Uşaq vaxtı sən ətrafdakı adamların sözlərini və davranışlarını təkrarlamaqla öyrənmisən. Bu təkrarçılıq şüursuz və nəzərdən keçirilmədən baş verib. Çünki müqayisə olunacaq başqa bir məlumat olmayıb. Qupka kimi hər şeyi özünə çəkmisən. Nəticədə sən olduğun sosial qrupa yaxşı inteqrə olmusan. Amma heç bir orijinallığı olmayan insana çevrilmisən. Baxsan görəcəksən ki, öz unikal hesab etdiyin fikirlərin belə başqalarında da var.

“ İnsan həyatının keyfiyyəti ona nəsə əlavə etməklə yox ondan lazımsız şeyləri çıxarmaqla artır. ”

Bilik və davranışlarımız nəzərdən keçirilməyəndə insan miflərlə yaşayır. Həmin miflərdən biri də odur ki, sən həyat keyfiyyətini artırmaq üçün özünə nəsə əlavə etməlisən. Əşya, sevgili, iş, səyahət, din, spirituallıq və.s. Bu proses bəlkə də kimlərəsə sərf edir amma sənə dəqiq sərf eləmir. Çünki bu səndə dayanmadan nəsə əlavə etmək vərdişi yaradır. Ən pisi də odur ki, sənin heç bundan xəbərin olmur. Fərqində olmursan. Görə bilmirsən. Dayanmadan harasa qaçırsan. Həyatında hansısa abstrakt, tətmin edici keyfiyyət istəyirsən amma tapdığın sadəcə efemeral təcrübələrdi.

Bu cür sən heç bir şey əldə edə bilməyəcəksən. Sənin istədiyin keyfiyyət indi mümkün olmalıdır. Nə vaxtsa nəyisə özünə əlavə etməklə yox. Hətta əksinə biz üzərinə yüklədiyin hər şeyi çıxarıb kənara atmalıyıq. Tamamilə çılpaq vəziyyətə gəlməlisən ki, görə biləsən, nə sənə lazımdır nə yox.

Sən üzərindən hər şeyi atanda, hətta ən dəyərli istəklərini və xəyallarını belə, sən heçnəsiz qalırsan. Sakitləşirsən. Sadələşirsən. Sadəcə varsan və ona başqa heçnə əlavə etmirsən. Bu vəziyyətdə biraz otursan görəcəksən ki, heç bir qaça-qova, istəklərə, məqsədlərə ehtiyac yoxdur. Tətminlik və tamamlıq hissi anındaca baş verir. Ondan sonrakı həyatın isə həmin sakitliyin və tətminliyin ifadəsinə çevrilir. Sənin vasitənlə həyat gözəlliklər yaradır. Həyatı zövqlə yaşayan bir insana çevrilirsən. Çünki hər şeyin özəyinə gəlib çıxmısan. Ən təbii olana. Həqiqi orijinallığa.

Necə keyfiyyətli həyat yaşamaq olar ? was originally published in Fərdican on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

İnsanı heyvanlar aləmindən ayıran ən böyük xüsusiyyət mədəniyyətdir. Mədəniyyətin vasitəsiylə insan öz aqressiyasını kontrol etməyə başlayıb. Heyvanlar öz instinktlərinə tabedir. Aqressiya üzərində heç bir kontrola sahib deyillər. Pələng balası böyüyüb kifayət qədər güclü olanda daha çox əraziyə sahib olmaq üçün onu dünyaya gətirən anasını parçalamağa hazır olur. Biz insanlar isə əksinə nə qədər güclü olsaq o qədər daha çox öz valideynlərimizə kömək etməyə çalışırıq.

İnsan cəmiyyətində valideyn və övlad münasibətini təyin edən mədəniyyətdir. Bu mədəniyyət müxtəlif cəmiyyətlərə görə fərqli formalar ala bilər. Amma hər bir cəmiyyətdə mədəni davranış aqressiyanı müəyyən səviyyədə kontrol etməyə gətirib çıxardır. Çünki aqressiya kontrol edilməsə əməkdaşlıq mümkün olmur. Əməkdaşlıq olmasa isə ətraf mühiti kontrol etmək mümkün deyil. Ətraf mühitin absolut kontrolu isə insanın digər heyvanlar üzərində olan əsas üstünlüyüdür. Məhz buna görə də inkşaf etmiş cəmiyyətlər öz aqressiyasını kontrol edə bilməyən millətlərə vəhşi kimi baxırlar. Onları daha çox heyvanlara bənzədirlər.

Mədəniyyət aqressiyanı müəyyən mənada cilovlayır. Amma mədəniləşməyin də öz qiyməti var. Mədəniyyət tamamilə insan uydurmasıdır. Mədəniyyət zamana görə dəyişir və müxtəlif formalar alır. Bu dəyişikliklərə əsasən həmin mədəniyyətin davranış kodeksi və dəyərləri də dəyişir. 18-ci əsrdə mədəniyyət qara dərili qul sahibi olmaq idisə, 20-ci əsrin mədəniyyətində bu vəhşilik hesab olunurdu. 20-ci əsrin mədəniyyəti isə 21-ci əsrdə vəhşilik sayılır.

Yəni ki, mədəniyyət dediyimiz kollektiv təsirlə dəyişən və zamanla yeni formalar alan fikirlər kompleksidir.

Mədəniyyət insan ağlının uydurması olduğuna görə bu insanı indi və burda var olmaq hissindən uzaqlaşdırır. Bu şəkildə mədəniləşmiş insan reallıq hissini itirir və uydurma hekayələr dünyasında yaşamağa başlayır. Heyvanlar isə bizdən fərqli olaraq fikirlər dünyasında itib-batmırlar. Çünki hər an təhlükə onları izləyir. Onlar indi və burda olub öz ətraf mühitlərinin fərqində olmalıdırlar.

İnsanlar da mədəniləşməmişdən öncə bu şəkildə yaşayıblar. Meşənin qarşısında dayananda sadəcə hiss etməklə təhlükənin harda olduğunu əvvəlcədən qeydə ala biliblər. Potensial təhlükə onları həyatı hiss etməyə məcbur edib. Amma təhlükəni məhv edəcək silah hazırlayandan sonra bu intuitiv hissiyata çox da ehtiyac qalmadı.

Nəticədə biz özümüzə çox rahat bir şərait qurduq. Artıq evdən çölə çıxanda kiminsə üstümüzə tullanıb dişləri ilə boğazımızdan yapışmağını ehtimal etmirik. İndi biz mədəni bir həyat yaşayırıq. Və yaşadığımız bu mədəni həyat bizə reallıqdan uzaqlaşıb tamamilə fantaziya dünyasında itməyə başa gəlir.

Mədəni olmağın qiyməti was originally published in Fərdican on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Mən görürəm ki, insanlar ən çox güclərini başqaları ilə münasibətdə itirirlər. Əslində insanlar arasındakı münasibətlər bir-birimizdən faydalanmaq, sevgi bölüşmək və enerji almaq üçündür.

Əgər hansısa münasibət tərəflərə fayda, güc və sevgi verməyin yerinə sadəcə enerji və zamanı israf edirsə deməli bu münasibət düzgün zəmin üzərində qurulmayıb. Hər iki tərəf öz xoşbəxtliyini bir-birindən sıxıb çıxartmağa çalışır. Emosional asılılığa baxmayaraq bu cür münasibəti bitirmək çox vaxt hər iki tərəf üçün də faydalı olur.

Bu şəkildə insan daha sağlam və dəyərli münasibətlər qurmağı öyrənir. Amma əgər biz tək qalmaqdan qorxsaq bizə zərərli olan münasibətləri bitirə bilmirik.

Demək olar ki, bütün fəlsəfi cəryanlarda müəyyən qədər təklik məsləhət görülür. Çünki tək qalanda sənin turbulent emosiaların və fikirlərin sakitlərşir və sən öz həyatına daha aydın şəkildə baxa bilirsən.

Bu aydın baxışla sən nə etməli olduğunu və necə yaşamaq istədiyini anlayırsan. Ən əsası da özünü tamam və xoşbəxt hiss etməyin yolunu kəşf edirsən. Yalnız bunu kəşf edəndən sonra başqaları ilə harmoniya və sevgi dolu münasibətlər qurmaq mümkündür.

Münasibətlərin məqsədi was originally published in Fərdican on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Mən Hindistanda olanda qarşıma adamlar çıxırdı, onlar 2 gün burda, 3 gün orda qalıb gəzirdilər. Onlar hər şeyi görmək istəyirdilər. Gözləri ac idi. Onlar bütün Hindistanı gözləri ilə yemək istəyirdilər. Amma nə qədər ac olsalar da istədiklərini həqiqətən dada bilmirdilər. Çünki sənin həqiqətən öz istədiyini dada bilməyin üçün gərək sən bir yerdə sakitləşəsən. Dadmaq istədiyin şeydə dərinləşəsən. Bu şəkildə sən artıq dünyanın arxasınca qaçmırsan, bütün dünya özü sənə gəlir.

Ona görə budda ağacın altında sadəcə otura bilirdi. Budda oturanda bir nəfər gəlib ona demişdi ki, ay kişi nə var oturmusan burda?! Sən hökmdarsan, dur get dünyanı ələ keçir. Budda isə ona baxıb təbəssüm etdi və dedi, sən narahat olma, bütün dünya artıq mənimdir.

Dünyanı ələ keçirmək was originally published in Fərdican on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Gün ərzində biz müxtəlif rollar oynayırıq. Kiminsə oğlu yaxud qızı olmaq, kiminsə qardaşı ya da bacısı olmaq, valideyn, həyat yoldaşı, dost, kolleqa, qonşu olmaq və.s.

Adamın özünü oynadığı rollarda itirməyi çox asandır. Həyat boyu insanlarla baş verən də elə bu olur.

Rol oynamaq enerji aparır. Sənin yəqin ki, bəzi tanıdığın insanlar var, yaxşı adamlar olsalar da onlarla ünsiyyət səni tamamilə yorur.

Çox az insan var ki, onlarla rol oynamadan ünsiyyətdə olmaq mümkündür. Bu çox vaxt sakit otura bildiyin, sakitcə sevə bildiyin insanlardı.

Onların yanında sən özün olursan. Ona görə də enerji itirmirsən, əksinə alırsan. Bu enerjini isə sən daha sonra özünüdərk və öz inkşafın üçün istifadə edə bilirsən.

Oynadığın rollardan istirahət edə bilmək üçün gərək sən öz psixoloji kimliyini kənara qoymağı öyrənəsən. Psixoloji kimlik sənin hər gün özünə danışdığın hekayədir, fikirlərdir. Sən bu hekayəni kənara qoyanda görürsən ki, hekayəsiz də yaşamaq mümkündür. Hətta daha zövqlüdür. Sanki tamamilə yeni bir insan olursan.

Dünyada hər hansı bir iş görəndə, insanlarla söhbətləşən sən öz hekayəndən istifadə edirsən. Amma tək olanda artıq bu fikirləri dəfələrlə özünə danışmağa ehtiyac yoxdur. Sən tək qalanda öz hekayəndən və psixoloji kimliyindən gərək azad olasan. Tamamilə öz varlığında rahatlaşasan. Bunu etməyi öyrənsən nəinki həyatından stress yox olacaq, sən həyatı çox möhtəşəm şəkildə təcrübə etməyə başlayacaqsan.

Hər gün oynadığımız rollar was originally published in Fərdican on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.