Katalan ekibi Barcelona’nın İspanya Süper Kupası yarı finalinde Atletico Madrid’e kaybetmesi bardağı taşıran son damla oldu. Barça, sezonun tam ortasında, 2020 Ocak ayında, teknik direktörü Ernesto Valverde’nin görevine son verdi. Boşalan koltuk için birçok isimle birlikte kulübün efsane oyuncularından Xavi Hernandez’in de adı anılırken, sürpriz bir görevlendirmeyle Quique Setien bordo mavililerin yeni çalıştırıcısı oldu.

19. Haftanın bitiminde, averajla Real Madrid’in önünde lider konumda bulunan Barça’nın hocası, La Liga tarihinde, takımı zirvedeyken görevden alınan dördüncü teknik direktör oldu.

Barcelona’ya futbol kimliğini kazandıran Johan Cruyff’un koyu bir takipçisi olduğu bilinen Setien’in ismi Barcelona yönetiminin nasıl aklına geldi?

11 Kasım 2018. Real Betis Camp Nou’ya konuk oldu. Betis, maçı 4–3’lük bir galibiyetle bitirdi. Eylül 2016’daki Alaves yenilgisinden sonra Barça’yı kendi evinde mağlup eden ilk takım Real Betis oldu. Takımın başındaki Quique Setien’in o zamandan beri Barcelona’nın markajında olduğu söyleniyor.

Peki, Setien, Barcelona gibi büyük bir kulüp için yeterli olabilecek miydi? Futbol dünyası bu tartışmayla alevlendi.

Kim bu Quique Setien?

Tam adı Enrique Setien Solar…

61 yaşında…

Eski bir orta saha…

Santander doğumlu olan Setien, memleketinin takımı Racing Santander’de profesyonel futbol hayatına başladı ve kulüpte sekiz sezon oynadı. 1985’te Atletico Madrid’e transfer olan futbolcu 73 maçta kırmızı beyaz formayı giydi.

3 sezon sonra başlayan dört yıllık Logroñes macerası ardından Setien, şehri Santander’e geri dönerek iki sezon daha Racing forması giydikten sonra Levante’ye katıldı. Bir yıl sonra, 1996 yılında kramponlarını astı.

2001 yılında teknik direktör olarak ilk göz ağrısı Racing Santander’in başına geçti. Takımını birinci lige yükselterek önemli bir başarı kaydetti. Daha sonra Polideportivo Ejido’yu çalıştıran Setien, 15 maçta sadece iki galibiyet alabildi. 2006’da Ekvator Ginesi milli takımında göreve başladı ancak ilk maçın ardından takımı ciddiyetsiz bulduğu için görevi bıraktı. Bundan bir yıl sonra İspanyol Logroñes’in başına geçti ve başarısız olduğu gerekçesiyle görevden alındı. 2009–2015 yılları arası İspanya’nın Galiçya takımı Lugo’nun başına geçti. Üçüncü senesinde Lugo’yu tarihte ilk kez ikinci lige yükselten isim oldu. Ardından düşme hattındaki Las Palmas’ın çalıştırıcılığını üstlendi.

Takımı 11. sıraya çıkarttıktan sonra kulüp yönetimiyle anlaşamadığı için görevi bıraktı. Barcelona’dan önce son çalıştırdığı takım ise Real Betis oldu. Real Betis ile ilk yılında ligi 6. sırada tamamladı.

Barcelona rüyası gerçek oldu

Göreve geldiğinde ilk basın toplantısında, “Barcelona’nın beni seçeceğini asla düşünmemiştim. Ne kupalarım var ne de uzun bir özgeçmişim. Tek yaptığım şey Betis, Las Palmas ve Lugo’ya çok iyi futbol oynatmak oldu.” diyen Setien, aynı zamanda “En çılgın rüyalarımda bile bunu göremezdim.” açıklamasını yapmıştı.

Kendi bile hayal edemezken Barcelona yönetimi ona inanmıştı. Peki, hiç büyük takım geçmişi olmayan Setien bu güvenin hakkını verebilecek miydi?

Bundan birkaç yıl önce, Messi’nin teknik direktörü olsanız ne hissedersiniz sorusu üzerine;

“O, tüm zamanların en iyisi. Önemli işlere imza atan birçok kişi tanıdım, ama Messi gibi bunu 12 yıldır başaran kimse yok. O bir mücevher. Onu çalıştırmak ve her gün görebilecek olmak muhteşem olurdu. Ancak önce onun seviyesine erişmek, Messi’yi çalıştırabilecek güçte olduğunuzu göstermeniz gerekir.”

demişti.

Setien’in rüyası gerçek oldu. Hayranı olduğu Messi’nin çalıştırıcısı artık. Bu seviyede olduğuna kulüp yönetimi ikna etmiş olsa gerek ancak bunu taraftara da kanıtlamak zorunda.

Setien ve Barcelona

Setien, Katalan ekiple ilk maçına 19 Ocak’ta, Ligin 20. haftasında Granada karşısında çıktı. İkinci yarıda,10 kişi kalan rakiplerine karşı 1–0’lık galibiyetle sahadan ayrıldılar. Tek gol ise Messi’den geldi. Yani, bildiğimiz bir hikâyeydi; ortada bir mucize göremedik.

22 Ocak’ta ise Kral Kupası’nda Griezmann’ın iki golü ile İbiza’yı 2–1 mağlup ettiler. Yöneticiler övgüler yağdırsa da izleyici olarak yine sihirli bir dokunuşa şahit olmadık.

İlk yenilgi 25 Ocak’ta geldi. Valencia’ya konuk olan Barça, 2–0’lık bir yenilgiyle evine döndü. Bu mağlubiyetle “Setien’in başlangıç dönemi, Valverde’nin son döneminden de kötü” yorumları iyice yükselmeye başladı.

Kendi de bir değişiklik yapmak zorunda olduğunu itiraf etti. “Çok pas, sıfır gol.” açıklaması yaptı.

Barcelona artık, defansta dağınık, kontrolsüz bir takım olmaktan çıkmış; topla oynama yüzdesiyle maça hükmeden ancak uyuşuk ve sıkıcı bir hal almıştı. İzlemekten keyif almayacağınız bir Barcelona…

Sırada Leganes vardı. Kral Kupası son 16 turunda Setien nihayet klasik dizilime döndü. Valverde’nin dörtlü defansına geçti ve 5–0 kazandılar. Sakat Suarez’in yerini Griezmann doldurdu.

Maç sonrası yaptığı açıklamada Setien, “Sadece skora bakarak karar veremeyiz. Yeniden 3–5–2’ye dönebiliriz.” dedi. Ayrıca performanstan çok da memnun değildi. “İlk yarının son dakikalarında dağıldık. Çok hızlı ileri çıkmak istedik. Hızlanma ve yavaşlama zamanlarını iyi kontrol etmek gerekir. Maçı yeniden izleyip hatalarımı değerlendireceğim.” dedi. Bu açıklamadan da anladığımız üzere Setien oldukça mütevazı, egodan uzak, dingin bir yapıya sahip. İyi bir teknik direktörde olması gereken bu özelliklerle beğenimi kazansa da, Barcelona Tiki-Takasına yeniden mi diye kavuşuyor diye sevinirken, dinamizmden ve risk almaktan uzak tarzıyla hevesimizi kursağımızda bırakacak gibi görünüyor.

Kulüpte dördüncü maçında Setien, Levante karşısına çıktı. 2–1’lik zor kazanılmış galibiyet yüreklere su serpse de çok tatminkâr olmadı.

Sıradaki rakip, Kral Kupası çeyrek finalinde Athletic Bilbao idi. San Mames’te 4–3–3 de işe yaramadı. Bugüne kadar 30 Kral Kupasını müzesine götüren, son 5 yılda 4 kere şampiyon olan Barça, son dakika golüyle 1–0 yenilerek kupaya veda etti.

Bir sonraki karşılaşma, teknik direktörün son takımı Real Betis’in evindeydi. Real Madrid’in 4-1’lik Osasuna galibiyeti ve Barça’nın Bilbao hezimeti sonrası Betis’i yenmek farz olmuştu ama rakip kolay lokma değildi.

Fekir ve Lenglet’nin oyundan atılmasıyla taraflar 10’ar kişi kaldı. 4–3–2–1 dizilimi ile maça başlayan Barcelona 4–4–1’e dönmek zorunda kaldı. Messi tek forvet olurken Griezmann sol kanada geçti. De Jong, takımdaki en iyi performansını sergiledi, hatta bir gole de adını yazdırdı ama defanstaki eksikler hâlâ göze çarpıyordu.

Eski takımını yenen Setien, basın toplantısında memnuniyetini dile getirdi. Defansın toparlanmaya başladığına da değindi. 1 Aralık 2019’da, Wanda Metropolitano’da Atletico Madrid’e karşı alınan 1–0’lık galibiyetten sonra Barça ilk kez deplasmanda maç kazanıyordu.

“Bu zafer, bize gelecek için enerji verecek.” dedi İspanyol çalıştırıcı. Görünen o ki önümüzdeki günlerde gerçekten enerjiye ihtiyaçları olacak.

Setien neden henüz beklentileri karşılayamadı?

• Kulübe tam bir kriz ortamında geldi.
• Süper Kupa’dan elenmişlerdi ve Luis Suarez’in sakatlığı sezon boyu sürecekti. Yerine bir 9 numara koyamadı.
• Takımdan 4 isim ayrıldı ve golcü transfer edemediler.
• Üstüne Dembele’nin yeniden uzun süreli sakatlığı eklendi.

• Oyuncular henüz Setien’in sistemine uyum sağlayamadı.
• Hücum planında sadece Messi’ye bağımlılık devam ediyor.
• Orta sahada orta ve uzun vadede Busquets, De Jong ve Arthur Melo ile devam etmek istiyor gibi görünüyor. Hepsi çok iyi futbolcular ancak rakip kalede pozisyon yaratabilmek için içlerinden birinin zincirden kopup ileri atılmasını sağlayacak yeni bir oyun planına ihtiyaçları var. Ancak henüz bunu oturtamadılar.

Belki bu kötü gidişatı tamamen yeni teknik direktörün üzerine yıkmak çok doğru değil ancak şu soruları sormak gerekir:

Barcelona’yı kurtarmak için doğru bir tercih mi yapıldı?

Büyük takımın büyük sorunları için daha tecrübeli bir isim mi seçilmeliydi?

Umutlar… Umutlar…

Kral Kupası’ndan elenen bordo mavililerin önünde uzun bir La Liga fikstürü var. Bir sonraki rakipleri 15 Şubat’ta Getafe olacak.

Ayrıca yakında Şampiyonlar Ligi son 16 turu ilk maçında Napoli’ye konuk olacak Katalanların işi çok da kolay görünmüyor. Napoli, her ne kadar son yılların en kötü sezonunu geçirse de, San Paolo hâlâ rakipler için sert bir deplasman ve Napoli’nin o atmosferde, özellikle dev maçlarda konuk ekiplere problem çıkarma ihtimali her zaman ihtimal dâhilinde.

Hâlâ üç puan geriden takip ettiği Real Madrid’i kovalayan Setien’in Barçasının geleceği merak konusu. Pek umutlu olmasak da sadece Messi’yi izlemek için ekran başına geçtiğimiz günler geride kalır da o özlediğimiz Barça’ya kavuşabilir miyiz? Göreceğiz…

Quique Setien ve Barçası was originally published in Finish Ink on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Premier Lig’in oldukça keyifli kadro kurma oyunu olan Fantasy Premier League’in 6 milyonun üzerinde oyuncusu var ve bu sayı her geçen gün artıyor.

Premier Lig; takım ve menajer kalitesi, üst düzey rekabet, oyun temposu, tribünler ve yayıncılık anlayışı gibi birçok konuda dünyanın geri kalanından çok farklı bir yerde konumlanmasının yanı sıra özellikle son yıllarda geniş kitlelere hitap eden bir online oyunu da bünyesinde barındırmakta: Fantasy Premier League (FPL). FPL, özetlemek gerekirse Premier Lig’de forma giyen oyunculardan kurduğunuz kadro ve bu kadrodaki her bir futbolcunun haftalık performansına bağlı olarak aldıkları puanların toplanması sonucunda oyunu oynayan diğer kişilerle rekabet ettiğiniz zevkli bir sanal futbol oyunu.

Bu yıl itibarıyla FPL’nin 6 milyonun üzerinde oyuncusu var ve bu sayı her geçen gün artıyor. Geçmişte Premier Lig’de forma giymiş veya kariyerine hâlen devam etmekte olan birçok futbolcunun da bir FPL takımına sahip olduklarına biliyoruz: Peter Crouch, Jamie Vardy, Trent Alexander-Arnold, Harry Maguire, Troy Deeney, John O’Shea ve daha birçok isim…

Oyunun oldukça aktif resmi bir twitter hesabı mevcut:

Fantasy Premier League (@OfficialFPL) | Twitter

Türkçe içerik olarak, her haftanın ayrıntılı olarak değerlendirildiği ve sonraki hafta için farklı oyuncu, strateji vb. birçok konunun konuşulduğu Fantasy Pub (tıklanabilir) adında güzel ve keyifli bir podcast de mevcut.

Gelin şimdi oynanış ve kurallara göz atalım.

A) Nasıl Oynanır? Kurallar nedir?

1- Öncelikle size verilen 100 milyon £’luk bütçe ile 15 oyuncu seçiyorsunuz. Bunlardan 11'i as, 4 tanesi ise yedek oluyor. 15 oyuncunun mevkilere göre dağılımı ise şöyle:

2 kaleci
5 defans
5 orta saha
3 forvet

2- Haftalık puanınız sadece ilk 11 oyuncularınızdan gelen puanlarla hesaplanır. İstisnai durumlara 6. maddede değineceğim.

3- Kadronuzu o hafta Premier Lig’de oynanacak ilk karşılaşmanın başlama saatinden 1 saat öncesine kadar düzenleyebilirsiniz.

4- 3-4-3, 4-4-2, 5-4-1 vb. istediğiniz formasyonla oynayabilirsiniz. Buradaki tek kural; diziliminizde en az 3 defans ve 1 forvet olmalı. Yani ben 3-6-0 oynayacağım diyemiyorsunuz.

5- Bir Premier Lig takımından en fazla 3 oyuncu seçebilirsiniz.

6- İlk 11'i belirledikten sonra yedek oyuncularınızı da öncelik sıranıza göre belirleyin çünkü ilk 11'deki bir oyuncunuz o haftaki maçta hiç süre almamışsa, o oyuncunuzun yerine otomatik olarak yedek kaleciniz dışındaki ilk yedeğiniz giriyor ve o yedeğinizin o haftaki puanı sizin haftalık puanınıza ekleniyor.

Oynamayan oyuncunuz as kaleciniz ise onun yerine yedek kaleciniz girer, eğer yedek kaleciniz de oynamadıysa kaleciden o hafta 0 puan alırsınız.

Burada bir diğer önemli konu da yedekten giren oyuncunun oyunun dizilim kurallarına aykırı bir duruma neden olmaması. Diyelim 3–5–2 oynuyorsunuz ve yedeklerinizdeki oyuncuların mevkileri de sırasıyla forvet, orta saha ve defans. Eğer sizin defansınızdaki bir oyuncu o hafta süre almadıysa normalde onun yerine girecek olan ilk yedeğiniz oraya giremiyor, onun yerine yedeklerde 3. sıraya koyduğunuz defansınız giriyor çünkü aksi takdirde ilk yedeğiniz olan forvet oyuna girseydi taktiğiniz 2–5–3 olacaktı ve bu kurallara aykırı bir durum.

7- Her maç haftası sonunda size 1 transfer hakkı verilir. Fazladan yapacağınız her transfer toplam puanınızdan 4 puan siler.

8- Eğer 1 transfer hakkınızı kullanmazsanız bu hak sonraki haftaya devreder ve sonraki hafta toplam 2 transfer hakkınız olur.

-Soru: Peki, 3 hafta transfer yapmazsam 3 tane mi transfer hakkım birikir?

-Cevap: Hayır. 2 transfer hakkınızı kullanmadıysanız sonraki haftalarda size ekstradan hak gelmiyor, 10 hafta boyunca da transfer yapmasanız orada yine 2 tane transfer hakkınız olacak.

9- Kaptan yaptığınız oyuncunun o hafta aldığı puanlar 2 ile çarpılır. Kaptan seçtiğiniz oyuncu o hafta oynamazsa yerine yedek kaptan (vice-captain) puanları 2 ile çarpılır. Eğer ikisi de oynamamışsa geçmiş olsun, o hafta kaptan seçiminden ekstra puan alamıyorsunuz.

10- Sezonda iki kez wildcard kullanma hakkınız var. Bir tanesini sezonun ilk yarısı diğerini ise sezonun ikinci yarısı kullanabilirsiniz.

11- Oyuncuların market değerleri gösterdikleri performanslara göre artabilir veya azalabilir.

12- Bonus haklar nelerdir?

 — Her birini sezonda yalnızca 1 kez kullanabileceğiniz haklardır.
 — Bu haklar: benchboost, free hit, triple captain.

BenchBoost: O hafta kadronuzdaki yedekler dâhil 15 oyuncudan da puan alırsınız ve bu, o haftaki puanınızı oluşturur.

FreeHit: Bir haftalığına kadronuzdaki tüm oyuncuları eksi puan cezası almadan değiştirebilirsiniz ve o haftayı yeni kadronuzla oynarsınız. Sonraki hafta ise kadronuz yeniden eski haline döner.

Triple Captain: Normalde 2 katı puan aldığınız kaptanınızdan bu kez 3 katı puan alırsınız.

B) Oyuncuların Haftalık Puanları Neye Göre Belirleniyor?

• 60 dakikadan az oynayan her oyuncu için: 1 puan
• En az 60 dakika oynayan her oyuncu (uzatmalar dahil değil) için: 2 puan
• Kaleci veya defans oyuncusuna, attığı her gol için: 6 puan
• Orta saha oyuncusuna, attığı her gol için: 5 puan
• Forvet oyuncusuna, attığı her gol için: 4 puan
• Her asist için: 3 puan
• Gol yemeyen takımın kalecisi ve defansındaki her oyuncusu için: 4 puan
• Gol yemeyen takımın her orta saha oyuncusu için: 1 puan
• Her 3 kurtarışta kaleci için: 1 puan
• Kurtarılan her penaltı için: 5 puan
• Kaçırılan her penaltı için: -2 puan
• Maçın en iyi 3 oyuncusu için verilen bonuslar: 1. için 3 puan, 2. için 2 puan, 3. için 1 puan
• Yenilen her 2 golde kaleci ve her bir defans oyuncusu için: -1 puan
• Her sarı kart için: -1 puan,
• Her kırmızı kart için: -3 puan
• Kendi kalesine atılan her gol için: -2 puan

C) Ligler

Oyunda tüm oyuncuların otomatik olarak dâhil olduğu Global Leagues dışında, kendi liginizi kurabildiğiniz veya arkadaşınızın ligine katılabildiğiniz Private Leagues ve rastgele bir takımın başına geçirildiğiniz Public Leagues olmak üzere farklı lig seçeneği bulunuyor. Hepsine aynı anda katılabilirsiniz.

Liglerdeki sıralamalar ise o ligin puanlama sistemine göre oluşturuluyor. Burada iki alternatif var: ya klasik, her hafta alınan puanların toplanıp lig sonunda sıralamanın tüm maç haftalarında alınan puanların toplamına göre belirlendiği sistem ya da head-to-head puanlama sistemi. Head-to-head’te gerçekteki gibi lig usulü fikstür söz konusu. Her hafta liginizdeki bir rakibinizle oynuyorsunuz ve o maç haftasında daha yüksek puan alan 3 puan alıyor, beraberlikte ise iki tarafa da 1 puan veriliyor. Lig sonuna kadar her bir rakibinizle karşılaşıyorsunuz ve sezon sonuna kadar en fazla puanı toplayan birinci oluyor.

D) Kupa

Ligden ayrı olarak bir de her sezonun 17–18. haftası gibi başlayan The Cup var. Buraya FPL yönetiminin belirlediği sıralamada yer alan kişiler katılıyor ve her maç haftası rastgele bir rakiple eşleşiyorsunuz. O hafta kimin takımı daha fazla puan alırsa o üst tura çıkıyor, diğer isim için ise o sezonki kupa macerası sona eriyor. Kupada sistem, şampiyon belirlenene kadar bu şekilde ilerliyor.

Fantasy Premier League Nedir? | Nasıl Oynanır? | Rehber was originally published in Finish Ink on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Zaman içerisinde Tommy Hass ve Nicolas Kiefer gibi umut vadeden Alman tenisçiler ortaya çıksa da, beklenen başarıyı yakalayamadılar. Şimdi ise önlerinde Zverev gibi bir şans var.

Almanların efsane tenis oyuncusu Boris Becker’i bütün tenis severler tanır. Kasım 1967’de, o dönem Doğu ve Batı olarak Berlin’de ortadan ikiye ayrılan Almanya’nın Batı kısmında doğan Becker’in son derece parlak bir tenis kariyeri vardı. Kariyerinde 2 Avustralya Açık, 3 Wimbledon ve 1 Amerika Açık olmak üzere toplamda 6 Grand Slam şampiyonluğu bulunan Boris Becker’in tenis tarihine adını altın harflerle yazdırdığını söylemek pek de yanlış olmaz. 1985 yılında kazandığı Wimbledon şampiyonluğunu profesyonel olduktan bir yıl sonra 18 yaşında elde eden tenisçi, tüm zamanların en genç Wimbledon şampiyonu rekorunu da hâlâ elinde bulunduruyor. Boris Becker’in 3 yıl boyunca Novak Djokoviç ile çalıştığını, bu birliktelik sonucunda Djokovic’in 6 Grand Slam kazandığını belirtelim.

Şimdi Zverev ile ilgili başlığı okuyan arkadaşlarımız “bu adam neden Boris Becker anlatıyor?”, diyebilir. Fakat konumuz Alman tenisçi Zverev olduğu için, onun rol modeli olan Boris Becker’den bahsetmemek olmaz. Almanlar Boris’in başarılarından sonra erkek tenisinde kayda değer bir başarıya imza atamadı. Kadınlar tenisinde Angelique Kerber’in son yıllarda kazandığı 3 Grand Slam şampiyonluğu Alman tenisi için gurur verici olsa da, erkeklerde aynı başarıdan söz edemeyiz. Zaman içerisinde Tommy Hass ve Nicolas Kiefer gibi umut vadeden Alman tenisçiler ortaya çıksa da, beklenen başarıyı yakalayamadılar. Şimdi ise önlerinde Zverev gibi bir şans var.

Boris Becker’in de Almanya Erkek Tenisi Genel Direktörlüğüne getirilmesinden sonra ileriye doğru ivme kazanan Zverev’in, yakın zamanda Grand Slam şampiyonluğu kazanması zor görünmüyor.

20 Nisan 1997 doğumlu genç tenisçi Alexander Zverev; Almanya’nın Hamburg şehrinde Rusya göçmeni tenisçi bir anne ve babanın çocuğu olarak dünyaya geldi. Çocuk yaşta insanların ilk rol modeli anne ve babası olmasından sebep; kendisi de tenisçi olmaya karar verdi. Abisi de bir tenisçi olan Alexander Zverev, tenisle yatıp kalkan bir ailenin evladı olarak, 2012 yılında henüz 15 yaşındayken profesyonelliğe adım atar. 2012’den 2014 yılına kadar çeşitli turnuvalarda boy gösteren Zverev asıl çıkışını 2014 yılında yapar.

O yıl 665. Sırada bulunan genç tenisçi, katıldığı Braunschweig Challenger Turnuvası’nda ilk 100 içerisinde bulunan 3 rakibini de yenerek 285. sıraya yükselir. Bu arada yıl 2015’i gösterdiğinde Alexander Zverev ve milli tenisçimiz Marsel İlhan, Doha’da düzenlenen 500 puanlık ATP turnuvasında karşı karşıya gelmişti. O dönem dünya 104 numarası olan Marsel İlhan, dünya 136’ıncısı Zverev’i 2-0 yenmeyi başarmıştı.

2017 yılında Novak Djokovic ile birlikteliğinin bitmesinden sonra, Almanya Erkek Tenisi Genel Direktörlüğüne getirilen Becker’le, değişim rüzgârı Zverev için hiç olmadığı kadar şiddetli esmeye başladı. 2017 yılına fırtına gibi giren Zverev, Roma Açık tenis turnuvası final maçında güçlü rakibi Novak Djokovic’i 6-4 ve 6-3’lük setlerle 2-0 yenerek, toprak kortta da ne kadar başarılı olduğunu gösterdi. 2017 yılında yoluna güçlü adımlarla devam eden Zverev, Kanada’nın ev sahipliğini yaptığı Rodgers Cup finalinde Ekselansları Roger Federer’e de set vermeyerek 6-3 ve 6-4’lük skorla kazanmayı başardı. 2017’nin sonunda Nadal, Federer ve Djokoviç gibi tenis dünyasının gelmiş geçmiş en güçlü figürleri arasından sıyrılıp 2 Master turnuvasını kazanarak 20 yaşında bize gelecekte neler gösterebileceğinin de sinyallerini vermiştir.

2018 yılı Zverev için kelimenin tam anlamıyla mükemmel geçti. 21 yaşında olmasına ve tenis camiası için nadir görülebilecek 1.93 boyuna rağmen; oyundaki olgunluğu, güçlü başlangıç servisleri ve atletik yapısı sayesinde kolay kolay maç vermeyen birisi haline geldi. O yıl oynanan 77 maçın 57’sini kazanarak mükemmel bir istatistik yakalayan Zverev ATP Sezon finallerinin yarı final maçında Novak Djokovic’i, final maçında ise Federer’i yenerek kendini bir anda genel tablonun 4.sırasında buldu.

Grand Slam Turnuvalarının ilk maçında aşırı efor sarf etmesinden kaynaklanan oyunun devamını getirememe ve çift hata sayısındaki olumsuzluklara rağmen, kendi güçlü yönlerini çok etkili bir biçimde kullanabilmektedir.

2019’un ocak ayına 4. sırada girerek büyük sükse yaratan genç tenisçi için 2019 yılının çok iyi geçtiğini söyleyemeyiz. Kariyerinin başından beri yakasını bırakmayan Grand Slam şanssızlığı bu yıl da devam eden Zverev’in, en büyük Grand Slam başarısı 2018 ve 2019 yıllarında Roland Garros’ta elde ettiği çeyrek final başarıları olarak sayılabilir.

Sonuç olarak 2020 yılına kendi kuşağının en iyi oyuncuları arasında gösterilen Stefanos Tsitsipas , Dominic Thiem ve Daniil Medvedev’in ardından 7. sıradan giriş yapan Alexander Zverev’in Avustralya Açık başta olmak üzere önümüzdeki süreçte bütün Grand Slam turnuvalarının şampiyonluk adayı olduğunu söyleyebilir ve adını daha çok duyabiliriz.

Tenisin Yükselen Yıldızı — Alexander Zverev was originally published in Finish Ink on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Oscar kazanamayan başyapıtlar dosyamızda sıra ikinci bölümde…

Yazımızın 1. Bölümünü okumayanlar alttaki linkten ulaşabilir.

Oscar Kazanamayan Başyapıtlar — 1

YIL: 1980

KAZANAN: ORDINARY PEOPLE

Robert Redford’un yönetmenliğini yaptığı bu drama, senaryo ve işleniş olarak oldukça etkileyici bir anlatıma sahip. Bir deniz kazasında oğullarını kaybeden ve bundan sonraki yeni yaşamlarına alışmaya çalışan ailenin hayatını anlatan film, söylenememiş olan kelimelerin veya ertelenen cümlelerin aslında nasıl da salgın bir hastalık gibi tüm yapıyı çökertebileceğini gayet leziz bir şekilde anlatıyor. Peki, ama ya size bu sene bunu çok daha iyi yapabilen bir film vardı desem; ne dersiniz?

KAZANMASI GEREKEN: RAGING BULL

Bu durum, De Niro-Scorsese ikilisinin başına gelen ilk şok değil (son da olmayacak). Oscar serüvenimizin ilk bölümünü okuyanlar, Taxi Driver yerine Rocky’nin ödüllendirildiğini rahatlıkla hatırlayacaklardır. Raging Bull, bırakın vizyona girdiği seneyi bütün sinema tarihi içerisinde en başarılı filmlerden biri olarak anılmıştır.

Martin Scorsese’nin sekans geçişlerindeki müthiş dehası, Robert De Niro’nun kendi kariyerindeki en iyi performanslarından birini sergilemesi (çoğu kişiye göre en iyisi), hayatın içerisindeki yükseliş-düşüş dalgalanmasının bir insanda bırakacağı derin izleri anlatan bir başyapıt olan Raging Bull’un Oscar alamaması hala konusu açıldığında konuşulur ve o seneki akademi üyelerinin kulağı hafifçe çınlatılır. Zamanında Taxi Driver filmi varken Rocky’e layık gördükleri bu ödülü, ondan çok daha başarılı ve derin bir anlatım tarzına sahip olan Raging Bull filmine neden vermediler gerçekten anlamak oldukça güç.

YIL: 1998

KAZANAN: SHAKESPEARE IN LOVE

1998 yılındaki ödül töreni sonuçları kuşkusuz Oscar tarihinin en büyük skandallarından biridir. Yönetmenliğini John Madden’in yaptığı bu film vizyona girdiğinde seyirciler tarafından oldukça vasat bir uyarlama olarak kabul edilmişti. Bırakın en iyi film dalında ödül almasını, aday olması bile çok büyük sürpriz olarak değerlendirilmişti. Film, o sene Oscar’ı aldıktan sonra kendi kendine düşman yaratmaya başladı. Aday olup alamayan diğer favori yapıtların fanları bu filmden o kadar nefret etti ki “Shakespeare in Love” hala çoğu listede en fazla abartılan filmlerin başında gelir.

KAZANMASI GEREKEN: SAVING PRIVATE RYAN

Öncelikle söyleyelim aday olup alamayan filmlerin hepsinin ‘‘Kim olduğunu bilirsin sen’’ adlı filmden çok daha iyi ve başarılı olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz. Terrence Malick’in savaş göstermeden savaş anlattığı ‘‘The Thin Red Line’’ ya da Roberto Benigni’nin masalsı anlatımıyla bizleri büyülediği ‘‘La Vita e Bella’’sı tartışmasız malum filmden fersah fersah önde. Usta yönetmen Spielberg’in ‘‘Saving Private Ryan’’ adlı başyapıtı ise 1998 yılında gösterime giren filmler arasında savaşı en acımasız ve karanlık anlatan eser olarak direk göze çarpıyor.

Tom Hanks’in müthiş bir kompozisyon çıkardığı, ilk bölümündeki unutulmaz çıkartma sahnesi ile de akıllara kazınan film, size işlenişi boyunca ana hikâyeyi unutturuyor ve bunu şahane bir işleyiş ile yapıyor. Ryan kimdir, nerededir gibi sorular aslında sizin umurunuzda bile değil. Film zaten size bunların cevabını vermek ya da bunlar arasında neden-sonuç ilişkisi kurma merakında da değil. Spielberg’in bu başyapıtında hissedecekleriniz; mermi sesi, savaş psikolojisi, ıslak botlar ve her şey bittikten sonra akıllarda kalan tek soru olacak. O seneki Akademi üyelerinin ev adreslerini nereden bulabilirim?

YIL: 2002

KAZANAN: CHICAGO

Yıllar içerisinde sürekli, dinamik olamamak ve muhafazakâr kararlar almakla suçlanan Akademi üyeleri bizleri çok bekletmemiş; 98 felaketinin üstünden sadece ve sadece dört sene sonra en az o seneki kadar büyük bir skandala imza atmıştır. Chicago, kabul edelim ki kötü bir film değil (hatta iyi bile sayılır). Oyunculuk performansları son derece üst seviyede olan, dram ile müzikalin çok uyumlu bir şekilde harmanlandığı, mekân ve kostüm seçimleri ile vizyona girdiği sene adından oldukça bahsettiren bir film olan Chicago’nun maalesef olumlu özellikleri bunlarla sınırlı kalıyor. Özünde bir aşk üçgeni hikâyesinden öte gidemeyen bir eser olan Chicago, bakalım hangi filmlerden bu ödülü kapmış ve biz sinemaseverleri yine sinir krizine sokmuş.

KAZANMASI GEREKEN: CHICAGO HARİÇ HERHANGİ BİR FİLM

Kaybedenler kulübü iftiharla sunar; Gangs of New York, The Hours, The Lord of The Rings: The Two Towers ve The Pianist.

Şu an içinizden ‘‘gözlerim beni yanıltıyor mu?’’ sorusunu geçiriyorsanız bu soruyu sormak için 14 yıl kadar geç kaldınız. Yukarıda saydığımız filmleri tek tek ele alıp Chicago ile düelloya soktuğumuzda yine kaybeden film maalesef kazananımız olan Chicago oluyor. Peter amcamızın muhteşem Miğfer Dibi savaşıyla süsleyip daha da karanlık bir rotaya soktuğu yüzük maceramız, Nicole Kidman’ın kariyerindeki pik noktasına ulaştığı leziz drama ‘‘The Hours’’, İkinci Dünya Savaşının perde arkasının bir şiir edasıyla anlatıldığı ‘‘The Pianist’’ ya da Akademi üyelerine bizce yüklü miktarda haciz borcu olan (bir yönetmene bu kadar kötü davranılmaz) Scorsese’nin ‘‘Before USA’’ tadında çektiği ve Amerika’nın sokaklarda doğma serüvenini yaşadığımız ‘‘Gangs of New York’’.

Bence daha fazla konuşmaya gerek yok.

Oscar Kazanamayan Başyapıtlar — 2 was originally published in Finish Ink on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Sadece bir kişi size koca bir spor dalını sevdirebilir mi? Sadece bir kişinin bıraktığı etkiyle kilometrelerce uzaktaki bir takım ile gönülden bir bağ kurulabilir mi?

Elbette olur; anlatayım… Yaşım gereği, Michael Jordan’ın Chicago Bulls zamanını görememiş fakat onu canlı olarak Wizards forması ile izlemiş bir sporseverim. Benim dönemimin Michael Jordan’ı olarak nitelenen Kobe Bryant’ı ise aktif olarak takip etmiş ve onun her şampiyonluğunu görmüş şanslı insanlardanım.

NBA tarihinin en dominant ikililerinden biri olan Shaq & Kobe çiftini keşfetmemle birlikte basketbola da yakınlaşmaya başladım.

Ancak yaşım sebebiyle ailem bana ‘‘okula gitmek için uykunu almak zorundasın’’ demeseine rağmen gece gizlice televizyon kanalını açar, herkesin hayranlıkla izlediği Lakers’ı televizyonun sesini açmadan izlemeye çalışırdım. Televizyonun sesini açmama hali, aslında maçtan aldığım zevki azaltıyor gibi görünse de durum öyle değildi, çünkü ailesine yakalanmadan maç izlemeyi başaran bir çocuk için belki de hayatının en zevkli anlarıydı. Hatırlarsınız; 55 ekran tüplü televizyonların çoğu açar açmaz gürültülü bir kanal ile açılış yaptığı için geceleri bu operasyonu aile bireylerini uyandırmadan ve onlara yakalanmadan gerçekleştirmek her zaman çok riskliydi.

Bir elde kumanda, sessizce televizyona yaklaşılır, televizyonun açma tuşuna basıldığı anda diğer ses kısılmaya çalışılırdı. Eğer bunu yeterince hızlı yapamazsınız aileniz odaya girer, sizi yakalar ve haliyle izleyeceğiniz maç da güme giderdi. Böyle zor ve çetin şartlar altında, çoğu Lakers maçını, o küçük yaşıma rağmen yakalanmadan izlediğimi gururla söyleyebilirim. Hatta bazen küçük riskler alıp, çok az da olsa sesi açmak ister ama yine de çoğu kısmı sessiz bir sinema eşliğinde izlerdim. Ne zaman Lakers sayı atsa içimden seyircilerle birlikte bağırırdım. Hatta hayalimde maça efekt eklemeyi dahi ihmal etmiyordum.

Sabahları uykumu almış numarası yaparak okula giderken, maçı yakalanmadan izlemiş olmanın verdiği mutlulukla,bütün yorgunluğumu tamamen unutuyordum. İnternetin yaygın olmadığı, akıllı telefonların hayatımıza girmediği o zaman diliminde sezonu şu anki zamana göre ilkel yöntemlerle takip etmenin de ayrı bir hazzı vardı. Hafta sonu özel kanallardaki programlarla puan durumunu görebildiğim ya da gazetelerdeki toplu sonuçları ancak bir gün rötarla öğrenerek NBA’i takip etmeye çalıştığım zamanlardı.

Maçlar ilerledikçe takımdaki bir adama ayrı bir sempati duymaya, okuldaki amatör maçlarda onu taklit etmeye ya da okul sıralarına onun adını kazımaya başladım. Maçların çoğu anında kolay kolay gülmeyen, her maça sanki kariyerinin son maçı gibi bakan bir adam diğerlerinden daha farklı görünüyordu. Sanki diğer dördü başka bir karşılaşmada görev alıyor, o ise farklı bir zaman diliminde yaşıyor gibiydi.

Seneler ilerledikçe bu sarı takım kupalar kazanmaya bense uykusuz geceleri koleksiyonuma eklemeye devam ediyordum. Bazen maç izlerken ailem tarafından basıldım, bazen de play-offlarda izin alarak — legal bir şekilde — ‘‘O’’nu takip etmeye devam ettim. Öyle ki Play-off zamanlarında heyecanım iki katına çıktığında ‘‘O varsa bir şekilde hallederiz’’ düşüncesini zihnime kazımaya başlamıştım…

Senelerce eğitim görmüş ve binlerce sınava girmiş biri olarak itiraf etmeliyim ki hayatımın hiçbir döneminde hiçbir ders ya da sınav onun maçlarında hissettiğim o erken kalkma gücünü bana vermedi. Ancak böyle zamanlarda alarm çaldığında odaya geçip televizyonu açma hızım — bir Formula 1 pit takımını kıskandıracak düzeydeydi.

Alt çenesini hafif öne çıkarıp gözü kararttığında ve daha sonra neler göreceğimizi tahmin ettiğimizde, o ana şahit olmak için ben alarmımı kurmuştum.

‘‘Shaq’sız şampiyonluk dahi göremez’’ dendiğinde ya da sırf kendini ispatlayabilmek için sarı takımımıza yeni şampiyonluklar yaşattığında ben yine alarmımı kurmuştum.

81 sayı attığında herkes ‘‘bu nasıl olabilir’’ derken, senelerdir onu izleyen biri olarak duruma çok da şaşırmayan ben, o eşsiz gece de yine alarmımı kurmuştum.

Kırık parmakla yeniden oyuna girip sayılarını atmaya devam ettiğinde de ben alarmımı kurmuştum.

Son maçında 60 sayı atıp senelerdir aramızda olan ve onun haberinin dahi olmadığı uykusuz gecelerin son ayağında, onu son bir kere izleme şerefine erişmek için ben yine alarmımı kurmuştum.

Ben iki spor adamına hayranlık duydum. Biri sayesinde, kırmızı renkli elektrik süpürgesini Ferrari arabasına çevirip onunla oynayacak kadar Formula 1 sevdim. Diğeri de senelerce uykusuz okula/işe gitme sebebim oldu. Artık ikisi de hayatımda değil. Beraber büyüdüğün bir kahramanın artık geceleri seni yalnız bırakacak olması anlatılamayacak derecede üzücü. Ben sarı formalı takımı izlemeye devam edeceğim ve televizyonun sesini bu sefer ne kadar açarsam açayım artık asla o “sessizliğin çığlığını” alamayacağım.

Hoşça kal kahramanım.

MAMBA OUT

Kobe Bryant — Mamba Out was originally published in Finish Ink on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Öyle önemli ve derin bir konu var ki özellikle son beş senedir akademinin oldukça başını ağrıtıyor ve bu gidişle de ağrıtmaya devam edecek gibi görünüyor

10 Şubatta 92.si düzenlenecek olan ve dünya sinema tarihinin en prestijli ödül töreni olarak kabul edilen Oscar Akademi Ödülleri ilk olarak 1929 yılında verilmeye başlandı. İlk ödül töreni beş dolarlık biletler karşılığında 270 seyirciyle Hollywood Roosevelt Hotel’de gerçekleştirildi. Zamanla itibarını ve prestijini katlayarak büyüyen Oscar ödül törenleri her zaman tartışmaların, kaosların ve skandalların da merkezi oldu. Marlon Brando’nun aldığı Oscar’ı akademiye geri vermesi, Michael Moore’un ödül aldıktan sonra George Bush’a “utanın” diye yüklenmesi, Adrian Broody’nin En İyi Erkek Oyuncu Ödülünü aldıktan sonra bunu Halle Berry ile öpüşerek kutlaması örnek olarak verilebilir. Ancak tüm bunlardan daha önemli ve derin bir konu, özellikle son beş senedir akademinin oldukça başını ağrıtıyor ve bu gidişle de ağrıtmaya devam edecek gibi görünüyor…

Kuşkusuz her sinemaseverin, yazarın ya da eleştirmenin En İyi Film kategorisinde kendine ait bir favorisi bulunmaktadır. X filmin kazanmasını isteyen seyirci, ödülün Y filmine gittiğini görünce ekran başında “hiç de onun hakkı değildi” tarzında bir eleştiriye başlar ve kendisinin haklı olduğuna dair tezler öne sürer. Fakat bazı seneler ödül öyle bir filme gider ki bunun tartışması günler, haftalar hatta aylar geçse bile bitmez. Yüzde seksen ya da doksanlık bir sinemasever kitlenin favori gördüğü film yerine son derece cılız ve ortalama bir projenin ödül aldığını görmek şüphesiz haber niteliği taşıyacak ve üzerinde nice tören geçmesine rağmen unutulmayacaktır. Biz de sizler için, Oscar tarihinde En İyi Film kategorisinde Oscar’a uzanmış olmasına rağmen, bu ödülü hak etmediği düşünülen filmlerden oluşan bir liste yaptık. Baştan uyaralım, bu listede Oscar’ı kazanan filmler kötü, başarısız ya da hayal kırıklığı yarattı demiyoruz sadece diğer adayların çok daha güçlü ve favori olduğundan bahsediyoruz.

YIL: 1941

KAZANAN: HOW GREEN WAS MY WALLEY

How Green Was My Walley, Richard Llewellyn’nin 1939 yılında kaleme aldığı bir eser olup, 1941 yılında da John Ford tarafından beyazperdeye uyarlanmıştır. Film her anında kapitalizm karşıtı duruşuyla, maden işçilerinin hayatlarını parametre alarak işçi-işveren-devlet üçgeninin nasıl işlediğini muhalif bir bakış açısıyla bizlere sunmuş, sanayi devrimine geçiş sürecinde insanların buna nasıl adapte olmaya çalıştığını ya da oldurulmaya çalışıldığını gayet etkileyici bir dille anlatmıştır. Bunca olumlu özelliğine rağmen Oscar’ı kucaklaması çoğu kesim (neredeyse herkes) tarafından fiyasko olarak kabul edilmiştir. Neden mi?

KAZANMASI BEKLENEN: CITIZEN KANE

İnternetten bir “Tüm Zamanların En İyi 10 Filmi” listesi bulun ya da sinema yazarlarının kendi hazırladıkları listeleri tek tek araştırın. Bulduğunuz sonuçların çoğunda ilk sırayı, Orson Welles’in başyapıtı olan Citizen Kane’in aldığını göreceksiniz. Film, sinema tarihinde o kadar çok ilk barındırır ki, burada sıralamaya başlasak sanırım sayfalar yetmez. Welles’in bu başyapıtı teknik ve kurgu anlamında adeta Hollywood’da bir devrim yaratmış, bir çağ kapatıp başka bir çağı açmıştır. Paralel kurgu, dinamik zoom tekniği, sayısız alt metin barındırma, kültleşmiş Rosebud bilmecesi ve daha birçok “ilk” ile adını sinema tarihine kazımıştır. Film boyunca, kazanırken kaybeden bir adamın hikâyesini cam küre içerisinden izler ve sonunda sanki o hayatı onunla yaşamış ve onunla yıpranmış gibi hissederiz.

Citizen Kane, 1941 yılında 9 dalda Oscar’a aday gösterilmiş ama sadece “En İyi Senaryo” dalında ödüle ulaşabilmiştir. Film, gişede de Welles’in yüzünü güldürememiş hatta filmden zarar etmesine neden olmuştur. Zaman ilerledikçe filmin yarattığı etki çığ gibi büyümüş ve birçok sinemaseverin “başyapıt” olarak nitelendirdiği kült bir eser haline gelmiştir. Bu nedenle pek çok sinemasever zamanda yolculuk mümkün olduğunda, 1941 senesine geri dönecek ve o ödül töreninde bazı şeyleri değiştirmek isteyecektir.

YIL: 1945

KAZANAN: GOING MY WAY

Going My Way, yönetmenliğini Leo McCarey’in yaptığı ve gösterildiği sene ödülleri silip süpüren bir film oldu. Filmde, genç bir rahibin çalışmış olduğu kilisedeki hayatını ve bunun etrafındaki sorunlarla ilgilenmesini yer yer esprili, yer yer de eleştirisel bir dille seyircilere aktaran mizaç bulunmaktadır. Nesil farkından doğan çatışmaları engellemek için izlediği yollar, takındığı tavır seyirciye keyifli bir seyir sunar ama film Oscar’ı alacak kadar iyi midir ya da hangi filmden heykelciği kapmıştır şimdi onu inceleyelim.

KAZANMASI BEKLENEN: DOUBLE INDEMNITY

Film noir dediğimizde akla gelen ilk filmlerinden biri de, kuşkusuz Double Indemnity olacaktır. Billy Wilder gibi büyük bir üstadın yönetmenliğini yaptığı bu muhteşem film adeta bir Alfred Hitchcock başyapıtı niteliğinde taşımakta olup, başından sonuna kadar pırıl pırıl parlamaktadır.

Daha ilk dakikalarından sizi koltuğa çivilen bu başyapıt finale kadar muhteşem senaryosu ve bir an bile durmayan temposu ile bırakın ait olduğu yılı tüm zamanların en iyi filmlerinden biridir.

YIL: 1976

KAZANAN: ROCKY

Senaryosunu Sylvester Stallone’nin yazdığı Rocky filmini burada görünce bir an şaşırmış olabilirsiniz. Rocky (ilk filmi) kuşkusuz hem dinamikleri hem de temposuyla seyirciyi hemen kendisine bağlayabilen oldukça başarılı bir film. Her ne kadar seri daha sonralarda bir ABD propagandasına dönüşüp eleştiri oklarını üzerine çekse de çocukluğumuzdaki Parliament gece sinema kuşağında, ertesi gün okul olmasına rağmen o uykusuz halimizle son raunda çıkmamızı unutacak değiliz. Filmdeki Balboa karakterinin mütevazı yaşamı, Adrian ve diğer dostlarıyla ilişkisi o kadar dengeli ve abartısız aktarılmıştır ki, seyircinin filmi kabullenmesi oldukça kolaydır.

Aslında serinin başarısında (hatta geçtiğimiz dönemde izlediğimiz Creed filmi de buna dâhil) bu ilişkilerin derinliğinin ve doğallığının çok büyük bir rolü vardır. Fakat gelin görün ki o sene Scorsese çoğu otoritere göre en iyi filmini çekmiştir ve Rocky’nin ödüle ulaşması büyük bir skandaldır.

KAZANMASI GEREKEN: TAXI DRIVER

“You talkin’ to me? You talkin’ to me? You talkin’ to me? Then who the hell else are you talking… You talking to me? Well I’m the only one here. Who the fuck do you think you’re talking to? Oh yeah? Ok.” — Travis BICKLE & Taxi Driver (1976)

“Ben tek, siz hepiniz” mottosunun en yakıştığı filmlerinden biri olan Taxi Driver adeta başından sonuna kadar başyapıt olma özelliğini hak eden bir eser olarak göze çarpıyor. Robert De Niro’nun yeteneklerinin sınırlarında gezindiği bu eşsiz film, yaşadığımız toplumda aslında hiç de homojen yaşamların olmadığını ve farklı renklerin uyumsuzluğunu şahane bir üslupla izleyiciye sunuyor.

Bir erkeğin egosunun özünde “kendimi nasıl topluma kabul ettirip, önemli biri olabilirim” düşüncesinin ağır bastığını ve bunun için neleri göze alabileceğini filmin içinde izliyoruz. Travis’in kendisini mevcut olan toplumdan aşağı görmesi (ya da ona böyle hissettirilmesi) aslında bir insanın yeniden oyunun içine girmek için neler yapabileceğini gözler önüne seriyor.

Balboa ağabeyimizi sever sayarız ama burada De Niro-Scorsese başyapıtı olan Taxi Driver’dan söz ediyoruz!

YIL: 1979

KAZANAN: KRAMER VS. KRAMER

Dustin Hoffman ile Meryl Streep’in oynamayıp adeta her anını yaşar gibi oyunculuklar gösterdiği Kramer vs. Kramer, aile yapısını ve bu yapının çatladığında doğacak sonuçları ele almaktadır. Mükemmel olmayan bir anne ve bir baba bulunduran filmimizde ABD’nin toplumsal yapısı gibi genel konulardan tutun ebeveynler aslında ne kadar doğruları biliyor gibi özel kavramlara kadar her şey didik didik ve başarılı bir şekilde incelenmektedir.

Kramer vs. Kramer kuşkusuz ki en büyük kozunu gerçekçiliğinden almaktadır. Aramızda daha çocukken annesi ve babası boşanan nice bireyler olmuştur fakat filmin en büyük özelliği bunu sıra dışı bir şekilde ele alması ve sanki bir mahkemede sanıkların tek tek dinlenmesi havasında izleyicilere sunmasındadır. Saymış olduğumuz tüm bu özelliklerden sonra Kramer vs. Kramer’in Oscar almasında “E bunda ne var ki” diyebilirsiniz ama durum aslında pek de sandığınız gibi değil…

KAZANMASI GEREKEN : APOCALYPSE NOW

Bu filmi anlatmaya nereden başlayabiliriz inanın kestirmesi oldukça zor. The Godfather ile sinema filminin çok çok ötesinde bir şey ortaya çıkaran F. Ford Coppola bu filmin çekimlerinde yaşadıklarını daha sonra belgesel haline getirdi. İnanın bu belgesel, bir belgeselden daha çok korku filmine daha çok benziyor. Neden mi? Gelin, beraber bakalım.

Apocalypse Now için en başta 12 milyon dolar bütçe öngörülmüş ve altı haftada çekimlerin bitmesi planlanmıştı. Filmin sonlarına doğru ortaya çıkacak olan karakteri canlandıran Marlon Brando’da filmin cast ekibi arasındaydı. Filmin çekimleri başladığında ise aksilikler ardı ardına geldi ve bütün planlar suya düştü.

Filipinler’de çekilen filmin tüm setini ilk olarak sel bastı. Bütün teknolojik ekipmanlar bu selden oldukça büyük zarar gördü. Alkol sorunuyla bilinen ve filmin başrolünde bulunan Martin Sheen çekimler esnasında kalp krizi geçirdi. Setten arta kalan zamanlarında vaktini hayat kadınları, uyuşturucu ve alkol ile geçiren Coppola filme olan motivasyonunu kaybetmeye başladı. Filmin finaline doğru senaryoya giren ve oldukça önemli bir karaktere hayat verecek olan Marlon Brando haftalar boyunca sete uğramadı. Coppola’nın, Brando ısrarından vazgeçmemesi sette huzursuzluklara ve tartışmalara neden oldu. Brando sete geldiğinde ise her şey rayına girmiş gibi görünüyordu fakat kimse, asıl problemlerin o zaman başladığını bilmiyordu…

Brando rol gereği bir albayı canlandırıyordu. Hak verirsiniz ki, albayı canlandıracak bir aktörün sete oldukça fit ve dinamik gelmesi gerekir. Brando ise normalin yirmi kilo üzerinde sete gelmişti. Durun durun, tek sorun bu da değildi. Marlon Brando’nun filme dair tek bir fikri bile yoktu! Brando, Coppola ile girdiği tartışmalarda repliklerini ezberlemeyi reddetmiş ve doğaçlama oynayacağını söylemişti. Bunun üzerine çılgına dönen Coppola, Brando ile sert bir tartışmaya girdi ve filme yine ara verildi. Coppola daha sonra her gün tıpkı bir babanın oğluna masal okuması gibi Brando’ya filmin repliklerini ve senaryosunu okudu. (Filmde Brando’nun sürekli karanlık ve bel üstü gösterilmesi bu kilo sorunu yüzündendir.)

Sonuçta ortaya 16 ay süren ve tahmini maliyetinin neredeyse dört katı fiyatına tamamlanan muhteşem bir başyapıt çekilmiş oldu. The Doors’dan, The End parçası ile başlayan muhteşem bombalama sekansı, savaşın askerleri nasıl inceden inceye delirttiği ve hepsi bir yana Marlon Brando’nun çok kısa bir süre görünmesine rağmen filmdeki diğer oyuncuları ezip geçtiğini görmek her filme nasip olan şeyler değildi. Apocalyse Now; senaryosuyla, oyunculuklarıyla ve en önemlisi de anlatım tarzıyla türünün benzerlerinden ayrılan bir başyapıt olarak sinema tarihine adını yazdırdı…

Oscar Kazanamayan Başyapıtlar — 1 was originally published in Finish Ink on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Bu yüzden diyorum ki; şimdi çekilme zamanı değil. Ya şimdi kazanmak için tekrar mücadele edersin, ya da etmediğin için sonsuza kadar pişman olursun. — Apollo CREED

Not: Rocky serisi hakkında spoiler içerir. Seriyi hala izlememiş olanlar varsa izlemesini tavsiye ederim.

‘‘Rocky 1, 2, 3, 4 tüm okullarda ders olarak izletilmeli’’ diyen bir teknik adam Jürgen Klopp. Verdiği bir röportajda, bu meşhur film serisinden sık sık ilham aldığını, kariyerindeki bazı sıkıntılarla ve zorluklarla mücadele edebilmeyi bu filmler sayesinde öğrendiğini belirtmişti. “Rocky serisiyle futbolun, Klopp’un, Liverpool’un ne alakası var ya?” demeyin. Bunun için önce Rocky serisine ve Liverpool’un gidişatındaki benzerliklere bir göz atalım.

Seriye kısaca değinmek gerekirse, ilk 2 filmde; Rocky, yerel seviyelerde ekmek parası için part-time dövüşen bir boksördür. O zamanki dünya şampiyonu Apollo Creed ise tamamen para amaçlı ve ‘‘fixed’’ diyebileceğimiz bir maç için rakip aramaktadır. Boksör envanterini karıştırırken, İtalyan Aygırı (Italian Stallion) lakaplı Rocky’e denk gelir. Lakabı biraz komik ve ironik bulması üzerine unvan maçı için Rocky’i ringe davet eder. Rocky, bir boksörün hayatında yalnızca bir kere gelebilecek bu fırsatı değerlendirir ve 2. filmin sonunda Apollo’yu mağlup ederek dünya şampiyonu olur.

Kanımca çok daha fazla mesaj, argüman ve motivasyon kaynağı içeren filmler Rocky III ve Rocky IV’tür. Üçüncü filmde Rocky Dünya Şampiyonu unvanını aldıktan sonra, hocası Mickey’nin ayarladığı ve organize ettiği maçlarda üst üste galip gelmeyi ve unvanını korumayı başarmıştır. Ardından da kendi heykelinin açılış töreninde boksu bırakacağının işaretini vermiştir. Ancak laf cambazı, hırslı ve en tepedekini indirme arzusuyla kendini parçalarcasına antrenman yapan Clubber Lang, biraz da ahlak dışı sözlerle Rocky’i karşılaşmaya ikna eder.

Karşılaşmadan hemen önce çıkan arbedede Rocky’nin hocası Mick rahatsızlanır. İtalyan Aygırı Rocky maça hocasız çıkar ve ringde darmadağın olur. Hocası Mick’in öldüğünü gören Rocky kendini kaybeder ve hayatın anlamını sorgular gibidir. Mickey ile çalıştıkları salonda dolaşıp düşünürken karşısında Apollo Creed’i görür. Apollo bir şeylerin ters gittiğini fark etmiştir. İşlerin değişmeye başladığı ilk nokta da budur. Creed, Rocky’e derdini şöyle anlatır;

“Bak, beni yenmiştin ve yaralanmıştım. Hiç kimseden hiç bir şey duymak istememiştim. Çocuklarımdan bile… Her dövüşçü bunu bilir ve hisseder. Yaralanma duygusunu bilip, onunla yaşamayı öğrenmeye çalışırız ama öte yandan kendimizi yiyip bitiririz içten içe. Bu yüzden diyorum ki; şimdi çekilme zamanı değil. Ya şimdi kazanmak için tekrar mücadele edersin, ya da etmediğin için sonsuza kadar pişman olursun.

Seninle dünyanın en tepesindeydik. O şampiyonlardandık be! Sen bu savaşı tamamen yanlış sebeplerden dolayı kaybettin. Hatta hedefini de kaybettin. Evet, hocanın maçtan önce öldüğünü ve kendini kaybettiğini biliyorum, ama gerçekçi olmak gerekirse, en önemlisi ‘aç değildin’.

Şimdi düşünüyorum da; seninle ringde çarpışırken, sende ‘kaplanın gözü’ vardı. Dönüm noktan oydu! Şimdi de o alev alev hırsla yanan gözleri geri getirmen gerekiyor. Onu geri getirmek içinse en başa dönmelisin; hikayenin en başına! Hatta onu beraber getirmeliyiz. Kaplanın gözü ha? Kaplanın gözü!”

Bu konuşmadan sonra Rocky bir şekilde kendini Los Angeles’taki kenar mahalle idman yurdunda antrenman yaparken bulur, ancak yine de bir desteğe ihtiyaç duyar. Eşi Adrian’ın korku hakkındaki sözlerinden etkilenir ve rakibiyle ile ilgili korkularını yenip konsantre olur. Kendi mental ve fiziksel dayanıklılığının üstüne Apollo’nun dansçı tekniklerini ekler ve artık maça hazırdır.

Maç içerisinde rakibini gözlemleyen Rocky, rakibin gücünü boşa harcamasını görerek bir strateji geliştirir ama bunu yaparken biraz da dayanıklı olması gerekmektedir. Zira sürekli yumruk yemektedir. Ancak darbelere dayandıkça stratejisi daha da işe yarar ve rakibin hırsından kendini imha etmesi sayesinde, henüz ilk rauntlarda mükemmel bir nakavtla maçı kazanır.

Anlattıklarımızın odak noktası motivasyondur. Filmden de anlaşılacağı üzere; mental güç sizi bir alanda dünyanın tepesine de çıkarabilir, oradan yere çakılmanızı da sağlayabilir. Rocky dünyanın tepesine nasıl çıktıysa (tamam, evet sonuçta bu bir filmdir; kurgusal olabilir) gerçek dediğimiz hayatta da onlarca benzer hikâyeyi görebiliriz.

Hikâyelerdeki paralellikleri ele alacak olursak:

Jürgen Klopp Almanya’nın pek öne çıkamamış kulüplerinden Mainz’da teknik direktörlüğe gelmiştir. Daha sonra patronu olduğu Borussia Dortmund’da da başarısızlıkla mücadele etmiş ve baskıya direnme güdüsünü geliştirmiştir. Başarısızlıkla baş edebilme durumunda yaşananları, Rocky’nin Clubber Lang’e karşı yenilgisinden sonraki dönemine benzetebiliriz. Oyuncularını bir şeyleri değiştirebileceğine ikna etmesinin ardından Dortmund’la gelen 2 şampiyonluk, lig kupası ve süper kupa karşılaşmalarındaki stili ve Şampiyonlar Ligi’nde gelen final… Elinizde kısıtlı bir bütçe var, takımınıza bireysel yeteneklerden ziyade karakter transfer ediyorsunuz. Muazzam bir tablo, harika bir vizyon. Bireysel yetenekleri ön plana çıkarmak yerine bir takım yeteneği kurgulamak… Sanırım Klopp’un modern futbola en büyük hediyesi budur.

Gidişatı değiştirmek konusunda neleri vurgulayabiliriz?

Bir işe başlamadan önce, uygulamak istediğimiz stratejinin doğru olup olmadığını test etme fırsatını pek bulamayız. Uygularız ve elde ettiğimiz sonuçlara göre bir yargıya varabiliriz. Jürgen Klopp’un Dortmund’dan ayrılması ve Liverpool’un başına geçmesiyle, güncel performanslarına baktığımızda tekrar bir başaltı takıma, yani şampiyonluk ihtimallerinde underdog diye tabir edilen bir takıma geldiğini görüyoruz. Yıllardır gelmeyen Liverpool şampiyonluğu için bir değişim yapılması gerekiyordu. Tıpkı Rocky’nin dayanıklı bir sporcu olmasına rağmen teknik, hız ve mental anlamda Lang’ten daha zayıf olması gibi. Ayrıca zaten uzun süredir şampiyon olamamak da taraftarlar dâhil kulübün genelinde şampiyonluğa dair inançları ve umutları zayıflatmıştı. Şimdi bir bakalım;

• İmkân var ancak kimse eskisi gibi olamayacağınızı düşünüyor
• Rakip gerçekten zorlu
• Mental anlamda yetersizsiniz (takım olarak)
• Her şeye rağmen beklenti büyük
• Oynatmak istediğiniz futbola maceracı olarak bakılıyor hatta 1-2 sezon mağlup oluyorsunuz.

Klopp’la değişim tam da yukarıdakilerin ışığında başlıyor.

2017–2018 sezonu sonunda Şampiyonlar Ligi finali dramatik ve talihsiz bir şekilde kaybedilmiş, Liverpool, adeta Rocky’nin Apollo ile Los Angeles’a geldiği gibi başa dönmüştü. Klopp ise ‘‘get back to the basics’’ demişti. Takımı tamir edip tekrar yarışa girmeliydi. Bu görüşüme katılmayanlar olacaktır belki ancak söylemeden edemeyeceğim; rakibiniz (Manchester City) gerçekten güçlü ve artı olarak özgüvenleri daha da artıyor, karşınızdakinin zafiyetlerini, eksiklerini bilmek için onunla öncesinde savaşmanız gerekmektedir. Rakibinizin neyi doğru neyi yanlış yaptığını gördükten sonra oyununuzu olgunlaştırmak için elinizde rakibinizle ilgili bir veri olur. Bu veri Klopp tarafından çok iyi görüldü, işlendi ve üzerine bir şeyler inşa edilebilecek hale geldi. Bunu neden mi söyledim? Klopp’un, mucidi sanıldığı Gegenpressing hakkında dediklerine bir göz atalım;

“Birçok kişi gegenpressingten tiki-takanın antiteziymiş gibi bahsediyor ancak bunun temelini oluştururken Guardiola’ya olan hayranlığımı es geçemem. Gegenpressing; tiki-taka’nın antitezi değildir, sadece onun bir yorumlanma şeklidir. Ve tabii ki çıkış noktası da topa sahip olma oyununda uyguladığınız 6 saniye kuralıdır. Pep de bunu da bugüne kadar en iyi uygulamış ve mükemmele yaklaştırmış hocadır. Ondan çok ilham aldığımı belirtmeliyim”

Anlaşılacağı üzere Liverpool’da ortaya çıkarılan bu takım yeteneğinin, rakibinin oyununun üzerine inşa edilmiş bir iş olduğunu görebiliriz. Zaten ligde 90 üstü puan toplamış rakibinizi başka türlü geçmeniz pek mümkün değildir.

Eğer süreçlerin paralelliğine dönecek olursak;

Önce rakibinize sağlam bir yenilmeniz gerekiyordu.

Rocky’nin Clubber Lang’e ilk maçta mağlup oluşu

=

2017/2018 Manchester City’nin 100 puanlı şampiyonluğu ve Liverpool’un 75 puanda 4. olması

Sonrasında kendinizi geliştirip rakibinizi hunharca rekabete zorlayarak güçlü ve zayıf yönlerini onunla savaşırken görmeniz gerekiyordu. Başa baş mücadele edebilmek içinse mental olarak orada bulunmalıydınız.

Rocky’nin Lang’i ilk 2 rauntta hem hırslandırıp hem de rehavete sokması

=

2018–2019 sezonu tekrar City’nin şampiyonluğu ve Klopp’un tüm sezon başa baş geçen mücadeleyle City’i yorması.

En sonunda da ihtişamlı nakavt!

Rocky’nin Clubber Lang’i üst üste yumruklayarak paramparça etmesi ve zaferi elde etmesi.

=

Liverpool’u zaten izliyoruz.

Rakibiniz güçlüyse; oyununu gözlemleyip daha da üzerine çıkmayı hedeflemek… Bunlar ancak, önce rakibinizle mücadeleye mental anlamda hazır olarak başarılabilecek şeyler. Klopp’un zirvede oluşunu bir Rocky filmi ile bu şekilde özetleyebiliriz.

Jürgen Klopp & Rocky Balboa — Gidişatı Değiştirmek was originally published in Finish Ink on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Bazı sezonlar vardır… Üzerinden seneler geçse de konuşulmaya, tartışılmaya devam eder. Sürekli alternatif senaryolar hazırlanıp yorumlar yapılır ya da o başarıya ulaşmaya yaklaşan takımlarla kıyaslanır. İngiltere Premier Ligi de böyle sezonlar açısından oldukça cömert ve bol malzemeye sahip bir lig. Şimdi sizlere 2000‘den sonraki en unutulmaz 5 sezonu kısa bir anımsatalım.

ARSENAL 2003–2004 SEZONU

Arsenal’in bu sezonda gösterdiği başarı 1889 yılında Preston North End takımından bu yana tekrarlanamayan bir olay. 2003–04 sezonunda 38 maçı namağlup bitiren Arsenal’in bu başarısı, aradan geçen 17 seneye rağmen hâlâ konuşulan ve diğer takımlarla kıyaslanan bir durum. Wenger’in aşılamaz 4–4–2 görünümlü ve 4–2–3–1’e de evrilen formasyonu hâlâ başta İngiltere basınında olmak üzere sürekli tartışılır. Peki, bu takımı bu kadar özel ve yenilmez kılan neydi?

Alex Ferguson ile İngiltere Liginde hükümdarlık sınırlarını genişleten Manchester United imparatorluğunun 2. döneminde, Arsene Wenger bu takım ile başa çıkmaya çalıştı ve kısmen de başarılı oldu. 97/98 ve 01/02 döneminde gelen iki adet şampiyonluk Sir Alex’in tadını kaçırmış ve onu daha mükemmel bir takım kurmaya itmişti.

Arsene Wenger ve Alex Ferguson İngiltere ligindeki serüvenleri boyunca pek de iyi anlaşan bir ikili olmadı. Wenger, Ferguson’ı sürekli hakemleri ve medyayı baskı altına almakla suçlarken, Ferguson da onu mızmız ve şikâyetçi olarak adlandırdı. Hatta Alex Ferguson’ın kendi otobiyografi kitabında, Wenger’in Arsenal takımına hakkını verirken haddinden fazla Manchester United ile uğraştığı için takımını lige motive etmekte sıkıntılar yaşadığını ve bu gibi durumlarda, düşünmeden iş yaptığını çekinmeden vurgulamıştı. Wenger’in son 5 senede aldığı 2 lig şampiyonluğuna karşı sezona son şampiyon rütbesiyle başlayan Manchester United sezonun yine favorisiydi. Hatta Guardian dışında sezonu Arsenal’in lider bitireceğine inanan tek basın organı dahi yoktu.

2003/04 sezonunda Arsenal kalede tecrübeli eldiven Lehmann, savunma dörtlüsünde Cole — Campell — Toure — Lauren, dörtlü orta sahada Pires — Gilberto — Viera — Ljungberg ve ileri uçta da Henry — Bergkamp dizilişiyle sahaya çıktı. O dönem Arsenal’i yakından takip eden ve Invincibles hakkında sürekli araştırma yapan gazeteci Michael Fox aslında tüm sezonu özetleyen Arsenal analizini yapıyordu;

‘‘Herkes Henry-Bergkamp ikilisini markaj etmekle uğraşıyordu. Wenger ikisini tamamen yem olarak kullanıyordu. Ne zaman forvetlere adam adama markaj gelse, Wenger direkt Bergkamp’ı 10 numara pozisyonuna çeker ve takımı direkt 4–2–3–1’ çevirirdi. Eğer buna da bir önlem gelirse Ljungberg ve Pires’e yaratılan alanlarla sonuca gidilirdi. O takımı durdurmak imkânsızdı.’’

Orta sahada Viera’nın takımın liderlik pozisyonuna soyulması, ribaund toplarını en hızlı ve direkt şekilde oyuna sokması, Cole ve Lauren ikilisinin hem ofans hem de defans anlamında verdiği inanılmaz katkılar, Henry’nin rakip ağlara bıraktığı 30 gol, Ljungberg ve Pires’in hem sıfıra inip hem de içeri kat edip adam eksilterek sonuca gitmesi gibi kusursuz dişlilere sahip çarklar sayesinde Arsenal sezonu çok rahat bir şekilde şampiyon bitirdi. Sezon içinde en unutulmaması gereken donelerden biri de takımın sadece ve sadece 26 gol yemesiydi.

Arsenal için o sezon adına belki de tek eksik kalan nokta diğer kupalarda gelen başarısız sonuçlardı. Sezon başında Community Shield karşısında Manchester United’a penaltılarla boyun eğen Gunners ekibi, yine FA Cup yarı finalinde 1-0’lık skorla SAF’a başka bir tur daha hediye etti. Lig kupasına da yarı finalde veda eden Arsenal, şampiyonlar liginde de Chelsea karşısında turnuvaya veda etti.

38 maç sonunda alınan 12 beraberlik ve 26 galibiyetin ardından Arsenal, Arsene Wenger ile 3. Premier Lig şampiyonluğuna ulaşırken, 100 yılın üstünde bir süredir görülmeyen bir başarıya imza attı. Sezonu yenilgisiz bitiren Arsenal’in bu başarısı, aradan geçen onca yıla rağmen henüz tekrarlanamadı.

Wenger bu sistemi şüphesiz bir gecede kurmadı. Son yıllarda alınan şampiyonluklar, takımın topu olabildiğince efektif kullanması ve direkt olarak kaleye hızlı bir şekilde gitmeye çalışan oyun oynaması, yer yer 2009 Barcelona’sını kıskandıracak şekilde (hatta bazen daha seri şekilde) topa sahip olup oyuna hükmetmesi — seneler içerisinde gelişen bir dinamikti. Sürekli doğru ve yerinde transferler, astronomik paralar yerine kilit oyuncuya yönelme ve mevkisine monte edilen oyuncunun, takımın yapısına adaptasyon sağlama sürecinin minimize edilmesi de yenilmez armadanın kurulması kaçınılmaz oldu.

Bu satırları yazdığımız şu günlerde Liverpool hâlâ mağlubiyet almış değil ve bu yük her geçen gün omuzlarına binecek. Ada basını şimdiden Liverpool’u Wenger’in Arsenal’i ile kıyaslamaya başladı. Bakalım Klopp senelerdir gösterilemeyen başarıyı tekrarlayıp, daha da kırılması imkânsız bir tablo ortaya çıkaracak mı?

CHELSEA 2004–2005 SEZONU

Bazen öyle bir takım izlersiniz ki uzun bir süre yaptıklarının tekrarlanamayacağını, hatta yanına dahi yaklaşılamayacağını düşünürsünüz. Oysaki Arsenal’in rüyalar âleminde geçirdiği sezonun ertesinde, Londra’dan bir takım bu rüyayı kâbusa çevirecekti. Üstelik bunu yapacak kişi de oraların yabancısıydı.

2003 yılında Chelsea, Rus milyarder Roman Abramovich tarafından satın alınmış ve takımın başına İtalyan çalıştırıcı Claudio Ranieri getirilmişti. Arsenal’in namağlup şampiyon olduğu sezonda Ranieri aslında hiç de fena olmayan bir sene geçirdi. Yılı 79 puanla ikinci sırada bitiren mavililer, uzun süredir orta sıralarda gezdiği cetvelin üst sırasına tırmanarak, geleceğe dair başarı sinyalleri vermişti; ancak kulübün yeni sahibi sabırsız Roman Abrahimovic, ilk kıyıma Ranieri ile başladı. Daha sonra teknik adam kıyıcı olarak görev yapacak Rus milyonerin, Ranieri sonrası tercihi Portekizli Jose Mourinho oldu. Porto ile şampiyonlar ligi şampiyonu olduktan sonra ilk basın toplantısında ‘‘I think I am a special one’’ cümlesi ile kendisine yıllarca yapışacak sıfatı dillendiren Jose Mourinho, Chelsea ile başladığı sezonda kırılmadık rekor bırakmadı.

Seneler sonra yaptığı bir söyleşide ‘‘bu adam neler saçmalıyor’’ şeklinde bahseden Sir Alex Ferguson, Jose’nin ilk basın toplantı anısını biraz da komik bir dille şöyle anlatıyor:

Televizyonu açtım ve Jose’yi gördüm. Zaten kendisi ile bir sene önce şampiyonlar liginde eşleşmiştik. Porto ile yaptıkları inanılmazdı ve kendisini Chelsea başında görmek enteresan bir deneyim olacaktı. Mikrofonlara eğilip I think i am a special one dediğinde ‘‘aman tanrım bu mankafa neler saçmalıyor’’ dedim. Kendisini Portekiz’de bir sahil yerinde sanıyor olmalıydı. Ona gereken dersi vermek için sezonun açılmasını sabırsızlıkla bekliyordum ama, çocuklar inanın, o sene kesinlikle onun senesiydi.

Senelerdir Wenger ve Alex Ferguson çekişmesine ‘‘adam lazım mı’’ şeklinde oturan ve oyuna ortak olan Jose Mourinho o sene İngiltere’de kırılmadık rekor bırakmadı.

• En fazla clean sheet maç (25)
• Sezon içinde en fazla galibiyet sayısı (29)
• En fazla puan (95)
• En az gol yeme (15 — hâlâ aktif)

başta olmak üzere birçok rekoru tarihe gömen Chelsea, sezonu en yakın takipçisi Arsenal’in tam 12 puan önünde lider bitirirken tek mağlubiyetini Manchester City deplasmanında aldı.

Sezona; Cech, Drogba ve defansa da Jose’nin de çok yakından tanıdığı oyuncular olan Carvalho ve Ferreira takviyeleri ile başlayan Chelsea, sezonun ilk maçlarında gol atma sıkıntısı yaşasa da; Mourinho, bu sıkıntıyı hızlıca çözerek takımının haftalarca kalesini gole kapatmasını sağladı.

Kalede Cech’in güven veren performansı, Carvalho-Terry tandeminin hatasız bir şekilde işlemesi ve Lampard önderliğindeki orta sahanın topun arkasında olduğu oyun diliminde dünyanın en tehlikeli takımı haline dönüşmesi, Jose’nin takımına unutulmaz sezonu yaşatan etkenlerin başında geliyordu. Defans önünde görev alan Makelele’nin kazandığı toplar Lampard süpervizörlüğünde Duff — Tiago — Gudjohnsen’e (yer yer Robben’e) servislenip, sırtı kaleye dönük anlarda bile çok iyi iş çıkaran Didier Drogba önderliğinde skorla sonuçlanıyordu. Eğer top Chelsea’de değilse tüm takım (Drogba dâhil) topun arkasına geçiyor, kapılacak ilk topta hatlar halinde ve olabilecek en hızlı şekilde kaleye iniliyordu.

50 yıl sonra gelen Premier Lig şampiyonluğu Jose Mourinho’nun özel bir adam olduğunu ispatlarken, Liverpool karşısında kazanılan Lig Şampiyonluğu ve Şampiyonlar Ligi’nde gelen Yarı Final de sezonun diğer başarıları oluyordu. Mourinho’nun kurduğu bu harika takım; bir sonraki sezon da SAF ve Wenger’in önünde kupaya uzanarak — 3.ortak olarak lige damga vuracaktı.

MANCHESTER CITY 2011–2012 SEZONU

Chelsea gibi senelerdir şampiyonluk yüzü görmeyen ve kupa törenlerinde genelde ezeli rakipleri United’ı ekran başında izleyen bu takım; belki de asla unutulmayacak bir sezon finali ile, 1968'taki son şampiyonluktan tam 34 yıl sonra şehrin mavi tarafına şampiyonluk sevinci yaşattı.

Sezona Agüero ve Nasri transferleri ile başlayan Manchester City, Arap baharı ile Premier Lig’de söz sahibi bir takım olmak istiyordu. Takımın 2009 senesinden beri başında olan Mancini ile devam edip etmeyeceği sürekli gündemin üst sıralarını meşgul ederken, City’nin son sezonda aldığı üçüncülük; ona gelecek sezon da takımın başında olma biletini vermeye yetiyordu.

Sezon başında City tarafı ‘‘şampiyonluk’’ kelimesini pek kullanmasa da haftalar ilerledikçe bu durum oldukça değişmeye başladı. Takım ilk mağlubiyetini Aralık ayında Chelsea’ye karşı alırken, Kompany’nin defansta gösterdiği liderlik ve yüksek motivasyon, Yaya Toure’nin orta sahayı tek başına sürklase etmesi, Silva — Nasri — Agüero üçgeninin rakip defansları çaresiz bırakması derken City, ligin ilk bölümünü oldukça iddialı kapattı.

Özellikle Old Trafford’da ezeli rakibine karşı aldığı 6-1’lik galibiyet; hem senelerce biriken duygularda bir patlama hem de şampiyonluk yolunda United cephesine çok büyük bir mesaj oldu. Bakalım o karşılaşma sonrası City’e yenilmeye pek de alışık olmayan Sir ne demiş;

Hayatımın en kötü günü! Ne futbolcuyken ne de teknik adamken bu kadar kötü bir gün yaşadığımı hatırlamıyorum. Bugün benim için bir utanç kaynağı!

Devam eden haftalarda hem Mancini hem de Ferguson, son haftaya kadar yarıştan kopmayıp bu unutulmaz yarışın rekabetin bir hafta daha süreceğini bizlere müjdelemiş oldu.

Manchester City ve Manchester United 86 puanla son haftaya burun buruna bir yarışla girdi. City, evinde düşme hattının hemen üzerinde yer alan Queens Park Rangers ile karşılaşacakken, Manchester United ise Sunderland deplasmanında gidecekti. İngiltere Ligi’nde ikili averaj yerine genel averaja bakıldığından; eğer maviler evinde kazanırsa diğer karşılaşmanın skoruna bakılmaksızın seneler sonra şampiyonluğunu ilan edecekti. Şimdi 13 Mayıs 2012 tarihine, yani o unutulmaz güne ve o unutulmaz ana bir kez daha yolculuk edelim.

Etihad Stadyumu karşılaşma öncesi yaklaşık 50 senedir yaşayamadıkları şampiyonluk günü için, şölene tamamıyla hazırdı. Taraftarlar ilk düdükten itibaren takımlarını bir saniye bile ara vermeden desteklemeye başladı. Kırmızı şeytanlar ise Sunderland deplasmanında son derece isteksiz ama kazanmak zorunda oldukları bir karşılaşmaya çıkarken, oyuncuların herhangi bir mucize beklemedikleri televizyon ekranlarından bile rahatça okunuyordu.

Stadium of Light kısmında dakikalar 20’yi gösterdiğinde Wayne Rooney takımını 1-0 öne geçirirken, henüz City cephesinden bir gol haberi gelmemesi Ferguson’un saha kenarından ‘‘oyunu stabil tutun’’ taktiğini vermesi — takımını ateşlendirmesine yetiyordu. 39. dakikada ise Zabaleta City’i 1–0 öne geçirirken stad, tabiri caizse yakılıyor ve aynı anda United cephesinde suratlar asılıyordu.

İki tarafta da devreler 1-0 sonuçlanırken, ikinci yarılarda özellikle City cephesinde farkın daha da çok açılacağı ve rahat bir şampiyonluk geleceği nerdeyse herkesin ortak olduğu bir hissiyattı, ancak işler hiç de öyle gelişmedi. Cisse 48‘de QPR adına skoru eşitlerken mavilerde hiç beklenmeyen ve tahmin edilemeyen bir gerilim başladı. Taraftardan takımını desteklemesi beklenirken, statta oluşan sessizlik pek iyi bir haber değildi. Aynı anda Sunderland deplasmanındaki United seyircileri çığlıklarla atılan golü takımlarına haber verirken Fergie saha kenarında oyuncularına ‘‘sakin olun!’’ çağrısı yapıyordu.

Dakikalar 55'i gösterdiğinde, Barton kırmızı kartla atılıp QPR takımını 10 kişi bıraktı. Ardından dakikalardır nefesini tutan City seyircisi yeniden tezahürat yapmayı aklına getirdi ve takımını ateşlemeye başladı. 66. dakikada Mackie QPR’ı 2-1 öne geçirdiğinde ise Manchester şehri için The Shining filminden bile daha gerilim dolu dakikalar çoktan başlamıştı.

10 kişilik QPR, City deplasmanında 2-1 öne geçtiğinde, United seyircileri Sunderland tribünlerinde akıl sağlıklarını korumakla meşguldü. Senelerdir (öfke atakları dışında) sakız çiğneme devir hızını sabit tutabilen Fergie bile artık hislerini gizleyemiyor, heyecanını an ve an bizlere yansıtıyordu.

69'da Dzeko, 76'da ise Balotelli’yi oyuna olan Mancini — deneyebileceği bütün riskleri aldı ve oyunu adeta QPR ceza sahasına yıktı.

Dakikalar 90+1’i gösterdiğinde City seyircileri hâlâ olanlara inanmakta güçlük çekiyor, kameralar maçtan çok mavilerin ağlayan ya da sinir krizi geçiren taraftarlarına odaklanıyordu. Unitedlı taraftarlar ise şampiyonluğu çoktan kutlamaya başlamıştı bile.

City cephesinde 90+2'de Dzeko skoru 2-2’ye getirdiğinde tribünlerden neredeyse hiçbir reaksiyon gelmedi. Takımını ateşlemeye çalışan tek adam Mancini gibi görünüyordu, hatta dikkat edildiğinde ‘‘Keşke bu golü atmasaydık, en azından mağlup olduk derdik’’ diyen City taraftarlarının bu ifadesini okumak bir hayli kolaydı.

2-2 haberi United taraftarlarının da çok fazla keyfini kaçırmamıştı. Maçın bitmesi için en fazla 1, bilemediniz 2 atak şansı vardı City’nin. Artık şampiyonluk anına saniyeler kalmıştı. Herkes nefesini tutmuş bir şekilde City’nin %99 ihtimalle son atağını izlerken öylesine bir şey oldu ki;

Orta sahadan gelişen atakta Agüero rakibini geçerken topu ceza sahasında sakince sağa çekip QPR ağlarına gönderdiğinde Etihad adeta yerinden oynadı. Mancini kenarda bulduğu her kişinin üstüne atlarken, oyuncular çıldırırcasına golü kutluyor, seyirciler ise adeta birbirlerini silkeleyerek, gelen şampiyonluğu ve yıllardır beklenen bu kupayı büyük bir zaferle kucaklıyordu.

İşte o maç!

United cephesinde ise City’nin 3. gol haberi geldiğinde Fergie olanlara inanamadı. Çok değil sadece 2-3 dakika önce başları ellerinin arasında umutsuzca bekleyen City taraftarlarının yerini şimdi United seyircisi almıştı. Takım dâhil kimse olan bitene anlam veremiyor, iki dakikada gelen iki golü psikolojik olarak sindirmeye çalışıyordu.

Fergie karşılaşma sonrasında olan biteni hazmetmenin zor olduğunu söylerken aslında maç sonu hazırladığı emeklilik haberini bir sene daha erteliyor, City cephesinde ise kutlamalar çoktan başlıyordu.

2011-12 sezonu gerek unutulmayacak finali gerekse de City dominasyonun ayak seslerinin geldiği sene olarak oldukça etkileyici anlara sahiptir. Umarım bir daha böyle bir final yaşayacak kadar şanslıyızdır.

LEICESTER CITY 2015/2016 SEZONU

2014–15 sezonu Leicester City için oldukça gerilim ve heyecan dolu bir finalle kapandı. Takımın ligden düşmesine neredeyse kesin gözüyle bakılırken, göstereceği performansla daha sonra dünyaca ünlü sihirbaz olan Houdini lakabını alacak olan Nigel Pearson son 8 maçın 7 tanesini kazanarak mucizevi bir şekilde takımı ligde tutmayı başardı. Yeni sezon öncesi yönetim, Nigel ile artık devam etmeyeceklerini ve bu birliktelikten bir verim alınamayacağını açıklarken, takımın başına İtalyan teknik adam Ranieri getirildi.

Ranieri ile sezona başlayan Leicester için en gerçekçi hedef ligde kalma korkusunun yaşanmayacağı bir sene geçirmekti. Hatta sezon öncesi teknik adam olarak Ranieri açıklandığında başta Gary Lineker olmak üzere çoğu otorite bu kararla üstü kapalı dalga geçti.

Yunanistan milli takımı ile oldukça kötü bir macera yaşayan İtalyan menajerin Nigel’ın ardından başarılı olmasının neredeyse imkânsız olduğu belirtildi.

Sezona Sunderland ve West Ham galibiyeti ile başlayan maviler sezona oldukça iyi bir giriş yaptı. Evinde Arsenal’e aldığı 5-2’lik mağlubiyet dışında ilk 17 haftada sadece 1 mağlubiyet alan Leicester City herkesi şoke eden bir performans gösterdi ve devreyi lider tamamladı.

Ligin ikinci yarısında da Leicester performans olarak istikrarını devam ettirdi. Dünya N’Golo Kante adında bir yıldızla tanışırken, Riyad Mahrez ve Jamie Vardy’nin bireysel performansları mavilerin ligi önde bitirmesinde en büyük etmenlerden oldu.

Leicester sezonu sadece üç mağlubiyetle tamamlayarak şampiyon olduğunda tüm dünya futbolunun uzun süredir görmediği ve hiçbir şekilde tahmin etmediği bir sürpriz yaşandı. Takım belki 81 puan gibi nispeten düşük bir şampiyonluk baraj puanı alsa da eldeki mevcut kadroya ve diğer takımların isimlerine bakıldığında gelen başarının kesinlikle akıl dışı olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.

Leicester City lig boyunca çoğu maçta skoru bulup, bunu korumaya odaklı bir kontratak futbolu oynamaya çalıştı. Bu tarz, bazı kısımlar tarafından haddinden fazla pragmatik bulunurken, aslında takımın mevcut kimyası içinde de en doğru formülün bu olduğu gayet aşikardı. Kante’nin orta sahada kapıp hızlıca oyuna soktuğu toplar Mahrez ya da Vardy’nin yüksek hızı ile birleşti ve rakip defans hatlarını oldukça zor durumda bıraktı. Maçların çok büyük bir kısmında topun arkasında bekleyerek açık kollayan Ranieri aslında İtalyan ve İngiliz futbolunun en uygun şekilde kaynaşmasını yansıttı.

Mourinho ile olaylı bir şekilde yollarını ayıran Chelsea, Van Gaal ile gol atmayı unutan Manchester United, Pellegrini görevdeyken Guardiola ile görüşen Manchester City, o zamanlar değil maç kazanmak top oynamayı dahi unutan Liverpool sezonun hiçbir anında şampiyonluğa ortak olamadı. Uzun bir süre Leicester’i yakından takip eden Wenger’li Arsenal ise şüphesiz ki sezonun en büyük kaybedenlerindendi. Bu sene için en önemli detaylardan biri de kuşkusuz Mauricio Pochettino ile şampiyonluk yarışından neredeyse hiç kopmayan Tottenham takımı oldu. Tüm sezon Leicester City konuşulsa da Kuzey Londra temsilcisinin gösterdiği performans senenin en önemli olaylarından biriydi.

Yaklaşık üç senedir 100 puan barajını gördüğümüz EPL’de çok değil 5 sene önce böyle bir şampiyonluğun yaşanması daha çok para harcayanlara göre minimalizmin zaferi gibi geliyor. Nigel Pearson ile son anda küme düşmekten kurtulan ve bundan sadece bir sene sonra şampiyonluk kupasını kaldıran Leicester City’nin bu mucizesine yakın bir olay yaşamak gelecek birkaç sene içerisinde imkânsız gibi görünüyor. Ancak biz yine de bir kapıyı açık bırakmakta ısrar edelim. Sonuçta Ada futbolu her türlü deliliğin yaşanabildiği ve bu sebeple bizleri senelerdir kendine kilitleyebilen bir organizasyon. Ayrıca Lineker gibi dillere düşmek de var…

MANCHESTER CITY 2017–2018 SEZONU

Bazı sezonlarda gösterilen performanslar seneler geçse de asla unutulmaz ve hatta ligin ağırlık dengesinin kaymasına dahi neden olabilir. Daha önce bahsettiğimiz Invincibles ya da Mourinho’nun Chelsea’si ligde oldukça dominant bir şekilde başarıya ulaşan takımlar oldu ve etkileri uzun sürdü, ancak geçtiğimiz sezon Josep Guardiola’nın yaptığının Premier Lig dinamiklerini bütünüyle değiştirdiğini rahatlıkla söyleyebiliriz.

Barcelona’da rüya gibi geçen kariyerin ardından Bayern Münih ile anlaşan ve Almanya macerası beklenenin altında kalan Pep Guardiola, 2016–17 sezonunda büyük umutlarla Manchester City’nin başına getirilmişti. Mancini ve Pellegrini ile 2 adet şampiyonluk yaşayan maviler artık Avrupa Şampiyonlar Ligi’nde de söz sahibi olup, Ferguson’ın United takımında yarattığı etkiye ulaşmak istiyordu.

İlk senesinde ligi 3. bitiren ve Şampiyonlar Ligi’nde sürpriz bir şekilde Monaco’ya elenen Pep, sistemi oturtmanın zaman alacağını söyledi ve takımda, istediği tarzda oyuna adapte olan oyuncu sayısının az olmasından şikâyet etti.

Sezona büyük transfler yaparak başlayan City tüm sene boyunca Laporte, Mendy, Kyle Walker, Bernardo Silva, Ederson, Danilo gibi oyunculara toplam 320 milyon Euro para harcadı. Peki, bunların karşılığı nasıl alındı?

• 100 puan ile en fazla puan toplayan takım
• 32 galibiyet ile en fazla maç kazanan takım
• 106 gol ile en fazla gol atan takım
• 79 ile en iyi averaj

başta olmak üzere birçok rekor Manchesterlı maviler tarafından paramparça edildi. Aslında; sezon öncesinde Guardiola, basına verdiği demeçle kendine olan güvenini ve kararlılığını bizlere açıklıyor ve sezona dair spoileri kendi cephesinden açıklıyordu:

‘‘Kendi oyunumuzla, kendi felsefemizle şampiyon olacağız. Bunu da size göstereceğim. Benim bunu İngiltere liginde yapamayacağımı ve buraya göre oyun felsefemi değiştirmem gerektiğini söylüyorlar. Bunlar tamamen saçmalık.’’

Daha birkaç yıl önce Leicester City’nin topladığı puan olan 81 sayısına ulaşmasına rağmen Mourinho’lu United, ligin hiçbir döneminde City’e gerçek bir tehdit oluşturamazken, topa sahip olup oyuna hükmetme anlamında City ligde adeta bir devrim yaratmayı başardı.

Topu rakibe asla vermek istemeyen, verdiği anda da üçgen presler yaparak en kısa sürede topu yeniden almaya çalışan Pep ve takımı, kendi istedikleri şekilde mutlu sona ulaşırken rakiplerini oldukları seviyeden çok daha aşağıda gösteren bir performans ortaya koydu.

Pep Guardiola’nın bu sezon ve sonraki sezon gösterdiği performans, Premier Lig’in diğer liglerle (özellikle son senelerde üstünlüğünü kaybettiği La Liga ile) arasını açmasında ve yeniden en çekici organizasyon haline gelmesinde en önemli faktörlerden biri oldu. Onun koyduğu çıtaya yeniden ulaşmak ya da kırdığı rekorların üzerine çıkmak neredeyse herkes tarafından imkânsız olarak belirtilirken, Jürgen Klopp şu sıralar bunları teker teker imha etmekle meşgul…

Ligin ağırlık merkezinin kayması da şüphesiz en çok biz izleyicilere yaradı. Pep Guardiola, Jürgen Klopp, Jose Mourinho, Carlo Ancelotti gibi tarihin en iyi teknik adamlarını izlerken Arteta, Lampard gibi gelecek vadeden menajerleri ve Moyes, Pearson ya da Rogers gibi ligde iz bırakmış taktisyenleri aynı anda izlemek bir futbolsever için tarifi imkânsız bir zevk olmalı. Bakalım kırılmaz denilen kaç şey daha tarihe karışacak ve Klopp önderliğindeki Liverpool çıtayı ne kadar yükseğe koyacak? Bizlere düşen tek şey ise koltuklarımıza yaslanıp bu özel zaman aralığının tadını çıkarmak.

Premier Lig — 5 Unutulmaz Sezon was originally published in Finish Ink on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Hollywood hala para basan, gösterime soktuğu filmlerin maliyetlerinin kat ve kat üstünde para kazanabilen bir şirket. Olayın derinliklerinde bir yaratıcılık ve nitelik sıkıntısı var. Şimdi türleri ayrı ayrı ele alarak bu dişli çarkın neresinde paslanma var görelim.

1911 yılında ilk stüdyosu kurulan Hollywood her zaman dünya sinemasının başkenti pozisyonunda olmuştur. Hayranlıkla izlediğimiz devasa bütçeli filmler burada çekilmiş, ışıltılı aktrisler ve yakışıklı aktörler buradan bizlerin evlerine girmiştir. Marlon Brando kedisini burada sevmiş, Keanu Reeves siyah pelerinini burada giymiş, James Cameron Titanic’i burada batırmıştır. Fakat özellikle 90’larda altın çağını yaşayan Hollywood için işler seneler ilerledikçe eskisi gibi parlak olmamaya başladı. 2000’li yıllara girdikten sonra ciddi bir yaratıcılık ve orijinal senaryo bulamama (ya da bulmak istememe) gibi bir krizin içerisine girdi. Tabiri caizse, fetret devrine ‘‘merhaba’’ dedi. Bu duraklama döneminden kastımız işin maddi boyutu ya da niceliğiyle alakalı değil.

İlk olarak korku-gerilim türünü ele alalım. Korku-gerilim türü Hollywood’un her zaman aktif olduğu ve gişede kendini kurtaran film sınıfından oldu. Box Office’i açıp filmlerin hasılat listesine baktığınızda belki üst sıralarda çok fazla korku filmine rastlamazsınız ama korku filmleri düşük maliyetlerine oranla her zaman yüksek gelirler elde etti. Örneğin 2009 yılında gösterime giren Paranormal Activity buna iyi bir örnek olabilir. Filmi veya ait olduğu türü beğenin ya da beğenmeyin ilk filmin senaryosunun işlenişi ve yapılan reklam oldukça ilgi çekti. Daha film vizyona girmeden tarihin en korkunç filmi olarak lanse edildi. Filmi izleyenlerin tepkileri (reklam olsa da) kamerayla kaydedilip zekice bir pazarlama taktiğiyle bizlere servis edildi. Bunun sonucunda 15.000 dolar gibi düşük bütçeyle çekilen film, dünya genelinde 193 milyon dolar gibi inanılmaz bir hasılata imza attı. Filmin içerik olarak seyirciye isteneni verip vermediği tartışılır, ama yüzde olarak elde edilen kârı görmezden gelmek filme yapılacak büyük bir saygısızlık olur. Peki, Hollywood ne yaptı? Filmin oldukça popüler bir hale geldiğini gören yapımcılar suya sabuna dokunmadan, neredeyse aynı senaryoyla, filmi ısıtıp ısıtıp önümüze sundu. Seriye hiçbir yenilik eklenmediği gibi mevcut senaryo ve oyunculuklar TV filmi kalitesine geriledi. Ben bu satırları yazarken elimizdeki mevcut Paranormal Activity sayısı 6’ya ulaştı bile!

Şimdi öyle bir sektör düşünün ki; zamanında Alien, The Exorcist, A Nightmare on Elm Street, Scream gibi kült ve başarılı gerilim türleri çıkarabiliyor. George Romero önderliğinde zombi dünyasına merhaba diyor, Nicholson ile kapıları parçalıyor, ama ne oluyorsa son 10 senedir bu türe ait heyecan uyandıran bir eser neredeyse hiç gelmiyor, geliyorsa da hemen devamı çekilip rezil ediliyor. Bu buhrandan kurtulmak için sektör, milenyum başlarında dışarıdan film ithal etmeye başladı ve gözünü uzak doğuya çevirdi. Çektiği animeler ile yaratıcılığın sınırlarını zorlayan Japonya ve korku-gerilim türünde hiç de fena işler çıkarmayan Kore sinemasında başarı göstermiş filmleri (The Ring, The Eye, One Missed Call gibi) yeniden çekerek gösterime soktu. Resident Evil, Silent Hill gibi son derece popüler ve başarılı video oyunlarına yöneldi. Dan Brown veya Stephen King gibi bestseller yazarların kitaplarını tırnaklarını yiyerek bekledi. Neredeyse bütün filmleri handycam ile çekerek ‘‘Bu tür tutuyor, biz buradan yürüyelim’’ mantığıyla işledi. Dediğimiz gibi; nicelik ve gişe olarak ortada bir sıkıntı gözükmese de yaratıcılık anlamında çok ciddi bir krize girdiler. Bunlardan başka başarı göstermiş ya da ses getirmiş filmlerin de başarısız devamlarını çekerek resmen kendi ayağına çelme takmış oldu. Örneğin, türüne yenilik katmaya çalışan ve benim başarılı bulduğum Insidious ile Sinister son derece amatörce çekilmiş devam filmleriyle heba oldu. Hollywood ne şanslı ki son dönem sinema yönetmenlerinden Ari Aster ve Jordan Peele bu kısır çağda bir nebze de olsa duruma direnmeye çalışıyor. Get Out, Hereditary ve Midsommar gibi filmler 2000’lerden sonra eli yüzü düzgün ender eserlerden.

Fantastik ve bilim kurgu türünde de durum çok farklı değil. 2000’li yılların başında aylar öncesinden bilet aldığımız ve vizyona girmesini sabırsızlıkla beklediğimiz The Matrix, Star Wars, The Lord Of The Rings ya da Harry Potter gibi majör serilerden sonra sektör büyük bir boşluğa düştü. O zamanlar sanki yazılı olmayan bir antlaşma varmış gibi çoğu seri ‘‘üçleme’’ olarak adlandırıldı ve ‘‘3. filmde seri bitecek’’ mantığı hafızalarımıza işlenmişti. Bunlardan başka Pirates Of The Caribbean gibi beklenmedik anda başarıya ulaşıp seyircileri fetheden seriler de sektörün yüzünü güldürdü. Peki, bizim açgözlü bebeğimiz Hollywood ne yaptı? Yüzüklerin Efendisi’ne göre daha ‘‘hafif’’ bir konuya sahip The Hobbit’i üçe böldü. (Eğer Hobbit üç filmse; Yüzüklerin Efendisi’nden en az dokuz film çıkar). İçerik olarak buna uygun olmayan The Hobbit, çoğu orta dünya hayranını hayal kırıklığına uğrattı ve bu duruma seyirci kalmayan oğul Tolkien filmin bütün haklarını Peter amcadan çekti. Bundan başka bence ikinci filmle zirvede biten Terminator serisini vasat bir 3. filmle canlandırmayı denedi, tutmadı. Christian Bale’i arkasına alarak bir daha olur mu dedi, olmadı. Bütün tıkanmışlığa rağmen 2015 senesinde Hollywood bir kez daha Terminator filmi çekerek aslında ne kadar çaresiz durumda olduğunu bizlere ispatlamış oldu. Üstüne üstlük bununla yetinmedi 2019 senesinde 2. filmden sonra çekilen tüm hikayeyi çöpe atıp senaryoyu devam ettirmek istedi. Terminator: Dark Fate, 2019 senesinin maddi olarak en büyük kaybedenlerinden oldu. Sanırım artık bazı serileri dinlendirme ve nadasa bırakma zamanı çoktan geldi de geçiyor bile.

Peki, Hollywood’u bu kısıtlı üretim zamanında maddi olarak kurtaran ne? Cevap sadece iki kelime; ‘‘Çizgi Romanlar’’. DC Comics ve özellikle Marvel şu an Hollywood’un bütün gişe yükünü üstlenmiş durumdalar. The Avengers ve buradaki kahramanlarımızın single hikâyeleri ile Batman’in maceraları geçtiğimiz yıllarda yapımcıların yüzünü oldukça güldürdü. Çoğu filmin vasat üstü olduğunu, hatta Nolan’ın serisinin başyapıt olduğunu kabullenmekle birlikte senede en az on tane çizgi roman filminin vizyona girmesi ve bu türde başka hiçbir yeniliğin sunulamaması bazı kesimi rahatsız etmiyor değil. Örneğin, geride bıraktığımız ve içine yeni girmiş olduğumuz sezonu ele alırsak bizi sinemaya götürmüş veya götürecek filmler hangileri; Star Wars: IX (var olan serinin devamı), Joker (çizgi roman), Black Widow (çizgi roman), Avengers Endgame (çizgi roman) yani yeni bir şey yok. Geçtiğimiz seneler içerisinde Inception dışında ‘‘yenilik’’ barındıran bir film izleyemedik maalesef.

Drama filmlerine gelecek olursak bunlar gişeye değil genelde akademiye daha yakın duran filmlerdir. Filmin açılışında ‘‘based on a true story’’ yazısını gördüğümüzde içimizde iyi bir film izleyeceğimiz hissiyatı oluşur, çoğundan da mutlu veya tatmin olmuş bir şekilde ayrılırdık. Bu türde de son yıllarda çok büyük düşüşler gözlemek mümkün. Çekilen filmler belirli bir havuzun içinden cımbızla seçiliyor ve bu hiç değişmiyor. Örneğin ABD propagandaları (Irak Savaşı, Bin Ladin, 11 Eylül vb.) veya kölelikle ilgili filmler her zaman Akademi’nin hoşuna giden filmler olduğu için bazı yönetmenler direkt bu damarı yakalayıp filmlerini buna göre yontuyor.

Oscar’ı son yıllarda kazanan filmlerden bazılarına bakacak olursak; The Hurt Locker (ABD milliyetçiliği), Argo (biz aslında öcü değiliz), 12 Years A Slave (bakın hatalarımızdan ders alıyoruz) gibi filmler açıkçası bana o kadar masum gelmiyor. 90’lı yılların sonlarında Fight Club gibi muhalif ve sert filmler çekebilen, popüler kültürü yerden yere vuran David Fincher bile The Social Network’u çektiğinde — çoğu kişi için çoktan Brutus olmuştu bile. Tüm bu saydıklarım iyi filmler olabilir ancak burada tartıştığımız konu bu değil. Altını çizmek istediğimiz şey; yapımcı ve yönetmenlerin filmlerini birer ideolojiye dönüştürme gayreti ve bunları seyirciye aşılama çabaları.

Bence göz ardı edilen ama sinema sektörüne direkt olmasa da dolaylı yoldan çelme takan sektörlerden birisi de televizyon dünyasıdır. Peki, bu nasıl oluyor? Çok fazla geriye gitmeye gerek yok. Yayınlandığı zamanda herkesin merakla izlediği ve TV sektörü için oldukça pahalı bir yapım olan ‘Lost’ dizisinin reyting başarısından sonra bu sektöre yatırımlar oldukça artmaya başladı. Zamanla bunu Prison Break, Heroes gibi yine pahalı prodüksiyonlar takip etti. İnsanlar sinemada özlediği yaratıcı senaryoları televizyon ekranında bulmaya başladı. The Walking Dead, Game of Thrones, Breaking Bad gibi bir sinema filminden aşağı kalır yönü olmayan dev projeler karşımıza çıktı. Son dört beş yıl içerisinde de dizi oyuncuları-sinema oyuncuları duvarı tamamen yıkıldı. Kevin Spacey, Matthew McConaughey, Colin Farrell ya da Martin Freeman gibi usta aktörleri artık TV ekranında görmek mümkün hale geldi. Hatta dizi sektörü o kadar popüler hale geldi ki yayın hayatına son vermiş olan Prison Break, 24 ve The X-Files dizileri yeniden hayat buldu.

Netflix stream servisi ile bu geçiş dönemi daha da somutlaşıp hızlıca bir kimliğe büründü. Başta ülkemiz olmak üzere nice bölgede insanlar sinemalardan uzaklaşıp evde film izlemenin rahatlığına alıştı. Roma, Marriage Story, The Irishman ile artık ödül törenlerine de ‘davetsiz misafir’ edasıyla giren Netflix, beyazperde için bu çağın en büyük antitezi gibi göründü. Kendisinin durmadan tekrara devam eden Hollywood’a esas darbeyi ise 2020 yılında daha da yayılacak olan Disney+ stream servisinin olacağını söylemek zor değil.

Sonuç olarak, Hollywood maddi anlamda rahat olsa da yaratıcılık ve yenilik olarak çok büyük bir buhranda. Sırtını tamamıyla remake filmlere, çizgi romanlara, video oyunlarına ve yazarların çıkaracağı kitaplara dayamış durumda. Hulu, Amazon, HBO Max, Netflix, Disney+ gibi birçok stream servisi ünlü yönetmen ve oyuncularla anlaşıp şimdiden onlarca projeyi duyurdular bile. Hollywood’un olmazsa olmazlarından olan Stephen King bile artık AMC ve HBO kanalları ile çalışacağını söyledi.

Umarım gelecek senelerde bu kısır döngü kırılır ve 1999 yılındaki gibi Saving Private Ryan, Life is Beautiful, The Thin Red Line gibi başyapıtlar varken nasıl ödül Shakespeare in Love’a gitti diye tartışırız aksi taktirde sinemaya gitmek için sebep değil bahane üreteceğimiz günler oldukça yakın gibi görünüyor.

Hollywood — Makina Durdu Mu? was originally published in Finish Ink on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Rekabet

Rekabet; iki insandan hangisinin daha hızlı yürüdüğünün belirlenmesi için bile ortaya çıkabilir. Güçlü olmak, kendini kanıtlamak, toplum içinde daha yüksek bir yere konumlanmak ve tabii ki insanoğlunun egosu rekabeti doğurur. İki insanın rekabeti, ailelerinin rekabetine ve galip gelenin daha güçlü olmasına, büyüyen ailelerin güçlenmesine ve devlet kurmasına, haliyle ülke savaşlarına ve en sonunda dünyanın kaderini değiştirecek işlere sebep olabilir. Üstelik her alana da yayılmıştır. Tutkumuz olan spor ve bu başlık altında futbol ise; insanın törpülenmiş, terbiyelenmiş ve disiplin altına alınmış hallerinin rekabetidir. Kim daha hızlı, kim daha güçlü, kim ayaklarına veya omuzlarına daha hâkim gibi soruların yanıtlarını sporla belirleriz. Taraftar olarak da, içlerinden birini genelde daha bir sempatik buluruz. Onun daha iyi olduğunu düşünmek bize iyi hissettirir ve başarısıyla bazen kendi başarımız gibi övünebiliriz. Bu yüzden bizim taraf kazanırken soru sormayız pek. Galip gelen tarafı tutuyorsak haklıyızdır da!

Konumuz futbol olduğu için, bazı soruları futbol özelinde sorarsak, galip gelen tarafların sırrı ne olabilir? Tuttuğunuz takımı başarıya götüren veya onu yarı yolda bırakan faktörler neler olabilir? Sahaya çıkan ve galip gelen on bir adamın ne gibi özellikleri onları başarıya götürmektedir? Biraz bunlara değinelim.

Yetenek Konusu

‘‘İyi futbol iyi oyuncuyla oynanır’’ argümanı, futbol adına yavan bir bakış açısı diyebiliriz. Evet, kötü futbolcuyla iyi futbol oynamak zordur, ancak futbolcuları iyi veya kötü olarak değerlendirmekte eksik kalan bazı noktalar vardır. Örneğin sahadaki bir oyuncu, pas tercihlerinde sık hata yapıyorsa, hareket alanı dar olabilir. Bazen de bulunduğu kanatta, bir piston gibi, ileri-geri onlarca kez koşması gerekiyordur ancak fiziksel yeterlilikleri bunu kaldırmıyor olabilir. Aslında teknik direktörlerin varoluş amacı biraz da budur. Elindeki malzemeyi, yani oyuncusunu tanıyan, onun hangi koşullarda en iyi performansı vereceğini bilen ve taktik şemasını bu verilere göre belirleyen teknik adamlar daha başarılı olmaktadır. Yani teknik direktörün maharetlerinden biri de; yetenek belirlemedir. Son yıllarda da önemi katlanarak artmaya devam ediyor. Öyle ki; oyuncunun oynadığı pozisyon itibariyle, boyun uzunluğu, bel genişliği veya sırt eğriliğine dahi dikkat edildiğini gördük. Eski Liverpoollu oyuncu Joe Allen’ın transferinden (tamamen sağlıklı bir kemik yapısına sahip olmasına rağmen) koşarken omurgasının aldığı dik şekil nedeniyle vazgeçilmiştir.

Artık detaylar futbolu eskisine göre daha fazla etkiliyor ve istikrar, vizyon, oyuncunun vücut yapısı, mental direnci gibi özellikler yetenek belirlemede oldukça ön plana çıkıyor. Kuşkusuz, oyuncu tercihlerinde bir mühendislik söz konusu. Bu ince çalışmaların ve birikimlerin filtrelediği oyuncular, takımları daha başarılı kılmaktadır. Peki, bildiğimiz, taraftarı olduğumuz veya sempati duyduğumuz kulüplerden kaç tanesi izlediği oyuncuları bu denli dar süzgeçlerden geçiriyor? Futbol artık bir endüstriyse, tüketiciye sunulan ürünler, yani futbolcular, gerçekten de bize sunulanların en iyisi mi? Bir doyum noktasına gelmiş olabilir miyiz? En üst seviyede oynayan oyuncuların tamamı en en mükemmel sonuçlardan mı ortaya çıkıyor? Dünyanın her sene rekabet içerisinde bulunan takımları, gerçekten de en iyi oyunculardan mı kurulmuş oluyor? İşte burada bu soruların bazılarının cevaplanmasında insanı belirsizliğe düşürecek bir takım faktörler var.

Taktik Etkisi

Taktikler değişip geliştikçe, edebiyat akımları gibi, bir süre sonra karşı tezi ortaya çıkıyor. Oyunculardan kendi etrafında dönme becerileri isteyen bir taktik olan topa sahip olma taktiği, karşı taktik olarak kendine yer bulan rakibi bozma ve rakibe göre oynama, pozisyon bilgisi zayıf gençlerden oluşan karşı takım defansının bulunduğu 3. bölgeye bel hizasında ve geç pozisyon almayı affetmeyecek bir orta trafiğini düstur edinme, ofsayt taktiklerinden bekleri çizgiye indirerek kaçınma gibi birçok taktik mevcut.

Akıllıca kullanılan bir kornerin hatta taç atışının bile, küçük görünen ancak maç kazandıran bir etkiye dönüşebildiğini görüyoruz. Hücum ve savunmada alınabilecek önlemler ve bulunan çözüm yolları, taktiği uygulayan oyunculara da çok katkı sağlıyor. Haliyle bazı futbolcular 21-22 yaşındayken mental olarak 30 yaş üstü meslektaşlarından daha önde ve daha olgun bir görüntü çizebiliyor. İster hoca, ister takım etkisi diyelim — bu faktörlerin oyunculara olan etkisi gerçekten çok büyük. Adeta bir çarkın dişlisi gibi mükemmel bir işlevselliğe sahip ve takımıyla muntazam ilişkisi olan oyuncu, nispeten daha elverişli olanaklar sunan başka bir takıma alınmak isteniyor. Gittiği takımda bir sorun olduğu ortadadır. Zira transferinin asıl sebebi; oyuncuyu isteyen takımda, oyuncunun bölgesinde yaşanan sorunlara derman olma ihtimalidir. Ancak yeni kulüp bazen yapısal olarak, bazen de taktiksel olarak oyuncunun eski kulübünden oldukça farklı olabiliyor, oynanan futbola yeni oyuncunun entegre olması zaman alabiliyor. 3-5 maçlık galibiyetsizlik serisi bile birçok şeyin sorgulanmasına yol açıyor. Bu da; oynanan futbolun, transfer edilen oyuncunun parlayabileceği şartları oluşturmasına engel oluyor. Oyuncuların yeteneklerinin ve performanslarının belirlenmesinde takımın yapısı, oyuncunun oynanan futbola katkısı, taktik şemadaki işlevi gibi noktaları da hesaba katmak gerekiyor.

Pazarlama

Yıllardır futbol takip ederiz. Her transfer döneminde, futbolu en kıyısından köşesinden seven kişiyi bile, bir heyecan sarar. Gelen harika futbolcular, giden kötü futbolcular, ideal onbirler, beraber oynarlar mı, çok para vermişler mi gibi tümceler havada uçuşur. Malum, bilgiye eskisine göre daha hızlı erişiyoruz ve reklam uğruna çöp edilmiş içeriklerin arasında doğru haber veya bazı detaylar çok fark edilmeden kayboluyor. Ne yazık ki; gördüğümüz transfer haberlerinin büyük bir bölümü artık borsa spekülasyonları gibi ve asıl amaçları bilgi vermekten daha çok, oyuncu-kulüp pazarlıklarında koz olarak kullanılmaları.

Bildiğiniz gibi, futbolcuların tamamının menajerlik işleri ve kariyer planlaması çeşitli profesyonel şirketlerin temsilcileri tarafından yürütülmekte ve son yıllarda sivri bir yükseliş gösteren oyuncu bonservis bedellerinin, daha doğrusu oyunculara ederinden fazla ödeme yapılmasının altında biraz da bu sebep yatıyor. Futbolcu menajerleri eskisine oranla çok daha güçlü, kulüpler çok daha el mahkûm statüsünde ve işin en önemli parçası olan futbolcu daha az ön planda. Hatta bazı futbolcuların kariyerlerini bırakın, neredeyse tüm hayatları bu koşullara göre şekilleniyor.

Kimi zaman taraftarın ‘‘dur bakalım yeni bir genç bulduk’’ veya ‘‘iyi de top oynuyormuş, yakında falanca lige gider’’ dediği futbolcuların aslında kara para aklama aracı, hukuki görünen ancak tamamen etiğe ve ahlaka aykırı paravan ve spekülatif isimler olabildiğini görüyoruz. Gerçekten de bu kadar paranın döndüğü, sömürülmeye müsait kulüp yönetimleri gibi çarpık ve amatör temelleri olan oluşumların, futbol piyasasının perde arkasında oldukça şaibeli işler barındırıyor olması ürkütücü. 17-18 yaşlarında zengin olmayı ve hayallerinin peşinden koştuğunu düşünen birçok gencin yer aldığı bir okyanusa dönüştü modern futbol.

Futboldaki devasa rekabetin içerisinde, oyuncuların en başından hayatlarını, yetişme koşullarını, hırslarını, farklı coğrafyalarda büyümüş olma ihtimallerini ve düşünce yapılarını göz önüne aldığımızda, doğal olarak binlerce futbolcu arasından en iyilerini bulabilmek biraz da teknik direktörler ve takım etkisine bağlı. Oyuncunun, pazarlanma sürecinde takımıyla organik bir bağ içerisinde olduğunu bilmek gerekir. İyi performans gösteren takım, tabiri caizse, katranı bal eder. Bu yüzden oyuncuların endüstriyel olarak pazarlanmasında takım birinci referanstır. Her ne kadar böyle bir duruma karşı olsam da, maalesef pek çok kulüp bu yanılgıya düşmektedir. Oyuncu seçimlerinde ve transfer süreçlerinde yapılan pek çok hatanın temelini fayda/maliyet ilişkisine bağlayabiliriz. Ancak parlayan takımın oyuncusunun size fayda getirip getirmeyeceği konusu ve bununla birlikte yine parlayan takımın oyuncularındaki değer artışı mevzusu, yapılan hataların sebebinin başında geliyor. Tüm bunların ışığında, bir okuyucu veya bir taraftar gözüyle, takımınızın transferlerinin iyi veya kötü olduğunu belirleme açısından hesaba katmanız gereken tek şey oyuncunun geldiği takım olamaz. Ek olarak futbolcunun bir önceki takımındaki yeri, takıma olan etkisi ve sizin takımınıza olabilecek uyumu da ele alınmalıdır. Futbolunu Barcelona’daki oyun tarzına göre geliştirmiş bir oyuncunun (örneğin Bojan Krkic) bir başka takımda tökezlemesi mümkün olduğu gibi, taktik açıdan iki alakasız takımın ikisinde de oynayan oyuncunun çok başarılı olabilmesi (Ngolo Kante) mümkündür. İşte bu noktalar futboldaki transfer konusunun çok ama çok daha detaylı hale gelmesini zorunlu kılmıştır.

Teknik Direktör, Motivasyon ve Paulo Ferreira

1997/1998 sezonunda Portekiz kulübü Estoril altyapısından A takıma yükselen Paulo Renato Rebocho Ferreira, yani bildiğimiz ‘‘Paulo Ferreira’’ 2000–2001 sezonunda Vitoria Setubal’e transfer olmuştur. Burada çok parlak bir performans gösterememesine rağmen 2002-2003 yılında Jose Mourinho tarafından ligin meşhur ve büyük takımı Porto’ya getirilmiştir. Teknik direktörü Jose Mourinho,nam-ı diğer the special one, ile hepimizin bildiği o efsane Porto döneminde çalışmış ve önce o zamanki adıyla UEFA kupasını, hemen ertesi sezon ise Şampiyonlar Ligi’ni kazanmıştır. Takım, sadece 2 yılda gelen bu olağanüstü zaferlerle Avrupa’nın büyük kulüpleri tarafından teklif yağmuruna tutulunca, başta bu başarının mimarı olarak görülen teknik direktör Jose Mourinho takımdan ayrılmış ve ilişkilerinin çok iyi olduğu Jorge Mendes’in Rusya Federasyonu’ndaki lobisi ve ilişkileri sayesinde Rus milyarder Roman Abramovich ile masaya oturmuştur. Konu; Claudio Ranieri’den boşalan Chelsea koltuğudur. Anlaşmanın sağlanmasından itibaren Jorge Mendes, 1996 yılında kurmuş olduğu Gestifute adlı menajerlik şirketine bağlı oyuncularının bir kısmını Chelsea’ye transfer ettirmiştir. Ricardo Carvalho, Paulo Ferreira, Nuno Morais ve Tiago’dan oluşan bu ekibe ilerleyen yıllarda Maniche ve Hilario gibi oyuncular da katılmıştır.

Paulo Ferreira’nın Chelsea kariyerinin parlak olduğunu düşünürüz. Art arda gelen şampiyonluklar ve Avrupa’nın en üst vitrininde, yani en başarılı oyuncularından kurulu liginde bulunmak, kuşkusuz Paulo Ferreira için inanılmaz bir olaydır. Kendi döneminde dünyada hâlihazırda mevkidaşları Brezilyalı Cafu, Arjantinli Javier Zannetti gibi oldukça başarılı isimler de ön planda olmasına rağmen, özellikle İngiltere dışı medyada dünyanın en iyi sağ beki, dünyanın en iyi çift kanatta oynayabilen beki olarak bilinmiştir. Hatta Avrupa’da 2003 yılında ‘En İyi Sağ Bek’ seçilmiştir. Aslında futbolun hikâye kısmına girdikçe pek çok şaşırtıcı detayla karşılaşıyoruz. Bunlardan biri de tabii ki; JoseMourinho’nun Ferreira hakkındaki sözleridir.

“Ferreira dünyanın en iyi sağ beki değildi. Muhtemelen de olamazdı. Onu dünyanın en iyi sağ beki olduğuna inandırdım. O da dünyanın en iyi sağ beki olduğu düşüncesiyle maçlara çıktı ve dünyanın en iyi sağ beki oldu.” — Jose Mourinho

Aşağıdaki linkte de bu konudaki ısrarı görülebiliyor.

https://www.skysports.com/football/news/11668/2311556/mourinho-hails-ferreira

Ne ilginçtir ki; 2017'de Manchester United’ın başındayken Antonio Valencia için de benzer şeyleri söylemiş ve ‘‘Dünyanın en iyi sağ beki bizde’’ demiştir. Burada Paulo Ferreira’nın, döneminde dünyanın en iyi sağ beki olduğuna katılıp katılmamakta özgürüz, ancak es geçilmemesi gereken nokta; teknik direktörün oyuncunun özgüvenine olan etkisidir. Bu olaya ister pazarlama stratejisi olarak, isterseniz başarıya götüren bir adım olarak bakın; takım sporlarında ve özellikle futbolda işin öznellik tarafına kayıtsız kalamazsınız. Uzun atlama veya 110 metre engelli koşusunda ikinci olan bir atletin ‘‘birinciden iyiydim’’ demesi mümkün veya mantıklı değildir. Zira ortada derecelendirme ve müspet sonuç vardır. Takım sporlarında ise bireysel başarılardan çok takım başarıları göz önündedir ve takım başarılıysa oyuncu da genellikle başarılıdır. En azından başarısız kelimesi pek söylenemez. Bu noktada takımların, oyuncuların cevherlerine bakış açısını kesinlikle değiştirdiğini söyleyebiliriz.

Biraz Empati

Futbolcuların değerlendirilmesinde PES, FIFA veya Football Manager oyunlarının bakış açısıyla yaklaşılması, haliyle yüzeysel düşünceleri de beraberinde getiriyor. Konsol veya bilgisayar oyunlarına, menajerlik dümenlerini, gerçek hayattaki manipülasyonları, kıran kırana geçen sıkı pazarlıkları, insanların para hırsını (ki oyunlarda bunu pek göremeyiz) entegre edemiyoruz. Bu sebeplerden dolayı, özellikle spor medyası okurken/izlerken, oyuncu değerlendirmelerinde bulunurken veya herhangi bir 90 dakikayı izlerken yazımızda anlattığımız faktörleri de bilmemiz gerekmektedir. Sahada olmak dışarıya benzemiyor. 4000 kilometrelik bir uçuşun ardından karlı ve buz gibi bir havada çıkılan Krasnodar deplasmanında veya 10 maçtır gol atamamış bir Real Madrid forveti olarak takımınızla Santiago Bernabeu’da Barcelona karşısındaysanız, taraftarın sizi nasıl gördüğünü ve ne kadar yüzeysel eleştirebildiğini de hissedebilirsiniz.

Futbolcu Değerlendirme ve Yetenek Belirlemede Yüzeysellikten Kaçış was originally published in Finish Ink on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.