Ο Κώστας Βαρώτσος, το ΕΜΣΤ και ο ανακριτής

Το σκάνδαλο, ή καλύτερα η βραδυφλεγής βόμβα ή κάλλιστα η αποκάλυψη Ζαχόπουλου, άνοιξε τον ασκό του Λεβιάθαν στο ΥΠΠΟ και-επιτέλους-έστρεψε την τηλε-κοινή γνώμη στα όσα διαδραματίζονται στα υπόγειά του.

Ως τώρα το ΥΠΠΟ αντιμετωπιζόταν ως ο γραφικός χώρος μιας πολιτικοποιημένης εθνικοφροσύνης που ασχολείτο με μερικούς σαλεμένους κι άλλους τόσους περιθωριακούς. Σήμερα, εκ των πραγμάτων αναδεικνύεται σε στυλοβάτη της πολιτικής μας παθογένειας και σε αποκαλυπτικά κακοήθη όγκο ολόκληρου του κυρίαρχου συστήματος.

Ως υπουργείο μιας φαντασιακής ταυτότητας και -δυνάμει- της πιο ταυτολογικής προπαγάνδας, αποδεικνύει ότι το κανάκεμα της εθνικής υπερηφάνειας κοστίζει πολύ.

Επειδή είναι πολλά τα λεφτά που δαπανώνται για το ιστορικό σας παρελθόν και το καλλιτεχνικό σας μέλλον, αδέλφια. Και ο Ζαχόπουλος λειτούργησε σαν θρυαλλίδα. Οδυνηρή, πλην πολύτιμη, ώστε ν' αποκαλυφθεί ο μηχανισμός.

Μετά την αποκάλυψη της φυλής των Κιμάκη και την conspiratio των Κατίνων (Θέμος), το χρόνιο σκάνδαλο του υπαρκτού-ανύπαρκτου Εθνικού -παρακαλώ- Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ) στο κολοβωμένο -με τις ευλογίες της αρχιτεκτονικής μας πρωτοπορίας- κτήριο του Ζενέτου, έρχεται πάλι στην επιφάνεια. Τι συμβαίνει με τον μεγαλοεργολάβο του Μεγάρου Μουσικής, κ. Πανδή; Τι ακριβώς κάνουν οι εταιρείες του στο ΥΠΠΟ; Γιατί συγκρούστηκε με το Δ.Σ. του ΕΜΣΤ; Αληθεύει ότι απείλησε τα μέλη του; Υπάρχουν όντως κακοτεχνίες, καθυστερήσεις, υπερβάσεις προϋπολογισμού κ.λπ.; Γιατί παραιτήθηκε ο πρόεδρος κ. Σόρογκας και έπειτα ο κ. Κώστας Βαρώτσος, διακεκριμένο μέλος της διεθνούς γλυπτικής κοινότητας και καθηγητής στο ΑΠΘ; Πολλή δουλειά για τον κ. Λιάπη.

Ο κ. Βαρώτσος πριν από καιρό ενημέρωσε τον πρωθυπουργό μ' επιστολή του για τα όσα οχληρά συμβαίνουν στην επικράτεια της διευθύντριας κ. Καφέτση, εκλεκτής, προ δεκαετίας, του κ. Βενιζέλου. Μετά την πτώση Ζαχόπουλου, ο κ. Βαρώτσος έστειλε ανάλογη, απόρρητη, επιστολή στον υπουργό κ. Λιάπη. Ο κ. Λιάπης διεβίβασε αμέσως την επιστολή στο Δ.Σ. του Μουσείου και εκείνο στον εισαγγελέα, ο οποίος, σε χρόνο ρεκόρ, κάλεσε χθες τον κ. Βαρώτσο για να καταθέσει τα στοιχεία του. Μετά την εμπεριστατωμένη κατάθεσή του αναμένεται θύελλα.
Πάντως, εκτός των δικαστικών, επιβάλλεται να παρθούν και πολιτικές λύσεις.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 22/01/2008

Back! Νέα σταυροφορία, τώρα

Αιφνιδίως, από ένα γεγονός που απέκτησε ασύμμετρη απήχηση στα διεθνή ΜΜΕ, βρέθηκε η πολιτιστική μας πραγματικότητα στο κέντρο του παγκόσμιου ενδιαφέροντος. Η μεταφορά του αιώνα, το νέο Μουσείο και ο Ιερός Βράχος αποτέλεσαν ένα ισχυρότατο κοκτέιλ για εκατοντάδες (!) έντυπα, κανάλια, ραδιόφωνα και ρεπόρτερς. Τέτοια προβολή, από την εποχή των Ολυμπιακών Αγώνων. Και βέβαιως, ένα απροσδόκητα ισχυρό χαρτί στα χέρια τού νέου υπουργού Πολιτισμού. Ενα όπλο που μπορεί να προωθήσει συνολικά την πολιτιστική μας εικόνα σε όλα τα επίπεδα. Στο χέρι μας πλέον είναι, και στη στρατηγική βεβαίως που θ' ακολουθήσουμε, να επιβάλουμε στο νέο Μουσείο του Μπερνάρ Τσουμί ως μιντιακό must, ένα σημείο αναφοράς ανάλογο με το μουσείο λ.χ. Γκουγκενχάιμ του Μπιλμπάο. Ή, τη νέα πτέρυγα του Ι.Μ. Πέι στην Εθνική Πινακοθήκη της Ουάσιγκτον. Το σκέφτεστε; Ενα πρωτοποριακό κέλυφος, αιχμηρό και μαζί συγκρατημένο, που περιβάλλει ένα ασύγκριτο περιεχόμενο. Η χώρα μας διαθέτει πια το σπουδαιότερο μουσείο του κόσμου και ως σημαίνον και ως σημαινόμενο. Και ως τέτοιο οφείλει να το προπαγανδίζει urbi et orbi.

Το νέο Μουσείο θα καταστεί σύντομα σύμβολο της σύγχρονης Αθήνας, όπως ο Πύργος του Αϊφελ στο Παρίσι του 19ου αιώνα. Κι ας μυκτηρίζουν οι μίζεροι και όλοι όσοι στο μέτρο των ευθυνών τους, αρχιτέκτονες, πολιτικοί, ιδιοκτήτες, κρατικοί λειτουργοί, έφεραν την πρωτεύουσα σ' αυτή την κατάσταση. Τι υποκρισία, να σαρκάζουν όλοι αυτοί οι γραμματείς και οι φαρισαίοι τον Τσουμί και τις απόψεις του περί διαλόγου των δύο αρχιτεκτονικών σημείων! Πρόκειται, στ' αλήθεια, για έναν διάλογο που όμως ενέχει και την ένταση και την ήπια σύγκρουση. Οπως πρέπει να συμβαίνει σε κάθε αληθινό διάλογο. Θα μου πείτε βέβαια, πως εδώ είναι ο τόπος της διαρκούς συναίνεσης και του συμψηφισμού. Της σιωπής που συγκαλύπτει τις αντιθέσεις. Ετσι όμως δεν διεκδικούνται τα μέγιστα διακυβεύματα ούτε εξασφαλίζονται οι μεγάλες επιτυχίες.

Μου άρεσε, τέλος, η σεμνή εμφάνιση του κ. Λιάπη και οι απόψεις του περί επιστροφής των μαρμάρων. Νομίζω πως αν κινηθούμε μεθοδικά και με ήπια επιμονή θα δικαιωθούμε σε βάθος χρόνου. Εχουμε πια και νομικά, και ηθικά, και ιστορικά, και αισθητικά επιχειρήματα για να πούμε: Back!

Υ.Γ. Αλγεινή εντύπωση μου έκανε η διαμαρτυρία, αυτή την ιστορική στιγμή, ολίγων υπέρ των δύο προς κατεδάφιση κτιρίων. Το νέο Μουσείο είναι ένα εθνικό στοίχημα. Ολα τ' άλλα παρέλκουν. Οι διάσημοι ιδιοκτήτες της Διονυσίου Αρεοπαγίτου θα βρουν αλλού εξίσου πολυτελή στέγη. Και θ' αποζημιωθούν πλουσιοπάροχα. Ανέκαθεν, εξάλλου, η αρχιτεκτονική έφερε ταξικό πρόσημο. Οσο για τα δύο κτίρια, φοβάμαι πως έχουν υπερεκτιμηθεί είτε από άγνοια είτε από σκοπιμότητα είτε από ασύγγνωστο συντηρητισμό. Και δεν ξεχνώ αυτό που έλεγε συχνά ο Γιάννης Τσαρούχης: «Στο μέλλον, εθνικός ευεργέτης θ' αποκαλείται όχι αυτός που χτίζει στην Αθήνα αλλά αυτός που γκρεμίζει».

19/10/2007

Η Εύα δεν αμάρτησε !

(Υποκρισία και καταστολή)

Aγαπητέ κ. Βουλγαράκη, άλλο πράγμα η Αυτονομία της Τέχνης και άλλο η Αστυνομία Πόλεων.

Στην Ελλάδα της άγνοιας και της υποκρισίας ασχολούμαστε με την τέχνη μόνο όταν αποκαθηλώνονται τα έργα της και όχι όταν βρίσκονται αναρτημένα. Αυτή είναι η κουλτούρα μας.

Οχι διαλεκτική αλλά ανασταλτική. Επίσης εφόσον αδυνατεί η Εταιρεία Τεχνοκριτών να διαπλάσει αισθητικά το ευρύτερο κοινό, Δράση τεχνοκρίτη αξιωματικά αναλαμβάνουν η Αμεση δράση και ο αξιωματικός υπηρεσίας. Οποτε θίγονται τυχόν ακροδεξιά ανακλαστικά. Πράγμα που συμβαίνει, ω της συμπτώσεως, σε προεκλογικές περιόδους. Θυμηθείτε, ο σάλος με το Outlook ξέσπασε παραμονές των εκλογών του 2004. Οπότε και τα έργα του Τ. de Cordier αποκαθηλώθηκαν με εντολή Ευ. Βενιζέλου από τον χώρο της ΑΣΚΤ. Δηλαδή από πανεπιστημιακό άσυλο! Το κράτος του Ωραίου επαγρυπνά.

Στην παρούσα περίπτωση, τα video της Εύας Στεφανή, είχαμε αποκαθήλωση, προσωποκράτηση και αυτόφωρο, με τον υπουργό Πολιτισμού να υπερασπίζεται μεν την αυτονομία της τέχνης αλλά και να δηλώνει πως η συγκεκριμένη δημιουργία δεν τον καλύπτει αισθητικά -κι άλλος τεχνοκριτικός! Επιπλέον δεν εμπόδισε την Αστυνομία να εισβάλει στην ArtAthina, θεσμό επιτροπευόμενο από το ΥΠΠΟ, και να διαπράξει βαρύτατη μορφή λογοκρισίας. Λογοκρισία την οποία ο κ. Βουλγαράκης δεν καυτηρίασε. Βλέπετε, έρχονται εκλογές. Και δεν παίζει κανείς με τα «σύμβολα». Ιδιαίτερα όταν λέγεσαι «Μπομπ Σφουγγαράκης».

Εμένα πάλι μ' ενοχλεί να παίζεται ο εθνικός ύμνος προς τιμήν της Παπαρίζου και του Σαμπρέλ και να τυλίγεται η Γαλανόλευκη στα πόδια του Καραγκούνη. Γούστα είναι αυτά! Επειδή το kitsch κατοικοεδρεύει σε κάθε έκφανση της τηλε-δημοκρατίας μας κι είναι ντροπή η τέχνη να μετριέται με όρους και επιχειρήματα Τράγκα. Τουλάχιστον ας μείνει αυτός ο χώρος αλώβητος από την επικυριαρχία του δικομματικού λαϊκισμού που μας κυβερνά.

Ετσι, αντί να μιλάμε για το λίγο και το δήθεν της ArtAthina και τις life style εισαγόμενες «μοντερνιές» της, επιχειρηματολογούμε σχετικά με το ότι τα «όρια» της, τέχνης δεν (πρέπει να) τα ορίζουν οι «εισαγγελείς» ή οι «αγανακτισμένοι πολίτες»· όπως εξάλλου και τα όρια της γλώσσας. Το επίσης λυπηρό είναι πως οι «μοντέρνοι» συμμετέχοντες και οι διοργανωτές αυτής της σύναξης των γκαλερί. ΔΕΝ σταμάτησαν τις δραστηριότητές τους, ούτε κατέβασαν τα έργα αλλά προσπάθησαν να επωφεληθούν από την απρόοπτη (;) διαφήμιση. Μοναδική, τιμητική εξαίρεση ο Γιάννης Ζιώγας.

Είπαμε: Χωρίς άποψη και χωρίς στάση καμία προοδευτική ιδέα δεν μπορεί να υποστηριχθεί όπως και χωρίς θεωρία δεν συγκροτείται κανένα αυθεντικό έργο τέχνης.

Επί της ουσίας τώρα: Η Εύα Στεφανή μοντάρει μιαν οπτική εικόνα (γυμνή γυναίκα = μητρότητα, ερωτισμός αλλά και πορνογραφική εκμετάλλευση) και μια ηχητική (Εθνικός Υμνος, από εκτέλεση μπάντας επί χούντας = ολοκληρωτικό κράτος, πατριδοκαπηλία, κενή ρητορεία). Αυτά τα δύο, αυτοϊκανοποιούμενο σώμα και κρατικό σύμβολο, αντιπαρατιθέμενα «μιλούν» για το ιδιωτικό και το δημόσιο, για τον αποκλεισμό και την αυθαιρεσία. Κι όλα αυτά διατυπωμένα με τον τρυφερό και υπαινικτικό τρόπο της Στεφανή. Μέσα από μια φθαρμένη κόπια του '70 διαρκείας 40'' μόλις. Με απαγόρευση της εισόδου σε άτομα κάτω των 18 ετών. Και με υπόκρουση του Υμνου μέσα από ειδικά ακουστικά. Υπενθυμίζω πως το γυμνό, θήλυ φύλο παρουσιάζει από το 1860 ο Κουρμπέ στον πίνακα «Οι απαρχές του κόσμου» και ο Ντισάν στο Etant Donnes (1946-66). Οπου, από μια κλειδαρότρυπα βλέπει κανείς ένα εφηβαίο. Οπως ακριβώς και στο έργο της Στεφανή. Εξάλλου ο Σολωμός θίγει τον ερωτισμό στη «Γυναίκα της Ζάκυνθος», ενώ τον αποθεώνει σ' όλο του το έργο ο Εμπειρίκος.

Συγγνώμη, κύριε Αστυφύλαξ!

Το έργο της Στεφανή επίσης μιλάει για την ανδρική αυθαιρεσία πάνω στο γυναικείο σώμα αλλά και για την αυθαιρεσία του κράτους πάνω στους πολίτες. Και γι' αυτό είναι πολύ ενδιαφέρον. Επειδή ενοχλεί τους υποκριτές και τους επαγγελματίες «Ελληνες». Αυτούς που εθελοτυφλούν μη αντιλαμβανόμενοι πως το ίδιο το κράτος είναι αυτό που ασχημονεί πάνω στα εθνικά μας σύμβολα με το απαράδεκτο λ.χ. σωφρωνιστικό ή ιατροφαρμακευτικό του σύστημα. Πόσοι «αυτοκτόνησαν» τον περασμένο μήνα στις φυλακές; Πόσοι πέθαναν στα νοσοκομεία; Ποια μαφία εμποδίζει την πρόσβαση στις ακτές;

Τη βαθύτερη κρίση που μαστίζει αυτόν τον τόπο κανείς δεν αποφασίζει να την θίξει ουσιαστικά· χωρίς γραφικότητες ή μελοδραματισμούς. Εκεί έγκειται η μεγάλη υποκρισία. Πάντων.Ενα έργο τέχνης τώρα μπορεί να μιλά συμβολικά και με μια μεταγλώσσα που ασκεί βία στην κοινότοπη χρήση της γλώσσας. Εξου και το όποιο σοκ. Μπορεί επίσης να υμνεί ή και να καταγγέλλει συγκινώντας και αμφισβητώντας εδραίες, δηλαδή μεταφυσικές, αντιλήψεις. Φανταστείτε για παράδειγμα πώς άκουγαν τον Εθνικό Υμνο, απ' τα μεγάφωνα του στρατοπέδου τους, οι εξόριστοι στη Γυάρο. Ή πώς έβλεπαν τη σημαία οι μελλοθάνατοι της Ακροναυπλίας. Το ότι αγαπάμε την πατρίδα μας δεν σημαίνει ότι δεν την κρίνουμε ή δεν μας πικραίνει. Η τέχνη πάλι, άλλης τάξης πατρίδα αυτή -όπως εξάλλου και η γλώσσα- μας μαθαίνει να βλέπουμε τον κόσμο αλλιώς. Δηλαδή ξανά απ' την αρχή. Και χωρίς στεγανά...

ΥΓ.: Το άρθρο 16 του Συντάγματος κατοχυρώνει την ελευθερία της τέχνης και της έρευνας. Ενώ ο Συνήγορος του Πολίτη καταδίκασε τελεσίδικα ζως παράνομη την αποκαθήλωση του έργου στο Outlook (Ιούνιος 2005, συνήγορος Α. Τάκης).

ΥΓ.2: Βέβαια και οι υπεύθυνοι του ArtAthina «λογόκριναν», αποκλείοντας τη ζωγραφική του Ευ. Κουζούνη με τρόπο ήκιστα καλλιτεχνικό. Επειδή τα πράγματα έχουν σχεδόν πάντα δύο όψεις.

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 06/06/2007