Μάρκος Βαμβακάρης και Γιώργος Σεφέρης περιγράφουν την υποδοχή των προσφύγων από τους Έλληνες το 1922

Όπως είναι γνωστό, ο σύλλογος γονέων και κηδεμόνων του 5ου Δημοτικού Σχολείου Ωραιοκάστρου αποφάσισε, σε γενική του συνέλευση, να μην δεχτεί “την ένταξη – τοποθέτηση των παιδιών των προσφύγων στο χώρο του σχολείου” και απείλησε ότι “σε αντίθετη περίπτωση θα προβούμε στην κατάληξη του σχολικού κτιρίου”.

Φεγγάρι, αν είσαι λαμπερό

 

Χιλιάδες χρόνια στα ψηλά συντρόφους έχεις τ' άστρα,
απόφευγέ τηνε τη γη γιατί 'ναι ξελογιάστρα,
ποτέ μη θες φεγγάρι μου ανθρώπους να γνωρίσεις,
γιατί τα βάσανα της γης και συ θα τ' αποκτήσεις.

«Ακούτε» τον Μάρκο;...

Μια Κυριακή απόγευμα, όποτε μπορέσετε, κάντε μια βόλτα με τα πόδια σε μια γειτονιά όπου μένουν άνθρωποι που βγάζουν το ψωμί τους με τον ιδρώτα του προσώπου τους. Περπατήστε στους δρόμους και θα νιώσετε την «αύρα» μόχθων και βασάνων περασμένων, τωρινών και αυριανών, να σας αγγίζει την ψυχή. Θα νιώσετε την πίκρα και την αξιοπρέπεια, τα βάσανα και τη λαϊκή ευγένεια, τη δωρική, απλή, απέριττη ευγένεια να σας μιλά. Κάπου εκεί θα ακούσετε και τον Μάρκο να κουρδίζει το μπουζούκι του, ήσυχα, σεμνά, μακριά από φανφάρες και τυμπανοκρουσίες...

Με το μπουζούκι του τραγούδησε τις χαρές και τις λύπες, τα πλούτη και τη φτώχεια, την ορφάνια και την ξενιτιά ενός ολόκληρου κόσμου. Μέσα από το δωρικό του παίξιμο αναδύεται το Πάθος και η Μελαγχολία, τα στοιχεία εκείνα, δηλαδή, που «σφραγίζουν» βαθύτερα και στοχαστικότερα την Τέχνη.

«Όλα τα φυλαγμένα πάθη σου που σ’ έχουν τυραννήσει, τα βγάζεις μες από ένα ωραίο ταξίμι»

Ο Στέλιος Βαμβακάρης "βλέπει" τον πατέρα του Μάρκο να παίζει.

«Οι συνομήλικοι μου πήγαιναν ο ένας αριστερά, ο άλλος δεξιά. Εγώ ακολουθούσα την ευθεία γραμμή, διότι γραμμή στα μάτια μου ήταν ο πατέρας μου –δεν έφευγα απ’ το δρόμο του κι απ’ τα βήματά του, δεν απομακρυνόμουν, ήμουνα όλη την ώρα πλάι του. Έβλεπα το πιάσιμο του μπουζουκιού απ’ τον Μάρκο κι ήθελα να το κάνω ίδιο. Παρατηρούσα το χέρι του το αριστερό και το δεξί του πόδι. Ξέρεις τι σημαίνει αυτό; Ρυθμός που σου γαμάει τα ράμματα.

"Όταν έμαθα την αλφαβήτα, γιόμισαν τα μάτια μου δάκρυα"

«Εχανόμουνα στα χωράφια ξιπολησάς.  Και τα κανιά μου γιομάτα σημάδια.  Έβρεχε και πιλάλαγα στη βροχή.  Έπεφτε μπόρα, δεν μ' απάνταγε.  Τα 'βαζα με τα στοιχειά της φύσης.  Βούταγα μια βάρκα  και κοντραριζόμουνα με τα κύματα. Την άνοιξη φούσκωνε η ψυχή μου.  Εκαθόμουνα με τις ώρες στις πλευρές κι άκουγα τα λουλούδια που έσκαζαν. Είχα μονίμως μια φούντωση.  Έτσι ενθυμούμαι. Πέντε χρονώ, μ' έστειλε ο πατέρας σχολείο.