni olarak sınırları gerektirir. İşte tam bu noktada, kendi sınırlarımızı belirlemek ve o sınırları rehber edinmek gerekiyor. Kurallar, yeniliğe giden yolda birer engel değil, aksine bu yolda güvenle ilerlememizi sağlayan kilometre taşları. Her kural, yıkılmak için değil, doğru zamanda, doğru şekilde esnetilmek için de var.</p><p>Her yaratım süreci, önce bir yıkım sürecini gerektirir. Bu yüzden önce kuralları güzelce çiğneyelim.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=fc315f13b143" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/bahtinizacik/kurallar%C4%B1-y%C4%B1kmak-fc315f13b143">Kuralları Yıkmak</a> was originally published in <a href="https://medium.com/bahtinizacik">Bahtınız Açık</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[John Baskerville’ın Tazısı]]></title>
            <link>https://medium.com/bahtinizacik/john-baskerville%C4%B1n-taz%C4%B1s%C4%B1-32cc9cca18cf?source=rss----d5f58ca4b2d2---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/32cc9cca18cf</guid>
            <category><![CDATA[yazı-tipi]]></category>
            <category><![CDATA[fonts]]></category>
            <category><![CDATA[marka]]></category>
            <category><![CDATA[baskerville]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[İrem Nur Yıldız]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 24 Nov 2024 21:24:53 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-11-24T21:24:53.345Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/0*fNvvdp0PwCOiA7d0" /><figcaption>Baskerville’in Adobe Fonts’taki Paratype’ın hazırladığı güncel versiyonu.</figcaption></figure><p>Sherlock Holmes’un Baskerville tazısıyla ilgili davasının çok heyecanlı ve gizemli olduğu su götürmez bir gerçek. Peki ama John Baskerville isimli yazı tipi tasarımcısının bu olaydaki yeri tam olarak ne? Aslına bakarsanız bu hikayeyle çok da bir bağlantısı yok. Ancak ben bir Sherlock hayranı olarak “Baskerville” adını duyduğumda oldukça heyecanlanmıştım: Dünyanın en popüler serisi ve en popüler typeface’i bir arada! Bu benim pireyi deve yapan kişiliğimle de alakalı olabilir tabii ki. Sir Arthur Conan Doyle’un John Baskerville’e bir atıfta bulunmuş olabileceğini düşünerek başlamıştım bu konuyu araştırmaya. Ancak ortada herhangi bir gönderme yok, yalnızca ortak bir isim kullanımından ibaret (mi acaba?).</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/648/1*6guxNipENlOyeaZLCjTQHQ.png" /></figure><p>John Baskerville’in hikayesi gerçekten ilgi çekici. 18. yüzyılın başlarında, İngiltere’nin küçük bir köyünde dünyaya gelmiş. Küçük yaşlardan itibaren sanat ve zanaatla ilgilenen Baskerville, kariyer olarak el yazısı öğreticiliğini ve mezar taşı oymacılığını seçmiş. Genelde insanlar bu tür işlerle uğraşmak istemezler, ama Baskerville’in farklı bir bakışı olduğunu söylemek mümkün. 20 yaşına geldiğinde Birmingham’a taşınmış ve burada kendine bir yer edinmek istemişti. Mezar taşı oymacılığı denince akla pek iç açıcı şeyler gelmiyor olabilir ancak Baskerville, bir harfi özenle şekillendirmiş; mezar taşlarını birer sanat eserine dönüştürmüş. (John Baskerville and the beauty of letters) Ve elbette Baskerville’in yetenekleri sadece taşlarla sınırlı kalmamış.</p><h4>Baskerville, Acemi Usta?</h4><p>1738 ile 1747 yılları arasında John Baskerville, “jappaning” adı verilen bir sanatla ilgilenmişti. Bu sanat, Asya’nın zarif estetiğini İngiltere’de taklit eden bir cila tekniğiydi. Onun bu alandaki eserlerini incelemek istesem de ne yazık ki günümüzde ustalar onun eserlerini ayırt edememiş ve onun adı altında toplanan bir eser envanteri oluşturamamışlar. Bunun sebebini, eserlerini satarak geçimini sağlaması ve belki de bu konudaki çalışmalarında belli ve ayırt edici bir tarzı olmaması olarak değerlendirebiliriz.</p><p>Baskerville’in biz tasarımcıları da ilgilendiren ve bu metni yazmamı sağlayan önemli bir çalışma alanı daha vardı. Mürekkep, kâğıt ve tipografi gibi baskı sürecinin her yönünü mükemmelleştirmeye çalıştı ve sonunda kendi baskı makinesini bu amaç doğrultusunda geliştirerek baskı dünyasında bir devrim yarattı. Ayrıca kendi adını verdiği font olan Baskerville ile de tasarım dünyasında bir efsane oldu. Enteresandır, ilk eseri olan Virgil, yayımladığında hatalarla doluydu. Bu kadar yankı uyandıran bir eserin kusursuza yakın olması beklenir değil mi? Ancak eleştirmenler için Virgil, tahsislerle kaynayan, adeta bir öğrencinin okul defterini andırıyordu. Baskıda kullanılan kâğıt da oldukça parlak ve baskıya uyumsuzdu. (Garfield, 103) Bu absürt durumun ortaya çıkmasının sebeplerini ben de en az sizin kadar merak ediyorum.</p><p>Absürtlük demişken, Baskerville’in bir agnostik olarak en başarılı eserinin parşömen İncil baskısından bahsetmeden olmaz. Hayatı boyunca dine şüpheci yaklaşmıştı. Bu yaklaşımı belki de onu önyargılardan uzak tutmuş ve en başarılı basımını bu eserde ortaya çıkarmıştı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/714/1*PReWe8ufbg7gg9aNDiCo5Q.png" /></figure><p>John Baskerville’in hayat öyküsünde pek çok meşhur isim yer alıyor. Ancak bence bunların en ilgi çekicisi Benjamin Franklin (Bu yazıda dünyanın farklı alanlardaki en popüler isimlerini bir arada topladım sanırım). Amerika’nın kurucu babalarından birinin ve bir yazı tipi sanatçısının hayatları büyük oranda kesişmiş. Büyük ihtimalle hepimiz için Benjamin Franklin’in sıfatı ‘‘Amerika’nın Kurucusu’dur. Fakat kendisi için bu durum farklıydı. Kendisinden ‘‘matbaacı/yayıncı (printer)’’ olarak bahsediyordu. İkisinin arkadaşlığı 1758 yılında başlamıştı ve onun en büyük destekçilerinden, hayranlarından biriydi. Hatta Franklin, onun ‘‘jappaning’’ eserlerinden de satın almıştı. (John Baskerville and Benjamin Franklin: A Trans-Atlantic Friendship) Bu dostlukları politik bir boyuta ulaşmış ve Franklin sayesinde Baskerville yazı karakteri federal hükümetin baskılarında kullanılmıştı.</p><p>Ancak elbette bu süreçte her şey kusursuz işlemiyordu. Dönemin eleştirmenleri arasında Baskerville için ‘‘demode’’, ‘‘geçiş dönemi fontu’’ gibi yaftalamalarda bulunanlar vardı. Bazılarına göre onun yazı tipi, okurları kör edecek seviyede gözü acıtıyordu. Ona karşı yapılan suçlamalara karşı çıkan isim de yine Benjamin Franklin’di. Bu suçlamaların öznesi olan eleştirmen için Franklin ufak bir oyun oynamıştı. Ona, ‘‘Caslon’’ yazı tipiyle hazırlanmış metinler okutmuş ve eleştirmesini istemişti. Eleştiriler Baskerville için söyledikleriyle birebirdi ve yalnızca ona saldıran söylemleri içeriyordu. (Garfield, 107)</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/639/1*pTYEGruwKC9TycMxzCVzwg.png" /></figure><h4>Usta Baskerville!</h4><p>Peki bu saldırgan söylemlere maruz kalan yazı tipi gerçekten de bunları hak ediyor muydu? Baskerville, dönemi için oldukça modern ve zarifti. Kalın ve ince çizgiler arasında yüksek kontrast farkı bu zarafeti desteklerken baskı alanında okunma güçlüğü çektirebilirdi. Fakat John Baskerville geliştirdiği baskı makinesi ile bunun önüne geçmişti. Keskin seriflere sahip ve kavisleri yuvarlağa olabildiğince yakın karakterler oluşturmuştu. Özellikle kaligrafi geçmişinden faydalanarak oluşturduğu yazı tipini, modern ve sade hale getirmişti. Bütün bunlara kanıt olarak Birmingham Kütüphanesi’nde yer alan taş oymacılığı işinin bir nevi reklamı sayılabilecek eserini gösterebiliriz. Daha önce de bahsettiğim üzere, bu işlemeyi incelediğinizde dahi üzerindeki ustalığı ve boyutlandırılarak hayat verilen yazı karakterlerinin fiziksel estetiğini hissedebilirsiniz. (John Baskerville and the beauty of letters)</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/686/1*HmEnPlC__Yuk6k-Ku0F6ng.png" /><figcaption><em>Grave Stone Cut in any of the Hands John Baskerville Writing Master</em></figcaption></figure><p>İlerleyen yıllarda bu yazı karakterine olan ilgi artmıştı. Bu popülerlik ve yazı tipinin güzelliği, muhtemelen Harcourt, Brace and Company’nin Sherlock Holmes ve Dr. Watson- Bir Arkadaşlık Ders Kitabı’nda bu özel yazı tipini kullanmasına neden olmuştu. Belki Sir Arthur Conan Doyle, kendi basımlarında bu yazı tipini kullanmamıştı fakat Baskerville felsefesine yaraşır düşünceleri vardı. John Baskerville’e göre bir kitabı yazı tipine göre eleştirmeliydiniz. Sherlock Holmes de bazı vakalarında çözüme ulaşmak için tipografiyi kullanmıştı. Baskerville Tazısı vakasında Doktor Watson’a “yazı tipi tespitinin bilginin en temel dallarından biri olduğunu” söylemişti ve bir başka gizemde suçlunun daktilosunun ayırt edici özelliğini kullanarak kimliğini tespit etmiş ve yazı tipiyle beraber gelen küçük tuhaflıklarla işlenen suçu kanıtlamıştı. (Morley)</p><p>Doğruyu söylemek gerekirse bu iki özne arasındaki (Baskerville ve Sherlock) bağlantının çok daha somut olduğunu düşünmüştüm. Belki Baker Street’te 221B numaralı kapı bu yazı tipiyle tasarlanmalıydı, sizce de oldukça uyumlu ve estetik olmaz mıydı? Ya da tazı vakasında Baskerville yazı tipiyle ilgili bir ipucu olmalıydı. Sonuç olarak bu incelemede beklediğim gibi bir sonuca ulaşamamış olsam da Baskerville’in kusursuz estetiğini, arkasında yatan oluşum ve kullanım sürecini görmüş olduk. Modern dünyadan uzak bir tarihte, modern dünyaya bu kadar ayak uydurabilecek ve yüzyıllarca bilinirliği artacak bir yazı tipi oluşturmak büyük bir ustalık gerektiriyor olsa gerek.</p><p><em>Kaynakça:</em></p><p><em>Garfield, Simon. Tam Benim Tipim. Sabri Gürses. İstanbul, Domingo Yayınları, 2022.</em></p><p><em>Morley. C., (1944). Sherlock Holmes and Doctor Watson- A Textbook of Friendship. New York: New York. Harcourt, Brace and Company</em></p><p><em>‘‘John Baskerville and the beauty of letters’’. Youtube, History West Midlands, 27 Kasım 2012, </em><a href="https://www.youtube.com/watch?v=6_dy_yMf0pE&amp;t=316s"><em>https://www.youtube.com/watch?v=6_dy_yMf0pE&amp;t=316s</em></a><em>, 10.08.2024.</em></p><p><em>Baird, Olga. ‘‘John Baskerville and Benjamin Franklin: A Trans-Atlantic Friendship’’. Revolutionary Players, History West Midlands, </em><a href="https://www.revolutionaryplayers.org.uk/john-baskerville-and-benjamin-franklin-a-trans-atlantic-friendship/"><em>https://www.revolutionaryplayers.org.uk/john-baskerville-and-benjamin-franklin-a-trans-atlantic-friendship/</em></a><em>, 11.08.2024.</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=32cc9cca18cf" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/bahtinizacik/john-baskerville%C4%B1n-taz%C4%B1s%C4%B1-32cc9cca18cf">John Baskerville’ın Tazısı</a> was originally published in <a href="https://medium.com/bahtinizacik">Bahtınız Açık</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[2019 Seçimlerinden Sonra Adayların Tipografik Logo Trendi: Script + Sans Eşleşmesi]]></title>
            <link>https://medium.com/bahtinizacik/2019-se%C3%A7imlerinden-sonra-adaylar%C4%B1n-tipografik-logo-trendi-script-sans-e%C5%9Fle%C5%9Fmesi-149f26218adc?source=rss----d5f58ca4b2d2---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/149f26218adc</guid>
            <category><![CDATA[parti]]></category>
            <category><![CDATA[seçim]]></category>
            <category><![CDATA[logo]]></category>
            <category><![CDATA[tasarım]]></category>
            <category><![CDATA[aday]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Sener Soysal]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 12 Mar 2024 12:54:42 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-03-12T12:54:42.451Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*arMH8x0U5dS5s8qDBKtoLA.jpeg" /><figcaption>Ekrem Utopian, Murat Montserrat:)</figcaption></figure><p>Yeni bir seçim döneminin içindeyken, Türkiye belediye başkan adaylarının kişisel marka kimlikleri ve logoları üzerine konuşmak istedim. Son iki seçimde yaygın biçimde kullanılan bu yaklaşımı örneklerle inceleyelim.</p><p>Bu arada artık ikametgah adresim Londra’da ve burada bahsettiğim herhangi bir adaya verilebilecek bir oyum yok:)</p><h3><strong>2019: Kişisel Markaların Zaferi</strong></h3><p>Önce 2019’a dönelim. Büyükşehirlerde muhalefetin büyük bir başarı kazandığı seçimdi. Bu başarıda doğru stratejik kararların etkisi olduğu aşikar.</p><p>Stratejide iki konunun özellikle irdelendiğinden eminim: Tanıtım sürecinde adayın kendisi mi, parti mi öne çıkmalı? Adayın personası kavgacı mı, kucaklayıcı mı olmalı?</p><p>2019 yılına kadar hem iktidar hem muhalefette parti merkeziyetli kutuplaştırıcı iletişim stratejilerinin kullanıldığını görmüştük. Bu durum iktidar için işe yaramış olsa da, kazanmak için oylarını artırması gereken muhalefete faydalı bir alan açmıyordu. Öte yandan muhalefet beceriksizlikten teröristliğe kadar giden pek çok sıfat ile yıpratılan parti kimliklerine sahipti. Bu zamana kadar tasarımlar da parti logosu ve aday fotoğrafından ibaretti.</p><p>İmamoğlu’nun kampanya stratejisini geliştiren Necati Özkan, bu durumu adalar anolojisi ile anlatıyordu. Eğer kazanmak istiyorsanız, adaları birleştirmeliydiniz. Kutupluluk çözüm değildi, aksine kapsayıcı ve pozitif bir dil gerekiyordu. Neticede bu yaklaşım rutinin dışına çıkan bir farklı bakış açısı idi. İmamoğlu bu değerlerle markalaştırıldı.</p><p>Bu durumu çok iyi anlıyorum. Çünkü her markanın kendi değerleri olduğu gibi kendi yükleri de var. İmamoğlu ise yeni bir markaydı ve pozitif değerlerin üzerine kuruldu. Görsel kimlikte ise bir Ekrem İmamoğlu logosu oluştu. Ekrem ismi el yazısıyla (Mina Bold) samimiyet veriyordu büyük ihtimal. İmamoğlu ise modern bir font ile vurgulanıyordu. (Emin değilim ama Utopian Black’e benziyor.) Burada soyadın görünürlüğünün daha fazla olmasının da bir mesaj olduğunu söylemeye gerek yok sanırım. “Her şey çok güzel olacak” da markayla bütünleşti ve tagline’a dönüştü. Sloganlar da Mark FF fontu ile kullanıldı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*s03DOp1d7emgl7MRvvDPzA.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*5VddhVbgKOUqErv-s7bEqA.jpeg" /><figcaption>İmamoğlu’nun logosu ve stencil’İ.</figcaption></figure><p>Benzer durum Ankara Büyükşehir Belediyesi adayı Mansur Yavaş tarafından da denendi. O da partilerin değerleri ve görsel kimlikleri dışında bir marka oluşturdu kendine. Parti rozeti takmayacağını ısrarla vurguladı mesela. Sadece soyisminin “Yavaş” olması, vurgunun “Mansur”a kaymasına neden oldu. Tek garip durum, seçilen fontun samimi ve modern bir script font olsa da, verdiği retro histi.</p><p>Buradan anlıyoruz ki, ismin markalaşması daha zor. Çünkü uzun, tekrar etmesi zor olabilir ve anlamı genel manada olumlu olmayabilir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*4iXpnxYwDawQBzR8exT5xQ.jpeg" /><figcaption>Mansur ile uyaklı bir slogan: Bereket ve Huzur. Ama neden bu yeşil?</figcaption></figure><p>Bu iki ana aktörün yaklaşımı, diğer şehirlere de sirayet etti. Pek çok benzer kişisel logo yaklaşımı gördük. (Bu iş tutuyor, biz de yapalım!) Hepsinde script ve sans fontların ortak kullanımı sürdü. Kırşehirli olduğum için takip ettiğim Kırşehir CHP adayı Selahattin Ekicioğlu da Selahattin’i vurgulamıştı, ki o da 25 yıl sonra belediye başkanı olan ilk sol adaydı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*YlcljMCsmM9vlLnYdnBoSA.png" /><figcaption>Kırşehir Belediye Başkanı’nın sosyal medyasından. Tasarımı hazırlayan arkadaş gözümüzü yaktı, evet.</figcaption></figure><p>Öte yandan, İstanbul’un o dönemki adayı olan Binali Yıldırım ise böyle bir isim vurgulu kampanya yapmadı. Onun kampanyasının görsel tasarımında iki ana nokta vardı. İlki tabi ki Ak Parti logosu. İkincisi ise Cumhurbaşkanı Erdoğan ile yanyana fotoğrafları. Haliyle stratejik olarak Yıldırım’a kişisel bir marka yaratmak yerine kişisel markası çok güçlü olan lidere odaklanıldığı görünüyor. Bunun olumsuz yanı ise Yıldırım’ın gölgede kalmasıdır. Günün sonunda başta bahsettiğim gibi buradaki kişisel yükler, bu stratejinin kazanmasına yetmedi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*T-TPFIkWNN9xRYEXuh-BGw.png" /><figcaption>Ortak bir hedefe bakan iki insan. Binali Yıldırım’ın tüm kampanyası bu yönde idi.</figcaption></figure><h3><strong>Kişisel Aday Markalarının Şahı: ABD ve Obama</strong></h3><p>Bu konu için ABD seçim kampanyalarına da bir selam vermek lazım. ABD seçim kampanyalarında hem demokratların hem de cumhuriyetçilerin adayları kişisel markaları ile ön plana çıkar. Özellikle Obama’nın kampanyası görsel olarak çok övülen iyi bir çalışma olmuştıu. Tipografi seçimi Gotham’dır ve bu font yenilik ile anılır. Renk seçimleri ve Obama fotoğrafının grafik üretimi çok etkileyicidir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*uTfbVu4CJHEcYhW_imkDjg.jpeg" /><figcaption>Obama’nın umut be gelecek dolu görsel kimliği.</figcaption></figure><p>Bir benzerini Mustafa Sarıgül de uygulamıştır ama zaten Sarıgül her zaman tek başına dev bir marka değil midir? :)</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*C7arIH0FSFdsLYIVlTI-AQ.jpeg" /><figcaption>Kaynak: Alamy. Neden bu görsellerin google’da bulunamadığını hiç anlayamadım.</figcaption></figure><p>Türkiye, cumhurbaşkanlığı hükümet sistemine geçtiğinden beri bu markalamayı ülkemizde de görüyoruz. Erdoğan ve İnce soyadlarıyla bu yaklaşımın benzerini yapmışlardı. Ekmeleddin ise başka bir seviyede aynı şeyi denedi. (Ekmek için Ekmeleddin? Bunu hatırlayınca, “Her şey çok güzel olacak” ile bu slogan arasındaki duygu farkını da anlamak daha iyi oluyor.)</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1019/1*athQBQyG91jUEDKh-RnpHw.jpeg" /></figure><p>Konu başkanlıktan belediyeye inince galiba hem ad hem soyadın yer alması kaçınılmaz oluyor, çünkü bu lokal seviyede bilinirlik ancak isim ve soyad ile beraber sağlanabiliyor. Kaldı ki, İBB adaylarını soran sokak röportajlarında alınan yanıtları muhakkak görmüşsünüzdür.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*8HpvOoFvLCmMuGvlO-SAgQ.png" /><figcaption>Kaynak: Deep Humor Karma Röportaj Serisi (Vol29) <a href="https://www.youtube.com/watch?v=NEvtpgCUE80&amp;ab_channel=DeepHumor">https://www.youtube.com/watch?v=NEvtpgCUE80&amp;ab_channel=DeepHumor</a></figcaption></figure><p>Veee, geldiğimiz yerde aday logosu yapan tasarımcıların çözümü belli ki script+sans eşleşmesi oldu. Lakin iki farklı fontu uyumlu kullanmak, her zaman zor bir konudur ve ehil olmayan tasarımcılarda bu eşleşme her zaman iyi çıkmaz. İmamoğlu’ndaki script fontun okunurluğundaki zorluk ya da Mansur Yavaş’ın seksenler/retro hissi veren Mansur fontu bile tartışmaya açıkken, küçük şehirlerle ilgili yorum yapmak maalesef zor. Ama incelemesi, junior’lara yol gösterebilecek eğlence seviyesinde:)</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*hwnBvUM3MYKJ4fnQLIwPTA.jpeg" /><figcaption>Fontunu seç:)</figcaption></figure><h3><strong>2024, Peki ya şimdi?</strong></h3><p>İstanbul seçimleri için bu sefer İmamoğlu’nun rakibi eski bakan Murat Kurum oldu.</p><p>Kurum’un adaylığı sürecindeki yorumları, profili tartışılabilir. Ama görünen o ki, Ak Parti’nin bu seçimdeki marka stratejisi değişmiş. Murat Kurum, bir önceki seçimde muhalif adayların yaptığı gibi bir yaklaşımla ilerliyor. Kampanyasında kendine ait bir markası var ve mensubu olduğu partinin logosu çoğu zaman yer almıyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Kbpj8cVwzab2oNqj0lSFtw.jpeg" /></figure><p>Ne mutlu ki tasarım açısından farklı bir şey de denenmiş, hem isim hem soyismi aynı font ile yazılmış. Montserrat fontu ile yazılan Murat ve Kurum isimleri, R’nin içinde bir yıldız. Büyük harf ve açık harf araları ile daha prestijli bir görünüm sağlanması amaçlanmış. Kurum yazısı daha büyük, devletin gücüne bir atıf olsa gerek.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/366/1*vvWFYIBN0gnO4dgPI3hzPw.png" /></figure><p>Renkler ve yaklaşım biraz daha ihtişamlı. Yıldızlı tema, geleneksel hissetiren ama modern bir tarzda denilebilir. Çünkü benzer yaklaşımlar Osmanlı ile ilişkilendirebilecek mekan/kimlik tasarımlarında da kullanılıyor.</p><p>Bu duyguların, hedef kitle ile eşleşip eşleşmediğini bilmiyorum, bu stratejistlerin kararı. Öte yandan seçim sonuçlarında etkisini kısmen göreceğiz.</p><p>İmamoğlu ise yine bir önceki logosu ile ilerliyor. Zaten ekibi, İmamoğlu markasının pozitif iletişim dilini İBB’nin tasarımlarına da taşımıştı. Dolayısıyla oluşan bu ortak dili sürdürmeleri mantıklı görünüyor.</p><p>Mansur Yavaş’ın görsel dili biraz değişti. Daha iyi olsa da, hala Yavaş isminin fontundaki “enteresanlık” çözülebilmiş değil.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*AAVc8i1kamEAONt7.jpg" /></figure><p>Yine Ankara’da Ak Parti’nin adayı olan Turgut Altınok için de bir logo çalışılmış. Soyadındaki O’nun içine bir hedef tahtası eklenmiş. (Because of Altın Ok:) Bu kısım biraz komik gelse de, diğer belediyelerde de benzer bir font/renk kullanımı mevcut. Ayrıca parti logosu da daha güçlü biçimde kullanılmış. Dolayısıyla illere göre bir strateji belirlendiğini de söylemek mümkün.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*XzFUUU-oXmyM9pWa.jpeg" /></figure><h3><strong>Adayını seç! Ya da seçme, sen bilirsin.</strong></h3><p>Hep söylenir ya, belediye seçimlerinde partiye değil, hizmet verecek insana oy verilir diye. En azından ben çocukken böyle denirdi.</p><p>Velhasılı, öyle bir an geldi ki, belediye seçimleri de tıpkı bir genel seçim haline dönüştü. Şehrin kendi dinamiklerinin bir önemi kalmadı. Seçim günü haritalarında iller %51 ile bile tek renge boyandı ve zafer naraları atıldı detayına bakmadan. Şimdi talihin cilvesi olarak, en azından büyükşehirlerde partilerin geri planda tutulduğu, isimlerin öne çıktığı bir yaklaşım sahiplenilmiş görünüyor. Belediyelerdeki iktidar da, belediyede muhalefette kalan ama aslen her şeyin muktediri olan iktidar da aynı yaklaşımı seçmiş. Belli ki yıpranmış ve kitlesi daralmış parti markalarına, kişisel markalar ve onların değer önerileri taze şeyler sunuyor ve hedef kitleyi genişletebilmek için imkan tanıyor.</p><p>Geldik yazının sonuna. Hatırlatmakta fayda görüyorum, üzerine notlar adlığım şey sadece değerler ve tasarım. Tabi ki her adayın ve tüm seçimlerin pek çok farklı metriği var ve bunların bütünü bir sonuç oluşturuyor. Sadece tasarım bir sonuç yaratmasa bile, propaganda’nın önemli bir aracı olduğunu, kitlelere mesajı ulaştırmayı sağladığını da unutmayalım. Bu durum girişimler için de, pazarlama için de geçerli.</p><p>Düşünün, Türkiye’de Demokrat diyemeyen halk demir kırat diyordu logosuyla da eşleştirerek. Babannem oyunu hep “Altı ok”a verdi, öyle söylerdi. Ecevit’in “ak güvercin”i, Ak Parti’nin “Oyunu aydınlığa ver, ampule bas” söylemi…</p><p>Peki kötü bir tasarım seçim kaybettirir mi? Sanmam. Ama iyi tasarımın kazandırmakta katkı sağlayacağına eminim.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=149f26218adc" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/bahtinizacik/2019-se%C3%A7imlerinden-sonra-adaylar%C4%B1n-tipografik-logo-trendi-script-sans-e%C5%9Fle%C5%9Fmesi-149f26218adc">2019 Seçimlerinden Sonra Adayların Tipografik Logo Trendi: Script + Sans Eşleşmesi</a> was originally published in <a href="https://medium.com/bahtinizacik">Bahtınız Açık</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Geçmişe özlem! Merhaba yeni eski Burberry.]]></title>
            <link>https://medium.com/bahtinizacik/ge%C3%A7mi%C5%9Fe-%C3%B6zlem-merhaba-yeni-eski-burberry-aa3be5253237?source=rss----d5f58ca4b2d2---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/aa3be5253237</guid>
            <category><![CDATA[markalaşma]]></category>
            <category><![CDATA[burberry]]></category>
            <category><![CDATA[rebranding]]></category>
            <category><![CDATA[logo]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Deniz Küçük]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 16 Oct 2023 09:18:13 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2023-10-16T09:18:13.856Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/980/0*bZlBmK7RzFxqo-Zb" /></figure><h4><strong>Çırakla Tasarım Sohbetleri #3</strong></h4><p><em>Branding üçlemesinin son okuması karşınızda! Güçlü bir duygu olan nostaljinin, yeni markalaşma trendleriyle tanışmasını gözlemleyeceğimiz bu yazıda, bakalım </em><strong><em>“eski olan her şey güzel” </em></strong><em>bir klişe mi yoksa gerçekten öyle mi? Günümüzde yakalanan sadeleşme akımı nereye kadar bizimle gelebilecek? Okuyalım, görelim…</em></p><p><strong>Şok şok şok! Markanızın ilerlemesi için geriye doğru adım atabileceğiniz ortaya çıktı. Çünkü, Burberry’nin yeni Baş Kreatif Sorumlusu Daniel Lee’nin tam da yaptığı şey bu. Umarım, iyi ve sağlam bir adımdır.</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/680/0*EO-8RrNYzKkculwz" /><figcaption><em>Yeni Burberry logosu- Şubat 2023</em></figcaption></figure><h4><strong>Sadeleşmeye Doğru</strong></h4><p>1856 yılında oluşturulan ikonik trençkot markası Burberry, zamanı geriye alarak marka kimliğini yeniledi, daha doğrusu eskiye döndü. Peki buralara nasıl geldi?</p><p>2018 yılında, sadeleşme akımını ilk kez lüks markalara taşıyan Burberry, Peter Saville tarafından geometrik çizgili bir tipografik bir logoyla kendini oldukça yenilemişti zaten. <em>Modern</em> bir tarza yöneldiğini öne süren marka, aslında 1925’ten bu yana Chanel’in serifsiz logo tasarımına ayak uyduran ilk lüks marka oldu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*gc1rBuJjMNiZraiC" /><figcaption><em>Serifsiz Chanel logosu</em></figcaption></figure><p>2018 yılına gelene kadar birçok logo değişikliğine giden Burberry’nin, aslında ilk radikal değişikliği bu oldu. 100 yılı aşkın süredir bizimle olan Burberry’i, ilk defa 2018 yılında atı ve binicisi olmadan görebilme şansı yakaladık. Halbuki bu ikonik logo, markanın varlığı boyunca pek değişmemişti. <strong>“Binicilik Şövalyesi”</strong>nden kurtulan Burberry, o dönemde markanın daha cesur ve modern bir yöne doğru ilerlediği için takdir edilmişti.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/391/0*xvPJXo2GOfdeDCZR" /></figure><p>Markanın en son trendleri takip etmesini istemeleri üzerine gerçekleşen bu büyük değişim, o zaman için takdir edilesi bir çabaydı. Diğer benzer segmentteki markalar gibi tasarımlarını daha genç ve modern bir yaklaşım getirmeyi amaçlamışlardı.</p><p>Peki, Burberry nasıl bir markaydı, marka nasıl değerlerle oluşmuştu? Logo değişimini anlamak için biraz Burberry tarihçesine bakalım.</p><h4><strong>100 Yıllık Trençkot</strong></h4><p>1856 yılında Thomas Burberry henüz 21 yaşındayken, kendi markasını kurdu. <em>Gabardin</em> adı verilen bir tür sıkı dokunmuş tekstil malzemesi yapan Thomas, bu tekstili yağmurluğun içine oturtturuyordu. Londra’nın ıslak ve soğuk koşullara dayanıklı olan bu malzeme o dönemde rakiplerinin arasında popüler olmasını sağladı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/595/0*mFEtRLDhjDm7EyOV" /><figcaption><em>EverythingPROOF</em></figcaption></figure><p>Hızla büyümeye devam eden Burberry, 1891 yılında ana merkezini Londra’ya taşıdı. Burada önemli başarılara imza atan marka, 1901 yılında İngiliz Ordusu için resmi üniforma tasarladı. <em>(wow)</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/576/0*P957_zW5hb6-xLkd" /><figcaption><em>E bir dk bu ünlü Burberry trençkotu değil mi :D</em></figcaption></figure><p>1980–90’lara geldiğimizde, her lüks markanın karşılaştığı bir sorunla karşılaştılar: <strong><em>Taklit.</em></strong> O dönemlerde, dünyada en çok taklidi, sahte satışı yapılan marka Burberry’di. Lise çağında yakalandığım <strong>“marka hayranlığı”</strong> hastalığına, Burberry’nin parfümleri ile başlamıştım. Kim bilir, anneme ısrarlar sonunda aldırdığım parfüm, sahte parfüm vakası bile olabilir. <em>(Ergen olmak zor)</em> Gelgelelim, her yerde bulunabilir ve herkese erişebilir olmak, lüks markaları fazlaca zedeleyen bir durum oluyor. Burberry, lüks moda statüsünü kaybedebileceğinden korkmuş olacak ki bunu önüne geçebilmek için bir kampanya başlatıyor. İlk iş, bilindik Burberry Check kullanımını azaltmak oluyor. Aynı zamanda, çok fazla futbol holiganları tarafından kullanılmaya başlandığı için, bu azaltmanın markanın lüks statüsünde kalması için önemli bir adım gibi gözüküyor. Hatta, markalar arasında en yüksek bütçeyi ayıranlardan biri. Bazı sahte sosyal medya ve websitelerinde satışlar yapıldığı da ortaya çıkıyor. Hatta pattern Burberry’i simgeliyor diye, marka US deki bazı mağazalara dava açıyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/600/0*kfKyi5AGTlsxUf47" /><figcaption><em>Burberry Check’i ne midir, Burberry Check’i bu patterndir</em></figcaption></figure><p>Tarihte tanınmış en büyük İngiliz markalarından biri olan Burberry, kıl payı döndüğü bu uçurumdan iyi çıkmış olacak ki artık giyimden kozmetik ürünlere kadar geniş ürün yelpazesine sahip olup, yıllık 2 milyar £ gibi bir satış kaydediyor.</p><p>O halde, lüks uğruna yaşayan Burberry’nin marka kimliğini anlayabiliyoruz ve 2018’de yaptığı büyük değişim çabasını da görece mantıklı bulabiliyoruz. Bulabildik. Bulduk derken… Ani bir U dönüşü yaparak ilk logolarını gün yüzüne çıkarmak neden?</p><h4>Akıl Almaz Değişim</h4><p>Burberry’nin büyük sadeleşme girişiminden sonra, diğer lüks markalar da onu takip etmeye başlıyor. Ne de olsa şaşalı bir şekilde tanınmaya ne gerek var. Onlar, adları her yerde bilinen markalar…</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/634/0*EcmP5xV7eDQDkoCD" /></figure><p>Burberry’nin bu akımı başlatmasından tam 5 sene sonra, önceki kimliğine geri dönüyor ve diğer marka arkadaşlarını <em>(rakiplerini)</em> yalnız bırakıyor. Her 5 yılda bir logoyu değiştirmek belki moda kaprisi olarak görülebilir ve devasa yatırımlar için de çok sürdürülebilir bir tavır olmayabilir. Ancak, şahsi fikrimce geri dönüşünü kutluyor ve umarım bu seferki daha uzun dayanır diyerek temennilerimi iletiyorum.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*GV2R2YzCY8AWdD_1" /><figcaption><em>Burberry’de font değişimi</em></figcaption></figure><p>Burberry’nin modern şövalyesi, markayı temsil ediyor. Logo, iki renkle sergileniyor. Mavi ve beyaz. Ayrıca, markanın mottosu olan <strong>“prorsum”</strong> yani “<strong>ileri” </strong>bayrağa tekrar getiriliyor. Burberry, kökenlerine açıkça dönüşünü ilan ederek, bir tür şövalye ruhuyla <em>(yeniden)</em> fetih yapma amacını belirtiyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*gFSkTFiTPH-kjQPM" /><figcaption><em>Büyük değişim</em></figcaption></figure><p>Geçmişten gelen logoların karmaşıklığı, zaman içinde markaların basitleştirmeyi seçmesiyle kaybolup gidiyorlar. Burberry’nin yaptığı bu benzersiz dönüş belki de çığır açacak yeniliklere gebe olabilir. 2018’de terk edilen şövalye logosu, orijinalindeki klişe baskı hissinden kurtulup daha ayrıntılı çalışılarak sanki <strong>“dijital el yapımı”</strong> hissiyle karşımıza çıkıyor. Burberry’nin bu yeni logosu tipografi ve şövalye simgesi olmak üzere iki güçlü sembolü ayrı ayrı kullanıyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*T-OlaIl4a3H8FI5V" /></figure><p>İlginçtir, yeni kimliğinin şerefine geçmişini tamamen temizlemeye ve sosyal ağlarındaki tüm eski fotoğraflarını da silmeye karar verdi. (<em>Stalk yeteneklerim güçlüdür.)</em> Sonuçta, günümüzde radikal bir değişimin gerçekleştirdiğini duyurmanın en iyi yolu bu. Nostaljik bir tarza bürünen Burberry, sosyal medyalarında sade izlenimini sürdürerek modernizmden caymamaya özen gösteriyor, aynı zamanda marka geri dönüşümüyle de şıklığını yeniden göz önüne çıkardığını vurguluyor. Lüks bir marka olarak, bu ince çizgiyi yakalamak hem geleceğe dönük hem de köklerine bağlı olduğunu göstermenin iyi bir yanı.</p><h4><strong>Sana Ne Yorumlar Geliyordur Şimdi!</strong></h4><p>Son birkaç yıldır logo tasarımlarının düz, minimal ve sans serife doğru ilerlediğini biliyoruz. Sanki, bu akımın sonsuza dek süreceğini düşünsek de Burberry’nin yeni çağı, trendleri alt üst etti ve büyük bir oranda yankı uyandırarak insanların takdirini <em>(yine)</em> kazandı.Ne kadar enteresan değil mi? Hem düzleşerek, hem de değişerek takdir toplamayı başardı. Çünkü tek bir doğru yok!</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/717/0*D46Qq9NA2jwnWOBc" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/751/0*b0vehifOPRE2a_HM" /><figcaption><em>Son soru biraz kalp kırdı</em></figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/747/0*EfqH_fdGSAGdqS_c" /></figure><h4><strong>Ön koşul: Dijitalleşme</strong></h4><p>Geçmişte, markalar logolarında mümkün olduğunca bilgi aktarmaya çalışıyorlardı. Kendilerini rakiplerinden farklı kılmak ve kullanıcılarla duygusal bağlar yaratabilmek amacıyla. O zamanlar, logonun dijital ortama uyum sağlaması gibi bir ön koşula sahip değildi. Bir logonun, akıllı telefon ekranlarına nasıl yansıyacağı konusunda endişelenmelerine gerek yoktu. Bu, onlara karmaşık logolar üzerinde daha fazla çalışmak için alan tanıdı. Yıllar geçtikçe, markalar, tasarım dillerini sadeleştirmeye ve iyileştirmeye gittiler. Karmaşık logolar bugün, birkaç 10 yıl önce olduğu gibi yoğun kullanılmıyor. Ama, hala bu akımı bırakmayan ve sahip çıkan markalar var.</p><h4><strong><em>Birkaç örnek…</em></strong></h4><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/436/1*yeUI4fU3lZyXdy77ZyLJ2Q.png" /><figcaption><em>Genel olarak lüks markalar kompleks marka kimliğine hala tutunuyor.</em></figcaption></figure><p>Minimalist bir logoya kesinlikle karşı olmasam da, <em>lüks</em> bir süredir minimalizmin sırtından geçiniyor. Elbette, her marka için Burberry gibi yeniden başlatma önermiyorum ama belki bundan sonra daha ilham verici bazı konseptler kaçırılmaz diye de umuyorum. Sonuçta, logonun kompleksliği, markanın tüm kimliğini yayılmak zorunda kalmadan başarıyla geleceğe uzanabilir.</p><p><strong>Unleash Your Inner Kara Şövalye!</strong></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=aa3be5253237" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/bahtinizacik/ge%C3%A7mi%C5%9Fe-%C3%B6zlem-merhaba-yeni-eski-burberry-aa3be5253237">Geçmişe özlem! Merhaba yeni eski Burberry.</a> was originally published in <a href="https://medium.com/bahtinizacik">Bahtınız Açık</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Mavi Kuşun Büyük Değişimi]]></title>
            <link>https://medium.com/bahtinizacik/mavi-ku%C5%9Fun-b%C3%BCy%C3%BCk-de%C4%9Fi%C5%9Fimi-18cd3fcca675?source=rss----d5f58ca4b2d2---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/18cd3fcca675</guid>
            <category><![CDATA[marka]]></category>
            <category><![CDATA[logo]]></category>
            <category><![CDATA[xs]]></category>
            <category><![CDATA[twitter]]></category>
            <category><![CDATA[değişim]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Deniz Küçük]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 18 Sep 2023 19:49:46 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2023-09-19T06:25:52.802Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*gsofTgXSmkWZxKWAvNVSAQ.jpeg" /><figcaption>Ruhun şad olsun mavi kuş. Görsel: Şener Soysal</figcaption></figure><h4><strong>Çırakla Tasarım Sohbetleri #2</strong></h4><p><em>Yeni seri hız kesmeden devam ediyor! Bu sefer konum Twitter kuşunun X’e dönüşen hazin hikayesi.</em></p><p>Bu yazının amacı, marka stratejilerinin değişiminin görsel kimliğe etkisi. Twitter için bu sansasyonel değişiklik gerçekten bir stratejiye sahip mi, kim bilir! Ama mavi kuş buralara kadar nasıl uçtu geldi ve yakaladığı başarı yeni X ile devam edebilecek mi? Başlıyoruz!</p><p><strong>Twttr</strong></p><p>Twitter hayatına 2006 yılında kurucusu Jack Dorsey’nin bir girişimcilik fikri olarak başladı. Fikir, başta SMS tarzına daha yakındı. Amaç, bir grup arkadaşın birbirlerinden daha kolay haber almasını sağlamaktı. <em>(Yani, mesajlaşma gibi ama tam değil.)</em> Podcasting şirketi olan Odeo’da çalışan Dorsey, üzerinde çalıştığı bu fikri, şirketin kurucuları, Evan Williams ve Biz Stone’a gösterdi. Bu fikri beğenen ortaklar Dorsey’nin bu fikrin üstünde çalışması için zaman verdi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/330/0*RbRUF4DgaZxCT99y" /><figcaption><em>Jack Dorsey tarafından çizilen taslak, 2006</em></figcaption></figure><p>Bu dahice projenin ismini Noah Glass, ki kendisi Odea’nın kurucularından biri, o dönemlerde twitter.com adı çoktan kullandıldığı için Twttr olarak adlandırdı. Hemen ardından 6 ay içinden twitter.com <a href="https://www.computerhope.com/jargon/d/domain.htm"><strong>domain</strong></a>ini satın alarak şimdiki <em>(pardon, X diyemedim)</em> ismine geçti.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*9oCuaqhlPZKRPVXv" /><figcaption><em>Jack Dorsey tarafından ilk atılan tweetimsi.</em></figcaption></figure><h4><strong>1 Balina + 8 Kuş</strong></h4><p>İlk başlarda, sadece Odeo çalışanlarına açılan uygulama, birkaç ay sonra internette yerini aldı. Ancak, asıl patlamasını 2007 yılına geldiğimizde, South by Southwest konferansında yaşadı. Etkinlikte, günde 60.000’den fazla tweet atılarak Twitter gündemde yerini almaya başladı.</p><p>Bu patlamadan sonra, popülerliğini arttıran Twitter, yoğun bir ilgiyle karşılaştı ve tabiki de nasibini servisin kapasitesini aşmasıyla aldı. İşte tam bu onda, Twitter ekibi yaratacılığını kullandı ve 2010’larda büyük bir akım başlattı. Sitede kapasite dolduğu zaman, Yiyiyng Lu’nun bir illüstrasyonu ekranda beliriyordu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/602/0*jBQNHI2FPDtEHUBV" /></figure><p>Twitter ekibi bu ilüstrasyonun, sorununun farkında olduklarını ve çözmeye çalıştıklarını simgelediğini anlatmaya çalışıyorlardı. <em>(Hepsi birer kuş misali)</em> Asıl adı <strong>“Lifting A Dreamer”</strong> olan çizim, Twitter kullanıcıları tarafından Fail Whale olarak yeniden adlandırıldı ve balina internette viral oldu. Bu viral o kadar büyüdü ki, bizim uçmaya çalışan balinanın olmadığı bir mecra kalmadı. Kısa sürede, yeni internet çağı için güçlü bir marketing aracı olarak fenomenleşmesine katkı sağladı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/920/1*0CP_4KKu6vjwKF4bH6_t4Q.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*30nnTgdM90h_rStdKh-igA.png" /></figure><p><em>Ek olarak da şuraya </em><a href="https://www.flickr.com/photos/crispy_chips/3280039581/in/photostream/"><strong><em>Fail Whale Martini</em></strong></a><em> tarifini de ekleyeyim ;)</em></p><h4><strong>140 Karakter: Bir Değer mi yoksa sorun mu?</strong></h4><p>Twitter’ın bilindik 140 karakter kelime sınırı koymasının asıl amacı, başta SMS temelli bir platform olarak ortaya çıkmasıydı. Ancak Twitter, büyüyüp web platformuna geçiş yaptığında artık 140 karakter bir “branding” meselesi haline geldi. 2017 yılına geldiğimizde artan tepkiler karşısında Twitter, günümüz akıllı telefonları için 140 karakterin bir anlam taşımadığını öne sürerek limiti 280 karaktere çıkardı. Yine de şirketin açıklamasına göre ortalama bir kullanıcı 50 karakteri aşmıyor. <em>(Twitter’ın yalancısıyım..)</em></p><p>Yine de değerlerden ilk vazgeçiş 140 karakterden vazgeçmek olabilir.</p><h4><strong>Siz de mi botsunuz?</strong></h4><p>2022 yılına geldiğimizde, Elon Musk Twitter’ı satın alacağını duyurdu. <em>(Daha detaylı göreceğiz)</em> Hedeflerinden bir tanesini <strong>“spam botlarını alt etmek’’</strong> olduğunu öne süren Musk, 2 ay sonra şirketin botlarla ilgili verileri ona sunmadığını söyleyerek teklifinden vazgeçti. Sonunda, 44 milyar dolar<em>(cık)</em> gibi bi miktara şirketi satın almaktan yine de kendini alıkoyamadı. Peki, neydi bu bot krizi?</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*eZMKFOjNvcMdIQhz" /></figure><p>Bu konuyu önemsiyorum, çünkü bu botlar hepimizin hayatını siyaset üzerinden etkileyebiliyor.</p><p>Aktif botlar tartışılan konuya bağlı olarak yaygınlığı %1-%14 arasında değişiklik gösterebiliyor. Büyük bir oran gibi gözükmese de, önemli olan botların tartışmalar üzerinde etkisi. Botlar, herhangi bir Twitter kullanıcısından çok daha fazla aktif olabilir, bu da büyük bir kalabalığı etkilemesini daha kolay bir hale getirebiliyor. Donald Trump’ın görevden alınmasında, botların sadece aktif kullanıcıların %1’lik kısmını oluşturduklarını, ama tweetlerin %31 ini attıkları keşfedildi. Bu bir tartışmayı etkilemek için çok büyük bir oran. Bu botları, haftalarca, aylarca timeline ında gördüğünüzü hayal edin, etkisi düşündüğünüzden çok daha büyük olacaktır. <em>(Black Mirror bölümü gibi bir şey)</em></p><p>Elon Musk, paralı mavi tik, tweet sayısına ambargo koymak gibi bazı çözümler getirmeye çalıştı. Ancak, büyük tepkiler çeken Musk, yaptığı bu değişiklikleri kısa sürede geri aldı. Yine de Twitter ı ‘Dünyanın en doğru, gerçek zamanlı bilgi kaynağı’ yapma konusunda ısrarcı kendileri.</p><h4>Mavi Kuştan X’e Doğru</h4><p>Musk’ın Twitter’ı satın almasıyla birçok değişiklik meydana geldi. Bunların arasından en önemlisi branding in tamamen değişmesiydi. Aşina olduğumuz mavi kuş, yok olması alışabileceğimiz türden bir şey mi göreceğiz. Gelin bakalım, Twitter X olmadan önce hangi aşamalardan geçmiş.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1000/0*5nks0tHct_Mbt9tG" /><figcaption><em>Halkın kullanımına sunulmayan, Twitter’in ilk logosu (Kullanılmaması gayet iyi bir karar)</em></figcaption></figure><p>Bulaşık deterjan markasını andıran Twitter’ın kısa logo deneyiminden sonra, kamuoyuna sunulan ilk logosu, açık mavi renkte <strong>“Twitter”</strong> adıyla parlıyordu. Pürüzsüz ve yuvarlak hatlara sahip olan sans serif, baloncuk hissini veren kenar beyazlıklardan oluşuyordu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1000/0*WbslrRFGUeMXVhGk" /><figcaption><em>2006–2010</em></figcaption></figure><p>Sıra tekrar logo yenilemeye geldiğinde ise, Twitter yazısının yanına keskin kuyruğuyla çizgi film karakterine benzeyen kuş eklendi. Logo tipi de güncellenerek, beyaz kenarlıkla kaldırıldı ve Twitter logosu daha da basit hale geldi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1000/0*P6JQtojAg-rgMnxN" /><figcaption><em>2010–2012</em></figcaption></figure><p>2012 yılında şirket, kuşun tanınır hale geldiğine ve tek başına bile ayakta durabileceğine karar verdi. <strong>“Twitter”</strong> kelimesi logodan kaldırıldı ve yeni mezun grafik tasarımcı, Martin Grasser tarafından tekrar tasarlanarak kuşu görebileceğimiz son halini aldı :(</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1020/1*Ns_0c9OFBru9MUeQzKU2aQ.png" /><figcaption><em>(Grasser istediği sadeliğe ve tasarım ulaşana kadar 1000 tane kuş çizdiğini söylüyor.) (2012–2023)</em></figcaption></figure><p>Şirket Musk’ın eline geçmesiyle beraber çok kısa bir süre içinde marka yenilemeye gitti. <em>(Bir sürü yenilikten sadece biri)</em> Şu zamana kadar alıştığımız Twitter’dan eser kalmadı. Yakın bir zamana kadar iyi ve güçlü bir marka örneği sergileyen Twitter, paranın düdüğü satın aldığı dünyamızda kimlik değişiminin önüne geçemedi.</p><p>Geçen günlerde, her zamanki gibi Instagram’da zaman öldürdükten sonra biraz da Twitter’da neler oluyormuş diye bakayım derken Twitter’ı telefonumda bulamadım. Sonra, ekranda gözümü siyahlar içindeki bir app çarptı. İşte o an, kuşun zamanının dolduğunu anladım…</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*NsRTDJ5WOocysG_y" /><figcaption><a href="https://youtu.be/0WmImyLvnp4?si=vtJwJvJjqpmo_HG7">https://youtu.be/0WmImyLvnp4?si=vtJwJvJjqpmo_HG7</a></figcaption></figure><p>2000lerde Elon Musk, PayPal’ın <strong>“X Payment System”</strong> adı fikrini reddetmesini çok içerlemiş olacak ki, yıllar sonra fikir tekrar karşımıza çıkıyor. Ama, tek harfli bir şirket ismini kullanmak ne kadar mantıklı daha sonuçlarını bilemiyoruz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*JKyXTm1oD_4aIeX6" /></figure><p>Elon, X için şunu öne sürüyor: Kullanıcıların iletişim kurabileceği, alışveriş yapabileceği, eğlenceyi tüketebileceği <strong>“X”</strong> adında bir her şey uygulaması olmak. Twitter isminin ise bunları çağrıştırmadığını söyleyerek köklü bir değişime gidiliyor. Twitter markasını, vadedilen bir süper uygulamaya hizmet etmek için terk etmek büyük bir risk. 15 yılı aşkın bir süredir hayatımızda olan güçlü bir marka kimliğini silip, yerine istikrarsız bir başlangıçla <strong>“her şey uygulamasını”</strong> hedeflemek kafada soru işaretleri oluşturuyor.</p><p>Elon’ın savunması ne kadar kuvvetli görünse de, akla yatmayan bir şeyler olduğu da bariz. Bu stratejik bir karar mı, Elon’ın sahip olduğu X takıntısının bir devamı mı diye insan düşünmeden duramıyor. Tesla şirketinin Model X diye bir arabasının olması, roket şirketinin isminin SpaceX, yeni yapay zeka firmasının xAI, ve hatta iki çocuğunun adlarının X Æ A-Xii ve Exa Dark Sideræl olması güçlü bir antitez oluşturuyor. <em>(PayPal etkisi hala devam ediyor gibi gözüküyor)</em></p><p>Yine de app in isminin değişmesi her şeye çözüm değil. Elon, X’i süper güç uygulamaya çevirmekte bazı engellerle karşı karşıya. Musk, Twitter’ı satın aldığından şu yana personelin %80’e yakın bir kısmını işten çıkarttı ve tartışmalı politika kararlarıyla kullanıcıların çoğunu hayal kırıklığına uğrattı.</p><h4><strong>Peki ne sonuca vardık?</strong></h4><p>Koca bir hiç. Temelsiz yeni stratejiler üzerinden değerli bir marka yok oldu. Üstelik app’in isminin değişmesi, planlara bir çözüm üretemedi. Elon, X’i süper güç uygulamaya çevirmekte bazı engellerle karşı karşıya. Musk, Twitter’ı satın aldığından şu yana personelin %80’e yakın bir kısmını işten çıkarttı ve tartışmalı politika kararlarıyla kullanıcıların çoğunu hayal kırıklığına uğrattı.</p><p>İlerleyen zamanlarda ne olacağı bilinmez ancak, önemli yenilikler olmadan yeniden markalaşmak, umutsuz bir dikkat çekme çabası ya da bir kişinin egosu ve gücünün şovu gibi duruyor. App hala Twitter gibi işliyor, ve işlemeye devam ettiği sürece, çoğu insan gibi hala uygulamaya Twitter diye adlandıracağım.</p><p>Bu metni <a href="https://medium.com/bahtinizacik/mcdonalds%C4%B1-mcdonalds-yapan-hamburgerleri-mi-yoksa-alt%C4%B1n-kemeri-mi-7cd862ccd16c">McDonalds’taki gibi</a> “long live altın kemer” ie bitiremedim. <strong>Rest in peace mavi kuş! In our memories…</strong></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=18cd3fcca675" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/bahtinizacik/mavi-ku%C5%9Fun-b%C3%BCy%C3%BCk-de%C4%9Fi%C5%9Fimi-18cd3fcca675">Mavi Kuşun Büyük Değişimi</a> was originally published in <a href="https://medium.com/bahtinizacik">Bahtınız Açık</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[McDonalds’ı McDonalds Yapan Hamburgerleri mi Yoksa Altın Kemeri mi?]]></title>
            <link>https://medium.com/bahtinizacik/mcdonalds%C4%B1-mcdonalds-yapan-hamburgerleri-mi-yoksa-alt%C4%B1n-kemeri-mi-7cd862ccd16c?source=rss----d5f58ca4b2d2---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/7cd862ccd16c</guid>
            <category><![CDATA[çırak]]></category>
            <category><![CDATA[mcdonalds]]></category>
            <category><![CDATA[tasarım]]></category>
            <category><![CDATA[branding]]></category>
            <category><![CDATA[marka]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Deniz Küçük]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 05 Sep 2023 18:25:32 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2023-09-06T11:20:08.305Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/0*vClxl8BPhoy4TrgG.jpg" /></figure><h3>Çırakla Tasarım Sohbetleri #1</h3><p><em>Merhabalar, Deniz ben! Yeni çırak da diyebiliriz. Tasarımın çetrefilli basamaklarını çıkarken sizle aklıma takılan soruları, dilemmaları ve düşüncelerimi paylaşıyor olacağım. Umarım okurken keyif alırsınız.</em></p><p><em>Kalkış için kemerlerinizi bağlayın, ilk durak McDonalds!</em></p><p><strong>Bu yazımızdaki, amaç duygusal bağım olan bir marka üzerinden ‘branding’in önemini anlamak, anlamaya çalışmak.</strong></p><h4>Branding Neden Önemli?</h4><p>McDonalds’a geçmeden önce kısaca <strong>‘branding’</strong>in ne olduğunu ifade etmeye çalışayım.</p><p>Türkçeye ‘markalaşma’ olarak geçen bu tanım, şirketlerin ürünlerini doğru kitleye ulaştırılmasını sağlar. Sunduğu ürün veya hizmetin bir şekilde tanımlanması, kendine ait bir dil/bakış açısı/tarz kazanması da diyebiliriz. Bu sayede, şirketler hedefledikleri müşteri kitlesiyle rahatça iletişim kurabilirler. Bir şirket olarak kime hitap etmek istediğinizi seçebilirsiniz. Sizin gibi düşünen, sizin gibi olan tüketiciler, kulağa hoş geliyor ne de olsa.</p><p>Hadi bunu bir sonraki adıma taşıyalım. Bu tüketici delisi dünyamızda tek amaç, <strong>‘biz’</strong> gibi müşteriler çekmek değil. Ayrıca, yarattığı kimlikle <strong><em>sadık</em> </strong>birer müşteri haline getirmek. <em>(Müşteri &lt; Sadık Müşteri &lt; Premium Müşteri)</em> Beraberinde, bu kimlik, müşteri üzerinde değer/aura/duygu da oluşturabiliyor, bu da marka sadakatini ve dolayısıyla satışı artırıyor. Yani, kullanıcı markayla öyle bir duygusal bağ kuruyor ki ondan başkasını tercih etmiyor. <em>(Bkz; Apple Sorunsalı)</em> Buradan bakınca ne kadar çekici dursa da neticede amaç sürekli bir tüketim. Öyleyse, markaları rekor satışlar kırması, globale açılıp dünya markası olmasında sadece branding mi etkili? Ürünün, fikrin hiç mi başarısı yok?</p><p>McDonalds örneğini seçme sebebim tam da bu nedenle. McDonalds tüm dünyaca tanınan başarılı tek marka değil belki ama küçükken beni sadık müşterisi yapan ilk marka. Uzun bir mazimiz olduğundan anlatmaya değer gördüm.</p><h4>McDonald’s Gibisi Yok!</h4><p>Kurucusu olan Dick ve Mac McDonalds Kardeşler, McDonald’s tan önce de yemek sektöründeydiler. Tam bir ticari zekaya sahip olan bu kardeşler, 1948’de Speedee Service System adlı bir sistemi drive-in restoranlarında uygulamaya başlıyor. Amacı insanların daha hızlı sürede yemeğe ulaşmasını sağlamak olan restoran, hamburgerleri tanesi o dönem için 15 cent gibi ucuz bir fiyata satmaya başlıyor. Vurguladıkları şey aslında çok basit ve o döneme göre eşsiz bir buluş, <strong><em>fast food</em></strong>. Daha sonra hayatımızda yer edinecek bu kavram, o tarihte çığır açan bir yenilik olarak görülüyor ve çok kısa bir sürede Birleşik Devletler de 14 franchising satışı gerçekleştiriyor.</p><figure><img alt="San Bernardino McDonald’s Restoran, 1948–1955" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/574/0*CfV6eg66WCHxRaZZ" /><figcaption>San Bernardino McDonald’s Restoran, 1948–1955</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/574/0*t9L1IUag6UZvdQa4" /><figcaption>McDonald Kardeşler franchise broşürü, 1952</figcaption></figure><p>McDonald’s tarihine Ray Kroc’un <em>( Daha detaylı öğrenmek istiyorsanız </em><strong><em>The Founder</em></strong><em>, 2016 izlenebilir)</em> girmesiyle beraber, hızını alamayan hamburgerler 1967’de uluslararası pazara açılıyor ve şu an dünyada bilinen 36,000 restoran sayısına ulaşıyor. Şirketin büyüklüğünü aklınızda canlandırabilmek için, size şöyle bir sayısal veri söyleyeyim, McDonald’s, dünyanın en zengin dokuzuncu şirketi ve tüm fast-food zincirlerinin en büyüğü.</p><p>Bu verilerle beraber, McDonald’s ın oluşturduğu markalaşma ve markalaşmanın sürekliliği bir tesadüf olamaz. Peki McDonald’s nasıl bir süreçten geçti?</p><h4><strong>M ‘Altın Kemerimiz’</strong></h4><p>McDonald’s ın ilk logosu 1940 yılında tasarlanıyor. Ancak, restoranın bilindik kimliğinden çok uzak bir tasarım bu. <em>(Biraz aşağıda markanın tarihsel açıdan logo değişimlerini görebilirsiniz.)</em> O zamanlar McDonald’s içinde hamburgerlerden hot dog ve barbekülere kadar her şeyi barındırıyor. Şu anki gibi hamburgerlere odaklı bir ürün gamı olmayan işletme, tutarlı bir marka stratejisine de sahip değil.</p><p>1953 yılına gelindiğinde restoranın adını McDonald’s Bar-B-Que dan McDonald’s a değiştirerek markalaşmanın ilk adımını atıyorlar. Büyümeye devam eden restoran ilk francise’ını yaparken burada, McDonald’s unutulmaz altın kemeriyle tanışıyoruz. Dick ve Mac Kardeşler, mimar Stanley Clark Meston ile bir araya gelerek, franchising yapılabilen yol kenarı McDonald’s tasarlamayı hedefliyor. Dick, yapının her iki ucunda iyi görüneceğini düşündüğü iki yarı daire çizerek aç gezinen ailelerinin dikkatini çekebilmeyi amaçlıyor. O dönemde, Birleşik Devletleri’nde, ilginç ve dikkat çekici, şu an “old school” diyebileceğimiz tarz levhalar zaten çok popüler.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*swQ4Utptp6oghYAC" /></figure><p>Bu sırada, Meston, mimarlığını konuşturarak Dick’in yarı dairelerini <strong><em>çarpıcı, devasa ve neon ışıklı</em></strong> ‘altın levha’ ya dönüştürerek bu akıma McDonald’s ı da katıyor. Sonunda, bu tasarım 15 sent değil de milyon dolarlık bir görünüm elde ediyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*hElL5XERbJqmj0PN" /><figcaption>Stanley Clark Meston tafarından tasarlanan McDonald’s, 1953</figcaption></figure><p>İlginçtir, 1960 yılına kadar, altın kemer şirketin logosunda yer almıyor. Ray Kroc’un stratejisi dahilinde yeni bir logo çalışılmaya başlanıyor. Altın kemerleri birleştiren ve M’ye benzeyen ilk logo McDonald’s’ın Mühendislik ve Tasarım Başkanı, Jim Schindler tarafından çiziliyor. <em>(Dünya’nın en tanınan logolarından birini tasarlamak güzel bir his olsa gerek.)</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/564/0*LR6dLlBsrqVgWlP2" /></figure><p>İstiyorsanız siz de <a href="https://www.youtube.com/watch?v=e-_uixxo7xo">McDonald’s logosu</a> tasarlayabilirsiniz. Ancak, Schindler’in logoyu tasarlarken Illustrator kullandığını sanmıyorum…</p><p>McDonald’s ın logosunda bazı değişiklikler olsa da altın kemeri bu zamana kadar hep kullandılar, bundan sonra radikal bir değişikliğe gidilir mi bilemem ama branding de altın kemerin gücü yadsınamayacak derecede.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/0*LEW_bP_jipwdgnra" /><figcaption>McDonald’s logosunun değişimi.</figcaption></figure><p>Logonun süreçte nasıl değiştiğine bakarken, 1960’tan sonraki dönemlerde, aslında iki patates kızartmasının <strong>“M”</strong> şeklinde bükülmüş hale geldiğini görebiliyoruz. Müşteri ‘M’ le patates kızartması arasındaki bağı daha çözemeden simgeleştirmeyi kullanıyorlar, nereden baksan dahice diyebiliriz. Ayrıca, marka hiçbir zaman kimliği için karmaşık ve yoğun bir görünüm seçmiyor, oldukça sadeler ve odaklanmak istedikleri uzakta bile olsan logoyu görüp tanıyabilmen.</p><h4><strong>I’m Lovin It!</strong></h4><p>2003 yılına geldiğimizde, şirket marka tarafında bir şeylerin eksik olduğunu düşünüyor ve <strong>‘I’m Lovin It!’</strong><a href="https://www.feedough.com/tagline-meaning-examples-ideas-how-to-guide/"> tagline</a> nını hayata geçiriyor. Bu da logo gibi markaya büyük bir başarı getiriyor ve en bilindik taglinelarda yerini alıyor.</p><p>Tagline ilk çıktığı zaman bir jingle olarak çıkıyor, Justin Timberlake in seslendirdiği I’m Lovin It’ jingle ı Avrupa’da o dönemde top müzik listelerine bile giriyor.</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2F-IHcp8Pl_X4%3Ffeature%3Doembed&amp;display_name=YouTube&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D-IHcp8Pl_X4&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2F-IHcp8Pl_X4%2Fhqdefault.jpg&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/b60f55bfb403d96670324e7ac4b8609c/href">https://medium.com/media/b60f55bfb403d96670324e7ac4b8609c/href</a></iframe><h4><strong>Ronald McDonalds (Namı Değer Palyaço)</strong></h4><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*hpN6DwrFNZZtB_6E" /></figure><p>Önemli branding parçası olan Ronald The Palyaço’ya da yer ayırmak istedim. Kendileri markanın baş maskotu olur. Küçükken ne kadar sevimli gözükse de şimdi baktığımda beni irite ettiğini fark ediyorum. Üzgünüm Ronald ama sevimli değilsin!</p><p>Ronald uzun süredir bizlerle. Palyaçonun ilk versiyonu 60’larda televizyonda gösteriliyor ve yakın bir zamana kadar bizlere eşlik ediyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/780/0*Dpes2vHgnAzLnEXd" /><figcaption>İlk Ronald McDonald’s, Bozo The Clown</figcaption></figure><p>Ronald, yetişkinler tarafından sevimli bulunmasa da çocukların gözbebeğiydi. Marka stratejisi olarak Ronald McDonald’s ın kullanılması, markanın çocuklar arasında özgün bir kimlik oluşturmasına yardımcı oldu. Restoranların oyun alanları ve özel menülerle donatılması, aileleri çekmek ve çocuklarla bağ kurmak için tasarlanmış. <em>(Çocukken bu etki bende işe yaradı. O zaman,Ronald’ın biz büyüdükçe çirkinleştiğini söyleyebilir miyiz?)</em> Müşteri sadakatini artırmak ve <strong><em>‘kullanıcı deneyimi</em>’</strong> yaratmak için etkili bir branding aracı. Ronald, o kadar popüler oluyor ki 1995 yılında Marketing Week’in 8 ülkede yaptığı bir araştırmada palyaçonun Hristiyan haçından daha fazla tanındığını öne sürüyor.</p><p>Ancak, son zamanlarda Ronald’ı gözlerimiz arar oldu. Marka, eskisi kadar kadim dostu palyaçoyu kullanmıyor. Bununla ilgili birkaç teori var, ama net bir neden öne sürülmemiş gözüküyor.</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2FDEuWzXGZWYA%3Ffeature%3Doembed&amp;display_name=YouTube&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DDEuWzXGZWYA&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FDEuWzXGZWYA%2Fhqdefault.jpg&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/66a6395a860d9f955ad2a9ecc511eee6/href">https://medium.com/media/66a6395a860d9f955ad2a9ecc511eee6/href</a></iframe><p>Videoda spekülasyonları anlatıyor, ama izlemek istemezseniz size kısaca açıklayayım. Birleşik Devletleri’nde son yıllarda çıkan <strong>‘hadi palyaço maskesi takıp suça karışalım’</strong> trendinden sonra, palyaço figürü akıllarda güzel şeyler canlandırmıyor. Ayrıca, her şeyin çok hızlı değiştiği günümüzde, eğlence alışkanlıklarımız da değişiyor ve eğlence figürlerini ünlüler, fenomenler ya da influencerlar olarak görüyoruz. Ronald’ ın influencer olduğu bir paralel evrende, dünyanın en ünlü palyaçosu olabilir.</p><p>Üstelik, Ronald’ın sağlıksız fast foodları desteklemesinin ve bunu pazarlamasının direkt olarak çocuklar üstünde kötü etkisi olduğuna dair tepkiler son zamanlarda artırıyor. Bildiğimiz üzere, <strong>‘sağlıklı fast food’</strong> son dönemde çok tartışılan bir konu. Bunun üzerine McDonald’s, markasında birkaç değişikliğe gitmeyi tercih etti. 2003 yılından itibaren menülerine salata ve meyve dahil eden firma, çocukları sağlıklı yaşama ve spora yönlendirmeyi planlayan bir kampanya başlatıyorlar.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*KZrcHGFG1TmDx-uU" /><figcaption>(It’s what i <strong>ea</strong>t and what i <strong>do</strong> ve yanlarında hockey şampiyonuyla beraber)</figcaption></figure><p>2013 yılına geldiğimizde, yine buna benzer, Birleşik Devletleri’nden başlayıp tüm restoranlarına 2020&#39;ye kadar ulaşmasını hedef alan meyvelerin tek tek bile satılabildiği bir kampanya başlatıyorlar.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/407/1*zgOx2gpAhtWF5xBTv8ORlg.png" /></figure><p>Ne yalan söyleyeyim 2023 yılında Türkiye’ye böyle bir kampanyanın ulaştığını görmedim. Biraz tarihleri esnetmişler sanırım :)</p><h4><strong><em>Peki, şimdi soracaksınız, ee sonuç ne, branding’in ne kadar etkisi varmış markaya diye?</em></strong></h4><p>Branding in in etkisi verilere dayandırıp ölçebileceğim bir şey değil, markalara sormak lazım. Ancak, yazıyı sonlandırırken, olayı daha iyi ölçebilmek için size 2007 yılında yapılan <a href="https://jamanetwork.com/journals/jamapediatrics/fullarticle/570933">bir deneyi</a> anlatacağım. Deneyin amacı, fast food markalaşmasının çocukların lezzet tercihi üzerindeki etkisi. Deney 3–5 yaş aralığında 63 çocuğa uygulanıyor ve her bir çocuğa 5 hamburger veriliyor. Bu hamburgerlerin hepsi McDonald’s hamburgerleri, ancak sadece bir tanesinde McDonald’s ambalajı var. Çocuklardan, bu hamburgerleri tadarak puanlamaları isteniyor. Sonuç olarak şuna varılıyor. Evlerinde daha fazla televizyon bulunan ve McDonald’s tan daha sık yemek yiyen çocuklarda marka bilincinin ortaya çıktığı fark ediliyor. Anlayacağınız üzere, palyaço hayranı çocuklarımız ambalajlı olanı daha leziz buluyorlar.</p><p>Bir markanın başarılı olması başlı başına uzun ve zorlu bir yol belli ki, sadece branding ya da hamburgerlerin enfes lezzetli olması değil, fikrin ilk çıkış noktasını da kapsayan ve önemli seçimlerle başarıyı yakalayan bir süreç bu. Sonuç olarak, cevabım; branding önemli bir rol oynar, evet: doğru kitleye ulaşmayı sağlar, sadakati artırır ve bir değer oluşturur.</p><p><strong>Long Live Altın Kemer!</strong></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=7cd862ccd16c" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/bahtinizacik/mcdonalds%C4%B1-mcdonalds-yapan-hamburgerleri-mi-yoksa-alt%C4%B1n-kemeri-mi-7cd862ccd16c">McDonalds’ı McDonalds Yapan Hamburgerleri mi Yoksa Altın Kemeri mi?</a> was originally published in <a href="https://medium.com/bahtinizacik">Bahtınız Açık</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Tasarımcı&Müşteri İlişkilerinde “Biz Şimdi Neyiz” Sorunsalı]]></title>
            <link>https://medium.com/bahtinizacik/tasar%C4%B1mc%C4%B1-m%C3%BC%C5%9Fteri-i%CC%87li%C5%9Fkilerinde-biz-%C5%9Fimdi-neyiz-sorunsal%C4%B1-eea813e15f68?source=rss----d5f58ca4b2d2---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/eea813e15f68</guid>
            <category><![CDATA[müşteri]]></category>
            <category><![CDATA[grafik-tasarım]]></category>
            <category><![CDATA[marka]]></category>
            <category><![CDATA[iletişim]]></category>
            <category><![CDATA[tasarımcı]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Sener Soysal]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 10 Aug 2023 12:54:58 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2023-08-11T08:38:57.457Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*dMtE8wAeKq2MOztjSE44gQ.jpeg" /></figure><h4>Her ilişkinin farklı safhaları/durumları var. Bazen yeni tabirle “ghosting”e maruz kalabilirsiniz, bazen ilişkiyi ciddileştirip sevgili olduğunuzu profiline yazarsınız. Ailelerin isteğiyle evlenebilirsiniz ya da adını hiç koymaya gerek duymayabilirsiniz. Peki ticari olarak fazlasıyla tanımlı olması beklenen <strong>tasarımcı &amp; müşteri ilişkilerinde de “ilişki durumu”</strong> bu kadar karışık mı?</h4><p>Tasarım hizmeti alımını <a href="https://medium.com/bahtinizacik/tasar%C4%B1mc%C4%B1-m%C3%BC%C5%9Fteri-i%CC%87li%C5%9Fkilerinde-beyaz-peynir-metaforu-83acfa8981bd">peynir metaforu</a> ile açıklayan bir tasarımcı olarak, tasarımcı ile müşteri arasındaki işbirliklerine dair yazmak istedim. Maalesef kötü örnekler çok, bazı başlıklarla bunları inceleyip, olması gereken üzerine de beraber kafa yormayı kıymetli buluyorum.</p><h4><strong>“Tedarikçi”yiz ama…</strong></h4><p>İster tek başına bir tasarımcı, isterse bir ekip olsun; bir şirkete dışarıdan hizmet veren biriyseniz, teknik olarak “tedarikçi” oluyorsunuz. Anadolu Efes’in tedarikçi envanterindeyiz örneğin, komik gelse de en resmi tanım bu.</p><p>Ancak işi karıştıran birkaç şey var. Örneğin “Damacana su” gibi net bir mal ya da ofisteki elektrik kablosunun değiştirilmesi gibi net gibi net bir hizmeti tedarik etmiyoruz. Üstelik tedariğini sağladığımız “şey” şirketin değerleriyle, stratejisiyle, hedefleri ile ilişkilendiği için markanın bilinirliğini, ürünün satışını ya da çalışan mutluluğunu etkileyebiliyor.</p><p>Yaptığımız iş damacana su tedariğinden daha önemli diyemem, ama süreci, kriterleri ve sonuçlarının sudan çok farklı olduğunu görmemiz lazım. Ayrıca kolay ölçümlenemediği aşikar, tasarım becerimi pH skalası belirlemiyor.</p><p>Haliyle tasarımcıları da herhangi bir “tedarikçi” gibi görmek, yani tüm diğer hizmet alımları ile aynılaştırmak, sağlıklı bir iletişim kanalı oluşturamıyor. Üstelik tedarikçinin zorlanabilir, suçlanabilir ve gözden çıkarılabilir olduğuna dair bir algı var. Oluşan bir başarıyı üstlenip, yaşanan bir sorunun sorumlusunu sadece dışarıda (dış mihrak?) arayan bir profilden söz ediyorum. Ötekileştiren, üstenci, çözüm yerine suçlu arayan bir bakış açısı. Bilmem, tanıdık geldi mi? :) Otokratik yönetim biçimi siyasette kalmıyor, iş kültürünü de etkilediği aşikar.</p><p>Tasarımcıyı damacana gibi gören çalışanlar/yöneticiler olabilir. Ancak yerimiz ofisin kuytu bir köşesi değil, başımıza vurulduğunda sessiz ve tepkisiz kalamayız. Üstelik bir şirketin stratejisi dahilinde hedeflerine ulaşması için gereken ihtiyaçlardan birini dışarıdan sağlayan insanlarız. Yani yol aynı, yolculuk ortak. Bu bir gemi ise, sadece görevlerimiz farklı. Bu nedenle ortak bir paydaşlık içeren bu ilişkinin daha iyi bir adı olmalı, değil mi?</p><p>Sevgili yöneticiler, bahsettiğim bu yaklaşım aynı zamanda şirketinizi doğrudan etkiliyor. Şirket kültürünün bu iletişimi iyi bir noktada tutması ve çalışandan tedarikçiye bunun sürdürülmesi gerekiyor. Tamam resmiyette/muhasebede yine tedarikçi kalabiliriz, ama bahsettiğim insani iletişimin kendisi. İlişki gözünden bakarsak, devlet nezdinde bekar olabiliriz ama bu durum partner olarak sorumluluklarımızı değiştirmez.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*r3O26rBRsLf6vF5xxRVw3g.jpeg" /><figcaption>Uzaklarda bir yerlerde, bir şeyler ses veriyor… Damacana…</figcaption></figure><p>Damacana tedarikçileri de alınmasın, damacana benim için önemli bir sembol. Çoğu ofiste stajyerlerin değerinin damacanadan geride olduğunu yazmıştım daha önce, kesinlikle böyle olmamalı. Bir de eski işyerimin hala ortağı olan arkadaşım hem prodüksiyon hem damacana su bayisi olmuştu son görüştüğümde. Hala öyle ise, konumu itibariyle bu yazının istisnası olacak.</p><h4><strong>Kudret &amp; Muhtaç Dengesizliği</strong></h4><p>Belli bir anlaşma yapıyoruz, karşılığında emek vererek taahhüt ettiğimiz hizmeti sağlıyoruz ve karşılığında bir ücret alıyoruz. Haliyle hem tasarımcılar hem de şirketler karşılıklı olarak sorumluluklarını yerine getirmekle yükümlüler. Bu müşteri tarafında sadece ödeme yapmak değil, brief vermek, zamanında taleplerini iletmek, planlamalara uymak da olabilir. Bunu yaparken de belli bir etik çerçeveyi ve saygı düzeyini korumalıyız.</p><p>Aslında ticaretin temelinden ve toplumsal yaşamın değerlerinden bahsediyorum, çok büyük bir iddia değil. Ancak bahsettiğim otokratik, hegamonik kültür sadece suçlu aramıyor tabi ki, bir de güç ya da egonun kendisi olarak da iyi iletişim karşısında belirebiliyor.</p><p>Müşterinin tasarımcılarla bir kudret&amp;muhtaç ilişkisi kurabildiği ya da bunu normalleştirdiği bir dönemdeyiz. Kadının eşine ya da babasına muhtaç olduğunu düşünülen zevzek dönemler gibi… Tasarımcının muhtaç olduğu, işi kaybetmemek için ödün vereceği ya da yapılabilecek mobbing, hakaret ya da acil talepleri de sineye çekeceğini düşünülebilir. Mümkündür ki, ekonomik şartlar buna da insanları itebilir. Ancak karşısındakinin zor durumundan faydalanmaya çalışmak da, bir nevi zorbalıktır.</p><p>İşin kötü yanı, şirket içinde bir çalışan bunu diğerine yaptığında İnsan Kaynakları devreye girebilir ve işlem uygulanabilir. Ancak “tedarikçi” iseniz, bağlı olduğunuz bir İK birimi de bulunmaz. Hem olası ekonomik kaygılar, hem de bu çaresizlik hissi sömürülmek istenebilir.</p><p>Tabii ki kazanç önemli, iletişim için çaba sarf edilmeli ve birtakım fedakarlıklar yapılabilir. Bu zaten takım çalışmaları için de geçerli. Ancak sorun, takımın bir parçası gibi eşit bir hiyerarşi değil de ağa-maraba, kral-teba gibi bir formatta görülmesi. Yani emeğe dayalı bir işbirliği değil de, kudret&amp;muhtaç odaklı bir bakış açısı.</p><p>Bunun önüne geçmenin iki yolu var. İlki, tasarımcı için her şeye rağmen hak arayışını öncelemek, örgütlenmek ve beraber talep etmekten geçiyor. Bu nedenle meslek kuruluşumuz GMK var, onun yayınladığı pek çok metin ve kılavuz var. Özellikle hukuk alanında ve sözleşme ile ilgili kitapçıkları muhakkak öneririm.<strong> </strong>Yine bu sorunların ortak olduğunu gösteren bu ve benzeri metinler yazılıyor. İkincisi ise, müşteri tarafından. Çalışanlarının hem iş arkadaşlarına hem de dışarıdan hizmet alınan her kişi ve kurum ile aynı etik değerler çerçevesinde iletişim kurmasını sağlaması gerekiyor. Bu, şirket kültürünün bir parçası haline getirildiğinde, bu konuda farkındalık ve yaptırımları oluşturulduğunda bahsettiğim bu orantısız terazi de dengeye gelebilir. Bu sağlandığında nitelik ve verimlilik için herkesin kazanacağı aşikardır.</p><h4><strong>Bordro Savaşları / İş Arkadaşının İş Arkadaşına Yaptığı</strong></h4><p>İlişkisinde arkadaşının yakasından tutup onu dibe çeken kankaları hatırladınız mı? Muhakkak böyle birileri vardır ve zaman zaman onu yanlışa teşvik eder, zaman zaman ilişkisini noktalamasını “ayrıl kanka boşver” diyerek telkin eder. Durum sadece ilişki ile kalmaz, yaşamına da müdahil olanlar vardır. Kimisi kıskanır ve üstü kapalı imalar, sözler ya da davranışları ile bir nevi mobbing yapar. Dediğim gibi, bunu yapan ortak noktalar olan bir arkadaştır, tepeden biri değil.</p><p>Çalışanlardaki olumsuz tavırların da sadece uzmanlığı, yöneticiliği, ortaklığı ile statü sahibi çalışanlar tarafından yapıldığı düşünülür. Fakat bu kişinin çalışma vizyonu ve şirket kültürü ile alakalıdır vezaten iyi yöneticiler, doğru yaklaşımın bu olmadığının farkındadırlar.</p><p>Öte yandan tıpkı toksik iletişimi benimseyen bir arkadaş gibi, projeleri beraber sürdürmeniz gereken departman çalışanları da önceki bölümlerde bahsettiğim “tedarikçi” sıfatına sığınabiliyor ya da kudret ile ilgili tavrı sergileyebiliyor. Aslında karşılıklı olarak işveren çalışanı ile tasarımcı arasında bir “iş arkadaşlığı” söz konusu. Sahiden de, herhangi bir iş arkadaşından tek farkı birimizin şirkette bordrosu olması ve SGK’lı olması, diğerimizin dışarıdan faturaya istinaden hizmet vermesi.</p><p>Bordrolunun, tasarımcıya tepeden bakması can sıkıcı. Hele ki, bir müşterinin bordrolu çalışanının, bir tasarım stüdyosunun bordrolu çalışanına bunu yapması en fenası. Emekçinin emekçiyi ezmeye çalışması da, ne bileyim…</p><p>Yanlış anlaşılmasın, bir stüdyonun kurucu ortağı olmam bir şey değiştirmiyor. Bir emekçi olarak, telefonda beni azarlamak isteyen bir müşteri çalışanı da oldu. Kendisiyle işin tanımı, bütçe ve yönetimine dair hiçbir süreçte bir iletişimimiz olmamasına rağmen… Sorumlu iş arkadaşından numaramı alarak aradığı için, teknik olarak KVKK’ya da uyulmadığını da söyleyebilirim ama zaten tüm süreç (iletişim kurma biçiminden, “wording” seçimine ve yetki süreçlerine kadar) başlı başına hatalıydı. Bu durumun uzunca bir şekilde bizimle anlaşma sağlayan yönetime raporladık. Ve o kişi ile hala konuşmuyoruz:)</p><h4><strong>Bizim için ilişkiler ❤</strong></h4><p>Her anlatım, yaşanan gerçek vakaların yarattığı durumlar ile olgunlaşıyor. Bu metin de benzer bir referansla doğdu. Bazı kötü deneyimler, edinilen tecrübeler ve alınan reaksiyonlar… Bu nedenle metin boyunca anlatabileceğim pek çok farklı örnek hikaye olsa da, daha geniş kapsamlı bir yaklaşım çizmeyi tercih ediyorum. Bunun daha faydalı olacağı kanaatindeyim. Yine de üstteki hikayeyi anlattım, hem içimde kalmasın diye, hem de bu metnin yazım fikri için dolan bardağı taşıran son damla olduğu için.</p><p>Baht’ı benimsediğimiz değerlere göre tasarım üretmek, inandığımız çalışma kültürüyle işimizi yapabilmek için kurduk. Haliyle müşterilerimiz ve ben dahil ekip arkadaşlarımız arasında bir denge kuruyoruz. Bu dengeyi biz kendi lehimize bozmadığımız gibi, müşterimizin de bozmasını istemiyoruz. Her zaman anlaşmazlıklar olabilir. Her zaman sorunlar çıkabilir, çözüm üretilebilir. Ancak ezmeye çalışmak, azarlamak, mobbing, mansplanning ve benzeri şeyler herhangi bir şirkette çözüme katkı sağlamaz. Gerçekten olmaz. Plansızlık kaynaklı sorunların hepsini bir gecede mesaiyle hiçbir ekip çözemez. Her iş “acil” olamaz, öyle olursa an gelir fareli köyün kavalcısı gibi olursunuz. Bir de kırbaç, Indiana Jones’un elinde havalı ve güzel bir araçtır. Pozitif iletişim kurmak, karşılıklı güven duymak güzeldir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/942/0*BG6OyjxUx2g4kLod.jpg" /><figcaption>Çiçek dalında, kırbaç Indie’de güzel.</figcaption></figure><p>Dediğim gibi hepimiz aynı yoldayız ve iyisiyle kötüsüyle her şeyi beraber üstlenebiliriz. Bu başarıları paylaşmak olduğu gibi, aynı zamanda bir kriz anında herkesin elbirliğiyle çözüm üretmesi demek. Yani gereksiz bir “acil”likten değil, gerçekten acil durumda özveri ile çözüm üretecek ekiplerden, tedarikçilerden, paydaşlardan bahsediyorum. Baht olarak tam da böyle yaklaşıyoruz.</p><p>Diğer türlüsünü (ötekileştirmek, ezmek, azarlamak, güçten yararlanmak, mobbing, mansplanning ve benzeri şeyler) faydalı bir yöntem gibi gören herhangi bir şirketin müşterimiz olması da mümkün değil. Yukarıda bahsettiğim gibi çalışandan kaynaklı bir durum varsa da, bize işi veren yöneticilerle durumu detaylı biçimde paylaşıyoruz. Bu tavırdaki çalışanına ne diyeceği şirkete ait bir karar. Ama beraber çalışsak da aynı mailde bile yer almadığımız insanlar oluyor, bu da bizim kararımız.</p><h4><strong>İlişki dediğin karşılıklı bir durum. Peki ya müşteri gözünden, biz şimdi neyiz?</strong></h4><p>Dedim ya amaç, iyiyi anlatmak, aramak, bulmak üzerine. Bu nedenle Türkiye’deki farklı alan ve ölçeklerdeki bazı müşterilerimize “Biz şimdi neyiz?” sorusunu sormak istedik. Özellikle müşteri tarafından farklı görüşlerin bu sorunsala olumlu katkı sağlayacağını düşünüyorum.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*N9-OpkEdkXKDE_Fzyd1qAw.jpeg" /><figcaption>Melon Rebranding projesinden bir detay. Tüm proje <a href="https://www.behance.net/gallery/160942759/Melon-Rebranding-Web-Site">şu linkte.</a></figcaption></figure><p><strong>İlk sorumuz, şirket kültürü ve liderlik üzerine çalışan danışmanlık Şirketi Melon’un kurucusu Sure Ulutaş’a.</strong></p><blockquote><strong>“Uzmanlığınız kültür, liderlik ve ekip ile ilgili. O yüzden bahsettiğim sorunlara fazlasıyla hakimsinizdir. Size göre kısaca ne yapmak gerekiyor? Ve biz şimdi neyiz?:)”</strong></blockquote><blockquote><em>Baht’la çalışan bir müşteri olarak, tedarikçi müşteri ilişkisine bizim bakış açımızla ilgili birkaç yorumda bulunmak istiyorum. Tasarımcılardan oluşan bir ekip ya da hizmet aldığımız başka alanda bir ekip olması farketmeksizin, biz Melon olarak bu tür bir ilişkinin merkezinde ortak amaca doğru birlikte yürüyebileceğimiz bir işbirliği ve karşılıklı güvene dayanan bir ortamın olmasını çok önemsiyoruz..</em></blockquote><blockquote><em>Tasarımcıları sadece bir “tedarikçi” gibi görmek ise bu ilişkiden iyi bir sonuç çıkması için en kötü başlangıç olur diye düşünüyoruz. Özellikle tasarım gibi yaratıcılık gerektiren bir ekiple çalışırken, bu ekibin bir paydaş olarak görülmesi, fikirlerinin dikkate alınması, ekibin uzmanlığına saygı duyulması en önemli hususlar. Böyle bir ilişkide, müşteri olarak bizim sorumluluklarımız ise, en doğru brief’i vermek, bir proje planı takip ederek talepleri zamanında iletmek, aksamaları önden görerek ekibi doğru bilgilendirmek ve bir paydaş gibi davranmak. Melon &amp; Baht işbirliğinden başarılı bir tasarım hikayesinin çıkmasında Melon olarak bizim katkımız ise, Baht’ın uzmanlığına saygı duyup, onlara yaratıcı kalabilmeleri için gerekli esnekliği sağlayabilmemiz ve de çalışmayı projelendirmek ve tarihleri önden belirlemek ve ödevlerimizi yapmak konuların gösterdiğimiz özendi.</em></blockquote><blockquote><em>Sonuç olarak, tasarımcı ve müşteri ilişkilerinde sağlıklı bir iletişim ve işbirliği ortamının oluşturulması, her iki tarafın da sorumluluğu. Eşitlik, saygı ve karşılıklı anlayış, başarılı bir işbirliği için çok önemli. Bu prensipler etrafında yürüttüğümüz bir tasarım projesinin ne kadar başarılı sonuçlandığını görmekten de ayrıca çok memnunuz.</em></blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*l67mPb_SHxPfX7-UwPlrmw.jpeg" /><figcaption>Marmara Belediyeler Birliği için hazırladığımız web sitesi: <a href="http://www.marmara.gov.tr/">www.marmara.gov.tr</a></figcaption></figure><p><strong>Benzer bir soruyu, iletişim biçimini biz dahil her paydaşının çok sevdiği, Marmara Belediyeler Birliği Kurumsal İletişim’inden Emrehan Furkan Düzgiden’e sorduk.</strong></p><blockquote><strong>“Furkan Bey, bir kamu kurumu ile çalışırken şartname, hakediş gibi bir sürü kelimeye aşinayız. Sanırım sözleşmemizde de “Hizmet Veren” olarak geçiyoruz. Bizim gibi farklı ekiplerle de çalışıyorsunuz ve hem ekiplerin mutlu, hem de çıktıların gayet tatminkar olduğunu görüyorum. Peki biz şimdi neyiz? ve neyi farklı yapıyorsunuz?”</strong></blockquote><blockquote><em>Bu soruya Dale Carnegie’nin şu sözüyle başlamak isterim: “Yaptığı işte eğlenmeyen kişiler nadiren başarılı olur.”</em></blockquote><blockquote><em>Aslında konuyu benim için baştan sona özetleyen bir söz. Olumlu, eğlenceli ve şeffaf bir süreç, karşılıklı anlayışla ve olumlu yaklaşımla da harmanlanınca tüm problemlerin üstesinden gelinebildiğini düşünüyorum.</em></blockquote><blockquote><em>Masanın bu tarafında oturanlar için görevin aslında kimseye yansımayan problemlerin aşılması olduğunu söyleyebilirim. Bu da kişiden kişiye farklılık gösterse de ister istemez stres yönetimi konusunu gündeme getiriyor. Stresle baş etmenin en iyi yönetimi de bana göre içinde bulunduğun durumun farkında olmaktır. Böylelikle kırmadan, dökmeden, samimi bir şekilde iletişimi sağlamaya odaklanılabilir.</em></blockquote><blockquote><em>Buradan yola çıkarak ilk soruya cevap vermek gerekirse biz bir dans ekibiyiz. Etrafta ne kadar gürültü olursa olsun, özgün bir koreografi ile yeni fikirlerin etrafında dans ediyor, her adımda farklı bir ritim yakalayıp yaratıcı projelere imza atıyoruz. Tüm dansçılar değişse bile…</em></blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*bbH_D42jKnCqA7T140XKXw.jpeg" /><figcaption>CBC Law rebranding projemizden bir detay. <a href="http://www.cbclaw.com.tr/">www.cbclaw.com.tr</a></figcaption></figure><p><strong>Durumun hukuki ve etik tarafı da olduğu için, bir sorumuz da hukuk bürosu olan müşterimiz CBC Law’dan Ayşe Anaeli’ye idi.</strong></p><blockquote><strong>“Ayşe Hanım, sizinle CBC Law’ın marka kimliği yenileme sürecinde beraber çalıştık. İş hukukunda uzman bir ofis olarak, bu konunun mevzuatına da hakimsiniz. Sizinle İşbirliğimizin/iletişimimizin hukuki karşılığını ve size göre nasıl tanımlandığını sormak isteriz.”</strong></blockquote><blockquote><em>Bir hukuk bürosu olarak Avukatlık Kanunu gereği reklam yasağımız olması sebebiyle markamızı, kim olduğumuzu tam anlamıyla yansıtabileceğimiz alanlar oldukça sınırlı. Bu sebeple marka kimliğimiz konusunda danışmanlık almayı ve tasarım sürecinde işin uzmanlarıyla çalışmayı oldukça önemsiyoruz. İşbirliğimizin hukuki niteliğine gelecek olursak siz ve sizler gibi hizmet aldığımız şirketleri tedarikçi kavramından ziyade üçüncü taraf iş ortaklarımız olarak daha kapsamlı şekilde ifade etmeyi tercih ediyoruz.</em></blockquote><blockquote><em>Bahsettiğiniz örneklerde hizmet alan tarafın hizmet veren tarafın çalışanlarına etik dışı davranışları, uyguladığı mobbing gibi konular eğer kurumsal bir şirket ile çalışıyorsanız şirketin Üçüncü Taraf Etik Kodunda taahhüt altına alınmış olabiliyor ve sözleşmenin bir parçası haline getirilebiliyor. Elbette karşılıklı olarak etik değerlere riayet edilerek tasarım sürecinin bir ekip çalışması olduğu bilinciyle hareket edilmeli. Buna aykırı davranışların olması halinde uygulanabilecek hukuki yaptırımlar somut olaydaki sözleşmesel hükümlere göre kararlaştırılmalı. Her olay için tek bir hukuki formül üzerinden ilerlemek mümkün olmayabilir. Ancak kesin olarak bu işbirliğinin İş Hukuku kapsamında değerlendirilmediğini ve arada bir işçi-işveren ilişkisinin var olmadığını söyleyebiliriz.</em></blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*026Lw35a-cEqJdHw2vj3og.jpeg" /><figcaption>Acrome için hazırladığımız döküman tasarımı. Tüm proje <a href="https://www.behance.net/gallery/90727979/Acrome-Robotics-Goersel-letisim-Hizmetleri">şu linkte.</a></figcaption></figure><p><strong>Konuya bir de girişimler cephesinden bakmak istedik ve bir süredir çalışmasak da iletişimimizin sürdüğü Acrome Robotics’in kurucu ortaklarından Efe Subaşı’ya sorduk.</strong></p><blockquote><strong>Efe Bey, 2019’da beraber çalışmaya başladık. İki yıllık aktif bir ortak çalışmadan sonra ufak desteklerle devam ettik. İletişimimiz o kadar iyiydi ki, Acrome’un bir parçası olarak girişim büyüdükçe biz gururlandık. Keza pek çok müşterimize bizi bizden daha çok anlattığınız, fahri bir satış temsilcisi gibi çalıştığınız kesin. Neydik, ne olduk, şimdi neyiz? :)</strong></blockquote><blockquote><em>Şüphesiz sizinle geçirdiğim her an, yaratıcılığınız ve özgün yaklaşımlarınız sayesinde unutulmaz bir deneyim oldu.</em></blockquote><blockquote><em>Fikirlerinizi tutarlı ve etkileyici bir şekilde ifade ederek, müşterilerinizi tasarımlarınızı doğru anlamalarına yardımcı oluyorsunuz. Uzlaşmacı ve dengelisiniz. Ne kafanızın dikine gidiyorsunuz ne müşterinin her istediğine olur veriyorsunuz. Projelerimize gösterdiğiniz inanç ve tutku, başarıya giden yolda motivasyonumuza omuz veren güzel bir güç oldu, sizlerle çalışmak kesinlikle stresimizi azalttı diyebilirim.</em></blockquote><blockquote><em>Yıllar içerisinde kendinizi yenileyen ve geliştiren bir sistematik anlayışınız var. Bu sizi özel kılıyor. Ayrıca sevilesi ve saygı duyulası kişilersiniz. Sizinle olan iletişimimiz her zaman keyifli ve samimi oldu. Sıcakkanlı ve saygın tutumunuz, iş birliğimizin bir dostluk haline gelmesine katkı sağladı.</em></blockquote><blockquote><em>Bu vesileyle sizinle çalışmaktan dolayı ne kadar memnun olduğumu ifade etmek istiyorum. İyi ki sizin gibi yetenekli ve tutkulu bir tasarım stüdyosu ile tanışmışım.</em></blockquote><p>Ezcümle, “Biz şimdi neyiz?”e verilecek çok cevap var, çok fazla yaşanan hikaye var. Ghosting’lere, mansplaning’lere ve nicelerine maruz kalmamak dileğiyle!</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=eea813e15f68" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/bahtinizacik/tasar%C4%B1mc%C4%B1-m%C3%BC%C5%9Fteri-i%CC%87li%C5%9Fkilerinde-biz-%C5%9Fimdi-neyiz-sorunsal%C4%B1-eea813e15f68">Tasarımcı&amp;Müşteri İlişkilerinde “Biz Şimdi Neyiz” Sorunsalı</a> was originally published in <a href="https://medium.com/bahtinizacik">Bahtınız Açık</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Unvan Enflasyonu: Herkes Art Direktör, Her Yer UI/UX.]]></title>
            <link>https://medium.com/bahtinizacik/unvan-enflasyonu-herkes-art-direkt%C3%B6r-her-yer-ui-ux-eeba6bbdeb4a?source=rss----d5f58ca4b2d2---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/eeba6bbdeb4a</guid>
            <category><![CDATA[grafik-tasarım]]></category>
            <category><![CDATA[enflasyon]]></category>
            <category><![CDATA[art-direktör]]></category>
            <category><![CDATA[tasarımcı]]></category>
            <category><![CDATA[unvan]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Sener Soysal]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 19 Mar 2023 20:19:26 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2023-03-19T20:21:34.065Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*MeIEvVQLxuOoQTY7oq41zg.png" /><figcaption>DALL-E-2 ile üretildi: “Üstüste yığılmış onlarca insan ve laptoplar var. Tıpkı dağ gibi. Birbirlerine benziyorlar. Görsel yağlı boya bir tablo gibi.”</figcaption></figure><h3>Ekonomide enflasyon olur da, unvanlarda olmaz mı? Peki ya abartı, pek tabii mümkün. Bu yazı, grafik tasarımcı unvanının Türkiye’deki değerinin hafiflemesi ve bazı unvanlardaki enflasyon, nedenleri ve sonuçları ile ilgili.</h3><h4><strong>Grafik tasarımcı neydi, ne oldu?</strong></h4><p>Bir dönem mesleğimizi “grafiker” kelimesi tanımlıyordu. Zaman içerisinde yerini grafik tasarımcı’ya bıraktı ve grafiker tasarımın baskı sürecindeki uygulamaları yapan kişiye dönüştü. Grafik tasarımın başka alanlarla kesiştiği yeni versiyon ise görsel iletişim tasarımcısı oldu. Mümkündür, çünkü tasarımın malzemesi de, mecrası da çok değişti. Daha geniş perspektifte bakarsak dünya değişti, iş modelleri değişti, iş alanları değişti, eğitim yöntemleri değişti.</p><p>Peki daha dar bir alandan bakarsak, grafik tasarım nereden çıktı? Sanayi devriminin kapı araladığı pek çok üretim ve pazarlama alanının bir yansıması olarak ressamların paltosundan çıkmış olabilir. Pazarlama amaçlı ilk poster tasarımı çok yakın bir tarihte değil, 19. yüzyılın sonlarında Londra’da tasarlanmış. Bunu hazırlayan bir ressamdı belki, ama belki de artık değildi. Öte yandan, 16.yüzyılda İngiltere’de kraliyete sunulan tarıma dair verilerin yer aldığı infografikler de var. Bunları da biri tasarladı değil mi? İşin şekli değişmese de, unvanlar değişebiliyor. Bu bazen sadece bir unvan oluyor, bazense mesleğe dönüşebiliyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*jlE2HC643yQCF3a4QLWIVA.jpeg" /><figcaption>1833 ve 1839&#39;a ait iki poster. Kaynak Victoria &amp; Albert Museum <a href="https://www.vam.ac.uk/articles/a-short-history-of-the-poster">https://www.vam.ac.uk/articles/a-short-history-of-the-poster</a></figcaption></figure><p>Bununla beraber, görsel tasarımcı, grafik tasarım uzmanı, görsel tasarım uzmanı gibi farklı tanımlar da mevcut. Bunları iş ilanlarında görebildiğimiz gibi kamu kurumlarında da karşımıza çıkıyor. Meslek soran kurumların kiminde grafikeri, kiminde grafik uzmanını işaretlemek durumunda kalabiliyoruz. Hepsinin üç aşağı beş yukarı benzer konuları kapsadığını söylemek mümkün olmakla beraber bir alan için bu kadar karmaşa yaratılması da pek şahane değil.</p><h4><strong>Peki başka neler var?</strong></h4><p>Günümüzde yeni iletişim araçları ile beraber dijital grafik tasarımcı, metaverse tasarımcısı gibi unvanlar da hayatımıza girdi. Aslında buradaki “dijital” üretimin yöntemini değil, mecrayı işaret ediyor. (Belki 30 yıl önce dijital grafiker denince, bilgisayarda tasarım yapan kişiye işaret ediyordu, bilemiyorum. Benzer durumu fotoğrafçılar yaşadı ve tabii ki dijital kazandı. Artık dijital fotoğraf yok, sadece fotoğraf var. Bir zamanlar fotoğraf olan şey ise artık “analog fotoğraf”) Zamanla bu ekin silineceği kesin. Tıpkı tüm otomobillerin elektrikli olduğu bir gün geldiğinde, hiçbir aracın özellikle elektrikli diye vurgulanmayacağı gibi. Bunun ülkemizde biraz zaman alacağı Medicat’in 2012 tarihli <a href="https://mediacat.com/reklam-ajanslarinda-dijital-unvanlar-gitti-gidiyor/">şu haberinde</a> saklı: “İsveçli reklam ajansı Honesty, çalışanlarının üzerindeki dijital unvanları kaldırdığını duyurdu.” On yıl geçmesine rağmen, siz anladınız konuyu.</p><p>Bir de spesifikleşen alanlar var. İngilizce haliyle söylersem, “Brand designer, Package Designer, Font designer” ve popüler olan “UI designer”. Temeli grafik tasarımdan çıkan, uzmanlaşılmış alanlar olarak görebiliriz. Bu da çok olası, yirminci yüzyılın başında ürünü de mimarlar tasarlıyordu, şu an endüstriyel ürün tasarımı diye net bir alan var. Mimarın da tanımı dönüşerek “Yazılım Mimarı” gibi yeni unvanlara da kapı açtı. Sadece grafik tasarım ile ilgili bile ortaya bir sürü unvan çıkmışken, bunu genel ölçekte incelemek başlı başına bir konu olsa gerek.</p><h4><strong>Grafik Tasarımcı. Evet ama Yetmez!?</strong></h4><p>Tasarım ile ilgili kaynakların arttığı, üretimin görece kolaylaştığı, zanaatten çok tutarlılığın, bağlamların, anlamların öne çıktığı, üretimin ve tüketimin fazlasıyla arttığı bu dönemde, ülkemizde nasıl olduysa “grafik tasarımcı” unvanının yetmediği, yeterince takdir görmediğinin düşünüldüğü bir noktaya geldik. Sahiden nasıl oldu, bilmiyorum. Ama birileriyle tanışırken “Grafik tasarımcıyım” demenin <strong>out</strong>, “Art Direktörüm” demenin <strong>in</strong> olduğu bir dünyadayız gibi hissediyorum. Öyle olmasa, bu kadar çok direktörü ilanlarda ya da Linkedin profillerinde görmeyiz.</p><p>Öte yandan, grafik tasarımcı iyi bir <strong>vibe</strong> vermezken, yerini ise uzmanlaşılmış alanlar almadı. Bahsettiğim gibi marka kimliği odaklı tasarımcılar, sadece ambalaj tasarlayan ve bir konuda uzmanlaşanlar hala çok az. Öte yandan enflasyon yaratacak kadar çoğalan unvanlar ise art direktörlük ve UI/UX designer’lar.</p><p>Nasıl başladığını bilmesem de, nedenleri ve sonuçlarıyla ilgili söylenebilecek şeyler var. Bunu enflasyon yaratan ve çoğu zaman abartılı kullanılan iki unvan üzerinden anlatmaya çalışacağım. Ayrıca iş hayatındaki abartılı unvanlar ile ilgili BBC’nin <a href="https://www.bbc.com/turkce/articles/cer088z2gv7o">şu yazısını</a> da tavsiye ederim.</p><p>Yeterince trendy kelime de kullandığıma göre… Hazırsanız, başlayalım.</p><h4><strong>Sen de Jr. Art Direktörsün? Sen de mi? Sende mi? Sen de…</strong></h4><p>Türkiye’de iş başvurularında da sıklıkla gördüğüm unvanlardan ilki Jr. Art Direktör. Kendimi bazen Ajans Smith’lerle etrafı sarılan Neo gibi görüyorum rüyalarımda. (Şaka tabi ki, o kadar delirmedim.)</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/0*n1mO_cksJTOuh7fg.jpg" /><figcaption>Yeterince anlaşılır bir internet meme’i:)</figcaption></figure><p>Geçenlerde “Mid-level Graphic Designer” iş ilanımızı duyurduğumuzda pek çok kişi Jr. Art Direktör unvanı ile başvurdu. Önceki unvanı bu olanlarla beraber, “Siz mid-level arıyorsunuz ama ben daha iyiyim, Jr. Art Direktör olarak başlayabilirim.” tadında mailler de oldu. Bir genç arkadaşımız da okuldan yeni mezun olduğunu ve ilk iş tecrübesi olarak “Jr. Art Direktör” pozisyonunda bize başvurduğuna dair bir mail attı.</p><p>“Art direktör”ün tanımı görece değişkenlik gösterse de temelde iletişim ve yönetim becerisini de içeren bir şey olduğunda hemfikirizdir umarım. Çünkü başı art, sonu direktör, değil mi? Bir tasarımcı olan <a href="https://www.linkedin.com/pulse/reklam-ajanslar%C4%B1ndaki-yarat%C4%B1c%C4%B1lar%C4%B1n-%C3%BCnvanlar%C4%B1-tan%C4%B1mlar%C4%B1-ferah-perker/?originalSubdomain=tr">Ferah Hanım’ın yazısını</a> inceleyebilirsiniz. “Junior” da bu alanda biraz daha yeni olabileceğini işaret ediyor.</p><p>Ancak Türkiye’de art direktörlük unvanı, işlevinden ziyade bir paye olarak dağıtılıyor. Yeni mezun bir tasarımcı olarak junior art direktör olabilirsiniz. Bir süredir grafik tasarımcı olarak çalışan biri olarak, şirketiniz tarafından bu unvanla da ödüllendirilebilirsiniz. Gönlünüzün hoş edilmesi için art direktör olabilirsiniz. Birebir aynı işi yapmaya devam etseniz bile şirketiniz müşterisine havalı görünmek için sizi art direktörlüğe terfi ettirebilir. (Bu İşler Güçler dizisindeki bir şaka gibi. Önceden kasiyer olan hanımkız, terfi alıp kasa sorumlusu, sonra ise kasa müdürü oluyor ve yine kasada durmaya devam ediyor. Ne farkı var? :)</p><p>İtiraf etmem gerekir ki, tasarımcı olarak çalışmaya başladığım ilk yıllarda kartvizitimde “Art Director” yazıyordu. O zaman hoşuma da gitmişti hani, yalan değil. İşin saçma yanı, müşteri görüşmelerinde de bir saygı yaratıyor idi. Sonra öyle bir an geldi ki, ekipteki tek tasarımcı ben kaldım ve hala art direktördüm. Tahminen o sıra işe biri alınsa, o da “Junior Art Direktör” olacaktı. Kimi yönetiyorduk, yönetecektik, hala fikrim yok.</p><p>Yani bu art direktör enflasyonunu eleştirirken, yaratılan aura nedeniyle insanın hissettiği o ilk duyguyu anlamıyor değilim. Ya da bir şirket sahibinin diğer şirketlerin gözüne güzel görünme çabasını da. Ancak, o duygu kabak tadı vermeye de çok yakın. Bu nedenle unvanları bir hale yola koymak da kaçınılmaz.</p><p>Tekrar etmek gerekirse, evet, bu bir enflasyon. Paranın değerini yitirmesi gibi, bu unvan da giderek anlamını yitiriyor. CV’lerde gördüğümde hiçbir etki yaratmıyor. Çok domates üretilince fiyatının düşmesi gibi… Ya da tam tersi herkes art direktör ise, gerçek art direktöre ne diyeceğiz, mahmut mu? Kamu kurumlarında herkesin birbirine “müdürüm” / ”başkanım” diye seslendiği o noktaya doğru gidiyoruz sanki. Parti kurun, oy vereyim!</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*P7ispCZkysK4w8QQez8Ouw.jpeg" /><figcaption>İsterseniz art direktör yerine seve seve “Başkanım” diyebilirim.</figcaption></figure><h4><strong>Ben UI/UX Designer’ım. Peki.</strong></h4><p>Enflasyondaki bir diğer unvan da UI/UX Tasarımcısı. Birbiriyle ilişkili olmakla beraber ayrı iki alanın harmanı olan bu unvan da en az junior art direktör kadar enteresan. Bu unvana niyeyse Junior, Senior unvanları da ülkemizde pek eklemlenmiyor.</p><p>Bu unvanın nedenini de anlıyorum. Çünkü müşteriler de aynı soruyu sorabiliyor: “Siz UI/UX yapabiliyor musunuz?” Burada UX kelimesi ile benim beklentimin örtüşmediğini düşünüyorum. Deneyimin kendisi tabi ki önemli ama sadece UI için değil, bir katalogun, broşürün, mekanın da deneyimi tasarlanabilir. Hatta bir ekmeğin porsiyonlanarak satılması bile başlı başına bir UX. Bununla beraber bu unvandan beklenen genellikle tasarım elemanlarının temel deneyim kurallarına uygun hazırlanması. Örneğin font hiyerarşisi, buton tiplerinde tutarlılık, genel kabullere uyum sağlamak gibi.. Yani UX kurallarına uygun olarak UI yapılması. Ki bu da işin temeli, imla kurallarına uygun metin yazmak gerekliliği gibi. Öte yandan UX sadece bu değil ki. İlgili ürün için araştırma metodları kullanılarak veri elde edilmesi, analizi ve bir pattern oluşturulması, buna göre problemin tespit edilmesi ve çözüm üretilmesi… Çözümün yolu arayüz tasarımının elden geçirilmesi olabileceği gibi, user flow’un değiştirilmesi ya da sadece wording’in yenilenmesi bile olabilir. Bu başlı başına bir yazı konusu olduğu için kısa kesip devam edeyim.</p><p>Haliyle arada kalmış bir unvan olarak karşımıza çıkıyor ve genellikle beklentimizle çıktıları maalesef örtüşmüyor. Öte yandan yine trend olarak “UI/UX’te açık varmış, geleceğin mesleğiymiş, iyi para varmış.” gibi ifadelerle de bu alan ve unvandaki insanların sayısı da arttı. Ancak üzülerek söylemeliyim ki, bir zamanlar ciddi bir açık olan bu alan da doluyor. Ve kendini UI/UX tasarımcısı diye tanımlayanlar değil, uzmanlaşanların daha öne çıkacağını düşünüyorum. “UI Designer”, “UX Researcher”, “UX Designer” gibi unvanlar şimdi bile önemli ve kıymetli.</p><p>Biliyorum, bizde popüler olan “bir kişiyi işe alayım, her işi yapsın” durumunun bir sonucu da bu. Enteresan olan başka “mix&amp;match”ler de yapılabilirmiş. Mesela “Brand&amp;UI” designer da çok olası geliyor. Arayüzler marka ile de ilişkili. Ya da “UI/Front-end Developer” Hem UI çalışan, hem bunu kodlayan insanlar da olası. Yani “UI/UX designer” unvanı gibi parlamaması için bir neden yok sanki. Özünde bunları birlikte yapabilen “talented” ya da “Full-stack” olarak tanımlabileceğimiz insanları tenzih edersek, farklı uzmanlıkları tek kişinin yapması durumu, en iyi haliyle ortalamayı sağlayabiliyor.</p><p>Bir parçası olduğum Hollandalı sağlık teknolojisi girişimi Happitech’in kalp ritmine dair farklı değerleri toplayıp doktora ulaştıran bir uygulaması var. Bu ürünün UX’i üzerine çalışan bir “UX Designer” var. İsmi Lucile. Yaptığı iş, butonun nereye geleceğinin çok ötesinde. Kullanıcı profili ağırlıklı olarak geç yetişkinler ve yaşlılardan oluştuğu için uygulamanın arayüzlerinin deneyimini iyileştirmeye çalışıyor ve sürekli olarak bu yaş grubundan insanlarla araştırma yapıyor. Öte yandan bu hastaların raporlarının doktorların minimum vaktini alarak inceleyebilmesini sağlayabilmek için doktorlarla da raporun deneyimini tasarladı. Benim bu kadar detay bilme sebebim ise, benimle çıktıları paylaşıp hazırladığı wireframe’lere göre arayüz ekranları ve raporun tasarımını yapmış olmam. Güzel değil mi?</p><h4><strong>Hiç mi iyisi yok? Başka neler var?</strong></h4><p>Üç kişililk girişimi olan, kuluçka aşamasındaki bir girişimin kurucusu kendine “CEO” deyince de, küçük bakkalınız kendini süpermarket sanınca da “Hadi len!” dememiz daha kolay belki. Keza Linkedin’deki abartılı unvanları tiye alıp geçiyoruz. Sorun dışarıdan bakıldığında abartılı görünmeyen unvanlarda. Bu abartılı unvanlar ekip yönetiminden, maaşlara ve sektörel değerlere kadar her şeyi etkiliyor.</p><p>Burada bahsettiğim mevzu, bu unvanları doğru şekilde edinenler için değil. Tabii ki pek çok işinde iyi olan insan var. Hatta bu unvanları hak edecek kadar iyi işler yapan, ama bunları kullanmak yerine sadece tasarımcı olarak tanıtan da pek çok kişi var. Sorun da zaten tam olarak bu; daha büyük bir mevki göstermesi istenen unvanların fazlalılığı, bu unvanların bizzat ortalamaya dönüşmesine neden oluyor.</p><p>Bu unvanları daha doğru kullanan büyük geleneksel ajanslar eminim vardır. Daha kalabalık gruplar olarak tutarlı ve hiyarşik yapıyı, yönetim amaçlı da tercih ediyorlardır. Neticede o başka bir cangıl:) Öte yandan tasarım stüdyolarından, işlerini çok sevdiğimiz Monroe’da da bunun tutarlı bir biçimde, enflasyonsuz kullanıldığını görüyorum. Her yeni projelerinde belli bir dengede, belli isimler ve unvanlarla karşılaşıyoruz.</p><p>Londra’da gördüğümüz örneklerde çoğunlukla şirketlerin tutarlı talepleri var iş ilanlarında ya da ekip sayfalarında. Mesela “Jr. Graphic Designer”, “Mid-level UI designer”, “Senior Visual Designer” gibi… Eğer aradığı gerçekten “Senior Art Director” ise, öyle ilan da var. Yani grafik tasarımcının kendi ağırlığı ve payesi var. Tecrübe olarak senior mertebesine ulaşınca unvanının bir direktöre dönüşmesine gerek yok. En ünlü gazlı içecek markalarından birinin iç iletişim projesinin görsel kimliğini tasarımı için benimle çalışmaya karar verdiklerinde aradıkları kişi de “Senior Graphic Designer” idi. (Gizlilik sözleşmesi nedeniyle adını veremesem de, tahmin etmişsinizdir.)</p><p>Tabi “brand designer”, “presentation designer”, “package designer” gibi alanında uzmanlaşıldığını gösteren unvanlar da müthiş değerli. Bununla beraber “Head of Design” kavramını da burada duyduk. Tasarım ekibinin başında olan kişi, ama “kreatif” bir havası yok, gerek de yok. Bir de “Studio Coordinator” diye bir unvan da yine karşılaştığımız unvanlardan. Temelde amacı proje yöneticileri ve tasarımcılar arasında bir bağlantı kurmak. Bu unvanın var olduğu ekipte bir “Head of Design” yoktu örneğin. Belli ki, müşteriden brief’i alıp tasarımcılara ileten proje yöneticileri ile tasarımcılar arasında bir denge mekanizması sağlıyor.</p><p>Dolayısıyla aslında Türkiye’de yok saydığımız o kadar çok farklı unvan var ki… Ve bu unvanların bir kısmının “junior, mid-level (mid weight), senior” gibi seviyeleri de var. Bir nevi çırak, kalfa usta gibi. Ancak kendimizi sadece junior-senior ikilemine sıkıştırdığımızda, iyi olmanın kriteri sadece direktör olmaya bağlandığında sakil bir şey ortaya çıkıyor ve kelimeler anlamını yitiriyor.</p><h4><strong>O kadar konuştum, peki biz napıyoruz?</strong></h4><p>Baht, butik sayılabilecek sayıda kişiden oluşuyor ve haliyle unvan hiyarşisine hiç girişmedik. Bu nedenle <a href="https://www.baht.design/about">web sitemizde</a> herkes sadece alanları ve akademik kısaltma ile yer alıyor. Genel duruma bakınca bu ekip arkadaşlarıma haksızlık mı diye sorguladığım oluyor. Berk, çok iyi bir “brand designer” ve tam olarak öyle tanıtıyoruz, bir direktörlüğü yok. Gonca, UI tasarım becerilerini, endüstriyel tasarım lisans eğitiminin UX becerisi ile harmanlıyor, bir ürünün flow’larını hazırlayacak kadar hakim. Ama bizim için o Researcher &amp; UI Designer. Ben de hala bir “kreatif direktör” ya da “ajans başkanı” olamadım. Kıps:) Şu an CV’mde yazan unvanım şöyle “Grafik tasarımcı, editör, fotoğrafçı, dayı ve amca.”</p><p>Ekip arkadaşlarımız kendi alanlarında çalışmakla beraber, multidisipliner yönleri, hobileri ve deneyimleri dahilinde paslaşabiliyorlar. Ben ve ortağım Fatma ise projelere göre farklı unvanlara bürünüyoruz. Yani bizde o proje ile ilgili roller portfolyoya ekleniyor. Bu nedenle portfolyomuzdaki bazı projelerde ben proje yöneticisi iken Fatma art direktör olabiliyor. Ya da birimiz sadece o projenin tasarımında yer alanlardan biri olabiliyoruz.</p><p>Bu kurgu şu anki ölçeğimizle ilişkili. Herkes için doğru bir model olmayabilir.</p><h4><strong>Ne yapmalıyız? Çözüm ne peki?</strong></h4><p>Cevap basit: Şu direktörlük sevdasından vazgeçsek olmaz mı? Bu içinin kolay dolmadığı unvanları öyle kolay dağıtmasak mesela?</p><p>Yani çözüm için iki taraf da gerekli. Ajanslar, şirketler, iş yerleri bu havalı lafları pazarlama ya da promosyon aracı yapmaktan vazgeçmeli. Gerçekten artık bir fayda sağlıyor mu, şüpheliyim. Ve iş ilanlarına da çeki düzen vererek doğru çalışanı aramalılar. Alanına, tecrübesine ve seviyesine karar vermek, her ilana “Tercihen” diye diye her şeyi eklemekten vazgeçmek iyi bir başlangıç olacak. (Bunu eleştirdiğim yazı da burada: <a href="https://senersoysal.medium.com/niyeti-bozan-tasar%C4%B1mc%C4%B1-a99ea2bfb797">“Niyeti Bozan Tasarımcı”</a>)</p><p>Grafik tasarımcılar, pazarlama aracınız sadece Linkedin’e yazdığınız art direktör unvanı olamaz, olmamalı. İnanın portfolyoya ve iletişim dilinize (konuşmanıza, e-postanıza, niyet mektubunuza) bakınca yetenekleriniz anlaşılıyor. Hatta 500 mb’lık portfolyo paylaşmak acayip iyi bir turnusol! Gerek yok büyük görünme çabasına. Hatta becerileriniz kadar, eksiklerinizi ve zaaflarınızı işverenlerinize anlatın. Siz işinize odaklanın, iyi tasarım üretin, zaten maaş olarak da hiyerarşik olarak da yükselebilirsiniz.</p><h4><strong>Ekstra pas: Abartı Başkanı</strong></h4><p>Abartan ama enflasyonsuz bir örnekle yazıyı kapatayım. BBC Türkçe’de yayınlanan Alex Christian imzalı yazıda Londra merkezli bir ajans olan Truant’taki bir unvana yer verilmiş. “Pazarlama ve İş Geliştirme Başkanı” Lennie Hughes’ın yeni unvanı “Hype and Culture President”. Yani abartı/coşku ve kültür başkanı” diyebiliriz. Hughes, geleneksek metodların üzerinde bir iş yaptığını söylüyor ve “İşim dikkat çekmekse, o zaman unvanım da bunu yapmalı.” diyor. Gerçekten öyle abartılı bir unvan ki, unvanı da dikkat çekmeyi başarmış.</p><p>Bu konuda sevgili hocam <a href="https://www.orhancemcetin.com/">Orhan Cem Çetin</a>’in sanat işleri için kendini “Fotoğraf terbiyecisi” ve ticari işleri için “Piyano akortçusu seviyesinde fotoğrafçılık” tanımını kullanmasını da hatırlatmak isterim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*QmJvqMsVdhffqr8NKIYvAQ.png" /><figcaption>Tasarımını zevkle hazırladığım web sitesi ve iki personalı özgeçmiş sayfası: <a href="http://www.orhancemcetin.com/">www.orhancemcetin.com</a></figcaption></figure><p>Ezcümle, abartarak ses getirebilecekseniz Lennie Hughes’inki gibi, uzmanlığınıza ziyadesiyle güveniyorsanız da Orhan Cem Çetin’inki gibi unvanlar kullanabilirsiniz.</p><p>Ama illa direktörlük mü… İsterseniz “Başkanım” diye hitap edeyim, ne dersiniz? :)</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=eeba6bbdeb4a" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/bahtinizacik/unvan-enflasyonu-herkes-art-direkt%C3%B6r-her-yer-ui-ux-eeba6bbdeb4a">Unvan Enflasyonu: Herkes Art Direktör, Her Yer UI/UX.</a> was originally published in <a href="https://medium.com/bahtinizacik">Bahtınız Açık</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Aile Salonumuz Üst Kattadır]]></title>
            <link>https://medium.com/bahtinizacik/aile-salonumuz-%C3%BCst-kattad%C4%B1r-d3c9d764c29a?source=rss----d5f58ca4b2d2---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/d3c9d764c29a</guid>
            <category><![CDATA[tasarım]]></category>
            <category><![CDATA[iş]]></category>
            <category><![CDATA[takım]]></category>
            <category><![CDATA[aile]]></category>
            <category><![CDATA[ekip]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Sener Soysal]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 09 Dec 2022 11:41:47 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2022-12-09T11:44:45.256Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h4>Bazı firmaların özellikle çalışanla iletişimini kurgularken kullandığı, zaman zaman ise müşterileriyle bağ kurmak için sarf ettiği bir söz vardır: “Biz bir aileyiz.” Baştan söylemeliyim ki; bu yazı, kullanılan bu aile metaforunu yıkmak üzerine. Çünkü yıkılması için ciddi nedenlerim var!</h4><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/900/1*l6NlsLEG7zzgy2ABuIkfTg.jpeg" /><figcaption>Ofisine asmak isteyenler için kaynak: <a href="https://www.ledavm.net/buyuk-kalip-leon-isik-aile-salonu-yazisi">https://www.ledavm.net/buyuk-kalip-leon-isik-aile-salonu-yazisi</a></figcaption></figure><p><strong>Bir İş Görüşmesi ve Aile Bağları</strong></p><p>Bu kavramın üzerine düşünmeye beni iten, metin yazarı bir arkadaşımın bir iş görüşmesinde başından geçen olaydı. Bir şirkette sosyal medya ile ilgili çalışmak için görüşürken, 6 gün ofiste olması istenmiş. Arkadaşım ise cumartesi çalışmasının doğru olmadığını, öyle olsa bile ofisten çalışmasının anlamsız olduğunu ve temel gereklilikleri olan banka, pazar, alışveriş gibi şeyleri bile yapabilecek bir zamanı olamayacağını anlatmıştı. (Ki hala da öyle, hatta pandemiyle beraber ofiste çalışmanın gerekmediği daha net değil mi?) Şirket yöneticisinden aldığı cevap yaklaşık şöyle olmuştu: Biz bir aileyiz ve ailenin her bireyi cumartesi gelirken, senin gelmemen olmaz. İlk başta çok insani duran ve ekip içi bir eşitlik duygusu varmış gibi görünen bu ifade, üzerine düşündükçe arkadaşıma ve bana batmaya başladı.</p><p>İlk etapta bu cümlenin niyeti “Arkadaşların (kardeşlerin) buradayken, senin trafikte zaman kaybetmeden ev konforunda çalışman onlara ayıp olur.” diye düşünülebilir. Ancak bir işletme için cümlenin niyetini şöyle düşünmek daha mantıklı değil mi: “Biz diğer iş arkadaşlarını buraya getirirken senin evden çalışman çalışan yönetimindeki dengeleri bozar.” Ki bunu da anlayabiliyorum. Yönetimle alakalı kararlar her zaman olası. Lakin aile vurgusuyla başlanınca niyetin sadece yönetim olmadığını düşünüyorum: “Biz diğer iş arkadaşlarını cumartesi buraya getirip sömürürken, sen evden çalışırsan, bu durum ileride şirkete zarar verir. Başkaları da cumartesi gelmemek ister, cumartesi çalışmasa da aynı maaşı ister.”</p><p>Buradaki sömürü kelimesini biraz daha egzajere etmek için tercih ettim. Aslında bu bir kölelik ya da sömürü değil, çünkü karşılıklı bir anlaşma dahilinde belirlenmiş bir emek ve vaat edilen bir ödeme var. Ve evet, anahtar kelime “anlaşma”. Burada bir anlaşma söz konusu ve her şey onun kriterlerine göre belirleniyor. Anlaşmanın adil olmaması, şirketin sadece çıkarını maksimize etmeye çalışması tabii ki tartışmaya açık. Dolayısıyla konu aile bireyi olmak gibi şey değil, bu kavramın çıkar amaçlı kullanılması.</p><p>Çalışanları bir bir aileye benzetirsek; özlük haklarda, maaşta, iş yoğunluğunda da adil bir sistem kurmamız gerekmez mi? Ortak bir sofra, bonkörce bir paylaşım… Sizce aileyiz diyen şirket herkese adil mi davranıyor? Ya da bir babanın/annenin çocuklarının geleceği için emek vermesi gibi, büyük bir çaba harcıyor mu? Aslında bu kurguda, aile “şirket babaya” çalışıyor. Tıpkı devlet baba gibi… Eşitlikçi başlayan hikayenin pulları dökülüyor diyebiliriz.</p><p><strong>Neden “Aileyiz” ve Aslında Neyiz?</strong></p><p>Aile kavramı, kültürel yapımız için çok önemli olması nedeniyle, iş hayatına da transfer olmuş bir yaklaşım olsa gerek. Aile içi birliği, paylaşımı ve aynı çatı altında yer alabilmesi, metafor olarak şirketle özdeşleştirilmiş. Uzman iç iletişimciler bu konuda daha bilgilidir eminim.</p><p>Devletin baba olduğu vurgusuna benzer bir duygu yaratıyor şirketin de aile olması. Bu da itirazları, protestoları ya da tartışma ortamını baltalayan bir kabullenme yaratıyor. Aileni seçmediğin için kabullenebilirsin (ki bu bile tartışmaya açık), ancak işini bizzat kendin seçebilirsin ve mutlu olmadığın her şeyi yöneticilerin ile paylaşabilirsin. Dolayısıyla belli bir maddi gelir karşılığında saatlerini ayıran ve bir şirketin çıkarı için çalışan bir takımsın ya da ekipsin. Ki ekip içinde herkesin görevi, sorumluluğu, yetkinliği, maaşı da farklı olabilir. Herkesin kendi sorumluluğunun yerine getirilmesi beklenmelidir. Açgözlü yaklaşımların aile içinde tutulmaya çalışılması, ancak “aile”nin de içini boşaltır.</p><p>Bir de aile deyince, kusursuz bir aile metaforu üzerinden tanımlanıyor her şey. Peki her aile bu kadar kusuzsuz bir şekilde mi? Yukarıda bahsettiğim “çocuklarının geleceği için emek veren baba” figürünün Münir Özkul’un canlandırdığı Yaşar Usta olduğunu fark ettiniz mi? :) Bu kadar güzel ilişkiler kuramayan aileler de olduğuna göre, kendilerine aile diyen şirketlerin de hangi aile türüne ait olduğunu tartışmaya açabiliriz.</p><p><strong>Londralı Aileler Nerede?</strong></p><p>Doğrusu, Londra’daki İngilizce ilanlarda da aile tanımına rastlamadım. Baktığım ilanlar ise bir takım olmaktan söz ediyor ve bunu oldukça önemsiyorum. Sanırım İngilizler aile vurgusu yapmayı akıl edememiş! Komik olmayan bu şaka bir yana, işe alımlarında her şeyi (maaştan, yıl boyunca yapacağı tatile kadar) net biçimde ifade etmeye çalışan ilanlar yayınlamayı tercih eden bir yaklaşımdan bahsediyoruz.</p><p>Bazı projeler için ilgili ekiplerin Slack gruplarına dahil oldum. Hiçbirinin “Welcome to our family!” demediğini söylemeliyim. Kimisi “onboard”a, kimisi “team”a dahil olduğum için kutladı. Hepsi bu.</p><p><strong>Aziz Baht Ailesi ve Mahdumları. Mı?</strong></p><p>Bir tasarım stüdyosunun, ajansın, üreticinin neler söylediğinin en az portfolyo kadar kıymetli olduğunu düşünüyorum. Özellikle zanaatin giderek azaldığı günümüzde, hem biz üreticileri hem de markaları ayrıştıran şeyler yaklaşımlar, yöntemler, bağlam, aura olabiliyor.</p><p>Bu nedenle Baht’ı kurduğumuz ilk andan pek çok şeyi tanımlamaya çalışıyoruz. Bazen bu tanımlar dönüşebiliyor, bazen yöntemler pivot ediyor ama hep bireyler var. Mesela değerlerimiz var, ısrarla sadeliğin, işlevselliğin, rastlantısallığın işimizin temelini oluşturduğunu söylüyoruz. Mesela bir metodolojimizin olduğunu, hiçbir şeyi “hallederiz”le yapmadığımızı söylüyoruz.</p><p>Doğrusu bir aile olmadığımızı da ilk andan beri biliyorduk. Biz, farklı paydaşları olan bir ekibiz ya da takımız. Tam zamanlı, yarı zamanlı iş arkadaşlarımız olduğu gibi proje bazlı çalıştığımız arkadaşlar, yıllardır beraber iş ortaklarımız var. Ve herkesin belli görevleri, sorumlulukları var. Bununla beraber iş dışında sanattan ya da hayattan da konuşabiliyoruz. Yani “aile” değiliz. Ama bu arkadaş olmamıza, birbirimizle duygularımızı paylaşmamıza engel değil.</p><p>Öte yandan, beraber çalıştığımız ya da yollarımızın ayrıldığı insanlarla da hala sohbet edebiliyor olmak keyifli. Yollarımız ayrıldı ve kimse evlatlıktan reddedilmedi ya da reddi miras yapmadı. Herkesin bahtı açık olsun.</p><p>Son olarak, bazen biz kuruculara “Baht sizin çocuğunuz gibidir.” diyorlar. Aile metaforunun bir benzeri olarak doğal karşılıyorum. Ama bu bir stüdyo, bir “business”. Büyük emeğimiz var ama çocuğumuz değil. Unvanlar, şirketler gelip geçici; tasarım mesleğimiz ve o hep bizimle. Bu arada bir gün Fjord’da ya da Sherpa’da olduğu gibi biri satın almak isterse “Çocuğunu satmış” desinler istemem:)</p><p>Özellikle işe başvuru süreçlerinde abartılı cümleler duyan, başvurulan şirketlerin sosyal medya hesaplarında coşku dolu aile temaları gören arkadaşlara tekrar hatırlatmak isterim: Abartı tanımlar maalesef genellikle içeriği boş ifadeler oluyor. Huzur evi de böyle örneğin. Şirketi aile diye tanımlamak da maalesef öyle. Bu yanılsamanın ötesine geçip olanı doğal biçimde görmek, anlamak ve gereksinim ne ise talep etmek gerekiyor.</p><p><strong>Neden bu başlık? Hala anlaşılmadıysa onunla bitirelim.</strong></p><p>Bu metin, aile kavramının övgü değil yergiyle de kullanılabileceğini göstermiştir diye düşünüyorum. Başlıktaki ifade de bir kelime oyununa katkı sağladı. “Biz bir aileyiz” diyen şirketlerin gerçek aile salonunun “üst katta” olduğunu düşünüyorum. Aile metaforunu çıkar için kullanan yöneticiler/patronlar/kişiler üst kattalar, gerçek salonda da onlar yaşıyor. Kebapçılar bu mecazi anlatımı görmüş olsa gerek.</p><p>Değerli okur, seninle de bir aile değiliz. Ama vaktinizi ayırıp bu metni okuduğunuz için teşekkürler!</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=d3c9d764c29a" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/bahtinizacik/aile-salonumuz-%C3%BCst-kattad%C4%B1r-d3c9d764c29a">Aile Salonumuz Üst Kattadır</a> was originally published in <a href="https://medium.com/bahtinizacik">Bahtınız Açık</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Mevzu Çekiç Değil, Çerçeveyi Duvara Asabilmek]]></title>
            <link>https://medium.com/bahtinizacik/mevzu-%C3%A7eki%C3%A7-de%C4%9Fil-%C3%A7er%C3%A7eveyi-duvara-asabilmek-59931a04e9a?source=rss----d5f58ca4b2d2---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/59931a04e9a</guid>
            <category><![CDATA[illustrator]]></category>
            <category><![CDATA[photoshop]]></category>
            <category><![CDATA[tasarım]]></category>
            <category><![CDATA[program]]></category>
            <category><![CDATA[wix]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Sener Soysal]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 12 Apr 2022 14:28:42 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2022-04-12T14:29:33.854Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*WPuJxt89a28nKeynt9uBZA.jpeg" /></figure><h4>Doğrusu, tasarımda aracın kendisini konuşmayı ne zaman bırakacağımızı merak ediyorum.</h4><h4><strong>Amacınız duvara bir çerçeve asmaksa, bir çiviye ihtiyacınız olduğunu varsayıyorum. Çiviyi duvara çakmak için çekiç, ayakkabı, pense ve daha bir sürü şey kullanabilirsiniz. Büyük ihtimal en ergonomik ve fonksiyoneli çekiç olacaktır. Diğerleri ile daha fazla güç ya da zaman harcamanız olası. Üstelik duvara hasar vermeniz ya da sizin zarar görmeniz de mümkün. Sonuç olarak, artık çivi duvarda ve üzerinde bir çerçeve asılı. Ne ile çaktığınızın bir önemi yok, çünkü amacınız çerçeveyi asmaktı.</strong></h4><p>Bu metni yazma amacım da tasarımdan değil, tasarım araçlarına verdiğimiz önemden bahsetmek. Adobe programlarını kullanmak, tasarımcı olmanın bir ispatı gibi davranılırken hazır araçlar ve ya da geniş kitlelerce kullanılabilen programlar sadece kötüleniyor. İyi ama neden? Derdimiz çekiç mi çerçeve mi?</p><p>Bir dönem beğenilmeyen işlere “Paintte yapılmış bu yaa.” eleştirisi yapılıyordu. Zaman zaman “Stoktan almış, 5 dolarlık şeyi çakmış.” Benzeri sözler görüyordum. Şimdilerde yeni hedef Canva. “Canva’da yapmış, tasarımcıyım diyor.” Gibi cümleler görüyorum. Kendini yüceltmenin yolu, Canva’da yapmamak olmuş.</p><p>Toplum olarak asgari bir tasarım kültürünün oluşması için çaba harcamamız gerektiğine inanan biri olarak, hazır tasarım araçlarına tepki duymuyorum. Aksine tam da tasarımı konuşmamız gereken zamanda olduğumuzu düşünüyorum. Çünkü artık herkes telefonunda “fotoşopluyor”, Instagram’da duygusuna en uygun fontu seçebiliyor. Ve tasarım kültürü burada önemli hale geliyor.</p><p>Bu yazı, tasarımı değil, tasarım araçları ile ilgili olan durumu inceliyor. Yani, “çekiç” üzerine konuşacağımı söyleyebilirim.</p><p><strong>Hikaye Adobe ile başlamadı.</strong></p><p>Grafik tasarımcıların ilk olarak hangi aracı kullandığını söyleyemem ama tarihin Adobe ile başlamadığına emin olacak yaştayım. (33, çok değil.) Coreldraw’un popüler zamanlarını şans eseri gördüm. (Israrla Corel öven grafiker abilerle tanışmaya devam ediyorum.) Adobe’un satın alıp geliştirdiği Macromedia Free Hand’i kullandım ama artık esamesi okunmuyor. (Ki şu an ismine Illustrator diyoruz.) Bir de, matbaada tipo baskıyı görüp şaşkınlık içinde kaldığım hatırlıyorum. Babamın dükkanı karşısındaki matbaa komşusu, hurufatları dizerek kartvizit hazırlamıştı.</p><p>Eminim kağıt kalemle de tasarım ya da eskizler denemişimdir. (O sıralar iPad’im ve Procreate uygulamam olduğunu sanmıyorum.) Ama şu an olmasa da 2000 yıl önce kağıdın bir teknoloji olduğunu hatırlatmalı mıyım?</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*6qlafnRrWwJIOQDGs9NjjQ.jpeg" /><figcaption>Tablet vs. Tablet, sadece yıllar farklı. (Soldaki, Mısır hiyeroglifi. Kaynak<a href="https://pixels.com/featured/egyptian-heiroglyphic-tablet-vatican-museums-rome-italy-shawn-obrien.html"> pixels.com</a> — Sağdaki, “<a href="https://www.youtube.com/watch?v=mur1OHDLtsg&amp;ab_channel=AdoboMix">youtube- adobomix</a>”</figcaption></figure><p>Benim çıkardığım iki sonuç var. Birincisi çok net: Ana akım tasarım programları değişiyor, gelişiyor. Tıpkı hayat gibi. Bazen evriliyor (Freehand’dan Illustrator’a), bazen devrimsel (bilgisayarda tasarım) değişiklikler oluyor. Buna ayak uydurmak ve yetkinlik kazanmak gerekiyor. Sektörel olarak talepler de haliyle bu programlar üzerinden çalışmayı gerektiriyor. İkincisi ise hangi araçla çalıştığınızın “tasarım”ın kendisi için bir öneminin olmadığı. İstediğiniz tasarımı yapabilmenize olanak sağlayan herhangi şeyi kullanabilirsiniz. Kağıt, iplik ya da bilgisayar ve programlar fark etmiyor. (Materyalin değerinden tabi ki bahsetmiyorum. Bir kartvizit tasarladığınızda örneğin, onun malzemesi de bir değer katıyor.) Aracın kendisi ise kurum kültürü, ortak çalışma ve özellikle verimlilik için gerekli. Programa hakim değilseniz, teknik konuları çözmede yavaş kalırsınız. Geçmiş programlarda ısrar ederseniz de, ekibe uyum sağlayamazsınız.</p><p>Bu durum sadece grafik tasarım için geçerli değil tabii ki. Fotoğrafçılık da benzer bir yoldan geçti. İcat olduğu ilk dönemlerde, fotoğrafçılar neredeyse bilim adamıydı, karanlık oda kimya üzerine kuruluydu. Bu bilimsel ve son derece teknolojik olgu, zaman içinde daha erişilebilir hale geldi. Övgü bilimden, estetiği yaratanlara doğru kaydı. Ama artık mekanik bir araç olan fotoğraf makinasının tekniğine hakim olmak gerekiyordu. Hikayeyi uzatmayayım, dijital kameralarla teknik olarak kolaylaşan fotoğrafçılık, cep telefonlarıyla demokratikleşti. Artık herkes fotoğraf çekebilir. Teknik olarak bir engel yaşamayacak kadar basit anı kaydetmek. Ve herkesin üretebiliyor olması, artık tekniğin değil, sonucun tartışılmasını kolaylaştırıyor. “O makina bende de olsa çekerim” tavrının, “Ben de fotoğraf çekiyorum ama sizinki gibi olmuyor.” şekline evrilmesi çok iyi değil mi? Ve bunu yapan demokratikleşmeden başka bir şey değil.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*E28G11n7wEW5AGjORHPoEg.jpeg" /><figcaption>İlk fotoğraf üreticilerinden biri olan Daugerro’nın (1787–1851) Daugerrotype prosesi. <a href="https://www.photohistory-sussex.co.uk/dagprocess.htm">Kaynak: Sussex Photo History</a></figcaption></figure><p>Neden bu bakış açısı grafik tasarım için de geçerli olmasın? Neden ısrarla program, tasarımın kendisinden daha çok anılıyor? Bir tasarımın övülmesi ya da yerden yere vurulması için aracın ne olduğunun bir anlamı yok. Keza tasarımcının görsel becerisinin ölçütü de bir program değil!</p><p>Üniversitedeyken, Mimar Sinan Üniversitesi’nde bir öğrencinin Paint 101 atölyesi açtığını duymuştum, şahane bir durumdu bence. Keşke yine benzer etkinlikler olsa! Bunun günümüz görsel düntasına müthiş bir katkı sağlayacağından eminim.</p><p>Bu kısımdan program bilgisinin önemsiz olduğu gibi bir sonuç çıkmasın. Hangi işi yaparsak yapalım, gerekli araçları detaylı bilmek gerekiyor. Problemler karşısında çözüm üretmek için bu çok önemli. Ama en iyi kalem, en iyi romanı yazmıyor.</p><p><strong>Canva düşmanımız değil.</strong></p><p>Kutsal Adobe programlarından geldiğim konunun bir sonraki ayağı da büyük linçlere konu olan Canva. Tabi linçleri tasarımcılar yaparken, pek çok kullanıcısının mutlu olduğunu söylemek de mümkün. Bu nedenle şirket değeri kırk milyar doların üzerinde. Kendi komünitelerini yaratarak yerel içerikler üretmeye başladılar ve bir sürü yenilik daha…</p><p>“Canva senin için neden bir düşman değil?” sorusuna başka bir soruyla yanıt veriyorum: Niye düşman olsun ki? Neticede bu da bir araç. Herkesin kullanabilmesi için içerisinde farklı mecralara ve sektörlere uygun şablonlar, yazı tipleri, stok görseller yer alıyor. Ve bunları uygulamak için teknik olarak çok büyük beceriye ihtiyaç yok.</p><p>Aslında ne kadar da Photoshop öncesi karanlık oda dönemini ve, ardından bu dijital devrimle işlerin kolaylaşmasına benzemiyor mu? Bir anda karanlık odada fotoğraf üzerinde saatlerce emek ile yapılan bir manüpilasyon birkaç dakikada yapılabilir hale geldi. (Hatta bu nedenle Adobe programının adı Darkroom’a nazire yaparcasına Lightroom.) Benzer şekilde, tasarımcılar arşiv odalarına gidip font şablonları bulup tek tek elde çizmiyor ya da hurufat taramıyor; Illustrator’te istediği fontu seçip, yazıp, istediği puntoya getirebiliyor. Mevzular benzer, tahminen o zaman da tasarımcılar “Biz bilgisayar kullanmadan yapıyoruz.” diye övünüyor olabilir.</p><p>Teknoloji böyle bir şey, geliştikçe bazı işleri kolaylaştırıyor. Kolaylaştırdıkça daha fazla kişinin erişime açık hale geliyor. Günümüzde görsel üretiminin, paylaşımının bu kadar yer kaplamasının sebebi de bu dijital devrim. Ve inanılmaz oranda hızlı geliştiğini söylemek gerekiyor.</p><p>Canva, tasarımcıları da hedefleyerek büyüyor. Tasarımcının verimliliğini de bazı işler için artırabilir. Örneğin beğendiğiniz bir stok dosyayı satın alıp, bununla Illustrator’de çalışmak gibi, Canva’da da beğendiğiniz bir şablonu alıp kullanabilirsiniz. Keza gerektiğinde müşterinizle buradan paylaşıp onun tekrarlayan içerikler üretmesini kolaylıkla sağlayabilirsiniz. Çok güzel değil mi? Öte yandan geliştirilmiş ve editörler tarafından onaylanmış şablonların, belli estetik kaygılara sahip olma olasılığı çok yüksek. Bu, belki yaratıcı olmasa da ortalama bir tasarımın çıkma ihtimalini yükseltiyor.</p><p>Tabii ki Canva’dan da “kötü” işler çıkabilir. Illustrator’den çıkmıyor mu peki? Bunu kılıçları kuşanıp portfolyolarla tartışmaya hazır mısınız?:)</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*-dnclCQl0_o6tVKMiE_CUw.png" /><figcaption>Bu konuyu incelerken bu görsel ve şu blog yazısı ile karşılaştım: <a href="https://visme.co/blog/canva-alternatives/">“8 Best Canva Alternatives”</a>. Yani inanları için tek bir dış mihrak yok, düşman çok :) Ya da işinizi kolaylaştıran servisler artıyor.</figcaption></figure><p><strong>Sorun tasarımın demokratikleşmesi değil.</strong></p><p>İşte en güzel konuya geldik. Tasarım yapmanın demokratikleşmesi. Buradan kasıt şu, bir zamanlar ciddi bir zanaat ve emek gerektiren grafik tasarım, günümüzde Canva ve benzeri online araçlar ile kolayca gerçekleştirilebiliyor. Neredeyse hiç program becerisi gerektirmeden böylece tasarım yapmak mümkün. Tasarımı tasarımcı yapsa bile içeriklerini düzenlemek, tekrarlarını üretmek için müşteriler tasarımcılara bağlı kalmak zorunda değil. Yani tasarım demokratikleşiyor. Üstelik Canva son dönemin günah keçisi olsa da Wix, Webflow gibi yazılım bilgisi gerektirmeyen web platformları, Beatiful.ai gibi sunum platformları, benzer video programları da var.</p><p>Bu platformların, global olarak tasarımları tekdüzeleştirdiği, yaratıcılığı öldürdüğü ya da kendi estetik anlayışını dikte ettiğini söyleyebiliriz belki. (Bu konuda Gonca şahane bir yazı yazdı, Medium’dan erişebilirsiniz.) Ama görsel üretimini kolaylaştırdığı için suçlayamayız. Yani sorun tasarımın demokratikleşmesi değil.</p><p>Türkiye’de halihazırda pek çok görsel üretimin, <a href="https://medium.com/bahtinizacik/tasar%C4%B1mc%C4%B1-m%C3%BC%C5%9Fteri-i%CC%87li%C5%9Fkilerinde-beyaz-peynir-metaforu-83acfa8981bd">bir kalıp peynir gibi</a> “elle tutulur” olmadığı için, değeri anlaşılmıyor. Haliyle daha grafik tasarımcının emeği tartışılırken, bu araçların üretimi kolaylaştırması; potansiyel müşteri gözünde tasarımın değerini daha da düşürüyor olabilir. Tasarımcılar da, bu konuda Canva’yı günah keçisi görüyor olabilir. Ama bu biraz da program becerisinin fazla övülmesinden kaynaklı. Maharet Illustrator’de değil. Ki bu, bir dönem fotoğrafçıların makinanın teknik ayarlamalarına olan övgüsü bir bir hata olabilir.</p><p>Grafik tasarımın -metnin başından beri tekrara düşmekten yorulsam da- söylediğim gibi hangi araçla üretildiğinin bir önemi olmaması gerekiyor. Örneğin bir logonun nasıl üretildiği değil, markanın değerleri, stratejisi ve hedef kitlesi ile ilişkisine odaklanmak daha doğru bir sonuca bizi götürür. Tabi ki, teknik gereklilikler yapılmalı, ama hepsi bu.</p><p>Bu kadar kolay üretim araçları varken, bizim elimizdeki araçları neye göre seçtiğimiz, nasıl birleştirdiğimiz, nasıl sunduğumuz, neye çözüm ürettiğimiz daha da önemli.</p><p><strong>Hadi be Yapay zeka! Lütfen biraz daha geliş!</strong></p><p>Yüksek lisansta bir derste bilişsel tasarım üzerine bir makale incelemiştik. Bir sandalye bacağı tasarımı için bir girdi veriliyordu ve algoritma o tarza uygun, üretilebilir ve işlevine uygun sandalye ayakları alternatifleri oluşturuyordu. Tasarımcı, içlerinden doğru gördüğü çizimi seçiyordu. Aslında tasarımcının iterasyonlarla elde edeceği sonuca algoritma kolayca ulaşıyor ve doğru noktaya getiriyordu.</p><p>Bahsettiğim bu konu, yaratıcılık değil, iterasyon ve uygulama üzerine. Keşke, yapay zeka üzerine çalışanlar ve tasarım uyarlama süreçlerine de odaklansa ve işleri biraz daha kolaylaştırsa… (Evet, Photoshop’ta bir süredir böyle algoritmalar var.) Neden bir tasarımı Google reklamlar için 10 farklı ölçüde uyarlıyoruz, bunun için emek harcıyoruz? Oysa ki yapay zeka görüntüyü işleyip pekala doğru ölçü ve yerleşimlerde uyarlayabilir. Biz tasarımcılar da editoryal olarak kontrol eder ve projeyi tamamlarız.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*jiWrADttDIgUsA2-g3W1fw.jpeg" /><figcaption>Reklam görsellerinin ölçlendirmesinin görselleştirilmesi, sevgiler. - Kaynak: <a href="https://www.creatopy.com/blog/banner-standard-sizes/">Creatopy</a></figcaption></figure><p>Bunun da yakın zamanda gerçekleşeceğine eminim. O halde, biz tasarımcıların müşterilerine büyük paketler vermesinin değil, doğru fikirler üretmesinin daha önemli olduğu noktaya gelmek üzereyiz. Neredeyse… Baht’ı kurarken planladığımız şey de tam olarak buydu. Biz tanımlayalım ve tasarlayalım. Tekrarları şu an mecburen yapsak da, mümkünse ilerde bunu yapay zeka yapsın.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*U6A43sZwoQ9gWveLyzpouA.jpeg" /></figure><p><strong>Son çivimi çekiçle çakmadım.</strong></p><p>Bu metnin metaforunun çerçeve ve çekiç olmasının iyi bir sebebi var. Londra’daki evimizin duvarına sadece bir (rakamla 1) çivi çakmam gerekiyordu. Eğer 10 çivi çakacak olsam çekiç alırdım, duvarlar çok güçlü olsa matkap ve vidada karar kılabildirdim. Büyük ihtimal bir daha çivi işim de olmayacaktı. Ben de elimin altındaki en uygun şeyi kullandım, bisikletimin çelik kilidini. En hızlı, verimli, maliyetsiz çözüm. Çerçeve artık duvarda, kilit bisiklete takılı. Çekiç neydi ki?</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=59931a04e9a" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/bahtinizacik/mevzu-%C3%A7eki%C3%A7-de%C4%9Fil-%C3%A7er%C3%A7eveyi-duvara-asabilmek-59931a04e9a">Mevzu Çekiç Değil, Çerçeveyi Duvara Asabilmek</a> was originally published in <a href="https://medium.com/bahtinizacik">Bahtınız Açık</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>