<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[sanhuumn - Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Таны санхүүгийн боловсролын төлөө - Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/sanhuumn?source=rss----2d5f2f0678c5---4</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/proxy/1*TGH72Nnw24QL3iV9IOm4VA.png</url>
            <title>sanhuumn - Medium</title>
            <link>https://medium.com/sanhuumn?source=rss----2d5f2f0678c5---4</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Wed, 18 Nov 2026 01:46:06 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/feed/sanhuumn" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Шинэ нягтлан бодогч нарт хүргэх зөвлөгөө]]></title>
            <link>https://medium.com/sanhuumn/%D1%88%D0%B8%D0%BD%D1%8D-%D0%BD%D1%8F%D0%B3%D1%82%D0%BB%D0%B0%D0%BD-%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B3%D1%87-%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%82-%D1%85%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%8D%D1%85-%D0%B7%D3%A9%D0%B2%D0%BB%D3%A9%D0%B3%D3%A9%D3%A9-cb05e0c852c4?source=rss----2d5f2f0678c5---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/cb05e0c852c4</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Purevsuren D.]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 26 Oct 2021 08:49:21 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2021-10-26T08:49:21.389Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*3fQ5jqhwk_q7giBj9WnvCA.jpeg" /></figure><p>Нягтлан бодогчийн ажил хүлээн авахдаа хянамгай, анхааралтай хандах<br>Шинээр нягтлан бодогч нар ажилд орж, ажил хүлээн авахдаа туршлага дутмагийн улмаас ажил хүлээн авах үедээ алдаа гаргасан байдаг.<br>Жишээ нь: Өмнөх нягтлангаас бараа материалын тооллого хийлгүйгээр барааг хүлээн авах, авлага, өглөгийн тооцоо нийлдэггүй, харилцагч байгууллагуудтай хуучин нягтлангийн хамт танилцдаггүй зэргээс үүдэн шинэ нягтлан бодогч нар өр төлбөр, болон асуудалд унах тохиолдол байдаг.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*mYbY-Bdfd2Ng0EG6xOy8Ew.jpeg" /></figure><p>Нягтлан та хэрэв ерөнхий нягтлан, ахлах нягтлангийн ажил авч байгаа бол тухайн байгууллагын татварын эсрдлийг заавал магадлах хэрэгтэй.<br>Жишээ нь: Таны орсон байгууллага хэзээ хамгийн сүүлд татварын шалгалт орсон, ямар үр дүн гарч байсан.<br>Татварын өр төлбөрийн үлдэгдэл хэр их байна гэх мэтээр. Эдгээрийг шалгаагүй тохиолдолд танай байгууллагад ирэх татварын хяналт шалгалтын үеэр акт тавигдсан тохиолдолд хэн хариуцлага хүлээх нь тодорхойгүй болж, хяналт шалгалтын үед ажиллаж байгаа танд л буруу тохоогдох магадлалтай.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Fz5tBurHkJufw9XBGW2Iqw.jpeg" /></figure><p>Нягтлан бодогч ажилд орохдоо тухайн байгууллагын үйл ажиллагааны онцлог, бүртгэлийн онцлогыг сайтар судлах<br>Шинэхэн нягтлан бодогч практик багатай байх учир нягтлан бодох бүртгэлээ хөтлөхөд салбарын онцлогоос хамаарсан бүртгэлийн арга барил, өртгийн хуваарилалт зэрэг дээр мэдэхгүй асуудлууд гарч ирнэ.<br>Тиймээс энэ арга барил, практикийг бие даан судлах, удирдах албан тушаалтнаас туршлага судлаж байж бүртгэлээ хөтөлсөн нь дээр</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Qjntm_SFMN8MYKGTlrtpSA.jpeg" /></figure><p>Шинэ нягтлан бодогч өөрт буй нягтлан бодох бүртгэлийн болон үйл ажиллагааны шинэ, ашигтай арга барил, практикийг Компанидаа зоригтойгоор нэвтрүүлэх.<br>Учир нь шинэ ажилтнаас Компанийн удирдлага бүтээлч шинэ санаа, санаачлага, практикийн талаар хүлээлттэй байдаг.</p><p>Нягтлан та тухайн байгууллагын бүртгэлийн үйл ажиллагааг сайжруулах, хурдан, хялбар болгох арга замыг эрэлхийлэх хэрэгтэй.<br>Бүх зүйл нэгэн хэвэнд цутгасан мэт үргэлжлэх нь уйтгартай, мөн СТОУС жил бүр шинэчлэгдэж байдаг. Монгол улсын хуулиуд тодорхой хугацааны давтамжтай өөрчлөгдөж байдаг.</p><p>Нягтлан бодох бүртгэл хөтлөхдөө бүртгэлийн үндсэн 6 зарчмыг ягштал мөрдөж байх хэрэгтэй.<br>Нягтлан гэдэг мөнгө, санхүүтэй холбоотой бүх зүйлийн 2-р гарын үсгийг зурж байдаг.<br>Тиймээс та ирээдүйд өөрт чинь ирэх эрсдлийг өнөөдрийн хийж байгаа ажлаараа хамгаална.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*QvkTKwsfKBawIy716MEZaw.jpeg" /></figure><p>Сар бүр хийх ажлын хуваарийг тодорхой гаргаж ажиллах<br>Учир нь нягтлан бодогч таны хийх ажил тодорхой давтамжтай үргэлжилсээр байдаг.<br>Жишээ нь НӨАТ-ын тайлан, НДШ-ийн тайлан, мөнгөн хөрөнгө, бараа материал, үндсэн хөрөнгийн тооллого гэх мэт эдгээрийг би сар, улирал бүрийн яг тэр хугацаанд хийсэн байх ёстой гэсэн төлөвлөгөөг.<br>Нягтлан бодогч өөрийн төлөвлөгөөг ягштал хэрэгжүүлэхэд тодорхой хугацааны дараа нягтлан бодогчтой харилцдаг ажилтнууд таны төлөвлөгөөнд хайрцаглагдсан байдаг.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*IBFDGZ89WgKorjrQxnZOnA.jpeg" /></figure><p>Өөрийн хийж буй ажилдаа эрсдэл гаргахгүй тулд 1–2 жилд тутамд өөрийн хүсэлтээр татварын хяналт шалгалтанд хамрагдаж байх.<br>Богино хугацаагаар татварын шалгалтанд хамрагдснаар та өөрийн гаргасан алдааг эрт засах боломж, мөнтүүнчлэн татварын акт торгуулийн дүн бага тавигдана.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*EDGX4mpgOFdeoFjOYRpk6w.jpeg" /></figure><p>Өөрийгөө хөгжүүлэх<br>Мэргэшсэн нягтлан бодогч болох, татварын итгэмжлэгдсэн нягтлан бодогч болох зэргээр та өөрийн үнэ цэнийг нэмэгдүүлэх алхмыг хийж байх</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*rL8583JU9oVeEkpKlwebiA.jpeg" /></figure><p>Туршлага солилцож бай.<br>Танд тохиолдсон асуудал ганцхан танд тохиолддоггүй тул өөрт тулгамдсан асуудлаа бусад нягтлангуудтай хуваалцаж, туршлага солилцож байх нь зүйтэй.<br>Шинэ нягтлангууд өөр тулгамдсан асуудлаа өөрөө шийдэхдээ алдаа гаргах магадлал өндөр байдаг.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=cb05e0c852c4" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/sanhuumn/%D1%88%D0%B8%D0%BD%D1%8D-%D0%BD%D1%8F%D0%B3%D1%82%D0%BB%D0%B0%D0%BD-%D0%B1%D0%BE%D0%B4%D0%BE%D0%B3%D1%87-%D0%BD%D0%B0%D1%80%D1%82-%D1%85%D2%AF%D1%80%D0%B3%D1%8D%D1%85-%D0%B7%D3%A9%D0%B2%D0%BB%D3%A9%D0%B3%D3%A9%D3%A9-cb05e0c852c4">Шинэ нягтлан бодогч нарт хүргэх зөвлөгөө</a> was originally published in <a href="https://medium.com/sanhuumn">sanhuumn</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Нэг хувийн татвар]]></title>
            <link>https://medium.com/sanhuumn/%D0%BD%D1%8D%D0%B3-%D1%85%D1%83%D0%B2%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%80-17a210e2e38f?source=rss----2d5f2f0678c5---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/17a210e2e38f</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Purevsuren D.]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 09 Jun 2017 09:30:13 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2017-06-09T09:30:13.010Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><em>Нийтлэл бичсэн: 2016/09/03</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/900/1*_ksj-kTHeNqPlWCmyirnFA.jpeg" /></figure><p>Тайлангаа үнэн гаргаж, татвараа зөв тодорхойлдог байгууллагууд бий. Гэхдээ, татвараа нууж, ил далд 2 тайлан гаргаж үзээгүй байгууллага цөөн.</p><p>Одоогийн том, нэг тайлантай гээд байгаа компаниудын ихэнх нь өөрийн гэсэн капиталгүй, өр зээлтэй ажиллаж байхдаа татвараа нууж, 2–3 тайлан гаргаж явсан байдаг.</p><p>Тодорхой хугацаа өнгөрч, хийж байгаа бизнестээ итгэл үнэмшилтэй болж чадсаны дараа “За одоо нэг тайлантай болъё, татвараа үнэнээр тодорхойлж явья” гэж шийддэг. Гэхдээ зарим нь…</p><p>Эндээс дүгнэхэд, бизнесээ дөнгөж эхлүүлж, капитал хуримтлуулж эхэлж байгаа, татвараа тодорхой хэмжээгээр нууж байгаа бизнес эрхлэгчдийг буруутгах аргагүй мэт…</p><p>Модонд ургасан үр жимс цаг нь болохоор өөрөө газарт унадаг. Ургаж болоогүй байхад нь түүгээд байвал түүсэн, түүлгэсэн 2 хэзээдээ томрох вэ…</p><p><strong>Гэтэл,<br></strong>Ихэнх дөнгөж үйл ажиллагаагаа эхлүүлж байгаа Startup компаниуд татварын өмнө ирээд сөхөрдөг.</p><p>Төр засгийн бодлого тодорхойлогчид: “Монгол харин ч бага татвартай орон” гэдэг. Гэвч гарааны бизнесийн хувьд бизнесийн орчин, зах зээлийн багтаамж муу, татварын дарамт их, эдийн засгийн хямралтай, дээрээс нь авилга ихтэй тул татвараа төлж бизнес хийгээд, цаана нь ашигтай ажиллана гэдэг “Үнэнээр явбал үхэр тэргээр туулай гүйцэх”-тэй адил хэцүү.</p><p>Сангийн сайд Б.Чойжилсүрэн: “2011 онд Монголд нийт бүртгэлтэй байгууллагуудын 28,6 хувь нь үйл ажиллагаагаа явуулдаггүй байсан бол 2016 онд 50 хувь хүртлээ өссөн.” гэж мэдээлсэнээс харахад бизнесийн орчин ямар болсон нь харагдана.</p><p>Хэдийгээр эрх барьж байгаа намаас; “Жилийн 1,5 тэрбум хүртэлх борлуулалттай байгууллагуудын ААНОАТ-ыг 1 хувь болгож жижиг бизнесүүдийн татварын орчинг сайжруулах” талаар яригдаж байгаа боловч энэ нь далд эдийн засгийг нэмэгдүүлэх эрсдэлтэй.</p><p><strong>Учир нь,<br></strong>Энэ хууль гарсаны дараа алдагдалтай гээд байсан ихэнх байгууллагууд /1 хувийн татвар төлөх тул/ ашигтай ажиллаж эхлэх ба харин цалингийн татвар /ХХОАТ, НДШ/ төлөлт эрс багасах магадлалтай. Яагаад гэвэл байгууллагад гарч байгаа зардлын ихэнх хувийг цалингийн зардал эзэлдэг бөгөөд цалингийн татварт ажилтан 18 хувь, байгууллага 11–13 хувийг өгдөг. /Нийт 29–31 хувийн татвар/</p><p>Өөрөөр хэлбэл 1 сая төгрөгний цалинтай хүний төлдөг татвар 300,000 төгрөг орчим.</p><p><strong>Хэрэв,<br></strong>Шинэ хуулиар ААНОАТ-ийг 1 хувь болговол цалингийн зардлыг бүртгэхгүй байснаар байгууллагад ч, хувь хүн ч ашигтай байж болох талтай. Учир нь байгууллага 11–13 хувийн зардлыг, ажилтан 18 хувийн зардлыг хэмнэнэ. Ингээд ажилтаны гар дээр ирж байгаа мөнгө далд хэлбэр орж төр засаг татварын бодлогоор байгууллагуудыг дэмжих гэсэн биш далд эдийн засгийг улам гааруулах магадлалтай.</p><p><strong>Иймд,<br></strong>Жижиг бизнес эрхлэгчдийг дэмжихийн тулд аль нэг татварыг /1 хувь г.м/ бууруулах биш, бусад татваруудыг жигд багасгаж, далд эдийн засгийг бууруулах тодорхой арга хэмжээнүүдийг авах нь зөв болов уу. Жишээ нь: ТББ-ууд, татвараас санаатайгаар бултагчид, татвар төлдөггүй хувиараа бизнес эрхлэгчид г.м…</p><p><strong>Томууд бол тусдаа…</strong></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=17a210e2e38f" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/sanhuumn/%D0%BD%D1%8D%D0%B3-%D1%85%D1%83%D0%B2%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D1%82%D0%B0%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%80-17a210e2e38f">Нэг хувийн татвар</a> was originally published in <a href="https://medium.com/sanhuumn">sanhuumn</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[2 хувь уу, 20 хувь уу]]></title>
            <link>https://medium.com/sanhuumn/2-%D1%85%D1%83%D0%B2%D1%8C-%D1%83%D1%83-20-%D1%85%D1%83%D0%B2%D1%8C-%D1%83%D1%83-4742ba345baf?source=rss----2d5f2f0678c5---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/4742ba345baf</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Purevsuren D.]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 09 Jun 2017 09:25:46 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2017-06-09T09:26:31.370Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><em>Нийтлэл бичсэн: 2015–11–13</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/750/1*4t4suCa8tjd7YijK4D97pQ.jpeg" /></figure><p>НӨАТ-ын тухай шинэ хууль 2016 оноос хэрэгжиж эхэлнэ. Энэ хуулиар бол иргэд НӨАТ төлөгч байгууллагаас худалдан авсан бараа, ажил үйлчилгээнд төлсөн мөнгөнийхөө 2 хувийг жилд 1 удаа буцаан авах юм.</p><p>Өөрөөр хэлбэл: Иргэд бараа бүтээгдэхүүн худалдан авахдаа /Барааны үнэ + НӨАТ 10 хувь/ НӨАТ шингэсэн үнээр авдаг ба төлсөн НӨАТ-ынхаа 20 хувийг татвараас буцаан авна.</p><p>Иймд төлсөн НӨАТ-ын 20 хувь, авсан барааны үнийн 2 хувийг жилд 1 удаа буцааж авна гэж ойлгоно.</p><p>Аливаа зүйл сайн муу 2 талтай байдаг.</p><p><strong>Сайн талаас нь харвал:</strong></p><p>“Далд эдийн засаг буурна, татварын орлого нэмэгдэнэ, нөгөө талаар иргэд НӨАТ-д төлсөн мөнгөнийхөө 20 хувийг буцаан авна.” гэж яриад байгаа.</p><p><strong>Муу талаас нь харвал:</strong></p><p><strong>Нэг: </strong>НӨАТ төлөгч байгууллагуудын татварт төлөх мөнгө нэмэгдвэл тэд ашгаа бодож бараа үйлчилгээнийхээ үнийг нэмэхээс өөр аргагүй. <strong>Жишээ нь:</strong> 100,000 төгрөгөөр зардаг байсан барааны үнэ 10,000 төгрөгөөр нэмэгдэнэ.</p><p>Ард иргэдийн хувьд 110,000*2%=2,200 төгрөг буцаан авах боломжтой гэж байгаа боловч ………….тухайн бараанд 7,800 /10,000–2,200/ төгрөг нэмж төлөх болж таарна.</p><p>Эндээс харвал 2 хувь бол далд эдийн засгийг бууруулж, төрийн мөнгөн санг нэмэгдүүлэх …………..гэсэн өгөөш бөгөөд энэ нь бараа бүтээгдэхүүний үнэнд нөлөөлж, эцсийн хэрэглэгч болох иргэдэд сөрөг тусахаар харагдаж байна.</p><p><strong>Хоёр: </strong>Татвараа нууж байгаа боловч арай гэж оршин тогтнож байгаа жижиг дунд бизнесийн байгууллагуудын хувьд 3 сонголт үлдэнэ. . Эдийн засгийн хямралын энэ үед бараа үйлчилгээнийхээ үнийг боломжит хэмжээгээр нэмээд татвараа шударгаар төлөх. /Борлуулалт буурна./ . Бараа үйлчилгээнийхээ үнийг нэмэхгүй байх, татвараа нуух, санхүүгийн баримт, гар талон нэхсэн иргэдэд үйлчлэхгүй байх. /Татварын эрсдэл бий болно./ . Бизнесээ зогсоох. /Алдагдалтай ажиллахгүйн тулд/</p><p><strong>Гурав:</strong> 2 хувийн буцаан авалт гэдэг бол худалдан авч байгаа бараа ажил үйлчилгээг 2 хувь хямдруулна гэсэн үг. Жишээ нь: Иргэн Бат сард 500,000 төгрөгний НӨАТ-тай худалдан …………….авалт хийдэг гэж үзвэл 500,000*2%=10.000 төгрөгийг татвараас буцаан авах боломжтой. Эндээс дүгнэж үзвэл ард иргэдийн хувьд 2 хувь гэдэг сонирхол татахаар тоо биш байж болох юм. Иймд 1 кг төмсийг НӨАТ төлөгч байгууллагаас 1000 төгрөгөөр авч 20 төгрөгний хөнгөлөлт эдлэхүү, эсвэл татвар төлөгч бус хэн нэгнээс 800 төгрөгөөр авах уу гэдэг сонголтын асуудал гарах юм. Иймд татвар төлөх дургүй бизнес эрхлэгчдийг хазаарлаж чадахгүй бол далд эдийн засаг байсан, байгаа, байсаар байх болно.<br>эх сурвалж: <a href="http://www.magicgroup.mn/">www.magicgroup.mn</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=4742ba345baf" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/sanhuumn/2-%D1%85%D1%83%D0%B2%D1%8C-%D1%83%D1%83-20-%D1%85%D1%83%D0%B2%D1%8C-%D1%83%D1%83-4742ba345baf">2 хувь уу, 20 хувь уу</a> was originally published in <a href="https://medium.com/sanhuumn">sanhuumn</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Далд эдийн засаг байгаа цагт…]]></title>
            <link>https://medium.com/sanhuumn/%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B4-%D1%8D%D0%B4%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D0%B7%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B3-%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B3%D0%B0%D0%B0-%D1%86%D0%B0%D0%B3%D1%82-1c57285ab9c5?source=rss----2d5f2f0678c5---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/1c57285ab9c5</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Purevsuren D.]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 09 Jun 2017 09:18:01 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2017-06-09T09:16:59.379Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><strong>Нийтлэл бичсэн: 2014/11/13</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/700/1*GjJxR0XXEE4It3kVf8Akfg.jpeg" /></figure><p>атварынхан ингэж ярина. Уг нь манайх татвар бага авдаг орнуудын тоонд ордог. Гэхдээ компаниуд татвараа нуугаад байгаа. Далд эдийн засаг их байгаа, бид илрүүлээд л, торгоод л байгаа. Ийм учраас төрийн төсөв түнтийхгүй байна гэж бидэнд ойлгуулна. Ингэхэд компаниуд яагаад татвараа нуугаад байдаг юм бол?</p><ol><li><strong>Авилга цэцэглэнэ.</strong></li></ol><p>Татварынхан ингэж ярина. Уг нь манайх татвар бага авдаг орнуудын тоонд ордог. Гэхдээ компаниуд татвараа нуугаад байгаа. Далд эдийн засаг их байгаа, бид илрүүлээд л, торгоод л байгаа. Ийм учраас төрийн төсөв түнтийхгүй байна гэж бидэнд ойлгуулна. Ингэхэд компаниуд яагаад татвараа нуугаад байдаг юм бол?</p><p>Төр төмөр нүүртэй. Төрийн түшмэл хоёр нүүртэй. Төрийн төмөр нүүр юу вэ? гэвэл хууль, Төрийн түшмэлийн 2 нүүр юу вэ? гэвэл хууль бас авилга. Зарим нь хуулийг биелүүл, эвсэл авилга өг гэсэн зарчимтай. Зарим нь хуулийг биелүүлсэн ч эс биелүүлсэн ч авилга өг гэсэн зарчимтай.</p><p>Тэд яаж авилга аваад байна вэ?</p><ul><li>Тэд компаниудыг үйл ажиллагаа явуулахын тулд элдэв лиценз, тусгай зөвшөөрлүүдтэй байхыг шаарддаг. Түүнийг нь авъя гэхээр авилга нэхдэг.</li><li>Тэд төрийн ажлыг компаниудаар хийлгэнэ гээд тендер зарладаг. Тендерийг нь авья гэхээр авилга нэхдэг.</li><li>Тэд дэд бүтцээ сайжруулна гээд компаниудаар зам тавиулдаг, бүтээн байгуулалт хийлгэдэг. Мөнгөө өгөх болохоор 5–10 хувийг нь авилгад суутгаж авдаг. Тиймээс зам муу тавигддаг. Муу тавигдсан замыг авилга авсан нөхөр хүлээж авдаг, хянаж шалгадаг…</li><li>Тэд компаниудыг татвараа хуулийн дагуу тооцоолоогүй байна гээд торгууль, акт тавьдаг. Гэхдээ торгууль бага төлж болноо, харин бидэнд авилга өг гэдэг. Ингээд л авилга өглөг. Авилга өгөөд шийдчихдэг учраас татвараа бага төлж болдог, авилга өгсөн учраас муу зам тавьдаг, авилга өгсөн учраас тендерийн ажил чанаргүй болдог.</li></ul><p>Байгууллагууд төрдөө татвараа нуусан тайлан гаргаж өгдөг. Нуухаас ч өөр арга байхгүй. Учир нь ажил гүйлгээ нь анхан шатны баримтаар баталгаажигдсан байх ёстой. Гэтэл анхан шатны баримт бүрдүүлэх хэцүү. <strong><em>Авилгад өгсөн мөнгө нэг баримтгүй, тамга тэмдэггүй хувь хүмүүсээс авсан бараа ажил гүйлгээ бас баримтгүй.</em></strong> Үүнийг бүртгэж болохгүй. Бүртгэхгүй бол бодит гарсан зардал буурна. Зардал буурахаар ашиг өндөрсөнө. Ашиг өндөрсөхөөр татвар нэмэгдэнэ. Гэтэл бодит байдал дээр ашиг тийм ч сайн биш байдаг. Иймээс ашиг багатай ажиллачихаад өндөр татвар төлөхгүйн тулд борлуулалтаа нууна. Ингээд л далд эдийн засгийг хөгжүүлэхэд хүссэн ч эс хүссэн ч хувь нэмрээ оруулж эхэлнэ. Татвараа үнэнгээр тодорхойльё, тайлангаа үнэн гаргая гэж хүсэвч ингэж хясна. Тэгээд татварын шалгалт орж ирнэ. Ингэсэн байна, тэгсэн байна, торгоно гэнэ. Өндөр торгох гээд байвал авилга өгнө, авна. Ингэж л асуудал шийдэгддэг.</p><p>Авилга өгмөөргүй байдаг. Гэтэл байцаагч түшмэд өндөр торгох гээд байдаг. Торгуулахүй байя гэхээр ашиггүй шахуу ажиллачихаад хэтэрхий өндөр татвар төлөх гээд байдаг. Шалтгаан юунд байна гэхээр нөгөө авилга, нөгөө баримт бүрдүүлэхэд хэцүү ажил гүйлгээнүүд.</p><ol><li><strong>Шудрага бус байдал бий болно.</strong></li></ol><p>Бизнесийг компани байгуулж хийж болно. Компани байгуулахгүйгээр ч хийж болно. Ялгаа нь юу вэ гэвэл: Компани байгуулахгүйгээр бизнес хийвэл Санхүү, татварын тайлан гаргахгүй байж болдог, бас татвар төлөхгүй байж болдог. Яагаад болдог гэхээр татварынхан хувь хүнийг тэр бүр шалгаад байдаггүй. Эндээс шудрага бус байдал бий болдог. Компани байгуулсан хүмүүс нь тайлан гаргаж татвар төлж хохирдог. Татвар төлдөг учраас ашгаа бодож барааныхаа үнийг нэмдэг. Харин компани байгуулаагүй хүмүүс нь татвар төлдөггүй учраас барааных нь үнэ нь хямд байдаг. Тиймээс борлуулалт нь компаниудынхаас илүү байдаг.</p><p>Ингээд хүмүүс хямд үнэтэй барааг авдаг. Гэтэл хямд үнэтэй бараанд нь падаан, пактур байдаггүй. НББ-ийн тухай хуулийн 7.7.-д “Анхан шатны баримтгүй ажил гүйлгээг бүртгэл, тайланд тусгахыг хориглоно.” гэж заасан байна. Иймд байгууллагууд баримтгүй ажил гүйлгээг бүртгэж болдоггүй. Болохгүй учраас 2 тайлан гаргадаг. 2 тайлан гаргадаг учраас татвараа нуудаг. Татвараа нуудаг учраас торгуульдаг, харин бага торгуулахын тулд авилга өгдөг.</p><p><strong>Дүгнэлт:</strong></p><p>Авилга буй дор далд эдийн засаг буй.<br>Далд эдийн засаг буй дор авилга буй.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=1c57285ab9c5" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/sanhuumn/%D0%B4%D0%B0%D0%BB%D0%B4-%D1%8D%D0%B4%D0%B8%D0%B9%D0%BD-%D0%B7%D0%B0%D1%81%D0%B0%D0%B3-%D0%B1%D0%B0%D0%B9%D0%B3%D0%B0%D0%B0-%D1%86%D0%B0%D0%B3%D1%82-1c57285ab9c5">Далд эдийн засаг байгаа цагт…</a> was originally published in <a href="https://medium.com/sanhuumn">sanhuumn</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Захирал болж “тоглох”-оо больсон]]></title>
            <link>https://medium.com/sanhuumn/%D0%B7%D0%B0%D1%85%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BB-%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B6-%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D0%BE%D1%85-%D0%BE%D0%BE-%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BE%D0%BD-c04dd4ab6fcc?source=rss----2d5f2f0678c5---4</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/c04dd4ab6fcc</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Purevsuren D.]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 09 Jun 2017 08:59:43 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2017-06-09T09:18:55.941Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*8-gxOPLXETEv-GTLuH7xsA.jpeg" /></figure><p>Би гэдэг хүн чинь духан дээрээ улаан таван хошуутай төрсөн аятай л хар багаасаа дарга хийгээд явчихсан байгаа юм. Тэр эрчээрээ явсаар байгаад хэд хэдэн компаний гүйцэтгэх удирдлагын ажлыг ”нэр төртэй”гүйцэтгэсээр өнөөг хүрчээ.</p><p>Захирал байна гэдэг сайхан шүү дээ захирна, загнана, зааварлана мэддэг зүйлээ дөвийлгөж ирээд ярьчихна, мэдэхгүй зүйлс таарвал мэддэг царайлаад хөмсөг зангидаж ирээд нээх чухал ач холбогдол өгсөн дүр үзүүлээд дүйвүүлээд өнгөрөөнө. Ямар захирал хүн байж би энийг чинь мэдэхгүй юм байна гэж онигоонд оролтой бишдээ.</p><p>За ялангуяа тэр санхүүгийн тал дээр үнэхээр гар хуруу, хэл ам дүрэхээс энүүхэндээ хэлэхэд айдаг, дөлдөг л хүн байлаа даа. Тэгсэн хамгийн том алдаа минь тэр байсныг саяхан мэдээд өөртөө эрс шинэчлэлт хийсэн юм.</p><p>Надтай адилхан санхүүгийн тайлан гэдэг зүйлийг хараад “Тоон дотор үсэг цохиж явна. Ёстой мэдэхгүй ээ” гэдэг гүйцэтгэх захирал (CEO) нар олон байж магадгүй тул өөрийн алдаа болон үүнийгээ хэрхэн зассан тухай нэг ч зүйл орхилгүй хүүрнэн өгүүлж байна.</p><p>Би тэр санхүүгийн тайлангийн хүрээнд ямархуу “бодлого” баримталж байсан бэ гэвэл:</p><p>Тайлан гэдэг зүйл бол төрд тушааж төвөг багатайхан шиг буюу бага татвар төлөхөөр гаргаж өгдөг зүйл хэмээх итгэл үнэмшлийг бат барьдаг тиймээс өөртөө зориулсан “жинхэнэ” тайлан гэх мэт төвөгтэй зүйлс хийж толгойгоо гашилгадаггүй байлаа</p><p>За мэдээж тайлангаа жинхнээс нь гаргаж хараагүй, харсан ч ойлгохгүй юм чинь санхүүгийн талын шийдвэрүүд маань нэг тийм зөн билгийн тулаан нэвтрүүлэгт орсон ядруухан оролцогч мэт таамаг, бинго хэлбэрээр явж байсныг нуухгүй ээ</p><p>Төрд өгөх тайланг нягтлан маань бариад орж ирж байгаа нь нэг тийм олон үл мэдэгчтэй бодлогын хариу нэхсэн 10 жилийн багшийг маань санагдуулдаг тул хурдхан шиг гарын үсгээ зураад гаргахыг урьдал болгоно шүү дээ. Өнөөх захирал хүний намба болон хянах, загнах реплексээ яг энэ хэсэгт айхтар хазаарлаж сурсан байгаа юм</p><p>Тиймээс манай нягтлан ч надтай нэг их юм ярьдаггүй, би ч тэрнээс элдэв юм шалгааж тамладаггүй байлаа. Энэ маань нэг үгээр бол санхүүгийн авдрынхаа түлхүүрийг өөр хүнд өгчихөөд “хөөрхий арай ч үгүй байлгүй дээ” хэмээн дэмий найдаж байсан хэрэг гэдгийг ойлголгүй олон жил болж</p><p>Мэдээж өнөөх тайлан гээчийг уншиж чаддаггүй бас дээр нь жинхэнэ тайлан гаргадаггүй байсан тул бид санхүүгийн эрсдэлтэй байдалд байна уу? эрсдлээс хол байна уу? гэдгээ ойлгох боломжгүй болдог юм билээ. Түүнээс гадна бизнесийнхээ үр дүнг хянах боломжгүй болно. Нэгэнт үр дүнгээ мэдэхгүй байгаа тул ирээдүйгээ төлөвлөж чадахгүй шүү дээ. Ирээдүйн төлөвлөгөө нь тодорхой бус байгууллагад ямар юмны өнөөх тэмүүлэл, зорилго, хамт олны урам зориг бий болох билээ дээ. Ажилчид гэдэг хүмүүс зөвхөн тогтмол хугацаанд ирэх ёстой цалингаа харсан идэвхгүй этгээдүүд болж хувирдаг юм билээ шүү.</p><p>За тэгээд эцэст нь түлхүүрээ хүнд өгчихөөд өнөөхөө яаж зарцуулж байгааг уншиж мэдэхгүй хүн гэдэг чинь цоорхой шуудай л болдог юм билээ дээ. Байгууллагын зарлага хэрхэн гүйж байгааг хянаагүй явж байтал нэг мэдэхэд л алдагдалд орчихсон, өнөө маргаашгүй дампуурахаас өөр аргагүй болсноо ойлгоно шүү дээ.</p><p>Яг энэ үеэр татварын шалгалт давхцах юм бол тэгээд л тэнгэр нурлаа гэсэн үг. Санхүүгийн төлөвлөгөө, татварын тайлан, байгууллагын мөнгө эргэлтэнд шалгалт хийхүй дор таны гарт нохой зохичих мод ч байхгүй байх гүй ээ мөн хэцүү шүү. Би ямар хүний урманд нэг удаа тайлан тооцоог нь харж хянаж байсан биш өөрөөсөө холхон газраас л буруу хайна шүү дээ. Гэвч эцсийн бүлэгт шаварт унасан шарын эзэн эрхэм гүйцэтгэх захирал тан дээр л өнөөх АКТ гээч зүйл данхайтал буугаад ирнэ. Ингэсний дараа та тэр муу санхүүгийн хэдийг мянга захираад, загнаад, зааварлаад өнөөх “Ниргэсэн хойно нь хашгирав” гээч л болохоос хэтрэхгүй дээ. Сайндаа л нягтлангаа халаад өөр арай дээр гэсэн хүн авдаг байхдаа хэ хэ хэ.</p><p>За нэг иймэрхүү л гүйцэтгэх захирал байлаа даа. Одоо тэгэхдээ тэр цаг өнгөрсөөн хө. Хашир Анжигай нь Мээжик Чойс санхүүгийн боловсролын төвд тавхан хоног номын дуу сонсоод тал шиг их мэдлэг, өөртөө итгэх итгэл, өнгө өнгийн шинэ санаанууд дүүрэн гарч ирлээ.</p><p>Сайн гүйцэтгэх захирал хүн тайлангаа өөртөө зориулан бодит тоон үзүүлэлт дээр тулгуурлан гаргуулах ёстойг, тайланд гарын үсэг зурахаас өмнө нягтлан үзэж байх ёстойг, санхүүгийн багаа үр бүтээлтэй ажиллуулж тэднийг зөв удирдан чиглүүлж байх ёстойг, санхүүгийн эрсдэл үүсч байгааг цаг тухайд нь илрүүлэн үүсэхээс нь өмнө арга хэмжээ авах чадварыг, байгууллагын мөнгөн эргэлтийн ололт, алдагдлыг байнга мэдэж, дүгнэлт хийж байх програмчлалыг, санхүүгийн төлөвлөлт хийх стандартыг зааж өгсөн Magic Choice-ийн хамт олон та бүхэнд үнэхээр их баярлалаа.</p><p>Одоо манай байгууллага татварын шалгалтын эрсдлээс айхаа больсон шүү. <br>Нэмж хэлэхэд сургалтанд суусан хүн болгонд олгодог мөнгөн урсгалын дотоод хяналтад зориулсан программ, санхүүгийн төгс тайлангийн загвар хоёр одоо миний хамгийн том туслахууд маань болсон шүү дээ.</p><p><strong>Хүндэтгэсэн:</strong> Шинэ цагийн ЗАХИРАЛ <strong>2015/03/30</strong></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=c04dd4ab6fcc" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/sanhuumn/%D0%B7%D0%B0%D1%85%D0%B8%D1%80%D0%B0%D0%BB-%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B6-%D1%82%D0%BE%D0%B3%D0%BB%D0%BE%D1%85-%D0%BE%D0%BE-%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BE%D0%BD-c04dd4ab6fcc">Захирал болж “тоглох”-оо больсон</a> was originally published in <a href="https://medium.com/sanhuumn">sanhuumn</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>