Πρωτοπρεσβύτερος Θεόδωρος Ζήσης
ΝΕΟΒΑΡΛΑΑΜΙΣΜΟΣ Η «ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ»
περιοδικό Θεοδρομία, τεύχος Δ 4, Οκτώβριος-Δεκέμβριος 2002, σ. 463.
1. Η ταυτότητα της «Λειτουργικής Αναγέννησης»
Γιά όσους δεν έχουν ειδική θεολογική μόρφωση o τίτλος τού θέματος είναι ασφαλώς δυσνόητος. Τί σημαίνει ό όρος «Νεοβαρλααμισμός» καί ποια είναι η ταυτότητα της «Λειτουργικής Αναγέννησης»; Αυτά θά αναλύσουμε στις δύο ενότητες της εισηγήσεως.
Είναι δύσκολο σέ μία σύντομη εισήγηση νά εξαντλήσουμε τήν ιστορία αυτής της λειτουργικής κινήσεως, τά ποικίλα θέματα καί προβλήματα πού θίγει. Απλώς θά παρουσιάσουμε μία άδρομερή εικόνα της. Εχει πάντως συγγραφή αξιοπρόσεκτη βιβλιογραφία, ιδιαίτερα μετά τήν Β' Βατικάνειο Σύνοδο (1962-1965), η οποία εφήρμοσε τήν λειτουργική ανανέωση στον χώρο τού Παπισμού) καί επηρέασε καί πολλούς δικούς μας λειτουργιολόγους, κληρικούς καί λαϊκούς, οι όποίοι εισήγαγαν στον χώρο της Όρθοδόξου Εκκλησίας ξένη καί άγνωστη προβληματική, χωρίς μάλιστα νά υπάρχει ανάλογη ποιμαντική αναγκαιότητα. Τό πνεύμα τού κόσμου, όπως εφαρμόζεται στην πολιτική, μέ τά γοητευτικά συνθήματα της αλλαγής, τού έκσυχρονισμού, περνάει δυστυχώς καί στην Εκκλησία ώς έκκοσμίκευση· αντί νά αλλάξει η Εκκλησία τόν κόσμο, αλλάζει ό κόσμος τήν Εκκλησία· άφού ό κόσμος θέλει αλλαγή καί εκσυγχρονισμούς, γιατί έμείς νά μείνουμε «συντηρητικοί» καί «οπισθοδρομικοί»; Ας αλλάξουμε, ας ανανεώσουμε, ας εκσυγχρονίσουμε καί εμείς τά δικά μας.
Μέχρι τώρα η προβληματική αυτή περιοριζόταν σέ μικρό αριθμό προσώπων ήταν περισσότερο μία ακαδημαϊκή θεολογική συζήτηση με ελάχιστη απήχηση στην εκκλησιαστική πράξη. Ελαχιστότατοι επίσκοποι καί ιερείς με δική τους πρωτοβουλία προέβαιναν σε αλλαγές και ανανεώσεις μέσα στό χώρο της Θ. Λατρείας. Τώρα η «Λειτουργική Αναγέννηση» απέκτησε εκκλησιαστική κάλυψη καί συνοδική έκφραση. Άπό τό 1999 έχει συσταθή καί λειτουργεί «Ειδική Συνοδική Επιτροπή Λειτουργικής Αναγεννήσεως», η οποία μάλιστα σπεύδει, βιάζεται, νά «ανανεώσει» καί νά «αναγεννήσει» πολλά στοιχεία της πολύτιμης καί πατροπαράδοτης, της ατίμητης καί μοναδικής Όρθόδοξης Λατρείας. Έπί τόσους αιώνες μεγάλοι Αγιοι καί Πατέρες, καί στους καιρούς μας σύγχρονοι Αγιοι καί Γέροντες, δέν κατάλαβαν, δέν συνέλαβαν τήν ανάγκη της ανανεώσεως· η