Sitemap
Jakub Żulczyk

Jakub Żulczyk

Pisarz i publicysta polski.

Przezroczysty proszek 

czyli o tym, jak od mniej więcej od dwóch lat słucham nowej płyty Sokoła i Marysi Starosty 

5 min readDec 9, 2013

Jest listopad 2013. Warszawa, studio nagraniowe Sound & More, gdzieś koło dwunastej. Studio mieści się w nowoczesnym kompleksie sportowym — baseny, korty tenisowe, siłownia. Restauracja serwująca zestawy śniadaniowe za czterdzieści złotych. W niej jeszcze nie do końca rozbudzeni kelnerzy, rodziny z nadpobudliwymi dziećmi oraz zasapani faceci po czterdziestce, taszczący sportowy osprzęt w torbach Louis Vitton, w niemej asyście wyfiokowanych i rozciągniętych dziewcząt, z ustami wielkości małych poduszek.

Siedzimy przy stoliku z Marysią i kombinujemy wspólnie nad tekstem refrenu piosenki “Reszta życia”. Wojtek jest na górze, w studio, i dopilnowuje miksu płyty. Męczę się. Czuję się, jakby ktoś posadził mnie i kazał rozwiązać zadanie z algebry. Nie mam żadnego doświadczenia w pisaniu tekstów piosenek, to bardzo drobiazgowe i matematyczne zajęcie, wymaga słuchu, umiejętności liczenia rytmu, wrodzonej oszczędności; od dwóch godzin próbuję wpaść na odpowiedni wariant dwóch zdań. Marysia mówi — “to zabrzmi, jakby nie było po polsku”. “To jest za długie, za koślawe”. “To za banalne”. “Wyobraź sobie melodię”. “Nie jestem w stanie wyobrazić sobie melodii” — odpowiadam. “Już nie gadaj, Żulczyk, umiesz” — Marysia macha ręką. Jeszcze raz, włączam na słuchawkach, z laptopa piosenkę z nagranym rapem Wojtka. Usłyszycie ją za parę dni. Prawdopodobnie jest to najbardziej afirmatywny kawałek Sokoła od czasu “Damy radę”. Oparta na orkiestrowym samplu muzyka jedzie do przodu jak rozpędzony pociąg, brzmi jak wschód słońca oglądany w dziesięciokrotnym przyśpieszeniu. W dwóch zwrotkach Wojtek zdąży zarapować o uzależnieniu od smartfonów, umieraniu na raka, egzystencjalnych frustracjach skoszarowanej w blokach niższej klasy średniej oraz tym nieprzyjemnym momencie, gdy już w trakcie człowiek zda sobie sprawę, że skończył się papier toaletowy.

W końcu wydaje mi się, że mam. Zapisuję. Maryśka śpiewa. Wchodzimy na górę. Wojtek czyta. Mówi, że to, co napisałem, jest do dupy. Ostateczną wersję napiszemy w końcu we trójkę. Usłyszycie ją zapewne za parę dni. Mój wkład w ten kawałek jest bardziej niż skromny, ale jestem z niego dumny; “Reszta życia” to piosenka, która ma siłę przekonać kogoś, że samobójstwo to jednak nie najlepszy pomysł.

Trudno pisać mi cokolwiek obiektywnego o płycie, której proces powstawania obserwowałem od samego początku, i której autorami jest dwójka moich bardzo bliskich przyjaciół. Wojtka i Marysię znam już parę ładnych lat. Wiemy o sobie bardzo dużo. Spędziliśmy ze sobą masę czasu. Razem pracowaliśmy, jedliśmy, piliśmy alkohol, mieliśmy kaca. Byliśmy przy sobie i w trudniejszych, i w tych lepszych momentach. Z Wojtkiem wymyśliliśmy trzy wideoklipy, jeden spot społeczny, mieliśmy bardzo przyjemną pracę w radiu i trochę mniej przyjemną w telewizji muzycznej. Oboje są, i zawsze będą mi bliscy jak własna rodzina. Ten kontekst jest potrzebny, aby wytłumaczyć, że pisząc o ich nowej płycie podejmuję się trochę niemożliwego zadania. To jak trochę jak napisać psychologiczną sylwetkę swojego rodzeństwa. Przy “Czarnej, białej magii” byłem od samego początku jej powstawania. Znam tę płytę tak dobrze, jak zna się dzieci przyjaciół.

Get Jakub Żulczyk’s stories in your inbox

Join Medium for free to get updates from this writer.

Na planie klipu “Wyblakłe myśli” skoczyliśmy z Wojtkiem na chwilę do Galerii Mokotów. Szukając przez pół godziny miejsca parkingowego, słuchając kawałka “Na wiatr” — minorowego, ciężkiego, powoli sunącego numeru opartego na orientalnym samplu. Atmosfera tego kawałka to atmosfera pięciu minut przed atakiem terrorystycznym. W tekście, porównywanie słów do wystrzeliwanych w górę naboi sąsiadują z linijką o “chujach wbitych w gębę przez pół Polski.” Mówię Wojtkowi, że ta płyta jest jednocześnie najbardziej liryczną, i najbardziej chamską jaką nagrał. Są tu linijki, które pokazują ewidentnie, że jest pierwszej lidze polskich tekściarzy. Jest koszarowe chamstwo. Żarty. Przewrotki. Zaprzeczenia. Wzbudzanie wątpliwości. Robienie ze słuchacza głupka po to, by wylać mu na głowę kubeł zimnej wody.

Pierwszym utworem, jaki usłyszałem z tej płyty, były chyba “Wyblakłe myśli”. Niedługo zobaczycie do niego teledysk. Włączałem go swoim przyjaciołom pisarzom, Łukaszowi Orbitowskiemu, Szczepanowi Twardochowi. Praktycznie pozbawiony perkusji, zimny, obcy podkład, oparty na partii kontrabasu. Nokturnalna, w praktyce w ogóle nie hip-hopowa muzyka, taktująca opowiadany przez Wojtka koszmar, wyblakłą opowieść z dawnych lat, w której miłość, nienawiść, wóda i ludzkie tragedie szarzeją, obserwowane przez szybę, z oddali, przez obojętnego już narratora, opowiadającego to, co już niebyłe, zapomniane, niepotrzebne. Bohaterowie utworu są jak duchy, nawiedzające opuszczone podwórko. Przypominają niewyraźne cienie. Ich dawne grzechy i dramaty są już tylko ledwo słyszalnym echem. Wszystko obserwuje wyblakły plakat, scalający w kupę poszatkowaną pamięć bohatera, ewidentnie ostatniego, który cokolwiek pamięta. Orbitowski i Twardoch skwitowali “Wyblakłe myśli” krótko — jest czego zazdrościć. Też tak uważam. Najlepsze hip-hopowe numery są jak dobre opowiadania, i taka też jest ta historia alkoholowo-miłosnego trójkąta ze śródmiejskiego podwórka. Po jej wysłuchaniu napisałem do Wojtka SMS-a : “Witamy w klubie”.

“Czarna biała magia” to płyta o obserwowaniu świata z daleka, z ostrością widzenia kogoś, kto już dawno stracił nadzieję. Kto już nie pogardza, bo na pogardę nie ma już siły, a może wie, że pogarda jako emocja zamazuje obraz, oddala od obiektu obserwacji. Może to płyta o depresji, a może — po prostu — o byciu dorosłym człowiekiem. O zaakceptowaniu zmęczenia, rezygnacji, samotności i ludzkiego kurewstwa jako prezentów. O dorosłości jako o honorowej rundzie. To ta dorosłość każe unieważniać minione tragedie, jak toksyczny związek przedstawiony w piosence o wdzięcznym tytule “Spierdalaj”. Ta dorosłość każe patrzeć na swoje życie jak na korytarz pełen pozamykanych już na stałe drzwi, jak w “Spalonych mostach”, na związki jak na powolny spacer na Golgotę, w którym główną wartością jest przede wszystkim wzajemne towarzystwo, jak w “Kilka kroków jeszcze”. Ale ta strata nadziei, ten cynizm, ta wyblakłość, nie oznacza rezygnacji. W świecie w którym jedyne, co czujemy to to, że wymyka nam się grunt pod nogami jedyne, co może nas uratować, to my sami. O tym mówi “Nie padnę”, piosenka, której refren będziecie wywrzaskiwać niedługo na koncertach, swoiste “Apage Satanas”, deklaracja wewnętrznej niepodległości. Swoją drogą, jeśli ktoś za pierwszym razem zrozumie o co chodzi z zawartą w tekście aluzją do jedzenia jajek na twardo, powinien dostać od Sokoła odręcznie sygnowane pół litra wódki. Ja nie zgadłem.

Wydaje mi się, że głównym powodem, dla których ludzie słuchają hip-hopu jest to, że szukają w nim poczucia siły; chcą, aby ta muzyka wyprostowała ich, podniosła im głowę do góry. Z pozoru trudno szukać tej siły na nowej płycie Wojtka i Marysi, być może najbardziej bezwzględnej w opisie rzeczywistości, pozbawionej upiększeń, czarno-białej płycie jaką wypuścił polski hip-hop. Ale paradoksalnie, ona tam jest. Ta siła bierze się z wewnętrznego okrzepnięcia, z wyciągnięcia wniosków z każdego upadku i zebranego razu, z przebijającego przez całą płytę zaakceptowania faktu, że nie mamy prawa od świata niczego wymagać. Zdanie sobie sprawy z tego faktu jest definicją dorosłości. “Czarna biała magia” to muzyka dla dorosłych ludzi.

Więc, moi przyjaciele nagrali płytę. Smutną i zabawną, popieprzoną i przebojową, gorzką, smutną, mocną jak spirytus. Być może będziecie nią rozczarowani. A może nie będziecie się mogli oderwać. Ja sam słuchałem jej w dosyć krytycznych momentach mojego życia — w takim, kiedy wydawało mi się, że zesrało mi się wszystko, i w takim, który przyszedł trochę później, kiedy zorientowałem się, że po prostu mi się wydawało. Jest to bardzo dobry soundtrack do takich momentów, a, jak mówi Wojtek we wspomnianym “Spierdalaj”, chyba każdy ma to przeżyć.

Tak czy siak, nie mogę się doczekać, aż jej posłuchacie.

--

--