Αρχαία Σπάρτη: μια αφύσικη κοινωνία

Έχουμε κάθε λόγο να είμαστε περήφανοι για τους Σπαρτιάτες προγόνους μας που πέρασαν στην αθανασία με τη μεγαλειώδη αυτοθυσία τους στις Θερμοπύλες το 480 π. Χ., μια πράξη που θα συγκινεί  πάντα την ανθρωπότητα, όσο θα υπάρχει ανθρωπότητα, πολιτισμός και ιστορία.

Μόνο που πρέπει να έχουμε υπόψη μας κάποιες λεπτομέρειες σχετικά με τη δομή της αρχαίας σπαρτιατικής κοινωνίας, ώστε να κατανοήσουμε πώς μπόρεσε να δώσει στον κόσμο άνδρες με τέτοιο ήθος και τέτοιο ηρωισμό.

Η κοινωνία εκείνη δεν ήταν απλώς σκληρή και αυστηρά πειθαρχημένη, αλλά   μια κοινωνία που καταπίεσε και αλλοίωσε το ένστικτο της αυτοσυντήρησης  και της αυθόρμητης αγάπης του ανθρώπου προς τους απογόνους του, θεώρησε την οικογένεια εμπόδιο για την πραγμάτωση των ιδανικών της, απαξίωσε την αποκλειστικότητα του έρωτα, περιφρόνησε το συναίσθημα και κατέπνιξε κάθε τάση για ευχαρίστηση σωματική ή ψυχική που δεν είχε σχέση με το μεγαλείο της Σπάρτης.

Η Φιλλύλα λέει:

                                                       "Lamia", έργο του Draper                                                   

Είμαι Σπαρτιάτισσα, από τις Αμύκλες. Ο άνδρας μου λέγεται Χάρικλος κι έχω  δυο κόρες, την Κλεόρα και τη Ναννώ, κι ένα γιο, τον Τέλλι. Η Κλεόρα παντρεύτηκε πέρυσι, έχει τώρα ένα μωρό δύο μηνών. Η Ναννώ είναι μικρή, θέλει ακόμα τρία χρόνια για να φτάσει σε ηλικία γάμου. Ο γιος μου ο Τέλλις ήταν οπλίτης στο στόλο του ναύαρχου Μίνδαρου. Γύρισε στη Σπάρτη πριν δώδεκα μέρες.

Ο άνδρας μου  υπηρετεί κι αυτός στο στρατό. Όταν δεν πολεμά, βρίσκεται  στους στρατώνες μαζί με τους  συντρόφους του. Καμιά φορά έρχεται τα βράδια και σμίγουμε στο σκοτάδι, έπειτα φεύγει πάλι, πάει να κοιμηθεί με τους συντρόφους του. Έρχεται πάντα νύχτα και μένει λίγο, έτσι το συνηθίζουμε εμείς εδώ. Κρατιέται ο πόθος δυνατός μ’  αυτό τον τρόπο, δεν βαριέται το ζευγάρι ποτέ. Αν και είναι κάμποσα χρόνια τώρα που δεν μπορώ να πιάσω παιδιά. Κρίμα, ήθελα να δώσω κι άλλα αγόρια στην πατρίδα κι άλλους ήρωες σαν τον Τέλλι.

Τις προάλλες, όταν μαζεύτηκε όλη οικογένεια για να τιμήσουμε το γιο μου, τον είδα επί τέλους το Χάρικλο στο φως της μέρας μετά από πολύ καιρό. Έχει γεράσει αρκετά, πέσανε και τα μαλλιά του. Θα κοντεύει τώρα τα πενήντα πέντε, σε λίγα χρόνια θα αποστρατευθεί. Με κοίταξε με το κλειστό του βλέμμα –όλοι οι άνδρες εδώ αυτό το κλειστό βλέμμα έχουν, δεν μπορείς να μαντέψεις τι σκέφτονται – κι  έκανε να έρθει προς το μέρος μου, αλλά εγώ στεκόμουν αλύγιστη και παγερή κι άλλαξε γνώμη.