Everyone is a photographer, until... M

Φωτ.: Robert Doisnaeu

"Αυτή την ανεκδιήγητη ατάκα την έχω ακούσει και την έχω διαβάσει άπειρες φορές.

Νομίζω ότι πιο παραπλανητική "συμβουλή" όσον αφορά την φωτογραφία, δεν έχω ακούσει!

Σαφώς και δεν ισχύει κάτι τέτοιο και όσοι το ακολουθούν και το συμμερίζονται, το μόνο που καταφέρνουν είναι να κάνουν την ζωή τους πιο δύσκολη.

Είμαι master στον χειρισμό του Manual, αλλά θα επιλέξω σε σπάνιες περιπτώσεις να το χρησιμοποιήσω, όταν οι φωτιστικές συνθήκες είναι ιδιαίτερα δύσκολες ή είναι νύχτα και θέλω να κάνω έκθεση μεγάλης χρονικής διάρκειας.

Οι σύγχρονες φωτογραφικές μηχανές, έχουν εξαιρετικά φωτόμετρα που μπορούν να βρίσκουν την ιδανική (ή σχεδόν την ιδανική) έκθεση, στην συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων. Στις ελάχιστες περιπτώσεις που αυτό δεν συμβαίνει, ένας φωτογράφος (έστω και με λίγη εμπειρία) το ξέρει από πριν και εκεί είναι σωστό και σοφό να χρησιμοποιήσει το M.

Το να χρησιμοποιεί όμως συνέχεια το M, το μόνο που θα καταφέρει πέρα από την συνεχόμενη ταλαιπωρία, είναι να χάσει μερικές (ψέμματα, πολλές!) καλές λήψεις, γιατί είτε θα βγουν πολύ σκοτεινές, είτε πολύ φωτεινές (καμένες). Και αυτή είναι η καλή εκδοχή του πράγματος. Γιατί αν είναι καινούργιος φωτογράφος και έχει την ατυχία να πέσει σε κάποιον παλιότερο που θα τον συμβουλέψει αυτό το πράγμα, πολύ πιθανόν να εγκαταλείψει το χόμπι, λόγω της δυσκολίας και της δυσχρηστίας αυτής της "συμβουλής".

Μια προτεραιότητα διαφράγματος (ή μια προτεραιότητα ταχύτητας), στην συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων είναι σαφώς πολύ καλύτερη λύση!

Υ.Γ. Φωτογράφο σε κάνει η ικανότητα να παίρνεις τις εικόνες που θέλεις. Όχι το να ταλαιπωρείσαι άδικα."

 

Nikos Tzan (από το λογαριασμό του στο Facebook)

 

Η ιστορία της φωτογραφίας δρόμου

Κυκλοφόρησε το νέο τεύχος του περιοδικού Photonet, στο οποίο ανάμεσα στα άλλα πολύ ενδιαφέροντα άρθρα και παρουσιάσεις φωτογραφικού εξοπλισμού που έχει, είναι και το άρθρο μου "Η ιστορία της φωτογραφίας δρόμου". Μέσα σε τρεις σελίδες παρουσιάζω συνοπτικά τους σταθμούς που οδήγησαν στη διαμόρφωση του αγαπημένου σε πολλούς φωτογράφους είδους φωτογραφίας. Το οποίο δεν είναι, όπως φαίνεται και στο κείμενό μου, ακριβώς ένα συγκεκριμένο είδος, εφόσον υπάρχουν πολλές διαφορετικές ιδεολογικές και  αισθητικές προσεγγίσεις...

Μπορείτε να βρείτε το τεύχος (σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή) εδώ! 

Παλιότερα άρθρα μου για τη φωτογραφία  (όπως και πληροφορίες για εκδηλώσεις που οργάνωσα και οργανώνω) θα βρείτε στη σελίδα του περιοδικού εδώ!

Εισαγωγή στη Φωτογραφία (βιβλίο)

 

Βιβλία υπάρχουν πολλά για τη φωτογραφία, γιατί ένα ακόμα;

Γιατί κρίνουμε ότι χρειάζεται ένα που να μεταδίδει όλη τη βασική τεχνική της φωτογραφίας με ένα πραγματικά απλό και κατανοητό τρόπο. Ο συγγραφέας του είναι δάσκαλος δημοτικού από το 1999 και δάσκαλος φωτογραφίας από το 2005.  Έχει διδάξει με τη μία ή την άλλη του ιδιότητα ηλικίες από 6 ως 70 ετών!

Διαβάστε στο Φωτολόγιο την ωραία παρουσίαση που κάνει στο βιβλίο μου ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΣΤΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ

Συνέντευξη του φωτογράφου Κώστα Αρβανίτη

Φωτογραφία: Κώστας Αρβανίτης

Συνεχίζουμε τις συνεντεύξεις με σύγχρονους Έλληνες ταλαντούχους φωτογράφους.

Ο Κώστας Αρβανίτης ζει στον Καναδά και έχει πολύ ενδιαφέρουσα και ολοκληρωμένη δουλειά να μας δείξει. Διαβάστε όλη τη συνέντευξη που μου έδωσε στο polismagazino.gr

Νέο τεύχος από το μηνιαίο περιοδικό φωτογραφίας!

Μόλις κυκλοφόρησε το καινούριο τεύχος του Photonet που έχει και το άρθρο μου για την ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ.

Επίσης με χαρά μου βλέπω σε αυτό το τεύχος άρθρα φίλων που είναι καλοί φωτογράφοι και ξέρουν να γράφουν και ωραία! Σοφία Δαλαμάγκα, Βίκυ Μαρκολέφα και Ανδρέας Καμουτσής.

Το ίδιο τεύχος έχει αφιέρωμα στη Φωτογραφική Λέσχη Καστοριάς, ένα φωτογραφικό αφιέρωμα στην Ήπειρο, τις βραβευμένες φωτογραφίες από το διαγωνισμό του περιοδικού και όπως πάντα τις τελευταίες εξελίξεις στο χώρο της εικόνας.

Aποκτήστε το e-magazine με 3€ ή ζητήστε να σας φέρουν το έντυπο τεύχος στην πόρτα σας με 5€!

Πληροφορίες εδώ: https://www.nexusmedia.gr/photonet-226/

Πώς θα οργανώσεις σωστά μια έκθεση φωτογραφίας

Συμβουλές για νέους, αλλά και για πιο έμπειρους φωτογράφους, αφού συχνά βλέπουμε διάφορα λάθη να γίνονται και από αυτούς. Λογικό όμως αυτό, γιατί είναι διαφορετικό θέμα να είσαι καλός φωτογράφος και διαφορετικό να γνωρίζεις πώς να οργανώνεις σωστά μία έκθεση.

Διαβάστε το άρθρο μου στο Φωτολόγιο!

ΝΕΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΙΚΟΤΗΤΑ

Στο νέο τεύχος του Photonet που μόλις κυκλοφόρησε μπορείτε να διαβάσετε το άρθρο μου για τη Νέα Αντικειμενικότητα, ένα κίνημα που επηρέασε όσα λίγα τη φωτογραφία και η επιρροή του φτάνει έντονη στις μέρες μας.

Αγοράστε το e-magazine με ένα κλικ εδώ https://www.nexusmedia.gr/photonet-225/ – κόστος: 3€.

Παράλληλα, έχετε τη δυνατότητα να αποκτήσετε και την ετήσια συνδρομή του (6 τεύχη) με 15€ μόνο!

Εναλλακτικά, μπορείτε να παραγγείλετε άμεσα το έντυπο τεύχος, συμπληρώνοντας τη φόρμα που θα βρείτε στο τέλος της σελίδας, και θα το στείλουμε στο χώρο σας με κόστος 4€ (χωρίς καμία πρόσθετη επιβάρυνση!)

https://www.nexusmedia.gr/photonet-225/

Μερικά παλιότερα άρθρα μου μπορείτε να βρείτε εδώ!

10 πρώτες αγορές που πρέπει να κάνει ένας επίδοξος φωτογράφος

 

Φωτογραφία: Δήμητρα Μόκκα - Πορτοκαλί Κλείστρο

1)      Φωτογραφική που ταιριάζει στο αγαπημένο είδος φωτογραφίας του (άλλη μηχανή θέλει η φωτογραφία δρόμου κι άλλη η φωτογραφία φύσης ή η επαγγελματική φωτογραφία – γάμος, διαφήμιση, μόδα κλπ)

2)     Ένα φακό που ξεκινάει από ευρυγώνιο και φτάνει σε αρκετά μεγάλο τηλεφακό (π.χ. 18-200 για crop μηχανές). Δεν είναι εύκολο να αλλάζεις κάθε λίγο φακό όταν είσαι στο δρόμο.

3)     Γρήγορες κάρτες (να μπορούν να γράψουν και βίντεο) και μπαταρίες

4)     Ένα σταθερό φακό με διάφραγμα 1.8 ή 1.6 (ποιότητα εικόνας και φωτεινό φακό σε προσιτή τιμή)

5)     Ένα καλό κινητό τηλέφωνο. Ως δεύτερη φωτογραφική μηχανή, για επικοινωνία και άμεση κοινοποίηση μέρος της δουλειάς του

6)     Μια φωτογραφική τσάντα (αδιάβροχη ή να έχει μέσα πλαστικές σακούλες)

7)     Έναν υπολογιστή για επεξεργασία, ταξινόμηση και δεύτερο σκληρό για back up (επίσης back up στο cloud)

8)     Λευκώματα με σπουδαίους φωτογράφους

9)     Συνδρομή σε κάποιο περιοδικό

10)  Φλας (κατά προτίμηση ασύρματο) ή κάποιο φορητό led φωτιστικό

 

Η φωτογραφία που με ενδιαφέρει δεν απαιτεί ακριβό εξοπλισμό, ούτε πολλά γκάτζετ. Ένας καλός φωτογράφος μπορεί να δουλέψει με όποιο εξοπλισμό έχει και να κάνει τους περιορισμούς του πλεονέκτημα. Αν όμως κάποιος ενδιαφέρεται για εφαρμοσμένες μορφές φωτογραφίας και θέλει να γίνει επαγγελματίας, τότε πρέπει να ψάξει το θέμα σε πολλά επίπεδα (κάμερα, φακοί, οθόνη υπολογιστή, καλιμπράρισμα, προγράμματα επεξεργασίας, back up κλπ)

Ανδρέας Κατσικούδης

 Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Photonet (κυκλοφορεί κάθε μήνα σε όλη την Ελλάδα) τον Ιούλιο του 2020

Φωτογραφικά άρθρα

Μέχρι να βγάλουμε ανακοίνωση για το νέο κύκλο μαθημάτων (φωτογραφίας, κινηματογράφου, ιστορίας τέχνης και διάφορα θεματικά εργαστήρια όπως γυμνό, επεξεργασίας φωτογραφίας κ.ά. - όλα από φθινόπωρο) ας δούμε μερικά κείμενα που έχω γράψει πρόσφατα για τη φωτογραφία.

            Στην ιστοσελίδα του περιοδικού PHOTONET μπορείτε να διαβάσετε:

Εισαγωγή στη Φωτογραφία (παρουσίαση βιβλίου)

Μια εισαγωγή στη Φωτογραφία Δρόμου (με φωτογραφίες μου από Ν.Υ.)

Την Ιστορία της Ομορφιάς (παρουσίαση βιβλίου του Ουμπέρτο Έκο)

Καλλιεργώντας την Αισθητική μας (όχι δεν είναι όλα θέμα γούστου...)

Γιατί οι Φωτογράφοι χρειάζονται και το Βίντεο (με φωτ. από γυρίσματα που κάναμε στα μαθήματα κινηματογράφου)

                                 Στο Φωτολόγιο υπάρχουν τα κείμενά μου:

Ο Α.Κ. επιλέγει (μια μικρή σχολιασμένη επιλογή φωτογραφιών μου)

Σύγχρονη Ελληνική Φωτογραφία (παρουσίαση βιβλίου)

Ποια φωτογραφία θεωρείται καλή (δύσκολο θέμα...)

Η φωτογραφία και η αλήθεια! 

Διάλογος με τη Φωτογραφία (τι λένε οι σπουδαίοι φωτογράφοι για την τέχνη τους)

Το παράδειγμα της σύγχρονης τέχνης (παρουσίαση βιβλίου - άνοιξε και το ΕΜΣΤ επιτέλους!)

Η σελίδα των μαθημάτων μας στο facebook! (κάνουμε like για να ενημερωνόμαστε πρώτοι για τις εκδηλώσεις) 

Το email για να γραφτείτε στην ενημερωτική μας λίστα  akatsikoudis@yahoo.com (γράφουμε στο θέμα του email ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΝΗΜΕΡΩΤΙΚΗ ΛΙΣΤΑ και κάθε περίπου ένα μήνα θα σας ενημερώνουμε για τα σεμινάρια που οργανώνουμε, τις εκδρομές μας, εκθέσεις, φωτογραφικούς διαγωνισμούς και άλλα πολλά που σχετίζονται με φωτογραφία, κινηματογράφο, ιστορία τέχνης, ταξίδι, γενικότερα τέχνη και λογοτεχνία)

Διάλογος με τη φωτογραφία

Dialogue with Photography

Paul Hill & Thomas Cooper, Dialogue with Photography, Dewi Lewis Publishing, London, 1998

Ο Ανδρέας Κατσικούδης  διαβάζει το Dialogue with Photography, ένα βιβλίο με  συνεντεύξεις μερικών από τους ανθρώπους που καθόρισαν τη σύγχρονη φωτογραφία, και αντιγράφει (μεταφράζοντας στα ελληνικά) ότι του έκανε εντύπωση.

«Διάβασα κάπου ότι ο Minor White ισχυρίστηκε ότι χρειάζονται είκοσι χρόνια για να γίνεις φωτογράφος. Νομίζω ότι είναι λίγο υπερβολικό αυτό. Θα έλεγα, κρίνοντας από τον εαυτό μου, ότι χρειάζονται τουλάχιστον οκτώ με εννιά χρόνια. Αλλά δεν απατούνται τόσα χρόνια όσα για να μάθεις πιάνο ή βιολί!». Paul Strand, σελ. 12

«Όλη η υψηλή τέχνη είναι αφαιρετική στη δομή της». Paul Strand, σελ. 14

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΥΠΟΛΟΙΠΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΣΤΟ ΦΩΤΟΛΟΓΙΟ!

Επίσης ΕΔΩ έχει κι άλλα άρθρα μου, αλλά και αναφορά σε εκδηλώσεις που οργανώνω

Συνέντευξή μας στο Polis Magazino

Μια φωτογραφία… χίλιες λέξεις; Η φωτογραφία δεν είναι χίλιες λέξεις. Η φωτογραφία μαζί με το βίντεο είναι τα αγαπημένα μέσα αυτών που θέλουν να πουν ψέματα. Η φωτογραφία αν δεν ξέρουμε πού τραβήχτηκε, πότε, από ποιον και για ποιο λόγο δεν λέει τίποτα. Ειδικά αν δεν έχει λεζάντα. Οι φωτογράφοι της καλλιτεχνικής φωτογραφίας το ξέρουν καλά αυτό και χρησιμοποιούν συχνά τη φαινομενική «αλήθεια» της φωτογραφίας για να κάνουν τέχνη.

Απόσπασμα από τη συνέντευξη που έδωσα στο περιοδικό Polis Magazino, διαβάστε την ολόκληρη εδώ!

Η φωτογραφία ως πολιτική πρακτική

Richard Mosse, Καχύποπτα Μυαλά, 2012, από τη σειρά Enclave (θύλακας), Κονγκό, φωτ. με υπέρυθρο φιλμ

Παρουσίαση βιβλίου

 

Julian Stallabrass, Ριζοσπαστικές πραγματικότητες, Η φωτογραφία ως πολιτική πρακτική, Επιμέλεια – Μετάφραση Ηρακλής Παπαϊωάννου, University Studio Press, Θεσσαλονίκη 2018

 

Πρόκειται για μια συλλογή δοκιμίων που επέλεξε ο Η. Παπαϊωάννου.  Ακολουθούν κάποιες σημειώσεις μου πάνω στα θέματα που πραγματεύεται το βιβλίο.

 

Η αισθητική φαίνεται ύποπτη σε θέματα σκληρά (π.χ. πόλεμος, πείνα, κακοποίηση). Μήπως υπάρχει σκηνοθεσία; Ή γιατί ο φωτογράφος προσπάθησε να βγει τόσο ωραία μια εικόνα θλίψης και οδύνης; Από την άλλη μήπως υπάρχει μια προκατάληψη και ενόχληση με τέτοια θέματα - πάντα υπήρχαν άνθρωποι που ήθελα τη φωτογραφία πολιτικά ουδέτερη.  Ο Salgado ισχυρίζεται ότι όλοι οι άνθρωποι έχουν δικαίωμα στο να βγουν ωραίοι σε μια φωτογραφία – θέση που δεν έρχεται σε αντίθεση με την αποδεδειγμένα ακτιβίστικη προσέγγισή του (σε αντίθεση με άλλους φωτογράφους που κοιτάζουν από απόσταση τα θέματά τους ή ακόμη χειρότερα τα εκμεταλλεύονται).  Όπως λέει ο ίδιος: «Ήθελα να σεβαστώ τους ανθρώπους όσο μπορούσα, να δουλέψω ώστε να πετύχω την καλύτερη σύνθεση και το πιο όμορφο φως… Αν δείξεις έτσι μια κατάσταση, συλλαμβάνοντας την ομορφιά και την ευγένεια μαζί με την απελπισία, τότε μπορείς να δείξεις σε κάποιον στην Αμερική ή τη Γαλλία ότι οι άνθρωποι αυτοί δεν είναι διαφορετικοί» (Stallabrass, 2018, σ. 30).

 

H απρόσωπη dead pan φωτογραφία φαίνεται να αντισταθμίζει την έλλειψη έκφρασης μέσα από μηχανές μεγάλου φορμά και εκπληκτικής ποιότητας τεράστια τυπώματα.  Θυμίζει όμως, όπως αναφέρει ο Stallabrass, την εθνολογική φωτογραφία – που παλιότερα κατέγραφε τους ιθαγενείς για λόγους «επιστημονικής μελέτης» και στην ουσία δικαιολογούσε την αποικιοκρατία.  Επίσης μέσα από την υπερβολή σε ευκρίνεια, μέγεθος και χρώμα δημιουργεί ένα αίσθημα υψηλού (έννοια που μας έχει έρθει από το Ρομαντισμό – χαρακτηρίζεται έτσι κάτι που προκαλεί δέος).

 

Ο Stallabras  αναφέρεται ακόμη στους «μουσειακούς φωτογράφους» που συνηθίζουν να τυπώνουν για πώληση ελάχιστα αντίτυπα των φωτογραφιών τους, για να έχουν αυτά μεγάλη αξία. Για παράδειγμα ο Jeff Wall συνήθως κάνει δυο τρία αντίτυπα (των φωτεινών κουτιών του) και οι τιμές μπορεί να αγγίξουν το ένα εκατομμύριο, ο Andreas Gursky μεταξύ τεσσάρων και έξι, ο Thomas Struth δέκα και η Cindy Sherman μεταξύ έξι και δέκα. Υπάρχει βέβαια και το αντίθετο παράδειγμα, καλλιτεχνών που έχουν γεμίσει τον κόσμο με αντίτυπα και είναι το ίδιο πετυχημένοι – όπως ο Araki (στο δρόμο που χάραξε ο Warhol που σε όποιο μουσείο και να πας θα δεις μερικά έργα του). Το πρόβλημα που είχαν τα μουσεία και οι γκαλερί ήταν ότι η φωτογραφία ως τέχνη επέτρεπε την εύκολη αναπαραγωγή των έργων της. Από τη στιγμή που λύθηκε το πρόβλημα  με τον τρόπο αυτό είναι πια ευπρόσδεκτη μορφή  τέχνης!

 

Ειδικά όμως για τον Jeff Wall υπάρχει κάτι ακόμη που δίνει αξία στο έργο του: οι ακριβές κατασκευές, στη συγκεκριμένη περίπτωση τα φωτεινά κουτιά του – δεν έχουμε λοιπόν απλά μια εικόνα, αλλά ένα υλικό αντικείμενο!

 

Υπάρχουν όμως και φωτογράφοι όπως ο Andreas Gursky και ο Jeff Wall που χρησιμοποιούν ψηφιακό μοντάζ με ένα τρόπο που δεν φαίνεται πουθενά. Οι εικόνες τους είναι ρεαλιστικές (αν και ασυνήθιστες) και αψεγάδιαστες.  Ιδιαίτερα ο Wall το χρησιμοποιεί μαζί με την προσεκτική σκηνοθεσία πριν τη λήψη και φτιάχνει έτσι μια σύνθεση σαν ζωγράφος σε ένα έργο που είναι φαινομενικά 100%  φωτογραφία.

 

Έχει κατηγορηθεί η φωτογραφία ότι επηρεάζεται από το τυχαίο και δεν δείχνει τη σκοπιμότητα του φωτογράφου (κάτι που βέβαια δεν στέκει αν αναλογιστούμε το πόσες φωτογραφίες τραβάει κάποιος και πόσες δείχνει και γιατί). Ο Wall όμως φαίνεται με την προσεκτική σκηνοθεσία και το αψεγάδιαστο ψηφιακό μοντάζ του να εξαλείφει σχεδόν ολοκληρωτικά το τυχαίο από τις εικόνες του (πάντα μπορεί να παρεισφρήσει κάτι απρόβλεπτο μέσα).

 

Με αφορμή τα πολλά κείμενα που αφορούν τη δουλειά του Jeff Wall γράφει ο συγγραφέας  (σ. 144): « Πολλαπλές αναγνώσεις, αοριστία και μια αποστροφή προς την «ουσιοκρατία» αποτελούν τους στυλοβάτες αυτού του διαλόγου, που αποπνέει ένα μεθυστικό άρωμα μεταμοντέρνου μυστικισμού. Διατηρούν επίσης στενή σχέση με την παραμυθία που προσφέρει η τέχνη, υποτίθεται, ως συμπλήρωμα στη μαζική κουλτούρα και την εργασιακή ζωή.» 

Το αυτοπορτρέτο στη φωτογραφία

Herbert Bayer (Bauhaus, αυτοπορτρέτο και φωτομοντάζ)

Το αυτοπορτρέτο (self-portrait) ήταν από παλιά αγαπημένο θέμα των ζωγράφων (π.χ. Durer 1493). Χρησιμοποιώντας καθρέφτη και πολύ αργότερα μια φωτογραφία δούλευαν με διάφορους τρόπους κυρίως με το πρόσωπό τους. Με αυτό κάνεις την άσκησή σου (όταν δεν έχει κοντά μοντέλο), τους πειραματισμούς σου, μα πάνω από όλα εξερευνείς πιο άμεσα ποιος είσαι, πώς μοιάζεις, τι είσαι. Για τους ίδιους λόγους γινόντουσαν τα αυτοπορτρέτα και στη φωτογραφία.

To αυτοπορτρέτο είναι τόσο παλιό στη φωτογραφία όσο σχεδόν η ιστορία της. Το πρώτο έγινε από τον Hippolyte Bayard το 1840, ένα από τους πρωτοπόρους της νέας εφεύρεσης. Τα πορτρέτα στη φωτογραφία πάντα είχαν και πάντα θα έχουν δύναμη, μια δύναμη που δεν την έχουν στη ζωγραφική. Ειδικά όταν κοιτάζουν τον θεατή στα μάτια.

Διακρίθηκαν στην αυτοπροσωπογραφία δημιουργοί όπως ο Edward Steichen, Edward Weston, Laszlo Moholy-Nagy, Umbo, Robert Mapplethorpe, Duane Michals, Gilbert and George, Claude Cahun, Nan Goldin, Lucas Samaras, Gilbert Garcin, Γιώργος Δεπόλλας κ.ά.

 Αξίζει να αναφέρουμε ως παραδείγματα τον Duane Michals που χρησιμοποιεί τον εαυτό του ως μοντέλο για να σκηνοθετήσει σειρές φωτογραφιών, το G. Garcin που  δουλεύει αποκλειστικά με τον αυτοπορτρέτο του στην κατασκευή ονειρικών και σουρεαλιστικών εικόνων, την Cindy Sherman που έγινε διάσημη με τα αυτοπορτρέτα της που όλα όμως είναι διαφορετικοί ρόλοι που παίζει η ίδια ως μια αναφορά στη θέση της γυναίκας στην κοινωνία, το Luca Samaras που με επιχρωματισμένες  Polaroid δημιουργεί σουρεαλιστικές αυτοπροσωπογραφίες, τον R. Mapplethorpe που έχει από τις πιο ολοκληρωμένες παρουσίες σε αυτό το είδος φωτογραφίας καθώς εξερευνούσε τη σεξουαλικότητά του (από ένα σημείο και ύστερα γνωρίζοντας ότι πάσχει από Aids), το Γιώργο Δεπόλλα που φωτογραφίζει τον εαυτό του με σουρεαλιστικό τρόπο παρωδώντας την νεοελληνική πραγματικότητα κ.ά. 

Η τέχνη και η τεχνική

Georgii Zimin (φωτόγραμμα)

Έχω αναφερθεί ξανά για το θέμα αυτό (όπως π.χ. εδώ)

Στο τεύχος 209 του μηνιαίου περιοδικού Photonet είχα ένα άρθρο που εξηγεί καλύτερα το θέμα. Τώρα μπορείτε να το κατεβάσετε δωρεάν από δω!

Η σχέση πραγματικότητας και φωτογραφίας

Το τέρας του Λοχ Νες 

Η πιο σημαντική πολιτική απόφαση που μπορεί να πάρει κάποιος είναι που θα στρέψει τα μάτια του κόσμου. Με άλλα λόγια, αυτά που δείχνεις στους ανθρώπους κάθε μέρα είναι πολιτική 

Βιμ Βέντερς

Μεγάλο θέμα για συζήτηση που θα δώσει όμως εργαλεία στους φωτογράφους για να προσεγγίσουν είτε τη φωτογραφία ντοκουμέντο είτε τη σκηνοθετημένη φωτογραφία. Αμφισβητώντας την αυταπόδεικτη, για τους περισσότερους ανθρώπους, σχέση της φωτογραφίας με την “αλήθεια”, δείχνει πολλά για την τέχνη αυτή. Δυνατότητες, όρια, κινδύνους, τεχνικές, μέσα.

Η Michele Bogre αναφέρει ότι η φωτογραφία ντοκουμέντου είναι δύσκολο να οριστεί στον 21ο αιώνα. Είναι συγχρόνως διαδικασία και αισθητική που αφορά ένα μεγάλο κομμάτι της φωτογραφίας, από τις παραδοσιακές σε στιλ φωτορεπορτάζ, μέχρι τις κατασκευασμένες φωτογραφίες στιλ ντοκουμέντου που εμφανίζονται στους τοίχους των γκαλερί.

Διαβάστε το άρθρο μου στο Φωτολόγιο

Ποια φωτογραφία θεωρείται καλή;

 Brassai

Όπως ισχυρίζονται και σχεδόν όλοι οι θεωρητικοί, το σπουδαίο έργο τέχνης πρέπει να επιτρέπει πολλαπλές και διαφορετικές από τον καθένα μας αναγνώσεις. Λέει ο A. Malraux:

 “Ένα έργο που οφείλει να συγκινήσει εκείνους που μπορούν να το εκτιμήσουν με το ίδιο ύφος, την ίδια χάρη ή με την ίδια δύναμη είναι ένα μικρής σημασίας έργο” (το παραθέτει ο Γ.Β. Δάβος στο Κριτική και Τέχνη, τεύχος 2, AICA ΕΛΛΑΣ, Αθήνα 2008, σελ. 29)

Διαβάστε όλο το άρθρο στο ΦΩΤΟΛΟΓΙΟ !

Σύγχρονη Ελλην. Φωτογραφία (βιβλίο)

Παρουσίαση βιβλίου

ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ του Κώστα Ιωαννίδη

Δεν υπάρχουν πολλά βιβλία για τη σύγχρονη ελληνική φωτογραφία.  Όπως και σε άλλα θέματα η χώρα μας είναι πίσω και στη φωτογραφία – ως ιστορία, θεωρία, τέχνη, φιλοσοφία, κοινωνιολογία.

Ο Κώστας Ιωαννίδης έγραψε ένα βιβλίο που διαβάζεται εύκολα και αυτό δεν είναι συνηθισμένο για πανεπιστημιακό δάσκαλο.  Με απλό τρόπο, ενώ συγχρόνως δεν μιλάει μόνο για φωτογράφους και τάσεις, για θέματα και γεγονότα, αλλά ορίζοντας έννοιες,  μας δίνει και ένα πλαίσιο συζήτησης για τη φωτογραφία ως τέχνη.  Όπως γράφει και ο ίδιος: Χρειαζόμαστε πρώτα λέξεις κοινά αποδεκτές για να μιλήσουμε κατόπιν για τα πράγματα.

Η σύγχρονη ελληνική φωτογραφία, όπως φαίνεται και από αυτό το βιβλίο, δεν είναι μία, όπως μία δεν είναι η φωτογραφία ως τέχνη. Υπάρχουν, ειδικά σήμερα, στη μεταμοντέρνα εποχή, πολλά αισθητικά ρεύματα και τρόποι προσέγγισης των θεμάτων, αλλά και της ίδιας της φωτογραφίας ως μέσου.

Οι βεβαιότητες και οι αφορισμοί δεν ταιριάζουν στον 21^ο αιώνα. Ένα από τα αγαπημένα θέματα των φωτογράφων (όπως και των υπόλοιπων καλλιτεχνών) είναι η ίδια η αμφισβήτηση της εικόνας. Αυτό που βλέπεις, είναι αυτό που βλέπεις; Γιατί; Σε ποιο πλαίσιο; Τι κρύβεται από πίσω; Τι θέλω να σε κάνω να πιστέψεις;

Βρήκα ιδιαίτερα ενδιαφέρον τον τρόπο που ταξινομεί τις σύγχρονες τάσεις ο συγγραφέας μέσα από τα θέματα που απασχολούν τους φωτογράφους.  Ενδεικτικά παραθέτω τους τίτλους κεφαλαίων του βιβλίου του:

Το σώμα ως γλυπτό, Το φωτογραφικό ανοίκειο, Η ανία ως εικονοπλαστική στρατηγική, Επιτελεστικές πρακτικές, Η φωτογραφία του κοινωνικού χώρου, Οικειοποιήσεις και σφετερισμοί, Το τοπίο και οι θεατές του.

Αρκετά από τα ονόματα που παραθέτει ομολογώ δεν τα ήξερα, αν και διαβάζω οτιδήποτε σχετικό υπάρχει τα τελευταία χρόνια και φυσικά πηγαίνω και σε όσες εκθέσεις μπορώ. Σκοπεύω να μελετήσω τη δουλειά μερικών από αυτών των φωτογράφων, ενώ άλλα ονόματα πιστεύω αναφέρονται περισσότερα για τη θεματολογία τους παρά για το επίπεδο της δουλειάς τους.

Γνωρίζω ότι στη σύγχρονη τέχνη δεν παίζει τόσο μεγάλο ρόλο η αισθητική (όσο στο μοντερνισμό) και κάποιες φορές αποφεύγεται συνειδητά, αλλά δεν μου αρκεί πάντα το θέμα για να χαρακτηρίσω ενδιαφέρουσα μια δουλειά. Πόσες ακόμη άσχημες ή άτσαλες ή αδιάφορες φωτογραφίες πρέπει να δούμε και μετά να διαβάσουμε το σκεπτικό του φωτογράφου για να καταλάβουμε τι κάνει και γιατί;  Αλλά όπως και σε όλες τις τάσεις πάντα υπάρχουν οι καλοί, οι κακοί και οι μέτριοι (απλά μια εννοιολογική φωτογραφία που δεν έχει πρωτοτυπία σε κανένα επίπεδο δεν βλέπεται, βαριέμαι πια να προσπαθήσω!).

Το βιβλίο έχει μεγάλο λοιπόν ενδιαφέρον για τους φίλους της φωτογραφίας. Ακόμη κι αν είστε θιασώτες πιο «κλασικών» μορφών «καλλιτεχνικής φωτογραφίας» θα πάρετε ιδέες για το τι κάνουν οι άλλοι φωτογράφοι σε διεθνές επίπεδο (το βιβλίο βέβαια μιλάει για Έλληνες, αλλά αυτές είναι παγκόσμιες τάσεις της σύγχρονης φωτογραφίας) και θα προβληματιστείτε για τα φωτογραφικά θέματα, τους τρόπους παρουσίασής τους και την αλήθεια της εικόνας. 

Επίσης θεωρώ σημαντικό που ασχολείται έντονα ο συγγραφέας με το πώς παρουσιάζουν οι φωτογράφοι το «διαφορετικό» και την προσοχή που χρειάζεται για να μην αισθητικοποιήσουν θέματα όπως την παραμονή σε ένα ψυχιατρείο ή φυλακή.

Γράφει για παράδειγμα σε ένα σημείο ο Κώστας Ιωαννίδης: Η δε προσέγγιση της ετερότητας μέσω θεμάτων όπως «τσιγγάνος», «μετανάστης» κ.ο.κ., προκειμένου το αποτέλεσμα να συνιστά πολιτικά δυναμική παρέμβαση οφείλει να συνοδεύεται από την τοποθέτηση του ζητήματος του «ποιος είμαι εγώ», «εκ μέρους τίνος μιλώ», και τέλος «σε ποιον απευθύνομαι», αλλιώς η διαφορετικότητα και ο άλλος αποτελούν απλώς αναλώσιμα θέματα και θεάματα σε μια βιομηχανία (πολιτικά ορθών, τελευταία) εικόνων.

Η έκδοση είναι ιδιαίτερα φροντισμένη από τις εκδόσεις Futura που εδώ και πολλά χρόνια όχι μόνο μας προσφέρουν μερικά από τα πιο ενδιαφέροντα βιβλία τέχνης, αλλά διακρίνονται κι από την όμορφη γραφιστική τους δουλειά και γενικότερα επιμέλεια.

Κώστας Ιωαννίδης, Σύγχρονη Ελληνική Φωτογραφία, Ένας αιώνας σε τριάντα χρόνια

Εκδόσεις Futura, Αθήνα 2008

                        

Ανδρέας Κατσικούδης

www.andreaskatsikoudis.com

Το κείμενο αυτό πρωτοδημοσιεύτηκε στο περιοδικό Photologio τον Οκτώβριο του 2019