เคยทบทวนบทเรียนใน LINE มั้ยครับ? บทความนี้ผมจะแนะนำให้รู้จัก LINE Chatbot ที่สร้างมาเพื่อช่วยทบทวนบทเรียนและนำชมพิพิธภัณฑ์ ชื่อว่า “SediMentor” และ “น้องน้ำดอกไม้” ผลงานที่พัฒนาร่วมกับนิสิตจากภาควิชาธรณีวิทยา จุฬาฯ

[แนะนำ] ด้านล่างท้ายบทความนี้ มีคลิปบันทึกการบรรยายให้รับชม (~27 นาที) ซึ่งจะมีหลายเรื่องที่ไม่ได้เล่าในบทความนี้ครับ

LINE Chatbot คืออะไร?

LINE Chatbot คือ การตอบข้อความอัตโนมัติในแอพลิเคชัน LINE ไม่ว่าจะเป็นข้อความ รูปภาพ ข้อความเสียง เป็นต้น เพื่อให้ผู้ใช้งานได้รับข้อมูลที่ต้องการ ซึ่งสามารถนำมาประยุกต์ใช้กับการทบทวนบทเรียนและการนำชมพิพิธภัณฑ์ได้

SediMentor

ผลงานนี้สร้างขึ้นเพื่อใช้เป็นเครื่องมือในการทดลองของ senior project หัวข้อ “แรงจูงใจการเรียนรู้และประสิทธิภาพของผู้เรียนในการเรียนธรณีวิทยาแบบไมโครเลิร์นนิ่งด้วยแชทบอท” ซึ่งพัฒนาและทดสอบในช่วงต้นปี 2565 โดยขณะนั้นหลายวิชายังคงมีการเรียนการสอนแบบออนไลน์

ไมโครเลิร์นนิง (microlearning) เป็นการเรียนแบบแบ่งเนื้อหาเป็นส่วนเล็ก ๆ ทำให้ผู้เรียนรับเนื้อหาได้ง่ายขึ้น เนื้อหาเล็ก ๆ เหล่านี้ทำให้การทบทวนทำได้สบายกว่าเดิม

SediMentor ถูกออกแบบมาเพื่อช่วยให้ผู้เรียนได้ทบทวนความรู้หัวข้อ โครงสร้างตะกอน (sedimentary structure) ซึ่งเป็นหัวข้อสำคัญของการเรียนวิชา ตะกอนวิทยา (sedimentology) โดยมีนิสิตนักศึกษาธรณีวิทยา จำนวน 162 คน จากจุฬาฯ มหิดล มช. และมข. เป็นผู้ทำการทดสอบใช้งาน

ผลการศึกษาพบว่าการใช้แชทบอทมีข้อดีในเรื่องของการเพิ่มแรงจูงใจ ผู้เรียนหลายคนชอบที่สามารถเลือกเรียนเมื่อไหร่ก็ได้ ทบทวนเนื้อหาที่ตัวเองสนใจแบบไม่ต้องรีบ เรียกได้ว่าช่วยลดความเหนื่อยล้าจากการเรียนได้ดี สามารถทดลองใช้งานได้จาก QR code ด้านล่าง

น้องน้ำดอกไม้

น้องน้ำดอกไม้ เป็น LINE chatbot ทำหน้าที่ผู้ช่วยเสมือนสำหรับพิพิธภัณฑ์ท้องทะเลดึกดำบรรพ์บ้านโภชน์ ในจังหวัดเพชรบูรณ์ ซึ่งเป็นที่จัดแสดงฟอสซิลสัตว์ทะเลจากยุคเพอร์เมียน (กว่า 200 ล้านปีก่อน)

น้องน้ำดอกไม้ มีคุณสมบัติที่เพิ่มเติมจาก SediMentor ซึ่งก็คือสามารถช่วยเหลือผู้เข้าชมพิพิธภัณฑ์ด้วยการส่งข้อความเสียง และนำเสนอโมเดลสามมิติของสัตว์ทะเลแบบ AR

นอกจากนี้ น้องน้ำดอกไม้ ยังมีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมพิพิธภัณฑ์และช่วยเหลือไกด์ท้องถิ่นในการทบทวนความรู้และอัปเดตข้อมูล ผู้ดูแลพิพิธภัณฑ์สามารถใช้ข้อมูลที่ได้จากการโต้ตอบผ่านโทรศัพท์มือถือเพื่อวางแผนกิจกรรมในอนาคต

สามารถทดลองฟังเสียงเพราะ ๆ ของน้องน้ำดอกไม้ได้จาก QR code หรือรับชมคลิปที่ผมบรรยายเบื้องหลังการสร้างและคุณสมบัติต่าง ๆ ของน้องในคลิปด้านล่างครับ

การประยุกต์ใช้ LINE Chatbot ในการทบทวนความรู้ธรณีวิทยาและนำชมพิพิธภัณฑ์ was originally published in Geoscience of Things on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Thailand is located in Southeast Asia. It shares its northern border with Laos and Myanmar, while the southern part of the country has a border with Malaysia. Thailand’s landscape is diverse and striking. Towards the north, there are intricate mountain ranges, and the southern part is graced with wonderful seas and sandy beaches.

Saraburi Province, located in the central region. This might not be widely known to those who’ve traveled to Thailand. Interestingly, Saraburi is situated very close to Bangkok and is just a few hours’ drive to the north. While many might see Saraburi as a mere passageway and overlook its significance, I’d like to highlight that Saraburi will offer many experiences. These include not only tourist attractions but also natural spots worth exploring. Especially in terms of geology, Saraburi is a significant province for studying Thailand’s and Southeast Asia’s geological history.

More details of Saraburi’s geology and how it is significant?

Saraburi has a variety of lithologies. It is composed of limestone, shale, igneous rock, and many other types of rocks, which are of primary economic importance. Because the main use of these is in the construction of roads, railways, and many others. And the academic benefits mentioned in the previous sentence as well. OK, I’ll just start talking about them in a short, not very long way. The area that we are focusing on now is this land. There used to be a marine environment. One day, the sea was closed because of the tectonic event we call the Indosinian orogeny. It is an event where the Sibumasu plate collides with the Indochina plate. The impact of the event wasn’t just the closure of the sea. But it also changes the geological structure. It is of great importance in the study of geology. Both from the type of rock and the stratigraphy, I will take everyone to see how the influence of the events of that time made Saraburi’s outcrop look.

Let’s see the panorama first!

Alright, we’ve arrived at our destination: Quarry GG, one of the quarries in Saraburi. We are now in a field near the outcrop. If you look up, you’ll see a huge cliff more than 50 meters high, maybe even 80 meters. That’s the place we’re focused on this time. Does everyone know what kind of geological features that you see?

But the panorama is not enough.

Since the place we were standing was too far away to see the entire outcrop, and there were many obstacles preventing us from getting up close, I flew a drone to capture the outcrop from above for everyone to see.

3D model of the outcrop.

The picture from the drone is good. But I am still not satisfied. I would like to facilitate outcrop viewing and really want everyone to see the entire outcrop. So, I captured as many photos of the outcrop as I could, put all of them into the program, and generated the 3D model here. Now you can see the outcrop that I created below.

Three spots to focus.

You may wonder why I showed you a 3D model. So, is it finished? what next? Well, my next step is to walk you through the details provided in the annotation to give you a better understanding of the geology of this outcrop. OK, let’s start.

First station: gentle dip angle folding.

Now we are together at the first station. In front of you is an outcrop about 40 meters high from the ground. The right side of the outcrop is not geologically visible as it is covered with soil and plants. The outcrop is a limestone fold with a low dip angle (5°–45°). The fold axis is oriented along the NNW-SSE (330°–350°).

Second station: Inclined folding with higher dip angle

In the second station, the outcrop shows the inclined fold. The rocks in this area are mostly limestone with a thin layer of shale. The dip angle is higher compared to the first station (15°–69°). The fold axis is in the direction of NW-SE (260°–320°).

Last station: The folding has changed direction!?

The last station we’re interested in this outcrop is that you’ll notice that the folds here are the most inclined compared to each other. Also, maybe plunge? This area consists of limestone interbedded with layers of shale. The fold axis is in the direction of E-W (270°–300°). You may see the rock layers as discontinuous and hard to observe. The shale layer got squeezed. This is a result of the stress during the Indosinian orogeny event. Influence on the rock layers in the area to displacement and deformation.

Back to the point of interest. So why are the orientations of the folds going in different directions? Normally, the rock layers should be oriented in the same direction. Or is some stress other than the stress from Indosinian orogeny that controls the structure in this area? …

End of the Trip

Well, we already finished the virtual field trip. Did you have fun? I hope this virtual field trip will help you understand and gain more knowledge about our world, especially about the geology of Thailand. If you are interested in more information, I will provide research references below. I hope you will have the opportunity to use this knowledge in the future. And I also hope you will be more fascinated by geoscience as well.

Furthermore, I would like to invite you all to my spatial space.

Makorn's space | Spatial

Having said that, it is still in development. but no problem. Everyone can go in and view the outcrop together with other users, and in space there is not only Quarry GG outcrop. But everyone can travel to see other interesting quarries in Saraburi as well.

Literature

Morley, C. K., & Jitmahantakul, S. (2020). Secondary detachments within carbonates of the Saraburi Group, Triassic Khao Khwang fold and Thrust Belt, Thailand. Journal of Structural Geology, 104162.

Morley, C. K., Jitmahantakul, S., von Hagke, C., Warren, J., & Linares, F. (2021). Development of an intra-carbonate detachment during thrusting: The variable influence of pressure solution on deformation style, Khao Khwang Fold and Thrust Belt, Thailand. Geosphere, 17(2), 602–625.

Exploring Saraburi’s Quarry: A Virtual Field Trip into Thailand’s Amazing Outcrop was originally published in Geoscience of Things on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

From Quarry to Classroom

Step into the realm of virtual fieldtrip as an immersive experience to explore Quarry H’s geological wonders. Engage in a virtual tour that allows you to examine the geological features up close, offering an interactive learning journey without leaving your seat.

Let’s start with the heart of our project — the 3D model.

Quarry H — Detachment zone
Saraburi Province, Thailand (14.691833, 100.855639)

MODEL DESCRIPTION

This virtual outcrop represents a specific section of Khao Khao known as Quarry H, spanning a width of 450 meters. This area is divided into two parts: the new quarry and the old quarry. It is composed of Platform 2 carbonates, with the Na Phra Lan Member (NPM) characterized by massive limestone, and the Khao Yai Member (KYM) characterized by well-bedded limestone. This is the most extensively quarried outcrop in the area, displaying weakly deformed Na Phra Lan Member massive carbonates overlying well-bedded, tight to isoclinally folded dark gray to black limestones of the Khao Yai Member.

The KYM comprises well-bedded, dark grey limestones, while the NPM shows little bedding and instead displays a massive and strongly fractured, featuring numerous calcite veins and indications of igneous intrusion.
The base of the Na Phra Lan Member is strongly folded and affected by compression. It lies deeper than the Na Phra Lan Member on the NNW side of the quarry, and this relationship indicates there was probably inversion of a normal fault.

The boundary between the KYM and the NPM is exposed on the cliff face. The detachment between the Na Phra Lan and Khao Yai members is a planar feature, while the Khao Yai Member is strongly folded. Within a vertical distance of 10–20 meters below, gentle to sub-horizontal axial surfaces are present on the folded detachment, tilting towards both the south and the north. The Khao Yai Member is thrust over massive Na Phra Lan Member carbonates, which are intruded by a sill that itself is affected by a minor thrust.

KEY FEATURES

1.Detachment zone
Detachment lying between the highly folded Khao Yai Member (KYM), and the much less folded Na Phra Lan Member.

2.Inverted normal fault
The base of Na Phra Lan Member is a sharp transition and lies at the higher level in the north side of the quarry, where the base of member is deformed in a broad, with strongly attenuated, thinned northern fold limb. Consequently, despite the contractional nature of the deformation, the sense of offset of the base Na Phra Lan Formation on the two main south-dipping faults, is extensional, indicating these faults are inverted normal faults.

3.Igneous intrusion
Igneous intrusions are extensively present in Quarry H (Na Phra Lan Member)

4.Fold
The majority of fold tend to display steeply inclined, ENE-WSW to WNW-ESE oriented axial surfaces and horizontal to gently dipping fold hinges; locally, in high-strain zones, hinge can steeply plunge.

Model Info

Author Passawan Chaisurajinda, Sukonmeth Jitmahantakul
Chulalongkorn University

License CC BY-NC

—

Tags

Categories Non-clastic Sedimentology, Structure

Subcategories Limestone, Detachment zone, Inverted Normal Fault

Geological Age Permian

—

Model Properties

Model Size Medium (>400 m)

Smallest Visible Feature 1–5 cm

3D MODELING RESULTS AND HOW CAN WE DO WITH A 3D MODEL?

Creating 3D models from drone photographs using the Metashape software. Following this, data interpretation includes aspects such as rock characteristics, bedding, fault, fractures, fold, and oreintations are processed through the VRGS program. Subsequently, the model and the obtained data are utilized to generate captivating media in various formats, as follows:

1. 360° Image

Images captured by drone can be extensively capture from various perspectives. Moreover, additional intricate details are accessible for viewers to explore.

Creating 360° Panorama Image by using Thinglink.

Simple step

1.select type of project (360° image or virtual tour)

2.upload or choose your base image

3.edit the thinglink (tag types, customization options)

4.share the thinglink

2. Virtual tour

This can simulate the virtual environment of a quarry H, Saraburi. Players can control their character and direction as they were in the actual location.

Create a virtual tour by using Spatial.io

Simple step

1.create a space and choose an environment

2.upload or choose your 3D model

3.customize the space as needed

4.share your space

3. Filter AR-Effect — Target Tracking

This is a simulation of a quarry H, Saraburi made from a 3D model designed to be easily accessible via IG or Facebook filters. This enables users to virtually explore the real location by looking through their phone.

Create target tracking effect by using Meta Spark Studio for Facebook & Instagram users.

Simple step

1.download Meta Spark Studio

2.select the target tracking effect

3.add the target tracker and 3D object

4.fix and move the target

5.test the target tracking effect

“This is just small examples of how 3D models are being applied in various fields. Please stay tuned for upcoming articles to discover more interesting applications!”

QUARRY H — DETACHMENT ZONE was originally published in Geoscience of Things on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Limestone quarries are fascinating windows into the Earth’s geological past and offer a unique opportunity to explore the interplay of nature, human industry, and the secrets hidden within the rock layers. In this topic, we will delve into the intriguing world of limestone quarries, discussing their formation, historical significance, environmental impact, and unexpected discoveries.

MODEL DESCRIPTION

The outcrop covers the Khao Khao (quarry F) in platform 2 carbonates, showing a detachment zone in the upper part of the Khao Yai Member overlain along a sub-horizontal surface by the more massive Na Phra Lan Member. The quarry reveals a strike-section. The strongly folded upper part of the Khao Yai Member shows folds (1–4) with very limited lateral extent cut through by several thrusts.

The shape of the folds is reminiscent of the region of layer normal strain, and is interpreted to represent a similar feature in the detachment zone. Deformation in the Khao Yai Member changes from folds with steeply inclined axial surfaces in the main part of the member, to folds with low-angled axial surfaces within a few meters of the base of the Na Phra Lan Member.

The inferred layer normal strain type folds in the quarry F are part of this upper zone, which is the detachment zone that separates the much less folded Na Pra Lan Member from the Khao Yai Member.

Overall, quarry F in the Saraburi Group exhibits detachment geometries and tightly folded structures in the upper part of the Khao Yai Member, which is part of the detachment zone separating it from the Na Phra Lan Member. The folds in quarry F close abruptly laterally on steeply dipping or vertical limbs.

HISTORICAL SIGNIFICANCE

• Quarry F in the Saraburi Group, located in the Khao Khwang Fold and Thrust Belt in Thailand, has historical significance in the field of geology and structural geology.
• The quarry provides a unique opportunity to study detachment folds and deformation mechanisms within carbonate sequences, specifically the interaction between well-bedded limestones and interbedded shales.
• The presence of detachments within limestone units, as observed in Quarry F, challenges the traditional understanding of detachment folds being developed above a basal weak unit, such as salt or shale.
• The detailed analysis of the folds and thrusts in Quarry F contributes to our understanding of pressure solution processes, clay content, and lithological variations in accommodating deformation styles.
• The findings from Quarry F add to the existing body of knowledge on detachment folds and provide insights into the local transfer of strain within the carbonate platform stratigraphy.

3D MODEL

This 3D outcrop have a width around 380 meters and have resolution 74.1 cm/pix

ENVIRONMENTAL IMPACT

The environmental impact of limestone quarries is a complex puzzle with far-reaching implications. As we continue to rely on these resources for construction and industry, it’s essential to address the challenges they pose to ecosystems, water quality, air quality, and local communities. By fostering collaboration between industry, regulators, communities, and researchers, we can work towards sustainable quarrying practices that balance the need for resources with the imperative to protect our environment for future generations.

UNEXPECTED DISCOVERIES

In summary, Quarry F within Thailand’s Saraburi Group has brought unexpected insights to the world of geology. The discovery of detachments within limestone units challenges what we knew about fold origins, going against the idea that they only form above weak layers like salt or shale.

Studying Quarry F’s folds and thrusts revealed variations influenced by factors like spacing between layers, the type of limestone, and the presence of shales. These findings help us understand how pressure, clay, and different rock types play a role in shaping the Earth’s structure.

Quarry F’s revelations also teach us about how strain moves through carbonate platforms, expanding our knowledge of fold formation. Ultimately, these discoveries change how we think about deformation in rock sequences, impacting the broader field of geology.

MODEL INFO

Author : Kanyapat Tongsanthia, Chulalongkorn University

License : CC BY-NC

TAGS

Categories : Carbonate, Structure

Subcategories : Quarry, Faults, Strike Slip Faults

Geological Age : Late Permian to Late Triassic

LITERATURE

C.K. Morley, S. Jitmahantakul,
Secondary detachments within carbonates of the Saraburi Group, Triassic Khao Khwang fold and Thrust Belt, Thailand,
Journal of Structural Geology

HOW TO REFERENCE THIS MODEL

Limestone quarry, Kanyapat Tongsanthia, Chulalongkorn University

OTHER CONTENT

Kanyapat's Virtual World | Spatial

Unveiling Earth’s History: Journey into the Depths of a Limestone Quarry was originally published in Geoscience of Things on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Hey there! We’re diving into the amazing world of virtual geoscience. We’re about to go on an awesome journey to figure out the secrets of the earth at Quarry G (Abandoned limestone quarry) in Na Phra Lan subdistrict, Chalerm Phrakiet district, Saraburi Province, Thailand. Get set to explore the history of our planet and find the cool stuff hidden in this special land. Within this article, we will preview the content awaiting you in the upcoming sections:

• Chapter 1: Saraburi Province — The Land of Lime Industry
• Chapter 2: A Brief Glimpse of Saraburi’s Geology
• Chapter 3: Into the Heart of Quarry G’s Geological Landscape
• Chapter 4: Unveiling the Secrets of Na Phra Lan Member
• Chapter 5: Discovering the Enigma of Khao Yai Member
• Chapter 6: Marveling at Structural Geology’s Wonders
• Chapter 7: The Virtual Geoscience of Quarry Tour
• Chapter 8: How 3D Modeling Transforms Mining Magic!

Chapter 1: Saraburi Province — The Land of Lime Industry

Saraburi Province, nestled in the Central Thailand, is renowned as the symbol of the limestone quarrying industry. Particularly, the area around Na Phra Lan subdistrict, Chalerm Phrakiet district, stands as a testament to large-scale limestone extraction. Here, the Permian Khao Khad limestone Formation (Khao Khao mountain) have been quarried for centuries, serving as the lifeblood of the lime and calcium industry.

The coordinate of the quarry are 14.693537 latitude and 100.860446 longitude. The quarry situated at an approximately distance of 135 kilometers from Bangkok, Access can be facilitated by utilized route number 1, Phaholyotin road. The Quarry G is positioned on the western side of this main road.

Chapter 2: A Brief Glimpse of Saraburi’s Geology

Before we embark on our geological journey, let’s take a moment to grasp the essence of Saraburi’s geological history. The Saraburi Group encompasses a range of Upper Paleozoic strata, predominantly from the Pennsylvanian to Permian periods. Six formations of this group: Phu Phe, Khao Khwang, Nong Pong, Pang Asok, Khao Khad, and Sap Bon formations were proposed. Originally, stratigraphic relationship of these formations is a simple upward superposition. The deformation in the area is known as the Khao Khwang Fold and Thrust Belt (KKFTB). It features WNW–ESE to NE–SW trending folds and thrusts. In this article, our main focus is on the Khao Khad formation.

Chapter 3: Into the Heart of Quarry G’s Geological Landscape

Our journey now leads us to Quarry G, nestled within the bounds of Na Phra Lan subdistrict. Here, an abandoned quarry unveils the intricate geological features that have long been hidden beneath the Earth’s secrets. Regarding the geological context of Quarry G, it comprises two sections originating from the Khao Khad formation situated on the central platforms of Saraburi group. The upper section is referred to as the Na Phralan member, while the lower section is recognized as the Khao Yai member. The approximate bedding orientation is 280/60SW and 75/30NW. Both units exhibit karstic characteristics, including limestone that has undergone karstification and small caves. Furthermore, the quarry is affected by a number of prominent sills and dikes of andesite that are up to a few meters thick.

First, let’s check out the main interesting areas of the quarry before we start our 360-degree tour.

Chapter 4: Unveiling the Secrets of Na Phra Lan Member

The Na Phralan member is primarily comprised of massive limestone, occasionally displaying bedding patterns, and ranging in color from grey to black. Ranges from exhibiting sedimentary features, and fossils. The lowest part of the Na Phra Lan Member shows a lateral transition from a massive section in the southeastern part of the quarry, to a well-bedded section passing northwards. The degree of recrystallization in the Na Phra Lan Member is highly variable. It possesses qualities akin to semi-marble, with some areas even exhibiting a true marble.

Chapter 5: Discovering the Enigma of Khao Yai Member

Conversely, the Khao Yai member is made up of dark grey to black limestone, interspersed with thin layers of black shale. The clay content is also indicated by the presence of clay selvages along pressure-solution seams. This limestone is rich in fossils and has undergone recrystallization in its original location. The boundary between these two formations is marked by a detachment zone resulting from Khao Khwang Fold and Thrust Belt (KKFTB).

We’re all set! You can now explore a 360-degree photo of the area, complete with brief descriptions for each spot. Have fun exploring!

Chapter 6: Marveling at Structural Geology’s Wonder

One of the highlights of Quarry G is the detachment between the Na Phra Lan and Khao Yai members. The detachment is a planar feature, whereas the Khao Yai Member is strongly folded. The different fold vergence directions suggest that displacement is not consistent in one direction on the detachment, but varies locally. The detachment occurring within the carbonate sequence results from the change from dark-gray, well-bedded, clay-rich limestones in the Khao Yai member to less frequently bedded, medium-to-light-gray limestones and marbles in the Nah Phra Lan member, which often show recrystallization. The folds in the Khao Yai member are notably tighter, even approaching isoclinal, and have shorter wavelengths compared to those in the Na Phra Lan member.

Alright, let’s jump into a virtual 3D model and experience the realism!

Chapter 7: The Virtual Geoscience of Quarry Tour

Now, the time has come to embark on a virtual tour of this geological wonderland. Through cutting-edge technology, we bring Quarry G’s geological splendors to your screen, offering you an immersive experience.

PANUS HONG's Bespoke Meetup | Spatial

Chapter 8: How 3D Modeling Transforms Mining Magic!

Imagine this abandoned quarry being resurrected. The steep slope and complexity of geological features are not the main problems because 3D modeling comes to your aid! You can make attributes such as elevation, dip shading map or interpreted the geological data using geological software such as lime or VRGS. The fruitful outcomes can be used to create a mining plan or calculate reserves using contour methods.

In summary:

• Quarry G is situated in Saraburi Province and is a part of the Khao Khad formation within the Saraburi group. It consists of two distinct members: the Na Phra Lan massive limestone member and the Khao Yai well bedded limestone member.
• Notably, Quarry G displays a clear detachment zone in the boundary between the Na Phra Lan Member and the Khao Yai Member.
• 3D modeling is crucial for understanding geological features and is a powerful tool in mining and geology.

Hope you have a great time exploring the fascinating geology of the Quarry G, Saraburi, Thailand, as well as diving into the virtual world of geology.

References:

Morley, C. K., Jitmahantakul, S., von Hagke, C., Warren, J., & Linares, F. (2021). Development of an intra-carbonate detachment during thrusting: The variable influence of pressure solution on deformation style, Khao Khwang Fold and Thrust Belt, Thailand. Geosphere, 17(2), 602–625.

Morley, C. K., & Jitmahantakul, S. (2020). Secondary detachments within carbonates of the Saraburi Group, Triassic Khao Khwang fold and Thrust Belt, Thailand. Journal of Structural Geology, 140, 104162.

The Whispers Of A Mountain: Exploring An Abandoned Quarry G’s Geology In Saraburi, Thailand was originally published in Geoscience of Things on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Sliding Seas

เกมน่ารัก กราฟิกสวย ลองชมตัวอย่างได้จากคลิปด้านล่างนี้นะครับ

เกมนี้มีบทความรีวิวบ้างแล้วนะ (ลิงก์ด้านล่าง) ถ้ากดไปแล้วก็กลับมาอ่านบทความนี้ต่อด้วยนะ อย่าเพิ่งหายไปปปป

[รีวิวเกม] Sliding Seas เกมมือถืออินดี้ที่ชาวพัซเซิลต้องหลงรัก #beartai

Facies sequence คืออะไร?

ก่อนที่จะพูดถึง Facies sequence ช่วยอธิบายคำว่า Facies ก่อนมั้ยครับอาจารย์ (ลืมแล้ว) 555 ได้ ๆ งั้นตั้งหัวข้อใหม่

Facies คืออะไร?

อาจานน ก่อนที่จะพูดถึง Facies ช่วยอธิ.. พอแล้ว!!

Facies (อ่านว่า เฟ’ฌีส หรือ แฟ’ฌีส ก็ได้) หรือ ชุดลักษณ์ หมายถึง เกณฑ์ รูปทรงสัณฐาน และลักษณะเด่นของหน่วยหิน ที่มักสะท้อนให้เห็นถึงสภาพการเกิดของหน่วยหินนั้น ๆ โดยเฉพาะ ความแตกต่างที่แยกแยะหน่วยหินนั้นออกจากหน่วยหินที่อยู่ติดกัน หรือที่เกี่ยวข้องกัน (อ่านเพิ่มเติม อภิธานศัพท์ธรณีวิทยา)

สำหรับบทความนี้จะขอกล่าวถึงเฉพาะ ชุดลักษณ์ตะกอน (sediment facies) ให้สอดคล้องกับที่จะพบในเกมนะครับ

Sediment facies (หรืออาจเรียกว่า lithofacies) ศัพท์ที่ใช้กับหินตะกอน หรือหินที่เกิดขึ้นภายใต้สภาพแวดล้อมของการตกทับถมสภาพใดสภาพหนึ่งที่พบได้ทั่วไป โดยไม่คำนึงถึงช่วงเวลาหรืออายุทางธรณีวิทยาของการตกทับถม หรือการอ้างอิงถึงตัวแทนของชุดลำดับชั้นหินที่กำหนด

ชุดลักษณ์อาจเรียกตามชื่อหิน เช่น conglomerate, sandstone, mudstone (กรณีที่มีชุดลักษณ์แตกต่างกันชัดเจนและสามารถทำแผนที่ได้) หรือตั้งชื่อเพื่อบอกรายละเอียดที่โดดเด่นของหินชนิดนั้น ๆ เช่น parallel-laminated sandstone หรือ wave-ripple cross-laminated sandstone เป็นต้น

แล้ว Facies sequence คืออะไร?

มาแล้วลูกจ๋าา Facies sequence ก็คือการทับถมอย่างต่อเนื่องแนวดิ่งของหินต่างชนิดกัน ที่เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่ต่างกัน ยกตัวอย่างเช่น (ดูรูปด้านบนประกอบ) ถ้าระดับน้ำทะเลสูงขึ้น เราจะได้ Shale facies ปิดทับ Shale and silt facies และถ้าระดับน้ำทะเลยังคงเพิ่มขึ้นเราก็จะได้ Carbonate facies ปิดทับ Shale facies อีกที

ตรงกันข้าม ถ้าระดับน้ำทะเลลดลง เราจะได้ Shale and coal facies ปิดทับ Shale and silt facies

การประยุกต์ใช้แนวคิดนี้ก็คือ ถ้าเราพบชั้นหินตะกอน (หรือในหลุมเจาะ) มีการซ้อนทับกันเป็นลำดับ โดยสามารถอธิบายตามการเปลี่ยนแปลงระดับน้ำทะเลอย่างต่อเนื่องได้ ก็แสดงว่าหินชุดนี้มีความต่อเนื่อง (conformable) โดยไม่มีการขัดจังหวะที่ส่งผลต่อการสะสมตัวของตะกอนจนทำให้เกิดรอยชั้นไม่ต่อเนื่อง (unconformity)

Walther’s Law of Facies

If one facies is found superimposed on another without a break in a stratigraphic succession those two facies would have been deposited adjacent to each other at any one time.

ยกตัวอย่างเช่น ชั้นหินทรายที่เกิดในทะเลทรายควรจะพบอยู่ใต้หรือบนชั้นเกลือหินที่ตกผลึกจากทะเลสาบในเขตทะเลทราย

แต่ถ้าพบว่าชั้นหินทรายดังกล่าววางตัวอยู่ใต้หินโคลนที่สะสมตัวในทะเลลึก แสดงว่าต้องมีเหตุการณ์ที่ทำให้เกิดความไม่ต่อเนื่องตามการเปลี่ยนแปลงของระดับน้ำทะเล ทำให้ชั้นหินที่สะสมตัวในน้ำตื้นถูกกร่อนหายไป

เอาล่ะ มาทำความเข้าใจเพิ่มเติมจากเกมกัน

Sliding Seas จะเป็นการลำดับชั้นของสภาพแวดล้อมตามการลดลงของระดับน้ำทะเล ตัวอย่างการเรียงลำดับชุดลักษณ์จะเป็นดังภาพด้านล่าง โดยส่วนที่เป็นน้ำลึกจะอยู่ด้านล่างของชั้น ส่วนสภาพแวดล้อมบกจะอยู่ด้านบนสุดของชั้นลำดับชุดลักษณ์

ถ้าลำดับชุดลักษณ์ไม่ต่อเนื่องจะเป็นอย่างไร?

คือในเกมไม่มีหรอกครับ แต่จะเล่าให้ฟังว่า โดยทั่วไประดับน้ำทะเลจะขึ้นลงเป็นวัฏจักร เมื่อน้ำขึ้นถึงระดับหนึ่งก็จะลดระดับลง และก็จะขึ้นอีกครั้ง ซึ่งอาจจะใช้เวลายาวนานแตกต่างกันไปในแต่ละรอบ

ในกรณีระดับน้ำลงสูงสุดและเพิ่มขึ้นสูงสุดอีกรอบ เราจะได้ลำดับชุดลักษณ์ดังภาพด้านซ้าย ซึ่งบ่งบอกถึงความต่อเนื่องในการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมการสะสมตัวของตะกอน

แต่ในกรณีที่เราพบลำดับชุดลักษณ์ดังรูปด้านขวา จะพบว่ามีลำดับชุดลักษณ์ที่เกิดจากการลดระดับน้ำทะเลคนละรอบซ้อนทับกัน แสดงว่ามีความไม่ต่อเนื่องเกิดขึ้นในหินชุดนี้ โดยส่วนที่ถูกกร่อนหายไปคือหินที่สะสมตัวระหว่างที่มีการเพิ่มระดับน้ำทะเล และเกิดเป็นรอยชั้นไม่ต่อเนื่องภายในชุดลำดับชั้นหินนี้

สรุป

เล่นเกมเถอะครับ ไม่ต้องคิดถึง Facies sequence ใด ๆ 555

เรียนรู้ Facies sequence จากเกม Sliding Seas was originally published in Geoscience of Things on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

“Field Story” เกมคอมพิวเตอร์ฝึกทักษะการสำรวจธรณีวิทยาภาคสนาม ผลงานจากการฝึกงานภาคฤดูร้อนที่ภาควิชาธรณีวิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยมี อ.ดร.สุคนธ์เมธ จิตรมหันตกุล เป็นอาจารย์ที่ปรึกษาโครงการ และได้รับทุนสนันสนุนจากบริษัทบ้านปู จำกัด (มหาชน)

Field Story ภาค The Virus

“Field Story” เป็นเกมประเภทเล่นตามบทบาทหรืออาร์พีจี (Role-playing game หรือ RPG) โดยผู้เล่นจะรับบทเป็นตัวละครหนึ่งในเกมและทำการสำรวจทำแผนที่ธรณีวิทยาตามกฎกติกาของเกมที่ถูกกำหนดให้สอดคล้องกับการทำงานในสภาพแวดล้อมจริง

เกมที่พัฒนานี้สามารถเล่นได้เป็นทีมพร้อมกันเพื่อช่วยกันวางแผนสำรวจและแก้ปัญหาต่าง ๆ ร่วมกันให้สำเร็จในเวลาที่กำหนด นอกจากนี้ยังสามารถทำเป็นเกมแข่งขันระหว่างทีมเพื่อความสนุกได้อีกด้วย

สำหรับภาค The Virus นี้ ผู้พัฒนาเกมได้มีการจำลองสถานะการณ์ที่ผู้เล่นอาจติดเชื้อไวรัส COVID-19 ได้ ซึ่งผู้เล่นจะต้องมีความระมัดระวังในการสัมผัสกับบุคคลอื่นและต้องรู้จักการเตรียมพร้อมเพื่อป้องกันการติดเชื้อไวรัสดังกล่าวด้วย (ดูคลิปแนะนำการเล่นเกมด้านล่าง)

ผู้พัฒนาเกมหวังว่า “Field Story” จะเป็นเกมที่ช่วยพัฒนาทักษะด้านการสำรวจภาคสนามให้กับนิสิตนักศึกษาธรณีวิทยาทั่วประเทศรวมถึงนักธรณีวิทยาในองค์กรต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้อง

สำหรับนิสิต นักศึกษา นักสำรวจ ที่สนใจอยากทบทวนทักษะการทำแผนที่ธรณีวิทยา เราขอเชิญมาเล่นเกมนี้กัน ใครทำ cross section ถูกต้อง เราจะใส่ชื่อคุณลงในเกมให้เลย เพียงติด #xsectionchallenge ให้เรารู้ แต่เกมนี้ไม่ง่ายนะครับ ไวรัสเยอะ 555

ดาวน์โหลแผนที่

https://drive.google.com/file/d/1FrVIaBdKmqOo9SDbOWrkCb5w3egs5rYY/view?usp=sharing

เริ่มเล่นเกม

http://www.geo.sc.chula.ac.th/fieldstory

คลิปแนะนำการเล่นเกม

ผู้พัฒนาเกม

Facebook Page

https://www.facebook.com/Fieldstorygame

Field Story ภาค The Virus เกมสำรวจทำแผนที่ธรณีวิทยาออนไลน์ was originally published in Geoscience of Things on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

เนื้อหาแบ่งเป็น 3 หัวข้อ ดังนี้

1. สิ่งที่ควรรู้ก่อนนำเสนอผลงาน และคำถามสำคัญ
2. การเตรียมสื่อประกอบการบรรยาย
3. การเล่าเรื่อง และการตอบคำถาม

1. สิ่งควรรู้ก่อนนำเสนอผลงาน

ผู้นำเสนอจะต้องทราบก่อนว่าจะต้องไปนำเสนอในงานประเภทใด เป็นงานประชุมวิชาการระดับนานาชาติ หรือเป็นงานประชุมสัมมนาเฉพาะกลุ่มในมหาวิทยาลัย จุดประสงค์หรือเป้าหมายของงานคืออะไร เพื่อที่จะคาดเดาระดับความรู้และความเชี่ยวชาญของกลุ่มผู้ฟัง

หากผู้ฟังมีความหลากหลาย ผู้นำเสนอจะต้องปรับเนื้อหาและวิธีการบรรยายให้เข้าใจได้ง่ายมากขึ้น ถ้าผู้ฟังเป็นระดับนักเรียนให้แทรกเนื้อหาที่เกี่ยวกับโรงเรียนหรือสิ่งใกล้ตัว เช่น พูดถึงแผนที่ของโรงเรียน หรือธรณีพิบัติในจังหวัดนั้นๆ เป็นต้น

สอบถามเกี่ยวกับภาษาที่ใช้ในการบรรยาย ระยะเวลาของการนำเสนอ

[กรณี on-site] ตรวจสอบสถานที่นำเสนอ สภาพแวดล้อมของห้องนำเสนอผลงาน ขนาดของหน้าจอ จำนวนผู้ชมโดยประมาณ และอื่นๆ เช่น การลงทะเบียนเข้าร่วมงาน กำหนดการส่งบทคัดย่อ ข้อมูลการเดินทางและที่พัก การขอวีซ่า เป็นต้น

ชนิดของโปรแกรมที่ใช้นำเสนอ ในกรณีที่ไม่ใช้คอมพิวเตอร์ส่วนตัว ให้ตรวจสอบเวอร์ชันของ PowerPoint หรือ Keynote ที่ผู้จัดงานเตรียมไว้ให้

[กรณี online] สอบถาม platform ที่จะใช้นำเสนอ เช่น Zoom, Google Meet, Microsoft Teams หรือ Webex เป็นต้น สอบถามการยืดหยุ่นของเวลาในกรณีที่ติดปัญหาระบบอินเตอร์เน็ต

เตรียมไฟล์นำเสนอในรูปแบบ PDF ที่สามารถแจกให้กับผู้จัดงานหรือผู้เข้าชมได้ เผื่อไว้ แล้วแต่กรณี ซึ่งขึ้นอยู่กับผู้นำเสนอเองว่าจะอนุญาตหรือไม่

คำถามสำคัญ

- ทำไมต้องนำเสนอผลงานนี้? ผลงานนี้ดีอย่างไร มีประโยชน์ต่อผู้ที่จะนำไปศึกษาต่ออย่างไร

- อะไรคือสาระสำคัญที่ผู้ฟังจะได้รับจากการนำเสนอครั้งนี้? ได้ความรู้ใหม่ หรือช่วยเพิ่มแนวคิดอะไรกับผลงานของผู้อื่น

- จุดประสงค์ของการนำเสนอคืออะไร? ต้องการให้ผู้ฟังเห็นอะไรบ้าง สิ่งไหนจำเป็น สิ่งไหนไม่จำเป็น

- ผู้นำเสนอมีความรู้เกี่ยวกับสิ่งที่จะนำเสนอดีมากน้อยแค่ไหน? ความรู้พื้นฐาน ความเชื่อมโยงกับธรณีวิทยาระดับภูมิภาค การประยุกต์ใช้ในอนาคต

2. การเตรียมสื่อประกอบการบรรยาย

/ กรณี on-site สำรวจห้องที่จะนำเสนอ /

ภาพที่ปรากฏบนจอฉายภาพอาจจะถูกบดบังจากผู้ฟังที่นั่งอยู่แถวหน้า (สังเกตได้จากรูปแรกด้านบน) ดังนั้นควรให้ภาพประกอบที่สำคัญปรากฏอยู่ในพื้นที่สามในสี่ส่วนด้านบนของจอภาพ

/ กรณี online สำรวจอุปกรณ์ของผู้ฟัง /

ผู้ฟังอาจรับชมด้วยอุปกรณ์ที่หลากหลาย ซึ่งขนาดอาจจะเท่ากับ smartphone ดังนั้นควรทำสื่อให้อ่านได้ง่าย การใส่แอนิเมชันสามารถทำได้ แต่อาจจะไม่ราบรื่น เนื่องจากระบบอินเตอร์เน็ต อ่านเพิ่มเติมได้จากบทความด้านล่างนี้

การประยุกต์ใช้ Virtual Field Trips กับการเรียนการสอนธรณีวิทยาช่วงโควิด-19

/ ภาพประกอบ /

ก่อนที่จะใส่ภาพใดๆ ลงไปในสื่อ ลองตรวจสอบดูว่าภาพนั้นมีความละเอียด หรือมีขนาดใหญ่เพียงพอหรือไม่ กล่าวคือต้องมีความคมชัดและไม่แตกหรือเบลอเมื่อนำขึ้นแสดงบนจอภาพ ปัญหาที่พบบ่อยคือการคัดลอกภาพจากอินเตอร์เน็ต ซึ่งส่วนใหญ่มีความละเอียดต่ำ เมื่อฉายขึ้นจอภาพเส้นจะแตกจนดูไม่น่าสนใจ

การคัดลอกภาพจากอินเตอร์เน็ต หรือจากผลงานตีพิมพ์ควรมีการอ้างอิงเจ้าของผลงานทุกครั้ง โดยผู้นำเสนอสามารถทำการวาดใหม่และปรับแต่งให้แตกต่างจากต้นฉบับได้ แต่ต้องอ้างอิงแหล่งที่มาของต้นฉบับด้วย เช่น การภาพแผนที่ ภาพลำดับชั้นหิน ภาพแนวคิด เป็นต้น

/ สี /

[ใช้ได้ทั้งกรณี on-site และ online] การนำเสนอในห้องประชุมจะเป็นการฉายภาพไปยังจอรับภาพแล้วสะท้อนกลับมายังผู้ชม ซึ่งสายตามนุษย์จะตอบสนองต่อแสงสว่างได้ดี ดังนั้นควรให้สิ่งที่จะเน้น เช่น แผนที่ รูปภาพ เส้นกราฟ หรือตัวหนังสือ มีความโดดเด่นมากกว่าสีของพื้นหลัง

สีพื้นหลังที่สว่างจ้ามากเกินไปจะทำให้เกิดแสงสะท้อนมารบกวนสายตาและลดความโดดเด่นของรายละเอียดหลักได้ โดยเฉพาะการนำเสนอในห้องบรรยายที่มีแสงน้อย ควรหลีกเลี่ยงสีพื้นหลังและสีตัวหนังสือที่มีความใกล้เคียงกัน สีที่ใช้แสดงชนิดหินยุคต่างๆ ควรสามารถแยกออกจากกันได้ง่าย และให้ใช้สีเดียวกันตลอดการนำเสนอ

ตรวจสอบ ความเหมาะสมของสีตัวอักษร ขนาด และสีพื้นหลัง ได้ที่เว็บไซต์ด้านล่างนี้

[Note] ระดับความเหมาะสมอ้างอิงตาม Web Content Accessibility Guidelines

Colorable

/ ตัวหนังสือ /

ในการนำเสนอควรใช้แบบอักษรที่เหมาะสม เช่น หัวข้อให้ใช้ชุดอักษรแบบ Display type ส่วนเนื้อหาให้ใช้ชุดอักษรแบบ Text type (แนะนำให้ทำความเข้าใจเกี่ยวกับ Display type และ Text type) เพื่อให้อ่านได้อย่างสบายตา แบบอักษรควรเป็นแบบทางการที่ผู้ชมทุกคนคุ้นเคย ตัวหนังสือทุกตัวควรมีขนาดใหญ่พอที่สามารถอ่านได้จากที่นั่งหลังห้องหรือรับชมผ่าน Smartphone

ในหลายๆ กรณีมักพบการวางตัวหนังสือทับเส้นในแผนที่หรือรูปภาพ ซึ่งจะทำให้ภาพดูรกและอ่านยากมาก หากจำเป็นปัญหานี้หลีกเลี่ยงได้โดยการเพิ่มสีพื้นหลังให้ตัวหนังสือ หรือใส่เงา สิ่งสำคัญอีกสิ่งหนึ่งคือ การวางตัวหนังสือในแนบราบ หรือเอียงเล็กน้อย ไม่ควรวางตัวหนังสือในแนวตั้ง โดยเฉพาะคำอธิบายแกนตั้งในกราฟหรือในแผนที่

[อัพเดท] ปัจจุบันฟอนต์แห่งชาติมีทั้งหมด 14 ชุด

/ องค์ประกอบ /

ภาพและตัวหนังสือควรถูกจัดวางอย่างลงตัวตามความสำคัญ สิ่งที่เน้นควรจะเป็นสิ่งแรกที่ลืมตามาเห็นสไลด์นี้ ควรใช้พื้นที่บนสไลด์ให้เต็มที่ด้วยการขยายภาพให้ใหญ่ที่สุด ภาพหรือแผนที่ที่ดีควรมีการบอกชื่อ ตำแหน่ง ทิศทาง มาตราส่วน และแหล่งอ้างอิง (ถ้ามี) ให้สังเกตขนาดของลูกศรทิศเหนือและแถบมาตราส่วนใต้แผนที่ว่าดูใหญ่เกินไปหรือไม่ โดยปกติทิศเหนือควรอยู่ด้านบนและมาตราส่วนอยู่ด้านล่าง มาตราส่วนควรเป็นเลขที่ลงตัว เช่น 500 เมตร 1 กิโลเมตร 10 กิโลเมตร

คนส่วนใหญ่ถนัดในการอ่านจากซ้ายไปขวา ดังนั้นควรจัดวางข้อความบรรยายทางด้านขวาของภาพประกอบที่เป็นแนวตั้ง เช่น ในสไลด์ที่แสดงการลำดับชั้นหิน หรือ ตารางธรณีกาล ภาพแผนที่ธรณีวิทยาควรมีคำอธิบายสัญลักษณ์ประกอบ

[ทางเลือก] เนื่องจากคนไทย (และต่างชาติส่วนใหญ่) จะคุ้นชินกับการอ่านแบบซ้ายไปขวา ดังนั้นการจัดองค์ประกอบในสไลด์สามารถทำได้ตามหลักการออกแบบองค์ประกอบหน้าเว็บไซต์ที่เรียกว่า Gutenberg Diagram โดยการแบ่งพื้นที่สไลด์ออกเป็น 4 ส่วน ดังภาพประกอบด้านล่าง และให้ความสำคัญภาพส่วนบนซ้ายมากที่สุด ในขณะที่พื้นที่ที่ได้รับความสนใจน้อยคือส่วนล่างซ้าย การไล่สายตาจะอยู่ในแนวเส้นที่เรียกว่า Reading gravity

/ การอ้างอิงรูปภาพหรือบทความของผู้อื่น /

ในกรณีที่มีการนำรูปภาพ บทความ หรือแม้กระทั่งบทสนทนาของผู้อื่นมาใช้อ้างอิงในการนำเสนองานจะต้องมีการใส่ชื่อเจ้าของผลงานและที่มาไว้ใกล้ๆ กับบริเวณรูปภาพหรือบทความนั้นๆทุกครั้ง เช่น Jitmahantakul et al., (2014) หากเป็นรูปภาพที่นำมาจากเว็บไซต์ก็ต้องมี URL ที่สามารถเชื่อมต่อไปยังรูปภาพนั้นได้ นอกจากนี้การจัดขนาดตัวอักษรและรูปแบบการอ้างอิงควรทำให้เหมือนกันทุกหน้าสไลด์

3. การเล่าเรื่อง

/ การจัดลำดับหัวข้อ /

[แบบงานประชุมวิชาการทั่วไป] การนำเสนอเปรียบเสมือนการเล่าเรื่องอย่างมีจุดประสงค์ ควรวางลำดับขั้นตอนการนำเสนอให้ต่อเนื่อง ไม่ข้ามไปข้ามมา ในระหว่างการนำเสนอหากอ้างถึงสิ่งใด สไลด์ถัดมาควรจะเป็นสิ่งนั้น เช่น แสดงตำแหน่งภาคตัดขวางในแผนที่ก่อนแสดงภาคตัดขวางในสไลด์ถัดมา ซึ่งจะช่วยให้ผู้ฟังโยงความคิดระหว่างสไลด์ได้และไม่หลงทาง

การทำแอนิเมชันก็เป็นอีกวิธีที่จะช่วยในการเล่าเรื่อง แต่อย่าให้มีเยอะจนเกินไป อย่างไรก็ตามการลำดับขั้นตอนเนื้อหานั้นแตกต่างกันไปตามรูปแบบของลักษณะของผลงานและความเหมาะสม

ตัวอย่างเช่น — Title- Content Outline/Overview- Location map/Study area- Summary tectonic events/geological history- Problems/Objectives- Data used- Results of field survey/data analysis- Discussion- Conclusion- Acknowledgement

/ การเล่าเรื่องแบบ BAB หรือ PAS/

[เหมาะสำหรับ Online] เนื่องจากการนำเสนอผลงานออนไลน์ ผู้นำเสนอจะไม่ทราบได้ว่าผู้ฟังมีความสนใจมากน้อยแค่ไหน ดังนั้นการสื่อสารด้วยการเล่าเรื่องแบบนักการตลาดออนไลน์จึงเป็นเทคนิคสามารถนำมาประยุกต์ใช้ได้ ซึ่งจะขอยกตัวอย่างในมุมของงานวิจัยทางธรณีวิทยาเพียง 2 รูปแบบ คือ BAB และ PAS

BAB ย่อมาจาก Before After and Bridge เป็นเทคนิคการเล่าเรื่องที่ช่วงแรกเป็นการเปรียบเทียบปัญหาที่มีก่อนการวิจัยกับสิ่งที่เกิดขึ้นหลังศึกษาวิจัยเสร็จแล้ว จากนั้นค่อยอธิบายรายละเอียดวิธีการศึกษาว่าไปถึงเป้าหมายของการศึกษานี้ได้อย่างไร

ยกตัวอย่างเช่น (ดัดแปลงจาก Jitmahantakul & Chenrai, 2019)

• Before : โรงเรียนไม่สามารถพานักเรียนไปดูหินในภาคสนามได้ การเรียนรู้ได้จากการดูจากภาพในหนังสือเท่านั้น ทำให้ไม่เข้าใจสภาพทางธรณีวิทยา
• After : เมื่อมีการนำแว่น VR มาใช้ในการเรียนธรณีวิทยาแบบเสมือนจริง ทำให้นักเรียนมีการเรียนรู้มากขึ้น 22–28% โดยที่ไม่ต้องมีการออกภาคสนามจริง
• Bridge : ผลการศึกษาได้จากการสร้างสภาพแวดล้อมทางการเรียนรู้เสมือนจริงแบบ 360 องศา และมีการอบรมครู จากนั้นทำการทดสอบประสิทธิภาพของสื่อและวิเคราะห์ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักเรียน ซึ่งพบว่าคะแนนเฉลี่ยของผู้เรียนมีมากขึ้นจากการทดสอบด้วย Pre-test และ Post-test

PAS ย่อมาจาก Problem Agitate and Solve เป็นเทคนิคการเน้นย้ำถึงปัญหามากขึ้น ซึ่งอาจจะเป็นปัญหาที่ผู้ฟังประสบด้วยเช่นกัน ทำให้ผู้ฟังสนใจที่จะฟังการนำเสนอเพราะอยากทราบถึงแนวทางการแก้ปัญหานั้น

ยกตัวอย่างเช่น (อ่านที่มาของตัวอย่างได้ที่นี่)

• Problem : สถานการณ์โควิด-19 ทำให้ต้องเรียนออนไลน์ รวมถึงวิชาที่เกี่ยวกับการออกภาคสนาม โดยไม่รู้ว่าจะได้ไปอีกเมื่อไหร่ ผู้สอนประสบปัญหาในการเตรียมสื่อการสอน
• Agitate : ยิ่งถ้าสื่อการสอนไม่เหมาะสม อาจจะทำให้เกิดปัญหากับผู้เรียนได้ เนื่องจากผู้เรียนบางคนขาดความพร้อมของอุปกรณ์ที่ใช้ในการเรียนออนไลน์และสัญญาณอินเตอร์เน็ต
• Solve : การนำเสนอครั้งนี้จะพูดถึงแนวทางการประยุกต์ใช้ Virtual Field Trips กับการเรียนการสอนธรณีวิทยาช่วงโควิด-19 และการปรับปรุงกิจกรรมให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมและให้ผู้เรียนได้มีประสบการณ์ใกล้เคียงกับการฝึกฝนในภาคสนามมากที่สุด

/ ปริมาณเนื้อหา /

ในสไลด์หนึ่งๆ ไม่ควรมีตัวหนังสือหรือรูปภาพมากเกินไป อาจใช้สัญลักษณ์ช่วยแยกเป็นหัวข้อย่อยๆ แต่ไม่ควรมีเกิน 5 หัวข้อในหนึ่งสไลด์ ควรตรวจสอบเวลาในการนำเสนอและจำนวนสไลด์ โดยที่มีเวลาให้ผู้ฟังได้เห็นสไลด์อย่างเหมาะสม ในการนำเสนอแต่ละครั้ง ผู้ฟังจะฟังเพียงบางส่วนของเวลาที่นำเสนอ ดังนั้นในสไลด์ที่มีภาพประกอบควรพยายามทำให้ภาพนั้นช่วยบอกเรื่องราวในตัวมันเอง

กล่าวคือผู้ฟังต้องสามารถเข้าใจสิ่งที่อยู่บนสไลด์ได้ แม้จะไม่ฟังสิ่งที่ผู้นำเสนอพูด ซึ่งภาพที่แสดงในสไลด์ต้องกระชับและครบถ้วน อย่าลืมว่าภาพแผนที่ต้องมีทิศทาง มาตราส่วน และคำอธิบาย คุณภาพของภาพประกอบและข้อความที่กระชับจะช่วยให้ผู้ฟังมีสมาธิตลอดการนำเสนอ

ระหว่างการนำเสนอ

พูดด้วยน้ำเสียงที่ชัดเจน ไม่ควรพูดเร็วหรือช้าจนเกินไป และควรทำการซักซ้อมการนำเสนอก่อนการนำเสนอจริง ถ้ามี Laser Pointer ให้ใช้เท่าที่จำเป็นและไม่ควรให้จุดเลเซอร์เคลื่อนที่ไปมามากเกินไปนอกจุดที่กำลังสนใจ

พยายามอธิบายสไลด์ให้ชัดเจนก่อนว่า สไลด์นี้คืออะไร เป็นภาพอะไร ขนาดในภาพเท่าไหร่ ทิศทางเป็นอย่างไร ให้ดูเพื่ออะไร ก่อนที่จะพูดลงรายละเอียดต่อไป

[Transition] การเปลี่ยนสไลด์เปรียบเสมือนการเปลี่ยนฉากในภาพยนต์ ดังนั้นรูปแบบการเปลี่ยนสไลด์หรือ Transition ควรสอดคล้องกับอารมณ์และความต่อเนื่องระหว่างสไลด์ เช่น ถ้าจะแสดงการผลการแปลโครงสร้างรอยเลื่อนควรเลือก Trasition แบบ Dissove หรือ Fade เพื่อให้ผู้ชมจดจำภาพหินก่อนและค่อยๆ ซ้อนเส้นรอยเลื่อนขึ้นมาทับ หรือถ้าจะเปลี่ยนหัวข้ออาจจะใช้ transition ที่ดูวูบวาบ แต่ก็ต้องพึงระวังไว้ว่าการนำเสนอออนไลน์อาจจะเกิดการกระตุกของภาพได้

[Keynote] แนะนำให้เปิดการนำเสนอแบบ Play > Play Slideshow in Window

ช่วงตอบคำถาม

พยายามฟังคำถามให้จบก่อนตอบคำถาม คิดสักครู่แล้วจึงตอบคำถามด้วยคำตอบที่กระชับและตรงประเด็น หากไม่เข้าใจคำถามควรถามผู้ถามให้แน่ใจ ในบางกรณีสามารถแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกับผู้ถามได้ในกรณีที่ไม่ทราบคำตอบ จดคำถามและ Feedback ที่ได้จากผู้ฟังเพื่อนำไปพัฒนาการนำเสนอหรืองานวิจัยในครั้งต่อไป

หลังการนำเสนอ

กล่าวขอบคุณผู้ฟังทุกท่าน กรณี online ให้ปิดกล้องปิดไมค์ แล้วรอรับชมบันทึกการนำเสนอย้อนหลังอีกครั้ง

เนื้อหาในบทความนี้ปรับปรุงจากบทความที่เผยแพร่ครั้งแรกในเว็บไซต์ GeoThai.net

แนวทางการนำเสนอผลงานทางวิชาการทั้งแบบ Online และ On-site was originally published in Geoscience of Things on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

เมื่อโควิด-19 กระทบการเรียนธรณีวิทยา

จากสถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 หรือโควิด-19 ตั้งแต่เดือนธันวาคม 2562 ส่งผลให้กิจกรรมหลายอย่างถูกระงับหรือถูกแนะนำให้จัดในรูปแบบชีวิตวิถีใหม่ การเรียนการสอนในทุกระดับชั้นจำเป็นต้องจัดในรูปแบบออนไลน์ โดยเฉพาะสถาบันการศึกษาที่ตั้งอยู่ในเขตพื้นที่เสี่ยงต่อการแพร่ระบาด

และด้วยความไม่แน่นอนของการกระจายเชื้อและการกลายพันธุ์ของเชื้อโควิด-19 ที่ไม่มีทีท่าจะสิ้นสุดในระยะปีถึงสองปีนี้ การเรียนออนไลน์ก็จะยังคงดำเนินต่อไป ดังนั้น สำหรับผู้สอนไม่ว่าจะเป็น ครู อาจารย์ หรือเจ้าหน้าที่ของหน่วยงานบริการความรู้ธรณีวิทยา จำเป็นจะต้องเตรียมความพร้อมด้านสื่อการสอนและปรับปรุงกิจกรรมให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมและให้ผู้เรียนได้มีประสบการณ์ใกล้เคียงกับการฝึกฝนในภาคสนามมากที่สุด

Virtual Field Trip คืออะไร?

การออกสนามเสมือน (Virtual Field Trip หรือ VFT) คือ การนำเสนอจุดศึกษาทางธรณีวิทยาด้วยสภาพแวดล้อมจำลอง รับชมผ่านคอมพิวเตอร์ แล็ปท็อป เทปเล็ต และสมาร์ทโฟน โดย VFT มีการนำเสนอด้วยสื่อผสมระหว่าง ภาพ 360 องศา เสียง วิดีโอ หรือแบบจำลองสามมิติ เป็นต้น ผู้รับชมก็จะสามารถเดินทางตามจุดศึกษาต่างๆ ได้ด้วยตัวเอง

ปัจจุบัน VFT ถูกนำมาใช้สอนแทนการออกภาคสนามในช่วงโควิด-19 ยกตัวอย่างเช่น School of Earth Sciences at The University of Melbourne

ถึงเวลาที่ต้องเตรียม VFT อย่างจริงจัง

เมื่อต้องใช้ VFT ทดแทนการออกภาคสนามอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ผู้ที่จะสร้าง VFT หรือนำ VFT ที่มีอยู่แล้วไปใช้ในการเรียนการสอนหรือการท่องเที่ยว ก็ควรจะต้องเข้าใจองค์ประกอบสำคัญของการออกภาคสนามออนไลน์ก่อน ได้แก่ (1) ความพร้อมของผู้เรียน (2) ความเหมาะสมของ VFT และ (3) การออกแบบกิจกรรม โดยละเอียดของแต่ละส่วนจะพูดถึงดังต่อไปนี้

(1) ความพร้อมของผู้เรียน

- ด้านอุปกรณ์การเรียน -

จากการสำรวจนิสิตนักศึกษา จุฬาฯ ม.มหิดล และ ม.บูรพา ที่เรียนออนไลน์วิชา Sedimentology, Basin Analysis และ Geomorphology จำนวน 87 คน พบว่ามี 12 คนที่ต้องเรียนด้วย Smartphone

หรืออาจกล่าวได้ว่าใน 10 คนจะมีอย่างน้อย 1 คนที่เรียนออนไลน์ผ่าน Smartphone ดังนั้น VFT ควรออกแบบให้ใช้งานได้ทั้ง Smartphone Tablet Laptop และ Desktop computer

- ระบบอินเตอร์เน็ต -

จากการสอบถามนิสิตนักศึกษากลุ่มเดิม พบว่ามี 27 คนที่เรียนด้วยอินเตอร์เน็ตมือถือ หรือเพื่อให้เห็นภาพก็คือใน 10 คนจะมีอย่างน้อย 3 คนที่เรียนออนไลน์ด้วยอินเตอร์เน็ตมือถือ ดังนั้น VFT ควรออกแบบมีขนาดไฟล์ไม่ใหญ่มาก
สามารถโหลดใช้งานได้ทันทีด้วยอินเตอร์เน็ตมือถือ

- ความสามารถในการรู้จำปริภูมิ -

ผู้เรียนแต่ละคนจะมีความสามารถในการรู้จำปริภูมิ (spatial cognition) ไม่เท่ากัน โดยสามารถแบ่งได้เป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มที่มีความถนัดในด้านการมองเห็นได้เชิงมิติ (spatial visualization) และ กลุ่มที่มีความถนัดในด้านการมองเห็นได้เชิงวัตถุ (object visualization) [แนะนำอ่านเพิ่มเติม]

กลุ่มที่มีความสามารถด้านการมองเห็นได้เชิงมิติเด่น มีแนวโน้วที่จะชอบวิชาธรณีวิทยาโครงสร้าง ซึ่งเกี่ยวกับ การรับรู้ด้านตำแหน่ง ทิศทางการวางตัว การจำตำแหน่งของสิ่งๆ นั้นได้เมื่อมีการเปลี่ยนรูป

ส่วนกลุ่มที่มีความสามารถด้านการมองเห็นได้เชิงวัตถุเด่น มีแนวโน้มที่จะชอบวิชาที่เกี่ยวกับการบรรยายหินแร่ เพราะมีความสามารถในการการรับรู้ภาพลักษณ์ เช่น รูปร่าง สี และพื้นผิว

ดังนั้นเพื่อให้เกิดการพัฒนาทักษะทั้งสองด้าน การออกแบบสื่อ VFT ควรส่งเสริมให้ผู้เรียนได้ใช้ความสามารถทั้งการมองเห็นเชิงมิติและการมองเห็นเชิงวัตถุ โดยการใส่แบบจำลองสามมิติ สีสันที่โดดเด่น ระบุทิศทางและมาตราส่วนให้ชัดเจน เป็นต้น

(2) ความเหมาะสมของ VFT

- ระดับความเสมือนจริง -

ด้วยข้อจำกัดของผู้เรียน ที่อาจจะมีเพียงสมาร์ทโฟน การออกภาคสนามออนไลน์ควรมีการนำเสนอด้วยสื่อแบบความจริงเสมือนแบบไม่ฝังตัว (non-immersive virtual reality)

แม้ว่าปัจจุบันจะมีสื่อความจริงเสมือนแบบฝังตัว (fully immersive VR) แต่ก็ต้องยอมรับว่ายังไงก็ไม่เหมือนไปออกสนามจริง แถมการใช้งานยังต้องการอุปกรณ์ตรวจจับการเคลื่อนไหว และคอมพิวเตอร์คุณภาพดีด้วย ทำให้ไม่เหมาะกับการทำ VFT ออนไลน์

- ชนิดของข้อมูลที่อยู่ใน VFT -

แม้ว่าจะต้องเข้าชม VFT ด้วยสมาร์ทโฟน แต่เราก็สามารถที่จะนำภาพ 360 องศา เสียง วิดีโอ หรือแบบจำลองสามมิติ มาแสดงได้ ขึ้นอยู่กับ Platform ที่เราเลือกใช้

ช่วยกัน! ถ้ามีโอกาสออกภาคสนาม แนะนำให้ทุกคนเก็บข้อมูลทุกรูปแบบ เพราะข้อมูลเหล่านี้อาจจะเป็นประโยชน์ต่อการสร้าง VFT ในอนาคต

ตัวอย่าง VFT แหล่งภูน้ำหยด จ.เพชรบูรณ์

ผลงานจากโครงการวิจัย เรื่อง ธรณีประวัติและชนิดซากดึกดำบรรพ์ในแหล่งภูน้ำหยด ตำบลภูน้ำหยด อำเภอวิเชียรบุรี จังหวัดเพชรบูรณ์ และการส่งเสริมการท่องเที่ยวแบบยั่งยืน สามารถรับชมได้จากลิงก์

Google Earth

VFT ชุดนี้เลือกสร้างบน Google Earth ที่สามารถเปิดใช้งานได้ง่ายกับทุกอุปกรณ์

แหล่งรวม VFT ด้านธรณีวิทยาทั่วโลก

ปัจจุบันมีหลายหน่วยงานที่สร้าง VFT และเผยแพร่ให้ใช้งานได้ในกรณีที่ไม่สามารถสร้าง VFT ได้เอง ผู้อ่านสามารถเข้าไปเยี่ยมชมได้จากเว็บไซต์ MicroMyEarth.com ซึ่งรวบรวมสื่อและจัดประเภทเป็นหมวดหมู่ต่างๆ ไว้เป็นอย่างดี

Virtual Geology Field Trips - Micro My Earth

(3) การออกแบบกิจกรรม

หัวใจของ VFT คือการออกแบบกิจกรรมที่จะทำให้การออกภาคสนามออนไลน์มีชีวิต (ผู้เรียนมีความสนุก ตื่นเต้น ได้ประสบการณ์ ได้ทักษะทางธรณีวิทยา) ภาพด้านล่างเป็นตัวอย่าง Checklist เบื้องต้นของการการออกแบบกิจกรรมการออกภาคสนามออนไลน์ เพื่อให้ผู้เรียนหรือผู้เยี่ยมชมได้รับประสบการณ์ในภาคสนามออนไลน์ภายใต้ข้อจำกัด

ตัวอย่าง การนำ VFT มาใช้กับวิชา Field Methods in Geology

ในการเรียนหัวข้อการบรรยายหินอัคนีในภาคสนามของวิชา Field Methods in Geology สำหรับนิสิตปีที่ 2 ผู้เขียนเลือกใช้ VFT จากเว็บไซต์ ScienceFriday.com โดยกำหนดจุดประสงค์และสิ่งที่ผู้เรียนต้องทำในใบงานผ่าน Google Classroom เมื่อถึงเวลาเรียนมีการบรรยายความรู้พื้นฐานและอธิบายกิจกรรมผ่าน Zoom ระหว่างทำงานเป็นกลุ่ม ผู้สอนมีการตรวจ field notes แบบออนไลน์ และคอมเม้นแบบเรียลไทม์ ดังที่แสดงในภาพประกอบ

การประเมินผลจากการบันทึก field notes ของผู้เรียนพบว่าสามารถบรรยายลักษณะของหินอัคนีอย่างดี สามารถจำแนกชนิดหินได้เบื้องต้น และมีการจดบันทึกอย่างเป็นระบบพร้อมแสดงภาพประกอบ ซึ่งสอดคล้องกับจุดประสงค์ของกิจกรรม

ตัวอย่าง การสร้าง VFT มาใช้กับวิชา Field Geology ด้านธรณีวิทยาโครงสร้าง

ภาพและวิดีโอด้านล่างนี้ เป็นตัวอย่าง VFT เหมืองแม่เมาะ ที่พัฒนาโดยหลักสูตร ป.โท ธรณีศาสตร์ปิโตรเลียม (หลักสูตรนานาชาติ) โดยความอนุเคราะห์ด้านการสำรวจเก็บข้อมูลภาคสนามจากกองธรณีวิทยา เหมืองแม่เมาะ

เบื้องหลังการสร้าง VFT ชุดนี้ได้มีการออกภาคสนามร่วมกับผู้เชี่ยวชาญด้านการถ่าย 360 องศา และการถ่ายถาพด้วยโดรน จากนั้นนำมาสร้างเป็น VFT ด้วยโปรแกรม 3dvista ซึ่งสามารถที่แชร์ข้อมูลให้กับผู้เรียนได้ทั้งรูปแบบโปรแกรมติดตั้งลงเครื่อง หรือในรูปแบบเว็บไซต์ที่สามารถเปิดใช้งานได้ผ่านสมาร์ทโฟน

สุดท้ายแล้ว อยากให้ช่วยสร้าง VFT กันเยอะๆ

หวังว่าผู้อ่านจะได้ข้อเสนอแนะและแนวทางการพัฒนาสื่อผสมสำหรับจัดกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับการออกภาคสนามในรูปแบบออนไลน์ที่สามารถใช้ได้ทั้งในสถานการณ์ปัจจุบันและในช่วงหลังวิกฤตโควิด-19

หากผู้อ่านเคยออกภาคสนามที่ไหนก็ตามที่น่าสนใจ และยังคงมีภาพถ่าย แผนที่ หรือรายงานเก่าเก็บไว้ สามารถติดต่อมาให้ช่วยสร้าง VFT หรือบริจาคข้อมูลได้นะครับ อีเมล sukonmeth.j@chula.ac.th

ก่อนจบก็ขอเชิญชวนให้ช่วยกันสร้าง VFT เยอะๆ เพื่อให้ผู้ที่สนใจได้เข้าไปเรียนรู้และนำมาทำกิจกรรมส่งเสริมการเรียนรู้แบบออนไลน์เหมือนกับที่ได้ยกตัวอย่างข้างบน แม้ว่าโควิด-19 จะหมดไป แต่ VFT ก็ยังคงใช้ประโยชน์ได้ร่วมกับการออกภาคสนามจริง

การประยุกต์ใช้ Virtual Field Trips กับการเรียนการสอนธรณีวิทยาช่วงโควิด-19 was originally published in Geoscience of Things on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

การวิเคราะห์ grain size และ porosity ของหินทรายจากรูป thin section ด้วย ImageJ

บทความนี้จะนำเสนอวิธีการทำ Data visualization ในรูปแบบ Dashboard ด้วยแพลตฟอร์ม Google Data Studio ดังตัวอย่างที่แสดงด้านล่างนี้ สามารถกดดูข้อมูลได้

Google Data Studio เป็นหนึ่งในเครื่องมือที่ช่วยจัดทำรายงานผลข้อมูลแบบ interactive infographic หรือ dashboard ซึ่งเป็นที่นิยมอย่างมากในปัจจุบัน สามารถใช้งานได้ฟรี โดยเป็นการทำงานผ่าน web browser ไม่ต้องติดตั้งโปรแกรม และสามารถแชร์ผลให้กับผู้อื่นได้ดูเหมือนที่เห็นด้านบน

ตั้งวัตถุประสงค์ก่อนสร้าง

ก่อนที่จะสร้าง dashboard ใน Google Data Studio นั้นจะต้องสำรวจก่อนว่าต้องการการที่จะนำเสนออะไร ซึ่งในบทความนี้ต้องการที่จะหา insignt ที่เป็นลักษณะเด่นของหินตะกอนยุคจูแรสสิกจากเมือง Page ของรัฐ Arizona สหรัฐอเมริกา ซึ่งเกิดจากการสะสมตัวของตะกอนผ่านกระบวนการเคลื่อนที่แบบ grainflow บน lee slope ของเนินทราย (dune) โดยใช้ข้อมูลขนาดตะกอนและรูปร่างของเม็ดตะกอนที่วิเคราะห์ได้จาก ImageJ ดูข้อมูลของตัวอย่างหินได้ที่นี่

Data preparation

ข้อมูลที่ได้จาก ImageJ จะอยู่ในรูปแบบตารางดังภาพด้านล่าง โดยแถวบนสุดจะบอกความหมายของข้อมูล (สามารถดูคำอธิบายได้ที่นี่) อย่างไรก็ตาม ข้อมูลชุดนี้ยังไม่พร้อมที่จะนำไปสร้าง dashboard เพราะประกอบไปด้วยตัวเลขมากมาย บางคอลัมน์เป็นหน่วยเป็นค่าที่อยู่ในหน่วยไมครอน ซึ่งยากต่อการที่จะเข้าใจว่าเป็นตะกอนขนาดเท่าไหร่ เช่น course sand , medium sand , find sand เป็นต้น ดังนั้นจึงควรที่จะปรับแต่งค่าต่างๆ ก่อน โดยใช้โปรแกรม Excel

ด้านล่างเป็นรูปตัวอย่างการแปลงค่าตัวเลขใน Excel ซึ่งมีการเพิ่มคอลัมน์ใหม่ (คอลัมน์สีเขียว) และเปลี่ยนชื่อหัวตารางเพื่อให้ง่ายต่อการเข้าใจ (ของตัวเอง) โดยข้อมูลที่จะใช้ในการสร้าง dashboard ครั้งนี้จะประกอบด้วย

• Grain no. (หมายเลขประจำเม็ดตะกอน มีตั้งแต่ 1–5256)
• ตำแหน่ง X, Y ในหน่วย mm (แปลงจากหน่วย micron)
• Diameter ในหน่วย micron ซึ่งได้จากการแปลงค่า Area ด้วยสูตร

=2*(SQRT(AREA/PI()))

• Diameter ในหน่วย mm (แปลงจากหน่วย micron)
• Size class (แปลงจาก diameter ในหน่วย mm ตามการจัดแบ่งของ Wentworth Scale อาจจะใช้ function if/else)
• Class label (ใช้สร้างตัวเลขแทน size class เช่น 7 = Coarse sand, 1 = Fine silt)

จากนั้น Export ไฟล์เป็นนามสกุล .csv

อย่าลืมตรวจสอบแถวล่างสุดของชุดข้อมูล เพราะอาจจะมีแถวที่เป็นสรุปข้อมูลเชิงสถิติ (Max, Min, SD) ติดมาด้วย ถ้ามีให้ลบแถวนั้นออก

เริ่มต้นใช้งาน Google Data Studio

เมื่อ Log in เข้า Google Data Studio ได้แล้วให้ทำการนำเข้าชุดข้อมูล โดยการกดที่ปุ่ม +Create แล้วเลือก Data source

เราสามารถเลือกแหล่งที่มาของข้อมูลได้จากหลายทาง ในครั้งนี้เราจะเลือก File Upload เพื่อนำเข้าไฟล์ข้อมูล .csv ที่เตรียมไว้

เมื่ออัพโหลดไฟล์ข้อมูลแล้ว ก็ให้ทำการตรวจสอบความสมบูรณ์ว่ามีจำนวน Dimensions ตรงกับคอลัมน์หรือไม่ และมีประเภทของข้อมูล (type) ถูกต้องหรือเปล่า สามารถปรับแก้ได้

เมื่อพร้อมแล้วให้ทำการกดปุ่ม CREAT REPORT เพื่อจัดทำ Dashboard

แนวคิดและการสร้าง Chart

ก่อนการสร้าง dashboard จะต้องทำการออกแบบ เพื่อกำหนดชนิดและตำแหน่งของแผนภาพต่างๆ ให้ออกมาสวยและเข้าใจง่าย โดยแนวคิดของบทความนี้คือการแบ่งพื้นที่ออกเป็น 3 ส่วน

ส่วนด้านซ้าย ต้องการแสดงตำแหน่งของ grain ซ้อนทับบนภาพ thin section จึงเลือก Import image แล้วสร้าง Scatter chart ซ้อนทับกับรูปภาพ และกำหนดค่าของข้อมูลในแถบ DATA ดังภาพ แกนตั้งเป็นค่าจาก XM (mm) แกนนอนเป็นค่า YM (mm) จากนั้นกำหนดให้สีพื้นหลังของกราฟเป็นแบบโปรงใส่ โดยไปปรับแก้ในแถบ STYLE

ถ้าจุดข้อมูลแสดงออกมาไม่ครบ ให้ไปกำหนดค่าจำนวน Number of bubbles ในแถบ STYLE ยกตัวอย่างเช่น 6,000

ใต้กราฟใส่กล่อง Scorecard แสดงจำนวน grain ที่มีตามช่วงของข้อมูลที่เลือก

ส่วนตรงกลาง กำหนดให้เป็นกราฟแบบ scatter เช่นเดียวกัน โดยมีแกนตั้งเป็นค่าจาก YM (mm) แกนนอนเป็นค่า Diameter(mm) จากนั้นปรับตำแหน่งและขนาดของกราฟให้มีค่าแกนตั้งตรงกับกราฟสีชมพูด้านซ้าย เพื่อตอนนำเสนอข้อมูลจะได้เปรียบเทียบตำแหน่งของ grain ในรูปภาพกับขนาดของ grain นั้นๆ

ส่วนด้านขวาสุด ประกอบด้วย 3 กราฟ ด้านบนเป็นกราฟแท่งแสดงจำนวน grain size class จากมากไปน้อย ตรงกลางเป็น grain size distribution ของตะกอนขนาดต่างๆ คิดเป็น % ดูการตั้งค่าตามรูปด้านล่าง

ส่วนล่างขวาสุดเป็น cross plot แสดงความสัมพันธ์ระหว่างแกนตั้ง Circularity กับ Roundness ใช้อธิบาย grain morphology

แนะนำให้ทำการ fix ค่าประจำแกนตั้งและแกนนอน เช่นใน cross plot นี้ให้ไปดูในแถบ STYLE และใส่ค่า min = 0 และ max = 1 ให้ทั้งสองแกน

การสร้างปุ่มควบคุม

ปุ่มควบคุมเอาไว้กำหนดช่วงข้อมูลที่เราสนใจ โดยผู้ดูข้อมูลสามารถที่จะเลือกช่วงข้อมูลที่สนใจได้จากปุ่มควบคุมนี้ ซึ่งเมื่อเปลี่ยนช่วงข้อมูลจะมีผลต่อการแสดงผลของกราฟทั้งหมด เป็นการนำเสนอข้อมูลแบบ interactive

ในตัวอย่างนี้ได้สร้างปุ่มควบคุมไว้ 2 แบบ (คลิกที่ปุ่ม Add a control) คือ

• Drop-down list ไว้เลือกดูข้อมูลตาม Size class
• Slider ไว้เลื่อนดูข้อมูลตามช่วงตำแหน่งหรือระยะทาง (distance) ในแกน Y ซึ่งออกแบบไว้เพื่อให้สามารถดูการเปลี่ยนแปลง grain size ตามช่วงความหนาต่างๆ สังเกตว่ามีแถบสีเท่าที่ใส่ไว้บ่งบอกว่าช่วงนี้เป็นบริเวณที่มีการเรียงชั้นเป็นแถบของตะกอนเม็ดละเอียด (pinstripe) ซึ่งเกิดขึ้นจากการเคลื่อนที่แบบ grainflow

ปรับแต่งความสวยงามและแชร์รายงาน

เมื่อสร้าง chart และ control แล้ว ก็ให้ใส่ชื่อและแหล่งที่มาของข้อมูล (ใช้ Text box) เพื่อให้ผู้เข้าชมสามารถเข้าใจข้อมูลในรายงานนี้ได้ โดยอาจจะใช้โทนสีตาม theme ที่แนะนำก็ได้ อย่างในตัวอย่างนี้เลือก theme สีเข้มที่ชื่อว่า Constellation

กดปุ่ม View ด้านบนขวาเพื่อทดสอบ และกดปุ่ม Share เพื่อแชร์ ซึ่งสามารถแชร์เป็นลิงก์หรือ Embed reportใส่เว็บไซต์ดังที่แสดงในบทความนี้ก็ได้

การสร้าง Dashboard แสดงผลการวิเคราะห์ตะกอนแบบ interactive ด้วย Google Data Studio was originally published in Geoscience of Things on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.