<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Kodera - Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Kodera Azərbaycanda kodlamaya marağı olan hərkəsə təmənnasız dəstək üçün yaradılıb. - Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/kodera?source=rss----8d1221caaec2---4</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/proxy/1*TGH72Nnw24QL3iV9IOm4VA.png</url>
            <title>Kodera - Medium</title>
            <link>https://medium.com/kodera?source=rss----8d1221caaec2---4</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Thu, 19 Nov 2026 19:52:04 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/feed/kodera" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Composition over Inheritance]]></title>
            <link>https://medium.com/kodera/composition-over-inheritance-9be38152804e?source=rss----8d1221caaec2---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/9be38152804e</guid>
            <category><![CDATA[inheritance]]></category>
            <category><![CDATA[composition]]></category>
            <category><![CDATA[php]]></category>
            <category><![CDATA[design-patterns]]></category>
            <category><![CDATA[oop]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Vagif Rufullazada]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 25 Nov 2018 15:11:31 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2018-11-25T15:11:31.184Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Object Oriented Programming (OOP) — də, yəni obyektyönümlü proqramlaşdırmada <strong><em>Composition və Inheritance</em></strong> kimi anlayışlar vardır.</p><p>Inheritance ilə bəlkə də tanışsınız. Azərbaycan dilinə <strong>miras</strong>, <strong>varislik</strong> kimi tərcümə olunur.OOP-nin təməl konseptlərindən biridir.</p><h4>Bəs <strong>Composition</strong> nədir ?</h4><p>Niyə çox zaman proqramçılar<strong> Kompozisiyanı Miras almaqdan</strong> üstün tuturlar ?</p><p>Kompozisiya da obyektlər arasında olan bir <strong>relationship (qohumluq)</strong> əlaqəsidir. Əslində kompozisiya çox asan əldə edilə bilər.</p><p>Sözügedən qohumluq əlaqəsini sadə bir dildə belə izah edə bilərik:</p><p>Məsələn, class daxilində bir <em>property</em><strong> (dəyişən)</strong>, digər classın <em>instance</em> <strong>(obyekt və yaxud obyektlərini)</strong> özündə saxlayır. Bu <em>obyekt</em> həmin class daxilində sabit, dəyişilməyən olaraq qalır. Yəni, qısaca desək, <em>obyekt</em>, daxilində olduğu class-ın <strong>sabit bir parçasına</strong> çevrilir. <strong>Ondan asılı olur.</strong> Əgər biz <em>parent</em> <strong>(valideyn)</strong> classı silsək daxilindəki olan <em>obyekt</em>-də silinməlidir.</p><p>Composition, UML diaqramlarda <strong>içi dolu almaz</strong> şəkilində göstərilir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/508/1*fuIu9jx-MdhaKQXqJg5JmA.png" /><figcaption>Kompozisiyanı təsvir edən UML diagram</figcaption></figure><p><strong><em>Person</em></strong> class-ı daxilində <strong><em>SocialSecurityData</em></strong> obyektini saxlayır. Bu obyekt yalnız <strong><em>Person</em></strong> classına aiddir.</p><p>Ümid edirəm ki, bu hissəyə qədər Composition haqqında məlumat əldə edə bildiniz.</p><p>Keçək əsas məsələyə: Niyə məhz <strong><em>Composition over Inheritance</em></strong> ?</p><p>Bildiyimiz kimi, child (əsas sinifdən miras alan siniflər) classlar öz parent classlarından method və property -ləri miras alır <strong>(nə qədər ki, onlar public və yaxud protected elementlərdir). </strong>Bu funksionallıqdan istifadə edərək, biz öz class arxitekturamızı, bazamızı dizayn edə bilərik.</p><p>Nümunə üçün diaqramdan istifadə edəcəm. Təsəvvür edin, bir kursunuz var.</p><p><strong>Kursun ödənişi 2 cür olmalıdır:</strong></p><ul><li>Sabit</li><li>Saata görə</li></ul><p>Gəlin bu tapşırıq üçün diagram hazırlayaq.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/485/1*cCpybRnNO7JpQzDbxvE6VQ.png" /></figure><p>Bu miras alma methodundan istifadə edərək çox gözəl nəticə əldə etdim. Hamı xoşbəxtdir, hamı sevinir :)</p><p>Sonra kursunuz inkişaf edir, şagirdlər çoxalır.</p><p>Düşündünüz ki, <strong>kurs</strong>, seminarlar və mühazirələrə bölünsün.Nəticədə seminarın və mühazirənin sabit,standart qiyməti və saatlıq qiymətini hesablamaq lazımdır. Aydındır ki, ayrıca olaraq <strong><em>Seminar</em></strong> və <strong><em>Mühazirə</em></strong> classları yaradılmalıdır.Bundan sonra isə, qiymət strategiyası düşünülməlidir.</p><p>Bu məqamda belə bir struktur fikirləşmək olar.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/968/1*AEzFIPvUPgW9NJuTrjiqmQ.png" /></figure><p>Bu strukturu tətbiq edərək, proqramlaşdırmada mövcud olan <strong>DRY</strong> prinsipini pozmuş oluruq. <strong>FixedPrice*</strong> və <strong>TimedPrice*</strong> classları burada təkrarlanır. Bir növ istifadəyə yararsız dizayn əldə etdik. Əgər sabah başqa bir qiymət strategiyasını əlavə etmək istəsəniz yenidən bu classları təkrarlamalı olacaqsınız.</p><h4>Aydındır, bəs bu problemi necə həll edə bilərik ?</h4><p>İlk öncə problemi anlamaq lazımdır. Inheritance (miras alma) vasitəsi ilə istifadəyə yararsız bir dizayn əldə etdik. Gördüyümüz kimi, burada əsas problem seminarın və mühazirənin sabit və saatlıq qiymətini hesablamaqdır.</p><p>Düşünürəm ki, Composition-dan istifadə edərək bu problemi həll edə bilərik.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/929/1*h-9Q6-_sPbfKoqxa4803nQ.png" /></figure><p>Burada <strong>Strategy pattern (Strategiya)</strong> — dan istifadə edərək, composition vasitəsi ilə qiymət hesablama alqoritmini <strong>Dərs</strong> (və yaxud kursdan) ayırdıq.</p><p>Nəticədə <strong>Dərs</strong> artıq özünə aid olan proseslərlə məşğuldu.Onu artıq qiymət hesablamaq maraqlandırmır. <strong>Dərs, CostStrategy obyektlərindən</strong> birini öz daxilində saxlayır. Qiymətin hesablaması prosesi <strong>CostStrategy obyektlərindən</strong> birinində baş verir.</p><p>Bu yanaşma kodun daha səliqəli, anlaşıqlı olmasına kömək edir. İndi isə istədiyim qədər qiymət hesablama strategiyamı əlavə edə bilərəm.</p><p>Oxuduğunuza görə minnətdaram.Ümid edirəm ki, bu postdan yeni biliklər əldə etdiniz.</p><p>Hörmətlə, Vagif Rufullazada.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=9be38152804e" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/kodera/composition-over-inheritance-9be38152804e">Composition over Inheritance</a> was originally published in <a href="https://medium.com/kodera">Kodera</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Master-Slave replikasiyası nədir və necə qurulur.]]></title>
            <link>https://medium.com/kodera/master-slave-replication-cf807c400acd?source=rss----8d1221caaec2---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/cf807c400acd</guid>
            <category><![CDATA[big-data]]></category>
            <category><![CDATA[replication]]></category>
            <category><![CDATA[mysql]]></category>
            <category><![CDATA[data-security]]></category>
            <category><![CDATA[centos]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Gunel Ismayil]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 16 Sep 2018 17:58:01 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2018-09-16T17:58:10.546Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*iGv0tXcBki1gRbPU" /><figcaption>“grayscale photo of man using magnifying glass” by <a href="https://unsplash.com/@marilezhava?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">mari lezhava</a> on <a href="https://unsplash.com/?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Unsplash</a></figcaption></figure><p>MySQL replikasiyası vasitəsilə data serverdə (master) olan dataların bir neçə serverlərə (slave) avtomatik kopyalanmasına imkan yaradır. Bu da bizə data serverdə problem yaransa onu əvəzləyə biləcək bir və ya bir neçə serverin olması üstünlüyünü verir. Master-slave bir tərəfli işləyir, yəni data yalnız master-dən slave-ə yazılır. Yazılma əməliyyatları master, oxunma əməliyyatları isə slave ilə aparılır. Bu replikasiyanı qurmaq üçün ən azı iki serverə ehtiyac olacaq.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/524/1*NzAe7Nm1LgxXfjGlxyBNiQ.png" /></figure><p>Əvvəlcə virtual maşında iki data server yaratmaq lazımdır. Nəzərə alaq ki sistem artıq yüklənib. Qeyd edim ki, burada centos 7 isitfadə olunacaq. Hər iki maşında mysql eyni qaydada quraşdırılma aparılır. İlk öncə master serverdən (192.168.53.146) başlayaq</p><p><em>Yum install mariadb-server</em></p><p>Mysql statusunu yoxlayıb sönlüdürsə yandırırıq.</p><p><em>Systemctl status mariadb</em></p><p><em>systemctl start mariadb</em></p><p><em>Systemctl enable mariadb</em></p><p>Minimal install olduğuna görə lazımi bütün package-ləri özümüz yükləməliyik.</p><p><em>Yum install net-tools</em></p><p>3306 portunda mysqld servisinin işləndiyi görünür.</p><p><em>Netstat –nltp</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/624/1*yGSNp7grU-rQD4BMEGQPvw.png" /></figure><p>İşlək servislər arasında mysql servisini tapıb firewall-a əlavə etmək lazımdır ki, servisə kənardan qoşulmanı təmin edək.</p><p><em>firewall-cmd — get-services | grep mysql — color</em></p><p><em>firewall-cmd — permanent — add-service=mysql</em></p><p><em>firewall-cmd –reload</em></p><p><em>mysql_secure_installation</em></p><p>Mysql-ə qoşulmazdan əvvəl bir sadə üsul istifadə edək mysql-ə user və pass yazmamaq üçün hər dəfə. root direktoriyasının altında <em>vi my.cnf </em>yaradıb içinə aşağıdakıları yazırıq.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/624/1*yGSNp7grU-rQD4BMEGQPvw.png" /></figure><p>İndi isə serverimizi konfiqurasiya edək ki, bu server master kimi fəaliyyət göstərsin və slave serveri dəyişiklikləri izləsin və özündə update etsin.</p><p><em>Vi /etc/my.cnf</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/624/1*mRoyab1v4MNZf4oOWlU_6w.png" /></figure><p><em>mysql</em></p><p>qoşulub iki əlavə databaza və içində table yaradıb insert edərk.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/283/1*pjVnses9MobUnag6OOj3Zw.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/441/1*agcs-nRtVtj8V9t23_ealQ.png" /></figure><p>Root istifadəçisi ilə slave istifadəçisi yaradıb ona replikasiya icazəlarini veririk.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/624/1*3rXpPf7_iT0J4tzupU3iJQ.png" /></figure><p><em>Systemctl restart mariadb</em></p><p>Hazırda konfiqurasiya etdiyimiz master serverinin statusunu yoxlayırıq onun əsas iki parametrini yadda saxlamaq lazımdır. Slave server quraşdırarkən bizə lazım olacaq.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/624/1*sUPS7VYlOEbGsfAFw1dL4A.png" /></figure><p><em>Mysqldump test &gt; test.sql</em></p><p>Test olaraq test databazasanı götürdüm və yenidən mysql-ə qoşulub</p><p><em>Unlock tables</em></p><p>etmək lazımdır. Bu faylı digər serverə slave-ə ataq.</p><p><em>Scp test.sql root@192.168.53.145:/root/</em></p><p>Keçək slave (192.168.53.145) serverə.</p><p><em>yum install mariadb</em></p><p><em>systemctl enable mariadb</em></p><p><em>systemctl start mariadb</em></p><p><em>firewall-cmd — permanent — add-service=mysql</em></p><p><em>firewall-cmd — reload</em></p><p><em>systemctl start mariadb</em></p><p><em>mysql_secure_installation</em></p><p>sonra <em>vi /etc/my.cnf</em> faylı yaradıb içinə sətirləri əlavə edin. İkinci sətir hansi bazanın update olunmağını istəyiriksə adını yazırıq.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/307/1*hSjX8xa2t6fnwhfE7w2b-Q.png" /></figure><p>Export etdiyimiz faylı bura import edirik aşağıdakı kimi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/433/1*ic5XGKv1h8pmk0SAiTeq5g.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/249/1*ivSLsrwsNYtPl6gtIjKK_w.png" /></figure><p>Və slave-də masterə qoşulmanı təmin konfiqləri yazaq.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/344/1*sLXyKdmkxNgpXebygJMbLQ.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/624/1*i10sMMgh5dXz2gcRZwJFvg.png" /></figure><p>Quraşdırılma hazırdır. İndi əgər masterə data yazsanız o slave-ə update olmuş olacaq.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/562/1*QsI-fb6qvzaRslmRsWfRgQ.png" /></figure><p>Slave-de baxanda həmin insert etdiyimizi görəcik.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/372/1*RymoudINs4--t8LZWbm8qw.png" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=cf807c400acd" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/kodera/master-slave-replication-cf807c400acd">Master-Slave replikasiyası nədir və necə qurulur.</a> was originally published in <a href="https://medium.com/kodera">Kodera</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Android`də Responsive Design]]></title>
            <link>https://medium.com/kodera/android-d%C9%99-responsive-design-6ed0dea6d719?source=rss----8d1221caaec2---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/6ed0dea6d719</guid>
            <category><![CDATA[java]]></category>
            <category><![CDATA[android-development]]></category>
            <category><![CDATA[responsive-design]]></category>
            <category><![CDATA[android-app-development]]></category>
            <category><![CDATA[android]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Aytaj Dadashova]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 07 Sep 2018 17:32:33 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2018-09-07T17:59:22.767Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*y3WZ0G0a6kg0yDGT" /><figcaption>“blue-and-white papers on pink surface” by <a href="https://unsplash.com/@rawpixel?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">rawpixel</a> on <a href="https://unsplash.com/?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Unsplash</a></figcaption></figure><p>Əvvəlcə <em>Responsive Design</em> anlayışı ilə tanış olaq: <em>Responsive Design</em> dedikdə, program/web səhifə/mobile app və s. software məhsullarının onların işlədikləri bütün cihazlara ölçüsündən asılı olmayaraq uyğunlaşması, kontentin aydın təsviri, düzgün görünməsi nəzərdə tutulur.</p><p>Sizə bir sirr açım:) <em>Responsive Design</em> tələbi bəzən ən peşəkar developerlər üçün belə böyük problemə çevrilə bilər. Təsəvvür edin, 11,000+ Android cihazı var və biz tətbiqimizin bütün bu cihazlara uyğun olub-olmamasını necə müəyyənləşdirə bilərik? Əgər <em>Responsive Dizayna</em> sahib tətbiq yaradırsınızsa, xoşbəxtlikdən, tətbiqinizi bütün bu cihazlarda yoxlamağa ehtiyac yoxdur. Məqaləmin davamında `Responsive UI dizaynı üçün istifadə olunan əsas qaydalardan bəhs edəcəm və tətbiq yollarını aydınlaşdıracam. Necə deyərlər: “Let’s get started:)”.</p><p><strong>Ümumi anlayışlar:</strong></p><p>Android studioda elementlərin ölçülərini təyin etmək üçün xüsusi vahidlər mövcuddur. Bunların hər biri ilə ayrılıqda tanış olaq:</p><p>· <strong>dp</strong>: <em>Density Independent Pixel, </em>ekran sıxlığına (piksellərin sayına) əsasən elementləri yerləşdirir. Məsələn, 160dp ekranda 1dp = 1 piksel bərabərliyi doğrudur.</p><p>· <strong>dip</strong>: dip == dp. Android studionun ilkin versiyalarında dp “dip” kimi istifadə olunurdu.</p><p>· <strong>sp</strong>: <em>Scale Independent Pixel</em>, yazı ölçüləri üçün mütləq şəkildə sp vahidindən istifadə olunmalıdır.</p><p>· <strong>px</strong>: piksel</p><p>· <strong>in</strong>: <em>inches </em>fiziki ekran ölçüsünə cavabdehdir.</p><p>· <strong>mm</strong>: millimetr, ekranın fiziki ölçüsünə cavabdehdir.</p><p>· <strong>pt</strong>: inch-in 1/72 hissəsinə barəbərdir.</p><p>Ölçü vahidlərinin müxtəlifliyinə baxmayaraq, yazılar istisna hər zaman `dp istifadə edilməlidir. Yazılar üçün isə <em>sp</em> standart qəbul olunub. Bu iki vahid androiddə responsiv görüntü əldə etmək üçün xüsusi olaraq yaradılıb. Lakin, bununla barəbər standart (fixed) ölçü işlətmək professional sayılmır. Misal üçün, bir cihazda 24dp ölçülü element digəri üçün uyğun ölçüdə olmaya bilər.</p><p>Lakin bəzən sabit ölçülərdən istifadə qaçılmaz olur. Bu zaman istifadə edilə biləcək alternativ üsullar və variantlarla tanış olaq:</p><p><strong>Android Resource faylları:</strong></p><p><em>Responsive UI</em> dedikdə, cihaz ekranında lazım olan anda əlçatan sahəyə reaksiya verən, onu düzgün əhatələməyi bacaran UI nəzərdə tutulur.</p><p><em>Android Resource System </em>mövcud sahəyə əsasən alternativ resurslar təmin etməyə imkan verir. <em>Resources </em>android kodun istifadə etdiyi əlavə <em>content</em>, məsələn: <em>bitmaps, layout definitions,</em> app-də istifadə olunan stringlər, <em>animation </em>təlimatları və s. məlumatların saxlandığı xüsusi fayllardır. Müxtəlif cihazlara əsasən istifadə olunmalı olan faylları hər zaman təmin etmək gərəklidir. Belə ki, <em>runtime </em>vaxtı android cihazın ekran ölçüsünə əsasən avtomatik lazım olan fayldakı resursu istifadə edir. Məsələn, ekrana əsasən müxtəlif ölçüdə UI layoutları təmin edə bilərik. <em>Resource </em>fayllarındakı content-dən istifadə etmək üçün sadəcə <em>resource </em>ID-dən (Hansıki, proyektin <em>R </em>klasında saxlanır) istifadə kifayətdir.</p><p>Müxtəlif ekran ölçüləri və cihaz konfiqurasıyalarına əsasən <em>resource </em>fayllarını təmin etmək üçün: 1) res/ directoriyası altında &lt;resources_name&gt;-&lt;config_qualifier&gt; şəklində fayl yaradın. Burada &lt;resources_name&gt; default resurslara cavab verecek faylın adı, &lt;qualifier&gt; isə induvidual konfiqurasiya fayllarını təmin edir.</p><p>Məsələn aşağıdakı fayl ardıcıllıqlarına diqqət edin: Burada <em>hdpi </em>spesifikasiyası <em>High-Density</em> (Yüksək piksel sıxlıqlı) cihaz ekranları üçündür.</p><p>res/</p><p>drawable/</p><p>icon.png</p><p>background.png</p><p>drawable-hdpi/</p><p>icon.png</p><p>background.png</p><p>Ümümiyyətlə, mdpi (medium), hdpi (high), xhdpi (extra-high) və xxhdpi (extra-extra) kimi ölçülər mövcuddur və bu ölçülər arası keçidlər (nə zaman hansının istifadə olunması) xüsusi <em>break-point </em>(sərhəd qiyməti) qiyməti ilə müəyyən olunur. Aşağıdakı şəkildə bu keçidləri aydın görə bilərik:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/624/1*gvPhw8Z6tiBsx_3qErU01A.png" /><figcaption>break-point keçid qiymətləri</figcaption></figure><p><strong><em>Responsive UI</em> yolunda ən yeni köməkçimiz: ConstraintLayout</strong></p><p>ConstraintLayout düz iyerarxiyaya malik olan, (iç-içə <em>view grouplara </em>sahib olmayan) geniş və kompleks layout yaratmağa imkan verir. Əslində, bizim bildiyimiz RelativeLayout-a çox bənzərdir, lakin bir növ onun inkişaf etdirilmiş, dinamik funksiyaları olan versiyası kimi qəbul etmək olar.</p><p><em>ConstraintLayout</em>-un bütün möcüzəsi onun Layout Editor-un vizual xüsusiyyətləri ilə asanlıqla istifadə oluna bilməsidir. Yəni, <em>ConstraintLayout </em>istifadə edərkən “drag-and-dropping” üsulu ilə dizaynı qururuq. XML kodları isə avtomatik tənzimlənir.</p><p><strong>Necə tətbiq etməli?</strong></p><p>1. <em>Palette </em>pəncərəsindən istifadə edəcəyiniz elementi tutub ekrana sürükləyin.</p><p>Bu zaman düzbucaqlı şəklində təsvir olunan elementin hər küncündə ölçünü nizamlayacaq nöqtələr və hər tərəfində <em>contraint </em>əlavə edə biləcəyiniz tutacaqlar görəcəksiniz.</p><p>2. View-u seçmək üçün üzərinə klikləyin.</p><p>3. View-un olacağı mövqeni təyin etmək və <em>constraint</em>-ləri əlavə etmək üçün <em>drag-and-dropping </em>və tutacaqlardan istifadə edə və ya <em>Attributes </em>pəncərəsindəki</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/32/1*_JGH_HVi3EXjurUG7tjNLg.png" /></figure><p>işarəsinə klikləyə bilərsiniz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/624/1*8XfJFfOpX7WPZYWNSUHb8Q.png" /><figcaption>Constraint-lərin əlavə edilməsi</figcaption></figure><p>Hər hansı bir elementi drag-and droping ilə ekrana gətirdikdə, onu qoyduğumuz yerdə dayanır. Lakin, əgər biz ona <em>constraint </em>əlavə etməsək runtime vaxtı o ekranda [0;0] pozisiyasına sürüşəcək. Bu baxımdan constraint-ləri əlavə etmək vacibdir. Ümumiyyətlə, hər bir <em>view </em>üçün minimum 1 üfüqi və 1 şaquli <em>constraint </em>tənzimləmək tələb olunur.</p><p>Şəkil 1-də nümunəyə diqqət edək. Burada C adlı <em>view </em>A ilə horizontal (üfüqi) əlaqəyə malikdir. Editorda bu düzgün görünsə də, runtime vaxtı ekranın yuxarı hissəsinə irəliləyə bilər. Lakin əgər Şəkil 2-də göstərildiyi kimi A ilə vertical (şaquli) əlaqə qursaq, problem aradan qalxacaq.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/464/1*li-vfQGNrMAXmhJWBL7BnQ.png" /><figcaption>Şəkil 1. C yalnız horizontal əlaqə ilə A-a bağlanıb.</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/464/1*wj6bZX9vJ1IBXhWBIFcwMg.png" /><figcaption>Şəkil 2. C ilə A arasında vertical əlaqə (constraint) əlavə olunub.</figcaption></figure><p>Diqqət etsəniz atributlar pəncərəsində aşağıdakı şəkildə göstərilən görüntü inspektoru var.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/576/1*adP6zif41MsWuD4GyyFWzQ.png" /><figcaption>Görüntü inspektoru</figcaption></figure><p>Görüntünün bütün tərəflərində göstərilən aşağıdakı simvolların mənasını aydınlaşdıraq:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/61/1*89jSB9eIWqYYP--e5LsJ2A.png" /></figure><p><strong>Fixed</strong>: Spesifik ölçü təyin etmək üçün istifadə olunur. Yəni təyin edilən ölçü artıq ekranın ölçüsündən asılı olmayaraq sabit qalır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/61/1*KzQ4qX2E1Iq9-xa0BMRgqw.png" /></figure><p>· <strong>Wrap Content</strong>: View ona lazım olan qədər (öz content-ini əhatələyəcək şəkildə) sahə tutur.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/61/1*X4dwCg8vNiSSq906UZJJ0g.png" /></figure><p>· <strong>Match Constraints</strong>: View digər constraint-ləri əhatələyəcək və onlara uyğunlaşacaq qədər genişlənir.</p><p><strong>Qeyd: ConstraintLayout-da</strong> match_parent istifadə olunmur. Onun yerinə match_constraints (0dp) atributu əlavə olunub.</p><p><strong>Hər şeyin təzəsi, layoutun köhnəsi: LinearLayout!</strong></p><p><strong><em>LinearLayout </em></strong>elementləri ekranda xətti şəkildə, <strong><em>horizontal</em></strong><em> </em>və ya <strong><em>vertical</em></strong><em> </em>ardıcıllıqla təsvir etməyə imkan verir. Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi bacardıqca standart ölçülərdən qaçmaq lazımdır. Nisbətlərlə işləmək fikri isə, deyəsən, elə bizə lazım olan şeydir!:)</p><p>LinearLayout element ölçülərini bir-birinə nisbət şəklində təsvirini təmin edən <em>weight </em>xüsusiyyətinə malikdir. Bunun üçün iç-içə layoutlardan istifadə etmək lazımdır.</p><p>Root layout-a <em>android:weightSum=”100&quot;</em> atributu əlavə edib, daha sonra bu layout-un hər bir child layout-unu 100-ün nisbəti şəklində göstərə bilərik. Məsələn, <em>android:layout_weight=”70&quot; v</em>ə <em>android:layout_weight=”30&quot;</em> göstərsək, onda elementləri ekranda 3:7 nisbətində təsvir etmiş olarıq. Beləliklə də, bu nisbət hər bir ekrana əsasən dinamik şəkildə uyğunlaşacaq. Aşağıdakı nümunədə bunu aydın görmək mümkündür.</p><p><strong>Qeyd: </strong>Elementləri <em>vertical </em>olaraq təsvir edərkən, <em>layout_weight </em>atributunu olan hər bir child layout-da <em>android:layout_height=”0dp”</em> atributunu istifadə etməyimiz zəruri şərtdir. Əksinə, <em>horizontal </em>orientasiya istifadə olunursa <em>android:layout_width=”0dp” </em>olmalıdır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/624/1*8L4nZOIC2a8rXdhtNPmBcg.png" /><figcaption>layout_weight atributunun istifadəsinə dair test nümunəsi</figcaption></figure><p><strong>Portrait yoxsa Landscape?</strong></p><p>Android tətbiqlərdə responsivliklə bağlı ən böyük problemlər elə <em>portrait</em>-dən <em>landscape</em>-ə keçid zamanı baş verir. Bir çox tətbiqlərdə rast gəlinən bu problemi aradan qaldırmaq üçün hətta <em>landscape </em>modunu bağlayırlar. Əlbəttə, biz problemdən qaçmaq yerinə onun həllinin tərəfdarıyıq:)</p><p><em>Portrait high</em>(hündürlüyün) <em>width</em>(endən) böyük, <em>Landscape </em>isə <em>high</em>(hündürlüyün) <em>width</em>(endən) kiçik halıdır. Belə ki, biz <em>landscape </em>formasına keçid edərkən belə əslində portrait orientasiyasında ola bilərik. Yəni <em>layout_high və layout_width </em>ölçülərinin yerini dəyişsək bir çox halda problem həll oluna bilər. Bu məntiqlə irəliləsək yuxarda qeyd etdiyim <em>resource </em>fayllarından effektiv istifadə etməklə portrait-landscape keçidlərini dinamik idarə etmək olar.</p><p><strong>Dinamik layoutlar:</strong></p><p>Android tətbiq yaradarkən ekran layoutlarını 4 fərqli ölçüdə (small, normal, large, x-large) yarada bilərsiniz. Bunun üçün aşağıdakı kimi res/ direktoriyasında layout/ faylında rightclick=&gt;new=&gt;Layout resource file bölməsinə daxil oluruq.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/469/1*NcLxwbvgTLo-fw7iV33aqg.png" /><figcaption>Layout resource file yaradılması</figcaption></figure><p>Açılan dialoq pəncərəsində <em>size </em>bölməsinə keçid edərək <em>&gt;&gt; </em>işarəsinə klikləyirik. Açılan yeni pəncərədə small, normal, large və x-large ölçülərindən birini seçərək layout faylını yarada bilərik.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/534/1*ZXyFjz8nL43WUt1KlSthGg.png" /><figcaption>size keçidi istifadə etməklə 4 ölçüdə layout resource fayl yaradılması</figcaption></figure><p><strong>Transformasiya:</strong></p><p><em>Tranformasiya </em>məntiqi dedikdə, hansı elementlərin göstərilməsi deyil, hansı formatda göstərilməsi nəzərdə tutulur. Ən sadə misal kimi <strong>showAsAction=”ifRoom” </strong>atributuna malik <em>menu </em>göstərilə bilər. Əgər mövcud sahə olarsa <em>overflow </em>menyu ilə text formatından icon formasına keçidi təmin edirik.</p><p>Transformasiyaya digər bir nümunə kimi məlumatları hansı formada göstərməsi misal ola bilər. Məsələn, kiçik ekran üçün <em>ListView </em>istifadə ediriksə, böyük ekranlar üçün <em>GridView </em>istifadə oluna bilər. Burada əsas məsələ mövcud sahədən mümkün qədər effektiv istifadə etməklə məlumatların təsviridir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/624/1*kAEEGq3fnoug57R6HN-9UQ.png" /><figcaption>ListView və GridView ilə transformasiyaya dair nümunə</figcaption></figure><p><strong>Necə tətbiq etməli?</strong></p><p><em>RecyclerView</em>-un <em>layoutManager </em>atributundan istifadə etməklə <em>LinearLayoutManager</em>-dən <em>GridLayoutManager</em>-ə keçə bilərik. (onCreateViewHolder() hissəsində)</p><p><strong>Hissələrə ayırmaq:</strong></p><p>Ekranı hissələrə ayırmaq məntiqini istifadə edərkən əslində mövcud sahəni daha effektiv istifadə etmiş oluruq. Misalçün, kiçik ekranda <em>scroll </em>funksiyası ilə elementleri list-də təsvir ediriksə böyük tablet ekranlarında boş qalan sahəyə elementleri xüsusi bölmələr şəklində yerləşdirmək olar. Aşağıdakı nümunəyə baxaq:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/624/1*olmA8c0K0Irkf51TB68kiw.png" /></figure><p>Diqqət etsəniz, burada əsas məntiq kiçik ekran üçün vertical görüntü, böyük ekran üçün isə horizontal görüntü yaratmaqdır. Beləliklə, əlçatan sahəni daha düzgün şəkildə istifadə etmiş oluruq.</p><p><strong>Necə tətbiq etməli?</strong></p><p>Əgər dinamik dizaynınız varsa, XML faylında sütunların sayını dəyişdirmək üçün <strong>StaggeredGridLayoutManager </strong>və <strong>app:spanCount </strong>və ya<strong> setSpanCount() </strong>istifadə edin.</p><p><strong>Expand:</strong></p><p>Bəzən, bütün ehtiyacın olan şey əslində kiçik dəyişiliklər olur. Məsələn, mövcud sahəni genişləndirmək və ya margin əlavə etmək.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/624/1*_tnM2osVWLawqfHI-MPQCQ.png" /></figure><p><strong>Necə tətbiq etməli?</strong></p><p>Bunun tətbiq edilməsi, əslində, xeyli asandır. Yuxarda qeyd edildiyi kimi uyğun <em>resource </em>faylları istifadə etmək əsas şərtdir. Belə ki, kiçik ekran üçün <em>margin-i 0dp</em>, böyük ekran üçün 24dp kimi qəbul edə bilərik. Digər bir yol isə <em>Percent Support Library </em>istifadə edilməsidir ki, <em>layout_widthPercent </em>vasitəsilə 100%-dən 80%-ə dəyişə bilərik.</p><p><strong>Düzgün pozisiya işlədilməsi:</strong></p><p>Ekrandakı <em>View</em>-ların düzgün yerləşdirilməsi hər zaman önəm kəsb edir. Məsələn, <em>FloatingActionButton </em>(FAB)-ı nəzərdən keçirək. Bu düymə hər zaman mühim bir əməliyyat yerinə yetirlə bilər. Bu da onun yerləşdirildiyi yerə daha çox diqqət etməyimizi tələb edir. Bu düymə adətən sağ aşağı küncdə yerləşir. Lakin planşet kimi böyük ekranlarda onun yerini dəyişə bilərik:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/624/1*Ltn614VbPteCev1OKqxY8Q.png" /><figcaption>FAB düyməsinin ekran ölçüsündən asılı olaraq düzgün yerləşdirilməsi</figcaption></figure><p><strong>Necə tətbiq etməli?</strong></p><p>CoordinatorLayout içərisində<em> layout_gravity=”bottom|end”</em> atributu ilə <em>FloatingActionButton </em>istifadə edirik. <em>layout_anchor</em> və <em>layout_anchorGravity=”bottom|end”</em> atributlari ilə müxtəlif pozisiyalarda FAB-ı <em>AppBarLayout</em>-a bağlaya bilərik.</p><p><em>Responsive </em>tətbiqin yaradılması bəzən illərin təcrübəsi və uzun zaman ərzində qazanılmış vərdişlər sayəsində təmin edilə bilər. Android cihazlar, həqiqətən, saysız müxtəlif ölçüyə malikdir və bunların hər birində responsivliyi təmin etmək üçün konkret qayda mövcud deyil.</p><p>Adətən, təcrübəsinə əsasən hər bir developerin özünəməxsus üsulları olur. Biz bugünki məqaləmizdə gözlənilməsi zəruri olan əsas qaydalardan, istifadə edilə biləcək basic üsullardan qısaca bəhs etməyə çalışdıq. Daha uğurlu nəticələr üçün məqalədə qeyd olunan hər bir punktu ayrıca araşdırmağınız məsləhət görülür.</p><p>İstifadə olunmuş resurslar:</p><p>· <a href="https://medium.com/google-developers/building-a-responsive-ui-in-android-7dc7e4efcbb3">https://medium.com/google-developers/building-a-responsive-ui-in-android-7dc7e4efcbb3</a></p><p>· <a href="https://developer.android.com/guide/topics/resources/more-resources#Dimension">https://developer.android.com/guide/topics/resources/more-resources#Dimension</a></p><p>· <a href="https://developer.android.com/training/constraint-layout/">https://developer.android.com/training/constraint-layout/</a><a href="https://developer.android.com/guide/topics/resources/providing-resources?utm_campaign=android_series_responsive_ui_051016&amp;utm_source=medium&amp;utm_medium=blog">https://developer.android.com/guide/topics/resources/providing-resources?utm_campaign=android_series_responsive_ui_051016&amp;utm_source=medium&amp;utm_medium=blog</a></p><p>· <a href="https://material.io/design/layout/responsive-layout-grid.html?utm_campaign=android_series_responsive_ui_051016&amp;utm_source=medium&amp;utm_medium=blog#responsive-ui-breakpoints">https://material.io/design/layout/responsive-layout-grid.html?utm_campaign=android_series_responsive_ui_051016&amp;utm_source=medium&amp;utm_medium=blog#responsive-ui-breakpoints</a></p><p>· <a href="https://developer.android.com/reference/android/support/v7/widget/LinearLayoutManager?utm_campaign=android_series_responsive_ui_051016&amp;utm_source=medium&amp;utm_medium=blog">https://developer.android.com/reference/android/support/v7/widget/LinearLayoutManager?utm_campaign=android_series_responsive_ui_051016&amp;utm_source=medium&amp;utm_medium=blog</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=6ed0dea6d719" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/kodera/android-d%C9%99-responsive-design-6ed0dea6d719">Android`də Responsive Design</a> was originally published in <a href="https://medium.com/kodera">Kodera</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[MySQL Cluster nədir? Centos 7 üzərində Mysql Cluster qurulması.]]></title>
            <link>https://medium.com/kodera/mysql-cluster-n%C9%99dir-centos-7-%C3%BCz%C9%99rind%C9%99-mysql-cluster-qurulmas%C4%B1-cd2e498270f7?source=rss----8d1221caaec2---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/cd2e498270f7</guid>
            <category><![CDATA[clustering]]></category>
            <category><![CDATA[mysql]]></category>
            <category><![CDATA[centos]]></category>
            <category><![CDATA[data-security]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Gunel Ismayil]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 07 Sep 2018 08:03:00 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2018-08-31T05:41:07.139Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>İlk öncə Database Cluster haqqında kiçik məlumat verim. Database clustering eyni datanın bir neçə node-larda (normalda bir kompyuterdə bir node saxlanılır.) saxlanılmasıdır. Müsbət tərəfləri:</p><p>1. Data redundancy (Məlumatların təkrarı) — bu düşündüyümüz təkrar deyil. Datanın əlaqəsiz olaraq təkrar saxlanılması deyildir yəni. Məqsəd elə dataların təkrar saxlanmasıdır. Data nodelar arasında sinxron olaraq saxlanılır (dəyişiklik olanda digərlərinə də eyni anda ötürüləcək). Onlardan biri sıradan çıxarsa datanın eynisi digərində olacaq.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/236/1*cJJHls6kkFc7xV9UodLt7Q.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/237/1*9h6UraDOWC1H247j2np0BQ.png" /></figure><p>2. Scalability (Load balancing) — əgər 3 node-mız varsa gələn trafiki 3 kompyuter arasında böləcək. Giriş portu bir dənə olacaq amma trafik olan node-lar arasında bölünəcək ki, güc birinə düşməsin.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/244/1*uyQ4L9z1IE4FB580-aYOfQ.png" /></figure><p>3. Availability (yararlı olmaqlıq) — bu sadəcə olaraq serverimizin işlək vəziyətdə olmağını yəni yaralı olmağını nəzərdə tutur. Bunun həmişə ən yüksək səviyyədə olmağı bizə lazımdır.</p><p>4. Monitoring — Xüsusi skriptlər yazmaq olar ki, müəyyən etdiyimiz vaxtlarda işləsin və serverin vəziyyəti barədə bizim istədiyimiz məlumatları ekrana versin.</p><p>Database cluster qurarkən node iki halda ola bilər 1. Master (həm yazmaq həm oxumaq olur) 2. Slave (ancaq oxumaq olur. Öz datasını masterdən götürür.). Məsələn bir master iki slave node varsa data master node-a yazılır ordan da slave node-lara ötürülür və ya bütün node-lar master olarsa istənilən node-a data yazmaq mümkün olacaq və yazılan data digər node-lara da ötürüləcək.</p><p>Mysql cluster yaratmaq üçün 3 növ node lazımdır. Hər node ayrı serverə yüklənəcək. 1. <strong>Management node</strong> (NDB) — idarəedici node. Onun vasitəsilə yeni node yaratmaq, quraşdırmaq, yenidən başlatmaq (restart), silmək və backup etmək mümkündür. Yəni cluster-də olan digər node-ları idarə etmək üçündür. 2. <strong>Data Nodes</strong> (NDBD) — bu dataların node-lar arasında sinxronizə və replikasiya olunan hissəsidir. 3. <strong>SQL Nodes</strong> (MySQLD) — qoşulanların database cluster-nə qoşulmaq üçün olan interfeys serverləridir.</p><p>Tələblər: 1 Management node, 2 Data node və 2 SQL node (5 virtual maşın hər birinə Centos 7 Minimal setup).</p><p>Mənim NDB-min ip-si: 192.168.53.144</p><p>NDBD: 192.168.53.139, 192.168.53.140</p><p>MySQLD: 192.168.53.141, 192.168.53.143</p><p>Mərhələ 1. Package-lərin yüklənməsi.</p><p>Root istifadəçi kimi bu 192.168.53.144 node-a qoşulmaq. Normalda centosu yükləyərkən root istifadəçi yaratmış olmalısınız. Mysql cluster-ın proqramını aşağıdakı linkdən yükləmək olar. İstəyirsiniz desktop-a yükləyib ordan filezilla ilə serverə atın istəyirsiniz wget ilə linki yazaraq bir başa serverə yükləyin.</p><p><em>cd ~ wget</em> <a href="https://dev.mysql.com/get/Downloads/MySQL-Cluster-7.6/mysql-cluster-community-7.6.7-1.el7.x86_64.rpm-bundle.tar"><em>https://dev.mysql.com/get/Downloads/MySQL-Cluster-7.6/mysql-cluster-community-7.6.7-1.el7.x86_64.rpm-bundle.tar</em></a></p><p>Sonra aşağıdakı server paketləri yükəyin. MySQL cluster package-i yükləyərkən Mariadb-libs error verir ona görə də onu silmək lazım gəlir. Onu sildiyimiz üçün özü ilə bizə bəzi lazım olan package-ləri də sildiyindən ondan sonra əlavə package-lər yükləyirik. Aşağıdakı package-ləri yükləməsəniz MySQL package-lərini yükləməyə çalışarkən müxtəlif errorlar ilə qarşılaşacaqsınız.</p><p><em>yum -y install perl-Data-Dumper</em></p><p><em>yum -y remove mariadb-libs</em></p><p><em>yum install epel-release</em></p><p><em>yum -y install perl-Class-MethodMaker</em></p><p><em>yum -y install perl-DBI</em></p><p><em>yum install net-tools</em></p><p>Sonra isə yüklədiyimiz zip-i ya unzip edin (bunun üçün əlavə package yükləməyə ehtiyac olacaq) ya da desktopdan zipin içindəki faylları filezilla ilə serverə atın və atdığınız yerdə aşağıdakı komandaları yazın:</p><p><em>rpm -Uvh mysql-cluster-community-common-7.6.7–1.el7.x86_64.rpm</em></p><p><em>rpm -Uvh mysql-cluster-community-libs-7.6.7–1.el7.x86_64.rpm</em></p><p><em>rpm -Uvh mysql-cluster-community-client-7.6.7–1.el7.x86_64.rpm</em></p><p><em>rpm -Uvh mysql-cluster-community-server-7.6.7–1.el7.x86_64.rpm</em></p><p><em>rpm -Uvh mysql-cluster-community-management-server-7.6.7–1.el7.x86_64.rpm</em></p><p><em>rpm -Uvh mysql-cluster-community-ndbclient-7.6.7–1.el7.x86_64.rpm</em></p><p><em>rpm -Uvh mysql-cluster-community-data-node-7.6.7–1.el7.x86_64.rpm</em></p><p>Bu mərhələyə kimi proses serverlərin 5-də də eyni qaydada gedir.</p><p>Mərhələ 2. Management Node quraşdırılması.</p><p>Yuxarıdakı mərhələlərdən sonra davamı olaraq İdarəetmə node-u yaratmaq üçün aşağıdakıları etmək lazımdır. Öncə konfiqurasiya faylları üçün direktoriya yaratmaq:</p><p><em>mkdir -p /var/libs/mysql-cluster</em></p><p>Sonra konfiqurasiya faylını yaradıb için doldurmaq.</p><p><em>cd /var/libs/mysql-cluster</em></p><p><em>vi config.ini</em></p><p>Aşağıdakıları faylın içinə atın və öz ip adreslərinizi qeyd edin.</p><p><em>[ndb_mgmd default]</em></p><p><em># Directory for MGM node log files</em></p><p><em>DataDir=/var/lib/mysql-cluster</em></p><p><em>[ndb_mgmd]</em></p><p><em>#Management Node db1</em></p><p><em>HostName=192.168.53.144</em></p><p><em>[ndbd default]</em></p><p><em>NoOfReplicas=2 # Number of replicas</em></p><p><em>DataMemory=256M # Memory allocate for data storage</em></p><p><em>IndexMemory=128M # Memory allocate for index storage</em></p><p><em>#Directory for Data Node</em></p><p><em>DataDir=/var/lib/mysql-cluster</em></p><p><em>[ndbd]</em></p><p><em>#Data Node db2</em></p><p><em>HostName=192.168.53.139</em></p><p><em>[ndbd]</em></p><p><em>#Data Node db3</em></p><p><em>HostName=192.168.53.140</em></p><p><em>[mysqld]</em></p><p><em>#SQL Node db4</em></p><p><em>HostName=192.168.53.141</em></p><p><em>[mysqld]</em></p><p><em>#SQL Node db5</em></p><p><em>HostName=192.168.53.143</em></p><p>Yadda saxlayıb çıxın. Aşağıdakını yazın.</p><p><em>ndb_mgmd — config-file=/var/lib/mysql-cluster/config.ini</em></p><p>Nəticə:</p><p><em>INFO — The default config directory ‘/usr/mysql-cluster’ does not exist. Trying to create it…</em></p><p><em>INFO — Successfully created config directory</em></p><p>Yuxarıdakılardan sonra deməli management node işə düşmüş olur. İndi isə <em>ndb_mgm </em>komandası ilə yoxlayaq.</p><p><em>ndb_mgm</em></p><p><em>show</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/445/1*6ySeY-pw63zmm15USBSkfg.png" /></figure><p>Mərhələ 3. MySQL Cluster Data Node quraşdırılması.</p><p>2 centos server istifadə edəcik. Hər iksinə qoşulub <em>ssh root@192.168.53.139</em> mərhələ 1-in komandalarını təkrarlaryırıq. Sonra conf faylı yaradıb:</p><p><em>vi /etc/my.cnf</em></p><p>içinə atırıq.</p><p><em>[mysqld]</em></p><p><em>ndbcluster</em></p><p><em>ndb-connectstring=192.168.53.144 # IP address of Management Node</em></p><p><em>[mysql_cluster]</em></p><p><em>ndb-connectstring=192.168.53.144 # IP address of Management Node</em></p><p>yadda saxla və çıx. Yenə direktory yaratmaq</p><p><em>mkdir -p /var/lib/mysql-cluster</em></p><p>və data node-u işə salmaq</p><p><em>ndbd</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/624/1*2AYs99POIQxdpGsDSGcnQg.png" /></figure><p>Qeyd 1.Mən my.cnf faylında management node-un ip adresini yazarkən portu da qeydm etdim məndə qoşulmada problem yaradırıdı deyə sizdə yaratmırsa ehtiyac yoxdur. (bu şəkildə <em>192.168.53.144</em>:1186).</p><p>Qeyd 2. Bütün serverlərdə firewalld və selinux-u söndürmək lazımdır yoxsa qoşulmanın qarşısını alacaq.</p><p><em>service firewalld stop</em></p><p><em>setenforce 0</em></p><p><em>vi /etc/selinux/config</em> (faylı edit edib “selinux” sözünün qarşısında “disabled” yazın)</p><p>Mərhələ 4. SQL node quraşdırılması.</p><p>Bu mərhələ SQL node quraşdırılması üçündür hasnı ki, proqramın databazaya girişini təmin edir. 2 centos isitifadə olunacaq. Qoşuluruq mərhələ 1-i edirik.</p><p>Aşağıdakı faylı yaradırıq:</p><p><em>vi /etc/my.cnf</em></p><p>içinə atırıq.</p><p><em>[mysqld]</em></p><p><em>ndbcluster</em></p><p><em>ndb-connectstring=192.168.53.144 # IP address for server management node</em></p><p><em>default_storage_engine=ndbcluster # Define default Storage Engine used by MySQL</em></p><p><em>[mysql_cluster]</em></p><p><em>ndb-connectstring=192.168.53.144 # IP address for server management node</em></p><p>yadda saxla çıx. Və SQL node-u MySQL serverini başlatmaqla işə sal (hər iksində):</p><p><em>service mysql start</em></p><p>Mərhələ 5. Nəticəni görmək.</p><p>Management node-a qoşuluruq.</p><p><em>ssh root@192.168.53.144</em></p><p><em>ndb_mgm</em></p><p><em>ndb_mgm&gt; show</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/609/1*wbBuq5UtrOf6_Cw2hN0MxA.png" /></figure><p>Mərhələ 6. Test</p><p>Test etmək üçün SQL node-lardan birinə qoşulun.</p><p><em>cd ~</em></p><p><em>less /var/log/messages | grep pass</em></p><p>burada sizə MySQL tərəfindən yaradılmış kodu görəcəksiniz o kodu copy edin.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/624/1*8EI-T2GGYs7L3b1Ib2bsRg.png" /></figure><p><em>sudo mysql_secure_installation</em></p><p>yazıb gələn yeni kodu yazın gələn sualları cavablayın.</p><p>Qeyd 3. Yeni kodunuz bir böyük hərf, rəqəm və işarələrdən ibarət olmalıdır.</p><p><em>mysql -u root –p</em></p><p>istifadəçi yaradın</p><p><em>CREATE USER ‘root’@’%’ IDENTIFIED BY ‘aqwe123’;</em></p><p><em>show databases; (</em>var olan databazalara baxıb mysql db-ni seçirik<em>)</em></p><p><em>use mysql;</em></p><p>yaratdığımız useri görmək üçün</p><p><em>select user, host from user;</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/322/1*8Inr5V1J1DuqjNlRMWHsQA.png" /></figure><p><em>grant all privileges to gunel;</em></p><p>Qeyd 4. Bir neçə terminal ilə rahat işləyə bilmək üçün Cmder proqramından istifadə edə bilərsiniz <a href="http://cmder.net/">http://cmder.net/</a>.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=cd2e498270f7" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/kodera/mysql-cluster-n%C9%99dir-centos-7-%C3%BCz%C9%99rind%C9%99-mysql-cluster-qurulmas%C4%B1-cd2e498270f7">MySQL Cluster nədir? Centos 7 üzərində Mysql Cluster qurulması.</a> was originally published in <a href="https://medium.com/kodera">Kodera</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[SQL index nədir? necə işləyir?]]></title>
            <link>https://medium.com/kodera/sql-index-n%C9%99dir-nec%C9%99-i%C5%9Fl%C9%99yir-7217496a4018?source=rss----8d1221caaec2---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/7217496a4018</guid>
            <category><![CDATA[sql]]></category>
            <category><![CDATA[sql-server]]></category>
            <category><![CDATA[b-tree]]></category>
            <category><![CDATA[index]]></category>
            <category><![CDATA[sql-index]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Farid Babayev]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 06 Sep 2018 13:04:25 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2018-09-06T01:20:45.221Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Salam dostlar, bu gün biz bir çoxlarımızın bilibdə işlətmədiyi, işlədibsə də yalnış işlətdiyi 🙃, varlığından belə xəbəri olmayan <strong>index </strong>-in<strong> </strong>nə olduğunu öyrənəcəyik. 🙂</p><p>Əgər verilənlər bazası ilə işləyəcəksinizsə <strong>indexləmə </strong>sözünü çox eşidəcəksiniz. Bəs nədir axı bu hamının dilindən düşməyən indexləmə? İndexləmə deyəndə ağlımıza nə gəlməlidir? Beynimizdə necə təsəvvür etməliyik?</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/600/1*eQXmQnQgNzq5wnMfPHWGfQ.jpeg" /></figure><p>Əslində indexləmə işini biz öz gündəlik həyatımızda istifadə edirik. Təsəvvür edin qarşınızda bir hekayə kitabı var. Mən sizdən həmin kitabda baş qəhrəmanın yaralandığı hissəsini oxu desəm? Siz nə edəcəksiniz? Məcbur kitabın bütün səhifələrinə baxacaqsınız. Hekayədə mən istədiyim hissəni oxumaq üçün. Fərz edək ki, baxdınız və oxudunuz. Bu sizin 10 dəqiqənizi aldi.</p><p>İndi isə mən yenə sizdən həmin kitabda baş qəhrəmanın yaralandığı hissəsini oxu desəm? Amma bu dəfə həmin hissə kitabın 15-ci səhifəsindədir desəm? Siz nə edəcəksiniz? Heç fikirləşmədən 15-ci səhifəni açıb, həmin hissəni oxuyacaqsınız. Və bu sizin heç 1 dəqiqənizi də almayacaq.</p><p>Bunun kimi gündəlik həyatımızda çox şeyləri nümunə göstərmək olar. İndexləmə də bizə əlimizdəki məlumatı daha surətli tapmağa imkan verir.</p><p><strong>Bəs index-i necə yaradırlar?🤔</strong></p><pre><strong>CREATE</strong> <strong>INDEX</strong> <em>index_adı</em> <strong>ON</strong> <em>table_adı</em> (<em>sütun1</em>, <em>sütun2</em>, ...);</pre><blockquote>Verilənlər bazasında hər yenidən yaratma, dəyişiklik edilmə və silmə hadisələrindən sonra index yenidən yaradıldığina görə hər gördüyümüz sütuna index vermək olmaz. İstifadə olunmayan sütunları indexləmək və həddən artıq indexləmə performansı aşağı sala bilər.</blockquote><h3>Bəs bu indexləmə necə işləyir? 🤔</h3><p>İndex-lərin işləmə alqoritmi proqramlaşdırmada çox istifadə olunan və verilənlər bazasının önəmli məsələlərindən biri olan <strong>ağac </strong>alqoritmidir<strong>.</strong></p><p>Tree adlandırılan bu alqoritmin bir çox növü olmasına baxmayaraq biz sql serverin istifadə elədiyi B-Tree (Balanced Tree –Balanslı Ağac)-dan danışacam.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/511/1*pVU4nGLEmv5PaQ9BGcB01A.gif" /><figcaption>B-Tree Architecture</figcaption></figure><p>Tree alqoritmlərində ən başda <strong>Root </strong>yəni kök olur. Root-un altında isə normalda bir və ya birdən çox <strong>Intermediate level (</strong>Orta səviyyə<strong>) </strong>dediyimiz hissə olur. Əgər <strong>Intermediate level </strong>dediyimiz hissənin altında yeni bir hissə yoxdursa, o zaman <strong>Intermediate level </strong>dediyimiz hissəyə <strong>Leaf (</strong>yarpaq<strong>) </strong>deyilir.</p><p><strong>Root-leaf</strong> əlaqəsi proqramlaşdırmada <strong>parent-child əlaqəsinə </strong>bənzəyir.</p><p>İndi isə gəlin B-Tree alqoritminin məntiqini anlamaq üçün bir nümunəyə baxaq. 1-dən 200-ə qədər nömrələnmiş olan qutuların içində 150 nömrəli qutunu tapmağa çalışaq. Əgər indexləmədən istifadə eləməsək 1-dən 150-yə qədər bütün qutulara baxmağa məcburuq. Amma aşağıdaki şəkildəki kimi qutuları B-Tree olaraq sıralasaq axtardığımızı daha tez tapa bilərik.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/614/1*dm6ZcFc67MkTR_hxGyvcsg.jpeg" /><figcaption>B-Tree example</figcaption></figure><p>Şəkildəki kimi 150 nömrəli qutunu 28 dəfə oxumaqla tapırıq. Əvvəlcə 150 dəfə baxmaq lazım idisə B-Tree ilə 28 dəfə baxmaq lazım gələcək. Beləcə həm yaddaşı cox yükləmirik həm də surətli şəkildə istədiyimizi tapırıq.</p><p><strong>İndex növləri</strong></p><p>SQL-də indexlərin aşagıdakı növləri vardır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/354/1*BYnb9MoUzJmo7OI9P8AruQ.gif" /><figcaption>Databse Indexes</figcaption></figure><p>İçində ən önəmli olan Clustered Index və Non-Clustered Index haqda novbəti məqalələrdə ətraflı danışacayıq. Bizi izləməkdə davam edin 🙂.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=7217496a4018" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/kodera/sql-index-n%C9%99dir-nec%C9%99-i%C5%9Fl%C9%99yir-7217496a4018">SQL index nədir? necə işləyir?</a> was originally published in <a href="https://medium.com/kodera">Kodera</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[C#-da refleksiyalar]]></title>
            <link>https://medium.com/kodera/c-da-refleksiyalar-3f742ff1c42b?source=rss----8d1221caaec2---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/3f742ff1c42b</guid>
            <category><![CDATA[csharp]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Kodera]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 29 Jul 2018 07:39:38 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2018-07-29T07:39:29.877Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<blockquote>Reflection sinfi <strong>assembly </strong>daxilində,<strong><em> y</em>əni proqramın tamamının daxilində</strong> sinif, metod kimi növlər haqqında bilgilər almağımızı təmin edir.</blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*4kbW06IE8MXpB7NbvBuH4A.jpeg" /><figcaption>Qapaqlar.</figcaption></figure><p>.NET (dot NET)-in çox güclü bir funksiyasıdır. Gördüyü iş ilə, hansı növü sorğulamaq istəyiriksə, həmin növ haqqında məlumatları — “metadata” bilgilərini əldə edir. Butün bu əməliyyat zamanı <strong>System.Reflection </strong>kitabxanasını istiadə edir və üzərində əməliyyat aparılan “növ”ü <strong>System.Type</strong> obyekti ilə bizə təklif edir. Type sinfi əslində mücərrəd bir class`dır və Memberİnfo sinfindən törəyən bir çox metodlara sahibdir. Növ üzvləri ilə bağlı bilgi əldə edilə və çağırıla bilər. Assembly-dan növ yüklənə bilər və yeni bir obyekt yaradıla bilər.</p><p>Gəlin Assembly anlayışı və Assembly sinfi nədir, ona baxaq. “.NET” mühitində yığılan proqramlar <strong>tərtib </strong>(İng. dilində: Debug) olunarkən özündə ehtiva etdiyi hər bir metod, sinif, dəyişkən və metadata adlanan məlumatlarla birgə tərtib olunur. Mənbə kodlarının bu metadata adlanan məlumatları ehtiva edən dot NET toplusunu <strong>assembly </strong>adlandıra bilərik. Və əslində, debug olunmuş hər bir vahid <strong>assembly </strong>adlanır.</p><p>Reflection sinfi ilə .exe uzantılı faylın ehtiva etdiyi kodları görüntüləyə bilərik. Əlbəttə ki, <strong>DotFuscator </strong>proqramları ilə faylın üzərində dəyişikliklər edilməyibsə. Gəlin burada birr haşiyə çıxaq və <strong>DotFuscator</strong>-un nə olduğuna baxaq:</p><blockquote>DotFuscator “Reverse engineering” adlanan prosesdən proqramı qorumaq üçündür. Reverse engineering isə .NET mühitində yazılmış proqramların mənbə kodlarının DeCompiler`lər ilə oxunmasını təmin etməkdir. Qeyd edək ki, bu zaman proqramın; məsələn hər hansısa bir Verilənlər bazası serveri ilə bağlantısı olan proqramın kodlarını görə və həmin serverin ünvanını, onun admin paneli və sair vacib parametrlərini əldə edə bilərik.</blockquote><p>Assembly demişdik, bir proektdə birdən çox assembly lar olar bilər və biz AppDomain sinfi ilə bütün assembly-ları əldə edə bilərik.</p><blockquote><strong><em>AppDomain</em> </strong>sinfinin <strong>GetAssemblies()</strong> statik metodu ilə bu Assembly-ların adlarını Assembly növündə bir seriyaya köçürə bilərik.</blockquote><blockquote><strong><em>Assembly </em></strong>sinfinin <strong>GetExecutingAssembly()</strong> statik metodu ilə hal-hazırda çalışan assembly-ı əldə edə bilərik.</blockquote><blockquote><strong><em>Assembly </em></strong>sinfinin<strong> LoadFrom()</strong> metodu ilə bir assembly sənədinin ünvanı müəyyən edilərək həmin assembly sinfinin obyektləri əldə edilə bilər.</blockquote><p>Firkrimcə, bu qədər nəzəri bilgi hələki yetərli olacaq. Keçək Type sinfinə və onun Reflection ilə bağlantısına.</p><p><strong><em>MemberInfo </em></strong>sinfi: Bir növdəki bütün üzvləri təmsil etmək üçün istifadə olunur. Məsələn, aşağıdakı kodda String növünün bütün metodlarını WinForm kontrolu olan ListBox-a köçürürük.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/786/1*tUgENCrecY-P6es7HLyn1g.jpeg" /></figure><p><strong><em>Methodİnfo </em></strong>sinfi: Bir növdəki metodları təmsil edir və onları real zamanda çağırmağımızı təmin edir.</p><p>Bir misal da <strong>Methodİnfo </strong>üçün yazaq.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/933/1*cLtBsdAjCC6qr1ef5aIjEg.jpeg" /></figure><blockquote><strong><em>Parameterİnfo </em></strong>sinfi: Bir metoddakı parametrləri görməyimizi təmin edir.</blockquote><blockquote><strong><em>Constructorİnfo </em></strong>sinfi: Bir növün konstruktor metodları haqqında məlumat verir.</blockquote><blockquote><strong><em>Properityİnfo </em></strong>sinfi: Bir növün özəllikləri haqda məlumat verir.</blockquote><blockquote><strong><em>Fieldİnfo </em></strong>sinfi: Bir növün dəyişkənləri haqda məlumat verir.</blockquote><blockquote><strong><em>Eventİnfo </em></strong>sinfi: Bir növün event-ləri haqda məlumat verir.</blockquote><p>Son siniflər haqda misal göstərmirik, çünki, birinci və ikinci misallardakılara uyğun olaraq asanlıqla istifadə edə bilərsiniz.</p><blockquote>Bəs Reflection nə üçün istifadə olunur?!</blockquote><p>Təsəvvür edin ki, siz bir böyük proekt hazırlamısınız və bu proekt istifadəyə və redaktəyə açıqdır. Yəni, müxtəlif insanlar proqramı istifadə edə bilər, üzərində dəyişikliklər edə bilər və əlavələr yaza bilər. Bu zaman sizin proqramı yazarkən yaratdığınız siniflər haqda məlumatları sözügedən sinif vasitəsi ilə əldə edə bilər.</p><p>Yeri gəlmişkən, Reflection üçün hazır proqramlar var. Bunlardan biri də</p><blockquote><strong><em>.NET Reflector</em></strong></blockquote><p>proqramıdır</p><p><a href="https://www.red-gate.com/products/dotnet-development/reflector/">Buradan</a> yükləyə bilərsiniz.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=3f742ff1c42b" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/kodera/c-da-refleksiyalar-3f742ff1c42b">C#-da refleksiyalar</a> was originally published in <a href="https://medium.com/kodera">Kodera</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Object Relational Mapping (ORM) Nədir?]]></title>
            <link>https://medium.com/kodera/object-relational-mapping-orm-n%C9%99dir-5d4fba0d8f78?source=rss----8d1221caaec2---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/5d4fba0d8f78</guid>
            <category><![CDATA[object-relational-mapping]]></category>
            <category><![CDATA[orm]]></category>
            <category><![CDATA[oop]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Farid Babayev]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 27 Jul 2018 07:52:25 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2018-07-27T07:52:30.736Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Salam dostlar, bugünkü mövzumuz proqramlaşdırmaya yeni başlayanların ilk səfər eşitdiyi və bəzilərinin çox istifadə elədiyi ORM olacaq.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*V92_7RK5b8yVVFVljqHl0A.jpeg" /></figure><p>Keçək əsas məsələyə. Nədir bu ORM??? Üstünlükləri nədir? Harda istifadə olunur???</p><p><strong>ORM ( Object Relational Mapping və ya <em>OR Mapping</em>) </strong><em>relyasiyalı verilənlər bazası ( RDBMS ) ilə obyektyönümlü proqramlaşdırma ( OOP ) arasında bir körpü rolu oynayan və relyasiyalı verilənləri idarə eləmək üçün obyekt modellərindən istifadə edilən texnologiya methodudur.</em></p><p>Qısa şəkildə desək <em>obyektlərimizi relyasıyalı verilənlər bazasındakı table-ları bağlayan və verilənlərin alış-verişini bizim üçün təhlükəsiz şəkildə həyata keçirən bir texnologiya methotdur.</em></p><p>ORM texnologiyası standart standart bir proqramlaşdırma dilindən asılı deyil. Hər OOP dilində yazılıb istifadə edilə bilər.</p><p>Niye ORM ???</p><p>Uzun qarmaşıq sorğular yazmaq əvəzinə obyektdən istifadə edərək rahat şəkildə sorğu göndərmək olur.</p><p>Bəs tək bununla bitirmi? Xeyir. Proqramçıların başına bəla olan SQL injection-dan da qoruyur. Yəni uzun qarışıq sorğular yazarkən bir yandan da təhlükəsizliyi maksimum qorumaq lazım olur. ORM ilə təhlükəsiz və rahat şəkildə sorğu göndərmək olur ( Düzgün istifadə edildiyi halda ).</p><p>ORM istifadəsinin (dez)avantajı nədir?</p><h3>Avantajları:</h3><ul><li>Obyektyönümlü proqramlaşdırmada istifadə olunur.</li><li>Yazılan kodun verilənlər bazası ilə heç bir asılılığı yoxdur (Oracle, SQL Server, MySQL və s.).</li><li>SQL sorğuları bilmədən ( az bilikli ) verilənlər bazası ilə əlaqəli proqramlar yaza bilərsiz.</li><li>ORM texnologiyaların çoxu Açıq Mənbəlidir (Open Source).</li><li>ORM texnologiyası içində hazır olan bəzi funksiyalar ilə proqramçıların qarşılaşdığı problemləri həll edir. (polymorphism, caching və s.).</li><li>Daha yaxşı test edilə bilən kod yazmağınıza imkan verir.</li></ul><h3>Dezavantajları:</h3><ul><li>Sürət problemi (düzgün istifadə edilmədiyi halda).</li><li>Verilənlərin alış-verişində idarənin hamısının bizdə olmaması (Göndərilən sorğular bəzən fərqli ola bilər).</li><li>İstifadə edilən ORM texnologiyasının öyrənilməsinə istifadə edilən zaman.</li></ul><p>Ən çox istifadə olunan ORM texnologiyaları:</p><ul><li><strong>C#:</strong> Entity Framework, Dapper, ECO, XPO, Norm</li><li><strong>Java</strong>: Hibernate, Ebean, Torque, JPA,MyBattis</li><li><strong>Php</strong>: CakePHP, Codelgniter,Laravel, RedBean, Doctrine,Propel, PdoMap</li><li><strong>Python</strong>: Django, South,Storm</li></ul><h3>ORM texnologiyasının istifadəsində bəzi məsləhətlər:</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*XS9Y73zC8UTmw14S" /><figcaption>Photo by <a href="https://unsplash.com/@kylejglenn?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Kyle Glenn</a> on <a href="https://unsplash.com/?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Unsplash</a></figcaption></figure><ul><li><a href="http://mertakkaya.blogspot.com/2012/11/lazy-eager-loading.html">Lazy loading</a> özəlliyindən istifadə edin. Hər zaman göndərilməsi lazım olan sorğuları lazy loading ilə göndərin.</li><li>Çox qarışıq ORM sinifləri qurmayın.</li><li>ORM texnologiyası hər zaman problemin həlli olmaya bilər. Lazım olduğu zaman normal sql sorğuları göndərin.</li><li>Verilənlər bazasını optimal şəkildə qurun. Optimal şəkildə qurulmayan verilənlər bazası ilə ORM texnologiyası effektli işləməz.</li><li>Verilənləri çəkərkən pagination (səhifələndirmə) istifadə edin. Beləcə bütün məlumatı çəkmənizə ehtiyac qalmayacaq.</li></ul><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=5d4fba0d8f78" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/kodera/object-relational-mapping-orm-n%C9%99dir-5d4fba0d8f78">Object Relational Mapping (ORM) Nədir?</a> was originally published in <a href="https://medium.com/kodera">Kodera</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Laravel Eloquent-in Code Igniter ilə birləşdirilməsi.]]></title>
            <link>https://medium.com/kodera/laravel-eloquent-in-code-igniter-il%C9%99-birl%C9%99%C5%9Fdirilm%C9%99si-124e514c0af3?source=rss----8d1221caaec2---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/124e514c0af3</guid>
            <category><![CDATA[composer]]></category>
            <category><![CDATA[codeigniter]]></category>
            <category><![CDATA[laravel-eloquent]]></category>
            <category><![CDATA[laravel]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Farid Babayev]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 10 Jul 2018 15:45:00 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2018-07-10T15:45:06.774Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/770/1*cNfLoIFprf_WMUD74fSgdA.png" /></figure><p><a href="http://www.codeigniter.com/">Code Igniter</a> CI kimi bilinən sadə amma güclu PHP framework-lərdən biridir. 2006-cı ildə qurulan bu framework sürətli, təhlukəsiz, yüngüldür və Model-View-Controller dizayn pattern-də işləyir.</p><p>Vaxt itirmədən keçək əsas məsələyə. L<a href="http://laravel.com/docs/5.1/eloquent">aravel eloquent</a> ilə Codeİgniter-i birləşdirsək necə olar? Gəlin bunu bir yerdə yoxlayaq.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*E7W_JzI3PoaT9KKmMN5uag.jpeg" /></figure><h4>Laravel Eloquent-in Code Igniter ilə birləşdirilməsi.</h4><ol><li>Illuminate/Database paketini yükləyirik</li><li>Hook-ları konfiqurasiya edirik</li><li>Laravel Eloquent-i test edirik</li></ol><h4><strong>1. Illuminate/Database paketini yükləyirik.</strong></h4><p>Composer sistemi codeigniter-in üzərində hazır qurulu olur. Sadəcə terminalı acıb, codeigniter faylını tapıb aşağıdakı kodu yazmaq lazımdır.</p><pre>composer require illuminate/database 5.1.16</pre><p>Yuxarıdakı kodu yazanda illuminate database paketini <a href="https://packagist.org/packages/illuminate/database#v5.1.16">packagist</a>-dən çəkib bizim vendor qovluğumuza yükləyir. Daha sonra biz models qovluğunda olan fayllarımızı avtomatik olaraq yükləməliyik. Bunun üçün biz<em>composer.json </em>faylını açıb aşağıdakı kodu əlavə etməliyik.</p><pre>&quot;autoload&quot;: {<br>    &quot;classmap&quot;: [<br>       &quot;application/models&quot;<br>    ]<br>}</pre><p>Kodu əlavə edəndən sonra <em>composer.json </em>faylı aşağıdakı kimi görsənəcək.</p><iframe src="" width="0" height="0" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/072a94c1f2f82b290a8a8e9df6b90b81/href">https://medium.com/media/072a94c1f2f82b290a8a8e9df6b90b81/href</a></iframe><p><em>vendor/autoload.php</em> faylının işləməsi üçün <em>index.php </em>faylının yuxarı hissəsinə aşağıdakı kodu əlavə edirik.</p><pre>require_once &#39;vendor/autoload.php&#39;;</pre><p>Daha sonra isə modellərin avtomatik yüklənməsi üçün terminalı açıb composer dump-autoloadyazırıq.</p><h4>2. Hook-ları konfiqurasiya edirik.</h4><p>İlk oncə biz codeigniter-də hook-lardan istifadə eləmək üçün codeigniter-də hook-u aktiv eləməliyik. application/config/config.php faylını açıb enable_hooks -un dəyərini TRUE eləməliyik.</p><pre>$config[&#39;enable_hooks&#39;] = TRUE;</pre><p>Daha sonra application/config/hook.php faylını açıb aşağıdakı kodu yazırıq.</p><pre>$hook[&#39;post_controller_constructor&#39;][] = [<br>    &#39;class&#39;    =&gt; &#39;EloquentHook&#39;,<br>    &#39;function&#39; =&gt; &#39;bootEloquent&#39;,<br>    &#39;filename&#39; =&gt; &#39;EloquentHook.php&#39;,<br>    &#39;filepath&#39; =&gt; &#39;hooks&#39;<br>];</pre><p>Yuxarıdakı kodu yazdıqdan sonra application/hooks qovluğunda ElaquentHook.php faylı yaradıb içinə aşağıdakı kodu yazırıq.</p><iframe src="" width="0" height="0" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/e9e08a5bd0eac304ec95a6f898bdcb7c/href">https://medium.com/media/e9e08a5bd0eac304ec95a6f898bdcb7c/href</a></iframe><h4>3. Laravel Eloquent-i test edirik.</h4><p>Bütün konfiqurasiya bitdi. İndi isə elediklərimizi test elemek zamanı gəldi.</p><p>Artıq biz bütün modellərə \Illuminate\Database\Eloquent\Model -i use edəcəyik.</p><p>Məsələn User.php</p><iframe src="" width="0" height="0" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/f8e8f1f8ff6afe8551b10090ad3a632d/href">https://medium.com/media/f8e8f1f8ff6afe8551b10090ad3a632d/href</a></iframe><blockquote>Unutmayın hər dəfə yeni model yaradanda terminalda composer dump-autoload kodunu işlədin. Əgər işlətməsəz class not found erroru ilə qarşılasacaqsınız.</blockquote><p>İndi isə controller-də yaratdığımız User modelini işlədək.</p><pre>User::all(); // bütün user-ləri gətirəcək<br><br>User::find(1); // id-i 1 olan user-i gətirəcək<br><br>User::where(&#39;id&#39;, &#39;&gt;&#39;, 1)-&gt;get(); // id-i 1-dən böyük olan user-ləri gətirəcək.</pre><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=124e514c0af3" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/kodera/laravel-eloquent-in-code-igniter-il%C9%99-birl%C9%99%C5%9Fdirilm%C9%99si-124e514c0af3">Laravel Eloquent-in Code Igniter ilə birləşdirilməsi.</a> was originally published in <a href="https://medium.com/kodera">Kodera</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Javanın IQ-ü neçədir? Javada Unreachable Code]]></title>
            <link>https://medium.com/kodera/javan%C4%B1n-iq-s%C3%BC-ne%C3%A7%C9%99dir-javada-unreachable-code-34239046032b?source=rss----8d1221caaec2---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/34239046032b</guid>
            <category><![CDATA[java]]></category>
            <category><![CDATA[kodera]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Aytaj Dadashova]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 08 Jul 2018 18:03:20 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2018-07-08T18:50:41.511Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*EHb2vj4DmkNMJ-nI" /><figcaption>Photo by <a href="https://unsplash.com/@tchompalov?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Vlad Tchompalov</a> on <a href="https://unsplash.com/?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Unsplash</a></figcaption></figure><p><strong>Unreachable code nədir?</strong></p><p>Kompüter proqramlaşdırılmasında <strong>“Unreachable code”</strong> (Əlçatmaz kod) dedikdə proqram kodunun elə bir hissəsi nəzərdə tutulur ki, o heç vaxt yerinə yetirilə bilmir.</p><p><strong>Unreachable code</strong> əksər hallarda arzuolunmaz nəticələrə səbəb olduğu üçün lazımsız sayılır:</p><p>· Əlavə yaddaş sahəsi zəbt edir</p><p>· CPU təlimatlar keşində təlimatların anlamsız saxlanması, hansıki eyni zamanda yaddaş sahəsini azaldır.</p><p>· Və s.</p><p>Java proqramlaşdırmada hər bir statement proqramın müəyyən axışında heç olmasa bir dəfə yerinə yetirilməlidir. Əgər bunun əksi baş verərsə <strong>Unreachable Statement</strong> erroru ilə qarşılaşırıq. Javada <strong>Unreachable code</strong> <em>compile time</em> errordur. Yəni, Java kodu runetmədən belə, hətta bəzən bizim gözümüzdən qaçsa belə, həmin kodun heç vaxt yerinə yetirilməyəcəyini əvvəlcədən biləcək qədər ağıllıdır:) (Və biz bu erroru düzəltmədən kodu runedə bilmərik)</p><p>Nümunəyə baxaq:</p><iframe src="" width="0" height="0" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/3f3b5d399439fd7a06fce6e2c19cfbe2/href">https://medium.com/media/3f3b5d399439fd7a06fce6e2c19cfbe2/href</a></iframe><p>Bu kodda biz <strong>compile time error</strong> alırıq. Çünki, bu koda heç bir proqram axışında çatmaq mümkün deyil. Əgər boolean b-nin qiyməti “ true” olarsa, ifşərti yerinə yetiriləcək və returnolunacaq. Əks halda elsehissəsinə keçiləcək və returnediləcək. Yəni, hər iki halda proqram print hissəsini yerinə yetirə bilmir. Beləliklə biz İDE-də <strong>“Unreachable Statement”</strong> erroru alırıq.</p><p><strong>Bəs Dead Code nədir?</strong></p><p>Dead Code (Ölü kod) da həmçinin unreachable code sayılır, lakin bu kod compile time error vermir və warning (xəbərdarlıq) etməklə kifayətlənir.</p><p>Nümunəyə baxaq:</p><iframe src="" width="0" height="0" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/0ae4102e3d54ddce4aa5d0675b37849a/href">https://medium.com/media/0ae4102e3d54ddce4aa5d0675b37849a/href</a></iframe><p>Burada ifoperatorunun şərt hissəsi həmişəlik trueolaraq qeyd edilib. Beləliklə, biz “ ifşərti hər zaman true-dur.” xəbərdarlığını alırıq.</p><p>İndi isə yuxardakı kodda kiçik bir dəyişiklik edək, ifblokunu whiledövrəsi ilə əvəzləyib compile edək.</p><iframe src="" width="0" height="0" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/a65ca07d5854f658269670d4a8770fe7/href">https://medium.com/media/a65ca07d5854f658269670d4a8770fe7/href</a></iframe><p>Bu nümunə bizə compile time error verir: <strong>Unreachable code</strong>. Bəs niyə compilyator ifəvəzinə while görəndə fikrini dəyişdi?</p><p>Buna səbəb, Javada müxtəlif kod blokları ( if, while, try, catchconstructor və s.) üçün <strong>Unreachable code</strong> induvidial olaraq təyin edilməsidir. Java dilinin spesifikasiyasına əsasən ifbloku üçün bu formatda unreachable kod “dead kod” sayılır və compilyator buna dair error vermir.</p><p>Başqa bir maraqlı məqama toxunaq: Bildiyimiz kimi Javada finaldəyişənləri mövcuddur. Belə ki, finalaçar sözü ilə təyin edilmş bu dəyişənlərin initialize edilməsi mütləqdir və yalnız bir dəfə initialize edilə bilər. Yəni, proqramın heç bir yerində biz finaldəyişənə yeni qiymət mənimsədə bilmərik. Bəzən proqram kodlarında final dəyişənlər sayəsində <strong>unreachable code</strong>-a dair çox maraqlı nümunələr ortaya çıxır.</p><p>Nümunəyə nəzər yetirək:</p><iframe src="" width="0" height="0" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/f3f7f16811ec1641120fd458b3fbb089/href">https://medium.com/media/f3f7f16811ec1641120fd458b3fbb089/href</a></iframe><p>Biz bu nümunədə “Unreachable code” erroru ilə qarşılaşırıq. Lakin, biz əgər <strong>final </strong>açar sözünü adəyişənindən yığışdırsaq proqram runolacaq. Bəs buna səbəb nədir?</p><p>Buna səbəb a dəyişəninin <strong>final</strong>olaraq elan edilməsidir. finaldəyişənə bəzən <strong>“compile time constant”</strong> deyilir. Belə ki, normal dəyişənlərə qiymət mənimsədərkən compile vaxtı onlar üçün yaddaş sahəsi ayrılır. Onlara mənimsətdiyimiz qiymət isə proqramın runedilməsi vaxtı yerinə qoyulur. Lakin, finaldəyişənlərdə elə compile vaxtı mənimsədilən dəyər dəyişən üçün ayrılmış yaddaş sahəsinə yazılır. Bu səbəbdən biz final dəyişəni yalnız bir dəfə initialize edə bilərik.</p><p>Yuxarıdakı nümunədə “Unreachable statement” erroru almağımıza səbəb də elə budur. Belə ki, Java final olaraq elan edilmiş dəyişənin proqramın heç bir yerində dəyişdirilə bilməyəcəyini və beləliklə while dövrəsinin şərt hissəsinin hər zaman “true” olacağını öncədən bilir. Və bizə xəta göstərir.</p><p>Deyə bilərsiniz ki, biz a dəyişənini final elan etməsək belə a = 2 olduğundan whiledövrəsinin şərt hissəsi hər zaman “true”-dir. Bəli, elədir. Lakin, bu halda dəyişən final elan edilmədiyindən Java dəyişənin qiymətinin proqramın hər hansı bir yerində dəyişdirilə biləcəyini fərz edir və bizə “<em>condition a&lt;5 is always true</em>” xəbərdarlığı verməklə kifayətlənir. Qeyd edək ki, bu kod “Dead code” sayılır:)</p><p>Beləliklə, sizcə Javanın İQ-sü neçədir? Java nə qədər ağıllıdır?:)</p><p>Mənbələr:</p><ul><li><a href="https://www.geeksforgeeks.org/final-keyword-java/">final keyword in java - GeeksforGeeks</a></li><li><a href="https://javajee.com/unreachable-code-in-java">Unreachable Code in Java</a></li><li><a href="https://docs.oracle.com/javase/specs/jls/se7/html/jls-14.html#jls-14.21">Chapter 14. Blocks and Statements</a></li><li><a href="https://javaconceptoftheday.com/unreachable-code-dead-code-java/">Unreachable Code And Dead Code In Java</a></li></ul><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=34239046032b" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/kodera/javan%C4%B1n-iq-s%C3%BC-ne%C3%A7%C9%99dir-javada-unreachable-code-34239046032b">Javanın IQ-ü neçədir? Javada Unreachable Code</a> was originally published in <a href="https://medium.com/kodera">Kodera</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Laravel ilə Google ReCaptcha inteqrasiyası]]></title>
            <link>https://medium.com/kodera/laravel-il%C9%99-google-recaptcha-inteqrasiyas%C4%B1-6965ba04ee03?source=rss----8d1221caaec2---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/6965ba04ee03</guid>
            <category><![CDATA[recaptcha]]></category>
            <category><![CDATA[laravel]]></category>
            <category><![CDATA[laravel-5]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Farid Babayev]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 08 Jul 2018 11:32:18 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2018-07-08T11:32:24.735Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*UAbK3HVFy9a-3G7t8CRpBg.png" /></figure><p>Salam dostlar, bu gün biz Laravel framework-ündə yazılmış web saytın əlaqə formunda google recaptcha-nın quraşdırılmasını öyrənəcəyik</p><p>İlk öncə bizim recaptcha yarada bilməyiniz üçün <a href="https://www.google.com/recaptcha/intro/android.html">Google Hesabınıza</a> ehtiyac olacaq.</p><blockquote>Localhost-da test üçün istifadə oluna bilər</blockquote><p>Google recaptcha-dan qeydiyyatdan keçəndən sonra sizə bir ədəd açar soz (key) və gizli söz (secret) verilir.Daha sonra həmin açar sözlərini .env faylına əlavə edirik.</p><pre>GOOGLE_RECAPTCHA_KEY=6LdB6BAUAAAAAA33OmfV0MWH0bdedefQNyYuQdEu5<br>GOOGLE_RECAPTCHA_SECRET=6LdB6ERTUAAAAAFm6lq5AWir_frgabrQqv177-665</pre><p>İstəsəz siz .env faylında adını fərqli yaza bilərsiz.Mən test üçün GOOGLE_RECAPTCHA qoyuram.</p><blockquote>Yuxarıdakı açar sözləri (key/secret) istifadə etməyin.Bunlar test üçün əlavə edilmişdir.</blockquote><p>Daha sonra əlaqə formunun içinə aşağıdakı kodu əlavə edirik.</p><pre>&lt;div class=&quot;g-recaptcha&quot; <br>           data-sitekey=&quot;{{env(&#39;GOOGLE_RECAPTCHA_KEY&#39;)}}&quot;&gt;<br>&lt;/div&gt;</pre><p>Recaptcha-nın yaranması üçün html-ə javascript-i əlavə etməliyik.</p><pre>&lt;script src=&#39;<a href="https://www.google.com/recaptcha/api.js&#39;">https://www.google.com/recaptcha/api.js&#39;</a>&gt;&lt;/script&gt; </pre><p>Ən sonda aşagıdakı kimi checkbox görsənəcək.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/349/1*77HRz2XNfObi8kMjG5_2jA.png" /></figure><p>Bəs recaptcha necə işləyir?</p><p>İstifadəçi mən “mən robot deyiləm”-i seçəndə google recaptcha bizim üçün bir token yaradir ve istifadəçi mesaj göndərəndə form-da digər məlumatlar arasında həmin token-de göndərilir(g-recaptcha-response adında).</p><p>Bəs biz necə bilə bilərik ki, göndərilən məlumatlar botlar tərəfindən deyil real istifadəçi tərəfindən göndərilib?</p><p>Bunu dəqiq öyrənmək üçün biz google recaptcha-ya sorğu göndərməliyik. Əgər token həqiqətən varsa və real istifadəçi tərəfindən yaradılıbsa google recaptcha-dan bizə cavab olaraq boolean dəyərində true ya da falseolaraq cavab qaytarılacaq. Daha ətraflı <a href="https://developers.google.com/recaptcha/docs/verify">Google </a>-dan baxa bilərsiz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*zumQ3lXbaZfSZGiQaPb69A.png" /><figcaption>Google ReCaptcha Documentation</figcaption></figure><p>Daha sonra tokenin tədiqlənməsi üçün google recaptcha-nın verdiyi url-ə sorğu göndəririk.</p><iframe src="" width="0" height="0" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/5dc80c9519eaca5cec0edcd731add2f7/href">https://medium.com/media/5dc80c9519eaca5cec0edcd731add2f7/href</a></iframe><blockquote>Mən sorğu göndərmək üçün <a href="https://github.com/guzzle/guzzle"><em>Guzzle</em></a><em> paketindən istifadə elədim. Əgər sizin layihənizə paket yüklü deyilsə composer require guzzlehttp/guzzle yazıb yükləyə bilərsiz.</em></blockquote><h3>Bu qədər 🙂</h3><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=6965ba04ee03" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/kodera/laravel-il%C9%99-google-recaptcha-inteqrasiyas%C4%B1-6965ba04ee03">Laravel ilə Google ReCaptcha inteqrasiyası</a> was originally published in <a href="https://medium.com/kodera">Kodera</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>