Ἁγίου Ἰωάννου Χρυσοστόμου - Περί μετανοίας

Αγίου Ιωάννου Χρυσοστόμου

Περί μετανοίας

Όπως ακριβώς δεν έχουν καμιά ωφέλεια οι γεωργοί που σπέρνουν τον σπόρο στον δρόμο, έτσι ούτε κι εμείς έχο­με κανένα όφελος από το να μας ονομάζουν Χριστιανούς, αν τα έργα μας δεν είναι σύμφωνα με το όνομά μας. Και αν θέλετε, σάς παρουσιάσω αξιόπιστο μάρτυρα τον αδελφόθεο Ιάκωβο, που λέγει˙ η πίστη χωρίς τα έργα είναι νεκρή ^{(Ιακ. 2,17)}. Άρα λοιπόν παντού είναι ανα­γκαία και η εκτέλεση των έργων, γιατί όταν απουσιά­ζουν αυτά δεν μπορεί να μας ωφελήσει η ονομασία του Χριστιανού. Και μην απορήσεις. Γιατί, πες μου, ποιο κέρ­δος έχει ο στρατιώτης από την κατάταξη του στον στρα­τό, αν δεν είναι άξιος για την εκστρατεία και δεν πολεμά για τον βασιλιά από τον οποίο τρέφεται;

Χάθηκε ἡ εὐσέβεια ἀπό τή γῆ. Οὔτ' ἕνας δέν ὑπάρχει πού νά κάνει τό καλό.

Χάθηκε η ευσέβεια από τη γη. Ούτ' ένας δεν υπάρχει που να κάνει το καλό» (Μιχ. 7:1-2 ).

Ξέρω ότι πολλοί θεωρούν τα λόγια μου υπερβολικά . Άλλοι ίσως και να γελούν. Τόσο ανόητοι είμαστε , που γελάμε για όσα θα έπρεπε να κλαίμε. «Γιατί η οργή του Θεού φανερώνεται από τον ουρανό, για να τιμωρήσει κάθε ασέβεια και αδικία των ανθρώπων» ( Ρωμ. 1: 18 ).

«Ο Θεός , ο Θεός μας θα έρθει φανερά και θα λύσει πια τη σιωπή Του. Μπροστά Του θα πηγαίνει φωτιά δυνατή, ολόγυρά Του θα ξεσπάει καταιγίδα σφοδρή» (Ψαλμ. 49: 3 ) . «Η φωτιά, που θα προπορεύεται, θα κατακαίει γύρω τους εχθρούς Του» ( Ψαλμ.96: 3 ) . «Να, έρχεται η μέρα του Κυρίου σαν αναμμένο καμίνι» (Μαλ. 4: 1 ) .

Νά μήν καταρασθεῖς ἐκεῖνον πού σέ λύ­πησε, ἀλλά νά ἀφήσεις τόν Θεό νά βγάλει Ἐκεῖνος τήν ἀπόφαση

Διότι, πράγματι, κάτι τέτοιο το βλέ­πουμε να λαμβάνει χώρα μέσα στις ανθρώπι­νες σχέσεις, να αγανακτεί δηλαδή ο κύριος αν κτυπήσουμε τον υπηρέτη του, που στο κάτω κάτω είναι ξένος γι' αυτόν, και να θεωρεί τη συ­μπεριφορά μας αυτή σαν ύβρη προς τον εαυτό του.

Γιατί, το ξέρουμε, πως αν μας αδικήσει κά­ποιος δούλος ή και ελεύθερος, πρέπει να α­πευθυνθούμε στους άρχοντες και να περιμέ­νουμε την απόφασή τους. Αφού λοιπόν δεν εί­ναι ασφαλές να διεκδικούμε το δίκιο μας μόνοι μας στις μεταξύ μας σχέσεις, πολύ περισσότερο ισχύει κάτι τέτοιο, όταν κρίνει και διευθετεί τις υποθέσεις ο Θεός.

Περί ἀμέλειας καί ραθυμίας κατά τούς Ἁγίους Πατέρες.

Η ΑΜΕΛΕΙΑ ΕΜΠΟΔΙΟ ΤΗΣ ΣΩΤΗΡΙΑΣ

Ἔν ὄψει τῆς νέας χρονιᾶς ἄς πολεμήσουμε τήν ἀμέλεια καί τή ραθυμία μας πού εἶναι σύμφωνα μέ τούς ἁγίους Πατέρες, τά μοναδικά ἐμπόδια γιά τή σωτηρία μας

Όπως λέει ο Μέγας Βασίλειος, «αυτός ο καιρός είναι της μετανοίας, στην άλλη ζωή της ανταποδόσεως. Τώρα ο Θεός είναι βοηθός σ’ αυτούς που επιστρέφουν κοντά Του, τότε θα είναι φοβερός εξεταστής των ανθρωπίνων πράξεων και λόγων και σκέψεων».

Ὁ Αγιος Αντωνιος παρατηρεῖ:/« Αν καταβάλλουμε κάθε επιμέλεια και μηχανευόμαστε τα πάντα, για ν' αποφύγομε τη σωματική απονέκρωση, πόσο μάλλον οφείλουμε να σπουδάζομε, πως ν' αποφύγομε την ψυχική απονέκρωση' διότι σ' όποιον θέλει να σωθεί, δεν υπάρχει κανένα άλλο εμπόδιο, παρά μόνο η αμέλεια και η οκνηρία της ψυχής».

Ἡ ἀποφυγή τῆς ἀπογνώσεως (Ἅγ. Ἰωάννης Χρυσόστομος)

Επιμέλεια και ερμηνεία κειμένου,
Γεωργία Κουνάβη, Θεολόγος, επιμελήτρια της Ελληνικής Πατρολογίας

Το κείμενο που ακολουθεί είναι τόσο γλαφυρό, τόσο αισιόδοξο, τόσο πατρικό. Γραμμένο από τον άγιο Πατέρα με περισσή αγάπη και πόνο, με λαχτάρα και φροντίδα για κάθε άνθρωπο που αμαρτάνει και επαναλαμβάνει τα αμαρτήματα του από αδυναμία. Είναι πολύ ενισχυτικό και μπορεί να παρηγορήσει ακόμη και το μεγαλύτερο αμαρτωλό και να τον ενθαρρύνει να μετανοεί συνεχώς. Άλλωστε αφού αδιάκοπα αμαρτάνουμε όλοι μας, συνεχώς πρέπει και να μετανοούμε μέσα από τα έγκατα της καρδιάς μας.

Παραθέτουμε επίσης στη συνέχεια μία μικρή περικοπή από λόγο του Θεοδωρήτου, Επισκόπου Κύπρου, στον άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο. Η περικοπή διασώζεται στη Μυριόβιβλο του Μεγάλου Φωτίου.

Οι λόγοι της περικοπής εκφράζουν και παρουσιάζουν έντονα τον πλούτο της αληθινής αγάπης του μεγάλου πατέρα προς το ποίμνιό του. Ιδιαίτερα δε εκφράζουν την αγάπη του και την άοκνη φροντίδα του για τους πονεμένους, τους φτωχούς, τους άστεγους.

Εἶναι ἀναγκαία προϋπόθεση γιά τήν τελείωση

Είναι αναγκαία προϋπόθεση για την τελείωση

Γιατί είναι ανάγκη οπωσδήποτε να θλίβεται ο πιστός; Διότι όλοι όσοι θέλουν να ζουν με την ευσέβεια, που διδάσκει και εμπνέει ο Χριστός, θα υποστούν διωγμούς. Και πάλι. Παιδί μου, αν θέλεις να υπηρετείς τον Κύριό σου, προετοίμασε την ψυχή σου να δεχθεί και να αντιμετωπίσει τον πειρασμό, βάδιζε σωστά και περίμενε καρτερικά (Σοφ. Σειρ. 2, 1-2). Είναι καλές οι προειδοποιήσεις ότι σύντομα στη ζωή μας θα πέσουμε σε πειρασμούς και θα δοκιμασθούμε σκληρά. Μεγάλη παρακίνηση και φανερή παρηγοριά αυτής της ανάγκης είναι να δοκιμάσουμε αμέσως κινδύνους. Είναι πολύ μεγάλη και εξαιρετική και πολύ ωφέλιμη η δοκιμασία των πιστών. Τί σημαίνει αυτό; Για να καταλάβεις άκουσε τα επόμενα:

Ἀλήθεια, τίποτα δέν κάνει τήν ψυχή τόσο φιλόσοφη, ὅσο ἡ θλίψη.

 

Μήπως, όμως, δεν μπορούσε ο Θεός να δώσει παιδί στην Αννα και δίχως προσευχή; Μήπως δεν γνώριζε την επιθυμία της και πριν Του το ζητήσει; Ναι, αλλ' άν της έδινε το παιδί πριν το ζητήσει με την προσευχή, δεν θα φαινόταν η προθυμία της, δεν θα φανερωνόταν η αρετή της, δεν θα έπαιρνε τόση αμοιβή.

Ας δούμε τώρα και τη φιλοσοφία της γυναίκας. Ακου τι είπε στον αρχιερέα Ηλί, που την πέρασε για μεθυσμένη:
«Όχι, κύριέ μου, δεν είμαι μεθυσμένη. Μια γυναίκα καταπικραμένη είμαι, που ξεχύνω τον πόνο της ψυχής μου μπροστά στον Κύριο.

Λύπη καί ἀθυμία (Ἅγ. Ἰωάννης Χρυσόστομος)

alopsis

Τη λύπη την έβαλε μέσα μας ο Θεός. Όχι, όμως, για να τη μεταχειριζόμαστε άσκοπα ή και βλαπτικά, σε ακατάλληλο χρόνο και σε αντίθετες συνθήκες στη φύση μας περιστάσεις, κλονίζοντας έτσι την υγεία της ψυχής και του σώματος, αλλά για ν’ αποκομίζουμε απ’ αυτήν όσο γίνεται μεγαλύτερο πνευματικό κέρδος. Γι’ αυτό, δεν πρέπει να λυπόμαστε όταν παθαίνουμε κάτι κακό, μα όταν κάνουμε κάτι κακό. Εμείς, ωστόσο, έχουμε αντιστρέψει τα πράγματα. Έτσι, και αμέτρητα κακά να διαπράξουμε, ούτε λυπόμαστε ούτε ντρεπόμαστε. Αν, όμως, πάθουμε και το παραμικρό κακό από κάποιον, τότε τα χάνουμε, βαριοθυμούμε, γινόμαστε συντρίμμια και δεν συλλογιζόμαστε πως οι θλίψεις και οι πειρασμοί φανερώνουν τη φροντίδα του Θεού για μας περισσότερο από τα ευχάριστα περιστατικά.

Αλλά γιατί αναφέρω τις θλίψεις αυτής της ζωής; Μήπως και η απειλή του αιωνίου κολασμού δεν αποτελεί τη φιλανθρωπία του Θεού καλύτερα από την υπόσχεσή Του για την ουράνια βασιλεία; Γιατί ,αν δεν υπήρχε η απειλή του αιωνίου κολασμού, λίγοι θα ήταν εκείνοι που θα κέρδιζαν τη σωτηρία. Δεν είναι, βλέπεις, αρκετή για μας, τους ράθυμους, η υπόσχεση των ουράνιων αγαθών. Ο φόβος της κολάσεως πιο πολύ μας παρακινεί στην αρετή.