Piyasa Emri Nedir?

Piyasa emri, kullanıcının mevcut en iyi fiyattan alım/satım yapabilmesini sağlayan emirdir. Kullanıcı, oluşturacağı piyasa emri sayesinde almak istediği kripto parayı hangi fiyattan, kaç adet alabileceğini; kripto parasını satarken ise satmak istediği fiyatı ve kaç adet satacağını belirler.

Kripto para borsalarında kullanabileceğiniz pek çok emir tipi bulunur. Bu emir tipleri size spesifik olarak belirli avantajlar sağlayabilir. Bugün emir tiplerini ve onları hangi durumlarda kullanabileceğinizden bahsedeceğim.

Not: Kripto para borsalarında emir girip işlem yapabilmek için kripto para borsası hesabınızın olması gerekmektedir. Önerdiğim kripto para borsalarını ve nasıl hesap açabileceğinizi görmek için buraya tıklayın.

1- Limit Emir

Limit emir, emir defterine belirli bir fiyat limitiyle verilen emirlere verilen isimdir. Kullanıcı fiyat limiti belirler. Piyasa belirlediğiniz fiyata (ya da daha uygun bir fiyata) ulaştığında emriniz gerçekleşir. Bu nedenle limit emrini piyasadan daha düşük bir fiyatla alım ya da piyasadan daha yüksek bir fiyata satış yapmak istediğiniz durumlarda kullanmanız size avantaj sağlayacaktır. Emrinizin gerçekleşebilmesi için piyasa fiyatı, emrinizdeki fiyata ulaşana kadar beklemeniz yeterlidir.

Binance’ın websitesinden ekran görüntüsü alıp eklediğim bu görselde al/sat yaparken limit emir seçeneğini seçtikten sonraki paneli görüyorsunuz. Görsel USDT/BTC paritesine ait. Sarı renk içine aldığım bölümde Bitcoin başı ödeyeceğiniz tutarı, kırmızı renk içine aldığım bölümde ise almak istediğiniz toplam Bitcoin adedini girmeniz halinde sistem bu emrinizi solda bulunan emir tahtasına ekleyecek. Bitcoin’in piyasa değerinin belirttiğiniz fiyata düşmesi halinde emri gerçekleştirecek ve belirttiğiniz tutardan belirttiğiniz adet Bitcoin’i satın almış olacaksınız.

2- Piyasa (Market) Emir

Diğer emir tiplerine göre daha basit olduğu ve anında yapılması istenen emirlerde kullanıldığı için genellikle yeni kullanıcıların en sevdiği emir türü olan piyasa emri, kripto parayı şu anda bulunduğu fiyattan anında almaya yarayan emir türüdür. Sistem, al/sat’ı kriptonun mevcut fiyatından gerçekleştireceği için sizin fiyat belirtmenize gerek kalmaz. Sadece harcayacağınız tutarı belirlersiniz ve işlem anında gerçekleşir.

Binance’ın websitesinden ekran görüntüsü alıp eklediğim bu görselde al/sat yaparken piyasa (market) emir seçeneğini seçtikten sonraki paneli görüyorsunuz. Görsel USDT/BTC paritesine ait. Bitcoin almanız için sadece harcayacağınız USDT miktarını sarı renk içine aldığım bölümde belirtmeniz yeterli. Belirtip satın al’a bastığınız takdirde sistem kırmızı renk içine aldığım “en ucuz satış fiyatından” size Bitcoin satacak.

Bitcoin’inizi satmak istediğiniz takdirde ise “sell” kısmından kaç adet Bitcoin satmak istediğinizi belirtmelisiniz. Ardından sistem mavi renk içine aldığım “en yüksek satın alma emrinden” size satışınızı yaptırtacaktır.

Not: İşinizi basitleştirdiğinden ötürü piyasa emrinin komisyonları her zaman daha yüksektir. Al/sat esnasında aceleniz yoksa piyasa emri yerine limit emir kullanmayı tercih etmeniz, size daha uygun komisyon ücretine mal olacaktır.

3- Stop-Limit Emir

Not: Stop-limit emrin ne anlama geldiğini anlayabilmek için limit ve piyasa emri kavrayabilmiş olmak gerekiyor. Eğer limit ve piyasa emirlerde anlamadığınızı düşündüğünüz yerler varsa lütfen yukarıda yazanları tekrar okuyun. Gerekirse ek kaynaklardan da araştırma yapın.

Genellikle piyasada zararı kesmek için kullanılan Stop-limit emrini anlamanın en iyi yolu bu emri öncelikle stop fiyatı ve limit fiyatı olarak ikiye ayırmaktır. Stop fiyatı basitçe bir limit emrini harekete geçiren (tetikleyici) fiyattır ve limit fiyatı da limit emrinin harekete geçeceği fiyattır. Bu da bir kere stop fiyatına ulaşıldığında, limit emrinizin anında emir defterine işleneceği demektir.

Binance’ın websitesinden ekran görüntüsü alıp eklediğim bu görselde al/sat yaparken stop-limit emir seçeneğini seçtikten sonraki paneli görüyorsunuz. Görsel USDT/BTC paritesine ait. Bitcoin alabilmek için öncelikle tetiklenip limit emrimizi oluşturacak stop fiyatımızı kırmızı içine aldığım bölümde belirlememiz gerekmekte. Sonrasındaysa yeşil içine aldığım price bölümünden Bitcoin’i almak istediğimiz emir fiyatını belirtmeliyiz. Bitcoin’in piyasa fiyatı, belirlediğimiz stop limitine ulaştığında limit emrimiz oluşturulacak. Bitcoin fiyatı, belirlediğimiz limit fiyatına ulaştığında işlem gerçekleştirilecek.

Bitcoin’inizi satmak istediğiniz takdirde ise aynı işlemleri yapmanız, tek fark olarak “sell” butonunu kullanmanız gerekmekte.

Stop ve limit fiyatları aynı olabilse de bu zorunlu değildir. Aslında, stop fiyatını (tetikleyici fiyat) limit fiyatından birazcık daha yüksek (satış emirleri için) ya da biraz daha düşük (alım emirleri için) olarak belirlemeniz sizin için daha güvenli olacaktır. Bu sayede stop-limit tetiklendikten sonra limit emrinizin doldurulma ihtimalini yükseltmiş olursunuz.

-Binance Academy

Yasal Uyarı

Burada yer alan yatırım bilgi, yorum ve tavsiyeleri yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Yatırım danışmanlığı hizmeti, kişilerin risk ve getiri tercihleri dikkate alınarak kişiye özel sunulmaktadır. Burada yer alan ve hiçbir şekilde yönlendirici nitelikte olmayan içerik, yorum ve tavsiyeler ise genel niteliktedir. Bu tavsiyeler mali durumunuz ile risk ve getiri tercihlerinize uygun olmayabilir. Bu nedenle, sadece burada yer alan bilgilere dayanılarak yatırım kararı verilmesi beklentilerinize uygun sonuçlar doğurmayabilir.

Kripto Para Borsalarında En Çok Kullanılan 3 Piyasa Emir Tipi was originally published in Qualis on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Bilgi parayı çeker sözüne hep katılmışımdır. Herkes cennete gitmek ister ama kimse ölmek istemez sözü ile herkes başarıları olmak ya da para kazanmak ister ama kimse çalışmak istemez sözü arasında hiçbir fark yoktur. Borsaya başladığımdan beri etrafımdaki pek çok bilgisizce işlem yapıp para kaybeden insan modelleriyle karşılaştım. Kimileri borç parayla, kimileri kulaktan duyma bilgiyle işlem yapan, kimileri ise marjin borsası olmamasına rağmen yüksekten alım yapıp değer bir tık düştüğünde direkt yatırımlarını bozanlar, kimileri evini, arabasını satıp işlem yapan vardı. Bu aceleci düşünce yapısı tamamen sağlıksız bir düşüncedir. Bazıları bu faktörlere rağmen şansları yaver gidip iyi para kazanan insanlar da vardır fakat borsa şans oyunu veya diğer tabirle “kumar” değildir. Anca bu dediğim faktörler üzerinde borsada işlem yapmak kumar anlamını barındırır. Borsayı her zaman birden fazla stratejiyi barından bir satranç oyunu olarak görmüşümdür ve bu sayede uzun ve kısa vadede beni tatmin edecek paralar kazandığımı söylemeliyim. Çünkü bilgi, paranın mıknatısıdır. Bugün sizlere aldığım eğitim ve yaptığım araştırmalardan öğrendiğim bilgileri kısa ve öz olacak şekilde anlatmak ve borsada yeniyseniz size küçük bir temel olmak istiyorum.

Öncelikle şu basit sorudan başlayalım.

Mum Nedir ?

Yukarıda kırmızı ve yeşil çubuklardan oluşan bir grafik görüyoruz. İşle bu grafiği oluşturan kırmızı ve yeşil çubuklar mumdur. Bize belirli bir zaman aralığında takip ettiğimiz coin’ in fiyat değişimini gösterir ve bu bilgilere dayanarak strateji belirler ve işlem yaparız. Örnek vermek gerekirse bu grafik örneğine baktığımızda sol üst köşede “BTC/TRY” yazan yerin sağında “1G” yazdığını görürüz. Demek oluyor ki bu grafikteki her bir mum 1 günlük fiyat değişimini gösterir. Bugünkü bahsedeceğim konular ise 1 günlük mum üzerinden olacak.

Peki bu mumlardan fiyat değişimlerini nasıl anlıyoruz ? Gelin aşağıdaki başlıkta inceleyelim.

Mum’ un Anatomisi

Yukarıda gördüğünüz ve renklerle anlaşılacağı üzere yeşil yükseliş, kırmızı ise düşüş mumudur. Yalnız şurada çok ince bir çizgi vardır. Yükseliş mumunun açılış fiyatı aşağıda kapanışı yukarıdadır. Düşüş mumunda ise bu tam tersidir. Mumun dik dikdörtgen olan kısmına da “gövde” , gövdenin altında ve üstündeki ince çizgilere ise “fitil” diyoruz.

Not : Borsada teknik analizlerde kapanış fiyatlarına göre işlem yapılır.

Baskınlıklar

Yandaki görmüş olduğumuz bir yükseliş mumunu ele aldığımızda mumun ortasından mumu ikiye eşit olarak bölecek şekilde bir çizgi çizdiğimizi varsayalım. Bu mum düşüş mumu da olabilir hiç fark etmez eğer ki mum, yeşil alandaysa (yani yükseliş mumu ise ) alıcıların, kırmızı alandaysa ( düşüş mumu ise ) satıcıların daha baskın olduğunu bizlere bildirir.

Eğer ki bir sonraki mum, önceki mumun ortasında ise alıcı ile satıcı ortada anlaşmışlardır ve baskınlık olmayacağı kadar yakındır.

Not : Fakat bu baskınlıklara göre işlem kararı almak yetersizdir.

Extra Bilgi

Bazen grafikte açılış ile kapanış yerleri orantılı olmayabilir. Bunu görsel olarak gösterelim.

Yukarıdaki grafikte görmüş olduğumuz gibi bazı yerleri mavi daireler ile belirttim. Bunun anlamı borsada gördüğün mumlar çoğunlukla bir mumun açılış fiyatı, bir gün önceki mumun kapanış fiyatıyla eşittir. Bu durum tamamen merkez bankasının açılış ve kapanış saatiyle bağlantılıdır.

Ama dikkatinizi çekerim ki bu grafik örneğinde turuncu renkle işaretlediğim yerde bir boşluk var. Bu nedeni şudur ;

Bir yükseliş/düşüş mumu x fiyatta kapanış yaşanılan yerde herhangi bir işlem hacmi ( alış/satış emri vs. ) olmadığından grafik, bir sonraki mumda alımların oluşabilmesi adına y fiyattan açılış yapar.

Şimdi Gelelim 6 Grafik Formasyonuna

Öncelikle sizlere grafik formasyonunun ne olduğuna dair size bilgi vereyim. Grafik formasyonları teknik analizin temel taşlarıdır. Kendilerini piyasalarda pazarda tekrarlarlar ve görece olarak tespit edilmeleri daha kolaydır. Bu temel kalıplar her zaman diliminde görünür ve bu nedenle gir-çık yapanlar, gün içi işlem yapanlar, salınım işlemcileri, pozisyon tacirleri ve uzun dönem yatırımcılar tarafından kullanılabilir. Grafik formasyonlarının boyutlarının ölçümü, bir sonraki fiyat hareketini ve hangi seviyenin hedefleneceğini öngörmek için kullanılabilir. Bu formasyonlar, giriş ve çıkış kuralları değişebilen bir şekilde agresif olarak (daha az sayıda onay ile) veya korumacı olarak (daha fazla onayla) çeşitli alım-satım işlemlerine temel olabilirler. Bir işleme girmeden önce bilinmesi önemli olan ödül / risk değerlerini hesaplamak kolaydır.

İlk olarak sizlere bahsedeceğim 6 formasyonu üçe ayırıp hangilerinin yükselişin geleceğine dair bilgi verip vermeyeceğini göstereceğim. Sonra bu formasyonların özelliklerini ve grafik örneklerini sizlere sunacağım.

Yükselişin Geleceğine Dair Bilgi Veren 3 Formasyon

1-) Çekiç formasyonu

2-) Sabah yıldızı formasyonu

3-) Yutan boğa formasyonu

Düşün Geleceğine Dair Bilgi Veren 3 Formasyon

1-) Asılı adam formasyonu

2-) Akşam yıldızı formasyonu

3-) Yutan ayı formasyonu

1-) Çekiç Formasyonunun Özellikleri

A-) Düşüşün sonunda görülür. ( Düşüş trendi hakimdir. )

B-) Küçük gövdesi olmalıdır.

C-) Mumun altındaki fitil kısmı en az mum gövdesinin 2 katı büyüklüğünde olmalıdır.

Örnek Görsel :

D-) Üst fitil ya hiç olmamalı ya da önemsenmeyecek derecede olmalıdır.

Örnek Görsel :

2-) Asılı Adam Formasyonunun Özellikleri

Asılı adam formasyonu, çekiç formasyonunun özellikleri ile aynıdır. Sadece tek fark, çekiç formasyonu düşüş trendlerinde aranıp yükselişin geleceğine dair bilgi verirken asılı adam formasyonu yükseliş trendinde aranıp düşüşün geleceğine dair bilgi veren bir formasyondur.

3-) Sabah Yıldızı Formasyonunun Özellikleri

A-) 3 mumdan oluşan bir formasyondur.

B-) Düşüş mum çubuğu ile başlar.

C-) Kısa bir mum çubuğu takip eder. ( Yükseliş ya da düşük mumu olup olmadığı önemli değildir. )

D-) Piyasada düşüş trendi hakimdir.

E-) Devamındaki yükseliş mumu ilk düşüş mumu içerisinde kapanış yapar.

4-) Akşam Yıldızı Formasyonunun Özellikleri

A-) 3 mumdan oluşan bir formasyondur.

B-) Yükseliş mum çubuğu ile başlar.

C-) Kısa bir mum çubuğu takip eder. ( Rengi önemsizdir. )

D-) Piyasada yükseliş trendi hakimdir.

5-) Yutan Boğa Formasyonunun Özellikleri

A-) Piyasada düşüş trendi hakimdir.

B-) İlk gün kırmızı bir gövde görünür.

C-) Kırmızı gövdenin uzunluğu önemsizdir.

D-) İkinci gün çıkan yeşil mum ilk günkü kırmızı mumun gövdesini tamamen içine alır.

6-) Yutan Ayı Formasyonunun Özellikleri

A-) Piyasada yükseliş trendi hakimdir.

B-) İlk gün yeşil bir gövde bulunur.

C-) Yeşil gövdenin uzunluğu önemsizdir.

D-) İkinci gün çıkan kırmızı mum ilk günkü yeşil mumun gövdesini tamamen içine alır.

Bugün sizlere borsada mumların ne işe yaradığı ile alakalı ve temel olarak ilk 6 formasyonu basit, kısa ve öz bir şekilde anlatmaya çalıştım. Umarım yardımcı olmuştur ve işinize yarar. Bize olmak için Qualis’ i ve sosyal medya ve medium hesabımı takip etmeyi unutmayın :) Bir sonraki bilgi dolu makalelerde görüşmek üzere !

Sosyal medya hesaplarım

https://www.instagram.com/heythisiscmd/?hl=tr

https://canmrtdrnkoylu.medium.com/

Kaynakça

• Ücretsiz Hisse Senedi Grafikleri, Hisse Fiyatları ve İşlem Fikirleri
• Ninja Traders | Trader| Udemy

Borsada 6 Grafik Formasyonu was originally published in Qualis on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Bir illüzyon sanatı meraklısı ve bunun üzerinde küçük çalışmalar yapan biri olarak bu sanat dalını ele almazsam olmaz diye düşündüm. Çoğumuz küçüklüğümüzde sihirbazların yapmış olduğu gösterilere hayretler içerisinde kalmış ve sanatçının nasıl yaptığını sorgulamışızdır. Tabi bu makalemde size sihirbazlık numaralarının nasıl yapıldığını anlatmayacağım. Çünkü ünlü dedektif Sherlock Holmes’ün dediği gibi

“Biliyorsunuz ki, sihirbaz numarasını açıklayınca artık alkış alamaz.”

-Sherlock Holmes

Bugünkü bahsedeceğim konu, illüzyon sanatının kısa bir tarihçesi ve bilimi olacak. Evet, BİLİMİ :) Şimdi gelelim en basit sorudan başlayalım.

Nedir Bu İllüzyon ?

İllüzyonun diğer bir anlamı, “Yanılsama” ya da “Duyu yanılsaması” olarak da bilinir. Tanımı, gerçek bir nesnenin duyular üzerindeki izlenimlerinin yanlış değerlendirilmesidir. Biliyoruz ki sihirbazlar sahnelerinde her zaman bunu kullanırlar bir örnek göstermek gerekirse iskambil kart numaraların da gönüllü seyirci, sihirbaz tarafından yanlış odağa sürüklenir ve bu sayede abra kadavra puf ! görev başarıyla tamamlanır :)

Sihirbazlar

Az önce de dediğim gibi sihirbazlar her zaman illüzyon kullanmaktadırlar. Aslında bazen sihirbazlara illüzyonist de denilmektedir. Harry Houdini gibi ünlü sihirbazlar yaptıkları şeyin illüzyon yaratmak olduğunu söylerler. Sihirbazlar imkansız olan şeyi yapmıyorlar, sadece yapıyormuş gibi görünmelerini sağlıyorlar. Peki kim bu Harry Houdini ?

Harry Houdini, asıl adı Erik Weisz, Macar asıllı Amerikalı illüzyonist. Özellikle, bağlı durumda girdiği kilitli bir sandıktan kurtulma numarasıyla ünlüdür. Macaristan’dan ABD’ye göç etmiş bir hahamın oğluydu.

İllüzyonun Kısa Bir Tarihçesi

İllüzyon sanatı, insanlık tarihi kadar eskilere dayanır. İllüzyon veya dilimizdeki yaygın söyleniş biçimiyle sihirbazlık, eski uygarlıkların saygın bir meslek dalı durumundaydı. Mezopotamya yöresinde, günümüzden binlerce yıl öncesinde kurulmuş bulunan o devrin önemli uygarlıkları, Sümer, Elam, Akad gibi toplumların sihirbazları yazılı tarihe geçecek kadar ün kazanmışlardır.

Sihirbazlık denilince akla ilk gelen uygarlıklardan biri eski Mısır medeniyetidir. Eski Mısır döneminde sihirbazlık doruk noktasına ulaştı. Bilinen illüzyon tekniklerini uyguladıkları halde, kendilerinde tabiat üstü kuvvetler varmış gibi empoze eden ve bunda da başarılı olan eski Mısır sihirbazları, sırlarını kimseye vermezlerdi. Bunlardan bazıları, güvendikleri gençler yetiştirmiş, sanatlarını bunlara devretmişlerdir. Çoğu ise sırları ile birlikte ölüp gittiler.

Peki Bilim İle Ne Alakası Var ?

Hepimiz illüzyonlara şahit olmuşuzdur. Çünkü insanlık tarihi boyunca çoğu insan illüzyon tecrübesini yaşadı. Beynimizin gördüğümüz nesneler, resimler vs. hakkında yaptığı aceleci çıkarımların “Pareidolia” ile bağlantısı var. Peki nedir bu Pareidolia ? Pareidolia, en basit anlamıyla hatalı anlam yüklemektir. bir şeyi, aslında olmadığı gibi anlam yüklemektir. Aslında illüzyonların fark edilmesine dair ilk kaynaklar, Antik çağa kadar dayanmaktadır. Belki de buna örnek olarak Aristotales’in şu sözünü ele alabiliriz.

“Duyularımıza güvenilebilir ancak kolayca kandırılabilir.”

-Aristotales

Tabi burada şunu belirtmek istiyorum. Aristotales’in bu sözü illüzyon mu için mi orası tartışılır.

Optik İllüzyonlar

Bilimin gücü desek yeridir. Çünkü hem öğretici hem de eğlencelin doruk noktası :) İnsan beyninin diğer canlılardan daha üstün düzeyde evrimleştiğini hepimiz biliyoruz. Bu sayede biz insanlar olarak illüzyonları daha iyi anlayabiliriz. Fakat bunu tam olarak beynimiz algılayamaz. Çünkü insan beyni ne kadar gelişmiş olsa da beynimiz bu illüzyonları tam olarak algılayamamaktadır. Sadece görsel verilere dayanarak illüzyonun anlamını tamamlarız. Biz bunlara “Optik İllüzyonlar” diyoruz. Kim bilir belki adaptasyon sayesinde milyon yıl sonra biz homo sapiensler olarak bu optik illüzyonları anlamak için görsel verilere dayanmaya bile gerek kalmayacak.

Optik illüzyonlar, değişmez optik illüzyonlar, fizyolojik ve bilişsel illüzyonlar olmak üzere üçe ayrılır. Hadi şimdi bunlara bir göz gezdirelim.

1–) Değişmez Optik İllüzyonlar

Değişmez optik illüzyonlar, onları oluşturan nesnelerden farklı olan görüntülerdir. Bu tür illüzyon en basit olanıdır ve anlaşılması kolaydır. Bu illüzyonların çoğu sanatta kullanılır ve bu nedenle bir illüzyon olarak görülmezler.

Hadi örneklere bakalım.

Bu üç örnekte gördüğünüz gibi hep bir yüz var ama aslında yüzün oluşmasını sağlayan farklı nesneler vardır.

2-) Fizyolojik İllüzyonlar

Fizyolojik illüzyonlar; belirli bir süre parlaklık, eğim, renk veya hareket gibi bir şeye maruz kaldıktan sonra beyin veya gözler üzerindeki etkilerden oluşur.

Parıltılı ızgara illüzyonu. Şekil, konum, renk ve 3D kontrast kesişme noktalarında siyah noktalar yanılsaması üretmek için birleşiyor.

3-) Bilişsel İllüzyonlar

Bilinçsiz çıkarımlar olarak da adlandırılır. Bakış açınızın, dünya hakkındaki varsayımlarınız yüzünden bozulmasıyla ortaya çıkar. Bu tür illüzyonlar, üçü arasında en yaygın olanıdır. İlk olarak, 19. yüzyılda Hermann Helmholtz tarafından ortaya atılmıştır.

Aşağıdaki şekildeki damalı gölge illüzyonu, 1995 yılında MIT’de görsel bilimler profesörü olan Edward Adelson tarafından yaratılmıştır. İki karonun farklı renkler gibi görünmesinin nedeni, gölgeli bir şey gördüğümüzde beynimizin gerçekte olduğundan daha koyu göründüğünü bilmesidir. Beyin, gölgeli yüzeyi gerçekte olduğundan daha açık olarak yorumlayarak bunu telafi eder.

Bu illüzyonda gölgedeki ve açıktaki dairelerin renkleri farklı görünmesine rağmen aslında aynı tonda renklerdir.

Optik İllüzyonlara Örnekler ve Detaylı Kısımlar

Hadi gelin hep beraber gözümüzü ve beynimizi yoralım :)

1-) Göz Hareketlerine Dayalı İllüzyonlar

Her şeyden önce, ana görseldeki “atım illüzyonu”, tipik bir örnektir. Bu tür bir illüzyon, aslında gözlerinizin hiçbir zaman bir noktaya sabit bakamadığı gerçeğini manipüle etmektedir. Bir noktaya odaklandığınızda, aslında gözlerimiz “mikro-yalpalanma” olarak tanımlayabileceğimiz, sağa sola gitme hareketleri yapar. Bunlar, çok çok ufak hareketlerdir ve gözü saran kaslardan kaynaklanır. Bu nedenle, görsele baktığınızda, bu mikro hareketleri hesaba katarak tasarlanmış çizgiler, hareket izlenimi verir. Halbuki yukarıdaki görsel, bir gif değildir. Duran bir fotoğraftır; ancak gözünüzün hareketleri ve çizgilerin/renklerin konumları, beyninizin hareket algılamasına neden olur.

Hadi gelin şu örnekleri bir inceleyelim.

2-) Göz İçerisindeki Hücrelerin Çalışmasına ve Yorulmasına Dayalı İllüzyonlar

Şimdi sizlere bir video izletmek istiyorum. Bu videoyu izlediğiniz de halüsinasyon görebilirsiniz. Aslında halüsinojenler [gerçekte var olmayan ancak birey tarafından algılandığı düşünülen nesnelerin görülmesine (halüsinasyon) neden olan, bu durumun ortaya çıkmasını sağlayan madde.] genellikle kimyasallar olarak tanımlanırlar ve burada elbette kimyasal bir etki bulunmamaktadır. Buna rağmen etkiler arasındaki benzerlik çarpıcıdır.

UYARI !

Işığa duyarlı epilepsiniz varsa lütfen bu videoyu izlemeyiniz. Ayrıca halüsinasyon biraz uzun sürerse endişelenmeyin, en çok 15–20 saniye içerisinde duracaktır. Beyniniz yeniden normal uyaranlara alışacaktır ve böylece halüsinojen etki kaybolacaktır. Ayrıca çok sık tekrar etmek mide bulantısı ve baş ağrısına neden olabilir, bu sebeple 1 (veya birkaç) seferden fazla uygulamamanızı tavsiye ederim.

Videodaki temel prensip, gözlerinizi bir noktaya odaklayarak retinanızın hep aynı kısımlarından beyne kendisini tekrar eden sinyaller göndermektir. Beyniniz kendisini tekrar eden bu sinyale alıştığında, sinyal dursa bile devam etmesi beklentisi içerisinde olduğundan, bu görüntüyü gözleriniz önünde yaratmaya çalışır. Ancak görsel girdi olmadığı için, üretebildiği şey sadece baktığınız şeylerin videodaki görsel uyarana benzer biçimde (dalgalanarak ve süzülerek) hareket etmesi olacaktır. Aslında harflerin doğru veya yanlış okunmasının hiçbir önemi yoktur. Tek amacı, sizi sabit bir noktaya odaklamaktır. Bu sayede gözlerinizi pek fazla hareket ettiremezsiniz ve uyaranlar hep aynı reseptörleri uyarır. Harfleri birleştirdiğinizde “We don’t live in a world of reality but in a world of perceptions.”, yani “Gerçeklik dünyasında değil, algı dünyasında yaşıyoruz.” cümlesi çıkmaktadır. Ve hayır, “bilinçaltı yükleme” ya da “bilinçaltı mesaj” gibi şeyler gerçek değildir; dolayısıyla bu videoda da yapılamaz.

3-) Hareket ve Titreşim Yanılgıları

Şimdi gelin ve daha çılgın bir şey yapalım. Şimdi size birkaç GIF paylaşacağım ve hayatınızdan birkaç dakika çılgınlık olmasını istiyorsanız, dediğim talimatlara uyun :D

Şimdi aşağıda ki örneğe bakın ve ilk olarak tek tek ilerleyen boşluğa bir göz atın. Gerçekten boşluk hareket ediyor, değil mi? Şimdi siyah artıya odaklanın.

Şimdiyse şu örneğe bakalım

Vee gelelim benim en sevdiğim illüzyon örneğine bu illüzyonu çocukken bir kitap almıştım ve bu tarz şeritli çizimler vardı :)

Ta daa !

4-) Açısal Yönelimden Kaynaklı İllüzyonlar

Beynimiz, derinliği pek de iyi algılayamaz. Bu sebeple, derinliği tam olarak belli olmayan görsel uyaranlar için, hafızamız içerisindeki en uygun bilgileri kullanarak olası bir cevap üretir. Ancak bu cevapların hatalı olması çok muhtemeldir. Aşağıda, bunların örneklerini görelim.

5-) Gölge İllüzyonları

Gölgeler gibi ışığa bağlı ve paralellik geometrik unsurların varlığında da, beynimiz işlem yapmakta zorlanabilir. Örneğin, aşağıdaki fotoğrafta A ve B ile isimlendirilmiş kutuların tonları birebir aynıdır! Ancak B’nin beyaz, A’nın gri olduğundan emin gibisiniz değil mi?

Bence bir daha bakmalısınız

İkna olmadığınızı sezer gibiyim şimdide böyle bir bakın

6-) Paralellik İllüzyonları

Bu illüzyonlarda beynimiz ne kadar yamuk, düzensiz ya da simetrik olamayacak bir şekilde algılasa da, dikkatli bakıldığında hepsinin düzen içerisinden olduğunu görürüz. Buyurunuz işte örnekler !

Optik illüzyonun nasıl oluştuğuna dair ilk teoriler 19. yüzyılda başlamıştır. Örneğin bu dönemdeki çalışmalardan biri olan Ebbinghaus illüzyonu, beynimizin bitişik nesneleri kullanarak boyut hakkında kararlar verdiğini ortaya koydu. Yine klişe ama eğlenceli bir örnek: hangi turuncu top daha büyük?

Bence cevabı aldınız :)

Muller-Lyer illüzyonu ilk olarak 1889'da F.C. Muller-Lyer tarafından bulunmuş ve illüzyon büyük ilgi görmüştür. Bu fenomeni açıklamak için farklı teoriler ortaya çıkmıştır. Araştırmacı Dr. Michael Proulx farklı teorilerin gelişmesini şöyle açıklıyor:

“Birçok optik illüzyon çok etkili olabilir çünkü insan beyninin bilgiyi refleks olarak nasıl işlediğinden yararlanırlar. Eğer bir illüzyon dikkati bu şekilde yakalayabilirse, o zaman bu beynin bu görsel ipuçlarını hızla ve bilinçsizce işlediğini gösterir. Bu aynı zamanda şöyle demek oluyor; belki de optik illüzyonlar, beynimizin görmeyi sevdiği şeyleri temsil ediyor.”

Peki Nedir Bu Muller-Lyer İllüzyonu ?

Muller-Lyer illüzyonundaki çizginin her iki ucundaki okların, zihni üç boyutlu bir sahneye baktığını düşünmesi için kandırmasıdır. Orta çizgideki oklar, kenar çizgisine daha yakındır. Bu da, beyni çizginin daha uzakta olduğunu düşünmeye itiyor ve diğer çizgilerden daha uzun görünmesini sağlıyor.

7-) Mesafe ve Odak Noktasına Dayalı İllüzyonlar

Gözümüzün odaklandığı mesafe de, görsel illüzyonlar yaratabilir. Örneğin aşağıdaki fotoğrafa sabit bir mesafeden bakarsanız, herhangi bir şey olmaz. Ancak kafanızı ekrana yaklaştırıp uzaklaştırmayı deneyin:

Bir başka örnek. Aşağıdaki kutulardan oluşan daireler birbirini kesiyor mu, yoksa her biri birbirinden bağımsız daireler mi?

8-) Yön ve Hız Yanılgıları

Hareketleri akıllıca ayarlanmış cisimler, beynimizin baskın lobuna göre farklı yönlere doğru gidiyormuş gibi algılanır. Bunun aynı zamanda göz yorulması ve göz kırpma ile de ilgisi olduğu bilinmektedir.

Örnek olarak balerin illüzyonunu ele alalım.

Şimdi de koridor örneğine bakalım. Eğer duvarları iki elinizle kapatacak olursanız, hareketin hızı azalacaktır; elinizi çekince tekrar hızlanır.

Peki Bunlar Nasıl Oluyor ?

Gözlerimiz, baktığımız cisimden yansıyan ışık demetlerini tek bir noktada odaklar ve bunların gözün arka iç yüzeyinde bulunan sinir hücrelerini uyarmasını sağlar. Oluşan elektriksel akım, optik sinirler yoluyla beyne ulaştırılır ve daha sonra görsel korteks tarafından yeniden yorumlanır. Görsel korteks beynin en arka bölgesindedir; yani aslında gören, yani yorumlayan gözlerimiz değil beynimizdir.

Bir nesneye baktığımızda şekil ilk önce gözümüzün arkasına ters olarak düşer ve ardından optik sinirlerimiz aracılığıyla beynimize kadar iletilir. Beynimiz bu bilgileri işledikçe, görüntüleri tekrar düzgün haline çevirir. Algılama ve gerçeklik arasındaki bu kopukluk nedeniyle oluşan optik illüzyonlar, beynin fiziksel dünyayı yeniden yaratmada başarısız olabileceği yolları gösterir. Biyolojik olarak, tüm bu görsel kavrama süreci saniyenin onda biri kadardır. Bu süre çok kısa bir süre gibi algılansa da aslında türlerin hayatta kalması açısından yavaş bir süredir. Beyin, binlerce yıllık evrim boyunca, saniyenin onda biri kadar olan bu boşluğu telafi etmek için bazı yöntemler geliştirmiştir. Birçok optik illüzyon, bu yöntemlerin kullanılması sırasında ortaya çıkar.

Bugün sizlere İllüzyon hakkında elimden geldiği kadar anlaşılır anlatmaya çalıştım. Umarım zevk almışsınızdır. Bir sonra ki makalemde görüşmek üzere :)

Biri İllüzyon Mu Dedi ? was originally published in Qualis on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Bugünkü yazımda size gördüğünüz başlığa örnek olarak general rütbelerini ele alacağım. Tabii ki de konumuz Türk Silahlı Kuvvetleri’nin tarihi ya da rütbelerin anlamı vs. değil. Bu konuları ilerleyen zamanlarda ele alırım.

Hadi size küçük bir spoiler olsun :D

Türk Kara Kuvvetleri General Rütbelerine baktığınızda bir sıralama ve isimlendirmenin olduğunu görürüz. Aslında bu sıralama ve isimlendirmeleri hayatımızın birçok yerinde mevcuttur. Okullardaki sınıfların 9A, 9B, 9C olarak isimlendirilmesi ve öğrencilerin başarı durumuna göre sınıflara ayrılması gibi örnekler görürüz. İşte bugün bahsedeceğim konu da hayvan dostlarımızın sıralanması ve isimlendirmesi olacak .Bu sıralama neye göre oluyor hep birlikte bakalım :)

Hayvanlarda Sınıflandırma

Hayvanlarda sınıflandırmanın amacı, farklı hayvan grupları ve türlerinin kolayca tanınması ve birbiriyle ilişkilendirilmesi, böylece bu konudaki çalışmalarda anlaşma ve kolaylık sağlanmasıdır. İlk yapılan sınıflandırmalarda hayvanlar, görülür benzerliklerine göre gruplara ayrılıyordu. Örneğin uçan hayvanlar, yüzen hayvanlar, kabuklu hayvanlar vb… Hayvanları bu şekilde alışılmış görünüşlerine göre ayırmaya suni sınıflandırma denir. İlk zoologlar, hayvanları bu şekilde sınıflandırmışlardı. Zooloji sahasındaki bilgiler derinleştikçe, çeşitli bakımlardan birbirinden oldukça farklı hayvanların suni sınıflandırma ile aynı gruba sokulmuş olduğu; yani suni sınıflandırmanın yetersiz kaldığı anlaşıldı. Bu sebeple, hayvanların sadece morfolojik değil, fizyolojik, embriyolojik, yayılış özellikleri ve akrabalıkları da dikkate alınarak, yeni bir sınıflandırma sistemi olan tabii sınıflandırma geliştirilmiştir. Bu sistemde grupların ayrılmasında çok çeşitli karakterler esas alınmaktadır. Örneğin yarasa uçan bir hayvan olduğu halde kuşlarla aynı grupta incelenmez. Çünkü yarasa memeli bir hayvan olup diğer memeli türlerle akrabadır. Kaza tabii sınıflandırmaya göre Yunus balığı da balıklarla akraba olmayıp memeli hayvanlar grubu içinde yer alır. Tabii sınıflamanın temeli türleri akrabalık derecelerine göre gruplandırmaktır. Bu sınıflamanın hareket noktası, türlerin orijinleri bakımından yakınlık ve benzerlikleridir. Bu konuda esas alınan tanım ve terimlerden bazıları şunlardır.

Temel Kriterler ve Terimler

Homoloji

Değişik hayvanlar ilk bakışta ilgisiz gibi görünen yapı ve organlarının, yakından incelenmesiyle, aralarında benzerlikler olduğu ortaya çıkmaktadır. Mesela bir fok’un yüzme ayağı ile bir yarasanın kanadı veya bir maymunun kolu, dış görünüşleri bakımından birbirine benzemezler. Zira bunlardan birincisi yüzmeye, ikincisi uçmaya, üçüncüsü de tutmaya yarar. Halbuki bunların iç yapısı, kemik ve kasların yapılışı incelenirse üçünün de birbirine çok benzediği görülür. İşte yapılışları itibariyle birbirine benzediği halde fonksiyonları farklı olan bu yapılara Homolog yapılar denir. Böylece Homolog yapılara (veya organlara) sahip iki tür, tabii sınıflandırmada birbirine yakın yerlerde yer alır.

Homolog Organ

Görevleri farklı bile olsa aynı doku tabakasından meydana gelen organlardır.

Burada bir not düşmek istiyorum. Az önce homolojinin açıklamasını yaptık. İşlevleri farklı ama görünüşleri aynı olan yapılardır. Yukarıda örneğe baktığınızda şu soruyu sorabilirsiniz. Örnekteki insan kemik yapısı ile kuşun kemik yapısı birbirine benziyor ve işlevleri birbirinden farklı olabilir fakat kuşun kanadı ile yarasa kanadının hem işlevleri hem de yapıları aynıdır. Bu Homoloji örneği midir ? İşte bu sorunun cevabı aşağıdaki Analoji başlığıdır.

Analoji

Çeşitli hayvan türlerin bazı organları arasında, görülebilir ve fonksiyonları bakımından benzerlik olduğu halde iç yapılarının ve embriyonal dönemindeki durumlarının farklı olduğu görülür. Buna da Analoji denir. Mesela bir yengecin bacağı ile kuşun bacağının ikisi de yürümeye yarar. Keza, bir kelebekteki kanat ile yarasanın kanadının ikisi de uçmaya yarar. Fonksiyonlarındaki bu benzerlik dolayısıyla bunların görünüşleri de birbirine benzetilebilir. Halbuki bunların yapı ve embriyolojik gelişmeleri birbiriyle kıyaslanırsa tamamen farklı oldukları görülür. Aynı şekilde memelilerin gözü ile Ahtapotun gözleri hemen hemen aynı yapıda olup aynı fonksiyonu görmelerine rağmen meydana geldikleri embriyonik tabakalar farklı olduğu için analog organ sayılırlar.

Bakın! Üç farklı uçan türlerin kanatlarına işlevsel olarak bakıldığında üçü de uçabilir. Fakat kemik anatomilerine bakıldığında yapısal farklılık söz konusudur.

Analog Organ

Farklı dokulardan meydana gelen fakat aynı görevi yapan organlardır.

Fizyoloji ve Biyokimya

Bazı canlıların bir takım özellikleri ile bir familyaya, diğer karakterleri yönüyle de başka bir familyaya benzemeleri yüzünden bunları kesin olarak tek familya altında toplamak mümkün olmaz. Bu durumda fizyoloji ve biyokimya bilgilerinden yararlanılarak bunların protein yapılarının benzerliği araştırılır. Böylece hangi familyaya daha yakın olduğuna karar verilir. Bunun dayanak noktalarından biri de fizyolojik benzerlikleri anatomik benzerliklerin izlediği düşüncesidir. Tabii sınıflandırmada sadece homolog organlara dayanan benzerlikler geçerlidir. Yani sınıflandırma yaparken yalnızca homolog organlar arasında benzerlik olup olmadığına bakılarak varsa bu tip benzerlikler değerlendirilir. Analog organlar arasındaki benzerliklerin ise tabii sınıflandırma açısından hiçbir önemi yoktur. Sınıflandırmada temel birim ve yapıtaşı türdür. Tür esas alınarak oluşturulan gruplara ise yüksek gruplar denir. Yüksek grupları, tür tarifi üzerine bina edilerek oluşturulan kategorilerdir.

Tür

Esas vasıfları (karakterleri) bakımından birbirine benzeyen ve birleştiklerinde verimli döller meydana getirebilen fertler topluluğudur. Aynı şartlarda aynı reaksiyonları gösterebilen, birbiriyle çiftleşebilen ve fertil (üreyimli) yavrular/döller meydana getirebilen fertler topluluğudur.

Alttür

Çok az farklı karakterlerle de olsa türden ayrılan ve coğrafi olarak izole olmuş (ayrı düşmüş) populasyonlardır. Belli bir türün fenotipik olarak benzer, fakat taksonomik olarak farklılık gösterebilen coğrafi olarak sınırlanmış lokal popülasyonlarıdır.

Varyete

Morfolojik ve habitat (Bir yere yerleşme) olarak ayrılabilen alttürlerdir.

Yüksek Gruplar (Üst Birimler)

Türün üstündeki kategoriler yüksek grupları oluşturur. Benzer karakterlere sahip iki veya daha fazla kardeş tür, cinsi meydana getirir. Cins; morfolojik karakterleri birbirine benzeyen ve aralarında akrabalık bulunan tür topluluğudur. Aynı cinsin farklı türlerine ait gametler birleştiğinde, zigot belirli embriyonik safhalara kadar gelişebilir ve hatta üreyimli olmayan(kısır) ergin bireyler oluşum edebilirler.

Akraba cinsler familyayı; akraba familyalar takımı(ordo), akraba takımlar sınıfı(clasis) ve akraba sınıflar da şube(flium)’yi meydana getirirler. Böylece, bu sistematik içindeki grupların, teorik olarak aynı ataya sahip olduğu varsayılır. Buna göre basit bir sınıflamada şu kategoriler bulunur:

Örnek

Bunun yanında sistematikte alt kategorilerde bulunabilir. Buna örnek verecek olursak:

Cins ve türe örnek olarak Homo Sapiens’den örnek vermek istiyorum. Homo cinsimiz, Sapiens türümüzdür.

Genel Karakterler

Canlıların bazı karakterlerinin yaygın olarak temsil edilmesi büyük grupların tanınmasında kolaylık sağlar. Örneğin Protozoa (Tek Hücreliler) alt aleminin fertleri tek hücrelidir. Metazoa (Gerçek dokusu olan hayvanlar, biyolojik sınıflandırmada, süngerler hariç, bütün ana hayvan gruplarını kapsayan bir kümedir.) alt alemi ise çok hücreli canlıları içine alır. Metazoadan Porifera (Süngerler) şubesi türlerinin “gastral boşluk”ları (Bağırsak boşluğu) olmamasına karşılık Coelenterata (Radiata, sölenterler)’da Gastrovasküler (iki ana hayvan filumundaki birincil sindirim ve dolaşım organıdır.) boşluklar vardır. Diğer taraftan gastrovasküler sistem [Sölenterlerde (Knidliler veya Sölenterler veya Haşlamlılar, büyük çoğunluğu denizlerde, birkaç türü tatlı sularda yaşayan, doku içeren bir hayvanlar alemi şubesidir.), gastral boşluktan meydana gelen, besinin hücre dışı olarak sindirilmesinden sonra belli hücrelerle alınıp bütün vücuda yayılmasını sağlayan kanal sistemidir.], örneğin Plathelminthes (yassı solucanlar)’da tam olmadığı (yalnız ağız mevcut) halde diğer şubelerde tamdır(ağız ve anüs mevcut). Hayvanların sınıflandırılmasında kullanılan bu geniş karakterlerden başka pek çok morfolojik karakterler daha vardır.

Bunların en önemlilerinden aşağıda bahsettim.

Simetri

Birçok protozoa türü asimetriktir. Bunlardan birkaçı ise sferik simetri gösterirler. Diğer birçok şubenin üyelerinde ise Bilateral Simetri görülür.

Simetri çeşitlerini geçen makalemde paylaşmıştım lütfen bilmiyorum demeyin :D

Segmentasyon

Segmantasyonun diğer bir adı “Bölünme”dir. Zigot oluşumundan sonra başlayan çok hızlı mitoz bölünmelere denir.

Annelidae, Arthropoda ve Chordata (Bu üç türü sizlere görsel olarak göstereceğim) şubelerine mensup türlerin vücutları, segment denen parçalar veya halkalardan oluşmuştur. Bu parçalar, örneğin toprak solucanında birbirinin tamamen benzeri oldukları halde, böceklerde şekilce farklılık arz eder. Segmentasyon, Annelidlerin (Halkalı solucanlar) hem dış hem de iç kısmında belirgin, buna karşılık Arthropoda’da (Eklem bacaklılar) çokluk dışta, kordotlar ise esas olarak içtedir (omurgalar gibi).

Ekler

Hareket etme, beslenme gibi fonksiyonlara yardımcı olan ve vücut dışında bulunan kısımlardır.

Örneğin Mercanlarnın tentakülleri, Toprak Solucanının küçük setaları, Arthropodların anten ve bacakları, Vertabranın bacak ve kanatları gibi.

İskelet

Destek ve koruma vazifesi yapan iskelet, bazı hayvanların içinde (Reptilia, Mammalia) bazılarında ise dışında (Mercan, Yengeç, Böcek) olabilir. İskelet organik veya inorganik menşelidir.

Cinsiyet

Bazı hayvanlar hem erkek, hem de dişi cinsiyet organını bünyelerinde taşırlar. Bunlara Monoecios (Hermafrodit) denir. Mesela Plathelmintes (Yassı solucanlar) türleri. Birçok şubede ise erkek ve dişi cinsiyet organları, ayrı ayrı fertlerde bulunur. Buna da Diocious denir. Bu durum da ayırıcı bir karakterdir.

Embriyonik Gelişme

Hayvan şubelerinin çoğunda (Plathelmintes, Annelidae, Mollusca, Arthropoda) embriyodan gelişen blastopar, ağız olarak kalır. Bunlara Protostomia (Protos=ilk, stooma=ağız) denir. Buna karşılık, Deuterostoma (Deuteros=ikinci) denilen grupta (Chodata gibi) ise ağız yine blastopor’dan oluşur fakat daha sonra blastopar anüse dönüşür

Larva

Genç yavru dönemine Larva denir. Larva döneminin sonunda oluşan ergin, genellikle şekilce ilk larvaya benzemez. Yumurtadan çıkan larvanın ergine kısmen benzemesi (Hemimetabol) veya hiç benzememesi (Holometabol) ne göre de farklı gruplar ayrılmaktadır.

Hayvanlarda İsimlendirme

Aynı hayvan türünün çeşitli dillerde farklı isimleri olduğu gibi, aynı ülkenin çeşitli yörelerinde de ayrı ayrı adları olabilir. Bu durum, karışıklıklara meydan verdiği için türlere bütün bilim insanları tarafından anlaşılacak şekilde standart bir isimlendirme sistemine göre ad verilmesi ihtiyacı doğmuştur. Böyle bir sistem, yanlış anlaşılmayı önleyerek büyük fayda ve kolaylık sağlamaktadır. Toksonomistlerin çalışmaları sırasında, bazen değişik hayvanlara aynı isim (homonim) bazen de aynı hayvana değişik isimler (sinonim) verildiği olmuş, bunun üzerine 1948 yılında toplanan Zooloji kongresinde isimlendirme konusu bir kurala bağlanmış ve kuralları tespit edilmiştir. Bu kurallara göre bir türün ismi iki kelimeden ibaret olmalıdır. Buna Binominal Sistem (binominal = iki kelimeli isim) denir. İlk kelime cins ismi, ikinci kelime de tür adıdır. Üçüncü bir kelime kullanıldığında bu da alttürü ifade etmektedir. Cins isim daima tek kelime olup büyük harfle başlar. Mesela Paramecium, Canis vb. Tür adı tek veya birleşik yazılan bir kelime olup küçük harfle başlar. Örneğin Canis lupus gibi Alttürü ifade eden üçüncü bir kelime bulunduğunda bu da küçük harfle başlar. Mesela Passer domesticus (Bayağı Serçe) Türkiye’deki bundan biraz farklı karekterde olan P.d.niloticus ise Nil vadisindeki serçe kuşlarının adı olup iki ayrı alttürü temsil etmektedir. Cins ve tür isminden sonra gelen ibare, bu türe o ismi veren ilim adamının adı veya adının kısaltılmış şeklidir. Bazen yazar adı parantez içinde gösterilir. Bu, o türün sonradan ilk belirtilen cinsten başka bir cinse aktarıldığını ve bu arada ilk verilen tür adının da değiştirildiğini gösterir. Tür ve alttürlerde yazar isimlerinden sonra konan tarih bu tür veya alttürün tavsifinin yapıldığı yılı gösterir. Mesela Cerambyx cerdo Linneus, 1758. Cinse bağlı herhangi bir tür belirtilmek istenirse, cins adının sonuna (sp.) yazılır. Mesela Terodo sp. Eğer bir cinse bağlı türler ifade edilmek istenirse bu takdirde cins isminin sonuna (spp.) konur. Mesela, Anas spp. Familya adları cins adının ana gövdesine IDAE (Lumbricidae gibi), alt familyalar ise INAE (Ipinae gibi) eklenerek elde edilir.

Bugün sizlere serinin dördüncü yazısını paylaştım ve olabildiğince detaylı ama sıkmadan; kısa ve öz bir şekilde anlatmaya çalıştım. Fakat yazımı sonlandırmadan önce bir konu hakkında konuşmak istiyorum. İlk Zooloji makalemin ilk başında da söylemiştim. Bu serinin amacı insanlara hayvanlar alemini tanıtmak, hayvan sevgisini aşılamak ve özellikle ve özellikle #hayvanhaklarıyasası uygulanması adına böyle bir seriye başlıyorum. Biliyoruz ki maalesef sokaktaki hayvan dostlarımızın, biz insanlar gibi sıcak yuvaları ve doymuş karınları yok ve en kötüsü bazı cani -insan dışı- varlıklar tarafından zarar görüp, öldürülüyor ve buna artık buna bir an önce “DUR !“ denilmesi gerekiyor. Bu seri boyunca şu an okuduğunuz bu yazıyı el alacağım ve son olarak şunu da söylemek istiyorum ki evinize bir sokak hayvanı alamasanız da bir kap su ve bir kap mama bir canın bir günlük yemeğini karşılayıp size attığı o teşekkür bakışı kadar güzel bir şey yok :) Lütfen arta kalan yemekleri çöpe atmayın, onun yerine sokak hayvanlarına verin. Hem o canlar mutlu olsun hem de siz. Bir sonraki yazılarda görüşmek üzere sağlıcakla kalın.

Hayvanlarda Sınıflandırma ve İsimlendirme #hayvanhaklarıyasası was originally published in Qualis on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Kripto Para Dünyasına Giriş — 1 | Kripto Paralar

Kripto para dünyası gün geçtikçe büyümekte ve kripto paralar hem ödeme yöntemi hem de yatırım aracı olarak daha çok kullanılmakta. Bu yüzden Kripto Para Dünyasına ilk adımınızı atmış olmak, ileride size büyük avantajlar sağlayabilir.

Pek çok insan bu alana nasıl ilk adımını atabileceğini bilmiyor. Terimleri, yöntemleri ve projeleri karışık olarak öğrenmeye çalışıp kendilerini bir karmaşanın ortasında buluyorlar. “Kripto Para Dünyasına Giriş” serisiyle sizi tam bu noktadan kurtarıyor olacağım. Bu alandaki her terimi en basit şekilde açıklayıp sizlere piyasaya adım atabilecek kadar temel bilgi birikimi sağlayacağım. Bu seride bana eşlik etmek istiyorsanız şimdi başlamanın tam vakti.

Kripto Para Nedir?

Bu sorunun cevabını anlamak için öncelikle kendimize “Para nedir?” sorusunu sormuş olmalıyız. Sözlük tanımı “devletçe bastırılan ve ülke içinde ödeme aracı olarak kullanılan, üzerinde saymaca değeri yazılı, kâğıt ya da metal nesne” olan para, günümüzde mal ve hizmetlerin değiş-tokuşu için kullanılan araçlardan en yaygın olanıdır.

Kripto paralar ise genellikle internet aracılığıyla kullanılan, çoğu hiçbir merkezi otorite ya da aracı kuruma bağlı olmayan dijital para birimleridir. Kişiler gerçek para gibi bu paralarla harcama yapabilir veya ödeme alabilir. Kripto paralar, normal paralar gibi basılıp elde tutulmazlar. Kişinin kullandığı cüzdan uygulaması veya borsa sitesinde tutulurlar.

Kripto Paralar Neden Ortaya Çıktı

Temeline inecek olursak her kripto para birer projedir. Nasıl ki projeler belirli amaçlar doğrultusunda ortaya çıkıyorsa kripto paraların da kendine özgü amaçları vardır. Örneğin Bitcoin devletlere bağlı kalınmadan, gizliliğe önem verilerek uluslararası para transferini sağlarken Ripple’ın amacı ise minimum işlem ücretiyle uluslararası para transferi sağlayabilmektir.

Blockchain Teknolojisi

Basit bir şekilde ifade edecek olursak kelime anlamı “Blok Zincir” olan Blockchain, verilerin bloklar halinde birbirlerine bağlanmış olmasına imkan sunan teknolojinin ismidir. Kriptolojik şifrelenmeye dayanır. Bitcoin başta olmak üzere neredeyse her kripto paranın yazılımsal temelini oluşturan Blockchain Teknolojisi, verilerin işlenmesi ve korunması sağlar.

Blockchain teknolojisi sadece kripto paralarla ilgili değildir. Herhangi bir veri kaydetme işi Blockchain Teknolojisi sayesinde gerçekleştirilebilir. Burada önemli olan Blockchain Teknolojisinin o verilerin işlenmesi ve kaydedilmesinde kişiye/kuruma kazandıracağı avantaj/dezavantajlardır.

Blockchain teknolojisinin çalışma prensibine sonraki yazılarımdan birinde değineceğim.

Kripto Para Nasıl Alınır?

Kripto Para temin etmenin iki yolu var. Birinin size göndermesi veya başka bir fiat/kripto para karşılığında satın almak.

Fiat Parayla Kripto Para Satın Almak

Elinizdeki fiat parayla (Türk Lirası, Dolar, Euro vb.) kripto para satın alabilmek için bir kripto para borsası hesabına ihtiyacınız bulunmakta. (“Kripto Para Borsaları Nedir? Hangi Kripto Para Borsasını Kullanmalıyım?” yazımdan kripto para borsalarının çalışma prensibini öğrenebilir ve bu borsalara komisyon indirimiyle kayıt olabilme linklerine ulaşabilirsiniz.) Herhangi bir kripto para borsasında hesabınızı açtıktan ve kimlik doğrulamanızı gerçekleştirdikten sonra kolay bir şekilde Türk Lirası yatırıp istediğiniz kripto paradan alabilirsiniz.

Başkasına Kripto Para Göndermek/Almak

Başkasından Kripto Para Almak

Kullandığınız cüzdan uygulaması/ borsa sitesinde cüzdan bölümünden temin etmek istediğiniz kripto parayı seçip “yatır” seçeneğine basın ardından çıkacak olan kodu kopyalayıp size gönderecek olan kişiye yollayın. Bu kodu banka hesaplarındaki IBAN kodunun kripto versiyonu olarak düşünebilirsiniz. Transfer bedeli/zamanı, kodunuzu gönderdiğiniz kişi başarılı bir şekilde gönderimi tamamladıktan sonra gönderilen kriptonun kullandığı transfer ağına bağlı olarak gaz ücretleri sayesinde belirlenir.

Başkasına veya Başka Hesabınıza Kripto Para Göndermek

Kripto para göndereceğiniz hesap yine sizinse o hesabınızdan yatır (deposit)’a basın ve çıkacak olan cüzdan kodunuzu kopyalayın. Eğer başkasına gönderecekseniz o kişiden cüzdan kodunu temin edin. Ardından kripto parayı göndereceğiniz hesaba geçin. Çekim (withdraw)’a tıklayıp kodunuzu oraya yapıştırın. Eğer kullandığınız uygulama otomatik olarak yapmıyorsa ağ türünüzü seçin. Ardından e-mail ve telefon numaranıza gelen doğrulamaları yaptıktan sonra işlemi başlatmış olursunuz. İşlem bedeli/süresi kripto paranın gönderileceği ağ türüne göre gaz ücretlerine paralel olarak değişmektedir.

Kripto Para Dünyasına Giriş serisinin ikinci yazısında Bitcoin’i ele alıyor olacağız. Okuduğunuz için teşekkürler.

Kripto Para Dünyasına Giriş — 1 | Kripto Paralar was originally published in Qualis on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Bugün size kendimden küçük bir bilgi vermek istiyorum. Son zamanlarda Anime serilerini izlemeye ve Manga serilerini okumaya başladım ve şunu söylemeliyim ki ilk başlarda hep önyargılı davransam da bu önyargı zamanla köreldi :) ve bugün sizlere “Mini makale” olarak adlandırdığım bu makalede manganın tarihçesini anlatacağım şimdiden iyi okumalar diliyorum.

şimdi en basit sorudan başlayalım.

Manga Nedir ?

Manga ( Japonca ), Japonların çizgi roman için kullandıkları sözcük olup anime çizim sanatı ile çizilir ve sağdan sola doğru okunur. Çizimler animeye göre daha abartılıdır. Manga kelimesinin bilinen ilk kullanımı 1770'li yıllara dayanmaktadır.

19.yüzyıl boyunca kelime özel olarak, üzerinde karikatürler bulunan ağaç bloklarını, özellikle de hokusai katsushika’nın 1819'da yayınlanmış olan ve öğrencilerinin kullanması için kendisinin çizdiği taslak, çizim ve karikatürlerini adlandırmakta kullanılmıştır. Hokusai, çizdiği taslakları iki Çince karakterin “漫 man” (kaygısız, ilgisiz) ve “画 ga” (resim) birleşiminden oluşan “manga” kelimesiyle tanımlamıştır.

Peki Kim Bu Hokusai Katsushika ?

Katsushika Hokusai, Japonya’da Edo döneminde yaşamış Japon sanatçı, ressam, oymabaskı ustası, tahta oymacısı ve ukiyo-e ressamıdır. Edo (günümüzdeki adı Tokyo) doğumlu Hokusai’ın en bilinen eseri, 1820'li yıllarda ürettiği, uluslararası üne sahip Kanagawa’nın büyük dalgası’nın da dahil olduğu 36 fuji dağı manzarası adlı ahşap baskı serisidir. Bu seri hem yerel seyahat hareketi hem de kişisel Fuji dağı takıntısı ile yaratılmıştır. Hokusai’a önce Japonya’da ve sonrasında dünyada üne kavuşturan işte bu seri ve özellikle serinin Kanagawa’nın büyük dalgaları ve Bulutsuz Havada Fuji Dağı (ya da Kızıl Fuji) eserleridir. Hokusai’nin bu diziden önceki çalışmaları kesinlikle önemli olsa da bu dizi kadar geniş bir kabul görmedi.

İşte Hokusai Katsushika’nın O Ünlü Eseri

Manga aynı zamanda Çin, Hong Kong, Tayvan (“manhua”) ve Güney Kore (“manhwa”) gibi Japonya’ya komşu ülkelerin çizgi roman kültürünü de etkilemiştir.

Manganın Kısa Tarihçesi

Japonya din ve kültür anlamında büyük ölçüde Çin’den etkilenmiştir. Özellikle 6. ve 7. yüzyıllarda yeni ve güçlü bir din olarak Budizm’in Japonya’da benimsenmesiyle birlikte, Budist tapınaklarının yapımını ve duvar resimlemelerini de beraberinde getirmiştir. Nara şehri (Japonyada bir şehirdir.) bölgesinde bulunan Toshodaiji (Japonya’nın Nara Eyaletindeki Nara şehrinde Risshū mezhebinin bir Budist tapınağıdır.) ve Horyuiji (Japonya’nın Nara ilinin Ikoma ilçesine bağlı bir budist tapınağıdır.) tapınaklarının duvarlarına ve tavanın arkasına İnsanları ve hayvanları konu alan çok çeşitli karikatürler yapılmıştır.

Günümüzdeki Durum

Günümüzde, Japon çizgi romanlarının en bilinen şekli öykülü çizgi romanlardır. İlk defa çizgi roman dergilerinde seri halde yayınlanmış daha sonra da kitap haline getirilmişlerdir. Hepsinin tamamı binlerce sayfa uzunluğuna erişmektedir.

Şimdi bana dolar 8.29 olmuş manga fiyatları uçuyor. Nasıl okuyalım ? diye sorabilirsiniz. Biliyoruz ki internette mangaları çeviren ve editleyen siteler mevcut fakat önemli olan işlerini ne kadar doğru yaptıkları :) Bu yüzden size bir site önermek istiyorum. Bu sitenin çeviri ekipleri ve editörlerinin çok emek gösterdiğini düşünüyorum ve sitenin linkini buraya paylaşıyorum.

Oniki Manga - Delikanlı adam sitesi

Buraya kadar okuduysanız size teşekkür ederim. Daha çok bu tarz enteresan “mini içerikler” istiyorsanız beklemede ve sağlıcakla kalın.

Manga’nın Kısa Tarihi was originally published in Qualis on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Önceki yazımda sizlere hayvanlarda simetri şekillerini ve düzlemleri anlatmıştım. Bu yazıyı, önceki yazımın ikinci kısmı olduğunu farz edin çünkü bugün bahsedeceğim konu, başlıktan da anlaşılacağı üzere hayvan vücudundaki bölgeleri inceleyeceğiz. Böylece ilerleyen makalelerimde hayvanların iç yapılarını incelerken neyin nerede olduğunu anlamanızın daha kolay olacağını düşünüyorum. İyi okumalar diliyorum :)

Şimdi hayvan vücudundaki bölgeleri görmek için bir köpek dostumuzu sahneye davet edelim :)

Bu örnekte çok fazla detay olduğunu görüyoruz. Merak etmeyin hepsini açıklayacağım.

Küçük bir not bırakmak gerekirse önceki yazımda eksenlerden bahsettiğimiz için bir organı her açıdan görebileceğiz. O yüzden sadece bölge isimlerinin açıklamasını yapacağım.

Anterior Bölge

Bilateral simetrik açısından bakıldığında başın ön kısmıdır. Türkçe meali de ön taraf ve Pasterior Bölgesinin zıttıdır.

Pasterior Bölge

Türkçe meali Arka taraftır. Kuyruk tarafı, gövdenin arka ucu olarak da isimlendirilebilir. Artık hangisini kullanacağınız size kalmış. Bu bölge direkt anlaşılacağı üzere Anterior Bölgesinin zıttıdır.

Dorsal Bölge

Dorsal Bölgesinin anlamı, fotoğraf örneğinden de görüleceği üzere üst bölgedir .

Ventral Bölge

Kaplumbağa dostumuzu ele aldığımızda Ventral Bölgesinin alt kısım olduğunu görebilirsiniz.

Lateral Bölge

Lateral Bölgenin anlamı, yan taraftır. Leteral Bölge, vücut orta kesiti olduğundan dolayı siz isterseniz sağdan ya da soldan bakın, baktığınız her taraf Lateral Bölge olarak geçer.

Medial (Median) Bölge

Vücudun ortası veya ortaya yakın bölge olarak ta adlandırabilir.

Yukarıdaki köpek dostumuzun bütün bölgelerini gösteren fotoğraf örneğine baktığınızda “Proximal” ile “Distal” yazan kısımlar görürsünüz. Bunların anlamı şudur: Proximal, organın bağlanma noktasına yakın olan bölgeye denir. Distal ise merkezden uzak olan bölgeye denir. Bunların görsel örneğini veremiyorum çünkü incelenen bölgeye göre değişiklik gösterir. Şimdi gelelim eksenlere. Hayvan vücudunda genellikle üç önemli eksen mevcuttur.

Eksenler

1-) Longitudinal Eksen

Vücudun ön ucundan arka ucuna uzanan doğrultudur.

2-) Dorsa-Ventral Eksen

Dorsal yüzeyden ventral yüzeye uzanan ve Longitudinal Eksene dik olan doğrultudur.

3-) Transversal Eksen

Lateral Bölgeler arasında uzanan ve Longitudinal eksen ile dorsa-ventral eksenlere dik olan doğrultudur.

Bugün sizlerle vücuttaki bölgeleri ve eksenleri gördük bu yazım, diğer yazılarıma göre kısa oldu ama önemli olan yazının uzunluğu değil, içeriğindeki bilginin ne kadar öğretici ve yararlı olduğudur.

Bugün sizlere serinin üçüncü yazısını paylaştım ve olabildiğince detaylı ama sıkmadan; kısa ve öz bir şekilde anlatmaya çalıştım. Fakat yazımı sonlandırmadan önce bir konu hakkında konuşmak istiyorum. Makalenin ilk başında da söylemiştim. Bu serinin amacı insanlara hayvanlar alemini tanıtmak, hayvan sevgisini aşılamak ve özellikle ve özellikle #hayvanhaklarıyasası uygulanması adına böyle bir seriye başlıyorum. Biliyoruz ki maalesef sokaktaki hayvan dostlarımızın, biz insanlar gibi sıcak yuvaları ve doymuş karınları yok ve en kötüsü bazı cani -insan dışı- varlıklar tarafından zarar görüp, öldürülüyor ve buna artık buna bir an önce “ DUR ! “ denilmesi gerekiyor. Bu seri boyunca şu an okuduğunuz bu yazıyı el alacağım ve son olarak şunu da söylemek istiyorum ki evinize bir sokak hayvanı alamasanız da bir kap su ve bir kap mama bir canın bir günlük yemeğini karşılayıp size attığı o teşekkür bakışı kadar güzel bir şey yok :) Lütfen arta kalan yemekleri çöpe atmayın, onun yerine sokak hayvanlarına verin. Hem o canlar mutlu olsun hem de siz. Bir sonraki yazılarda görüşmek üzere sağlıcakla kalın.

Hayvan Vücudundaki Bölgeler ve Eksenler #hayvanhaklarıyasası was originally published in Qualis on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Anatomi bilimini hepimiz duymuşuzdur. Fakat aramızda mutlaka bilmeyenler de vardır. Tabi asıl konumuz, başlıktan da anlaşılacağı üzere konumuz Anatomi değil. Sadece, zooloji alanında işimize fazlasıyla yararı olan Anatomi biliminde bilinmesi gereken birkaç başlığı ele alacağız ve ilerleyen bölümlerde hayvan dostlarımızın iç yapılarını incelerken işimize çok yarayacak.

Anatomi Hakkında

Anatomi, canlıların yapısı ve düzeni ile ilgilenen bilim dalıdır. Yunancada “çıkarmak” anlamına gelen “ana” ve “kesmek” anlamına gelen “tome” kelimelerinin birleştirilmesiyle oluşturulmuştur. Anatomi, Hayvan Anatomisi ve Bitki Anatomisi olmakla beraber iki dala ayrılmaktadır.

Bazı insanlar “İnsan Anatomisi de yok mu?” diye sorabilir. Aslında bakarsanız buna gerek yok çünkü Taksonomi biliminde biz insanlar hayvanlar kategorisinde yer alırız. Yan fotoğrafta da örnek olarak vermiş olduğum Evrim Soy Ağacı ‘ndan bakabilirsiniz :)

Hayvanların iç yapılarına farklı açılardan bakabilmek adına simetri şekilleri ve düzlemler olmak üzere iki dala ayrılıyor. Dilerseniz bu simetri şekillerine ve düzlemlere biraz göz gezdirelim.

Simetri Şekilleri

Hayvanların dış görünüşü az veya çok simetrik olabildiği gibi tamamen asimetrik de olabilir. Simetrik oluşun değişik şekilleri vardır. Simetrik olmayanlar asimetrik hayvanlar olarak adlandırılır. Hayvanlar aleminde başlıca üç tip simetri görülür.

1-) Sferik Simetri

Merkezden geçen herhangi bir kesit ile organizma birbirinin benzeri iki eşit parçaya yani yarıma bölünür. Bir topun simetrisi buna örnektir. Mesela, bir hücrelilerden (Protozoa) Rhizopoda ( Tekhücreli, Heterotrof canlılardır.) sınıfına ait Actinosphaerium (Güneş Hayvancığı) bu tip bir simetri gösterir.

Buna bir örnek vermek gerekirse solda görmüş olduğunuz Güneş Hayvancığı’na baktığınızda dışta görülen ışınsal çizgilerin orijinde (sıfır noktası) buluştuğunu görürsünüz.

2-) Radyal Simetri

Merkezden geçen herhangi bir dikey kesit, organizmayı simetrik iki yarıma ayırır (Bir tekerleğin simetrisi gibi). Deniz Yıldızı ve bazı deniz kestaneleri örnek olarak !verilebilir.

3-) Bilateral Simetri

Vücudun ortasından geçen boyuna kesit organizmayı iki yarıma ayırır. Örneğin omurgazıslardan solucan veya omurgalılardan maymun, kedi, köpek bu tip simetriye örnek gösterilebilir.

Düzlemler

Düzlemler, simetri şekilleri gibi üç başlığa ayrılmaktadır.

1-) Frontal (Koronal) Düzlem

Vücudun dorsal (sırt) ve ventral (karın) yüzeyine paralel olarak geçen ve mediyan (orta) kesite dik olan düzlemdir.

Frontal Düzlemi görselleştirdiğimiz zaman solda görmüş olduğunuz görsel ile karşılaşıyoruz. Şimdi gelin bu düzlemi Leonardo Da Vinci’nin anatomi çalışmalarında inceleyelim.

Örnekler :

2-) Medial (Saggital) Düzlem

Vücudu simetrik olarak ikiye bölen düzlemdir.

Medial (Saggital) Düzlemi görselleştirdiğimiz zaman solda görmüş olduğunuz görsel ile karşılaşıyoruz. Bu düzlemi bir kafatası üzerinden örneklendirmek istiyorum.

3-) Transversal (Horizontal) Düzlem

Medial ve frontal düzlemlere dik olan ve vücudu enine ikiye bölen düzlemdir.

Transversal Düzlemi görselleştirdiğimiz zaman solda görmüş olduğunuz görselle karşılaşıyoruz. Buna en güzel örnek olarak beyin anatomisinin olduğunu düşünüyorum. Buyurunuz :)

Sonuç

Bu görmüş olduğunuz Düzlemleri bir araya topladığınız elimize böyle bir görsel geçiyor.

Bugün sizlere serinin ikinci yazısını paylaştım ve olabildiğince detaylı ama sıkmadan; kısa ve öz bir şekilde anlatmaya çalıştım. Fakat yazımı sonlandırmadan önce bir konu hakkında konuşmak istiyorum. Makalenin ilk başında da söylemiştim. Bu serinin amacı insanlara hayvanlar alemini tanıtmak, hayvan sevgisini aşılamak ve özellikle ve özellikle #hayvanhaklarıyasası uygulanması adına böyle bir seriye başlıyorum. Biliyoruz ki maalesef sokaktaki hayvan dostlarımızın, biz insanlar gibi sıcak yuvaları ve doymuş karınları yok ve en kötüsü bazı cani -insan dışı- varlıklar tarafından zarar görüp, öldürülüyor ve buna artık buna bir an önce “ DUR ! “ denilmesi gerekiyor. Bu seri boyunca şu an okuduğunuz bu yazıyı el alacağım ve son olarak şunu da söylemek istiyorum ki evinize bir sokak hayvanı alamasanız da bir kap su ve bir kap mama bir canın bir günlük yemeğini karşılayıp size attığı o teşekkür bakışı kadar güzel bir şey yok :) Lütfen arta kalan yemekleri çöpe atmayın, onun yerine sokak hayvanlarına verin. Hem o canlar mutlu olsun hem de siz. Bir sonraki yazılarda görüşmek üzere sağlıcakla kalın. https://twitter.com/MynameisCMD/status/1386248078752161792?s=20

Hayvanlarda Simetri Şekilleri ve Düzlemleri #hayvanhaklarıyasası was originally published in Qualis on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Hayvanlar; insana huzur veren, bazılarının bedenleri küçük olsa da yürekleri büyük olan, bazıları da vahşi olsalar da onların da kendi yaşamları için savaştıklarını unutmamız gereken canlı dostlarımız. Küçüklüğümden bu yana pek çok hayvan besleme imkanım oldu. Bu fırsatı tanıyan ve bana hayvan sevgisini aşılayan aileme, hayvanlara olan merakımı ateşleyen bilim yazarlarına ve veteriner hekimlerine sonsuz teşekkürlerimi sunarım ve bu sayede yeni bir seriye başlama kararı aldım. Başlıktan da anlayacağınız gibi hayvanlar alemini tanımak, hayvan sevgisini aşılamak ve özellikle #hayvanhaklarıyasası adına biyolojinin alt dalı olan zooloji dalını ele aldım. Bu seri kaç makaleden oluşacak diye sorarsanız emin olun ben de bilmiyorum ki kanımca önemli olan serinin ne kadar olduğu değil seriden neler öğrendiğimizdir :) Hadi çok fazla lafı uzatmadan bu tatlı serüvene başlayalım.

Zooloji Nedir? Hangi Alanlarda Yer Alır? Akılda Binlerce Soru

Zooloji (latinceden gelir. zoo = hayvan, loji = bilim demektir.) ya da hayvan bilimi olarak da adlandırılan bu bilim dalının amacı, hayvanların embriyolojik süreçlerini, dış uyarılara karşı olarak verdikleri tepkileri, kalıtımını, beslenme şekillerini, boşaltım şekillerini, hareket ve davranışlarını, fizyolojik yapılarının ve bunun gibi bir sürü hayvansal olayları incelenmesidir.

Biyolojinin alt dalları olduğu gibi Zoolojinin de alt dalları mevcuttur ve bu alt dallar, “Taksonomik” ve “Taksonomik olmayan” olarak iki gruba ayrılmaktadır. Bu iki alt dal dışında daha detaylı bakmak gerekirse aslında zoolojinin pek çok bilim dalıyla ilişkili olduğunu görebiliriz.

Zooloji aslında pek çok alanda kullanılabilir. Tıp , ziraat , toplum sağlığı, toplum bilimleri ve hatta uzay bilimlerinde bile kullanılabilir.

Hadi! Yine Her Zamanki Gibi Zamanda Yolculuk Yapıp Zoolojini Kökenine İnelim :)

Zooloji tarihi, Antik Çağdan günümüze kadar olan hayvanlar aleminin incelenmesinin gelişimini anlatmaktadır. Zooloji kavramı her ne kadar çok sonradan çıksa da Zoolojinin kökeni, Antik “ Greko-Romen” [ İlk Çağ sonlarında Akdeniz bölgesine egemen olan bir kültürdür. Greko-Romen kültürünün yayıldığı saha, Herkül Sütunları’ndan (Cebelitarık Boğazı) İndus nehrine kadar uzanan bölgedir.] uygarlığında Aristotales ve Bergamalı Galen’ in eserlerine kadar uzanan doğa tarihinde yatmaktadır. Bu antik dönem çalışmaları, Orta Çağda Müslüman tıp bilginleri ve Albertus Magnus gibi alimler tarafından daha da geliştirilmiştir.

Rönesans sırasında ve modern dönemin başlarında Ampirizm’e (Deneycilik) duyulan ilginin artışı ve çok sayıda yeni organizmanın keşfiyle Zoolojik düşünce Avrupa’da bir çeşit devrim geçirmiştir. Bu hareketin önde gelen isimleri arasında fizyolojiyi deneyler ve dikkatli gözlemlerle geliştiren Andreas Vesalius ve William Harvey ile birlikte fosiller ve yaşam çeşitliliğini sınıflandırmaya başlamış doğa bilimcileri Carl Linnaeus ve George-Louis Leclerc de sayılabilir.

Aristotales’ in Zooloji Çalışmaları

Aristotales’i hepimiz filozof olarak biliriz. Evet doğru fakat sadece filozof olarak bilmekle yetinmemek lazım. Aristotales, çalışmalarında 450 hayvan türünü incelemiş 50 hayvan üzerinde detaylı araştırmalar yapmış; bu 50 hayvan üzerinde “Diseksiyon” [ (Ayrıca “Anatomizasyon” adı da verilir.) Seçici fonksiyonların ve bileşenlerin ilişkilerinin gözlemlenmesi için sökme ve iç yapının belirlenmesi amacıyla yapılan yardımcı bir işlemdir. ] yapıp, iç yapılarını incelemiştir.

İncelediği hayvanlar, çoğunlukla yaşadığı Coğrafya çerçevesinde erişebildiği bölgelerdeki canlılardı. Yunanistan, Ege dağları ve Anadolu’daki canlılar temel olarak incelediği canlıları barındırır. Bunun yanı sıra egzotik bölgelerden gösteri amaçlı ya da koleksiyon amaçlı getirilen hayvanları da incelemiştir. Bunlar: Libya, Etiyopya, Kızıldeniz ve Hindistan gibi bölgelerden getirilen; maymun, fil, deve ve arslan gibi hayvanlardır.

Aristotales’in Hayvanlar Alemi Üzerine Yazdığı 7 Kitap

1-) Hayvanların Tarihi Hakkında (Historia Animalium)

2-) Hayvanların Kısımları Üzerine (De Patribus Animalium)

3-) Hayvanların Üremeleri Üzerine (De Generatione Animalium)

4-) Ruh Üzerine (De Anima)

5-) Doğa Bilimleri Üzerine (Parva Naturalia)

6-) Hayvanların Hareketi Üzerine (De Moto Animalium)

7-) Hayvanların Gelişimi Üzerine ( De Lncessu Animalium)

Bugün sizlere serinin ilk yazısını paylaştım ve olabildiğince detaylı ama sıkmadan; kısa ve öz bir şekilde anlatmaya çalıştım. Fakat makaleyi sonlandırmadan önce bir konu hakkında konuşmak istiyorum. Makalenin ilk başında da söylemiştim. Bu serinin amacı insanlara hayvanlar alemini tanıtmak, hayvan sevgisini aşılamak ve özellikle ve özellikle #hayvanhaklarıyasası uygulanması adına böyle bir seriye başlıyorum. Biliyoruz ki maalesef sokaktaki hayvan dostlarımızın, biz insanlar gibi sıcak yuvaları ve doymuş karınları yok ve en kötüsü bazı cani -insan dışı- varlıklar tarafından zarar görüp, öldürülüyor ve buna artık buna bir an önce “ DUR ! “ denilmesi gerekiyor. Bu seri boyunca şu an okuduğunuz bu yazıyı el alacağım ve son olarak şunu da söylemek istiyorum ki evinize bir sokak hayvanı alamasanız da bir kap su ve bir kap mama bir canın bir günlük yemeğini karşılayıp size attığı o teşekkür bakışı kadar güzel bir şey yok :) Lütfen arta kalan yemekleri çöpe atmayın, onun yerine sokak hayvanlarına verin. Hem o canlar mutlu olsun hem de siz. Bir sonraki yazılarda görüşmek üzere sağlıcakla kalın. https://twitter.com/MynameisCMD/status/1386248078752161792?s=20

Zoolojinin Kısa Tarihi #hayvanlarıhaklarıyasası was originally published in Qualis on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Çoğu meraklı insan gibi ben de kendime sordum “Zamanda yolculuk mümkün mü ?” diye. Aslında bakarsanız evet mümkün çünkü kitaplar boşuna yazılmamış sonuçta öyle değil mi ? Kitaplar bizi öğrenmek istediğimiz bilginin kaynağına yani oluştuğu döneme götürür. O anı düşünürüz hatta hayal gücümüz yeterince kuvvetli ise duyarız, hissederiz, yaşarız. Adeta o döneme aitmişiz gibi… Ben de, zamanda yolculuk yaptığım dönemle ilgili öğrendiğim bilgileri siz meraklı insanlara aktarmak için “taa” yaklaşık olarak 1300'lü yıllardan geldim buralara :) Tabi başlamadan önce şunu belirtmeliyim ki aslında bu makalenin konu başlığını neredeyse herkes duymuştur. Bu dönemin fazla kişi tarafından bilinmediğini fakat benim şahsi fikrim olarak herkesin bir tık akıllarında bulunması gerektiğini düşünüyorum. O yüzden bu yazıma diğer yazılarıma göre bir tık daha fazla kafa yordum ve elimden geldiği kadar ince eleyip sık dokudum. Peki ne anlattım bu yazımda ? Bir kaos’ un sonu, yeniliğin ve ölümsüzlüğün başlangıcı, Rinascita-Rinascimento’ nun doğuşu yani “Rönesans Dönemi” …

Bir Kaosun Sonu, Yenilik ve Ölümsüzlük Nasıl Anlamlar Barındırıyor ?

Aslında bu saydığım 3 özellik, birbiriyle tek bir zincir üzerinde bağlı. İlk olarak “Bir Kaosun Sonu” adlı özelliği anlamamız için kendimize Rönesans’ın ortaya çıkış nedenini sormamız, bunun için de Ortaçağ’ı incelememiz gerekiyor.

Ortaçağ’da Neler Oldu ?

Ortaçağın insanlarına göz gezdirdiğinizde hükmü altındaki toplumun (din adamları dışında) okuma/yazma bilmedikleri ve bu yüzden inandıkları kitabın hiçbir kısmını anlayamadıklarından dolayı mistik/batıl inançlara merak salıp kendi aralarında kurallar oluşturmaya çalışan dogmatik bir insan topluluğu görürsünüz ve bu cahil kesimin içindeki meraklı, sorgulayan ve sürekli bilginin peşinden koşan insanlar Rönesans’ın temelini oluşturacaktı.

Az önce sözünü ettiğim mistik ve batıl inançlardan bir tane örnek vermek gerekirse o da İskandinav mitolojisindeki Tanrıça Freya’dır. Freya, İskandinav mitolojisinde deniz tanrısı Njord’un kızı ve Freyr’in kız kardeşidir. Eski Nors dilinde Freya, hanımefendi, kadın yönetici veya efendi anlamına gelir. Bereket getirmesi için çağrıldığına dair delil bulunmasa da aşk, cinsellik, savaş, güzellik ve çekicilik tanrıçası olduğu bilinmektedir.

Freya, kedi şekline bürünebiliyordu ve cuma günleri de bu tanrıçaya adamıştı. İngilizcede cuma gününe verilen Friday ( Freya’s Day’in kısaltılmış hali ) ismi de buradan gelir.

İlerleyen dönemlerde Hristiyanlık; cahilliğe ve batıl inançlara iyice gömüldüğünde Freya, artık bir şeytan olarak görülmeye başlandı ve tüm kediler teker teker katledilmeye başlandı. Kedi besleyen kadınlar cadı, kediler ise şeytanın cadılara yardım etmek için gönderilmiş olan birer cin olarak kabul gördü ve kedi besleyen kadınlar da ya asıldılar ya da yakıldılar. İşte bu kesim arasından meraklı olan insanlar için rönesans, bir kaosun sonu olmuştur.

Ortaçağdaki insanlar, maddi yatırımlarını çoğunlukla kiliselerin inşa edilmesinde kullanılıyordu ve bu sayede pek çok dine hizmet ediyorlardı. Fakat rönesanstaki insanlar yatırımlarını mimari, sanat, bilim ve bunun gibi pek çok insanlığın geleceği adına gerçekleştirilen çalışmalara kullanmışlardır ve bu sayede okuryazarların sayısı epey artmış; materyalist ve hümanist bir insan topluluğu oluşup yeniliğin başlangıcı olmuştur.

Medici’ler, Pitti’ler, Rucelai ya da Strozzi gibi önemli ve güçlü aileler İtalya’nın Toskana bölgesinde bulundukları için Rönesans ilk ışıklarını burada saçar. Ayrıca coğrafi keşiflerin başlaması, “Koca Yeni Dünya’nın” yani Amerika’nın keşfi zenginliklerin ve yeni kaynakların habercisi olur.

Ölümsüzlüğün Başlangıcı

Aslında bu başlığa “ Ölümsüzlük “ dememin nedeni rönesans tarihinde bilim, insanları ve sanatçıları sayesinde günümüze kadar ulaşmış ve bizlere ufuk açmıştır ve hala da ufuk açmaya devam ediyor. Gelin sizlere tanıştığım insanların birkaçını takdim edeyim :)

Giotto di Bondone (1266–1337)

Floransa’da ressam Cimabue’nin yanında çıraklık yapmıştır. Assisi kilisesini Aziz Francis’in yaşamından 28 sahneyle süsleyerek fresk ressamı olarak büyük ün kazanmıştır. Bardi ve Peruzzi banker ailelerine ait kiliselerde çalıştı. 1334 yılında Floransa Katedrali müdürü oldu. Floransalı sanatçı eserlerinde daha çok dinsel konuları işlemiştir. Çok sayıda kilise ve şapelin fresklerini yapmıştır. Giotto ve çağdaşları, bu dönemde kuralcı ve simgesel resim tekniğini terk ederek nesnelerin doğal halleriyle resmedilmesi anlayışına yönelmişlerdir. Edebiyat ve sanat, 13. yüzyıl’ın dini bakış açısından kurtulmaya başlamış, insan merkezli bakış açısına yönelmiştir. Rönesans başlangıç döneminde resme perspektifi yavaş yavaş geçiren ressamdır. Pastel tonlar ile üçüncü boyutu kullanma amaçlı çalışmalar yapmıştır. Giotto’nun yeniliklerinden biri resimlerindeki karakterleri gerçek dünyayı betimleyen doğal görünümlü mekanlara yerleştirmesiydi; ayrıca geleneksel altın yaldızlı arka planın yerine mavi gökleri koydu. Bir diğer devrim, dinsel temalara dünyevi yaşamı sokması oldu. Aynı zamanda ışık ve gölgeyi kullanarak şekillendirdiği kalın giysiler içinde, bedenlerin biçimini ve ağırlığını yansıtarak figürlerinde fiziksel özellikleri ortaya koydu.

Filippo Brunelleschi (1377–1446)

Filippo Brunelleschi, Floransalı sanatçı ve İtalyan rönesans temsilcilerindendir.

Yapılarında Roma mimarisinde görülen kubbe, kemer, sütun gibi mimari öğeleri kullanmıştır. Yapımında çalıştığı Floransa katedralinin kubbesi, Roma’daki Pantheon kubbesinden sonra en anıtsal ve büyük kubbedir. Floransa’da San Lorenzo Sarayı, Pitti Sarayı, Pazzi Şapeli Öküzler yurdu mimarın diğer eserlerindendir.

Donatello (1386–1466)

Floransalı heykeltraş. Tam adı Donato di Niccolò di Betto, kısaca Donatello deniyor. Heykeltıraşlığın esaslarını Lorenzo Ghiberti’den öğrendi. En önemli eseri, Golyatı yere seren Davut’un bronz heykelidir. Medici sarayı için yapılmıştı. 15. yüzyılın başlarında bronz dökümü sade top yapımında kullanılıyordu. Onlar da herhangi bir detayı olmayan kaba dökümlerdi.

Donatello’nun Davut’u bu durumu değiştirdi. Bronz parmaklar, defne yaprakları, gözler ve dudaklar şeklinde döküm yapılabileceğini gösterdi. Bu ise, antik çağlardan beri ilk defa olan bir durumdu.

Leon Battista Alberti (1404–1472)

Oyun yazarı, matematikçi, bilim adamı, müzisyen, atlet, mimar ve mimari kuramcı. Giovanni Rucellai Floransa’daki üç katlı evinin dış cephe tasarımını yaptı. Bu onun İtalyan Rönesans tarihine en önemli katkılarından biridir. Roma’daki Koleyzyum’u model aldı. Klasik öğelerin, 15. yüzyıl binalarında ustaca kullamının bir yansımasıdır.

Alberti’ nin diğer çalışması ise Santa Maria Novella kilisesinin dış cephesi oldu. Planlarındaki oranlar Yunan filozof ve felsefeci Pisagor’a dayanıyor. Alberti, üst yapıyı, ana yüzeyin dörtte biri büyüklüğünde bir kare içine alınacak şekilde tasarladı. Tasarımda basit sayısal oranlarla ilgili daha fazla örnekler görülerbilir. Alberti, en doğru güzellik kaynağı olan insan vücudunun oranlarına dayanan oranların bu olduğunu düşünüyordu.

Leonardo di ser piero da Vinci (1452–1519)

Vee neredeyse herkesin tanıdığı Leonardo di ser piero da Vinci yani kısacası Leonardo da Vinci

Rönesans döneminde yaşayan İtalyan filozofu, astronomu, mimarı, mühendisi, mucidi, matematikçisi, anatomisti, müzisyeni, heykeltıraşı, botanisti, jeoloğu, kartografı, yazarı ve tanınmış yapıtları Vitruvius Adamı (1490–1492), Mona Lisa (1503–1507) ve Son Akşam Yemeği’dir (1495–1497). Rönesans sanatını doruğuna ulaştırmış, yalnız sanat yapısına değil, çeşitli alanlardaki araştırmaları ve buluşlarıyla da tanınan, dünyanın gelmiş geçmiş en büyük sanatçılarından ve dehalarından biri kabul edilmektedir.

Michelangelo Buonarroti (1475–1564)

Michelangelo di Lodovico Buonarroti Simoni (6 Mart 1475–18 Şubat 1564), İtalyan rönesans dönemi ressam, heykeltıraş, mimar ve şairidir. Michelangelo, 6 Mart 1475'te Arezzo yakınlarında Caprese’de doğar. Ailesi, o daha bir aylıkken Floransa’ya taşınır. Annesi, kendisi altı yaşındayken ölen Michelangelo, 13 yaşına geldiğinde Floransa’da Domenico Ghirlandaio’nun yanına öğrenci olarak verilir. Bertoldo di Giovanni’nin zamanında, Medici ailesine ait olan San Marko bahçesinde çalışan genç Michelangelo, bu arada Lorenzo de’ Medici ile tanışır. Michelangelo, heykeldeki rüştünü kanıtladığı ilk ve en ünlü eseri olan çocuk kral Davud’un heykelini yaptığında henüz 26 yaşındadır. Beş buçuk metrelik bir mermer kütleden çıkaracağı eser için genç dâhi, mermer bloğun yanına bir baraka inşa ederek, yardımcısız bir şekilde, çoğu zaman geceli gündüzlü çalışarak Rönesans sanatının harikalarından biri olarak kabul edilen Davud’u yaratır. 1505 yılında Papa II. Julius tarafından kendisine, en önemli başarılarından biri olacak Vatikan’ın yanındaki Sistina Şapeli’nin tavan resimlerinin yapılması işi verilir. 3 yıl sonra başlayacağı bu görevi sanatçı, 520 metrekarelik bir alanda yaklaşık dört yıllık bir çalışmanın ürünü olarak bitirir. Ortasında, her biri Âdem, Havva ve Nuh Tufanıyla ilgili İncil’in Eski Ahit’inden alınma öykülerden esinlenerek yapılan resimlerin bulunduğu dokuz pano bulunan freskin yan unsurları da mitolojik figürlerle bezelidir. Özellikle “Adem’in Yaratılışı” ismindeki sahne batı resim sanatının en canlı tasvirlerinden biri kabul edilir. Son 500 yıldır Hristiyan dünyasının en önemli Şapeli olarak kabul edilen Sistina Şapeli onun en görkemli eseri olarak kabul edilmektedir. Aslında anlatılması gereken pekçok dahi ve ufuk açan insanlar mevcut fakat maalesef ki fazlasıyla zaman alır.

Aramızdaki insanların bazıları tarihi sıkıcı bulabilir. Evet çok iyi anlıyorum çünkü bir zamanlar ben de sıkıcı buluyordum :) fakat önemli olan bir öğretmenin tahta başında ezber niyetine anlatması değil, asıl önemli olan tarihin eğlenceli bir forma sokulup benimsetilmesi gerektiğini düşünüyorum. Sanki bir zaman yolcusunun zaman makinesine binip istediği tarihe gidip o anı yaşaması gibi…

Ben de elimden geldiği kadar bu konuya önem verip “ince eleyip sık dokudum.” Bir sonraki zaman yolculuğum neresi olur kim bilir belki de gelecekten haberler getiririm size :) Bir sonraki zaman yolculuğu seferimde tekrar görüşmek dileğiyle sağlıcakla, bilgi ve yenilikle kalın.

Kaynakça

Uygarlığın Ayak İzleri Rönesans’tan Barok Dönem’e Sanat Dehaları, Celil Sadık

Rinascita-Rinascimento’nun Doğuşu was originally published in Qualis on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.