DİRİLTİCİ RUH
Bu ülkenin insanını, ayakta tutup yaşatacak manâ ve hakikatler nelerdir? Düne kadar, onu idare eden ve dinamizmini koruyan manâ, onun düşünce dünyasından ve iç yapısından geliyordu. Hatta onun, değer hükmü atfedilecek biricik yönü sayılan, aksiyoncu olması dahi, zamanın itibariliği gibi, ona has bu iç buudlaşmadan kaynaklanıyordu. Her sahada en mükemmel ve en olgun insanların yetiştirilmesini tekeffül eden bu manâ, yüzlerce misâliyle, âdeta bir gergef gibi tarihimizin ruhuna nakşedilmiştir.
Salahaddîn’in, ‘Arslan Yürekli Rişar’ a karşı civanmertliği, kibir ve gösterişten kendini göremez hâle gelmiş bu mağrur hükümdarı, hayretten hayrete sevk etmiş ve fevkalâde utandırmıştı. Alparslan’ın, ‘Romen Diyojen’i hüngür hüngür ağlatan mürüvvet ve âlicenâplığı; Antalya Kal’asında, barbar haçlılara karşı göğüs göğüse erkekçe döğüşdükten sonra, elde ettiği esirlerin bütününü hürriyete kavuşturan Kılıçarslan’ın asâlet ve insanlığı hep bu yüce ruhun zaferleriydi…
Fatih’in, Bizans surları önündeki -o devre göre- en muazzam ve modern ordusunun gücüne güç katan, ona çağının kilit ve anahtarlarını kazandıran o en önemli kuvveti de yine, Akşemseddinlerle temsil edilen bu ruh ve iman kuvvetiydi. Fatih, azgın maddî gücün temsilcisi değildi. O, askerî dirâyet, dehâ ve iktidarıyla bu yüce ruh ve inancı temsil ediyordu. Öyle olmasaydı, onun İstanbul’a girişi de Sezar’ın Roma’ya girişi gibi olmayacak mıydı..? Halbuki o, Bizans’ın bu eski pay-i tahtına, Mekke’yi fetheden kutsi ruhun affediciliği, müsâmahası, mağlûplara sonsuz haklar bahşetme ve civanmertliği gibi yüksek hasletleri temsil ederek giriyordu.
Ya o, bir hamlede, Mısır’ı fethedip İslâm âleminin tek temsilcisi ve yeryüzünün biricik Halifesi olma ünvanını kazanan Yavuz’un; bu büyük zafer dönüşünde, onu tanımayanlarca, halkın nümâyişleri içinde ve zafer takları altından geçeçeği beklenirken, Üsküdar’a kadar gelip geceyi orada geçirmesini ve henüz İstanbul halkı uykudan uyanmadığı bir saatte, sessizce ‘pay-i taht’a girmesini, bu ruh ve manâya vermedikten sonra başka neyle izah edebiliriz?
Göklerin selâm durduğu, ruhânîlerin alkış tuttuğu ve her türlü gösterişten uzak böyle bir zafer dönüşü, ne mübecceldir! Kendini aşmış ve gönlünde binbir zafer cümbüşünü bir anda yaşayan böyle babayiğitler için, fânîler tarafından alkışlanmanın; gülbanklarla karşılanmanın, mehterin ‘kös vurup’, selâm durmasının ne ehemmiyeti var!..
Bizi ayakta tutan bu ruh, damarlarımızda, kanımıza karışıp kaynaştığı, beyin guddelerimize taht kurup oturduğu dönemlerde, bir taraftan gönül dünyamızda derinleştikçe derinleşiyor, diğer taraftan da dünyanın kaderiyle alâkalı, devletler muvazenesinde, bize ait yerimizi sımsıkı korumaya çalışıyorduk. Âh, nasıl oldu da,bir zerresini dahi fedâ etmeyi düşünemeyeceğimiz o yüce ruh, böyle çürüdü ve delik deşik oldu!.. Herhâlde bu fâciayı, bir solukta, birkaç ülkeyi birden fethedip sonra da kendi insanının alkışlarından kaçarak, gururunu Üsküdar topraklarına gömen hasbî ruhlarda aramamak gerektir. Fâcia olan yumurta kadar zaferini bayraklaştırarak, dünyayı velveleye veren ve ‘pay-i taht’a’ bir ‘Amnofis’ gibi giren, kendini ululuğa kaptırmış gururun kapı kullarında, özü-sözü, karakteri belirsiz ölü ruhlarda aramak gerektir. Birinciler, diriltici soluklarıyla, milletin hayat kâsesini ellerinde taşımalarına karşılık; ikinciler, toplumun beyninin içine yerleşmiş birer ‘tümör’ gibi onu her kesimiyle bütün bütün felce uğratmışlardır.
Get Rahmet Bulutu’s stories in your inbox
Join Medium for free to get updates from this writer.
Evet, ilim adamlarıyla, vüzerâsıyla, ricâl-i devlet ve tebâsıyla bütün bir milletin hayat ve bekâsının teminatı olan millî değerleri yıkıp geçen, bu devşirme ruhtur ki; insanlık ve mürüvvet yerine sunîliği; yiğitlik yerine nâmertliği; rûhî düşünce yerine kaba kuvveti, kerâmet yerine hokkabazlığı; inanç yerine ilhâd ve ‘reybîliği’ koyarak, toplumu can evinden vurmuştur. Ve artık, tamamen kendini boşlukta hisseden yığınlar, fevkalâde bedbîn, fevkalâde ümitsiz ve dermansızdırlar. Böyle bir toplumda; ruh, kolsuz kanatsız, vicdan ledünnî zevklerden mahrum; gönül bir kısım hasis menfaatler uğruna binbir uğursuz heyecanın kaynağı hâline gelmiştir. Nihayet böylesine gerilerden geri bir hayat dekoru içinde, tembellik, plânsızlık ve cehâletin kolları arasında yetişip gelişen; aşksız, heyecansız yığınlar, ses sanatkârlarının; ama tamamen ilâhiliğini kaybetmiş nefes ve soluklarıyla, kutsilerden kutsi kelimelerin ticaretinin yapılmasını, kanaat ve düşünceleri adına çok büyük şeyler zannederek, hep alkışlayıp uykuya devam etmişlerdir.
Âh, o istismârcı yaramaz hokkabazlar! Vah, o aldatılan mazlumlardan daha mazlum yığınlar!..
Bütün bunlar oldu ve olacaktı da. Zira toplum, kendini yenileme kertesine gelmiş olmasına rağmen, ışıktan yoksun ve yol gösterici fikir adamından mahrum bulunuyordu. Garb, kendisini yenilerken, onun o günkü felsefî düşüncesini temsil eden ‘Descartes’, hür olmayan düşünceye düşünce nazarıyla bakmamasına karşılık; bizde tefekkür, çoktan sarılıp sarmalanıp bir kenara konmuştu. O devirde batılı düşünür, eşyâ ve hâdiselere nüfûzda, kâinat kitabına olan aşkından,Yaratıcı’ya giden yolları araştırırken; bizde inkılâb diye binbir şenaâtin kol gezdiği ‘Lâle Devri’, daha doğrusu milletçe çakırkeyf olma devri yaşanıyordu. Dünyanın bir kesiminin, ‘âyât-ı tekvîniyye’yi düşünce menşûrundan geçirerek kâinatları fethetmeye koyulmasına karşılık; beri tarafta bir girdap hâlini almış ve bütün değerlerimize meydan okuyan bir nefsânilik ve ruh sefâleti…
Ve işte böyle, hasımlarının, gulyabânîler gibi uyanıp, üzerine saldırması ve dostlarının ‘Binbir Gece Masalları’ nevinden zevk ü safâ, hatta gaflet içinde bulunmasından, zavallı insanımız her gün biraz daha kendinden uzaklaşıyor ve o güne kadar varlığının en büyük teminatı olan millî değerleri, birer birer tarihe gömüyor ve ortadan kaldırıyordu. Zira artık, büyük başarıların, cihan hakimiyetine ulaşmaların, insan ruhuna estirdiği gurur ve kendini beğenmişliği, Anadolu yakasında gömüp ‘pay-i taht’a öyle giren ve en büyük zaferini müteâkip, geceyi bir dehlizde geçirerek nefsini hırpalayan, halkın alkışları karşısında buram buram ter döken yiğitler yoktu görünürlerde… Onların yerini, bir kısım günübirlikçiler; sefil arzularının esiri toy ruhlar; başkaları için var olma zevkinden mahrum dermansız gönüller almıştı…
O gün bugün kendini arayıp duran nesiller, tekrar tekrar iğfâl edilip, tekrar tekrar saptırıldılar. Görmedikleri ezâ, çekmedikleri cefâ kalmadı. Eğer bir inâyet eli imdada yetişip de fikir ve ruh cephesinde, iman ve ahlâk cephesinde ona diriliş yolunu göstermeseydi, o bugün, bütün bütün zâyi olup gitmişti. Hem de bir daha dirilmemek üzere…
Şimdi bütün iş, ona, kendini idrak ettirip, ruhuyla bütünleşmesini sağlamak ve onu maddeye esâretten kurtarıp gönlünü yüksek ideâllerle donatmaktır. Âh, keşke bu yüce vazifeyi arızasız yerine getirebilseydik!..
Manâ ve hakikatler: Anlam ve gerçeklikler; toplumun ayakta kalmasını sağlayan manevi değerler.
Buudlaşma: Derinleşme, boyut kazanma; bir düşüncenin daha anlamlı ve etkili hale gelmesi.
Gergef: Nakış gibi işlenmiş; toplumun değerlerini ince ince işlemek, kültürel doku.
Civânmertlik: Cesaret ve asalet; zorluklara karşı gösterilen mertlik.
Mürüvvet: İnsanlık, iyilik yapma arzusu; yüce gönüllü olma durumu.
Âlicenâplık: Yüce gönüllülük; başkalarına karşı iyiliksever ve hoşgörülü davranma.
Müsâmaha: Hoşgörü; karşısındakine tolerans gösterme hali.
Nümâyiş: Gösteri, tören; zafer kutlaması veya geçit töreni.
Mübeccel: Şanlı, saygı uyandıran; yüce bir onurla anılan.
Cümbüş: Şenlik, coşku; bir olayın getirdiği canlılık ve sevinç dolu atmosfer.
Gönül dünyası: Manevi yaşam; kişinin içsel huzur ve tatmin bulduğu alan.
Muvazene: Denge; toplum içinde huzur ve uyumu sağlayan düzen.
Hasbî ruh: Çıkar gözetmeyen; içten ve saf duygularla hizmet eden insan.
Velvele: Gürültü, kargaşa; zaferin abartılı şekilde kutlanması.
Diriltici soluk: Hayat verici ruh; toplumu canlandıran manevi etki.
Tümör: Zararlı oluşum; toplum içinde sorun çıkaran ve zayıflatan etkenler.
Vüzerâ: Bakanlar, devlet adamları; yönetimde yer alan üst düzey kişiler.
Ricâl-i devlet: Devletin önemli adamları; yönetici kesim.
Devşirme ruh: Yabancılaşmış düşünce yapısı; topluma yabancılaşmış zihniyet.
Mürüvvet: Yüksek insanlık değeri; erdemli ve cömert davranma hali.
Ilhâd: İnançsızlık; dini değerleri inkâr etme.
Reybîlik: Şüphecilik; her şeye karşı güvensizlik gösteren felsefi yaklaşım.
Ledünnî: Gizli ve derin anlamlar taşıyan; içsel ve manevi bilgi.
Hasis menfaat: Küçük, değersiz çıkarlar; basit ve önemsiz kazançlar uğruna fedakârlık yapma.
İstismârcı: Kötüye kullanarak fayda sağlama; başkalarının iyi niyetini suistimal eden.
Hokkabaz: Aldatıcı, gösterişçi; toplumun güvenini kötüye kullanan sahtekar kişi.
Işıktan yoksun: Rehberlikten mahrum; yol gösterici düşüncelerden uzak kalmış.
Nefsânilik: Bencil isteklerin ön planda olduğu yaşam tarzı; ahlaki zayıflık gösterme.
Âyât-ı tekvîniyye: Evrensel ayetler; yaratılışın delillerini temsil eden doğa olayları.
Çakırkeyf olma: Rahatlık içinde olma; hafif sarhoşluk haliyle keyifli bir yaşam.
Gulyabânî: Korkutucu hayalet; toplum için tehdit oluşturan gizli düşman.
Gaflet: Farkında olmama hali; önemli bir durumu gözden kaçırma durumu.
Gurur ve kendini beğenmişlik: Aşırı kibir; kişinin kendisini üstün görme hali.
Dehliz: Geçit, karanlık koridor; manevi yolculukta zorluk ve belirsizlikleri temsil eden yol.
Günübirlikçi: Yalnızca gününü yaşayan; uzun vadeli düşünmeyen kişi veya zihniyet.
İğfâl: Aldatma, yanıltma; birini yanlış yola yönlendirme.
İnâyet eli: Yardım eli; ilahi veya yüksek bir güç tarafından sağlanan destek.
Diriliş yolu: Manevi uyanış; ruhsal olarak yeniden canlanma ve güçlenme süreci.
Esâret: Kölelik; kişinin manevi özgürlüğünü kaybetmesi.
Ideâl: Yüksek hedef; ulaşılması istenen yüce amaç veya ülkü.
