<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Gereg magazine - Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Долоо хоног тутмын дижитал сэтгүүл - Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/gereg-magazine?source=rss----5b5ce3840dbd---4</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/proxy/1*TGH72Nnw24QL3iV9IOm4VA.png</url>
            <title>Gereg magazine - Medium</title>
            <link>https://medium.com/gereg-magazine?source=rss----5b5ce3840dbd---4</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Wed, 18 Nov 2026 00:23:03 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/feed/gereg-magazine" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[БААТРЫГ ДУРСАХУЙ: 9/11-ЭЭС 15 ЖИЛИЙН ДАРАА]]></title>
            <link>https://medium.com/gereg-magazine/%D0%B1%D0%B0%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B%D0%B3-%D0%B4%D1%83%D1%80%D1%81%D0%B0%D1%85%D1%83%D0%B9-9-11-%D1%8D%D1%8D%D1%81-15-%D0%B6%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B0-d93eef1e7a67?source=rss----5b5ce3840dbd---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/d93eef1e7a67</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Samedi]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 19 Apr 2017 04:00:40 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2017-04-19T04:00:40.127Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><em>Өнгөрсөн долоо хоногт сэтгүүлзүйн дээд алдар болох Пулицерийн шагналтнууд тодров. “Үзэл бодол” төрөлд шилдгээр шалгарсан “Wall Street Journal” сонины сэтгүүлч Пэгги Нунаны цуврал нийтлэлээс шилэн орчууллаа. Цувралыг Пулицерийн хороо “Улс төрийн зөрчлөөс болж хуваагдаад буй америкчуудад үндэстний үнэт зүйлийг нь сануулсан гайхалтай нийтлэлүүд” хэмээн тодорхойлжээ.</em></p><p><em>Энэхүү нийтлэлийн болон Америкийн ард түмний баатар “Улаан алчуурт” нэрээр алдаршсан эр зоригт залуугийн тухай Барак Обама “Тэр залуу хэн гэдгийг, хаанаас гараад ирснийг хүмүүс мэдээгүй. Гэхдээ улаан алчууртай тэр залуу амийг нь аварч байгааг бол тэд ойлгосон. Тэр шархадсан хүмүүсийг арчилсан. Амьд үлдсэн хүмүүсийг аюулгүй газарт хөтөлж, гэмтсэн бүсгүйг гар дээрээ өргөөд бүтэн 17 давхар уруудсан. Дараа нь буцаад л дээш гүйсэн. Тэр олон давхар шүү. Тэгээд шархадсан хүмүүсийг доош зөөсөөр л байсан. Цамхаг нуран нуртал тэр бусдыг аварсаар байсан юм” хэмээн гурван жилийн өмнөх дурсгалын арга хэмжээний үеэр хэлсэн нь бий.</em></p><p><em>(* тэмдгээр тэмдэглэсэн өгүүлбэрийн тайлбарыг нийтлэлийн төгсгөлөөс үзнэ үү)</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*tVKhb20PXjkHYTob1pvSXA.jpeg" /></figure><p>Тэр өдрийн тухай бодоход миний санаанд юу ордог вэ? 50, 60 дамжлагатай “диваажинд хүрэх шат” өөд авирсан гал сөнөөгч залуус. “Windows of the World” ресторанаас хайртай хүмүүстэйгээ холбогдож “Би чамд хайртайг бүү мартаарай” гэж хэлсэн хүмүүс. 93 дугаар нислэг Пеннсильванид осолдохоос өмнө нислэгийн бүхээгийг хяналтдаа авах гэж оролдсон залуус: Алив, урагшаа!<strong>*</strong></p><p>Бас улаан бандатай Уэллэс Краутерийг боддог. Уэллэс бол 24 настай, Нью-Йоркийн Ньяккаас гаралтай залуу. Бостон коллежид лакросс тоглодог байсан Уэллэс сургуулиа төгсөөд хөрөнгө оруулалтын “Sandler O’Neill” банкинд дадлага хийх болжээ. Хоёр жилийн дараа тэр үндсэн ажилтан болсноор зогсохгүй үнэт цаасны арилжааны хэлтсийн тусгай мэргэжилтэн болж. Тэр Дэлхийн худалдааны төвийн өмнөд цамхгийн 104 дүгээр давхарт ажилладаг байв.</p><p>“United Airlines”-ийн 175 дугаар нислэг өглөөний 9.03 минутад цамхгийг далиу мөргөж, 78–84 дүгээр давхрыг нэвт цөмөлсөн. Цамхгаас хэзээ ч гарч чадаагүй хүмүүсийн олонх нь тэдгээр давхарт, эсвэл бүр дээрх давхруудад байлаа. Энэ зуур Уэллэс ээж Алисондоо дуут захиа үлдээж амжжээ. “<em>Ээж ээ, хүү нь амьд байгаа шүү</em>”. Цамхгийн ганц л шат сүйдээгүй байж. Түүний оронд өөр хүн байсан бол шатыг олоод амьд гарахаар яаран харайлгах байсан биз. Харин тэр бусдыг аврахаар гүйсэн юм.</p><p>Уэллэс эцэг эхийнхээ хайртай хүү нь байв. Ухаантай, өөдрөг, төлөвхөн. Гэр бүл гэдэг түүний хувьд хамгийн үнэт зүйл байлаа. Хүү банкир ажилтай, зав зайгаараа сайн дураар гал сөнөөгч хийдэг аав Жефферсоноо бишрэн хүндэлдэг байж. Бага байхад нь аав нь нэг удаа гал сөнөөх ангид дагуулж аваачжээ. Үүнээс хойш Уэллэс тэндээс салахаа больсон гэдэг.</p><p>Долоо юм уу найман настай байхад нь нэг ням гарагт ээж нь Уэллэсийг сүм рүү дагуулж явжээ. Хүү анх удаа иж бүрэн хослол өмссөн нь тэр юмсанж. Сүмд байхдаа хүү эцгийнх нь энгэрийн халаасанд цагаан алчуур байгааг анзаарав. “Аав аа, надад нэгийг өгөөч” хэмээн гуйлаа. Жефферсон Уэллэсийн урд талын халаасанд цагааныг хийгээд өөр нэг тод өнгөтэйг арын халаасанд нь хийж өгчээ. Нэгээр нь гоёж, нөгөөгөөр нь хамраа цэвэрлэх ёстой байлаа.</p><p>“Уэллэс аавыгаа дурсан алчуураа ямагт авч явдаг байсан. Үхэн үхтлээ улаан алчууртайгаа байсан даа” хэмээн Алисон Краутер ярилаа. Бэлгэдлийн чанартай тэр эд үе үе тус болдог байв. Бохирдсон зүйлийг цэвэрлэх гэх мэт юм юманд хэрэг болно. Ажил дээрээ халааснаасаа алчуураа гаргахад нь хамтрагчид нь дооглодог байв. “Чи одоо тариаланч юм уу” гэнэ. Залуу хариуд нь “<em>Би улаан алчууртайгаа дэлхийг өөрчилнө өө</em>” гэдэг байсан аж. Энэ тухай Том Риналди энэ долоо хоногт хэвлэгдсэн “Red bandanna” зохиолдоо өгүүлжээ.</p><p>Шатаар уруудаж явахдаа Уэллэс 78 давхарт юу болж байгааг олж харав. Онгоц цамхгийг мөргөхөд барилгаас гарах гээд цахилгаан өргүүр хүлээж амжаагүй хүмүүс галд автаж, утаанд хордсон байлаа. Хаа сайгүй хүний бие “хөглөрнө”. Татварын яаманд ажилтай Лин Ян ноцтой түлэгдэж, цочирдсон байдалтай сууж байхдаа хаа нэгтээгээс “Би шат олсон. Дагаад яваарай” гэж эрэгтэй хүн хэлэхийг дуулжээ.</p><p>“Дагаж явах итгэл төрүүлэм хоолой байсан” хэмээн дурссаныг нь Риналди номдоо бичжээ. Лин Ян өндийгөөд залууг дагав. Залуу нэг бүсгүйг өргөчихсөн урд нь алхана. 18 давхар уруудахад агаар цэвэршиж ирлээ. Залуу өргөж байсан бүсгүйг аажуухан буулгаад цааш уруудахыг хүсчээ. Тэгмэгцээ бусдад туслахаар эргэн гүйв.</p><p>“Aon Corporation”-ий Жюди Вэйн мөн л 78 дугаар давхарт байв. Хүнд шархадсан тэр “Бүгд босоорой, алив. Бусдадаа туслаж чадахаар байвал дэмнээрэй” гэж хэн нэгэн хэлэхийг сонсчээ. Залуу Жюдиг ба эргэн тойронд нь байсан хүмүүсийг шат руу аваачив.</p><p>Уэллэс дээд давхраас доош хүмүүсийг буулгасаар л байсан бололтой. Гарцад тэднийг ойртуулаад буцаад л өөр хүмүүс аврахаар ухасхийнэ. Яг хэдэн хүн аварсныг хэн ч мэдэхгүй. Гал сөнөөх багийнхны мэдээллээр, Уэллэс лав таван хүний амь аварчээ.</p><p>Уэллэс гэртээ хариагүй. Гэрийнхэн нь найдаж, эмгэнэж, эрэх хуудсуудыг бөглөсөөр л байв. 9/11 халдлагын дараах баасан гарагт Алисон ажлын ширээнээсээ босох мөчдөө гэнэт Уэллэс ард нь зогсож байгааг мэдэрчээ. Яах аргагүй түүний энерги мэдрэгдэж байв. Хүү нь мөн гэдэгт тэр итгэлтэй байлаа. Алис эргэж харалгүйгээр “Баярлалаа” гэж хүүдээ хэлэв. Хүү нь амгалан байгааг тэр ойлгожээ. Тэр үйл явдлын дараа Алисон хүү нь хэзээ ч олдохгүйг ойлгоод эрлээ зогсоосон аж.</p><p>Аврах багийнхан залууг зургаан сарын дараа цамхгийн үүдний танхимаас олжээ. Уэллэс барилгын хамгийн доод давхарт байсан гэсэн үг. Хүүгийнх нь бие гал сөнөөгчдийн цогцосны дунд хэвтэж байж. “Хүү маань тэдэнд тусалж байж” хэмээн Алисон хэллээ. Нью-Йоркийн Гал сөнөөх албаны удирдах багийнхан ажиллаж байсан энэ хэсгээс гал сөнөөх албаны дэд дарга Доналд Бернсийн цогцос олдсон түүхтэй. Д.Бернс ба түүний багийнхан мянга мянган хүнийг барилгаас гаргасан. Уэллэс барилгаас гарч болох л байсан, тэд бүгд л гараад явчихаж болох байв. Гэхдээ л бүгд үлдсэн юм.</p><p>Краутерын гэр бүлийнхэн 2002 онд Халдлагад амиа алдагсдын дурсгалыг хүндэтгэх өдөр хүртэл хүү нь ямар гавьяа байгуулсныг мэдээгүй л байв. “The New York Times” онгоцууд ихэр цамхгийг мөргөсний дараа хос барилгад ямар үйл явдал болсныг минутын мөчлөгөөр мэдээлсэн байв. Төгсгөл хэрд нь “Хамар амаа улаан алчуураар тагласан үл таних эр гарч ирсэн” хэмээн хүүрнэсэн байлаа. Лин Ян, Жюди Вэйнийг мөн дурдсан байв. Краутерын гэр бүлийнхэн “Улаан алчуурт бол манай хүү” хэмээгээд тэдэнд хүүгийнхээ зургийг илгээжээ. Өөрийг нь доод давхарт аваачаад алчуураа нүүрнээсээ авахад нь царайг нь харж амжсан Вэйн амийг нь аварсан залууг танив.</p><p>Уэллэс Краутер хүүхэд байхдаа гал сөнөөгч болохыг мөрөөддөг байв. “Sandler”-т ажиллаж байхдаа ч Нью-Йоркийн гал сөнөөх албанд элсэх өргөдлөө бэлдсэнийг нь цөөн хүн мэднэ. Аав нь өргөдлийг нь олсны дараа Нью-Йоркийн гал сөнөөх алба 141 жилийн түүхэндээ хэзээ ч гаргаж байгаагүй шийдвэр гаргасан юм. Тэр нь Уэллэсийг хүндэт гишүүн болгох шийдвэр байлаа.</p><p>Аав нь хүүгээ гал сөнөөх анги руу дагуулж явдаг байсандаа хааяа гэмшинэ. Хүүгийнхээ аминд хүрсэн гэж өөрийгөө буруутгахад нь хүүгийн ээж Алисон “Тэр өдөр тийм гайхалтай үйл хэрэг бүтээхэд нь нөлөөлсөн зүйл тэр шүү дээ” хэмээн аргадна.</p><p>Алисоны сэтгэлд өөр нэг дурсамж хадаастай. Халдлага болохоос долоон хоногийн өмнө Краутерынхан Ньякк дахь гэртээ амарч байв. Амралтын хоёр өдрийн турш Уэллэс “дуугүй, бодлогоширсон” байдалтай байж. Энгийн үед тэр байнгын хөдөлж, сагс тоглох мэтээр амралтын өдрөө идэвхтэй өнгөрөөдөг байв. Удалгүй Уэллэс ээжийнхээ хажууд суугаад “<em>Ээж, яг юу гэдгийг мэдэхгүй юм. Гэхдээ би ямар нэг том зүйл бүтээх тавилантай юм байна</em>” гэж хэлжээ. “Би тухайн үед ойлгоогүй. Хэн ч ойлгохгүй байсан байх. Гэхдээ хүү маань ямар нэг зүйл болох гээд байгааг яалт ч үгүй мэдэрсэн юм даа” хэмээн Алисон дурсав.</p><p>Би түүнд хэцүүхэн асуулт тавилаа. “<em>Яаж баатар эр өсгөсөн бэ</em>” гэж. Алисон хэсэг бодоод “Бид шударга хүн болгохыг хичээсэн. Уэллэс төрөлхийн айдасгүй хүн гэж нөхөр маань хэлдэг байсан юм. Аль багын л сэтгэл сайтай, бусдыг хамгаалах зөн совинтой хүү байсан. Манай гэр бүл шулуун шударга зан, хариуцлага хүлээх чадварыг их үнэлдэг” гэв.</p><p><em>Бид нар баатар бүтээгээгүй, тэр өөрийгөө бүтээсэн</em> гэж Алисон хэлсэн.</p><p>Эр зориг хайраас ундардаг гэж би боддог. Дэлхий дээгүүр харагдахгүйгээр урсаж байдаг хайрын их гүйдэлд зарим хүн бусдаасаа илүү гүн, итгэлтэйгээр холбогдож, хайраар цэнэглэгдэж байдаг юм шиг. Тэгээд эр зоригоор тэтгэгдэж байдаг. Хайр, эр зоригоор бялхсан хүн юунаас айх юм бэ.</p><p>Хүмүүс туйлдаж цөхөрсөн нийгмийг хараад “Бид яах ёстой вэ” гэж асууж байна. Тэдэнд би Уэллэс Краутер шиг бай гэж хэлье. Магад энэ л хариулт байх. Алчуураа халааслаад дэлхийг өөрчил, хүмүүс ээ.</p><p><strong><em>(*2001 оны есдүгээр сарын 11-нд</em></strong><em> барьцаалагдсан 4 онгоцны нэг болох “United Airlines” компанийн 93 дугаар нислэгийн зорчигч Тодд Бимэр алан хядагчдыг сөрөхдөө бусад зорчигчийг уриалан “Хэн ч урьдчилан тааварлахын аргагүй, эр зориг шаардсан ийм сорилтууд л биднийг харуулна. Эх орон дуудаж байна. Алив америкчууд аа, урагшаа” хэмээжээ.)</em></p><blockquote>Орчуулсан: П.Номинбилэг</blockquote><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=d93eef1e7a67" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/gereg-magazine/%D0%B1%D0%B0%D0%B0%D1%82%D1%80%D1%8B%D0%B3-%D0%B4%D1%83%D1%80%D1%81%D0%B0%D1%85%D1%83%D0%B9-9-11-%D1%8D%D1%8D%D1%81-15-%D0%B6%D0%B8%D0%BB%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D0%B4%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B0-d93eef1e7a67">БААТРЫГ ДУРСАХУЙ: 9/11-ЭЭС 15 ЖИЛИЙН ДАРАА</a> was originally published in <a href="https://medium.com/gereg-magazine">Gereg magazine</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Gereg Kids and Parents / Эрхлэгчийн үг]]></title>
            <link>https://medium.com/gereg-magazine/gereg-kids-and-parents-%D1%8D%D1%80%D1%85%D0%BB%D1%8D%D0%B3%D1%87%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D2%AF%D0%B3-b72fd7333a82?source=rss----5b5ce3840dbd---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/b72fd7333a82</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Samedi]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 03 Apr 2017 06:21:42 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2017-04-03T06:21:42.359Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*_zD2zcIVGYI6WZZYe1pHqQ.jpeg" /></figure><p>Бид өнгөрсөн хугацаанд олон олон сэтгэл хөдлөл, өнгө төрх, мэдрэмжийг сэтгүүлээрээ дамжуулан илгээдэг байлаа. Энэ удаа бид аз жаргалыг багцлан танд хүргэхээр хичээн ажиллаа. Учир нь энд энэ орчлонгийн хамгийн гэгээлэг, сайхан хүмүүсийн тухай хүүрнэсэн юм.</p><p>“Хүн хоёр дахиа амьдарч болдгийг хэн ч батлаагүй, харин энэ насандаа хоёр амьдарч болдог юм. Нэг дэх нь хүүхэдтэй болохоос өмнөх үе, хоёр дахь нь хүүхэдтэй болсноос хойших үе” гэсэн үг бий. Тэгэхээр бидэнд амьдралаа нухацтайгаар эргэцүүлэх, дахин амьдрах, шинээр эхлүүлэх, эрч хүчээр дүүрэн байлгах хүчийг өгдөг тэр “үл таних зочид”, дэггүй бяцхан бурхадад энэхүү дугаарыг зориулсан болно.</p><p>Бид сэтгүүлээ өнгө төрх, хэлбэрийн хувьд ч уйдаахааргүй байлгахыг хичээлээ. Манай дизайнеруудын чадварлаг ажил таныг хуудаснаас хуудсанд хөтлөх болно. Мэдээж бичвэрүүд маань урьдын адил танд таалагдана гэдэгт итгэлтэй байна. Хүүхдийн хамгийн анхны жигүүр болдог живхний талаар сонирхолтой нийтлэл, бэлгийн боловсролын талаарх зөвлөгөө, манай эцэг эхчүүдийн төдийлөн ойшоодоггүй хаалттай сэдвийн тухай, бяцхан үрсийн хооллолт, ном, киноны талаарх зурагт нийтлэл, эх болсон ховорхон агшны талаар нүдэнд харагдтал өгүүлэх “Авторын булан” гээд сонирхолтой булангууд танд таалагдана гэдэгт итгэлтэй байна.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*LBa_O4lsBC9FxIFrrqFGkg.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*P4DF6-XkwGpob_eVYE1gtg.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*GFkhRNL6Og6_8-EhO7XvZw.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*9vnojJ3LInFAq162-9OXAw.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*SPyTJVEOen3YEhbC1WDlog.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*NVi3KO4TaEj7XrPATwUPaA.jpeg" /></figure><p>Таныг хүүхдэдээ багахан цаг гаргаад, манай сэтгүүлийг хамт уншихыг зөвлөе. Харин ухаалаг утастай бага нөхөрлүүлэхийг сануулъя.</p><p>Эцэст нь, хамтран ажилласан, бидний ажлыг хүндэтгэн хүлээн авсан газруудад баярлалаа. Та бүхэн болгооно уу? Аз жаргалын дугаар танд хүрч байна.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=b72fd7333a82" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/gereg-magazine/gereg-kids-and-parents-%D1%8D%D1%80%D1%85%D0%BB%D1%8D%D0%B3%D1%87%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D2%AF%D0%B3-b72fd7333a82">Gereg Kids and Parents / Эрхлэгчийн үг</a> was originally published in <a href="https://medium.com/gereg-magazine">Gereg magazine</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Гэрэг: Humans of Ulaanbaatar булангийн тухай]]></title>
            <link>https://medium.com/gereg-magazine/%D0%B3%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%B3-humans-of-ulaanbaatar-%D0%B1%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D1%82%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%B9-268c4e41df88?source=rss----5b5ce3840dbd---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/268c4e41df88</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Samedi]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 23 Feb 2017 05:34:42 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2017-02-23T05:34:41.677Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<blockquote><strong>Ц.Шувуу</strong></blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*AZhzOWcXNUCbb7pcqd47ww.jpeg" /></figure><p><em>Америкийн чөлөөт гэрэл зурагчин Брэндон Стэнтоны эхлүүлсэн “Humans of New York” төсөл дэлхий нийтийг хамарч, хотын гудамжаар алхах эгэл хүмүүсийн, эгэл биш түүхийг хөрөг зургийг хамт хуваалцдаг нь “Humans of Paris”, “Humans of Beijing” гэхчлэн хөвөрсөөр одоогоор дэлхийн 70 гаруй хотод халдварлаад байна. Цогтын Шувуу миний бие ч Брэндоны адил эгэл шалтгаанаар “Humans of Ulaanbaatar” цувралыг эхлүүлээд хагас жил өнгөрчээ.<br>Долоо хоног тутмын “Гэрэг” сэтгүүлд хөтлөн явуулдаг “Humans of Ulaanbaatar” булангаараа фото хуудас нээхээр шийдэв. Улаанбаатарын хүмүүс маань бие биеэсээ айж, төвөгшөөдөг гэдгийг би Герман улсаас ирснээсээ хойш ажигласан юм. Учир нь бид нэг нэгэндээ итгэдэггүй. Аргагүй ч биз, танихгүй хүн ер нь л аюултай санагддаг.<br>Гэхдээ миний бодлоор хэрвээ хүнтэй чин сэтгэлээсээ харилцвал энэ хорвоо дээр муу хүн гэж үгүй. Хүн болгоны зүрхэнд ямар нэгэн гайхамшигтай чанар үргэлж оршиж байдаг. Үүнийг л нээх гэж би гэрэл зургийн аппаратаа үүрээд өдөр бүр Улаанбаатарын гудамжаар алхаж, гайхамшигтай ертөнцүүдийг нээсээр яваа билээ. Надтай таарсан, миний олж нээсэн эгэл хүмүүсийн эгэл биш түүхтэй хамт байгаарай, та.</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=268c4e41df88" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/gereg-magazine/%D0%B3%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%B3-humans-of-ulaanbaatar-%D0%B1%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%BD%D0%B3%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D1%82%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%B9-268c4e41df88">Гэрэг: Humans of Ulaanbaatar булангийн тухай</a> was originally published in <a href="https://medium.com/gereg-magazine">Gereg magazine</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[#ЭРХЛЭГЧИЙН ҮГ]]></title>
            <link>https://medium.com/gereg-magazine/%D1%8D%D1%80%D1%85%D0%BB%D1%8D%D0%B3%D1%87%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D2%AF%D0%B3-d98590106b18?source=rss----5b5ce3840dbd---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/d98590106b18</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Samedi]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 14 Feb 2017 10:32:02 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2017-02-14T10:32:01.929Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/768/1*E_8yIhsHJbNAnhwLre29ug@2x.jpeg" /></figure><p>“Муу нүүрт” бичин жил шувтарахад хэдхэн хоног үлдлээ. Зөгнөлийн дагуу зуд зурхан тохиогоогүй ч бичин жилийн “муу нүүр”-ийг бид чамгүй л харлаа. Төр эргэж нэг намд эрх мэдлээ атгуулсан ард түмэн дахин “муу нүүр”-ээ гаргалаа. Утаа угаарт хордсон улаанбаатарчуудын хувьд үнэхээр муу нүүртэй өвлийг өнгөрүүлж байна. Эдийн засгийн хүндрэлийг алтан унжлагатай тахиа жил ч тэгшилж чадахааргүй мууджээ. Яриад байвал олон зүйл бий. Гэвч энэхүү санааг бичин жилийн өнгө төрх, үйл явцыг багцалсан “Муу нүүрт Монголчууд” нийтлэл танд тодорхой гаргаж өгнө гэдэгт итгэж байна.</p><p>Манай автор Ж.Тэгшжаргал “Энэ бичин жил самгардиар “Дүрмүха”, төвдөөр “Муу нүүрт”, нангиад хэлээр “вин шин” хэмээх гал бичин жил ажээ. Харин энэ бичин жилийг туулсан байдлаа эргээд харвал оросоор “плохо”, англиар “bad”, монголоор “муу” хэмээхээр байна. Зурхайн зурлагад мөн энэ бичин жилд “… дээдэс бээр улс орноо анхаарахыг огоорох, үймээн самуун; хямрал, тэмцэл их; хулгай дээрэм идэвхжих, хүмүүн нугууд хоосрох нигуур бас буй …” гэсэн байна. Туулсан жилээ эргэн хараад, улмаар энэ өгүүлбэрийг нэхэн уншсан атеист хүн ч монгол зурхайд итгэмээр болж байгаа байх. Цор ганц энэ өгүүлбэр л “муу нүүрт” бичин жилийн муу бүхнийг илэрхийлж чадаж байгаа биз” гэжээ.</p><p>Улс төрийн хүрээний хамгийн халуун сэдэв Ардчилсан намын даргын сонгууль байлаа. Нэг гартаа ташуур атгаж, нөгөө гартаа сум барьсан таван эр хүч сорьсон энэ сонгуульд С.Эрдэнэ торойсон. Даанч тэр дараа нь ялалтын гороо амсахаар нэг боллоо. Үүнийг танд хавтасны зураг болон манай автор Б.Энхцэцэгийн нийтлэл бэлээхэн батлаад өгнө. “Тэд бидний тухай” буландаа баруун аймгуудад гарсан мялзан өвчин, тэрхүү гайт өвчний улмаас сүйрч буй бөхөнгийн тухай нийтлэлийг орчуулан хүргэж байна.</p><p>“Кино” буландаа Оскарын кино наадмаас “Гэрэг”-ийн сонголтоор онцолсон бол “Ном” буланд саяхан нээлтээ хийсэн Сингапурын эцэг Ли Куан Югийн тухай өгүүлэх “Сингапурын хөгжлийн нууц” номын сонголоо. Харин “Арван асуулт” буланд бид утга зохиол судлаач, доктор Г.Батсуурийг урьж, “Болорцом наадам” уран зохиолд ямар үнэ цэнэтэй, хэрэгцээтэй, эсэх, уран зохиолын шүүмж судлал орчин үед ямар үүрэг рольтой байгаа тухай сонирхолтой яриа өрнүүллээ. “Хөрш” буланд Путиний хүүхдүүд хэмээн нэрийддэг Оросын ирээдүйн эзэд хэрхэн өсч өндийж, улс төрийн талаар ямар бодолтой байдгийг хөндсөн бол “Хятад” хэсэгт Хонконгийн Засгийн газрын шинэ тэргүүнийг сонгох үйл явцын талаар бичлээ.</p><p>“Нүд”, “Чих” булангийн хэлбэр хийц шинэчлэгдэж, илүү ойлгомжтой энгийн болсныг дуулгахад таатай байна. Бид тун удахгүй эмэгтэйчүүдийн баярт зориулсан тусгай дугаараа танд хүргэх болно.</p><p>Шинэ дугаарт тавтай морилно уу!</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=d98590106b18" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/gereg-magazine/%D1%8D%D1%80%D1%85%D0%BB%D1%8D%D0%B3%D1%87%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D2%AF%D0%B3-d98590106b18">#ЭРХЛЭГЧИЙН ҮГ</a> was originally published in <a href="https://medium.com/gereg-magazine">Gereg magazine</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[ЭРХЛЭГЧИЙН ҮГ #ГЭРЭГ50]]></title>
            <link>https://medium.com/gereg-magazine/%D1%8D%D1%80%D1%85%D0%BB%D1%8D%D0%B3%D1%87%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D2%AF%D0%B3-%D0%B3%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%B350-8d21ef11bcf4?source=rss----5b5ce3840dbd---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/8d21ef11bcf4</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Samedi]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 26 Dec 2016 10:17:09 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-12-26T11:39:20.587Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*cZoYwr-y8W7WLoV3sTVuTQ.jpeg" /></figure><p>Цаг хугацааг жинлэж үзсэний дараа л үр дүн нь мэдрэгддэг гэсэн суутны үг бий. 2016 он урьд урьдынхаас жинтэй, олон үйл явдал давхацсан жил байсныг одоо л бүрэн дүүрэн харах сөхөөтэй болов. Монголын нийгэмд, жир хүмүүсийн амьдралд нөлөө үзүүлсэн 50 хүнийг нэрлэх дугаарынхаа төлөвлөгөөг гаргах үедээ бид тийм ч итгэлтэй байгаагүй. Учир нь гурван сая хүн амтай Монгол Улсаас 50 нөлөө бүхий хүн тодрох боломжтой юу гэсэн асуулттай улгарч байлаа. Гэвч бидний төсөөлснөөс олон хүн нөлөө бүхий болохыг санал асуулгын дараа мэдсэн юм.</p><p>Нөлөөлөл сайн сайхан хэн нэгнийг шагнах, тодруулах үйл ажиллагаа биш, харин сайн, муу, эерэг, сөрөг аль ч талаараа бидний амьдралд нөлөө үзүүлж, олны анхаарлыг хамгийн ихээр өөртөө татаж, хийсэн үйлдэл, бүтээсэн зүйлээрээ өөрийн эрхгүй эргэн харахад хүргэсэн хүмүүсийн дүр. Редакцийн зүгээс санал болгосон 60 хүний мэдээллийг бид долоо хоногийн хугацаанд “Ub.life” сайт дээр байрлуулж, “дэмжинэ”, “дэмжихгүй” гэсэн хоёр агуулгаар санал хураасан. Санал асуулгад давхардсан тоогоор 38371 санал ирснийг редакцийн саналтай нэгтгэн 2016 оны Монголын нөлөө бүхий 50 хүнийг онцоллоо. Монголыг дэлхий дахинд шинээр гаргаж танилцуулсан 15 настай бүргэдийн анчин охиноос эхлээд тэмээ хөлөглөн алс буйд нутгийн хүүхдүүдэд ном уншуулахаар гарсан 75 настай зохиолч хүртэлх 50 хүнийг яагаад онцолсноо тодруулахын тулд “Бүтээгч”, “Ялагч”, “Бэлгэдэл”, “Улстөрчид”, “Дуулиан” гэсэн таван хэсэгт хувааж, хүн тус бүрт нөлөө бүхий байсныг хөрөг нийтлэлээр гаргахыг хичээлээ. Бид Барууны хэвлэл мэдээлэл, редакци нөлөө бүхий хүний жагсаалтыг хэрхэн гаргадаг тэр зарчмаар ажиллахыг хичээсэн. Тиймээс хүмүүсийн хөргийг редакциас томилогдсон аль нэг сэтгүүлч биш олны танил, тухайн салбар, эсвэл тэс өөр салбарын хүнээр бичүүлэхийг зорьсон юм. Бидний саналыг хүлээн авч автораар оролцсон Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж, УИХ-ын гишүүн Д.Цогтбаатар, Монгол Улсын 21 дэх Ерөнхий сайд Р.Амаржаргал, УИХ-ын гишүүн асан Г.Уянга, Ардын уран зохиолч Д.Цоодол, Төрийн шагналт зохиолч Д.Төрбат, яруу найрагч Ц.Хулан, олимпийн медальт тамирчин Г.Ням-Очир, хүндийг өргөлтийн тамирчин Н.Баярмаа болон “Unread.today” сайтын хамт олон, бусад автордаа чин сэтгэлээсээ талархлаа илэрхийлье.</p><p>Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж дуучин Г.Ариунбаатарын тухай, “Hero Entertainment”-ийн захирал Б.Баатар УИХ-ын гишүүн асан Х.Баттулгын талаар, гавъяат тамирчин Т.Үйтүмэн олимпийн хүрэл медальт Д.Отгондалайгийн гэхчлэн нөлөө бүхий хүмүүсийн талаар бичсэн нь тун сонирхолтой байх болов уу.</p><p>Энэ оны “Сайн &amp; Муу”, “Эхлэл &amp; Эцэс”, “Оны зүйлс”, “15 минутын алдар”, “Оны эшлэл”, “Оны агшин” зэрэг булангаараа хамгийн анхаарал татсан үйл явдлыг ойлгомжтой хэлбэрээр бэлтгэн орууллаа. Мөн “Нэрсийн таавар”, “Алдартнуудын холбоо”, “Трэнд” булангууд таныг уйдаахгүй гэдэгт итгэж байна.</p><p>“Гэрэг” уламжлал ёсоороо “Урлаг соёл” буландаа дэлхий дахинд болон Монголд гарсан оны онцлох ном, кино, цомог тус бүр 10-ыг нэрлэлээ. Мэргэжлийн салбарынхны үзэл бодлыг тусгасан энэхүү сонголт таны таалалд нийцнэ гэж бодном.</p><p>Эцэст нь, бүтэн сарын турш 100 нүүр бүхий сэтгүүлийн хэсэг бүрт сэтгэл шингээн ажилласан багийнхан болон бидний ажлыг ойлгож, тусалсан авторууд, хамтран ажилласан байгууллагууддаа баярлалаа. Бид ирэх онд дижитал сэтгүүлээ төрөлжсөн байдлаар уншигчдадаа хүргэхээс гадна сард нэг удаа цаасан сэтгүүл гаргахаар төлөвлөж буйг дуулгахад таатай байна.</p><p>Сэтгүүлийн маань хуудсыг имрэн суугаа уншигч танд шинэ оны мэндийг уламжилъя. Өөрсдийн сэтгэл зүтгэлийг шингээсэн шинэхэн сэтгүүлээ таны гарт барьж байна. Таалан болгооно уу.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=8d21ef11bcf4" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/gereg-magazine/%D1%8D%D1%80%D1%85%D0%BB%D1%8D%D0%B3%D1%87%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D2%AF%D0%B3-%D0%B3%D1%8D%D1%80%D1%8D%D0%B350-8d21ef11bcf4">ЭРХЛЭГЧИЙН ҮГ #ГЭРЭГ50</a> was originally published in <a href="https://medium.com/gereg-magazine">Gereg magazine</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[ЭРХЛЭГЧИЙН ЗУРВАС]]></title>
            <link>https://medium.com/gereg-magazine/%D1%8D%D1%80%D1%85%D0%BB%D1%8D%D0%B3%D1%87%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D0%B7%D1%83%D1%80%D0%B2%D0%B0%D1%81-7692b298508b?source=rss----5b5ce3840dbd---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/7692b298508b</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Samedi]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 11 Nov 2016 01:43:28 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-11-11T01:43:28.415Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>“ГЭРЭГ” №100</p><blockquote>Саяхан уншигчдаа түшин хөлд орж явсан “Гэрэг” маань 100 дахь дугаараа танд хүргэж байна. Энэ зуур бид олон өөрчлөлт, басхүү олон туршилтыг эхлүүлж, цахим орон зайд өөрсдийн тугийг хатган, бүл нэмлээ. Цахим орон зайн хязгааргүй боломжийн ачаар уншигчид маань нэмэгдсээр байна. Өнгөрсөн 100 дугаарын оноо, ололт бүхэн уншигчид та бүхний тусаар бүтсэнийг онцолмоор байна. “Гэрэг” 100 дахь дугаартаа олон сонирхолтой сэдвийг хөндлөө.</blockquote><p>Бараг хэний ч төсөөлөөгүй ялалт болж, Доналд Трамп АНУ-ын Ерөнхийлөгч болохын зэрэгцээ Монгол Улсын Ерөнхий сайд асан Н.Алтанхуяг Ерөнхийлөгчийн сонгуульд өрсөлдөхөө зарлав. Улс төрийн тавцанд ийм үйл явдал болохын сацуу мөнөөх л улстөрчдийн хэнэггүй байдал дор Монголын шилдэг урлагийн бүтээлүүд мөхөж байна. Энэ талаар бичсэн “Урлаг “оршуулах” газар”’ нийтлэлд “Урлагийн бүтээл бол үзэгчдэд зориулсан зүйл болохоос ямар нэг харанхуй өрөөнд хийгээд мартдаг хог биш” хэмээн улсын санд худалдан авсан бүтээлүүдийн эдийн засгийн үр ашгийг дээшлүүлэх чиглэлээр идэвхтэй ажиллаж буй мэргэжилтнээс эш татжээ. “Монгол Улсын гэх тодотголтой ганц Уран зургийн галерей ийм нунж дорой, гоо сайхны “оршуулга” мэт оршдогийн шалтгаан” нь төрийн дээд албан тушаалтнуудын хариуцлагагүй байдал. “Гэрэг” Уран зургийн галерейн нөхцөл байдлын талаар “Агуу бүтээлүүд агуулахын мухарт” цувралаар үргэлжлүүлэн хүргэх болно.</p><p>“Хуульчлагдсан тонуулыг тэр даруй устга. Үгүй бол систем болтлоо хөгжинө” хэмээн тэртээх XIX зууны нэрт эдийн засагч Ф.Бастиа анхааруулж байж. Манай автор Э.Хулан “Энэ сануулга 200 жилийн дараах Монголд үнэ цэнээ алдсангүй. Бөмбөрцгийн түүхэнд хуульчлагдсан тонуулыг бэртэгчин, зальт этгээдүүд олон зууны турш хийж ирсэн ба зүсээ хувиргадаггүй түүхийн давтамж Монголын санхүүгийн системд нэвтэрчээ” хэмээн хууль тогтоомжоор халхавчлан татвар төлөгчдийн мөнгийг хүүлэгчдийн талаар өгүүлжээ. Авторын булангийн нөгөө нийтлэл болох “Ад мөрийн цэнхэр гортиг”-д интернэт “аллага таллага, увайгүй үйлдэл, харгислал хэрцгийлэл, хамгийн гол нь хэн нэгнийг юу ч бодохгүйгээр үхтэл нь үзэн ядаж, хараан зүхэх” талбар болжээ хэмээн цахим ертөнцийн “оршин суугчид”-ын хандлагыг шүүмжлэв.</p><p>“Хөрш” буландаа энэ удаад автор П.Номинбилэг БНХАУ-ын Коммунист намын бага хуралтай холбоотойгоор тус улсын бодлогод ямар өөрчлөлт орж байгаа, умард хөршид ДОХ/ХДХВ-ийн тархалт гамшгийн хэмжээнд хүрээд байгааг онцоллоо. Франц улсаас Монголд түр суурьшиж буй Лесли Руэл “Монголчууд маш эелдэг, өгөөмөр сэтгэлтэй, үргэлж инээмсэглэж байдаг амар тайван ард түмэн гэдгийг би энд ирээд л ойлгосон” хэмээн сэтгэгдлээ илэрхийлсэн нь “Бадарчин” буланг өнгөлж байна. Колумбийн домогт зохиолч Габриэль Гарсиа Маркесын “Тахлын үеийн дурлал” романыг орчуулагч Б.Нямдоржтой орчуулгынх нь талаар, УДЭТ-ын жүжигчин Б.Шинэбаяр, Н.Баярмаа нартай “Жаргаагүй нар” жүжгийнх нь талаар ярилцсанаа хүргэе. Хачин, сонин ихтэй “Чих”, “Нүд”, эцэг эхчүүдийн анхаарууштай “Эрүүл мэнд”, шүүмж бүхий “Үзэсгэлэн”, “Хөгжим” булангуудад саатаарай.</p><p>Өнгөрсөн долоо хоногт бид “Gereg Food and Health” сэтгүүлээрээ та бүхэнтэй уулзсан. Удахгүй сэтгүүлээ улам өргөжүүлж, улс төр, нийгмийн үндсэн сэтгүүлийнхээ агуулгыг бүр ч сайжруулж олон олон зуун дугаар хүргэхээр хичээн ажиллаж байна.</p><p>100 дахь дугаарт тавтай морил!</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=7692b298508b" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/gereg-magazine/%D1%8D%D1%80%D1%85%D0%BB%D1%8D%D0%B3%D1%87%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D0%B7%D1%83%D1%80%D0%B2%D0%B0%D1%81-7692b298508b">ЭРХЛЭГЧИЙН ЗУРВАС</a> was originally published in <a href="https://medium.com/gereg-magazine">Gereg magazine</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[ҮНЭНИЙ ГОЛ ДҮР]]></title>
            <link>https://medium.com/gereg-magazine/%D2%AF%D0%BD%D1%8D%D0%BD%D0%B8%D0%B9-%D0%B3%D0%BE%D0%BB-%D0%B4%D2%AF%D1%80-54520b31d997?source=rss----5b5ce3840dbd---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/54520b31d997</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Samedi]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 09 Nov 2016 03:05:21 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-11-09T03:03:36.741Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<blockquote>“Тоодон панз” тэнгэрийн зүг</blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*KC-3gLnzeRgX_O0WV1tB7Q.jpeg" /></figure><p>Алдарт Дэвид Боуиг нас барахад “Тайм” сэтгүүл “Рок’н роллын Пикассо” хэмээн өргөмжилж байсныг санаж байна. Ингээд бодохнээ рок’н роллыг Дэвид Боуигүйгээр төсөөлөх нь дэлхийн уран зургаас Пабло Пикассо гэсэн нэрийг аваад хаячихсантай ижил аж. Энэ ертөнцийн нэгээхэн хэсэг болтол өөрсдийгөө дархалсан эдгээр эр урлаг гэсэн нэгэн завины зорчигчид. Тэдний дунд Бадамраагийн Магсаржав хэмээх эгэл суутан зорчиж яваа, одоо.</p><p>Намайг төрөхөөс долоон жилийн өмнө хийсэн “Гарьд магнай” киног 14 настайдаа анх үзсэн юмдаг. Зургаан настайдаа телевизийн бараа харж, “Халтар царайт”-ын Хорациогоос айж шөнөжин халуурснаасаа одоог хүртэл ичиж явдаг миний ой дурдатгалд хамгийн тодоор үлдсэн дүрүүдийн нэг нь Равсал панз. Өтгөн ширвээ сахал дороос жигд цагаан шүд гарган яралзтал инээсэн тэр дүр төрх одоо ч эвдрээгүй. Бүр сүүлд, дунд сургуулиа төгсөх үедээ “Улаан дарцаг” кинонд Дагва хэмээх тогооч залуугийн дүрд тоглосныг нь үзэж билээ. Зээлээс авсан еэвэнгээ гуйлга гуйсан өвгөнд өгчихөөд “Өгөлгүй яах вэ, энэ хүн ч гэсэн өлсөж байгаа” хэмээн хэнэггүйхэн өгүүлэх шавилхан бор залуугаар түүний дотоод сэтгэлийг төсөөлдөг болсон юм. Уулзаж учирч яваагүй атал танил дотно санагддаг хүмүүс бидний дундаас алсран одоход сэтгэл тавгүйтэх нь бий. Ийм л шалтгаанаар түүний тухай юу мэддэгээ эргэн санахад хүрлээ.</p><blockquote>“Кинонд тоглоод л дүр бүтээчихнэ гэж бүү бодоорой. Үнэхээр жүжигчин байхыг хүсэх нь огт өөр зүйл”.</blockquote><p>Тэр нэг удаа ингэж хэлсэн юм. Жүжигчин болох хүсэлдээ автан гутлын үйлдвэрээс Хүүхдийн төв театр луу гүйсэн тэр үеэс л кино урлаг түүнд ийн заасан хэрэг л дээ. “Жүжигчин зөвхөн үнэнийг л өөрөөрөө дамжуулан бусдад хүргэх ёстой” гэсэн үгийг нь санаж байна. Үнэхээр ч тийм л дүр хүний ой дурдатгалд үлддэг биз. “Сэрэлт”-ийн Бумаа, “Тунгалаг Тамир”-ын Итгэлт, “Үер”-ийн Болд өвгөн, “Энэ хүүхнүүд үү” киноны Жамц дарга гээд олон олон дүр бидний ой дурдатгалд амьдарч байгаагийн гол шалтгаан нь тэр л “үнэн”-тэй холбоотой. “Гарьд магнай” киноны Равсал панзын дүр энэ л зарчмаар бүтээгдсэн. Зохиол дотор л амьтай байсан уран зохиолын дүрийг хувь хүний зэрэгтэй гаргасан энэ жишээг би хувьдаа “Тунгалаг Тамир”-ын Итгэлттэй зүйрлэн боддог.</p><blockquote>“Би энэ дүрийг авсныхаа дараахан дахиад л Итгэлтийг давтаж болохгүй шүү гэж өөртөө хэлсэн”</blockquote><p>хэмээн нэгэн ярилцлагадаа дурдсан. Үнэхээр л давтаагүй ээ. Хаана ч байгаагүй Равсал панзын дүрийг бидний дунд хэсэг амьдруулчихаад холыг зорихоор адгаж, тэр.</p><p>Эргээд санахад, эсвэл түүний талаарх мэдээллийг цуглуулж явахад тэр хэтэрхий даруухан амьдарч дээ гэсэн халагламаар бодол төрсөн юм. Олны өмнө төдийлөн гардаггүй, оддын талаарх ярианд ч тэр болгон багтаагүй, хийх ёстойгоо хийчихээд эгэл даруухан амьдарсаар буцаж. Буцсаных нь дараа ч хэдэн хүн харуусан дурсаа вэ. Бас л чамламаар. Гэхдээ тэр өөрөө ч үүнийг хүсэхгүй байсан биз дээ. Ийм л хүн.</p><p>Дэлгэцэнд үлдсэн хамгийн сүүлийн дүр нь “Цэн тогоруу” киноны малчин өвгөн Сандагийн дүр. Бидний дунд танил мэт санагдах олон сайхан дүрийг урлаад өөрөө цэн тогоруун цуваатай, зуныг үүрээд буцчихлаа. Гэлээ ч Равсал панз амьдарсаар л, үгүй дээ Равсал гэж тийм хүн байсан даа гэж хэлэлцсээр л байх болно. Ингэж л тэр мөнхөрнө. Үнэний гол дүрээр.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=54520b31d997" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/gereg-magazine/%D2%AF%D0%BD%D1%8D%D0%BD%D0%B8%D0%B9-%D0%B3%D0%BE%D0%BB-%D0%B4%D2%AF%D1%80-54520b31d997">ҮНЭНИЙ ГОЛ ДҮР</a> was originally published in <a href="https://medium.com/gereg-magazine">Gereg magazine</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[УУЛСЫН ДУНДАХ УЛААНБААТАРЫН ТУХАЙ БЯЦХАН ЭСЭЭ]]></title>
            <link>https://medium.com/gereg-magazine/%D1%83%D1%83%D0%BB%D1%81%D1%8B%D0%BD-%D0%B4%D1%83%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%85-%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD-%D1%82%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%B9-%D0%B1%D1%8F%D1%86%D1%85%D0%B0%D0%BD-%D1%8D%D1%81%D1%8D%D1%8D-5dc46beff540?source=rss----5b5ce3840dbd---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/5dc46beff540</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Samedi]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 29 Apr 2016 07:56:21 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-04-29T07:56:21.154Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<blockquote>Гуравдагч мэлмийн хөрш | Ливай Норман</blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*svpoJrUvrMfv0zLYqJy1RA.jpeg" /></figure><p>Би уулархаг нутгийн хүн л дээ. Умард Канадаас Шинэ Мексиког дамнасан хадат уулсын дэргэдэх жижигхэн хотод төрсөн. Гэрийнхэн маань байнга л ийш тийшээ нүүдэг байсан ч тэдгээр уул хэзээ ч далд ордоггүйсэн. Яг л нэг үл мэдэгдэх хүч биднийг тэнд уяад байх шиг. Хойд Америкийн ноён нуруу болсон хадат уулсыг даган умардаас өмнөдийг зүглэнэ. Иймдээ ч бидний хувьд Өрнө, Дорно гэж байсангүй. Ах дүүс маань өсөж томроод тусдаа гарсан ч уулсаас холдоогүй юм. Тэр цагаас хойш олон жил өнгөрч бид дэлхийн олон буланд салан одсон ч амьдрал маань уулсын сүүдэр дор өрнөсөн хэвээр. Ондоо нэртэй ч адилхан уулс л юм хойно.</p><p>Ийм болоод л Улаанбаатарт надад ийм тухтай байдаг байх. Олон хүний ам уралдан муулдаг энэ хотод шүү дээ. Замбараагүй, утаатай, хүйтэн цаг агаар, хүйтэн хүмүүстэй Улаанбаатар. Чи шар айргаа шимэх зуураа энд хэцүү байна гэж хэчнээн ч гомдоллосон болно. Гэхдээ уулсыг нь хар л даа. Гэр бүл, найз, нөхөд, ажил гэсэн “аюулгүйн” тойрог, хөөсөн бөмбөлгөөс гадна амьдрал бийг сануулсан онгон байгалийн дуудлага гэлтэй. Бас бидний “би”-гээс илүү том зүйл энэ хорвоод байдгийг хэлэх мэт. Хийсвэр, бодит аль аль талаасаа тэр шүү дээ. Амьдрал өрнөхийн хэрээр уулс ертөнцийг үзэх чигийг минь заасан. Бид, өөрсдийгөө уяж шаналгадаг асуудлууд маань ертөнцийн оршихуйн орон зайд өчүүхэн цэг гэдгийг сануулдаг. Энэ үнэнийг хүмүүс олж хардаггүй ч хүлээн зөвшөөрч чадвал уулстай нөхөрлөж чадна. Тэгээд бодохул нэгэн асуулт урган гарч ирнэ. Энэ сайхан найзынхаа төлөө бид юу хийж чадах вэ?</p><p>Дэлхийн анхны дархан цаазат газар гэгддэг Богд Хан уул нар мандахаас жаргах хүртэл бидэнд нөмөр болдог. Гэтэл хариуд нь харж хандаж байгаа хүн бий бил үү? Богд дүнжингаравыг Йеллоустоны үндэсний хүрээлэнг хамгаалалтад авахаас бараг 100 жилийн өмнө 1778 онд дархан цаазат болгосон түүхтэй. Тэртээ XVI зуунд энэ газрын гоо үзэсгэлэн, хөндөшгүй байдлыг хамгаалах хэрэгтэйг тунхагласан ажээ. Өөрөөр хэлбэл Богд уулын онгон байдлыг таван зууны турш хамгаалж байгаа гэсэн үг. Гэвч сүйрэл нь бидний бодож байгаагаас хавьгүй хурдан явагдаж байгаад би итгэлтэй байна. Зайсанг байгуулах үед би энд байгаагүй л дээ. Дэлхийн хамгийн өндөр настай дархан цаазат газар хэрхэн “баячуудын хороолол” болж хувирсан түүхийг ч би мэдэхгүй. Гэхдээ Зайсан толгойн цогцолбор энэ уулсыг дагасан хотжилтын эх байсныг мэднэ.</p><p>Богд уулын арын шинэхэн замаар явсан хэн боловч суга, ам бүр нь харш, гэр баазуудаар хүрээлэгдэж байгааг харж болно. Та барилгачин, газар эзэмшигч л биш бол тийшээ нэвтрэх эрхгүй. Богд уулыг бараг бүхэлд нь өндөр хашлагаар торлосон байна билээ. Өнгөрсөн зун зарим газар хүн нэвтрүүлж, машин тавиулахгүй гэсэндээ шороо асгасныг харсан санагдана. Богд уулыг хамгаалах гэж ийм шийдэмгий арга хэрэглэсэн бол дуртайяа дэмжих байсан (гарах боломжгүй болох нь миний хувьд маш харамсалтай хэрэг). Гэвч үгүй нь ойлгомжтой байлаа. Дархан цаазат газрыг чиглэсэн бүтээн байгуулалт улам өргөжсөөр. Харамсалтай нь өнөөдөр Богд уулын хамгаалалт аль нэг хэсгийг нь худалдан авах бэлгүй хүмүүст л хамааралтай ажээ.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=5dc46beff540" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/gereg-magazine/%D1%83%D1%83%D0%BB%D1%81%D1%8B%D0%BD-%D0%B4%D1%83%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D1%85-%D1%83%D0%BB%D0%B0%D0%B0%D0%BD%D0%B1%D0%B0%D0%B0%D1%82%D0%B0%D1%80%D1%8B%D0%BD-%D1%82%D1%83%D1%85%D0%B0%D0%B9-%D0%B1%D1%8F%D1%86%D1%85%D0%B0%D0%BD-%D1%8D%D1%81%D1%8D%D1%8D-5dc46beff540">УУЛСЫН ДУНДАХ УЛААНБААТАРЫН ТУХАЙ БЯЦХАН ЭСЭЭ</a> was originally published in <a href="https://medium.com/gereg-magazine">Gereg magazine</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Энэхүү нийтлэлийг ирвэсийн төлөө сэтгэл зовнигч хэн бүхэнд зориулахыг хүсэв.]]></title>
            <link>https://medium.com/gereg-magazine/%D1%8D%D0%BD%D1%8D%D1%85%D2%AF%D2%AF-%D0%BD%D0%B8%D0%B9%D1%82%D0%BB%D1%8D%D0%BB%D0%B8%D0%B9%D0%B3-%D0%B8%D1%80%D0%B2%D1%8D%D1%81%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D1%82%D3%A9%D0%BB%D3%A9%D3%A9-%D1%81%D1%8D%D1%82%D0%B3%D1%8D%D0%BB-%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D1%87-%D1%85%D1%8D%D0%BD-%D0%B1%D2%AF%D1%85%D1%8D%D0%BD%D0%B4-%D0%B7%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%85%D1%8B%D0%B3-%D1%85%D2%AF%D1%81%D1%8D%D0%B2-922492475be1?source=rss----5b5ce3840dbd---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/922492475be1</guid>
            <category><![CDATA[art]]></category>
            <category><![CDATA[kaylynn-kim]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Samedi]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 21 Jan 2016 08:37:17 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-01-21T08:37:17.557Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><em>Энэхүү нийтлэлийг ирвэсийн төлөө сэтгэл зовнигч хэн бүхэнд зориулахыг хүсэв.</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*eIAQ5Ylyh20osDOToTmf4Q.jpeg" /><figcaption>Д.САМДАН, 79 ГЭРЭЛ ЗУРГИЙГ: Г.ЭРДЭНЭТУЯА</figcaption></figure><h3>СҮҮДРИЙН ХААНЫГ ИЛЧЛЭГСЭД</h3><p><em>Энэ бол ян хавцал, цаст сарьдагийн бэл, нугачаагаар ирвэсийн мөр хөөсөн эрсийн түүх. Энэ бол далд явуулга, хууль бус үйлдлийн сүүдэрт орших нууц “хаадыг” илчилсэн жирийн хүүгийн түүх.</em></p><p><a href="https://medium.com/u/bdea9ac22aba">Byambanyam</a></p><p>Тэнгэрт ассан шовх оройгоороо ертөнцийн салхийг зүсэн, зүг бүрт нь цацагч цаст Алтайн сүрлэг ууланд ирвэсийн гишгэдэл мэт сэм гулссаар үдшийн бүрий уналаа. Ертөнцийн төгсгөлийг санагдуулам энэ гайхамшигт үзэгдэлтэй залган зэргэлдээх ууланд ирвэсийн дуу гарч, түүний доохно хадны нөмөр бараадуулан барьсан түр сууцандаа гэрэл зурагчид амьсгал даран чагнаархаж, бүрэнхийн зүг рүү чадал мэдэн хараачилна. Тэдний гарт тухайн цаг үеийнхээ хамгийн өндөр чадал бүхий төхөөрөмж атгаатай буй нь гарцаагүй. Хүн төрөлхтний хөгжлийн аархал болсон тэдгээр төхөөрөмжүүд хад асган дундуур сүүдэр мэт өнгөрөх “Уулын сүнс”-ний зургийг хадгалан үлдэх учиртай.</p><p>Гэвч үзүүлэлт өндөртэй камер жирийн хэрэглээ болсон энэ цаг үед ирвэсийн мөр дагагсдыг хялбархан олно гэж бодсон минь хэт өрөөсгөл байжээ. Учир нь, зах хязгаарын зэлүүд ууланд, байгаа үгүй нь үл мэдэгдэх амьтны мөр даган, сар жилээр сууна гэдэг барагтай эрийн зориглох санаа биш. Тэдний нэг Самдан гуай хоржоонтой инээсээр хаалган дээрээ намайг угтав. Нэгэн залуу хамтрагчийнх нь “цоглог өвгөн” гэсэн тодорхойлолтой яг цав таацмаар энэ эр 30 жилийн өмнө Тост, Тосон бумбын нуруу, Алтайн уулс дамжин ирвэсийн эрэлд гарсан нэгэн. Өрөөнийхөө ханыг зэрлэг амьтдын зургаар чимсэн нь байгалийн судалгааны төв юм уу, гэрэл зургийн үзэсгэлэн дээр байгаа мэт сэтгэгдэл төрүүлнэ. Тэр дундаас Тостын нуруунд анх танилцан, 180–600-гийн дурантай, “Moniсa” камераар буулгасан цоохор ирвэсийн зураг өөрийн эрхгүй нүдэнд тусав. Надад үзүүлэхээр бэлтгэсэн өөр нэгэн зургийн ард “Цоохор ирвэс. Шөнөөр хооллодог, өдөр харагддаггүй” гэж цэнхэр бэхээр таталсныг үзвэл Самдан гуай зөвхөн зураг авах төдийг мэдээд зогсоогүй нь ойлгомжтой.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*mHP0o9hWa3Uz2GdktpNsBw.jpeg" /><figcaption><strong>Самдан гуай хоёр аймгийн нутагт 80 хоног ирвэсийн мөр хөөсний эцэст ийм зурагтай иржээ</strong></figcaption></figure><p>-Ноднин очоод ирвэсийн мөрөөр явсан. Одоо ч уул хаданд явж чадахгүй дэмий болж дээ. Хамгийн сүүлд 1992 онд Тостын нуруунд л барааг нь харав шив. Тэрнээс өмнө 1986 онд баримтат кино хийхээр явахдаа бид хоёрыг ч бариад, зургийг нь авсан нь энэ гэж ярив. Ирвэсийн гол нутаг Тостын нуруу орчимд хүүхэд насаа үдсэн Самдан гуай ихэнх цагийг хөдөө гадаа явж, зэрлэг амьтны зураг авахад зарцуулдаг. “Саяхан Хустайн нуруу яваад ирлээ. Энэ жилээс баруун аймгуудаар явах санаатай” гэж ярих түүнийг 79 нас хүрч буй гэхэд эхэндээ итгээгүй юм.</p><p>Ирвэсийн тухай анхны баримтат киноны оператор Ч.Баяраа гуай гучаад жилийн өмнөх танилаа саяхан гарсан нэвтрүүлгээс олж харснаа хуучлан угтав. Ирвэс хамгаалагч Т.Лхагвасүмбэрэл агсны талаарх “C1” телевизийн “Цензургүй сурвалжлага” нэвтрүүлгээр хуучны танил Б.Лхагвасүрэн нь гарч таарчээ. “Нутгийн анчид, малчдын тусламжгүйгээр тэр асга хаданд ирвэсийн барааг олж харна гэдэг бүтэшгүй хэрэг. Ер нь ирвэс чинь уул хадны өнгө дагасан зүстэй, сэмхэн явдалтай хэцүү амьтан шүү дээ. Тостын нурууны хад чулуу үнсэн саарал өнгөтэй, гэтэл ирвэсийнх яг тийм үнсэн саарал мөртлөө дээрээ хар толботой. Жирийн хүн бол 10–15 метрийн зайд байхад ч олж харахгүй шүү дээ” гэв.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*rqD6ovBdud5ZFg43nBOc9g.jpeg" /><figcaption><strong>“Цаст уулын цагаан барс” киногоо хийхийн тулд тэрбээр 243 хоног</strong></figcaption></figure><p>Ховд, Говь-Алтай, Өмнөговь гээд Монгол орны ирвэс бүхий дөрвөн аймгийн гуравт нь зураг авсан тэрбээр ирвэсийг барихаас эхлээд сүүлдэж, ногтолж, бүр махыг нь хүртэл идэж үзсэн цөөн хүний нэг. “Өөрийнх нь жин 60–70 килограмм татдаг хэрнээ гишгэсэн өвс нь эргэж босоод байдаг сонин амьтан. Уулын жижиг чулуу хөдөлгөлгүй тийм сэмхэн явдаг амьтан гэж ярьдаг үнэн байх шүү” гэсэн түүний үг нэгэн амьтан судлаачийн “Арслан араатны хаан бол ирвэс араатны хатан хаан” гэсэн үгийг сануулсан юм. Хад асган дундуур сүүдэр мэт хөвөлзөн алхах ихэмсэг төрх нь үнэхээр л түүнийг хатан хаан шиг харагдуулдаг билээ.</p><p>Харин өдгөө Тостын нуруунд “Ирвэс хамгаалах сан”, Ховд аймагт Дэлхийн байгаль хамгаалах сан, Увс аймагт Биологийн хүрээлэнгийхэн судалгааны баазаа байгуулж, “уулын сүнс”-үүдийг хамгаалалтад авчээ. “Биднийг кино хийж байсан тэр үед ирвэс элбэг байлаа. Мал руу орсон гэх шалтгаанаар далайлган малчид нэлээн агнадаг байсан. Уг нь ирвэс харсан болгон руугаа дайрдаг, чоно шиг олноор нь барьдаг тийм амьтан биш. Барьсан ганц хоёрыгоо дуустал иддэг. Хэрэв дуусаагүй тохиолдолд ойр хавьд нь л байж байна. Тийм тохиолдолд бусад амьтад ирэх байтугай, шувуу ч буудаггүй гэж ярьдаг үнэн юм билээ” гэж яриагаа үргэлжлүүлэв.</p><p>“Тийм билээ шүү” гэж байгалийн гэрэл зурагчин Ч.Өнөртүвшин дээрхийг батлав. Тэрбээр Увс аймгийн нутагт ирвэсийн мөр хөөж, хоёр удаа барааг нь харжээ. “Дүн өвлөөр бүтэн хоёр сар ууланд хэвтэх юу ч биш. Ирвэс уулын орой дээрээс хөдөлгөөн ажиглаж хэвтдэг амьтан. Хэрэв хөдөлгөөн илрэхгүй бол дасчихна. Тиймээс айлаас гурван хана гуйж овоохой бариад суулаа. Овоохойдоо бие засчихаад, дурандаад л суугаад байсан”. Энэхүү чармайлтынхаа хүчинд тэр нэгэн зэрэг гурван ч ирвэсийг олж харжээ. “Гэхдээ илүү ойртох боломж байсан” гээд шүүрс алдав.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*9GAXqcDVfVShRguoQUA2pQ.jpeg" /><figcaption><strong>Ч.Өнөртүвшингийн авсан зураг. Ирвэсийг асга хадан дундаас ялгаж харна гэдэг туйлын бэрх. Тиймээс ч тэр гурван жилийг энэхүү кадрын төлөө зориулжээ. Увс аймаг</strong></figcaption></figure><p>“Цэнгэг усны нөөцийн төв”-д байрших “Хүрээлэн” төслийн байранд хоёр дахь удаагаа ирж буй нь энэ. Өрөөний баруун талын хананд наасан “Улаан номонд бүртгэгдсэн нэн ховор, ховор амьтдын” зурагт хуудсанд цөөнгүй амьтны дор цэнхэр үзгээр тэмдэглэгээ хийжээ. Энэхүү тэмдэглэгээ тэдгээр ховор амьтад хэдийнэ гэрэл зургийн хальснаа бууж, баримтат нэвтрүүлгийн нэгээхэн хэсэг болсныг илтгэнэ. Арваад хормын дараа “Хүрээлэн” төслийнхөн орж ирлээ. Нар салхинд борлосон тэдгээр эрсийн царайнаас ширээний ард, компьютер нүдэж суудаг тасалгааны ажилтан биш болохыг нь төвөггүйхэн мэдэж болно.</p><p>-Тостын нуруунд хүзүүвчтэй ирвэсийг хоёр хоног хөөцөлдөж байж зураг авсан. Талийгаач Т.Лхагвасүмбэрэл бидэнд тусалж байлаа. Эхний өдрөө сүүлийг нь хараад л алдсан, дараа өдөр нь хадны ангалд хэвтэж байхад нь олсон. Харин сүүлд Ховд аймгийн Жаргалант хайрханд хоёр ч удаа яваад, нэгэнд нь 20 секундийн бичлэгтэй, нөгөөд нь хоосон шахуу ирсээн” гэж гэрэл зурагчин У.Ганбаяр ярив. Нойрсуулагч тариа хийгээгүй зэрлэг ирвэсэнд 10 орчим метрт ойртох боломж тохиосон нь ховорхон боломж болохыг тэр онцолсон юм.</p><p>Гэхдээ ирвэс байнга мярайж хэтэж явдаг, хад асганы ёроолоор гүйдэг онцлогтой амьтан. Амьдрах орчин нь ч асга хадтай бэрх газар байдаг. Нэг хөл алдвал хэдэн зуун метр унахаар цавчим хадаар явна. Тийм газраар камер, дурангаа үүрээд алхана шүү дээ. Жаргалант хайрханд нэг хүнээ уруу нь алдаад 11 мянган долларын үнэтэй, 600-гийн дурангаа хугалчих жишээний” гэж Ганбаяр ярилаа. Ирвэсийн амьдрах орчин ихэвчлэн бартаа саад ихтэй, 2000–3000 метрийн өндөр ууланд байдаг учраас түүний мөрөөр орсон хэн нэгнийг эрсдэл хүлээх нь олонтаа.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*AjhuOw1V5IXoj1-hcYtPVA.jpeg" /><figcaption><strong>Дурангийн хүчээр биш, өөрийн биеэр ойртсон түүнийх шиг түүх ховор. “Хүрээлэн” төслийнхөн ирвэсийн амьдралыг харуулсан баримтат бүтээл хийхээр төлөвлөж буй ажээ. Гэрэл зургийг: У.Ганбаяр</strong></figcaption></figure><p>Гэвч гол эрсдэл ирвэст тулгараад буйг хүлээн зөвшөөрөх хэрэгтэй. “Ирвэс хамгаалах сан”-гийн мэргэжилтэн н.Пүрэвжавын бидэнд мэдээлснээр Монгол Улс 1980-аад оны тооллогоор 1200 орчим ирвэстэй гэж тооцоолжээ. Энэ тоогоороо манайх ирвэс бүхий 12 орноос Хятадын дараа хоёрт жагсдаг. Судлаачдын дунд “Уулын сүнс” нэрээр алдаршсан муурын овгийн энэхүү нууцлаг “эрхэм” Афганистаны уулсаас Зүүн Хятад, Оросын умард хязгаараас Энэтхэгийн өмнө зүг хүртэлх газар нутагт 3900–6400 орчим бий гэсэн тооцоог “Дэлхийн байгаль хамгаалах сан”-гаас гаргаад буй. Дэлхийн амьтдын хөтөлбөрийн захирал Карлос Дрьюс нэгэнтээ “Энэхүү амьтны болон түүний амьдрах орчныг хамгаалан авч үлдэх нь экосистемийг тогтвортой зохицуулах, уур амьсгалын өөрчлөлтөд зохицох, үүгээрээ дэлхийн хүн амын 1/4 хувьд цэвэр ус бий болгоно гэсэн үг” гэж арга ядсан байдлаар учирлажээ. Харин “National Geographic” сэтгүүлийн Дуглас Чадвик “Бид цасны ирвэсийг хүний хөлөөс зайдуу, эзгүй хээр нутгаар тархан амьдардаг гэж төсөөлдөг ч бодит байдал дээр тэдний нутгийн ердөө 1/5 нь байгалийн нөөц газруудад харьяалагддаг бөгөөд ихэнх хэсэг нь мал сүрэг, суурин газрын нутаг дэвсгэрт ойр байдаг” хэмээн зовнижээ. “Ирвэс ерөөсөө л идэш тэжээлээ дагана. Тиймээс идэш тэжээл нь болсон аргал, янгирыг бас хамгаалах хэрэгтэй” гэж Өнөртүвшин хэлсэн юм. Харин Тосонбумбын нурууны ирвэс болон бусад амьтдын өмнө уул уурхай гэсэн томоохон, хар бараан тээг буй болсон гэдэгтэй Самдан санал нэгтэй буйгаа илэрхийлсэн.</p><p>Үүнээс гадна ямааны тоо толгой ихэссэнээс янгир нутаг бэлчээргүй болж, ирвэсийн хоол хомсодсоноос уугуул нутгаасаа дүрвэн тэр хэрээрээ аюулд өртөж буйг судлаачид онцолдог. Тиймээс судалгааны байгууллагууд 2008 оноос хойш Тостын нуруунд 11 эр, 9 эм, нийт 20 ирвэст, Ховдод “Дэлхийн байгаль хамгаалах сан”-гийнхан хоёр ирвэст, Увс аймагт доктор Б.Мөнхцог нэг ирвэст дохиолол суулган, ажиглалтын камерууд байршуулжээ. Энэхүү судалгааны дэвшил олон зүйлийг хөнгөвчилсөн ч ирвэс гэрэл зурагчдын ур чадвар, тэсвэр тэвчээрийг сорих байгалийн шалгуур байсан хэвээр.</p><p>Ч.Баяраа гуай “Одоо чинь нисдэг камер хүртэл гарчихсан, дохиолол суулгачихсан. Дуртай цагтаа авах байх аа. Тэр нөхрөөр чинь хайлгаад авчихдаг юм биш үү” гээд инээв. Ирвэст хорхойссон тэдгээр эрс “Уулын сүнс”-ний талаар ярих бүрийдээ өмөөрч, өмгөөлөх аж. “Ирвэс их ухаалаг амьтан, хэзээ ч хүн рүү дайрсан түүх байхгүй шүү дээ. Хоол тэжээлийн хомсдолоос болоод л мал барьдаг байх даа” гэсэн үгс тэдний амнаас ёс юм шиг унана.</p><p>Тэрхэн зуур тэд бол уулын янд оршигч, сүүдрийн хаадыг илчлэгчид гэсэн санаа зурвас харвасан билээ. Яг энэ нийтлэлийг бэлтгэх зуур учир битүүлгээр амь насаа алдсан ирвэс судлаач Т.Лхагвасүмбэрэлийн талаарх нэвтрүүлэг цацагдаж, ирвэс судлаачдад олгодог “2015 Helen Freeman Awards” шагналыг түүнд нөхөн олгожээ. “Түүний талаар нийтээрээ ингэж цуурах сайн ч юм уу даа. Бид чинь өөд болоочийн нэрийг дурдахыг цээрлэдэг түмэн. Харин хуулийнхан үнэн мөнийг олоосой билээ” гэсэн нэгний үгийг бодолхийлэн алхах зуур тэр үнэхээр сүүдэрт нуугдсан өөр “хаад”-ын булхайтай үйлдлийг өөрийнхөө үйл хэргээр илчилсээр, эцэстээ амиараа өмгөөлөн буцсан юм болов уу гэх бодол төрсөн билээ. Тэгсэн гэмээж нь тэр бидэнд аюулын ирмэгт буй сүүдрийн хааныг аюулт сүүдрийн хаадаас авраачээ гэж сануулсан биш үү гэсэн бодол залгалаа.</p><p>Гадаа идэр есийн жавар гуядавч жиндсэн биеийн минь цээжин тушаа хэсэгт халуу дүүгэнэ.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=922492475be1" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/gereg-magazine/%D1%8D%D0%BD%D1%8D%D1%85%D2%AF%D2%AF-%D0%BD%D0%B8%D0%B9%D1%82%D0%BB%D1%8D%D0%BB%D0%B8%D0%B9%D0%B3-%D0%B8%D1%80%D0%B2%D1%8D%D1%81%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D1%82%D3%A9%D0%BB%D3%A9%D3%A9-%D1%81%D1%8D%D1%82%D0%B3%D1%8D%D0%BB-%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%BD%D0%B8%D0%B3%D1%87-%D1%85%D1%8D%D0%BD-%D0%B1%D2%AF%D1%85%D1%8D%D0%BD%D0%B4-%D0%B7%D0%BE%D1%80%D0%B8%D1%83%D0%BB%D0%B0%D1%85%D1%8B%D0%B3-%D1%85%D2%AF%D1%81%D1%8D%D0%B2-922492475be1">Энэхүү нийтлэлийг ирвэсийн төлөө сэтгэл зовнигч хэн бүхэнд зориулахыг хүсэв.</a> was originally published in <a href="https://medium.com/gereg-magazine">Gereg magazine</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Эрхлэгчийн зурвас]]></title>
            <link>https://medium.com/gereg-magazine/%D1%8D%D1%80%D1%85%D0%BB%D1%8D%D0%B3%D1%87%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D0%B7%D1%83%D1%80%D0%B2%D0%B0%D1%81-aa4c315d6545?source=rss----5b5ce3840dbd---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/aa4c315d6545</guid>
            <category><![CDATA[design]]></category>
            <category><![CDATA[art]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Tekist Tegshee]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 17 Dec 2015 04:45:07 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2015-12-17T04:45:07.374Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*rFUvcKRj8hBSFrrLLeZDUw.jpeg" /></figure><p>Дэлхийн бөмбөрцөг эргэдгээрээ эргэж, монголчууд бид сайнтай, саартай нэгэн оныг үдэж байна. “Гэрэг” сэтгүүл энэ дугаартаа уламжлал ёсоор өнгөрсөн оны өнгө төрхийг тоймлов. Оны онцлох хүн, үйл явдлаас эхлээд ном, кино, спортоор үргэлжилж, хаштааг хүртэл өрнөсөн эдгээр тойм таны сонирхлыг татна гэдэгт эргэлзэхгүй байна.</p><p>Оны онцлох хүн, үйл явдалдаа бид Ерөнхий сайд Ч.Сайханбилэг, УИХ-ын гишүүн Х.Баттулга, “Монгол HD” телевизийн Ч.Номин, Оюутолгойн орд болон твийтэрчдийг сонголоо.</p><p>Хийж бүтээх хүсэл, хүслийг гацаах хясал хоёрын дунд Засгийн тэргүүний албыг нэгэн жил гүйцэтгэсэн Ч.Сайханбилэгийн хувьд амаргүй жил байлаа. Гэхдээ тэр улстөрчийнхөө хувьд амсах ёстой шаналан, туулах ёстой замаа л туулж яваа хэрэг. Харин Х.Баттулгыг манай автор У.Бямбаням “Тодорхойгүйн мастер” хэмээн нэрлэжээ. “Хүндлэн бишрэгчид, дайсагнан шүүмжлэгчид олонтой, үргэлж л сэтгүүлчдийн анхаарлын төвд явдаг, хэвлэл мэдээллийн хэрэгслээр ямагт маргаан өрнүүлэх болсон энэ хүн яг яах гээд, юунд зорьж тэмцээд яваа нөхөр юм бэ” гэсэн асуултын хариуг та эндээс уншиж болно.</p><p>“Авьяаслаг монголчууд” хэмээх шоу айл гэрийнхнийг хамтад нь телевизийн өмнө суулгаж чадсан гэдэгтэй хэн ч маргахгүй байх. Дэлхийн хэмжээний томоохон шоуг жинхэнэ утгаар нь Монголд авчирч, ихээхэн хүч, хөрөнгө мөнгө зарцуулан босгож чадсан гавьяа Чинбатын Номин хэмээх бүсгүйд оногдох учиртай гэж бид үзсэн бөлгөө.</p><p>Оюутолгой Монголын хийгээд монголчуудын хувьд ямагт анхаарлын төвд байсаар ирсэн. Монгол орон, монгол хүмүүсийн амьдрал, хэтийн заяа хаашаа эргэхэд нэн хамаатай энэ ордын бүтээн байгуулалт 800 гаруй хоног гацсаны эцэст сая нэг юм санхүүжилт нь шийдэгдлээ. Одоо л нэг юм эдийн засаг маань өөдлөх байгаа гэсэн хүлээлт ихэнх монголчуудад бий.</p><p>“Твийтрийнхэн” хэмээх арми олон нийтийн мэдээллийн ертөнцөд сайн муугаараа дуудуулсаар, үзэж тарж, үсэрч наалдсаар байгаа. 2015 оны хувьд твийтрээр өрнөсөн олон олон давалгаа Монголын нийгэмд цоо шинэ өнгө төрхийг үүсгэсэн гэдэгтэй олонхи нь санал нийлэх биз ээ. Чухам тийм ч учраас бид тэднийг сонгосон хэрэг. Манай автор Д.Батбаярын ерөөлөөр “Жиргээчдийн яруу алдар бадартугай.”</p><p>Хавтгай дэлхийд амьдарч байгаа учраас гаднаас ч бас зарим нэгнийг онцлов. Тэдэн дунд Оросын Ерөнхийлөгч В.В.Путин, Исламын Улсын тэргүүн Абу Бакр Ал-Багдади нар бий. Тэдний тухай нийтлэл эдгээр хүмүүсийг илүү сайн танихад тус нэмэр болно гэдэгт эргэлзэхгүй байна.</p><p>Ийнхүү “Гэрэг”-ийн 2015 онд зориулсан дугаар таны өмнө дэлгэгдэж байна. Оны сүүлчийн дугаараа бид 2016 онд зориулах болно. Сэтгүүл маань Монголын Сэтгүүлчдийн Нэгдсэн Эвлэлийн шалгаруулалтаар “Оны шилдэг сэтгүүл”-ээр хоёр дахиа дараалан шалгарсныг мэдэгдэхийн ялдамд Та бүхэндээ “Баярлалаа” гэж хэлье. Басхүү ирэх он жилүүдэд бидэнтэй хамт байгаарай, үүний тулд сэтгүүлээ захиалаарай гэж хүсье.</p><p>“Гэрэг” сэтгүүлийн Ерөнхий эрхлэгч С.Батбаатар</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=aa4c315d6545" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/gereg-magazine/%D1%8D%D1%80%D1%85%D0%BB%D1%8D%D0%B3%D1%87%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D0%B7%D1%83%D1%80%D0%B2%D0%B0%D1%81-aa4c315d6545">Эрхлэгчийн зурвас</a> was originally published in <a href="https://medium.com/gereg-magazine">Gereg magazine</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>