Suriyeli muhaliflerin İdlib, Halep merkezi, Hama merkezinin ardından ilerleyişi sürüyor. Hedefte Humus'un olduğu belirtilirken, Tel Rıfat cephesinde de sıcak temasların yaşandığı bildiriliyor. Haber Global Dış Haber Editörü Eda Tuğrul, Suriye'de yaşananları ve dünyadan yansımaları anlattı. https://haberglobal.com/dunya/suriyede-dengeler-nasil-degisiyor-abd-ve-rusya-ne-dedi-400184
00:09Eda da harita üzerinden daha detaylı bir şekilde bize aktaracak.
00:13Eda hoş geldin merhaba.
00:14Hoş bulduk.
00:15Şimdi Halep ve İdlib'in ardından muhalifler Hamaya doğru ilerliyor dedik.
00:19Son durum ne?
00:21Bundan sonra ne olabilir?
00:23Rejim ilerleyiş sağlıyor ya da sağlayamıyor.
00:25Harita üzerinden bir bakalım.
00:27Şimdi Sinem aslında 8 yıl aradan sonra Suriyeli muhaliflerin bir şok saldırısı başlattığını söyleyebiliriz.
00:35Ve aslında Suriye'nin en büyük ikinci şehrinden bahsediyoruz.
00:39Yani iç savaştan önce 2,3 milyon nüfusa sahip bir kentti Halep.
00:44Şimdi Suriye olunca söz konusu aslında Sinem birazcık çok boyutlu bir denklem karşımıza çıkıyor.
00:50Dolayısıyla burada Halep'in önemini anlayabilmek için ben şunu hatırlatmak istiyorum.
00:56Suriye iç savaşı 2011'de başladıktan sonra 2012'de aslında muhalifler Halep'in büyük bir kısmında kontrolü sağlamışlardı.
01:05Halep iç savaşın her daim dönüm noktalarının yaşandığı bir yer oldu.
01:10Aslında şimdi yine yeni bir dönüm noktasından geçiyor.
01:14Çünkü 2016'da Rusya ve İran'ın da sağladığı destekle birlikte Esad rejimi burada Halep'te kontrolü sağlamıştı.
01:23İşte 2016'dan bu yana ilk kez dengeler değişti ve Halep'te kent merkezinin de büyük bir çoğunluğu dahil olmak üzere artık muhalifler kontrolü sağlamış vaziyette.
01:35Şimdi burada haritamızda da görüyoruz daha net anlaşılsın diye ben göstermek istiyorum.
01:41Şimdi ilk başta Halep'te başladı bu çatışmalar ama daha sonra ne oldu?
01:46Rejim güçlerinin muhalifler daha sınırlı bir operasyon en başta planlıyordu.
01:51Ama rejim güçlerinin bölgeyi terk etmesiyle birlikte farklı cepheler açıldı.
01:56O çatışmalar yayıldı ve biz İdlib'i de konuşmaya başladık.
02:00Şimdi burada da ilk İdlib için önemli yerlerden ele geçirilen yerlerden en stratejik noktalardan biri Serakip oldu.
02:08İşte burada da Mehmet Altun Işık'ın az önce bahsettiği o iki karayolunu göstermemiz gerekiyor.
02:16Biri Laskiye'den başlayan M4 karayolu, diğeri Şam'la Halep'i birbirine bağlayan ve aslında Suriye için hayati öneme sahip olan bir karayolundan bahsediyoruz biz M5 dediğimizde.
02:30Yani savaş öncesi dönemde Suriye'nin atar damarı diye nitelenen bir yol burası.
02:36Dolayısıyla şimdi burada önemli noktaların ele geçirilmiş olması muhalifler tarafından Serakip'in, Morik'in burada koyu yeşille gösterdiğimiz yerler artık tamamen muhaliflerin kontrolü altına geçtiğini ifade ediyor onu da söyleyeyim.
02:51Ne demek oluyor?
02:51Aslında burada rejim güçlerine giden tedarik, lojistik hattının da kesildiği anlamına geliyor.
02:58O yüzden ayrı bir öneme sahip ki şu anda işte o muhaliflerin Hamay'a doğru ilerlediğini en son 8 kilometre kadar da yaklaştığını biliyoruz.
03:08Şimdi ama bu denklem bununla da sınırlı değil.
03:11Biraz da Halep'in hemen kuzeyindeki Tel Rifat'a bakmamız gerekiyor.
03:16Çünkü orada da önemli gelişmeler yaşanıyor.
03:19Neden önemli?
03:20Şimdi ne oldu?
03:22Halep'te burada rejim güçleri çekilirken bazı yerleri mesela Halep Uluslararası Havalimanı gibi terör örgütü PKK-YPG'nin denetimine bırakıp çekilmeye başladılar ki orada da muhalifler havalimanında yeniden kontrolü sağladılar.
03:37Ama şimdi burada terör örgütü PKK-YPG'nin o terör koridoru oluşturma planına geçit vermemek için Suriye Milli Ordusu da bir operasyon başlattı.
03:48Bu da çok önemli.
03:49Orada da Tel Rifat'a doğru ilerleyiş sürüyor.
03:52Biz burada Tel Rifat neden önemli?
03:55Hemen onu da altını çizelim.
03:56Şimdi burada kırmızıyla gösterdiğimiz o alanlar Türkiye'nin işte Fırat Kalkanı, Zeytin Dalı, Barış Pınarı harekatlarını gerçekleştirdiği yerler.
04:05Ve bu Tel Rifat'tan terör örgütü PKK-YPG oradaki sivil yerleşimlere ya da Türk güçlerine yönelik saldırılar gerçekleştiriyor.
04:13Dolayısıyla şimdi orada oluşturulmaya çalışan o terör koridorunun önüne geçilmesi de ayrı bir öneme sahip.
04:22Harita üzerinde bunları söylemiş olduk.
04:24Ama şimdi tabii bu bir de Sinem hani uluslararası bir denklem aslında Suriye'de yaşananlar.
04:30Gelen tepkiler de vardır bu konuya ilişkin.
04:33Şimdi Esad'ın ne dediğine bakarız ama dediğin gibi uluslararası camiadan gelen o tepkiler neler?
04:39Özellikle Amerika Birleşik Devletleri ve ona bağlı olarak İsrail, İran, Rusya neler söylediler?
04:46Onlara da bir bakalım.
04:47Bakalım hemen asla diğer görselimiz de gelsin.
04:50Şimdi burada şunun altını çizmekte fayda var.
04:52Uluslararası basının yaptığı yorum da bu.
04:55Şimdi son bir yıldır biz neyi konuşuyoruz Sinem?
04:59Bir yanda İsrail'in Gazze'de devam eden katliamları var ki yakın zamana kadar Lübnan'da da Lübnan'ın Hizbullah'ıyla çatışmalar vardı.
05:07Bir yandan İran-İsrail arasında bitmek bilmeyen bir misilleme yarışı var.
05:12Dolayısıyla aslında Esad'ın en yakın iki müttefiklerinden biri İran bu konularla meşgul uzun süredir.
05:19Diğeri Rusya o da Ukrayna'daki savaşla meşgul.
05:22Dolayısıyla burada ne olmuş oldu?
05:24Aslında bir boşluk oluşmuş oldu.
05:27İşte tam da hani bu zamanda muhaliflerin bu durumdan da bu ortamdan da yararlanarak o operasyon için düğmeye bastığı söyleniyor.
05:34Ama uluslararası basın özellikle nasıl niteliyor diyecek olursan yani beklenmedik bir meydan okuma Esad'a yönelik büyük bir utanç diye niteleniyor.
05:43Çünkü tabi burada Esad'ın da bu operasyonu öngörememiş olması orada oluşan boşluk buna dikkat çekiliyor.
05:51Şimdi Amerika'da diyor ki durumu yakından izliyoruz ve şunun altı çiziliyor.
05:56Deaş'ın Suriye'de bir daha asla yeniden canlanmamasını sağlamak için buradaki ABD askerini mevzilerini savunmaya devam edeceğiz.
06:03Şimdi burada şunu hatırlatmak çok önemlisiyle Amerika'da Ocak ayında ne olacak?
06:08Devir teslim töreni gerçekleşecek ve Donald Trump görevi devralacak.
06:12Çok hassas bir dönemde aslında Amerika için.
06:15Orta Doğu'da tam da Amerika'nın kartları yeniden dağıtmak isteyeceği bir dönemde bu gelişme gerçekleşiyor.
06:21Çünkü şunu hatırlayalım.
06:23Trump ilk başkanlık döneminde Amerikan askerlerini Suriye'den çekmek istedi.
06:27Ama daha sonra Pentagon'dan ve kendi en yakın çevresinden gelen tepkilerden sonra bunu gerçekleştiremedi.
06:34Ama 5 Kasım'daki seçim gecesine gidelim.
06:37Kendisine en yakın isimlerden biri Robert F. Kennedy bir açıklama yaptı.
06:41Trump'la olan konuşmasını anlattı ve aslında şunu söyledi.
06:45Trump Suriye'den ABD askerlerini halen daha çekmek istiyor.
06:49Dolayısıyla tam da bu gelişmelerin yaşanacağı bir dönemde Amerika'da Suriye'de yeni bir hareketlilikten söz ediyoruz.
06:57Tabi burada Rusya'nın açıklamaları önemli.
07:00Orada da tabi Rusya şöyle niteliyor bu saldırıları.
07:03Suriye'nin egemenliğine yöneliktir diyor.
07:05Ama bir yandan da bir an önce Esad rejiminden güvenliği sağlamasını, düzeni sağlamasını talep ediyor.
07:14Fransa'da Avrupa'da işte bu konuda tepki gösteren, açıklama yapan ülkelerden biriydi.
07:19O da tabi siyasi çözüm vurgusu yapıyor Fransa'nın açıklamasında da.
07:23Ama burada dediğim gibi bir de bu işin içinde hani Esad'ın ne dediğine bakacak olursak o da şunun altını çizdi.
07:30Biz dostlarımız ve müttefiklerimizle birlikte yeniden kontrolü sağlayacak güce sahibiz şeklinde bir açıklaması oldu.
07:41Tabi burada yani İsrail'i de hatırlatmakta fayda var.
07:45Çünkü bütün bu Suriye'deki gelişmeler yaşanmadan hemen önce Netanyahu da Esad ateşle oynuyor diyerek
07:52orada Hizbullah'a İran'ın sağladığı silah desteğini Suriye üzerinden gerçekleştiriyor olmasına tepki göstermiş.
08:00Hatta bu devam ederse biz sadece o sevkiyatları hedef almayız.
08:05Yani Suriye'de de risk altına girer diye böyle tehditkar açıklamalar gelmişti İsrail'den.
08:10Durum böyle çok boyutlu bir denklem gerçekten.
08:14Siyasi çözüm derken Fransa oradan da aklıma şu geldi.
08:17Acaba bu durum için siyasi bir çözüm ihtimali kaldı mı ki?
08:21Şimdi bir diplomasi trafiği de tabi hemen hızlanmış vaziyette.
08:25İran Dışişleri Bakanı bugün Şam'da temaslarda bulunması bekleniyor.
08:29Yarın da Türkiye'yi ziyaret etmesi bekleniyor.
08:32Dün Rusya ve İran Dışişleri Bakanları telefonda görüştüler.
08:35Böyle bir hızlanmış bir diplomasi trafiği var.
08:38Zaten öncesinde daha öncesinde bildiğimiz bir Türkiye, Rusya ve İran'ın Astana süreci var.
08:44Tüm bunların hepsi önemli.
08:46Bakalım nasıl gelişmelere gebe olacak ilerleyen günler.
08:50Peki çok çok teşekkür ediyorum.
08:52Benim sormayı unuttum.
08:54Senin anlatmak istediğin bir hususu varsa alabilirim.
08:56Kalmadı diye düşünüyorum Sina.
08:57Tamam çok çok teşekkür ediyorum.
08:58Eda Tuğrul her zaman olduğu gibi detayıyla birlikte paylaştı.
09:03Ama sadece şunu sormak istiyorum.
09:06Suriye'de nasıl dengeler değişiyor bunu anlattın ama acaba rejimin bu kadar stratejik noktayı terör örgütüne teslim ediyor olmasının altında yatan sebep ne olabilir?
09:18Son olarak bunu da sorayım.
09:19Şimdi şunu söyleyelim.
09:20Aslında bütün siyasi analistlerin yabancı basına baktığımızda da anlattığı şey şu.
09:242016'da Halep'te Rusya ve İran'ın desteğiyle tekrar kontrolü sağladığında Suriye ordusu aslında Esad şu imajı çizdi uluslararası arenaya karşı.
09:37Ben bu savaşın kazananıyım.
09:39Ben bir zafer kazandım imajı çizdi.
09:41Ama son dört gündür yaşananlar şunu ortaya koymuş oldu.
09:46Suriye ordusunun böyle bir saldırıya ne kadar hazırlıksız olduğunu hiç direnç göstermeden muhaliflerin bu kadar hızlı bir şekilde ilerlemiş olması aslında o oluşturulmak istenen imajı da yıkmış oldu.
10:00Evet bu hazırlıksızlık ve bu istihbaratsızlık da oldukça dikkat çekiciydi.
İlk yorumu siz yapın